Celebratiſſimi patris domi ni bonauēture doctoris ſeraphici in ſecunduꝫ librum ſentētia rum diſpu tata.

Prologus in librum Secundum. ¶ Celebratiſſimi pr̄is dn̄i Bonauēture ordinis minoꝝ apl̓iomnipotētes voluntatis noſtre ſicut ⁊ deus ſue. ⁊ ideo oēs re ce ſedis cardinalis ⁊ ſublimitatis theologice īterp̄tis eximij ges. ⁊ ideo omnibus ꝓmittitur regnum celoꝝ. ¶ Fecit igitur s perluſtratio in arcana ſecundi libri ſententiarum. deus hoīem rectū dum ipſum fecit ad ſe conuerſum. In conuerſione em̄ hoīs ad deum non ſoluꝫ rectificabatur ad id qd̓ 4 Siummodo ſurſum. ſed eriā ad id qd̓ deorſum. Homo em̄ in medio ꝯſtitutus dum factus eſt ad deum ꝯuerſus ⁊ ſubditus. cetera ſunt hoc inueni ꝙ deus fecit hoīem ei ſubiecta ita ꝙ deus oēm veritateꝫ creatam ſubiecerat eius rectū ⁊ ipſe ſe īfinitis immiſcuit intellectui ad iudicandū. oēm bonitatē eius affectui ad vten qōnibus. Sollicite ꝯſideranti dum. oēm virtutem eius poteſtati ad gubernandū. ¶ Ex hoc pn̄tis libri.ſ. ſcd̓i ſnīarū princināqꝫ ꝙ intelligētia conuerſa eſt ad diuinā veritatē vendicat palē intētionē ⁊ totalē ꝯtinētiā ſapientiā per quā oīa dijudicat ẜm ꝙ d̓r Sap̄. vij. Ipſa dedit illud occurrit ad qd̓ ſuam inqͥſimihi oīm que ſunt ſcīam vt ſcirem orbis terrarum diſpoſitioſtionē dicit ſapiēs eſſe ꝓductaꝫ. nem. ⁊ virtutes celoꝝ. initium ⁊ ꝯſeruationē ⁊ medietatem tē Eccl̓s. vij. in verbo ꝓpoſito. Cū porum. anni curſus ſtellarum diſpoſitiones. naturas animaſem̄ cūcta tētaſſet ī ſapīa. ⁊ plus lium. ⁊ iras beſtiarum. vires berbarum. vim ventoꝝ. ⁊ cognidefeciſſet ꝙͣ ꝓſeciſſet. tādē hoc ſe inueniſſe fatet̉. ꝙ deus fece tiones hoīm. differētias virgultoꝝ. ⁊ virtutes radicū. ⁊ querit hoīem rectū ⁊c. In quo verbo duo claudunt̉.ſ. ꝙ hoīs recūqꝫ ſunt abſconſa ⁊ improuiſa. Unde ⁊ adam omnibus nomi cta formatio ⁊ rectitudo eſt a deo. ⁊ hoc tāgit̉ cū d̓r deus fecit hoīem rectū. Aliud eſt ꝙ hoīs miſeria ⁊ obliquatio eſt a ſeip̄o na impoſuit. Subiecit nihilominus volūtati oīa ad vtendū. ⁊ hoc tāgit̉ cū d̓r ⁊ ip̄e ſe infinitis immiſcuit qōnibus. In his vt poſſet oīa in vſum ⁊ vtilitatē ſuā ꝯuertere. Un̄ psͣ. Oīa ſub aūt duobus claudit̉ terminus totius humane cōprehēſionis ieciſti ſub pedibus eius. Un̄ apl̓s dicit ad deum conuerſis..j. vt cognoſcat originē boni. ⁊ cognoſcēdo reqͥrat. ⁊ ad illā ꝑue Coꝝ. iij. Omnia veſtra ſunt. Subiecit etiam virtuti ad guber niat. ⁊ ibi reqͥeſcat. Et vt cognoſcat originē ⁊ principiū mali. nandum. Gen̄. j. Subijcite eam.ſ. terram. ⁊ dominamini piſci ⁊ illud vitet ⁊ caueat. In bis ēt claudit tota ītētio tractatus bus maris ⁊ volatilibus celi. Iſta aūt recta hoīs ꝯditio quālibri pn̄tis. qͥ circa duo verſat̉.ſ. circa hoīs ꝯditionē ⁊ eius de tum ad ſuperius ⁊ inferius ſimul tangit̉ in illo verbo. Faciauiationē. Hoīs aūt ꝯditio tāgit̉ cū d̓r. deus fecit hoīem rectū mus hoīem ad imaginē ⁊ ſimilitudinē noſtrā. ⁊ preſit ⁊c. FeQualiter aūt illud intelligitur ꝙ deus fecerit hoīem rectum cit ergo deus hoīem rectū dum ad ſe ꝯuertēdo ſibi eū aſſimiexplicat̉. Eccl̓i. xvij. c. vbi d̓r. Deus creauit hoīem de terra. h̓ lauit. ⁊ per hoc omnibus prepoſuit. ⁊ ſic pꝫ recta humane nadicit quantū ad corpus. Et ẜm imaginē ſuā fecit illū. hoc diture ꝯditio. ¶ Et ſequit̉ miſerabilis deuiatio in hoc qd̓ ſubdi cit quātū ad aīe naturā. Et iterū ꝯuertit illū in ipſam. hoc ditur. ⁊ ipſe infinitis ſe immiſcuit queſtionibus. In quo poteſt cit quātū ad gr̄am ſuꝑadditā q̄ aīam ꝯuertit ad deū ꝑ virtunotari ⁊ modus labēdi. ⁊ ſtatus in quē cecidit. Modus labē tū babitus. ⁊ iō ſubiugit. ⁊ ẜm ſe veſtiuit illū virtute. ¶ In hͦ di in his tribus que dicit ẜm tria que in pctō ꝯſiderant̉. ⁊ tria verbo oſtēdit̉ ꝙ deus nō tm̄ fecit hoīem poſſibilē ad rectituque in hoc verbo proponunt̉. In pctō nāqꝫ eſt ꝯuerſio. ⁊ auer dinē ſuā ei imaginē ꝯferēdo. ſed ēt fecit hoīem rectū ad ſe cō ſio. ⁊ bonoꝝ amiſſio ſiue expoliatio. Conuerſio intelligit̉ per uertēdo ip̄m. Tūc em̄ hō rectus eſt qn̄ intelligentia adequat̉ immixtionē. auerſio ꝑ finis priuationē. ſꝫ expoliatio per queſumme veritati in cognoſcēdo volūtas ꝯformat̉ ſumme boni ſtionem. Nam conuerſio facit prauum vel impurum. auerſio tati in diligēdo. ⁊ virtus ꝯtinuatur ſumme ptāti in operādo. infirmum. expoliatio mēdicum. ⁊ hoc totū tangit̉ cum d̓r imhoc aūt eſt qn̄ hō ad deū ꝯuertit̉ ex ſe toto. ¶ Primo igit̉ hō miſcuit ſe infinitis queſtionibus. Pōt etiam notari ſtatus in rectus eſt cū intelligētia veritati ſumme equat. equari aūt di quem cecidit. Sic em̄ cecidit a rectitudine. vt ꝑderet ipſaꝫ re co nō ꝑ oīmodā ꝑfectionē vel impletionē. ſed ꝑ quādā imitactitudinē nō rectitudinis aptitudinē. perderet habitum non tionē. Si em̄ veritas vt dicit Anſel. eſt rectitudo ſola mēte ꝑappetitum. qꝛ ſic amiſit ſimilitudinē. vt tn̄ pertranſeat in ima ceptibilis. ⁊ rectitudini nō pōt equari niſi rectū cū intellectꝰ gine. Qm̄ igitur remanſit appetitus ſine habitu. ideo factus noſter equat̉ veritati. neceſſario rectificat̉. Tūc aūt equatur. eſt homo querendo ſollicitus. Et qꝛ nihil creatum recompenqn̄ actualiter ſe ꝯuertit ad veritatē. Ueritas em̄ in actu diffiſare poteſt bonum amiſſum cū ſit infinitum. ideo appetit. que nit̉ ꝙ eſt adequatio rei ⁊ intellectus. Intelligētia aūt nr̄a ad rit ⁊ nunꝙͣ quieſcit. ⁊ ideo declinando a rectitudine. infinitis veritatē ꝯuerſa verificat̉. ac ꝑ hoc veritati equat̉ ⁊ dū equat̉ queſtionibus ſe immiſcuit. Unde intelligentia auertendo ſe a ectitudini rectificat̉. vn̄ ſine veritate nullus recte iudicat. vt ſumma veritate ⁊ gratia effecta ignara infinitis qōnibus ſe īꝟr in li. de vera religi. ⁊ qͥ aſpicit ad veritatē iudicat recte ẜm miſcuit per curioſitatem. Eccl̓i. viij. Eſt homo qui diebus et y dn̄s dicit ſymōi Luce. vij. Recte iudicaſti.i. recte dixiſti vl̓ noctibus ſomnum non capit oculis. ⁊ intellexi ꝙ oīm operuꝫ decreuiſti. ¶ Sil̓r rectificat̉ dū volūtas ſumme beatitudini dei nullā poſſit homo inuenire rationē. ſupple que finiat apꝯformatur. Summa em̄ bonitas eſt ſumma equitas ſiue iuſti petitum ſiue inquiſitionem. immo generat aliam queſtionem cia. tanto em̄ melior quis quanto iuſtior. Sed vt dicit Anſel. ⁊ parit nouam contentionē. ⁊ immiſcet inextricabilē dubitaIuſticia eſt rectitudo voluntatis. nihil aūt ꝯformatur rectitionem propter qd̓ d̓r Prouer. xx. Honor eſt homini qui ſepaudini niſi rectum. Dum ergo voluntas bonitati ſumme ⁊ eqͥrat ſe a contentionibus. oēs aūt ſtulti miſcent̉ ꝯtumelijs. Ta ati conformat̉. neceſſario rectificat̉. Tūc aūt ꝯformat̉ cū ad les ſunt miſeri hoīes qui intēdunt fabulis ⁊ genealogijs infi pſum conuertitur diligēdo. vnde Hugo. Scio aīa mea ꝙ dū nitis. Quia ſicut d̓r. ij. Thimo. iij. Semper ſunt diſcentes et liquid diligis. in eius ſimilitudinē trāſformaris. Qui em̄ di nunꝙͣ ad ſcīam veritatis peruenientes. ¶ Uoluntas diſcedē igit bonitatem rectus eſt. Et hoc eſt qd̓ d̓r Can̄. j. Recti dili do a ſumma bonitate egena effecta immiſcuit ſe infinitis que ut te. Recti em̄ ad tuā bonitatē ſunt conuerſi. ⁊ tua bonitas ſtionibus per concupiſcentiam ⁊ cupiditatem. Quia ſicut d̓r id eos inclinat̉. Unde aīa experta clamat ⁊ dicit ꝙͣ bonus iſrl̓ Prouer. xxx. Ignis nunꝙͣ dicit ſufficit. vnde ⁊ auarus nō imeus his qui recto ſunt corde. Et qꝛ ſoli recti experiuntur. iō plebit̉ pecuniā ſicut d̓r Eccl̓i. v. Ideo ſemper querit ⁊ mendi ectos decet collaudatio. Nihilominus rectificat̉. dum virtꝰ cat. Sil̓r concupiſcentia non ſatīatur. immo infinitis volupta umme poteſtati continuatur. Rectum enim eſt cuius mediū tum queſtionibus implicat̉ Sap̄. xiiij. Oīa cōmixta ſunt. ſan non exit ab extremis. Extrema ſunt primum ⁊ vltimuꝫ. alpba guis. homicidium. furtuꝫ. fictio. corruptio. ⁊ infidelitas. tur⁊ o principium ⁊ finis. Operatio inter hec eſt medium. ꝑ quā batio. periurium. tumultus bonorū dei immemoratio. anima efficiens peruenit in finem. Illa ergo virtus recta eſt. cuius rum inquinatio. natiuitatis immutatio nuptiarum inconſtāoperatio eſt a principio primo. ⁊ ad finē vltimū. Qm̄ ergo ditia. inordinatio mechie ⁊ impudicitie. He ſunt queſtiones inuina virtus oīa operat̉ a deo. ⁊ propter deū. hinc eſt ꝙ rectiſſi finite que commixte ſunt quibus immiſcuit ſe homo dum vona eſt in operādo. Nihil aūt continuatur recto niſi rectū. cuꝫ luntate deformauit a ſumma bonitate. ¶ Uirtus aūt diſconti rgo virtus noſtra ſumme poteſtati continuatur. abſqꝫ dubio nuando ſe a ſumma poteſtate facta infirma immiſcuit ſe infiectificat̉. ⁊ ex hoc homo non ſolum rectus. ſed etiam rector ⁊ nitis queſtionibus per inſtabilitatē. vnde ſemper querit quie ex efficitur Deūt̓. penul. Et erit apud rectiſſimum rex cōgre tem ⁊ nō inuenit. Unde Eſa. xix. Dn̄s immiſcuit in medio egy zatis principibus populi cuꝫ tribubus iſrael. hoc aūt erit in pti ſpm̄ vertiginis. iſte eſt ſpūs inſtabilitatis ꝓ eo ꝙ nihil po Iloria qn̄ vixtus noſtra ꝯtinuabit̉ diuine virtuti. tūc erimus teſt ſtabilire. Un̄ hō pctōr eſt ſicut puluis quē proijcit ventus aa ij

ecundi. Libri. adminiculat̉ ei. qꝛ agit̉ de ꝯditiōe ⁊ lapſu. Nō pōt aūt coguo a facie terre. Un̄ in psͣ. Auertēte te facieꝫ turbabunt̉. auferes ſci ꝯditio niſi prius cognoſcat̉ eius principiū. principium ane ſpm̄ ⁊c. ⁊ ideo erit tanꝙͣ puluis quē ꝓijcit vētus a facie terre. huius ꝯditionis ſolus deus eſt. iō opꝫ doctrinā buius limica Sicut igit̉ puluis nō pōt qͥeſcere ꝙͣdin eſt vētus vertiginis. qui doctrinam p̄cedentis. ⁊ pꝫ obiectum. ſic nec nr̄a virtus ſtabilis ꝑmanere. ⁊ iō infinita loca querit ⁊ b ¶ In vno principio a deo creatore mūdū factū refert. Que mutat. ⁊ mēdicat ſuffragia. Immiſcuit igit̉ ſe H in finitis q̄ro pro quo ſupponat ille ſtionibus ꝑ curioſitateꝫ. terminus principio aut ꝓ creare vocaturqꝫ factor ſiue ar G dum cecidit a veritate in ☞Oſtēdit autoritate ſacreato aūt ꝓ īcreato. Nō ignorātiā ꝑ cupiditatem tifex. ſed nō creator. hoc enim cre ſcripture vnū eē rerū prin ꝓ īcreato. qꝛ p̄poſitiōes duꝫ cecidit a bonitate in nomē ſoli deo ꝓprie cōgruit cipiū nō plura vt quidā puta ſunt trāſitiue. Nō ꝓ crea maliciā ꝑ inſtabilitatem qui ⁊ de nihilo quedam de ali to. qꝛ nihil creatū erat in a uerunt. dū cecidit a ptāte in īpoquo fieret. ¶ Itē ab eter quo aliqua facit. Ipſe ē ergo tentiā. Sic ergo ī verbo a Reationē no fuerūt res ī principio creator. ⁊ opifex ⁊ factor. ſed ꝓpoſito notat̉ hoīs ꝯdireruꝫ inſiſuo.ſ. deo. ſi ergo produtio ⁊ eius deuiatio. ⁊ hoc creationis nomē ſibi ꝓprie re nuās ſcrictio reſpicit egreſſum a ſolū inuenio determinatinuit. alia ꝟo etiam creaturis ptura deū deo. nullo mō pōt ſtareꝓ tum in hoc libro. communicauit. In ſcriptura principio increato. Nec eſſe creato tamen ſepe creator accipitur ꝓ creato. qꝛ nōdum erat Diſtinctio. rem initiū aliqͥd ⁊c. ¶ Rn̄. dicēduꝫ ī tanꝙͣ factor. ⁊ creare tanꝙͣ fade creatione humane naqꝫ tēporis ꝙ p̄poſitio cū ſuo caſuali ture quātū ad principiū cere ſine diſtinctione ſignifica atqꝫ omnium viſibilium vel in tripl̓r p̄t accipi. Uno mō efficiēs in gn̄ali. tionis. ¶ Uerūtamē ſciendū uiſibilium creaturarum in pri vt dicat pure ordinē. ⁊ ſic Reaeſt. hec verba.ſ. creare ⁊ facere idē eſt facere ī principio mordio ſui oſtēdit dicens. In tioneꝫ ⁊ facere an̄ aliqua. ita ꝙ ⁊ agere ⁊ alia hmōi de deo nō principio creauit deus celum rerū. ꝯnotet priuationē reſpepoſſe dici ẜm eam rationem qͦ Poſt⁊ terram. His etenim verbis ctu alicuius tꝑalis prioꝓͣ madicunt̉ de creaturis. Quippe moyſes ſpū dei afflatus ī vno ris. ⁊ ꝯnotet p̄poſitioneꝫ ii giſter cuꝫ dicimus eum aliqͥd facere b principio a deo creatore mūreſpectu poſteriorꝭ. Alio ſupra non aliquem in operando mo mō pōt importare habidum factum refert. elidens er in pͥmo lib. determinauit tudinē mēſure. ⁊ tūc īppͥn tum illi ineſſe ītelligimus. vel mei rorem quorundam plura ſine d̓ myſterio trinitatis. ꝯſe cipio idē eſt qd̓ in primo ar lualiquaꝫ in laborādo paſſione quēter in hͦ ſcd̓o li. deterprincipio fuiſſe principia opi inſtanti tꝑis. Tertio mō minat de rebus creatis. ſicut nobis ſolet accidere. ſed nantium. pōt importare habitudiEt diuidit̉ iſta pars ī du eius ſempiterne volūtatis no e b Platonis error. nē cāe. ⁊ tūc ſenſus eſt in y as. In pͥma agit de crea uuꝫ aliquē ſignificamꝰ effectū principio.i. in filio d̓r cre ¶ Plato nāqꝫ tria initia eſti tione huanc nature. in ſe id eſt eterna eius volūtate ali aſſe ẜm ꝙ d̓r in psͣ. Oīa ī mauit. deū.ſ. exēplar ⁊ materi cūda de creatiōe angeliſapīa feciſti dn̄e. vt ſic no quid nouiter exiſtere. Cuꝫ eī ce nature. infra diſ. ij. de am. ⁊ ipſam increatā ſine prin tet̉ nō tm̄ cā efficiēs. ſꝫ ēt go aliqͥd d̓r facere tale eſt. ac ſi angelica itaqꝫ natura. cipio. ⁊ deuꝫ quaſi artificē nō exēplaris. Oēs iſte expo Prima pars diuidit̉ ī du dicat̉ iuxta eiꝰ volūtateꝫ vel ꝑ creatorem. ſitiōes vere ſunt ⁊ catho as partes. In pͥma agit eius volūtatem aliqͥd nouiter U lice. ⁊ ꝑ eas elidunt̉ tres ¶ Explanat autoritatem ti de hoīs ꝯditiōe. In ſcd̓a ꝯtingere vel eſſe vt in ipſo nierrores circa mūdi ꝓduii oſtendēs qͥd ſit creare ⁊ qͥd fa de lapſu eius ⁊ tetatione ctioneꝫ. Ex prima elidit̓ hil noui ꝯtingat ſed nouū aliinfra di. xxj. Uidens igit̉ c cere. error quorūdā moderno nitpli diabolus ⁊c. Prīa pars quid ſicut in eiꝰ eterna volūta ¶ Creator em̄ eſt qͥ de nihilo rū philoſopbātiū qͥ dixe hꝫ duas. qꝛ em̄ hō cōicat te fuerat fiat ſine aliqua moaliquid facit. Et creare ꝓprie rūt mūdū eſſe factū ex tē cū oībus creaturis. ⁊ cetione vel ſui mutatione. Nos pore ſed mediāte intellieſt de nihilo aliquid facere. tera facta ſunt ꝓpter hogentia. ita ꝙ deus primo ꝟo operādo mutari dicimur. in ¶ Facere vero non mō de ni minē. iō primo agit de cō fecit angelos ⁊ cum illis qꝛ mouemur. Nō em̄ ſine moditione rerū ī gn̄ali. ſcd̓o hilo aliquid operari. ſed etiā ꝯdidit mūdū. ꝯͣ quos eſt tu aliqͥd facimus. Deꝰ gͦ aliqͥd ꝟo in ſpāli. infra. di. ij. de de materia. Unde ⁊ homo et prima expoſitio. Si enim angelica itaqꝫ natura ⁊c. agere vel facere d̓r: qꝛ cā eſt re angelꝰ dr̄ aliqua facere ſꝫ non deus in principio ꝯditio Prīa ꝑs hꝫ duas. In pri nis creauit mūdū. nō erma determinatde ꝯditio go primo angelos vel in ne reꝝ quantū ad princitelligentias. ita ꝙ per illos ꝯdiderit mūdum. ⁊ hic error ortū piū efficiēs. in ſcd̓a vero quātū ad finē ibi. Et qꝛ nō valet eius bꝫ ex illo verbo. Faciamꝰ hoīeꝫ ad imaginē ⁊ ſimilitudinē. q. beatitudinis ⁊c. Prima ꝑs hꝫ tres ꝑticulas. In prima ꝓpodeus loquatur angelis. Ex ſcd̓a expoſitiōe eliditur errorarinit veritatē que exprimit in ſcripture ſacre autoritate. In ſeſtotilicoꝝ qui dixerūt mūdum conditum ab eterno. Si em̄ in cūda vero autoritatē explanat. ibi. Creator em̄ eſt ⁊c. In terprincipio temporis factus eſt ex nihilo. nō ergo fuit ſine prin tia vero qꝛ per illā autoritatē poſitiones erronee elidunt̉. con cipio. ⁊ hic error ortū habuit ex hoc ꝙ nō potuerūt videre qͣli cludit vltīo earū euacuationē. ibi. Horū ergo ⁊ ſimiliū errorū ter mundus incepit. ⁊ quare tunc ⁊ non ante. Ex tertia expoſ ⁊c̄. Et quelibet barū partiū hꝫ duas. In prima nāqꝫ parte ꝓtione eliditur error platonicoꝝ qui dixerunt principia mundi ponit autoritatē veritatis. In ſcd̓a platōnis errorē. ibi. Platria eſſe.ſ. deum materiam ⁊ exēplar. Si em̄ deus in filio ſicut to nāqꝫ ⁊c̄. Sil̓r ⁊ ſcd̓a duas hꝫ. In prima explanat autoritaper exēplar eternum condidit de nihilo munduꝫ. non ergo re tē ⁊ verba autoritatis. In ſcd̓a ponit errorē Ariẜ. ibi. Ariſto. quiritur ſcd̓m principium qd̓ eſt exēplar. nec tertiuꝫ qd̓ ſit ma ꝟo duo ⁊c̄. Eodē mō tertia hꝫ duas. Primo em̄ ꝯcludit erroꝝ teria. Et hic ortum habuit ex hoc ꝙ non potuerunt intelligeīprobationē. ſcd̓o ꝟo fidei ꝯfirmationē. ibi. Credamꝰ igr̄ ⁊c. re omnino quomodo aliquid fiat ex nihilo. Ex omnibus his a ¶ Creationē rerū ⁊c. q̄rit̉ de ordine iſtius libri ad p̄cedētē. eliditur error manicheorum qui poſuerunt principia mudi er Cū em̄ nos cognoſcamꝰ creatorē ꝑ creaturas. qꝛ videmus ꝑ fectiua duo ⁊ iſte eliditur ꝑ ſubiectum dicte locutionis. Trea ſpeculū. ⁊ ſcīa debeat inchoari a notioribus nobis. ergo priꝰ uit deus celum ⁊ terram. lucem ⁊ tenebras. ⁊ hic error eſt omdebuit agere de creaturis ꝙͣ de creatore. ergo iſte liber primꝰ nibus vilior. Et habent ſe gradatim. Nam primus ſolū errat nō ſcd̓s dꝫ eſſe. ¶ Rn̄. dicēdū ꝙ ſupra cū actū eſt de creatore in eo a quo. Secundus errat in eo de quo ⁊ quādo. quia ex aui actū eſt ēt de creaturis ꝓut ſunt via ad ꝑueniēdū in cognitio quo ⁊ ab eterno. Tertius errat in eo de quo. quia dicit factuꝫ nē. nūc aūt agit̉ de cognitione rerū ꝓut cognitio de creatore eſſe

Diſtinctio eſſe de materia ⁊ nō ex nihilo. ⁊ in eo ꝑ qd̓.ſ. circa exēplar qd̓ le. Tertio mō d̓r ꝓprie mēſura motus primi mobilis. vt cōiter poſuit aliud a deo vt apparet. Et in qn̄. qꝛ poſuit materiaꝫ ab ꝯſueuit diſtingui. Et qꝛ primo mō dictū eſt primū oīm. ⁊ in il eterno ⁊ imꝑfectā. Et iſte error eſt multo vilior ꝙͣ error alioꝝ lo ꝯditū eſt ſcl̓m. iō dicit in principio tēpoꝝ. qͥ ponūt ab eterno materiā fuiſſe ꝑfectā ſua forma. Quartus e ¶ Oīpotētiſſimi eſt nocere nō poſſe. Cōtra. Oīs pena afflierror manicheoꝝ oībus eſt abominabilior. qꝛ deficit in primo git ⁊ ledit. ſi leuit nocet. gͦ ſi deꝰ nō pōt nocere nō pōt punire. pͥncipio ī quo ph̓i cōiter ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut duplex eſt maluꝫ.ſ. culpe ⁊ pene. ſic ēt duꝯcordauerūt. ponētes pͥplex eſt nocumētū. cū g d̓r ꝙ nō pōt nocere. nō intelligit̉ quārū nouiter exiſtētiū. cū eiꝰ vomo duo principia. ac per tū ad nocumētū qd̓ facit malū pene. ſed qd̓ facit malū culpe. lūtate res noue eſſe incipiūt: hoc auferētes ordinē atD intelligētiā eoꝝ q̄ in hac parte dn̄r. q̄rit̉ hic de q̄ an̄ nō erāt. abſqꝫ ipſius agiqꝫ decorē vniuerſi. ⁊ boni exitu rerū ineſſe. Primo quātū ad principij entitatē ⁊ dei ptātē. Et hunc tatiōe: vt actus ꝓprie dici nō tatē vel cauſalitatē. Scd̓o quātū advnitatē. Ter errorē inter ceteros non q̄at. cū videlꝫ actus oīs in mo tio quātū ad ꝓductionis qͥdditatē. Circa primuꝫ humanā maliciā ſed diatu ꝯſiſtat. in deo aūt motꝰ nulduo q̄runt̉. Primo querit̉ vtrū res habeāt princi bolicā aſtuciā credo adpiū cauſale. Scd̓o vtrū habeāt principiū initiale. lus eſt. Sicut gͦ ex calore ſoliſ inueniſſe vt ſe alterū deū Ad quā ſic ꝓcedit̉. Cū ꝯſtet ẜm ſctōs ⁊ A aliqua fieri ꝯtingit. nulla tn̄ ī n̄ eſſe perſuadeat mētibus UEIIIO. j. phos ꝙ oēs res mūdane habuerint p̓n ipſo vel in eiꝰ calore facta mo pctōꝝ. Ex dictis igit̉ pꝰ cipiū ꝓductiuū. tū ꝓpter rerū varietatē. tū ꝓpter rerū mutaꝫ ꝓ quo ſupponat hͦ nomē tione vel mutatiōe. Ita ex dei bilitatē. tū ꝓpter rerū ordinē. tū ēt ꝓpter imꝑfectionē. Mulprincipiū. Pōt em̄ ſuppo volūtate noua hn̄t eē ſine mutitudo em̄ ortū bꝫ ab vnitate. ⁊ motus ſiue mutabile ab īmuta nere ꝓ filio. ⁊ deus ꝓ pa bili. ⁊ ordo ad primū ⁊ imꝑfectū ad ꝑfectū original̓r reducun tatione autoris qͥ eſt vnū ⁊ ſo tre. ⁊ ex mō cōſtruēdi fit tur. iō hoc ſuppoſito.ſ. ꝙ res habeāt principiū cauſale. aliquo lum ⁊ oīm principium. talis appropriatio. Pōt mō eſt q̄ſtio vtrū res ꝓducte ſint oīno. hoc eſt ẜm principium O Z ēt ſupponere ꝓ creatura ¶ Ariſtotelis error. d materiale ⁊ formale. an tm̄ ẜm alterū principiorum. Et ꝙ ẜm vtpote ꝓ principio tꝑis. c ¶ Ariſtoteles ꝟo tria poſuit vtrūqꝫ vr̄ primo a parte ꝓducētis ſic. Quāto ꝓducēs eſt priꝰ ſed nō dicit tūc ordinē ſꝫ principia. duo.ſ. materiā ⁊ ſpe ⁊ ꝑfectius. tāto plus influit in rē. gͦ primū ⁊ ꝑfectiſſimū īfluit ꝯcomitātiam mēſure ad totū ⁊ in totū. ⁊ ſi hoc. gͦ totū ꝓducit. ſꝫ primū agēs eſt hmōi. ciē ⁊ tertiū oꝑatorē dictū mūmēſuratū.ſ. ꝙ celū ⁊ terergo ⁊c. ¶ Itē quāto nobilius ⁊ ꝑfectius eſt agēs tanto pau dū qͦꝫ ſemꝑ eſſe ⁊ fuiſſe. ra cū principio tꝑis eſſe cioribus indiget ad agēdū. gͦ ages nobiliſſimū nullo extra ſe C ceperūt. ⁊ ſic pꝫ illud. ¶Cōcludit erroꝝ p̄dicto eget. gͦ ſi ip̄m ſolū eſſet adhuc res ꝓduceret: ſed nō ex ſe. cū ip c ¶ Ariſtoteles vero tria rum euacuationē. e ſe nullius ſit pars. gͦ ex nihilo. pꝫ gͦ ꝙ deus pōt in totā ſub̓am poſuit principia ⁊c. Que ¶ Hoꝝ ergo ⁊ ſimiliū errorē creature. ¶ Itē agēs ẜm formā pōt ꝓducere formā. gͦ pari rō rit̉ quare diſtinguit illa ne agēs ẜm ſe totū pōt ꝓducere totū. ſed deus ſe toto agit cuꝫ ſpūſſctūs euacuās veritatiſqꝫ duo a tertio. Et iterū nō ſit oīno ſimplex. ergo ꝓducit totū. ¶ Itē hocip̄m on̄dit̉ a ꝑte d̓ diſciplinā tradēs deū in prin vr̄ illud eſſe verū ꝑſcrutā rei ꝯdite ſic. Qd̓ nō eſt ab alio eſt a ſeipſo. nihil aūt tale qd̓ a cipio temporum mundum cre ti libros ph̓i. qꝛ ipſe non ſeipſo eſt indiget alio vt ſit. ſed oē intrinſecū principiū rei īdi ponit niſi iſta tria mateaſſe. ⁊ ante tempora eternaliget alio vt ſit. nā forma indiget materia ⁊ ecōuerſo. ergo ⁊c. riā ⁊ formā ⁊ priuationē. ter extitiſſe ſignificat. ipſius ¶ Itē efficiēs ⁊ finis ſunt cāe correlatiue. gͦ qd̓ nō eſt ab alio in principio noni. metha. nō eſt ad aliud. ſed oīa ſunt ad aliud ẜm oē qd̓ ſunt. qꝛ ẜm om̄s eternitatem ⁊ omnipotentiaꝫ ⁊ ī primo phi. nō gͦ iſta q̄ qd̓ ſunt appetūt bonū. ⁊ ſtatus nō eſt niſi in ſummo bono. Et commendans. Cui voluiſſe fa ponit magr̄. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ iſta rō ſit bona on̄dit̉. Si em̄ bonū ⁊ ens ꝯuertunt̉. gͦ qd̓ eſt cere eſt qꝛ(vt prediximus) ex ꝙ iō duo diſtinguit a ter ſeipſo ens. ſeipſo eſt bonū. ſed qd̓ ſeipſo eſt bonū. nō eſt ꝓpter tio. qꝛ duo ſunt intrinſeeius voluntate ⁊ bonitate res aliqͥd aliud. gͦ qd̓ nō eſt ab alio. nō ē ꝓpter aliud. Si gͦ oīa mū ca tāꝙͣ elemēta. ⁊ vnū eſt noue exiſtunt. dana ẜm ſe tota ſunt ꝓpter aliud. ergo ſunt ab alio. ¶ Iteꝫ ſi extrinſecum. vbi aūt ph̓s res nō eſt total̓r ab alio. aut eſt hoc rōne forme. aut rōne ma¶Concludit fidei confiriſta tria diſtinguit ⁊ poterie. Cōſtat ꝙ nō forme. qꝛ videmꝰ formas ꝓduci. ⁊ ſi forme mationem. nit ſi q̄rat̉ exp̄ſſe inuenit nō ꝓducerent̉. oīno nihil ꝓduceret̉. Si rōne materie. Sed ꝯͣ in ſcd̓o de gn̄atione circa ¶ Credamus ergo rerū crea vt dicit ph̓s in prima ph̓ia. actus eſt aū̄ potētiā. ꝯſtat ꝙ nō lo finē. Sed tūc eſt qō qꝛ vt tarum celeſtium terreſtriū viquit̉ de potētia actiua ſꝫ paſſiua. ergo cū actus rei ab alio ſit. nō ſufficiēter principia ī ſibiliū vel inuiſibiliuꝫ cām nō ſil̓r ⁊ materia. Si tu dicas ꝙ intelligit̉ nō de actu qͥ eſt forma primo phiſi. aſſignaſſe. īeſſe niſi bonitateꝫ creatoris. qͥ ſed efficiēs idē ꝯcludit̉. Et iterū ego q̄ro quare materia nō ſit mo ſi ibi aſſignauit tria ab alio. Si qꝛ eſt principiū ex quo fiunt cetera nec hꝫ vn̄ fiat. eſt deus verus vnus. Cuius p̄ter operationem. tūc tūc ego q̄ro de forma vtrū fiat ex aliquo vel ex nihilo. Si ex ni tāta eſt bonitas. vt ſumme boſunt quattuor. Et dd̓ꝫ ad bilo. pari rōne ⁊ materia ex nihilo. Si ex aliquo. q̄ro qͥd ſit ilhoc ꝙ p̓uatio nō differt nus btītudinis ſue qua eterlud. Nō eſſentia materie ꝯſtat. qꝛ forma ſimplex eſt. gͦ forma a forma vel materia. Si naliter beatus eſt. alios velit nō fit ex materia ita ꝙ materia ſit eius principiū ꝯſtitutiuuꝫ. ue em̄ priuatio noīet apeſſe participes. quā vide ⁊ cōi Nec fit ex materia ita ꝙ materia fiat forma fit gͦ ex aliquo qd̓ petitū forme cū eiꝰ caren eſt in materia. tūc ego q̄ro de quo eſt illud. ⁊ ꝯſtat ꝙ nō eſt ex cari poſſe ⁊ minui oīno nō poſ tia. ſiue noīet ip̄aꝫ forme materia pari rōne. ergo vel erit abire in infinitū in cauſando. ſe. Illud ergo bonum qd̓ ipſe eſſentiā ꝓut eſt ī materia vel neceſſe eſt ponere eſſentias formarū a primo opifice ꝓduin potētia. nō differt ab erat ⁊ quo btūs erat. ſola boctas ex nihilo. ergo pari rōne ⁊ materiā. ¶ Ad oppoſitū ſunt bis duobus.ſ. materia et nitate nō neceſſitate alijs cōirōnes primo a parte efficiētis. Prima eſt hec. Oīs effectꝰ aliſpecie. Nā appetitus ad cari voluit. qꝛ ſūme boni erat quo mō aſſimilat̉ cāe ſed principiū primū eſt actus purus nimateriaꝫ reducit̉. nec eſt hil hn̄s de poſſibili. materia aūt rerū eſt potētiale purū ꝑ ſui e ꝓdeſſe velle. ⁊ omnipotentiſſi aliud ⁊ eſſentia forme ad eſſentiā. nihil hn̄s de actu. ergo cū materia in nullo aſſimilet̉ mi nocere nō poſſe. ſpēm ẜm reꝫ. Et hec duo opifici nō eſt ab ipſo. ¶ Itē ab agēte pulcherrimo ⁊ luminoprincipia determinat in ſiſſimo nō ꝓcedit turpe ⁊ tenebroſum. ſed deus eſt ip̄a pulchri primo. poſtmodū adiūgit tertiā.ſ. oꝑatorē dū oīa reducit ad tudo. ⁊ ipſa lux materiale principiū eſt turpe ⁊ tenebroſuꝫ. er motorē primū in. viij. ⁊ ſic pꝫ ꝙ magr̄ vere ⁊ ꝓprie loquit̉. go ⁊c. ¶ Ex parte rerū on̄dit̉ de formali pͥncipio. Oē em̄ qd̓ d ¶ In prīcipio tēpoꝝ mūdū creaſſe. Cōtra ſi cepit cū primo ꝓducit̉ ⁊ fit. fit a ſibi ſil̓i noīe ⁊ ſpē. vt hō ab hoīe. ẜm ꝙ dicit mobili. ⁊ illud cepit in ſcd̓o die. nō ergo in principio tꝑis. ſed ph̓s. vij. phiſi. prime. ſi gͦ formererū ſunt principia ꝓducēdi. ⁊ an̄. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ tp̄s d̓r tripl̓r. cōiſſime cōiter ⁊ ꝓprie. Cōiſprincipiū ꝓducēdi p̄cedit rerū ꝓductionē. gͦ res nō ſunt ꝓdu ſime d̓r mēſura exitus de nō eſſe in eſſe. Cōiter d̓r tp̄s mēſucte quo ad principiū formale. ¶ Itē artifex nō pōt ꝓducere ra cuiuſlibet mutationis. maxime illius q̄ fuit an̄ primūmobi niſi p̄cognoſcat. ſꝫ nō pōt p̄cognoſcere niſi ꝑ formas. ⁊ nō pōt aa iij

Secundi libri me rerū eterne. qꝛ ſunt deus. ⁊ ſi ita poſuit plato cōmēdāduo p̄cognoſcere ꝑ formas q̄ nullo mō ſunt. ergo impoſſibile ē ꝙ eſt. ⁊ ſic imponit ei Augu. Si aūt vltra proceſſerit vt īponit ei ſummus artifex mūdū formaret niſi forme eēnt prius ꝑ quas Ariſt. abſqꝫ dubio errauit. ⁊ rō ſua q̄ p̄dicta ē nihil cogit oīno cognoſceret ⁊ ille nō potuerūt ꝓduci ſil̓r niſi ꝑ formas. ergo nā ſicut dicit ph̓s. Forme rerū extra deū a ſingularibꝰ ſenara ſi nō eſt in infinitū abire eſt ponere formas rerū non eſſe ꝓdu te nihil oīno faciunt. nec ad operationē. nec ad cognitionem ctas. ¶ Itē hocip̄m on̄dit̉ quo ad materiale principiū. Om̄o ¶ Qd̓ vltimo obijcit̉ de materia ꝙ nō pōt fieri. qꝛ vel ex aliq̓ qd̓ ꝓducit̉. ꝓducit̉ ex aliquo. vel ex nihilo. Si ex nihilo nihil vel ex nihilo. dd̓m ꝙ ex nihilo ⁊ hoc ꝑ creationeꝫ. Qd̓ obncii. fit. ergo oīa ex aliquo. illud aūt eſt materia. ergo ſi ſtare eſt ⁊ ꝙ actio eſt in aliqͥd. dd̓m ꝙ creare nō eſt agere ſed facere. ⁊ hͦ nō abire in infinitū. illud nō eſt ꝓductū. Q aūt ex nihilo nirefert inter agere ⁊ facere. nā agere in qͥd agat nō qͥd agat exi hil fiat vr̄. Productio em̄ rei eſt actio. ſꝫ oīs actio reqͥrit in qd̓ git. facere aūt ecōuerſo. ¶ Qd̓ vlterius q̄rit̉ qͥd vel in quo fitu agat. ergo ⁊ oīs ꝓductio. gͦ oī productioni ſubijcit̉ aliqͥd. nō creatio paſſio dupl̓r rn̄det̉. Quidaꝫ dicunt ꝙ nec eſt ſub̓a nec niſi materia. ergo ⁊c. ¶ Itē ego q̄ro de productione ſiue crea accidens. ſed via ad vtrūqꝫ. ⁊ tale p̄cedit illud ad qd̓ eſt natu tione paſſiua. vtrum illa ſit ſubſtātia vel accidēs. Nō ſub̓a. er raliter ꝙͣuis ī eo habeat eſſe. Al̓r dicunt alij ꝙ aliqͥd creari nō go accidēs. ſed oē accidēs fundat̉ in aliquo. ſꝫ hoc nō pōt eſſe eſt aliud ꝙͣ nuuc primo eſſe. nec creatio dicit naturā aliquam creatum. cū illud ſequat̉ natural̓r ipſaꝫ creationē. ergo neceſ mediā inter deū ⁊ creaturā. ſed ſoluꝫ dicit eſſe rei ꝯnotādo or ſe eſt vt vr̄ ꝙ ſit increatū ⁊ aliqͥd aliud a deo. qꝛ creatio paſſio dinē ad primum efficiēs a quo ⁊ ad nō eſſe. ita tn̄ ꝙ ordo ille in alio eſt. ergo neceſſe eſt oē qd̓ producit̉ ex aliquo in produtotal̓r eſt in re creata ⁊ nō in nihilo. Un̄ cuꝫ d̓r ex nihilo aliqͥd cto ꝓduci. ⁊ iō dicit ph̓s in pͥmo phi. ꝙ materia eſt ingenita. fieri pōt intelligi tripl̓r. Aut material̓r vt ex ferro cultellus. 7 ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ hec veritas eſt. mūdus ineſſe ꝓductus eſt. ⁊ nō Aut cauſaliter vt ex patre filius. Aut ordinaliter vt de mane ſolū ẜm ſe totū. ſed ēt ẜm intrinſeca ſua principia q̄ nō ex alijs fit meridies. Primis duobus modis veruꝫ eſt ex nihilo nihil ſed de nihilo ſunt producta. Hec aūt veritas ⁊ ſi cuilibet fidei fieri. tertio mō verum eſt ẜm naturā. ſed falſum ſupra naturā. ſit aꝑta ⁊ lucida latuit tn̄ ꝓuidētiā vel prudētiā ph̓icā. q̄ ī huPer virtutē em̄ infinitā q̄ nō indiget fulcimēto materie ita fa ius qōnis inqͥſitione ex lōgo tꝑe ambulauit ꝑ deuia. ¶ Fueciliter pōt aliqͥd produci ex nihilo ſicut de aliquo. alioqͥn non rūt em̄ qͥdā ph̓i antiqͥ qͥ dixerūt mūdū factū eſſe a deo ⁊ de ſui eſſet virtus primi principij infinita. ſed egeret materie funda eſſentia. qꝛ nō videbāt quō aliqͥd poſſet fieri ex nihilo. ⁊ ſolus mēto. ⁊ iō illi virtuti ſoli hoc attribuēdū eſt neceſſario. ꝙͣuis deus fuit in principio. ⁊ iō dixerūt ꝙ fecit oīa de ſeipſo. Sed nō poſſet ꝯſimile reperiri in aliquo creato. hoc em̄ eſt eius ꝓ hec poſitio nō ſolum fidelibus ſed ēt ſequētibus ph̓is appaprium ſicut ⁊ ipſa oīpotētia. ruit improbabilis ꝙ dei eſſentia. oīno inuariabilis ⁊ nobiliſſi Utrum mundus productus fuerit ex ꝯ ma fieret corporalium ⁊ variabilium materia q̄ eſt de ſe imꝑfe ¶ UEIIIO. Ij. tꝑe aūt ab eterno. Et ꝙ nō ex tꝑe oſtiē cta niſi ꝑficiat̉ ꝑ formas. ¶ Fuerūt ēt alij qͥ dixerunt mundū dit̉ duabus rōnibus ſumptis a motu. Prima eſt oſtēſiua ſic. factum eſſe ex principijs p̄exiſtētibus.ſ. ex materia ⁊ forma. An̄ oēm motum ⁊ mutationē eſt motus primi mobilis. ſed oē ſed forme latebāt in materia an̄ꝙͣ intellectus eas diſtingueqd̓ incipit. incipit ꝑ motuꝫ vel mutationē. ergo an̄ oē illud qd̓ ret. ⁊ hoc ponit anaxagoras. Sed qꝛ formas eſſe oēs ſil̓ in ma incipit eſt motus ille. ſed ille motus nō potuit eē an̄ſe nec an̄ teria nō capit rō recta. iō ꝑ ſequētes ph̓os iſta poſitio improſuum mobile. ergo impoſſibile eſt incipere. Prima propoſitio bata eſt. ¶ Fuerunt ēt tertij qͥ mundum dixerunt ex pͥncipijs ſupponit̉. ⁊ eius probatio pꝫ ſic. qꝛ ſuppoſitio eſt in ph̓icis. ꝙ ī p̄exiſtētibus factum.ſ. materia ⁊ forma. ſꝫ materiā ꝑ ſe poſue oī gn̄e ꝑfectum eſt an̄ imꝑfectuꝫ. ſed inter oīa gn̄a motuū mo runt. ſeparatas ēt ꝑ ſe poſuerunt formas. ⁊ poſtmodum ex tē tus ad ſitum eſt ꝑfectior. qꝛ eſt entis completi. ⁊ inter oīa gn̄a pore ab opifice ſummo eſſe ꝯiūctas. ⁊ hi platonici fuerūt. Sꝫ motuum localium motus circularis ⁊ velocior eſt ⁊ ꝑfectior. qꝛ illud irrōnabile vr̄ ꝙ materia fuerit imꝑfecta ab eterno. et ſed talis eſt motus celi. ergo ꝑfectiſſimus. ergo primus. pꝫ er ꝙ eadē forma ſit ſeꝑata pariter ⁊ ꝯiuncta. ⁊ abſurdum vr̄ trix go ⁊c. ¶ Itē on̄dit̉ ꝑ impoſſibile. Oē qd̓ exijt in eſſe. exijt per plicē hoīem ponere.ſ. naturalē. mathematicum ⁊ diuinum. iō motum vel mutationē. ergo ſi motus exit in eſſe. exit ꝑ motuꝫ ēt ꝑ ſequētes ph̓os hec poſitio reprobata eſt. ¶ Fuerūt ēt qͣr vel mutationē. ⁊ ſil̓r de illo q̄rit̉. ergo vel eſt abire in infinitū. ti.ſ. peripathetici quoꝝ princeps ⁊ dux Ariſtote. qui veritati vel eſt ponere aliqueꝫ motum ſine principio. Si motum. ergo magis appropinquātes. dixerunt mundum factum. ſicut legi mobile. ergo ⁊ mundum. Sil̓r rō oſtēſiua ſumit̉ a tꝑe ſic. Oē tur in ſcd̓o metheoroꝝ dico igit̉ ꝙ mare factū eſt. ⁊ in pͥmo de qd̓ incipit. aut incipit in inſtāti. aut in tꝑe. Si ergo mūdus in celo ⁊ mundo. ⁊ de pluribus alijs locis pōt elici. Sꝫ dixerūt cipit. aut in inſtāti. aut in tꝑe. ſed ante oē tp̄s eſt tp̄s ⁊ an̄ oēī nō eſſe factū ex principijs p̄exiſtētibus. Sicut em̄ vult in ſcd̓o ſtans eſt tp̄s. ergo tp̄s eſt an̄ oīa q̄ inceperunt. ſed non potuit vegetabiliū. mūdus ſemꝑ fuit plantis ⁊ aīalibus plenus. vbi eſſe an̄ mundum ⁊ motum. ergo mundus nō incepit. Primax loquit̉ ꝯͣ abrutalū. Utrū aūt poſuerit materiā ⁊ formā factaꝫ poſitio neceſſaria vel nota eſt ꝑ ſe. Scd̓a.ſ. ꝙ an̄ oē tp̄s ſit tp̄s de nihilo hoc ego neſcio. credo tn̄ ꝙ nō ꝑuenit ad hͦ ſicut meli pꝫ ex hoc ꝙ ſi currit. currebat prius de neceſſitate. Sil̓r ꝙ an̄ us patebit in ꝓbleumate ſcd̓o. iō ⁊ ipſe defecit lꝫ minus ꝙͣ alij oē inſtās ſit tp̄s pꝫ ſic. Tp̄s eſt mēſura circularis ꝯueniēs mo Ubi aūt defecit ph̓oꝝ ꝑitia. ſubuenit nobis ſacro ſctā ſcriptutui ⁊ mobili. ſed oīs punctus qͥ eſt in circulo ita eſt principiura. q̄ dicit oīa eſſe creata. ⁊ ẜm oē qd̓ ſunt ineſſe ꝓducta. ⁊ rō a ꝙ finis. ergo oē inſtās tꝑis ita eſt principium futuri ꝙ termi fide nō diſcordat ſicut ſupra in opponēdo oſtēſum eſt. ¶ Qd̓ nus p̄teriti. ergo an̄ oē inſtās fuit p̄terituꝫ. pꝫ ergo ⁊c̄. ¶ Itē ergo obijcit̉ de ſil̓itudine ꝙ materia eſt ens oīno in potentia. probo ꝑ impoſſibile. Si tp̄s producit̉. aut in tꝑe. aut in inſtan dd̓m ꝙ materia nō propter ſe facta eſt ſed propter ſubſtratioti. Nō in inſtāti cum nō ſit in inſtanti. ergo in tꝑe. ſed in oī tꝑe nē ſeu ſuſtētationē forme q̄ eius eſt actus. ꝙͣuis ergo materia eſt ponere prius ⁊ poſterius. ⁊ p̄teritum ⁊ futurum. ergo ſi te nō ſit deo actu ſil̓is. tn̄ aſſimilabilis eſt ꝑ formā. vn̄ Aug. dicit pn̄s in tꝑe fuit productum an̄ oē tp̄s fuit tp̄s. ⁊ hoc eſt impoſꝙ ipſa materia ⁊ ſi non habeat de ſe ⁊ in ſe actū forme. ipſa tn̄ ſibile. ergo ⁊c̄. Et he ſunt rōnes ph̓i q̄ ſunt ſumpte a parte ipſi a capacitas forme ē ei ꝓ forma. iō pꝫ illud. ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ tur us mundi. ¶ Itē alie ſunt rōnes ph̓oꝝ q̄ ſumunt̉ ex parte capis ⁊c. dd̓m ꝙ nec turpis nec tenebroſa d̓r niſi cōparatiōe. Nā producētis. ⁊ gn̄al̓r ad duas pn̄t reduci. quarum prima ē oſte materia nō eſt priuatio pura. immo rōne ſue eſſentie hꝫ aliqͥd ſiua. ſcd̓a ꝟo ꝑ impoſſibile. Prima eſt hec. Poſita cā ſufficiet. de pulchritudine ⁊ aliqͥd de lucę. vn̄ Augu. dicit ꝙ hꝫ modum ⁊ actuali. ponit̉ effectus. ſed deus ab eterno fuit cā ſufficies ⁊ ſpem ⁊ ordinē ꝙͣuis imꝑfecte. nō opꝫ aūt ꝙ deus oēs res pro actualis ipſius mundi. ergo ⁊c. Maior propoſitio ꝑ ſe nota ē. ducat ſibi equal̓r ſil̓es. immo ẜm gradum. Et iō ad hoc ꝙ graMinor pꝫ.ſ. ꝙ deus ſit cā ſufficiēs. qꝛ cū nullo extrinſeco indi dus ſint ꝑfecti neceſſe eſt aliqͥd ponere ꝓpe deum. ⁊ hoc ſimili geat ad mundi creationē ſed ſolum potētia ſapīa ⁊ bonitate. muꝫ. ⁊ aliqͥd prope nihil. ⁊ hoc aliquo mō ſil̓e. nō aūt oīno. nec ⁊ hec in deo fuerunt ꝑfectiſſima ab eterno pꝫ ꝙ ab eterno fuit ꝑfecte. qd̓ ꝙͣuis in ſe minimum habeat de bono. tn̄ optime orſufficiēs. Q etiā actualis. pꝫ. Deus em̄ eſt actus purus. ⁊ ſuū dinatum eſt. ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ oē qd̓ producit̉. producit̉ ꝑ ſil̓e velle. vt dicit ph̓s ⁊ ſctī dicunt eſt ſuum agere. reſtat ergo ⁊c̄. ii in forma. ⁊ cognoſcit̉ fil̓r. dd̓m ꝙ eſt agens ẜm naturā. ⁊ ẜm in ¶ Itē per impoſſibile. oē illud qd̓ incipit agere prius vel pro tellectum. Agēs ẜm naturā producit ꝑ formas q̄ ſunt vere naducere. cum prius nō produceret. exit ab ocio in actum. n̄ eſture. ſicut hō hoīem. ⁊ aſinus aſinum. Agēs ꝑ intellectum pro go deus incipit mundum producere. exit ab ocio in actu. ſꝫ in ducit ꝑ formas q̄ nō ſunt aliqͥd rei ſed ydee in mēte. ſicut arti oī tali cadit ocioſitas. ⁊ mutatio ſiue mutabilitas. ergo cirea fex producit archā. ⁊ ſic producte ſunt res. ⁊ hoc mō ſunt fordeum eſt

Diſtinctio I deū eſt ocioſitas ⁊ mutabilitas. hoc aūt eſt ꝯͣ ſummā bonitadifferēte ꝑ eſſentiā habeat eſſe ex nihilo patēs ē. nā qd̓ total̓r tē ⁊ ꝯͣ ſummā ſimplicitatē. ergo hoc eſt impoſſibile ⁊ blaſphe ꝓducit̉. ꝓducit̉ ẜm materiā ⁊ formā. ſed materia nō hꝫ ex quo mū dicere de deo. ⁊ ita ꝙ mundus ceꝑit. He ſunt rōnes quas ꝓducat̉. qꝛ nō ex deo. manifeſtum eſt igit̉ ꝙ ex nihilo. Minor cōmētatores ⁊ moderniores ſuꝑaddūt rōnibus Ariſt. ſiue ad aūt.ſ. ꝙ mūdus total̓r a deo ꝓducat̉ pꝫ ex alio ꝓbleumate. bas pn̄t reduci. ¶ Sed ad oppoſitū ſunt rōnes ex ꝓpōnibus ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ponere mūdū eter nū eſſe ſiue eternal̓r ꝓductū iꝫ ꝑ ſe notis ẜm rōnē ⁊ ph̓iā. quaꝝ prima eſt hec. impoſſibile eſt ponēdo res oīs ex nihilo ꝓductas. oīno eſt ꝯͣ veritate ⁊ rōnē infinito addi. hec eſt manifeſta ꝑ ſe. qꝛ oē illud qd̓ recipit adſicut vltima rō ꝓbat. ⁊ adeo ꝯͣ rōnē vt nullū ph̓oꝝ quātūcūqꝫ ditionē fit maius infinito aut nihil maius. ſed ſi mūdus eſt ſi parui intellectus crediderim hoc poſuiſſe. Hoc em̄ implicat ī ne principio. durauit in infinitū. ergo durationi eius nō poſſe manifeſtā ꝯͣdictionē. Ponere aūt mūdū eternū p̄ſuppoſita ſet addi. ſed ꝯſtat hoc eſſe falſum. qꝛ reuolutio addit̉ reuolueternitate materie rōnabile vr̄ ⁊ intelligibile. ⁊ hoc duplici ex tioni oī die. gͦ ⁊c. Si tu dicas ꝙ infinitū eſt quātū ad p̄terita. emplo. Egreſſus em̄ rerū mūdanarū a deo eſt ꝑ modū veſtigitn̄ quātum ad pn̄s qd̓ nūc eſt: eſt finitum actu. ⁊ iō ex ea parvnde ſi pes eſſet eternus. ⁊ puluis in quo formatur veſtigium te q̄ finitū eſt. actu eſt reꝑire maius. Cōtra. on̄dit̉ ꝙ in p̄terieſſet eternus. nihil ꝓhiberet intelligere veſtigium pedis eſſe to eſt reꝑire maius. Hec eſt veritas infallibilis. ꝙ ſi mundus coeternum. ⁊ tamen a pede eſſe veſtigium. Per hūc modum ſi eſt eternus. reuolutiones ſolis in orbe ſuo ſunt infinite. Rur materia ſiue principiū potētiale eſſet coeternū autori. qͥd ꝓbi ſus ꝓ vna reuolutione ſolis neceſſe eſt fuiſſe. xij. ipſius lune. bet ip̄m veſtigiū eſſe eternū immo vr̄ ꝯgruum. Rurſus aliud plus eſt reuoluta luna ꝙͣ ſol. ⁊ ſol infinities. gͦ infinitoꝝ ex ea exēplū. Rōnalis em̄ creatura ꝓcedit a deo vt vmbra. filius ꝓ parte qua infinita ſunt eſt reꝑire exceſſum. hoc aūt eſt īpoſſicedit vt ſplēdor. ſed ꝙͣcito eſt lux ſtatim eſt ſplēdor ⁊ ſtatim ē bile. gͦ ⁊c. Scd̓a ꝓpō eſt iſta. Impoſſibile eſt infinita ordinari vmbra ſi ſit corpus opacū ei obiectū. Si ergo materia coeteroīs em̄ ordo fluit a principio in mediū. ſi gͦ nō eſt primū nō eſt na eſt autori tāꝙͣ opacū luci. ſicut rōnabile eſt ponere filiūl qͥ ordo. ſed duratio mundi ſiue reuolutiones celi ſi ſunt infinite eſt ſplēdor pr̄is) coeternū. ita rōnabile vr̄ creaturas ſiue mun nō bn̄t principiū. gͦ nō bn̄t ordinē. ergo vna nō eſt an̄ aliā. ſꝫ hͦ dū q̄ eſt vmbra ſumme lucis eſſe eternū. ⁊ magis rōnabile eſt eſt falſuꝫ. reſtat. ergo ꝙ bn̄t pͥncipiū. Sidicas ꝙ ſtatū ordinis ꝙͣ ſuū oppoſitū.ſ. ꝙ materia eternal̓r fuerit imꝑfecta ſine for nō eſt neceſſe ponere niſi in his q̄ ordinant̉ ẜm ordinē cauſalima vel diuina influētia. ſicut poſuerūt qͥdā ph̓oꝝ. ⁊ adeo rōna tatis. qꝛ in cāis neceſſario eſt ſtatꝰ. q̄ro quare nō in alijs. Pre bilius vt ēt ille excellētior inter ph̓os Ariſt. ſicut ſctī imponūt terea tu ex hoc nō euades. nūꝙͣ em̄ fuit reuolutio celi qͥn fuiſ⁊ cōmētatores exponūt ⁊ verba eius p̄tēdūt in hūc errorē diſet gn̄atio aīalis ex aīali. ſed ꝯſtat ꝙ aīal ordinat̉ ad aīal ex qͦ lapſus fuerit. Quidā tn̄ moderni dicūt ph̓m nequāꝙͣ illd̓ ſengn̄at̉ ẜm ordinē cāe. ergo ſi ẜm ⁊ ph̓m ⁊ rōnē neceſſe ē ponere ſiſſe nec intēdiſſe ꝓbare ꝙ mūdus oīno nō ceꝑit. ſed ꝙ nō ceſtatū ī his q̄ ordināt̉ ẜm ordinē cāe: gͦ ī gn̄atiōe aīaliū neceſſe perit naturali motu. Qd̓ boꝝ magis ſit veruꝫ ego neſcio. hoc ē ponere pͥmū aīal. ⁊ mūdus nō fuit ſine aīalibꝰ. gͦ ⁊c. Tertia vnū ſcio ꝙ ſi poſuit mūdū nō incepiſſe ẜm naturā. verū poſuit ꝓpō eſt iſta. Impoſſibile eſt infinita ꝑtrāſiri. ſꝫ ſi mūdus nō ⁊ rōnes eius ſumpte a motu ⁊ tꝑe ſunt efficaces. Si aūt hoc cepit. infinite reuolutiones fuerūt. ergo impoſſibile eſt illas ſenſit ꝙ nullo mō ceperit. manifeſte errauit ſicut pluribꝰ rōni ꝑtrāſiri. ergo impoſſibile fuit deuenire vſqꝫ ad hāc. Si tu di bus oſtēſum eſt ſupra. ⁊ neceſſe fuit eū ad vitādū ꝯͣdictioneꝫ cas ꝙ nō ſunt ꝑtranſita. qꝛ nulla fuit prima aūt ꝙ ēt bn̄ pn̄t ꝑ ponere aut mūdū eſſe factū ex tꝑe aut nō eſſe factū ex nihilo trāſiri in tꝑe infinito. ꝑ hoc nō euades. q̄ro em̄ a te vtruꝫ aliqͣ Ad vitādū aūt infinitatē actuale neceſſe fuit ponere aut aīe reuolutio p̄ceſſit hodiernā in īfinitū. an nulla. Si nulla. ergo rōnalis corruptionē. aut vnitatē. aut circulationē. ⁊ ita aufer oēs finite diſtāt ab hac. ergo ſunt oēs finite. ergo hn̄t princire btītudinē. vn̄ iſte error. ⁊ malū hꝫ initium ⁊ peſſimum finē. piū. Si aliqua in infinitū diſtat. q̄ro de reuolutione q̄ īmedia ¶ Qd̓ ergo obijcit̉ primo de motu primi mobilis qͥ eſt primꝰ 5 te ſequit̉ illa vtrū diſtet in infinitū. ſi nō. ergo nec illa diſtat. inter oēs motus ⁊ mutationes qꝛ ꝑfectiſſimus. dd̓m ꝙ loquē qm̄ finita diſtātia eſt inter vtrāqꝫ. Si ꝟo diſtat ī infinitū. ſil̓r do de motibꝰ ⁊ mutationibꝰ naturalibus verū dicit. ⁊ nō bꝫ in q̄ro de tertia ⁊ quarta. ⁊ ſic in infinitū. ergo non magis diſtat ſtātiā. loquēdo aūt de mutatione ſuꝑ naturali ꝑ quā ip̄m moab hac vna ꝙͣ ab alia. ergo vna nō eſt an̄ aliā. ergo oēs ſunt ſil bile ꝓceſſit in eſſe nō hꝫ veritatē. nā illa p̄ceſſit oē creatū. ⁊ ita Quarta ꝓpō eſt iſta. Impoſſibile eſt infinita a virtute finita mobile primū. ac ꝑ hoc ⁊ eius motū. ¶ Qd̓ obijcit̉ oīs motus 17 cōprehēdi. ſed ſi mūdus nō cepit. infinita cōprehēdunt̉ a vir exit in eſſe ꝑ motu. dd̓m ꝙ motus nō exit in eſſe ꝑ ſe nec in ſe. tute finita. ergo ⁊c. Probatio maioris ꝑ ſe pꝫ. Minor oſtēdit ſed cū alio ⁊ in alio. ⁊ qꝛ deus in eodē inſtāti mobile fecit. ⁊ vt ſic. ſupponēdo deū ſolum eſſe virtutis actu infinite ⁊ oīa alia motor ſuꝑ mobile influxit. iō motū mobili ꝯcreauit. Si autē br̄e finitatē. Rurſum ſupponēdo ꝙ motus celi nūꝙͣ fuit ſine q̄ras de illa creatione. dd̓m ꝙ ibi ſtare ē ſicut in primis. ⁊ hoc 1s ſub̓a ſpūali creata q̄ vel ip̄ꝫ faceret vel ſaltē cognoſceret. Rur melius infra patebit. ¶ Qd̓ tertio obijcit̉ de nūc tꝑis ⁊c. dd̓ꝫ ſum hoc ſuppoſito ꝙ ſub̓a ſpūalis nihil obliuiſcit̉. ſi ergo aliqͣ ꝙ ſicut in circulo ē dupl̓r aſſignare pūctū. aut cū fit. aut poſt ſpūalis ſub̓a virtutis finite ſil̓ fuit cū celo. nulla fuit reuoluꝙͣ factus eſt. ⁊ ſicut dū ſit ē ponere ⁊ aſſignare primū punctū. tio celi quā nō cognoſceret. ⁊ nō eſt oblita. ergo oēs actu codū ꝟo iā eſt nō ē ponere primū. ſic ē acciꝑe in tꝑe nunc dupl̓r. gnoſcit. ⁊ fuerūt infinite. ergo aliqua ſpūalis ſub̓a virtutis fi ⁊ in ipſa ꝓductione tꝑis fuit nunc pͥmum an̄ qd̓ nō fuit aliud. nite ſil̓ cōprebēdit infinita. Si dicas ꝙ nō eſt incōueniēs ꝙ qd̓ fuit pͥmum pͥncipium tꝑis in quo oīa dn̄r eſſe ꝓducta. Si vnica ſil̓itudine cognoſcit oēs reuolutiōes q̄ ſunt eiuſdē ſpēi aūt de tꝑe poſtꝙͣ factū eſt. verum ē ꝙ ē terminꝰ p̄teriti. ⁊ ſe bꝫ ⁊ oīno ꝯſil̓es. obijcit̉ ꝙ nō tm̄ cognouerit circulationes ſꝫ eaꝑ modum circuli. ſed hoc mō nō fuerunt res ꝓducte in tꝑe iā rū effectus. ⁊ effectus varij ⁊ diuerſi ſunt infiniti. pꝫ ergo ⁊c. ꝑfecto. ⁊ ita pꝫ ꝙ rōnes ph̓i nihil valēt oīno ad hāc ꝯcluſionē Quinta eſt iſta. Impoſſibile eſt infinita ſil̓ eſſe. ſꝫ ſi mūdus ē Et qd̓ d̓r ꝙ an̄oē tp̄s eſt tp̄s. verum ē accipiēdo intus diuidē eternus ſine principio. cū nō ſit ſine hoīe. ꝓpter hoīem em̄ ſūt do. nō extra anterius ꝓcedēdo. ¶ Qd̓ obijcit̉ de tꝑe qd̓ cepit quodāmō oīa. ⁊ hō duret finito tꝑe. igit̉ īfiniti hoīes fuerūt. 1g dd̓m ꝙ cepit in ſuo pͥncipio. pͥncipium aūt tꝑis eſt inſtans vel ſed quot fuerūt hoīes tot aīe rōnales fuerūt. ergo īfinite fue nunc. ⁊ ita cepit in inſtāti. ⁊ nō valet illatio. nō fuit in inſtāti. rūt aīe. ſed quot aīe fuerūt tot ſunt. qꝛ ſunt forme incorruptiergo nō cepit in inſtāti. qm̄ ſucceſſiua non ſunt in ſui initio. biles. ergo infinite ſunt aīe. Si tu dicas ad hoc ꝙ circulatio ¶ Pōt tn̄ al̓r dici ꝙ dupl̓r eſt loqͥ de tꝑe. aut ẜm eſſentiā. aut ᵍº eſt in aīabus. vel ꝙ vna aīa eſt in oībus hoībus. primū eſt erẜm eſſe. Si ẜm eſſentiā ſic nunc ē tota eēntia tꝑis. ⁊ illud nūc ror in ph̓ia. qꝛ vt vult ph̓s ꝓprius actus eſt in ꝓpria materia. cepit cum re mobili. nō in alio nunc ſed in ſeipſo. qꝛ ſtatus ē in ergo nō pōt aīa q̄ fuit ꝑfectio vnius eſſe ꝑfectio alterius etiā primis. vn̄ nō habuit aliā mēſurā. Si ẜm eē. ſic cepit cum moẜm ph̓m. Scd̓m ēt magis eſt erroneū. qꝛ multo minꝰ vna ē aīa tu variationis. nec cepit ꝑ creationē. ſed potius ꝑ ipſoꝝ. muta 21 oīm. Ultima rō ad hoc eſt. Impoſſibile eſt qd̓ hꝫ eſſe poſt nō bilium mutationē. ⁊ maxime primi mobilis. ¶ Qd̓ obr̄ de cāe eſſe. br̄e eſſe eternū. qm̄ hec eſt īplicatio ꝯͣdictionis. ſꝫ mūdus ſufficiētia ⁊ actualitate. dd̓m ꝙ cā ſufficiēs ad aliqͥd ē duobꝰ bꝫ eſſe poſt nō eſſe. ergo īpoſſibile ē eē eternū. Q aūt habeat modis. aut operās ꝑ naturā. aut ꝑ voluntatē ⁊ rōnē. Si opeeſſe poſt nō eſſe ꝓbat ſic. Oē illud qd̓ total̓r hꝫ eſſe ab aliquo. rās ꝑ naturā. ſic ſtatim cum eſt ꝓducit. Si aūt operās ꝑ volū ꝓducit̉ ab illo ex nihilo. ſed mūdus total̓r hꝫ eſſe a deo. ergo tatē. ⁊ ꝙͣuis ſit ſufficiēs. non oportuit ꝙ ſtatim cum eſt oꝑet̉. mūdus ꝓducit̉ ex nihilo a deo. ſed nō ex nihilo material̓r nec oꝑat̉ em̄ ẜm ſapīam ⁊ diſcretionē. ⁊ ita ꝯſiderat. ꝯgruitatem. cauſal̓r. ergo ordinal̓r. Qd̓ aūt oē qd̓ total̓r ꝓducit̉ ab aliquo Qm̄ igit̉ non ꝯueniebat nature ipſius creature eternitas. nec aa iiij

ꝯecundi Libri ij nullius eſt deſtructiua. ⁊ cū ſit cā productionis. nō erit cā de decebat deū alicui hāc nobiliſſimā ꝯditionē donare. iō diuiſtructionis. nec corruptibilitatis. ergo corruptibilia ſunt an̄ na voluntas q̄ operat̉ ẜm diuinam ſapīam ꝓduxit nō ab eter alio principio. ¶ Tertia rō eſt. Omne qd̓ bonus deus facit ē nō ſed in tꝑe. qꝛ ⁊ ſicut ꝓduxit. ſic ⁊ diſpoſuit ⁊ ſic voluit. Ab bonum. omne qd̓ eſt bonum eſt diligēdum. ⁊ nihil omnino qd̓ eterno em̄ voluit ꝓducere. tūc qn̄ ꝓduxit. ſicut ego nunc volo fecerit eſt odiendum. ſed iſte mūdus eſt odiendus ⁊ ſpernen cras audire miſſam. ⁊ ita pꝫ ꝙ ſufficientia non cogit. Sil̓r de dus. ſil̓r ⁊ vita carnalis. j. Ioh̓. ij. Nolite diligere mūdum. et actualitate. dd̓m ꝙ cā duobus modis pōt eſſe in actu. Aut in iterum Ioh̓. xij. Qui amat aīam ſuam perdet eam gͦ ⁊c. ¶ In ſe. vt ſi dicā ſol lucet. Aut ī effectu. vt ſi dicā ſol illuminat. Pri contrarium aūt ſunt rationes ⁊ autoritates Ioh̓. jͣ. d̓r de vermomō deus ſemꝑ fuit in actu. qm̄ ipſe eſt actus purꝰ nihil ha bo. Oīa per ipſum facta ſunt. ſed verbū eſt bonus deus. gͦ ⁊c. bēs admixtum de poſſibili. Alio mō nō ſemꝑ in actu. nō enim Si dicas ꝙ om̄ia non diſtribuit pro viſibilibus. Contra. ſta ſemper fuit producens. ¶ Qd̓ obijtit̉ ſcd̓o. ſi de nō producen tim ſequitur. ⁊ mundus factus eſt per eum ⁊c. ꝯſtat ꝙ de hoc te factus eſt producēs mutatus eſt ab ocio in actum. dd̓m ꝙ mūdo loquitur ⁊c. ¶ Itē Mat. vlti. Data eſt mihi omnis poquoddā eſt agens cuius actio ⁊ productio addit aliqͥd ſupra teſtas in celo ⁊ ī terra dicit deus bonus. ergo aut iuſte data ē agentē ⁊ producētē. tale cū de nō agēte fit agens. variat̉ aliqͦ aut iniuſte. Si iuſte. ergo celū ⁊ terra ſua ſunt ⁊ ipſe fecit. Si mo. ⁊ in tali an̄ operationē cadit ocium ⁊ in operatione addit̉ iniuſte. ergo vr̄ ꝙ ipſe deus bonus iniuſte vſurpauit alienuꝫ. complemētū. Aliud eſt agēs qd̓ eſt ſua actio. ⁊ tali nihil oīno ⁊ ita ꝙ fuerit iniuſtus. ¶ Itē idem fuit ille conditor rerum vi aduenit cū produxit. nec etiā in eo fit aliqͥd qd̓ nō prius fuit ſibiliū qͥ dedit vetus teſtamētū. Probatio Act̉. xiij. dicit pauin. ⁊ tale nec recipit ꝯplemētū. ī operādo nec in nō operādo ē lus. Uiri fratres deus plebis iſrael elegit patres noſtros. Et ocioſum. nec cū de nō producente fit ꝓducēs. mutat̉ ab ocio ī poſt. Qui habitant hieruſalem principes hūc ignorantes ⁊ iu actū. tale autem eſt deus etiam ẜm p̄h̓os qͥ poſuerunt deum dicātes impleuerūt. ſed iſte fuit deus lucis. ergo ⁊c. ¶ Item ſimpliciſſimū. pꝫ ergo ꝙ ſtulta eſt eoꝝ rō. Si em̄ ꝓpter ocium rōnibus oſtēditur. Oē bonū ⁊ pulchrū eſt a deo bono. ſed oīa vitādū res ab eterno ꝓduxiſſet. ſine rebus ꝑfectū bonū nō eſ viſibilia ſunt bona ⁊ pulchra. ergo ⁊c. Probatio. aut ſunt boſet. ac ꝑ hoc nec cū rebus. qꝛ perfectiſſimū ſeipſo ꝑfectum eſt. na aut mala. Si bona. habeo ꝓpoſitū. Si mala. ergo eoꝝ corRurſus ſi propter immutationem oporteret res ab eterno eſruptio eſt bona. ergo corruptio eoꝝ eſt a deo bono. qm̄ oē boſe nihil poſſet nūc de nouo ꝓducere. qualis igit̉ deus eſſꝫ qui num ab ipſo. ergo ⁊c̄. ¶ Itē quecūqꝫ adinuicē coniungunt̉ ne nūc nihil ꝑ ſe poſſꝫ. Hec oīa demētiā indicāt magis ꝙͣ ph̓iam ceſſe eſt ꝯiungi ꝑ aliqͥd in quo cōicant. ſed in nullo cōicāt que vel rōnē aliquā. Si tu queras qualiter poſſit capi ꝙ deꝰ agat differūt in principijs primis. ſi ergo aīa ⁊ corpus ꝯiungunt̉. ſeip̄o ⁊ tn̄ nō incipiat agere. dicendū ꝙ ſi hoc non poſſit plene neceſſe eſt ꝙ ab eodē deo ꝓducant̉. ſed aīa eſt a deo lucis. ercapi ꝓpter imaginationē ꝯiūctā. pōt tn̄ neceſſaria rōne ꝯuingo ⁊c. ¶ Itē q̄ritur de iſtis duobus principijs qualiter ſe ba ci. ⁊ ſi qͥs a ſenſibilibꝰ ſe trahat ad intelligibilia aſpiciēda alibeant adinuicē. aut enim habēt pacē. aut bellum. al̓r enim nō quo mō ꝑciperet. Si em̄ qͥs q̄rat vtrū angelꝰ poſſit facere povideo quomodo poſſit eſſe. ſed deus lucis non poteſt bellare. tū figuli cū nō habeat manꝰ vel ꝓijcere lapidē. rn̄debit̉ ꝙ pōt cum in eo ſit ſumma pax ⁊ quies. deus tenebrarū cum in eo ſit qꝛ hoc pōt ſola ꝟtute ſui. abſqꝫ organo. qd̓ pōt aīa cū corpore ⁊ omnimoda malicia nō poteſt quieſcere. ergo vr̄ ꝙ nec bellant mēbro ſuo. Si igit̉ angelꝰ ꝓpter ſuā ſimplicitatē ⁊ ꝑfectioneꝫ nec quieſcunt. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ queſtio de pluralitate printm̄ excedit hoīem vt poſſit facere ſine organo medio illud ad cipioꝝ tripliciter pōt intelligi. ⁊ ẜm hoc in diuerſis locis traqd̓ hō neceſſario indiget organo. poſſꝫetiā facere ꝑ vnū qd̓ hō ctanda eſt. Pōt enim q̄ri vtruꝫ plura ſint principia quoꝝ vtrū pōt ꝑ plura. ꝙͣtomagis deꝰ qͥ eſt in fine totiꝰ ſimplicitatis ⁊ ꝑ qꝫ bonum. ⁊ illud habet determinari in primo lib. Ubi querit̉ fectionis abſqꝫ oī medio ſue volūtatis imperio(q̄ nō eſt alid̓ de vnitate diuine eſſentie. Pōt nihilominus q̄ri vtrum plura ꝙͣ ipſe) pōt oīa ꝓducere. ac ꝑ hoc in ꝓducēdo immutabilis ꝑ ſint principia. ita ꝙ vnū ſit ſummū bonū. alterū ꝟo ſummum manere. Et ſic pōt hō māuduci ad hoc ītelligēdū. Hoc aūt ꝑ malū. ita ꝙ ab vno ſit omnē bonū ab alio oē malum. ⁊ illud hꝫ fectius capiet. ſi qͥs iſta duo pōt in ſuo opifice ꝯtēplari.ſ. ꝙ ē determinari in tractatu de malo. non enim pōt hec q̄ſtio ſciri ꝑfectiſſimus ⁊ ſimpliciſſimus. Qꝛ ꝑfectiſſimus oīa q̄ ſunt ꝑfe niſi ſciat̉ quid ſit malum primo. Pōt ēt q̄ri vtrum plura ſit pͥn ctionis ei attribuunt̉. Qꝛ ſimpliciſſimus. nullā diuerſitate in cipia quoꝝ vnum ſit principiū incorruptibiliū ⁊ ſpūalium. ali eo ponūt. ac ꝑ hoc nec ponūt vllā varietatē nec mutabilitatē. ud ſit principiū corruptibiliū ⁊ viſibiliū. ⁊ hoc bꝫ determinari iō ſtabilis manēs dat cūcta moueri. nūc vbi q̄ritur de exitu rerum in eſſe. ¶ Ad hanc qōnē dicenOnſequēter q̄rit̉ de principij vnitate. Cirdum ꝙ error ille de poſitione duoꝝ principioꝝ non ſolū eſt cōca qd̓ duo q̄runt̉. Primuꝫ vtrū res ꝓducte tra fidē. immo adeo contra rationē. vt vix credam hoīem qui ſint ineſſe a pluribus principijs. Scd̓o daaliqͥd de ph̓ia ſciuit hūc errorē poſuiſſe aut defendiſſe. Iſte et to ꝙ ab vno principio q̄rit̉ vtrū illud ꝓduror tn̄ peſſimus eſt. qꝛ p̄tēdit aliquam ſpēm pietatis. Ur̄ enim xerit oīa a ſeipſo an mediāte alio. deo bono attribuere bona ⁊ pulchra ⁊ nobilla. ⁊ alij principio T Q a pluribus prinalia. ⁊ ideo magis ſubintrauit. ⁊ eccl̓iam dei magis fedauit. i QueſtiO. j. cipijs ſint producte Et qꝛ ēt a ſimplicibus magis pōt capi. ⁊ falſa imaginatione res dicūt manichei. qͥ ponūt aliud eſſe principiū ſpūaliū ⁊ incogitari. ⁊ ad iſtū errorē peſſimū de multitudine principioruꝫ corporaliū ſiue inuiſibiliū. aliud corruptibiliū ⁊ corporalium innumerabiles errores conſequuntur vaniſſimi. ſicut illis eſt ſiue viſibiliū. ⁊ primū vocāt deū lucis. ſcd̓ꝫ vocāt deū tenebra notum qͥ ſectam manicheoꝝ nouere. ſicut de iuramēto matrirū. Et ꝙ poſitio eoꝝ ſit vera ⁊ catholica vr̄ ꝑ ſacrā ſcripturam monio homicidio. ⁊ alijs pluribus. q̄ oīa ſuas babēt improba Ioh̓. xviij. Regnū meū nō eſt de hoc mūdo. dicit ipſe rex gl̓ie tiones per ſcripturas. Caput aūt ⁊ principium erroris oīs da ⁊ deus lucis. ergo mūdus iſte viſibilis ad deum lucis nō ſpe nat philoſophia ꝙ duo ſint rerum principia prima. tum qꝛ or ctat. nō ergo eſt ꝯditus ab eo. ¶ Item Ioh̓. xiiij. Uenit prindo vniuerſi deſtruitur. hoc poſito. tum qꝛ diuina potētia limi ceps mūdi huius. Rurſus Ioh̓. xij. Uocat diabolū principeꝫ tatur ex hoc vt non poſſit corporalia producere tū etiam qꝛ ex buius mūdi. ⁊ ille deus eſt tenebrarū. ergo vr̄ ⁊c̄. ¶ Itē apl̓s hoc diuina eſſentia circūſcriptibilis ponitur vt tm̄ ſit in regio ij. ad Coꝝ. iiij. ⁊ Ephe. ij. Uocat diabolū deū huius ſcl̓i. ſꝫ nō ne lucis. ⁊ ſi hec vera ſunt. deus nec eſt. nec aliquid eſt boni. meret̉ aliqͥs dici deus alicuius niſi eius qd̓ ꝯdidit. ergo ⁊c. ¶ Ad autoritates quas adducunt. dicēdum ꝙ mūdus dupli Alias plurimas adducūt autoritates de ſcriptura. ſed bis ſo citer accipitur in ſcriptura. videlꝫ pro mundana ꝯuerſatione lutis ſoluunt̉ ⁊ alie. ¶ Itē rōnibus ꝓbāt idip̄m hoc mō. Op q̄ vana eſt ⁊ immūda. ⁊ pro mūdana creatura. Primo mō dam poſitoꝝ oppoſite ſunt cāe. ſed ſpūalia ⁊ corporalia hn̄t repugnā nat̉ in ſcripturis. ⁊ non d̓r eſſe a deo tanꝙͣ malum. qꝛ peccatū tiā. vn̄ Rom̄. vij. Uideo aliā legē in mēbris meis repugnāteꝫ non eſt a deo ſicut alibi patebit. Secundo modo commendalegi mētis mee. ⁊ Gall̓. v. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄ ⁊c. tur tanꝙͣ bonum ⁊ pulchrum. ſicut d̓r Gen̄. j. Uidit deus oīa ¶ Itē ⁊ nouū ⁊ vetus teſtm̄ aduerſant̉ ſicut pꝫ Mat. v. qꝛ ibi que fecerat ⁊ erant valde bona. ⁊ hoc modo eſt adeo. Scd̓m p̄cipiunt̉ recte ꝯͣria. ſicut iurare ⁊ nō iurare. occidere ⁊ nō oc hanc diſtinctionē ſoluunt̉ obiecta. Nam ꝙ d̓r regnum chriſti cidere. ergo neceſſariū eſt ponere duo principia prima. vnum non eſt de hoc mundo. intelligitur de mundana conuerſatiōe corporaliū. aliud ſpūaliū vnū veteris. aliud noui. ¶ Scd̓a rō qꝛ ipſe nō regnat in malis ſed in bonis quoꝝ conuerſatio eſt idē ſil̓r ſe hn̄s ſemꝑ natū eſt facere idē. ergo cū deus bonꝰ vni incelis. Similiter ꝙ dicit̉ diabolus eſt princeps mūdi ⁊ non formiter ſe habeat ⁊ ſil̓r ſemꝑ facit idē. ergo cū ſit cā ꝯditiua. deus

Diſtinctio deus. intelligit̉ de mūdane ⁊ ſeculariter ꝯuerſantibus ptꝫ ereſt rem de nō eſſe ad eſſe ꝓducere ꝙͣ ꝯſeruare ⁊ ꝑficere. ergo ſi go ꝙ deceptus ē. ſtultꝰ ⁊ impius manicheus. qꝛ neſciuit diſtin deꝰ mediāte alio ꝓduceret res. videt̉ ꝙ mediāte alio ꝯſeruaguere. Et iterū peccauit in illatione. nō em̄ ſequit̉ eſt p̓nceps ret ⁊ ꝑficeret ergo res nullo mō deo īdigerēt ergo nec ad deū mūdi. ergo ꝯditor. Si em̄ ſequeret̉. cū rex frācie ſit princeps tenderēt: ſed oīa ſunt bona. qꝛ tendūt ad ip̄m ⁊ ordinata. ergo frācie. gͦ fecit eā. qui ſic argueret. ſtultus iudicaret̉ certe mul nihil eſſet bonū nec ordinatū. In quo em̄ prīcipal̓r eſt ratio fi to ſtultiꝰ arguit manicheus. Rurſus nō ſequit̉ eſt deꝰ. gͦ cōdi nis. in eodē eſt ratio boui. ¶ Itē ꝙ ſit impoſſibile vr̄. Impoſtor. Nā ſi ſic cū dicat̉ phil̓. iij. quoꝝ deus vēter eſt. gͦ deus ven ſibile eſt creaturā agere ſe tota cū nulla ſit oīno ſimplex. ergo ter creauit illos. ſtulta igit̉ eſt hec rō quare ⁊ manichei. ¶ Qd̓ impoſſibile eſt ꝙ agat totū. ergo ſolū partē. ¶ Itē impoſſibiobijcit̉. ꝙ ꝯtrarioꝝ ꝯtrarie ſunt cauſe. illud intelligit̉ de caule eſt creaturā agere ꝑ potentiā infinitā. ſꝫ inter oīno nihil et ſis intrinſecis ꝓximis. nā de cā extra nō hꝫ veritatē. ⁊ iō quia aliqͥd eſt diſtātia infinita. ergo nō pōt educi niſi ab agēte vir neſciuit diſtinguere. deceptus eſt peſſimus manicheus. Et ꝙ tutis infinite. tale aūt eſt ſolus deꝰ. ergo ⁊c. ¶ Rn̄ dd̓m. ꝙ poze ita ſit ptꝫ. ſi em̄ ꝯtrarioꝝ ꝯrie ſunt cauſe pͥme ꝓducētes tot eſnere ꝙ deꝰ ꝓduxerit res ꝑ aliud agēs eſt ꝯͣ veritatē ⁊ ꝯtra fi ſent pͥncipia quod ſunt gna ꝯtrarietatū. ergo alius deꝰ feciſſꝫ dem. ſed ſolū ꝑ filiū ſuū. dixit em̄ ⁊ facta. ſunt. nec ſolū ꝯtra fi calidū ⁊ aliꝰ frigidū. ⁊ ſic de alijs ꝯtrarietatibus. ſi qͥs ita ardem. verūetiā ꝯtra rōnem. ⁊ ponere res oēs ꝓductas ex nihi gueret. ab oībus deridēdus eſſet. ꝙͣtomagis ſtultiſſimꝰ manilo oīno eſt ꝯtra rōnem. ita vt nō poſſit capi quō agens poten27 cheus. ¶ Quod tn̄ d̓r ꝙ caro ꝯtrariat̉ ſpūi. dd̓m ꝙ nomē cartie finite aliqͥd ex nihilo ꝓducat. Nec credo aliquē ph̓oꝝ hoc nis aliqn̄ accipit̉ ꝓ natura. ſicut Ephe. v. Nemo carnē ſuā vnpoſuiſſe. ſꝫ ſuppoſito potētiali ſiue materiali pͥncipio plures ꝙͣ odio babuit. ⁊ ſic nō ꝯͣriant̉ immo miro amore nectunt̉. Acfuerunt ph̓i qui poſuerūt ordinē in ꝓducendo gradatim deſcē cipit̉ etiā ꝓ vitio. ⁊ corruptione q̄ eſt in carne. ⁊ rōne huiꝰ ꝯͣriā dendo hoc modo. cū ſit deus oīno ſimplex. cuius actus ē intur. nec tn̄ hn̄t cām ꝯͣriā. qꝛ nō bn̄t cām efficientē ſꝫ deficiēteꝫ. telligere. nō ꝓduxit niſi intelligētiā primā ⁊ vnicā. illa ꝟo pro as ¶ Qd̓ obr̄. ꝙ idē ſil̓r ſe bn̄s ⁊c̄. dd̓m ꝙ aliqͥd eſt agēs qd̓ agit pter diſtantiā a pͥmo intellexit ſe ⁊ primū. ⁊ ita aliquo mō fuit ſeipſo. ⁊ illud impoſſibile eſt ꝙ ꝓducēdo diuerſa diuerſificet̉. cōpoſita. ⁊ ita ꝓduxit orbē ſuū ⁊ intelligētiam ſcd̓i orbis. ⁊ ſic immo vno ⁊ eodē ꝓducit multa. Aliud eſt agēs qd̓ agit ꝑ alid̓ deinceps vſqꝫ ad orbē lune ⁊ intelligētiam decimā que irraa ſe. ⁊ illud variat̉ in agendo diuerſa. Deus aūt eſt agens pridiabat ſuꝑ aīas rōnales ⁊ ſicut ordo eſt in ꝓducendo. ita in ir mo mō ⁊ nō ſcd̓o. ⁊ qꝛ hoc nō intellexit manicheꝰ. poſuit diuer radiādo. Sꝫ iſte error falſum fundamentū hꝫ ſcꝫ ꝙ materiale ſa pͥncipia ⁊ diuerſos legiſlatores. cū videat in legibꝰ diuerſiprincipiū nō ſit ꝓductū ſicut ſupra ꝓbatū eſt. Item falſam hꝫ tateꝫ ⁊ in rebꝰ. Et ꝙ ſtulte motus fuit ſenſibil̓r ptꝫ videmꝰ em̄ rōnem. Dicit em̄ ꝙ qꝛ ſimpliciſſimus ē deꝰ nō ꝓducit niſi vnuꝫ ꝙ idē artifex ꝑ eādem artē domificādi facit aulā ⁊ cloacam. ſꝫ hoc magis eſt ad oppoſitū. qꝛ quāto aliqͥd ſimplicius. tanto nunqͥd duo artifices oportuit ad hec faciēda inuenire. Rurpotētius. ⁊ quāto potētius. tāto in plura pōt. ergo ſi deꝰ ſimſus idē medicus ẜm eādem artē medicine diuerſa eidē egropliciſſimꝰ. hocip̄o pōt in oīa ſine medio. Rurſus hec rō reputo ẜm diuerſos ſtatus apponit medicamēta. ⁊ diuerſa dat p̄ce gnat eis. ſi em̄ ꝑꝑ ſimplicitatē nō ꝓduxit niſi vnū. cū intelligē pta ⁊ ꝯͣria ẜm diuerſitates infirmoꝝ. immo ſtultus eēt medicꝰ tia. ſcd̓a ſit ſimplicior inter oēs. vnde venit in orbe eiꝰ maiorva qui eadē daret ſemꝑ medicamenta ⁊ mādata. Si ergo diuerrietas ſtellaꝝ ꝙͣ in aliquo orbiū inferioꝝ. qꝛ vr̄ ꝑ rōnem ſuā ꝙ ſus fuit ſtatus hoīm incipiētium. vt iudeoꝝ ⁊ viroꝝ euangeli vniformes ſint. ⁊ ita rō poſitiōis ꝯtradicit poſitioni. ¶ Procorum quid ꝓhibet vnū ⁊ eūdem diuerſa et ꝯtraria p̄cepiſſe. pter hoc dd̓m ſicut dicit fides noſtra. ꝙ oīa in p̓ma ꝯditione attamen ꝯͣria non ſunt ſpiritual̓r intellecta. ¶ Qd̓ vltimo obr immediate a deo ſunt ꝓducta. Qꝛ em̄ creatio eſt totiꝰ ſub̓e ẜm iam ſolutū eſt. qꝛ vitioſitas mūdanoꝝ eſt contēnenda. ſꝫ crea totum. iō decuit eſſe ſolius dei. nec potuit eē alterius ſiue per tura amanda. ⁊ deus in ea laudādus. ⁊ oēs creature laudant alterū vt ꝓbant rōnes ad hanc partē inducie. ¶ Qd̓ obr̄ de li3t deum ⁊ bone ſunt. ⁊ hec ſufficiant. beralitate ⁊ nobilitate. dd̓m ꝙ tam liberalitas ꝙͣnobilitas nō Suppoſito ꝙ oīa ſint ab vno pͥncipio ſupponūt ordinē ⁊ poſſibilitatē in actū. In actu em̄ creatiōis i p QueſtiO. lj. querit̉ vtrū illud ꝓduxerit oīa ſeipſo nō attendit̉ ordo. equalis em̄ virtutis ⁊ dignitatis eſt produ aut mediāte alio. Et ꝙ mediāte aliovr̄ ꝯgruū. Deiliberalitate cere aſinū ex nihilo ⁊ angelū. qꝛ vtrūqꝫ infinite. Non eſt etiaꝫ em̄ agētis ē vt nō tm̄ cōicet alij actū. ſꝫ etiā potētiā multiplicā in hoc actu poſſibilitas creature. vt viſum eſt ꝓpter infinitatē di ⁊ diffundēdi ſe: ſed deꝰ eſt agēs liberaliſſimū. ergo vr̄ ꝙ pri nō ſic eſt de actu regiminis ⁊ ꝓpagationis. iō pꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e. me creature quā fecit dederit potentiā faciēdi aliā. ⁊ illa dat ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ creatura eſt capax. qꝛ nō hꝫ reſiſtēs dd̓m ꝙ in cō 3 alij. ⁊ ſic ꝓcedēdo vſqꝫ ad vltimā. Si dicas ꝙ creatura nō eſt trarijs reſiſtētiā ꝯfert ad oꝑationē. Preterea eſto ꝙ impediat capax tāte potētie. ¶ Cōtra maius eſt facere aliqͥd cū eſt reſi nihilominꝰ hꝫ iuuās.ſ. fundamentū ⁊ appetitū materie. ſed in ſtentia ꝙͣ vbi nulla. ſꝫ creatura in faciēdo aliqͥd ex ꝯͣrio hꝫ reſi creatione nullū hꝫ iuuamētū. iō difficiliꝰ. iō nō eſt locus a mi ſtentiā ⁊ faciēdo ex nihilo nullā. gͦ ſi capax eſt pͥme potētie et nori. vt pꝫ. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ cā vl̓is nō pōt in effectus ꝓprios. dd̓ꝫ 33 ſcd̓e. ¶ Itē de nobilitate agētis ē facere nobiliſſima oꝑa ꝑ ſe ꝙ cā vl̓is q̄ nō eſt actus purus indiget actualitate cāe ꝑticula ipſuꝫ ⁊ minꝰ nobilia ꝑ miniſtrū. vt pꝫ. Decꝫ em̄ regē iudicare. ris. ſꝫ illa q̄ oīno eſt actus. ſil̓ bꝫ in ſe rōnem vl̓is cauſe ⁊ ꝑticu ſꝫ nō decet eū coqͥnā facere. gͦ ſi pͥmus rex eſt nobiliſſimꝰ. ⁊ ꝓlaris. qꝛ ſil̓ bꝫ primitatē ⁊ actualitatē. iō pōt in multa. ⁊ ẜm to ducit res ẜm ꝙ decet eiꝰ nobilitatē. vr̄ ꝙ ip̄e debuit aliqͥd vnū tum pōt in illa. ¶ Qd̓ vltimo obr̄. ꝙ vnitas nō pōt in nūeros..4 ꝓducere. ⁊ ꝑ illud minꝰ nobilia. ⁊ ſic ꝓcedēdo vſqꝫ ad vltimū. poſteriores ſine prioribꝰ. dd̓m ꝙ nec in puncto eſt oīno potenSi tu dicas ꝙ nō eſt ſil̓e de deo ⁊ aliquo agēte creato. qꝛ deꝰ tia actiua ⁊ ſufficiēs ad lineā nec in vnitate ad numerū. Nam nō ꝑficit̉ ab aliqͦ oꝑe obijcit̉. qꝛ opus regiminis ꝓpagationis ipſa vnitas eſt potētia oīs numerus. nō potētia ſufficiēs ꝑ ſe: ⁊ gubernatiōis diuinū eſt. ⁊ deꝰ tn̄ gubernat ⁊ regit vnā crea ⁊ iō nō ſolū actualis. ⁊ oīno actiua. verūetiam aliquo mō paſſi turā per aliā. ⁊ hoc eſt ad oſtēſionē ſue nobilitatis. quare non ua eſt potētia numeri. deꝰ aūt in oīa pōt potētia oīno actiua. ⁊ ſil̓r creat. ¶ Itē on̄ditur ꝙ neceſſariū ſit ita eſſe ſic. oīs eſſectꝰ iō fine omni medio poteſt creare omnia. qͥ exit ab aliqua cā vniuerſali. exit ab ea vel ꝑ aliā cām ꝓpriaꝫ Iſo de entitate ⁊ qͥdditate pͥncipij ꝓducentis vel ꝑ ſeip̄am appropriatā. ſed deꝰ eſt cā vniuerſaliſſima nō va queritur hic tertio de ipſa productione q̄ crea lens artari. nec appropriari. cū nulla poſſit ei fieri additio. er tio appellatur. Circa quā queruntur duo. Pri go cū ꝓducit multa. ꝓducit per aliā cauſam ꝓpriam. ¶ Item mum eſt vtrum dicat mutationem aliquā. Seego video ꝙ virtus vnitatis eſt ad numeros infinitos. tamen cundum eſt vtrum dicat aliquid medium inter vnitas nullū numerū ꝓducit qͥn ꝓducat̉ pariter a numero qui ſcreatorem ⁊ creaturam. immediate ip̄am ſequit̉.ſ. dualitate. vn̄ nullo mō vnitas face Qd̓ creatio dicat mutationē vr̄ primo ret ternariū ⁊ nonū ꝓcedēdo niſi ꝑ dualitatē. ⁊ ſic in alijs ꝓce UEITIO. ſ. ꝑ autoritatē aug. xij. de ciui. dei. Oīa q̄ E dendo. ergo videt̉ ſil̓r ꝙ nō ꝓcedit a deo multitudo rerū cum creata ſunt mutabilia ſūt: qꝛ de nihilo facta ſūt. ſi gͦ creabile: e ipſe ſit ſumme vnus. niſi ꝑ ipſas res. ¶ Sed ꝯtra. ꝙ illud nō mutabile. gͦ creatū ⁊ mutatū. ⁊ creatio ē mutatio. Si tu dicas ſit ꝯgruū videt̉. Quātum hō recipit ab alio intm̄ ei tenet̉. ſed ꝙ ē mutabile qꝛ p̄t ī nihil ceder̄ ⁊ nō qꝛ ꝓductū ē. Cōtra ſicut ad ſolū deū tenet̉ creatura ex toto. ſolū em̄ deū dꝫ diligere hō d̓ſtrui dicit viā veniēdi ī nō eē. ita creari in eē. ſi gͦ d̓ſtructio poex toto corde. ⁊ nihil aliud equal̓r. ergo ſolus deus creat totū nit mutationē. gͦ pari rōe ⁊ ꝓductio. Itē creatio ē actio ſꝫ oīs ſed creatio eſt actio in qua totū ꝓducit̉. ergo ⁊c. ¶ Itē maius actio eſt in motu. ⁊ oīs motꝰ in actione. ergo qͥ creat vere agit

Iecundi. Libri. tationis naturalis. ¶ Qd̓ ergo obijcitur immutabile eſt qd̓ ſe aa ergo vere mouet. Si tu dicas ꝙ actio dei magis eſt ſubſtātia bꝫ eodē mō. ⁊ mutabile quod ſe hꝫ aliter. dd̓m ꝙ hic eſt ꝯn̄s ꝙͣ actio. ⁊ talis eſt creatio. obijcit̉ de paſſiōe. qꝛ creari eſt ipſiꝰ ir qꝛ ſi mūtabile ⁊ immutabile opponunt̉. opponūtur vt priuacreature. ſi gͦ creatura ſuſceptibilis ē vere paſſiōis ⁊ mutatiotio ⁊ habitus. ⁊ immutabile eſt quod ſe hꝫ eodē modo tūc mu nis: gͦ creatio ⁊ paſſio eſt mutatio. ¶ Itē ꝑ Dam̄. qui ph̓us et tabile eſt ſiue mutatū: quod non ſe habet eodē modo: ſed hec theologus eſt. oē qd̓ a verſione incipit in verſionē tendit. loqͥhꝫ tres cauſas veritatis. aut qꝛ nullo mō hꝫ ſe prius ⁊ poſteritur de creatione. gͦ ẜm ip̄m creatio eſt ꝟſio. ſed oīs verſio ē mu aut nullo mō prius. ⁊ aliquo mō poſteriꝰ. ⁊ ita nō eodē modo tatio. ſicut ip̄e ide dicit ꝙ cetera ſunt mutabilia. qꝛ ꝟtibilia. gͦ aūt qꝛ ſimpl̓r aliter ſe hꝫ prius ⁊ al̓r poſteriꝰ. ⁊ iō cū ꝓceditur creatio eſt mutatio. ¶ Itē quāto aliqua ſunt magis diſtātia. a pluribus cauſis veritatis ad vnā peccat̉ ẜm ꝯn̄s. ¶ Ad tres p̄a tāto in ꝑueniēdo ab vno in alterū maior eſt mutatio ⁊ variaii rōnes ſequētes pꝫ rn̄ſio. qꝛ oēs ꝓcedunt de mutatione natura tio. ſꝫ ens ⁊ nō ens ſumme diſtāt. ergo cū creatione de nō ente li q̄ p̄exigit materiā. ⁊ ens in potētia. ⁊ que eſt gn̄atio. tali aūt fiat ens creatio veriſſime ē mutatio. ¶ Item magis mutatur mō creatio nō eſt mutatio. ſꝫ ſupra hāc mutationē. vn̄ pōt dici res qn̄ ſuſcipit formā nouā ꝙͣ qn̄ acqͥrit nouū ſitū. ⁊ rurſus ad ſupernaturalis mutatio. Et ſi queras vtrū ſit mutatio ad forhuc magis qn̄ acqͥrit formā ſubſtātialem ꝙͣ qn̄ acqͥrit diſpoſimā aūt ad ſitū. dico ꝙ eſt ad totā rei ſub̓am. ⁊ ita ad formā. ac tionē accn̄taleꝫ. ergo qn̄ totū de nouo recipit ⁊ accipit tūc mu iit per hoc ſub mutatione ad formā pōt comp̄hendi. ¶ Qd̓ obī tatur maxime. ſꝫ hoc eſt in creatione. ergo ibi vere eſt mutatio de gn̄atione filij. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e ꝙͣuis em̄ vtraqꝫ ſit ab eqͣli ¶ Itē ſi creatio dicit actionē abſqꝫ oī mutatiōe gͦ abſqꝫ oī tꝑe potētia. tn̄ creatio eſt ex nihilo. ſꝫ ex nō pōt dicere idētitatem ⁊ talia pn̄t ineſſe ⁊ inſunt deo ab eterno. gͦ vr̄ ꝙ deꝰ res ꝓduxit nec cauſalitatē. ergo ordinē. ergo fieri ex nihilo bꝫ eſſe poſt n ab eterno. ¶ Ad oppoſitū magr̄ dicit ⁊ br̄ in lr̄a cū dicimꝰ deū bil. ⁊ ita pōt nō eſſe. gͦ aliquo mō ſe hꝫ nūc. quo mō nō ſe habe facere aliqͥd. nō aliquē in operādo motū intelligimus ineſſe. ii bat priꝰ. ⁊ iō neceſſario mutatio ponit̉ ꝑ ꝓductionē de nihilo Si dicas ꝙ creatio actio nō dicit motuꝫ. ſꝫ creatio paſſio tm̄. aſi ⁊ inceptio. Filiꝰ aūt eſt de patris ſub̓a ꝑ identitatē. nec opꝫ ꝙ Cōtra. Idē manet ſignatū in actiuo ⁊ paſſiuo. ſicut dicit grā babeat ordinē ad nihil ſiue ad nō eē. gͦ pōt ſemꝑ eſſe ⁊ ita ꝓdu maticus ſicut recti ⁊ obliqͥ. ſi gͦ in actione nō dicit motū. gͦ nec ci ſine initio ⁊ mutatiōe. vn̄ ꝓductio rei nō ponit inchoationē in paſſiōe. ¶ Itē mutari eſt ſe al̓r hr̄e nūc ꝙͣ prius. ſꝫ qd̓ creat̉ rei neceſſario. ſꝫ ꝓductio ex nihilo neceſſario ponit. ⁊ iō creanō ſe hꝫ al̓r nūc ⁊ prius. qꝛ nūꝙͣ al̓r ſe habuit ꝙͣ ſicut nūc ſe bꝫ tio neceſſario includit mutationē. gn̄atio ꝟo filij minime. in creatiōe nūꝙͣ em̄ fuit aliquo alio mō. nec ſe habuit aliqual̓r ar ſi nec gͦ al̓r ꝙͣ nūc. ergo nō mutat̉ dū creatur. gͦ creatio nō ē mu Utrum creatio dicat mediū inter creaqͥ ale ueiO. lj. torē ⁊ creaturaꝫ. Et ꝙ ſic vr̄. Sicut ſe tatio. ¶ Itē oīs motus ⁊ mutatio eſt ꝑfectio entis in potētia ine creatio aūt eſt nullo mō entis. ergo creatio nō eſt motus nec hꝫ gn̄ari ad gn̄atum eſſe. ⁊ fieri ad factū eē. ita creari ad crea rel mutatio prima ptꝫ per ph̓m. ſcd̓a ꝟo per magiſtrū. ¶ Itē oīs tum eſſe. ſꝫ fieri eſt mediū inter facientē ⁊ factū. ⁊ gn̄ari inter lati mutatio fundat̉ ſuꝑ aliqd̓ mobile. ſꝫ creatio nō p̄exigit aliqd̓ generantē ⁊ gn̄atum. ergo ⁊c̄. ¶ Item in oībus creatis entibꝰ mobile. qꝛ oē mobile ꝑ creationē inducit̉ ineſſe. gͦ creatio non differt qd̓ eſt ⁊ quo ē etiā formal̓r. gͦ differt ſil̓r qͦ creatur ⁊ qd̓ eſt mutatio. ¶ Itē ſi creatio ē mutatio. aut gͦ ẜm accn̄s. aut ẜꝫ creat̉ ſꝫ qd̓ creat̉ ē creatura. qͦ creat̉ formal̓r ē creatio gͦ differt cre ſub̓am. Nō ẜm accn̄s. qꝛ tūc ſola accn̄tia crearent̉. Sꝫ nec ẜm creatio actioa creatura ⁊ ſil̓r a creatore creatio paſſio. gͦ eſt in 511 ſub̓am. qꝛ tūc eſſet gn̄atio vel corruptio. Si dicas ꝙ ſub nulla ter vtrūqꝫ. ¶ Itē qd̓ trāſit nō eſt idē cū eo qd̓ ꝑmanet. ſꝫ creatura cr baꝝ ſpecierū ꝯtinet̉. obijcit̉ ꝙ nō ſolū ẜm ph̓m ſed ẜm auguſt. ri rei eſt in inſtāti ⁊ nō amplius. gͦ cū eſſe creature duret ⁊ ma cūci oīs motus aūt eſt ad ſitū aut ad formā ſed creatio eſt ad maneat poſt creationē. gͦ differt creari ⁊ eſſe. ergo creatio ⁊ crea tia ni teriam recte ac ꝓprie. ergo vr̄ ꝙ ſit nō mutatio. ¶ Item ex tā tura. ¶ Itē oīs mutatio eſt via. ⁊ oīs via differt a termino. qꝛ nis ta potētia creat deꝰ ex quāta generat. qꝛ vtrūqꝫ facit ꝑ potennihil terminat̉ ad ſeip̄m. ſi ergo creatio eſt mutatio. ⁊ bꝫ crea tiam infinitā. ſꝫ deus pōt generare fine mutatione ſui ⁊ etiā ꝑ turam ꝓ termino. gͦ differt creatura vt via a termino. ſed via z5 ſone genite. ergo. pari rōne pōt creare mutatione ſui: ⁊ creatu cadit media inter extrema. gͦ ⁊c. ¶ Item ꝑ impoſſibile. ſi crea re. aut ſi nō. quero quare nō. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ quedā eſt produtio eſt creatura. ⁊ oīs creatura creat̉. ergo creatio creat̉. Sed oē qd̓ creat̉ creat̉ ꝑ creationē mediā. gͦ creatio ꝑ aliā creatioctio in qua ꝓductum ſe hꝫ aliter nunc ⁊ prius. qꝛ ẜm aliqͥd ſui fuit prius ſub vna diſpoſitione ⁊ nunc eſt ſub alia. ⁊ talis eſt ꝓ nem. ⁊ ſic deinceps vſqꝫ in infinitū. ſi. ergo nō eſt abire in infi cu ductio que eſt ex materiali principio vt naturalis generatio. nitū. pꝫ ⁊c̄. ¶ Cōtra. ph̓s de cauſis. Prima rerū creataruꝫ eſt an. Quedam ꝟo eſt ꝓductio in qua ꝓductum aliquo mō ſehꝫ nūc eſſe. ſꝫ nihil ex ꝑte creature eſt an̄ creari. gͦ creari nō eſt aliud ⁊ nullo mō priꝰ ⁊ talis ē ꝓductio q̄ eſt ex nihilo. Tertia ē ꝓdu ꝙͣ eſſe. gͦ nec creatio aliud ꝙͣ eēntia ergo nulla eſt dr̄ia creatio 111 ctio in qͣ ꝓductū oīno ſe bꝫ nunc ⁊ priꝰ. ſi tn̄ ē ibi dicere priꝰ ⁊ ta nis ad creaturā. ¶ Itē inter ens ab alio ⁊ nō ab alio non eſt lis eſt filij generatio ab eterno. Ab eterno em̄ ſic proceſſit. vt mediū: ſꝫ oē qd̓ nō ē ab alio eſt creator. oē aūt qd̓ ē ab alio eēn ino nūc eſt. Prima hꝫ rōnem motus ⁊ mutationis ⁊ ꝓductionis. tial̓r eſt creatura. gͦ inter ea nihil eſt mediū. ¶ Item ꝑ impoſnle qro Motus rōne p̄parationis materie que fit per diſpoſitiones ſibile oſtendit̉. creatura refert̉ ad creatorē. aut ergo ꝑ ſe. aut 16 accidētales: ⁊ hec indiget ſucceſſione ⁊ tꝑe. Mutationis rōꝑ aliud. Si ꝑ aliud. querit̉ de illo. vtrū referat̉ ſeip̄o aut alio ne exitus ineſſe ſiue receptionis ſubſtātialis forme qua fit in ⁊ ſic ꝓcedendo in infinitū. Si ꝟo refert̉ ſeip̄a. ſꝫ refert̉ ꝑ crea inſtanti. Productionis ꝟo rōne eius ꝙ illā formā nō ſe bꝫ. ſed tionem. ergo creatio nō eſt aliud ꝙͣ creatura. ¶ Itē ſi creatio ab alio effectiuo principio. Secūda caret rōne motus hꝫ tn̄ ꝓ eſt mediū inter creatorem ⁊ creaturā. aut ergo eternū. aut tēductionis rōnem ⁊ mutationis. Rōne motus caret. qꝛ cū non porale. Ꝙ ſi eternū. ergo aliquid eternum eſt aliud a deo. Si habeat materiā. nulla pōt preire diſpoſitio. tn̄ hꝫ rationē mutemporale. ergo ante omniū creationē eſt aliquid tꝑale. Hoꝝ tationis. qꝛ ibi eſt ſubita ⁊ noua forme inductio. habet ratioautē vtrūqꝫ eſt hereticū dicere. ⁊ reprobatū in concilio ſenon̄. nem ꝓductionis. qm̄ hoc hꝫ ab alio effectiuo pͥncipio. Tertia de ydeis que ponebātur a quibuſdā medie inter deum ⁊ res. caret rōne motus ⁊ mutationis. bꝫ tn̄ rōnem ꝓductionis. Rō ¶ Itē a ꝓportione vr̄ hoc poſſe oſtendi. Sicut em̄ ſe bꝫ creane motus ⁊ mutationis caret: qꝛ nec eſt ex materiali principio tor ad creaturā. ita creatio actio ad creationē paſſionē. ergo a nec eſt ex nihilo. ſed tn̄ eſt ab aliquo. ⁊ ſempiternal̓r eſt ab ip̄o ꝑmutata ꝓportione. ſicut ſe bꝫ creator ad creationē actiua ita Concedēdū eſt igit̉ ꝙ ꝓductio creature eſt mutatio. ⁊ ꝯcedē creatura ad creationē paſſiuam. ſed creator nō differt ẜm rem a creatione actione. ergo ⁊c̄. ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ eſt loqui 36 de ſunt rōnes ad hoc. lꝫ alique videantur ſophiſtice. ¶ Quod de creatione actione. ⁊ de creatiōe paſſione. Si de actione lo ergo obijcitur. ꝙ eſt ſine motu. dicēdum ꝙ illud intelligitur quamur. ſi dico ꝙ nō eſt mediū ẜm rem. ſed ſolū ẜm rationem ſine motu agentis. nō tamen ſine mutatione producti. Si em̄ intelligendi pro eo ꝙ deus cū ſit ſumme ſimplex eſt ſua actio. vt dicit ph̓s: aīa dū mouet corpus immobilis perſeuerat. quā tomagis deus dū creat ⁊ mutat oīa. ipſe ſtabilis manens dat Si aūt loquamur de creatione paſſione tunc diſtinguitur. qꝛ per creature nomen pōt ſignari ⁊ importari omne quod eſt ab 37 cūcta moueri. Si ꝟo obijciat̉ ꝙ verbū actiuū ⁊ paſſiuū ſignialio. ita quod habet eſſe. poſt oīno non eſſe. ⁊ hoc modo in noficat idem. dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ actio et paſſio dicunt diuermine creature clauditur ipſa creatio. quoniā creatura nō tm̄ ſa genera. tn̄ in ꝯiugatione vnum ponitur iuxta alterum quia nominat ipſa creata. ſed etiā concreata. ⁊ ſic non eſt medium. zs ẜm vocis formationem vnum venit ab alio. ¶ Quod obijcitur nec re nec rōne. Alio modo creatura nominat ipſam ſubſtanꝙ mutari eſt aliter ſe habere nūc ⁊ priꝰ. dd̓m ꝙ iſta nō ē genetiam rei ab aliquo ꝓducte de nihilo. ⁊ ſic creatio tenet mediu ralis ratio eius quod eſt mutari ſiue mutationis. ſed ſoliꝰ mu non ẜm

Diſtinctio non ẜm rem ⁊ naturā. ſed ẜm rōnem ⁊ habitudinē. illa tn̄ ratio apparet. Prima ⁊ vltima parte remanētibus indiuiſis. media nō nihil dicit. ſꝫ nō dicit aliqͥd ꝑ eſſentiā diuerſum a creatura diuidit̉ in tres. In pͥma determinat finē intellectualis ſubſtā ⁊ hͦ ptꝫ ſic. creatio em̄ d̓r eē de nihilo. creatio nihilominꝰ d̓r eē tie. In ſcd̓a finē ſubſtātie pure corporalis. ibi. Et ſicut factus a deo. vnde habitudinē dicit ipſius ad non eſſe p̄cedens ⁊ ad eſt hō ꝑꝑ deū ⁊c. In tertia ꝟo determinat finem compoſiti ex ſuū eſſe ꝓducens de rōne ſui noīs. creari em̄ nō ſignat eē pͥnci vtroqꝫ inꝙͣtum eſt tale. ibi. De hoīe quoqꝫ in ſcriptura ⁊c? Et paliter: ſꝫ exire de nō eſſe ineſſe. ⁊ hoc ab aliquo. Si ergo que ibi pͥmo determinat veriratur que ſit habitudo que importat̉ in cōparatione ad non ve ij tatem. ſcd̓o ſoluit dubita ¶ Ex cōparatione rerum eſſe. dd̓m ꝙ illa habitudo d̓r mutatio. Et ſi q̄ras qͥd ſit illa mu tionem. ibi. ſolet etiā que ad finē oſtendit rerum diſtintatio dico ꝙ nō eſt aliud ꝙͣ ipſa res extra. Et hoc ptꝫ qꝛ ē muri cū maioris ⁊c. ctionem. tatio ad eſſe. ⁊ mutatio ab eſſe. ⁊ mutatio ineſſe. Mutatio ad g a ¶ Qꝛ bonus eſt deꝰ ſūeſſe nihil ponit niſi a parte termini. Mutatio ab eſſe nihil po¶ Et qꝛ nō valet eius beatimus videt̉ Aug. falſuꝫ di nit niſi a parte principij. Mutatio ineſſe ponit ex ꝑtevtriuſqꝫ Aug. tudinis particeps exiſtere ali cere. nā ſi ꝯn̄ia eſt bona. ⁊ iō mutari primo mō nihil aliud eſt ꝙͣ nūc pͥmo eſſe. mutatio ergo ſi nō eſſemus. deus quis niſi ꝑ intelligētiam. que ſcd̓o mō nihil aliud eſt ꝙͣ nūc vltimo eſſe. ⁊ iō non ponit aliqͥd nō eſſet bonus. Si dicas quātomagis intelligit̉. tanto aliud ẜm rem eſſe. ſed ſolū ẜm intentioneꝫ. Mutatio ꝟo ineſſe Quare ꝙ nō eſt ꝯn̄ia neceſſaria. plenius habetur. Fecit deus vtrūqꝫ extremū hꝫ. ⁊ ſubiectū qd̓ eſt prius natura ꝙͣ terminꝰ. rōualis qꝛ nō dicit ibi ꝯſequētia et ideo talis mutatio aliqͥd pōt eſſe. natura p̄cedens terminū rōnalem creaturam que ſumcreatuſed cām. Obijcit̉ ꝯtra hͨ ⁊ diuerſum ab illo ẜm rem. ꝙͣuis non ſit ens actu cōpletū. ⁊ iō ra facta mum bonum intelligeret ⁊ in qꝛ bonitas dei aut eſt cau nō ſic creatio eſt mediū inter creatorē ⁊ creaturā ſicut genera ſaiſufficiēs autn̄. Si ſuf nl. telligendo amaret. ⁊ amando tio inter generantē ⁊ gn̄atum. Dicendo igit̉ cōparationē ad ficiens. ergo ponit effepoſſideret. ac poſſidēdo fruenō eſſe. dicit mediū nō diuerſum ꝑ eſſentia. ſed ẜm rōnem ſil̓r ctum eodē mō quo ineſt: retur. ¶ Eāqꝫ hoc modo didicēdo cōparationē ad creatorē. Triplex em̄ eſt relatio. Que ſꝫ neceſſariū eſt deū eſſe dam que fundatur ſuꝑ ꝓprietatem accidentalē. ſicut aliqͥ dicū ſtinxit. vt pars in ſui puritate bonum. ergo neceſſe fuit tur ſimiles. qꝛ albi. Quedā que fundat̉ ſuꝑ dependētiaꝫ eſſen permaneret nec corpori vnire creaturas exire ineſſe. er tialem. ſicut cōparatio materie ad formā. Quedā que ſuꝑ oritur.ſ. angeli. pars corꝑi iūgego nō voluntariū. cuius gineꝫ naturalē. Prima relatio addit aliud ſuꝑ eſſentiā. tertia oppoſitū mōſtratū eſt in retur.ſ. aīe. Diſtincta ē vtiqꝫ relatio nihil aliud niſi pure eſſe ſicut ptꝫ in diuinis. media rej. li. in tractatu de volūta rationalis creatura in incorlatio dicit aliqͥd qd̓ eſt quodā modo idem. quodā modo aliud te. Itē vr̄ male appropͥaCreatio aūt dicit relationē ẜm medium modū. qm̄ ipſa creapoream ⁊ corpoream. ⁊ incorre. In veſtigio em̄ eſt cor tura eſſential̓r ⁊ total̓r a creatore depēdet. ⁊ iō cōcedendū ꝙ porea quidē angelus. corporeſpōdentia cauſe ad effe creatio nō eſt aliud ẜm rem a creatura. nec mediū inter ip̄am rea vero homo vocatur ex ani ctum. ita ꝙ eſſentia crea⁊ deū ẜm eſſentiā. ſꝫ ẜm rōnem ⁊ habitudinē. vnde eſt priꝰ nature repn̄tat eſſentiā crea ma rationali ⁊ carne ſubſiſtēs tura creari ꝙͣ eſſe. nō duratione. plus tn̄ eſt ideꝫ creatio actio toris potētia potentiam. Cōditio ergo rationalis crea cū creante. ꝙ creatio paſſio cū creatura. qꝛ ibi nō eſt differenveritas veritatē. et bonitia niſi ſolū ẜm modū noſtrū accipiendi. Hic aūt eſt differētia ture primam cauſam habuit tas bonitateꝫ. ergo dꝫ di rōnis ⁊ etiā habitudinis. que nō facit diuerſitatē per eſſentiā dei bonitatem. cere ꝙ deus eſt ſummus. qꝛ habitudo illa eſt eſſentialis. Sil̓r iudicandū eſt de vnitate Z ¶ Propter hoc eſt q̄ſtio 48 ¶ Scd̓m diſtinctionē pre bonitate. veritate eſſentiali. His viſis patent obiecta. Conce cū ad noſtrū eſſe ꝯcurrat dictam aſſignat diuerſam cōdende em̄ ſunt rōnes ꝓbantes ꝙ nō eſt verum mediū ẜm rem potentia. ſapientia. boni parationem ad finem. ⁊ deter 43 ¶ Quod obijcit̉ de generari ⁊ generatū eſſe patꝫ rn̄ſio ex ditas. quare cauſalitas noctis: qꝛ gn̄atio nō eſt ẜm totū immo aliqͥd preexigit̉ de generā minat fineꝫ intellectualis ſub ſtri eſſe potiꝰ attribuitur do cuius eſt endelichia ipſa gn̄atio natura p̄cedens ip̄am for ſtantie. bonitati ꝙͣ alijs. ¶ Rn̄. Quare mam. ac per hoc diuerſitatē notat. nō ſic creatio ẜm quā fit to dd̓m ꝙ cā inactu ē ex cō creatus ¶ Iōqꝫ ſi querat̉ qͣre creatuſ ta rei ſubſtantia a virtute diuina immediate que rem creat vo curſu efficiētis ⁊ finis. qꝛ ſit hō vl̓ ſit homo vel angelus. Breui 4lendo eam primo eſſe cum non ſit. ¶ Quod obijcit̉. qd̓ differt finis mouet efficientē in angelꝰ. ſermone reſpōderi pōt ꝓpter quod ⁊ quo. dd̓m ꝙ illa nō eſt differētia per eſſentiē: ſed quobis inferioribꝰ ⁊ qm̄ volū dāmodo differt: quodāmodo cōuenit. Uel dicendū ꝙ nō eſt ſi bonitatem eius. Unde augu. tas dicit illd̓ quō efficiēs mile. qꝛ creatio cōplectitur totā rei ſubſtantiā que cōſtare d̓r a in li. de doctrina xp̄iana. Q iungitur fini in bn̄tibus 45 ex quo eſt ⁊ quod eſt. ¶ Quod obijcit̉ ꝙ tranſit. dd̓m ꝙ nō trā bbonus eſt deus ſūmus. inquā intellectū hinc eſt ꝙ volū ſit rōne eius qd̓ ſignificationi ſue ſubſternit̉. ſed ſolū rōne cōtas eſt cā īmediata. ⁊ ita tū ſumus boni ſumus. Et ſi q̄ notati. qd̓ ptꝫ. ſi em̄ creari eſt nunc primo eſſe: deſinit creari nō dictū eſt ⁊ on̄ſum in. j. li. ritur ad qͥd creata ſit rōnalis rōne eius quod ponit: ſed ratione immediate collationis ad Qm̄ gͦ bonū dicit rōnem 4s nihiluꝫ. ¶ Quod obijcitur ꝙ mutatio eſt via. dd̓m ꝙ mutatio creatura. Reſpondet̉ ad lauduplicis cāe.ſ. efficiētis ⁊ que hꝫ duo extrema entia poſitiua illa eſt que neceſſario difdandū deū. ad ſeruiēdū ei. ad finis. hinc eſt ꝙ bonū eſt frt a. termino. cuiuſmodi eſt mutatio ineſſe. mutatio ꝟ̓o que tm̄ fruēdū eo. in qͥbus ꝓficit ip̄a. rō qͣre vulūtas eſt in actu hꝫ vltimū extremū ens. nō poteſt dicere mediū. ſed neceſſario ⁊ ita potiſſima ratio ꝓdu nō deus. Deꝰ em̄ ꝑfectꝰ ⁊ ſum 7 opꝫ ꝙ ſe teneat cū altera extremoꝝ. ¶ Quod obijcitur ꝙ oīs ctionis effectuū. ⁊ iō eſſe ma bonitate plenꝰ. nec augeri creatura creatur. dicēdū ē ꝙ verū eſt de creatura ꝓprie dicta noſtrū attribuit̉ bonitati ſi aūt large dicatur nō ſolū creatura d̓r qd̓ creatur. ſed qd̓ con poteſt nec minui. Quod ernō ꝑ modū repn̄tandi. vl̓ creatur ⁊ qd̓ eſt creature annexū. ⁊ hoc mō eſt creatio. Si ergo rationalis creatura facta appropriatiōis in repn̄tā go queritur quō pōt eſſe. dd̓m ꝙ in primis eſt ſtatus vt prius Breuiſi eſt a deo referendū eſt ad crea do: ſꝫ rōnis in cauſando tactū fuit. vnde ſicut vnitas queſfacit ſubiectū vnū. nō eſt vna ſima rn̄vn̄ pͥma ꝯn̄a includit hāc toris bonitatem ⁊ ad creatualia vnitate. ſic nec creatio qua ſub̓a exit ineſſe ꝑ aliā creatioſio qͣre ſ. qꝛ bonus eſt deꝰ. vult ſe re vtilitatem. ¶ Cum ergo qͥ nem ꝓducitur ſiue cōcreatur. ¶ Agit in gn̄ali de hoīs ꝯditio vl̓ adqͥd diffundere ⁊ qꝛ vult ſe di ne ꝙͣtū ad finē ꝓpter quē creatus ē. Et qꝛ nō valꝫ ⁊c̄. Supra ritur qͣre vel ad quid facta ſit facta ſit fundere. vult creaturā ꝓ egit magr̄ de ꝯditione rerū a parte pͥncipij. hic agit a parte fi rōnalis ducere. ⁊ qꝛ vult creatura nis. Et qm̄ res a fine. ⁊ ẜm illū reſpectū accipiūt diſtinctionē creatuꝓducere vult creaturā eſſe. ⁊ ita qꝛ bonus eſt ſumus. formaꝝ. ideo pars iſta hꝫ tres particulas. In prima p̄miſſo b ¶ Inqͣtū ſumꝰ boni ſumꝰ. gͦ videt̉ ꝙ nos boniⁱ ſimus ꝑ eēnra. quare rōnalis creatura facta ſit ex cōparatione rerū ad fineꝫ tiā. qd̓ eſt ꝯͣ boetiū de ebdomadibꝰ qͥ dicit ꝙ ſumus boni ꝑtici oſtēdit rerū diſtinctionē. In ſcd̓a ꝟo ẜm illā diſtinctionē aſſipatione. Itē ſi inqͣtū ſumꝰ boni ſumꝰ. gͦ nō ē intelligere eē abſ gnat diuerſaꝫ cōparatione ad finē. ibi. Iōqꝫ ſi q̄rat̉ quare ſit tracta bonitate. qd̓ falſum eſt. cū ītelligat̉ ꝟitas bonitate abſcreatus hō ⁊c. Tertio ꝟo breuiter epilogat determinata ex ip tracta. Rn̄. dd̓m ꝙ bonitas ē duplex in creatura. vna q̄ eſt ex ſis faciēs viā ad cetera ſeq̄ntia determināda. ibi. Ex p̄miſſis forma dante eſſe. alia que eſt ex forma dante bene eſſe. Prima 4g

Secundi libri di ratio vel cauſa ex parferiora. quia ad ſeruiendū no rationalis creatura. Breuiſſi eſt bonitas ſubſtātialis q̄ te dei. redditur ex parte nō addit ſupra formā nobis facta. me rn̄deri pōt ꝓpter dei boni creature ⁊ hec eſt manife uum eſſe: ſed ſolū relatio U Soluit dubitationē. tatem ⁊ ſuā vtilitatē. Utile nē ſtatio diuine bonitatis in nem ad finalē cām exqua ¶ Solet etiā queri cū maiope ipſi eſt ſeruire deo ⁊ frui eo ſuo opere. in quo debet ſe cōparatione omē aliud a ris dignitatis eſſe videt̉ aīa ſi Factus ergo angelus ſiue ho manifeſtare. non ſolum ꝓ deo hꝫ eſſe bonū. ⁊ qꝛ illa pter noſtram indigentiā. abſqꝫ corꝑe ꝑmāſiſſet. cur vni mo ꝓpter deuꝫ d̓r̄ eſſe. non qꝛ cōparatio ad cām eēntia verumētiam ad ſuam glolem ſiue finalē eſt eēntiata ſit corꝑi. Ad qd̓ primo dici creator deus ⁊ ſumme beatus riam. et ſic patent obielis. nec vnꝙͣ eſſe relinquit pōt: qꝛ deus voluit. ⁊ volūtaalterutrius indiguerit officio cta. Reſpondetur etiam nec pōt relinq̄re. hinc ē ꝙ tis eius cā querenda non eſt. qui bonoꝝ noſtroꝝ non eget. hic cauſa efficiens ⁊ fina aug. dicit inqͣtum ſumus Secundo poteſt dici ꝙ ideo ſed vt ſeruiret ei ac frueretur lis. et ſic ſufficienter et boni ſumus. Ad illud erplene. deus voluit eam corpori vniri eo. cui ſeruire regnare eſt. In go qd̓ obijcitur de boetio vt in humana oſtenderet condd̓m ꝙ ip̄e vocat bonū ꝑ hoc ergo proficit ſeruiēs. nō eſſentiā illud bonū qd̓ eſt ditione nouū exemplū. beate vnionis que eſt inter deū ille cui ſeruitur. abſolute bonū nō ex depē ⁊ ſpm̄ in qua diligit̉ ex toto corde. ⁊ videt̉ facie ad fa¶ Determinat finē ſubſtā dentia ad aliud. hoc aūt i ciem. Putaret em̄ creatura ſe nō poſſe vniri creatori i tie pure corporalis. Mūdu mō nulla creatura bona ē ſuo tāta ꝓpinqͥtate. vt eū tota mēte diligeret ⁊ cognoſi ¶ Et ſicut factꝰ eſt hō ꝓpter quare fa īmo ex ꝯparatōe. ⁊ iō ꝑti ctus eſt ſceret. niſi videret ſpm̄ qͥ eſt excellētiſſima creatura. tā cipatione nec ſeqͥt̉ ꝙ acci deū.i. vt ei ſeruiret ita mūdus dental̓r. qꝛ. ꝑticipatio nō cati infime.i. carni. q̄ de terra eſt in tāta delectatiōe vnirivt factus eſt ꝓpter hoīem.ſ. vt ei ē accn̄talis reſpectu pͥme nō valeat artari ad hoc vt velit eā relinq̄re. ſicut oſtenſeruiret. Poſitus eſt ergo ho bonitatis q̄ ē ex forma dā dit apl̓s dicens. Nolumꝰ corpore expoliari: ſꝫ ſuꝑuemo in medio vt ⁊ ei ſeruiret̉. ⁊ te eē ꝙͣuis ſit accn̄talis ẜꝫ ij ſtiri. per qd̓ oſtendit̉ ſpm̄ creatū ſpiritui increato inefipſe ẜuiret vt acciꝑet vtrunqꝫ ꝙ ē ex forma dāte bn̄ eſſe eſt c fabili amore vniri. Pro exemplo ergo future ſocieta3 ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ non ⁊ reflueret totum ad bonū ho eſt intelligere eē ⁊c. dd̓m d tis que inter deū ⁊ ſpm̄ rōnalem in glorificatione eiuſ minis. ⁊ qd̓ accipit obſequiuꝫ ꝙ illd̓ qd̓ attribuit̉ alicui dem ꝑficiēda erat. aīam corporeis indumētis ⁊ terre⁊ qd̓ impendit. Ita em̄ voluit ẜm ꝙ ip̄m pōt dupl̓r attri nis māſionibꝰ copulauit. luteāqꝫ materiā fecit. ad vite deus ſibi ab hoīe ſeruiri vt ea bui. Aut em̄ ꝯſequit̉. aut ſenſum vegetare. vt ſciret hō: qꝛ ſi potuit deꝰ tā diſpaẜuitute nō deus ſꝫ hō ẜuiens p̄cedit. Si p̄cedit. ſic eſt rem naturā corporis ⁊ aīe in federationē vnā ⁊ in amiita eēntiale ꝙ ſine ip̄o nō iuuaret̉. ⁊ voluit vt mūdus ſer eſt. nec pōt intelligi. ſꝫ ſi j citiā tantā ꝯiūgere. nequaꝙͣ ei impoſſibile futuꝝ rōna uiret hoī. vt exinde ſil̓r iuuare xn aliqͦ mō ꝯſequit̉. nō tn̄ ca lis creature humilitate(lꝫ longo inferiorē) ad ſue glo tur hō. Totū ergo bonū hoīs Augu. dit in aliud genꝰ pōt qͥdē vet rie participationē ſublimare. Qꝛ ergo pro exēplo raerat ⁊ qd̓ factū eſt ꝓpter ip̄m ⁊ intelligi ītellectu app̄hētionalis ſpūs in parte vſqꝫ ad cōſortium terreni corpo ꝑꝑ qd̓ factus eſt ip̄e. Oīa em̄ dente ⁊ ītellectu ſemipleris humiliatus eſt. ne forte in hoc nimis depreſſus vi(vt ait apl̓s) noſtra ſunt.ſ. ſune ⁊ reſoluēte ſꝫ ītellectu Suo deretur. addidit dei ꝓuidētia vt poſtmodū cū eodē cor plene ad cauſas cōparan periora ⁊ equalia ⁊ inferiora. oīa nr̄a te nō pōt ītelligi nō ītelle pore glorificato ad cōſortium illoꝝ qui in ſua perman Suꝑiora quidē noſtra ſunt ⁊ ſunt. cto illo. maxime cū illd̓ di Iniſine ſerunt puritate ſublimaretur. vt quod minus ex diſpē ad ꝑfruenduꝫ vt deꝰ trinitas. cit habitudinē neceſſariā Iiut ſatione creatoris ſui acceperat ꝯditus. poſtmodū per Equalia ad cōuiuendū ſcꝫ an ⁊ relationē ad cām. ſicut gratiam eiuſdem acciperet glorificatus. Sic ergo cōgeli. Qui etſi nobis mō ſupe verum ⁊ bonum. ditor deus rōnales ſpūs varia ſorte pro arbitrio volū uatu c ¶ Solet etiā q̄ri ⁊c. Aſriores ſint. in futuro erūt eqͣolus ſignat magr̄ cauſas quatatis ſue diſponens. illis quos in ſua puritate relique les. qui ⁊ modo noſtri ſunt: qꝛ re aīma vnita ſit corpori. rat ſurſum in celo manſionem. illis ꝟo quos corporiad vſuꝫ nobis ſunt. Sicut res Quaꝝ pͥma ē dei volūtas bus terrenis ſociauerat. deorſum in terra habitatiodn̄orum dicūtur eſſe famulor ſcd̓a īſtructio nr̄a. Cōtra nem conſtituit. vtriſqꝫ regulam imponens obedientie non dn̄io: ſed qꝛ ſunt ad vſum vr̄ ꝙ vtraqꝫ ſit inartificia quatenus ⁊ illi ab eo vbi erant nō caderēt. ⁊ iſti ab eo lis. Prīa em̄ rn̄ſio pōt ad eoꝝ. Ipſiqꝫ angeli in quibuſoīa dari. in ſcd̓a videt̉ pͥn vbi erāt ad id vbi nō erant aſcenderēt. Fecit itaqꝫ dedam ſcripture locis nobis ſer cipiū peti qꝛ ſi nō eſſet vni hominem ex duplici ſubſtantia. corpus de terra comuire dicunt̉. dū ꝑꝑ nos in mita. limpide videret deum ponens animā ꝟo de nihilo faciens. Ideo etiam vnite niſterium mittuntur. nec indigeret exēplo. erſunt anime corporibus vt in eis deo famulantes maio 6 ¶ Determinat finē cōpogo ſi exēplo indiguit. nō fuit niſi ꝓpter minoratio rem mereantur coronam. ſiti ex vtroqꝫ.ſ. ex intellectuax ¶ Epilogat determinata faciens viam ad ſequennem ſue cognitionis. li ⁊ corporali ſubſtātia inqͣtū 52 ¶ Reſpon. dd̓m ꝙ magim tia determinanda. eſt talis quare anima ſit vnita ſter reſpondet ſufficiēter ¶ Ex p̄miſſis apꝑet rōnalē creaturā in angelicā ⁊ hu k corpori. Quō in ⁊ bn̄. Sufficiēter quideꝫ. manā fuiſſe diſtinctā quaꝝ altera eſt tota ſpūalis.i. an¶ De hoīe qͣꝫ in ſcriptura in telligat̉ qꝛ cū ſit duplex via cogno gelica. Altera ex ꝑte ſpūalis ⁊ ex ꝑte corꝑalis.i. huma hō factꝰ ſcendi opera dei.ſ. fide ⁊ terdū reperit̉ ꝙ factus ſit ꝑꝑ na. Cū itaqꝫ de his tractādū ſit.ſ. de ſpūali ⁊ corporali ꝓpterre intelligētia. Ad ſoliditareparationē angelice ruine. creatura. de rōnali ⁊ de nō rōnali. pͥmo de rōnali ⁊ ſpiparatio tem fidei ſufficit ſcire ꝙ Qd̓ nō ita eſt intelligēdū qͣſi nē āgeli deꝰ voluit. quē credit no rituali.i. de angelis agēdū vr̄. vt a ꝯtuitu creatoris ad nō fuiſſet homo factus. ſi non ci caſus velle niſi rōnabile vnde ī cognitionē creature dignioris rō nr̄a intēdat. Deinde peccaſſet angelus: ſꝫ qꝛ inter prima rn̄ſione ſatiſfacit fi ad ꝯſiderationē corporee tā illius que eſt rōnalis ꝙ iſ dei ⁊ hec reſpōſio in omni alias cauſas ſcꝫ p̄cipuas. hec lius que nō eſt rōnalis deſcendat. vt trinitatis increa bus fideli vt fidelis ē ple etiam nonnulla cauſa extitit. ne ſufficit. Ad ſoliditateꝫ te ſacramentū tripartite creature eiqꝫ cōcreatoꝝ atqꝫ Noſtra ergo ſunt ſuperiora ⁊ intelligentie reſpōdetur contingentium ſequatur documentum. equalia. noſtra etiam ſunt inideo. ⁊ cum nō poſſit red Ad intelligentiam

I Diſtinctio D intelligentiā huiꝰ partis in qua agit̉ de rebus locū in deo. ¶ Qd̓ obr̄ a bono nō ſunt mala. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e 5ꝫ ꝓductis in cōparatiōe ad finē ẜm ordinē ⁊ diſtin qꝛ mala ⁊ falſa dn̄r priuationes ⁊ defectus. ⁊ iō nō hn̄t cām et ctionē querunt̉ principal̓r tria. Primū eſt de rerū ficientē ſed deficientē: qualē nō decet eſſe deū. ſed multitudo diſtinctione. Scd̓m de ordine. Tertium de diffeeſt poſitio. ⁊ ideo cauſam bꝫ effectiuam. ¶ Qd̓ obr̄ de architi 56 rentia angeli ⁊ aīme. Circa primū querunt̉ duo. po ⁊ ſenſibili mūdo. dd̓m ꝙ ip̄e imitatur illū inqͣtū pōt ſed de Primū eſt de multitudine rerū quātum ad principiuꝫ. Scd̓m ficit. In illo em̄ eſt ſumma pulchritudo ꝑ oīmodam vnitatem quantum ad differentias ẜm quas diſtinguuntur. hic autē ſi eſſet vnitas nō eſſet pulchritudo. qꝛ non eſſet ordo Utrū a primo efficiēte debuerit vel ponec ꝑfectio. ⁊ ideo vt mūdus hiclimitaret̉ in ꝑfectione ⁊ pulQueiO. j. tuerit eſſe rerū multitudo. Etiꝙ non vi chritudine. oportuit ꝙ haberet multitudinē vt multa facerēt detur pͥmo ſic ꝑ ph̓m. Idē vniformiter ſe hn̄s natū eſt efficere quod vnum facere per ſe non poſſet. ¶ Quod vltimo obijcit̉. 5 idē: ſed efficiens primū eſt vnum oīno vniformiter ſe habens. de gn̄atione ⁊ ſpiratione iam ptꝫ. qꝛ genitus equalis generāergo vr̄ ꝙ nunꝙͣ multa facere potuerit. ergo vnū ſoluꝫ. ¶ Itē ti per oīa implet ⁊ imitat̉ ip̄m. ſil̓r ⁊ ſpūſſanctus. ⁊ ideo ſupera ſummo bono nunꝙͣ poſſunt eſſe mala. nec a ſummo vero vnꝙͣ flueret aliā ponere ꝑſonam. ſꝫ non ſic eſt in creatura que boni poſſunt eſſe falſa. ergo a ſumme vno nō pn̄t eſſe multa. ¶ Itē tatis finite eſt. iō qd̓ non potuit capere creatura in ſe. accepit mūdus ſenſibilis d̓r aſſimilari mūdo architipo. qͥ eſt in mente quodāmodo in ſibi ſocia. vt ſic ex multis vna ꝑficeretur mun diuina. ad illiꝰ em̄ exp̄ſſionē factus eſt. ſꝫ in illo oīa ſunt vnuꝫ dialis machina. ergo ⁊ in hoc mundo. ergo vr̄ ꝙ ab illo nō potuerit eſſe multij. Scd̓o q̄ritur. Circa hoc de differētijs 6 tudo. ¶ Itē a deo eſt exitus per gn̄ationē. per ſpirationē. per I QueſtiO. lj. ẜm quas res multiplicate ſunt qͣs macreationē. ſed ꝑ gn̄ationē nō emanat niſi vna ſola ꝑſona. ⁊ ſil̓r giſter ponit in lr̄a.ſ. ſubſtātiā corporalē ⁊ ſpiritualē. ⁊ ex vtra per ſpirationē. ergo per creationē nō egreditur niſi vna ſola qꝫ compoſitā querit̉ vtrū hec diſtinctio debeat eſſe in vniuercreatura. ¶ Cōtra. quāto ſubſtātia ꝓducēs eſt melior. tanto ſo. Et videt̉ ꝙ nō primo de corporali. Nā ſicut tactū ē oē quod magis eſt ſui diffuſiua. ⁊ quātomagis eſt ſui diffuſiua. tanto deus facit. facit ſalua ordinatione. ergo ꝑꝑ ſuā bonitatē. ſed pluribus eſt nata ſe cōicare. ſed primū efficiens eſt optimū. in nō facit ꝓpter bonitatē ſuam augendā. ſꝫ participandā: ſꝫ ſoter oīa. ergo ⁊c. ¶ Itē ꝙͣto ſubſtātia ſpūalior tanto plurium la creatura ſpūalis dei capax eſt. ⁊ eius particeps eſſe pōt. er eſt cognitiua. ſed ſuprema ſubſtātia eſt ſpūaliſſima. ergo mulgo ſolam ſpūalem debuit facere non corporalē. Si tu dicas ꝙ toꝝ eſt cognitiua. ſed nō eſt cognitiua multoꝝ precedentiū ſe corꝑalis eſt particeps in effectu ꝙͣuis nō in ſe. hoc nihil ē. qꝛ vel comitantiū. ergo multoꝝ ab ip̄a exeūtium. ¶ Itē quanto participare bonitatē diuinā in effectu nō eſt aliud ꝙͣ eſſe. hoc ſubſtātia ſimplicior tanto potētior. qꝛ virtꝰ quātomagis ē vni em̄ ip̄o ꝙ ē participat effectū bonitatis. ergo idē ē dicere crea ta. tantomagis infinita. ſed quāto potētior tanto in plura pōt tura eſſe factā ꝑꝑ participationē diuine bonitatis qd̓ dicere ergo ſi ſubſtātia pͥmi principij eſt ſimpliciſſima. ergo ⁊ pōt et creaturā eſſe factā vt ſit. ſꝫ hoc nihil eſt. ergo ⁊c. ¶ Itē de cōdꝫ ad ſui manifeſtationem ꝓducere multa cum ipſa ſit vnica. poſito vr̄. Om̄e em̄ compoſitū qd̓ deꝰ facit. facit ſalua ꝓportio ¶ Item quanto cauſa prior tanto vniuerſalior vnde prima eſt ne. ſemꝑ em̄ formā ꝯiungit materie ſumme ꝓportionabili. ſed vniuerſaliſſima: et tanto vniuerſalior tanto plurium princicreature ſpūalis ad corporalē nulla aut valde modica ⁊ lōgin pium. ergo cū principiū productiuū vniuerſi ſit ſimpl̓r primū. qua eſt ꝓportio. ergo nullo mō deberet deus hec vnire vt ꝑfe debuit ergo ⁊ potuit exire ab ip̄o multitudo rerum. ¶ Rn̄ ad ctionē ꝑfectibili. Qd̓ nō ſit ꝓportio ptꝫ. ſpūale em̄ ē ſimplex. predictoꝝ intelligentiā notandū eſt. ꝙ ſi de principio intrincorꝑale hꝫ ꝑtiū infinitatē. ¶ Itē corꝑale ē corruptibile. ⁊ ita ſeco queratur vnde veniat multitudo rerum. maxime ẜm ſpebꝫ durationē finitā. ſpūale aūt īcorruptibile. ⁊ ita hꝫ duratio ciem. patꝫ ꝙ a forma. ſi ꝟo querat̉ vnde veniat multitudo fornem infinitā. ſi gͦ infiniti ad finitū nulla eſt ꝓportio. pꝫ ⁊c. Si maꝝ tanꝙͣ a principio effectiuo extrinſeco. ptꝫ ꝙ ab efficiente tu dicas ꝙ corpus fuit incorruptibile a ꝯditione p̓ma. ſꝫ pctō vno. Sed qual̓r pōt venire multitudo a pͥncipio ſumme ⁊ ꝑfefactū eſt corruptibile. tūc gͦ ſaltem poſtꝙͣ corruptibile fuit dꝫ ctiſſime vno difficile eſt intelligere. Et aliqͥ circa hoc erraueceſſare vnio. ¶ Itē de pure ſpūali vr̄ oē qd̓ deus facit. dꝫ face runt. Quidā em̄ dixerūt ꝙ ꝙͣuis vnus eſſet rerū ꝯditor. tamē re ſalua naturaꝝ connexione. ſꝫ natura gn̄is eſſential̓r eſt con multa ⁊ varia fecit ꝓpter multitudinē formaꝝ idealiū. ſed ilnexa differētie. ergo ſi aīatum ⁊ ſenſibile eſt cōnexū rōnali. gͦ lud improbatū eſt in pͥmo lib. vbi oſtendit̉ ꝙ oēs ille vnū ſunt impoſſibile eſt ꝙ aliqͥd fiat hn̄s rōnem qͥn habeat vegetatione nec eſt in deo ẜm rem. alius numerus ꝙͣ perſonaꝝ. Aliqui ꝟo ⁊ ſenſum. ſiue qͥn ſit aīal: ſꝫ aīal ē ſub̓a cōpoſita ex ſpūali ⁊ cordicere voluerūt ꝙ hoc erat ꝓpter multitudinē medioꝝ. deus porali. gͦ ⁊c. Et hoc vr̄ dieere ph̓s ꝙ vegetatiuū ē in ſenſitiuo. em̄ cū ſit vnus ⁊ ſumme ſimplex intellexit ſe. ⁊ ſe intelligēdo ⁊ ſicut trigonū in tetragono ⁊ hͨ in rōnali ſicut ī pētaogno. ſꝫ nū nihil aliud ꝓduxit primā intelligētiam. ⁊ illa intelligētia iuꝙͣ deꝰ facit trogonū. ſine tetrigono. nec pētagonū ſine tetratellexit ſe ⁊ deū. ⁊ iō ꝓduxit duo.ſ. aliā intelligētiam. ⁊ orbem gono ⁊ trigano. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē nihil facit deꝰ niſi ex magna dileſuū. ⁊ ſic deſcēdendo ⁊ multiplicādo. ⁊ iſta opinio in lectione ctione aut ſumma deliberatione. gͦ qd̓ ſemꝑ facit meliꝰ ē natu p̄cedenti eſt improbata vbi on̄ditur ꝙ deꝰ immediate ꝓducit re vnicuiqꝫ. aut igit̉ nature ſpūali meliꝰ ē eē ſeparatā. aut meoīa. Tertij dixerūt ꝙ multitudo rerū erat a principio vnico ꝓ lius eſt eē ꝯiunctā. quocūqꝫ dato. altera dr̄ia tollit̉. ¶ Sꝫ ꝯͣ. pter multitudinē ⁊ infinitatē reflexionū qͥbus diuinus inteldecuit deū ita res facere vt eēt in manifeſtatione ſue potētie lectus ſupra ſe reflectit̉ ⁊ intelligit ſe. ⁊ intelligit ſe intelligeſꝫ potētia manifeſtat̉ in ꝓductione rerū multuꝫ diſtantiū ⁊ in re. ⁊ ſic vſqꝫ ad infinitū. Sed illud nihil eſt. Primū qꝛ falſum eaꝝ ꝯiunctione. nā potētia tāto virtuoſior on̄dit̉. ꝙͣto pōt ſuꝑ eſt ꝙ in deo ſit multitudo reflexionū cū deus ſit ſuū intellige magis diſtātia. ſꝫ p̓ma ⁊ ſumma diſtātia ſub̓aꝝ eſt inter corpo re. ¶ Itē ex hoc nunꝙͣ ꝑueniret niſi diuerſitas ẜm numerū. ⁊ reū ⁊ īcorporeū. qꝛ pͥme dr̄ie gn̄is ſunt. gͦ ad hoc ꝙ diuīa potē iō poſitio recta eſt ꝙ multitudo in rebꝰ eſt a pͥncipio vno. qꝛ ē tia manifeſtet̉ plene neceſſe fuit ſub̓am ſpūalem ⁊ corporalē ꝓ primū principiū vnice vnū. qꝛ em̄ eſt principiū ſimpl̓r primū. ducere. ⁊ rurſus ꝓductas vnire. ¶ Itē decuit deū ita res pro iō fecundū ⁊ potens eſt fecūditate infinita ⁊ immēſa. Si em̄ ducere vt manifeſtet̉ eiꝰ ſapīa. ſꝫ ſapiētia artificis manifeſtat̉ vnitas q̄ eſt prima in gn̄e numeri ē principiū a quo pn̄t infiniin ordinis ꝑfectione. oīs aūt ordo hꝫ de neceſſitate. ⁊ ſummū ⁊ ti numeri egredi. ⁊ punctus a quo infinite linee. ergo qd̓ ē ſim mediū ⁊ infimū. Si ergo infimū eſt natura pure corꝑalis ſum pliciter primū eſt ita potens ꝙ oīno immēſum. ꝓpter ergo im mū natura ſpūalis. mediū cōpoſita ex vtraqꝫ. niſi hec oīa feciſ menſitatē infinita pōt. ſꝫ ꝑꝑ immēſitatis manifeſtationē mul ſet vt on̄deretur ꝑfecte dei ſapiētia. oportuit igitur hec omīa ta de theſauris ſuis profert. nō oīa qꝛ effectus nō pōt equari fieri. vn̄ aug. xj. ꝯfeſſio. Duo feciſti dn̄e. vnū ꝓpe te. aliud pro virtuti ipſiꝰ prime cauſe. Qꝛ ꝟo eſt vnice vnū iō ſimpliciſſimū pe nihil. ¶ Itē deū decuit ſic res ꝓducere vt manifeſtaret̉ eiꝰ ⁊ ſpūaliſſimū ⁊ ꝑfectiſſimū. Et qꝛ ſimpliciſſimū. maxime potēbonitas: ſꝫ bonitas cōſiſtit in diffuſione ⁊ cōicatione ſui in altie. Qꝛ ſpūaliſſimū. maxime ſapīe. Qꝛ ꝑfectiſſimū eſt bonitaterum. ſi gͦ ſua bonitas ꝯſiſtat in cōicatione actꝰ nobiliſſimi qͥ tis ſumme. Qꝛ maxime potētie. multa pōt. Qꝛ maxime ſapien ē viuere ⁊ intelligere. decuit vt nō tm̄ daret alij potētiā viuēdi tie. multa nouit. Qꝛ ſumme bonitatis. multa vult ꝓducere et ⁊ intelligēdi. ſꝫ etiā potētiā alij cōicandi. Si ergo viuēs ⁊ ītel ſe cōicare. ⁊ iō a principio vno qꝛ primū ⁊ vnū exijt multitudo ligēs eſt ſub̓a ſpūalis. qd̓ aūt viuificat̉ ⁊ ꝑ intellectū ꝑficitur ¶ Qd̓ ergo obijcit̉ ꝙ idē ſil̓r ſe habens ⁊c. dd̓m ꝙ intelligitur eſt corpus. ergo ad ꝑfectam bonitatis manifeſtatione neceſſe in his agetibus quoꝝ virtus eſt artata ⁊ limitata. ⁊ hoc nō bꝫ fuit fieri ſub̓am ſpiritualeꝫ ⁊ corporalē. ſed hoc non perfecte

Secundi. Libri riam. ⁊ vtilitatē ꝓpriā ſicut dicit magr̄. ⁊ accipi pōt ex ſcriptu manifeſtaret̉ niſi vna alteri cōicaret. ⁊ hoc nō pōt eſſe niſi per ra. ⁊ Aug. dicit in li. de doctri. xp̄ia. ꝙ deus nos fecit ⁊ diligit̉ vnionē. ergo neceſſe fuit facere compoſitā ex vtraqꝫ. ¶ Iteꝫ nō ꝑꝑ vtilitatē ſuā: ſꝫ ꝓpter bonitatē ſuā ⁊ vtilitatē noſtram. hoc nō ſolū videt̉ rōne theologica ſed etiā philoſophica. qꝛ ſi Querit̉ ergo qͥs ſit finis pͥncipalior ꝯditionis reꝝ. Utrū diui eſt ponere vnā differentiā ꝯtrarietatis ⁊ alterā. ſi ergo corpona gl̓ia. vel vtilitas noſtra. Et ꝙ gl̓ia dei videt̉. Ille eſt finis rale ⁊ ſpūale. ⁊ ſi ponere eſt extrema componibilia. ergo ⁊ meprincipalior qͥ eſt vtilior. finis em̄ vltimus eſt potiſſimꝰ: ſꝫ vite 38 dium. ergo ⁊c. ¶ Reſpon. dd̓m. ꝙ ad perfectionē vniuerſi hoc rior finis eſt dei gl̓ia ꝙͣ vtilitas noſtra. nam nō gl̓ia dei ꝓpter triplex genus ſubſtātie requirit̉ ⁊ hoc ꝑꝑ triplicē perfectionē ne vtilitatē ſꝫ vtilitas ad gloriā ordinat̉. ergo vr̄ ꝙ gl̓ia ſit princi vniuerſi. que attenditur in amplitudinē ambitus. ſufficientia ut palior. ¶ Itē ille finis eſt pͥncipalior qͥ eſt ꝑfectior: ſꝫ gl̓ia dei ordīs influētia bonitatis. in qͥbus tribꝰ expͥmit in cā tripliceꝫ eſt ꝑfectior. ergo ⁊c̄. Probatio medie ꝑfectior finis eſt qͥ perꝑfectionē. videlꝫ ſapīe potētie ⁊ bonitatis. Un̄ ꝯcedende ſunt fectiorē reddit oꝑationē ordinatā ad ip̄m. ſed multomeliꝰ eſt 9 rōnes ad hoc inducte. ¶ Quod obijcit̉ ꝙ in operibꝰ ſalua dꝫ opus qd̓ qͥs facit ꝑꝑ gloriā dei ꝙͣ ꝓpter vtilitatem ſuā. Unde eſſe ordinatio. vt oīa fiant ꝓpter diuinā bonitatē participanapl̓s. j. ad Coꝝ. x. Oīa in gloriā dei facite. ergo ⁊c. ¶ Itē ille dam. dd̓m ꝙ fieri ꝓpter diuinā bonitatē eſt dupl̓r. Aut oſtenui eſt finis pͥncipalior qͥ eſt eſſentialior: ſꝫ gl̓ia dei eſt eſſentialior dendam. ⁊ ſic facta ſunt cetera. oīa em̄ diuinā exprimūt boniimuli vnicuiqꝫ rei ꝯdite maxime rōnali. ꝙͣ vtilitas ſua. nā res ꝓpter tatem. Aut participādam. ⁊ hoc dupl̓r. aut qꝛ ſunt nata partimaliciā pōt priuari ſua vtilitate. ſꝫ nō pōt vnꝙͣ quin ſit ad dei cipare. aut qꝛ ſeruiūt participātibus. Primo mō condite ſunt yil gloriā. ¶ Itē ille eſt pͥncipalior finis qͥ ē vniuerſalior ꝑꝑ hoc creature ſpūales. ſcd̓o mō corporales ipſe tn̄ aliquo mō parti im ꝙ pͥncipalis finis totū dꝫ cōplecti: ſꝫ gl̓ia dei eſt finis quē aſcipant: ſed in eaꝝ participatione ſtatus nō eſt. ſed ordinatur ſua ſe ge ſequit̉ oīs natura. ſiue hūana. ſiue angelica ſiue bona ſiue ma ad viteriorē. ¶ Quod obijcit̉ ꝙ in omni coniunctione dꝫ eſſe 4 la. ergo ⁊c. ¶ Cōtra. Ille eſt finis pͥncipalior rei ꝯdite quem ſalua ꝓportio. dicendum eſt ꝙ in coniunctione anime ad cort efficiens magis intēdit: ſꝫ deꝰ magis intēdit in ꝯditione crea pus ſalua eſt ꝓportio ⁊ abſolute. ⁊ in relatione ad finē. Abſounen ture eiꝰ vtilitatē. ꝙͣ gloriā ſuā. ergo ⁊c̄. Probatio medie. ſicut lute. Nā ꝙͣuis ſupremū ſpūs ⁊ infimū corporis multā habeāt inti dicit apl̓us. 1. Coꝝ. xiij. Charitas nō querit q̄ ſua ſunt: ſꝫ qd̓ al elongationē. tn̄ ſupremū corporis ⁊ infimū ſpūs ſummā bn̄t vi ſn eſt. cūc terius. ſꝫ deꝰ que agit facit ex ꝑfectiſſima charitate. ergo nec cinitatē. Spūs em̄ aīalis ſiue rōnalis hꝫ potentiā viuificandi piomelio q̄rit. nec intēdit qd̓ ſuū eſt. gͦ nō ſuā gl̓iam ſed vtilitatē noſtrā. potētiam vegetādi. ⁊ ſenſificādi. corpus autē humanū hꝫ cōrelius. ſe plexionis equalitatē. hꝫ organoꝝ multiplicitatē. hꝫ rurſus ſpi ¶ Itē ille finis eſt principalior ꝯditionis rei quē res condita ngelus. q magis appetit. ſed vnaqueqꝫ res ita appetit ſuuꝫ cōmodū vel rituū ſubtilitatē ⁊ ẜm triplicē differentiā. Hꝫ em̄ ſpm̄ vitalem nus finis vtilitatē ꝙ nullo mō pōt velle oppoſitū. ſꝫ oppoſitū gl̓ie diuīe ſpm̄ naturalē. ⁊ ſpm̄ aīalem. Comparādo igit̉ ꝯplexionē equa ergo ⁊c. ¶ pōt velle ſicut pꝫ in blaſphemis. gͦ vtilitas ⁊c. ¶ Ite ille finis lem ad vim viuificatiuā per mediū ⁊ vinculū ſpūs vitalis opti ⁊ſimpl̓r be eſt potior ꝯditionis rei ad quē efficiens nō ꝑuenit niſi ꝑ effemus eſt nexus. Sil̓r comparādo nō ſolū complexionis equaoptimo in ctum. hoc patꝫ. qꝛ ſi eque bn̄ defendor a pluuijs abſqꝫ domo ſi litatem. ſed ⁊ organiſationē. ⁊ organiſationis perfectione ad ꝙ nō inqu cut cū domo. ſi facerē domū ꝑꝑ talē defenſionē facerē fruſtra vim vegetandi ⁊ ſentiēdi mediāte ſpū naturali ⁊ aīali oprima ſeſt pure fer ſi ergo deꝰ nō eſt magis glorioſus poſt ꝯditionē rerū ꝙͣ ante. eſt ꝓportio ⁊ mirabilis nexus. vnde ſicut terra ⁊ ignis qͥ mulſitit q̄ qͥm ſi faceret res pͥncipal̓r ꝑꝑ gl̓iam ſuā faceret fruſtra. qd̓ ſi non tum diſtāt nectunt̉ duplici medio. vno quod magis cōicat cū rini. he fruſtra facit. nō ꝓducit. gͦ pͥncipal̓r ꝑꝑ gl̓iam ſuā. ſꝫ ꝑꝑ vtilita terra. ⁊ reliquo quod magis cum igne ſimil̓r eſt in ꝓpoſito. At ſi auerit̉ detem alienā. ¶ Itē ille finis pͥncipalior eſt qͥ effectū magis ꝑfi tendit̉ etiā ꝑfecta ꝓportio in relatione ad finē. Cū em̄ anime munatū. de hūane data ſit libertas arbitrij ꝟtibilis ⁊ reuertibil̓.i. potēs cit cū ad ip̄m ꝑuenit. ſꝫ dei fruitio magis aīaꝫ ꝑficit ꝙͣ dei lau Iufē aui datio. gͦ pͥncipalius facta eſt aīa ꝑꝑ fruitionē ꝙ ꝑꝑ dei gl̓iam ſtare. cadere ⁊ reſurger̄. datū ē ei corpꝰ potēs mori ⁊ potēs nō Iſtdita ꝙ ſui ⁊ laude. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ finis ꝯditiōis rei ſiue rerū ꝯditaꝝ pͥn mori. ⁊ deinde potēs in ſempiternū viuificari. Rurſus cū aīa ii creata ſit veluti tabula nuda datū eſt ei corpus humanum ha cipalior eſt dei gl̓ia ſiue bonitas ꝙͣ creature vtilitas. ſicut em̄ pi nec bobens organa multiplicia vt in illo poſſet perfici ſciētijs. Sil̓r ptꝫ. xvj. ꝓuer. vniuerſa ꝑꝑ ſemetip̄m oꝑatus eſt dn̄s. ſed nōꝓ hin ex parte corporis eſt optima ꝓportio in relatione ad finē. cum pter ſuā vtilitatē vel indigentiā. qꝛ ait pͣsͣ. dixi dn̄o deus mees tu: qm̄ bonoꝝ meoꝝ nō eges. gͦ ꝑꝑ ſui gl̓iam. nō inꝙͣ ꝑꝑ glo em̄ ſit ordo in formis corporalibus qd̓ pꝫ qꝛ forma elemēti ad pedi. riam augendā: ſed ꝑꝑ gloriā manifeſtandā. ⁊ ꝑꝑ gloria ſuam formā mixti. ⁊ formā mixtionis ad formā cōplexionis. et rurcōicanda. in cuiꝰ manifeſtatione ⁊ ꝑticipatōe attendit̉ ſumma ſus vegetabilis ad ſenſibile ⁊ nō ſit ſtatus in re corporali ⁊ im perfecta. nō eſt ſtatus ibi. ſed vlteriꝰ diſponūt hmōi forme ad vtilitas creature. videlꝫ eiꝰ glorificatio ſiue btīficatio. ¶ Qd̓ ergo obr̄ ꝙ charitas alienū cōmodū q̄rit. dd̓m ꝙ ſecus ē inno aīam rōnalem. per quā etiā corpus ⁊ natura corporalis efficibis ⁊ in deo. Nā in nobis bonū ꝓpriū differt a bono cōi. ſed in tur particeps eterne btītudinis. aut ergo oīs intentio nature deo bonū ſuū eſt bonū cōe. nā ip̄e eſt bonum oīs boni. ſi gͦ effe corporalis ſoluit̉ aut neceſſe eſt ꝑuenire mediāte aīa rōnali in ctum nō ordinaret ad ſe: vel nō faceret ꝓpter ſe. cū ipſe ſit bo vltimū finē. ¶ Qd̓ obijcit̉ in oꝑe dei dꝫ ſaluari naturaꝝ colli num a quo oē bonū. iā effectus nō eēt bonꝰ. Qm̄ ergo vtilitas gatio. dd̓m ꝙ verū eſt: ſed ſenſibile ⁊ vegetabile nō ſunt de ne creature tota attēdit̉ in ordinatiōe ad bonū qd̓ deus eſt. ideo ceſſitate rōnalis niſi ẜm ꝙ eſt rōnale ꝑ vnionē. Aīa em̄ vt pri charitas dei oīa rectiſſime fecit ⁊ ꝯuertit ad ſe. ⁊ ſic nō ē in no tactū eſt cū ſit ſpūs ſimplex ⁊ purꝰ. nō pōt vniri carni. niſi du plici medio ex ꝑte ſui. Sil̓r nec corpus cōplexionatū. ⁊ iō nebis. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ ille finis ē pͥncipalior quē natura magis appetit. dd̓m ꝙ eſt loqͥ de natura dupl̓r. Aut d̓ natura vt deficie ceſſe eſt ꝙ interueniat natura viuificādi ſiue vegetādi. ⁊ natu te. aut vt ꝑfecta. Dico ergo ꝙ natura deficiēs in ſe recuruat: ra vlteriꝰ ſenſificādi. ⁊ iō in oī hoīe hec cadūt. ſed qꝛ angelus iō ꝓpriū bonū deſiderat. ⁊ iō ſuū cōmodū. Natura ꝟo ꝑfecta eſt ſpūs purus. iō iſtis nō indiget. Ptꝫ igit̉ ꝙ ꝯtra fidē ⁊ veri amore charitatis ſurſum eleuat̉. ⁊ multomagis improportiotatem errāt ſaducei qui negāt eſſe ſpm̄. Ptꝫ nihilominus ꝙ er nal̓r dei gl̓iam deſiderat ꝙͣ vtilitatē ꝓpriam. vt ptꝫ in bn̄tibꝰ rant manichei qui negāt aīam vniri corꝑi vt ꝑfectibili. ſed vt charitatē. Qd̓ ergo obr̄ ꝙ ille finis eſt pͥncipalior quē magis carceri. ¶ Qd̓ obijcit̉ vltuuo ꝙ deꝰ dat vnicuiqꝫ qd̓ meliꝰ eſt. Et d̓d̓m ꝙ deus dat vnicuiqꝫ ſimpl̓r melius. qꝛ tūc nō faceret res natura deſiderat. verū eſt de natura recta ⁊ ꝑfecta. ¶ Qd̓ obr ꝙ ille eſt pͥncipalior finis ꝯditiōis rei ad quē res ꝑfecta ꝑtin ordinatas. ſed equal̓r ꝑfectas. ⁊ hoc repugnaret perfectioni. git. Rn̄deri pōt dupl̓r pͥmo ꝙ hoc hꝫ ꝟitatē qn̄ operās opera qꝛ ſi oīa eſſent equalia nō eſſent ordinata. vt dicit Aug. cū ertur ꝑꝑ indigētiā alicuiꝰ finis ad quē nō pōt ꝑuenire niſi ꝑ opgo d̓r ꝙ deus dat vnicuiqꝫ qd̓ ſibi meliꝰ eſt. hoc intelligenduꝫ qd̓ ꝓducit: ſꝫ talis operās nō ē deꝰ ſicut pꝫ. ⁊ iō nō hꝫ locū hic eſt ẜm exigentiā ordinis ⁊ nature. nature aūt aīe cōpetit vniUel al̓r dd̓m ꝙ res facte ſunt ꝑꝑ dei gl̓iam. nō inꝙͣ acqͥrenda ri corpori. nature aūt angelice ſeparatā eſſe a corpore. ⁊ iō illa vel ampliādā: ſꝫ on̄dendā ⁊ cōicadā ⁊ ꝙͣuis gl̓ia dei ſit ſine rerō nō valet. qꝛ dilectio dei nō excludit ordinem. bus factis. nō tn̄ cōicat̉ vl̓ manifeſtat̉ niſi ꝑ res ꝓductas. Qd̓ Onſequēter ſcd̓o loco querit̉ de rebꝰ ꝓductis obr̄ ꝙ fruitio magis ꝑficit. dd̓m ꝙ laus dupl̓r ē.ſ. ꝑfecta ⁊ im ꝙͣtū ad ordinē. Et circa hoc q̄runtur duo. Priꝑfecta. Laus imꝑfecta minꝰ ꝑficit aīaꝫꝙͣ fruitio. ſꝫ nō ſic laus mū eſt de ordine rerū in cōparatione ad finem ꝑfecta. qꝛ aīa magis letat̉ in gl̓ia. ⁊ plꝰ gaudebit de dei gl̓ia ⁊ Scd̓m eſt de ordine eaꝝ quē hn̄t adinuicem. bonore ꝙͣ de ſua gl̓ificatōe. ⁊ plus iocūdabit̉ in laudādo ꝙ in Cum oēs creature cōdiſ Queſtio. jͣ. te nnit ꝓpter diuinā glocōſiderādo ꝓpriū bonū. ⁊ iō ptꝫ ꝙ ille finis eſt vlterior. Z Queſtio. ij.

Diſtinctio I k De ordine rerū adinuice. nā hūc tan( ſtrat miles gartioni regis. ⁊ ꝑ hoc ē ar. ſoluēdū. Angelus em̄ ueio. lj. git magiſter in lr̄a. Utrū videlꝫ natuminiſtrat hoī ꝑꝑ deū. ſicut diues pauꝑi. fortis egrotanti. ra ſpūalis. dignitate nature p̄cellat cōpoſitam ex ſpūali ⁊ cor Onſequēter tertio loco q̄rit̉ de mō diſtinguēporali. Certū eſt em̄ ꝙ vtraqꝫ p̄cellit corporalem. Et ꝙ ſic vr̄. di ſpm̄ angelicū ab aīa rōnali. Et q̄runt̉ duo. In oī gn̄e nobilius eſt illud ꝓpter qd̓ eſt alterū ſicut finis. eo Primo q̄rit̉ vtrū differāt ſpecie. an tm̄ nūero. ꝙ eſt ad finē. ſed hō eſt ꝓpter angelū. Nā ſicut dicūt ſctī ⁊ ma Scd̓o q̄ ſit illa dr̄ia per quā differunt. giſter recitat in lr̄a. bō factus eſt ad reparationē angelice rui ne. ergo ⁊c. ¶ Itē ſpūale ſimpl̓r loquēdo nobilius eſt corpoQd̓ aūt differāt ſpē vr̄. q Queſtio. j. Aue differūt ſpecie ba 2 rali. ergo nobilius eſt illud qd̓ pure eſt ſpūs nihil hn̄s de corbent diuerſas ꝑfectiones ẜm ſpeciē. ſꝫ hō ⁊ angclus differunt pore. ꝙͣ qd̓ eſt ſpūale. ⁊ cōiunctū corꝑi. ergo nobilior angelica ſpecie. ꝯſtat ⁊ aīa dat ſpeciē hoī ⁊ actū ſpecificū. ergo ⁊ aīa et natura ꝙͣ humana. ¶ Itē in quolibet gn̄e immortale ⁊ īcorru angelus. ¶ Item q̄ ſunt ſil̓ia ſpecie. vel ſimul ꝓducunt̉ vl̓ vnū ptibile nobiliꝰ eſt mortali ⁊ corruptili. ſꝫ angelꝰ ꝑ naturā eſt īfacit ad ꝓductionē alterius vbi ꝓducunt̉ ꝑ ꝓpagationē: ſed mortalis ⁊ īcorruptibilis. homo ꝟo ecōtrario. ergo ⁊c. ¶ Itē aīe nō ſimul cū angelis ſunt ꝓducte. nec angeli faciunt ad aīa qd̓ ſimiliꝰ eſt meliori eſt meliꝰ. ſi nō ſit ſimiliꝰ in ridiculoſis. vt rum ꝓductionem. ergo ⁊c. Si tu dicas ꝙ ſil̓r pōt argui de aīa ſimia homini ꝙͣ equꝰ. ſꝫ angelus eſt deo ſimilior. ⁊ deiformior bus. hoc falſum vr̄. qꝛ pater facit ad gn̄ationem ꝓlis. ¶ Item ꝙͣ homo. hoc manifeſtū eſt ⁊ nō in ridiculoſis. ſꝫ in optimis. er plus cōuenit ſenſibile cū ſenſibili ⁊ vegetabile cū vegetabili. go ſimpl̓r melior eſt ſpūalis. ꝙͣ ꝯpoſita. ¶ Cōtra aug. Mēte ꝙͣ ſenſibile ⁊ vegetabile cū nō ſenſibili ⁊ nō vegetabili. ſꝫ anihumana ſolus deus eſt maior. vnde in li. de trini. xv. ⁊ in li. lx ma humana ꝑ eſſentiā eſt ſenſibilis ⁊ vegetabilis. et alioquin xxiij. q. dicit ꝙ immediate ip̄a mēs a prima veritate formatur nō faceret aīal. ergo cū differat ſpecie ab aīa ſenſibili tm̄ ⁊ ve⁊ inter ip̄am ⁊ deū nihil cadit medin̄. ergo angelus nō eſt ſugetabili. multoplus differt a ſpūangelico qui nec ē ſenſibilis pra mentē humanā. ergo ꝑ ſe a deo bona eſt vt angelus. ſꝫ aīa nec vegetabilis. ¶ Cōtra. quoꝝ ꝑfectio ⁊ complementū vltiꝓpter cōiunctionē ſui cū corpore nō deteriorat̉. īmo maiꝰ bomum ē vnū ſpecie. ip̄a ſunt vnū. ſꝫ ad eādem btītudinē ordina nū eſt. cū corpus ſit bonū. ergo ſimpliciter totus homo eſt an tur hō ⁊ angelus. q̄ eſt viſio ⁊ fruitio dei: ergo hō ⁊ angelus. ſi gelo melior. ¶ Itē in omni genere qd̓ tenet rōnē finis illud ē ue aīa ⁊ angelus ſunt ſpecie vnū. ¶ Item quoꝝ dr̄ia vltimo cō melius. ſed in genere creaturaꝝ. homo tenet rōnem finis non pletiua eſt ſpecie vna. ip̄a ſunt vnū. ſed dr̄ia vltimo cōpletiua angelus. Unde Remigius dicit ⁊ ph̓s. ij. phificorū. ꝙ nos ſuaīme rōnalis ⁊ angeli eſt vna ⁊ eadē. ſcꝫ hoc qd̓ eſt rōnale ſiue mus finis quodāmodo oīm que ſunt. qd̓ non dicit̉ de angelo intellectuale. ⁊ in hac cōicant. ſicut dicit Grego. ꝙ hō cōicat ergo ⁊c. ¶ Itē ſi optimū in vno genere eſt meliꝰ optīo in alio eſſe cū lapidibus. intelligere cū angelis. ergo ⁊c. ¶ Itē quoꝝ ⁊ ſimpl̓r hoc illo meliꝰ ſed optimꝰ in genere hominū eſt melior optimū naturale eſt vnū. ipſa ſunt ſpecie vnum. ſꝫ optimū naoptimo in genere angeloꝝ. vt patet. qꝛ xp̄s. gͦ ⁊c. Si tu dicas turale hoīs ⁊ angeli eſt vnū ſicut dicit Bern̄. ad Eugenium. ꝙ nō inquātū hō. ſꝫ inquātū deꝰ. obijcit̉ de beata virgine que optimū inquit tui ⁊ angeli ratio ē. ergo cū ſpecies accipiatur eſt pure femina. ⁊ tn̄ dn̄a angelorum. ¶ Itē maior eſt qui reab optimo. ptꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā notandū cūbit ꝙͣ qͥ miniſtrat. teſte dn̄o. Lu. xxij. ſꝫ angelꝰ miniſtrat ho ꝙ circa hoc fuit triplex opinio. Quidā nāqꝫ dicere voluerunt mini. Heb. j. Oēs ſunt adminiſtratorij ſpūs ⁊ c. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ꝙ queſtio iſta nulla eſt. Cū em̄ querit̉ vtrū aliqua differāt ſpe cū querit̉ de ordīe ſpūs rōnalis ſiue vniti ad ſpm̄ angelicū vel cie. ſupponit̉ ꝙ vtrūqꝫ ſit in genere vt ſpecies ⁊ qm̄ aīa nō eſt ſeparatū. de duplici ordine pōt intelligi. aut de ordine quātū ſpecies. ſed ſpeciei pars: nec eſt in genere ẜm rectā lineā vt ſpe ad finē. aut quantū ad nature dignitatē. Si quātuꝫ ad finem cies vel indiuiduū. ſed a latere: vel magis per reductionem ſi ſic dico ꝙ ſunt pares. nā ad eundē finē. ſcꝫ ad eternā beatitu cut principiū. iō dicunt ꝙ queſtio iſta nulla eſt cuꝫ aīa non ſit dinē immediate ordinant̉. ⁊ eadē eſt mēſura hominis que ⁊ an̄ ſpecies. Sed hec rn̄ſio potiꝰ eſt euaſio ad hoīem ꝙͣ ſolutio ad geli. nec homo ꝓpter angelū nec angelꝰ ꝓpter hoīem. tn̄ ſicut rem. Nam adhuc reſtat q̄ſtio cum aīa ſit ſubſtātia ⁊ forma ſub lex cbaritatis facit in mēbris corꝑalibus ⁊ cōciuibꝰ ciuitatis ſtātialis. vel bn̄s formā ſubſtātialem in qua oēs aīe cōueniūt ꝙ vnū mēbrū ſupplet indigentiā alteriꝰ. vt ptꝫ. qꝛ oculꝰ videt vtrū in eadē cōueniant aīa ⁊ angelus. an ſit ibi ſolum differen ſibi viā ⁊ pedi. ⁊ pes fert ſeip̄m ⁊ oculū. ⁊ in ciuibꝰ terrene citia accidētalis. Preterea aīa ſeparata ſpūs eſt ⁊ ſubſtātia ꝓut uitatis ſimiliter contingit. Sil̓r intelligendū eſt de hoīe ⁊ an eſt res per ſe exiſtēs ⁊ per ſe ſubſtās accidētibus. ⁊ ẜm ſui mu gelo qͥ ſunt ciues ciuitatis ſuꝑne. nā homo hꝫ habilitatē ad la tationē ſuſceptibilis ꝯͣrioꝝ. ergo ꝓprie eſt ſubſtātia ⁊ recte in bēdū frequēter ⁊ poſſibilitatē ad reſurgēdū. Angelꝰ ꝟo ſtans gn̄e ſubſtātie. ſicut ſubſtātia prima. ⁊ angelus ſil̓r ꝯſtat. Si gͦ ꝑpetuitatē in ſtādo. ⁊ cadēs impoſſibilitateꝫ in reſurgēdo. iō de oībus primis ſubſtātijs rōnabiliter ꝯtingit querere vtruꝫ angelꝰ ſtās ſuſtentat hoīem ſiue infirmitatē humanā. ⁊ homo ſpecie ꝯueniāt vel differāt. ptꝫ ꝙ q̄ſtio eſt bona ⁊ recta. ⁊ rn̄ſio reſurgēs reparat ruinā angelicā. Ideo quodāmodo angeluſ eſt fuga. Scd̓a ꝟo poſitio eſt. ꝙ aīa ⁊ angelus ſi ꝯſiderat̉ aīa ꝓpter hoīem. ⁊ quodāmodo homo ꝓpter angelum. ⁊ ideo in hͦ vt ſpūs. eſt eadē ſpecie cū angelo. ſed differt in hoc ꝙ aīaꝝ ad idine pares ſunt. Si aūt loquamur de ordine quantū ad na aīas eſt aliqͣ validior ſil̓itudo. ſicut aqua eadem aque d̓r eſſe. ⁊ ure dignitatē. dicēdū ꝙ ſimpl̓r loquēdo. angelꝰ eſt creatura ratio que mouet eos eſt ꝓpter conuenientiā in optimo ⁊ nobi uperior hoīe. Natura em̄ angelica ſicut ptꝫ ex multis ſcriptu liſſimo eſſe ſuo. ſicut oſtenſuꝫ eſt in obijciendo. Sꝫ hec poſitio e locis nobilior eſt humana. ⁊ in ſuperiori gradu conſiſtit. cōiter nō tenet̉: qꝛ planum eſt hoīem ⁊ angelū nō ſolum ſpecie ¶ Cōcedēde igit̉ ſunt rōnes manifeſtantes ꝙ angelus natu ſed etiā gn̄e differre. ergo ⁊ ꝑfectio ſiue forma dans: ſpeciē bo ē dignitate p̄cellit hominē. preter primā ad quā ſolutū eſt. mini ab angelo differt. hec aut eſt aīa. gͦ differt ſpecie ab ange Aergo obijcit̉ in contrariū ꝙ nullum cadit mediū inter mē lo. ⁊ hoc melius patebit infra. Tertia poſitio eſt ꝙ angelus et em̄ ⁊ deum. dicendum qd̓ eſt mediū ẜm dignitatē nature. vel aīa ſpecie differāt. q̄ ſit aūt illa dr̄ia q̄ret̉ iā. Nūc aūt iuxͣ cōem ẜm cauſalitatē īfluentie. primo modo cadit mediū. Scd̓o mo poſitionē oīm tenendū ē ꝙ eēntial̓r differāt ⁊ in gn̄e ⁊ ſpē. Un̄ lo nō. Nā deus īmediate influit in mentē. ⁊ ꝓpterea ip̄a mēs ꝯcedende ſunt rōnes ꝓbātes angelū ⁊ aīam eſſe ſpecie differē mmediate a prima veritate format̉. ¶ Qd̓ obijcit̉ ſcd̓o ꝙ botes. eo mō quo lꝫ dicere aīam rōnalem eſſe ſpeciē. nam ꝓprie nō tenet rōnem finis. dicēdū ꝙ aliqͥd ꝓpter qd̓ res eſt. eſt duloquendo potiꝰ eſt forma ſpecciei ſiue pars formalis ꝙͣ ſpecies oliciter.ſ. ant ad ſupplēdū indigentiā. ſicut domus ꝓpter ho extenſo tn̄ nomine pōt ſpecies appellari. ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ ꝑfe ninē ⁊ calceꝰ ꝓpter pedē. aut ad ſuſcipiēdū eius influētiā. ſic ctio angeli ⁊ hoīs eadē ſunt ſpecie. dd̓m ꝙ eſt perfectio ineſſe omo ꝓpter deū. Quod vltimo modo hꝫ rōnem finis nobiliꝰ 7 pͥmo. ⁊ ineſſe ſcd̓o. quoꝝ ꝑfectio ineſſe ſcd̓o eſt eadē. ipſa ꝓpter . qd̓ primo mō nō. qꝛ em̄ hō oībꝰ īdiget. angelꝰ nullo niſi deo hoc nō ſunt eadē. nam cignus ⁊ nix ſunt alba eadē albedine deo oīa ꝓpter hoīem. nō oīa ꝓpter angelū. In cuiꝰ rei ſignū ẜm ſpeciem. ſed illud hꝫ veritatē in ꝑfectione quātum ad priingelꝰ conditꝰ eſt in principio. homo ꝟo in die ſexto. ¶ Quod mum eſſe. hoc autē mō nō eſt gl̓ia vel gr̄a ꝑfectio. ¶ Qd̓ obijꝯbijcit̉ de optimo intelligendū eſt ꝑ ſe ⁊ p̄ciſe. Sed nec beata citur quoꝝ differentia vltimo cōpletiua eſt eadem ⁊c. dicēduꝫ virgo. nec xp̄s excedūt angelos pure rōne nature. ſꝫ rōne mul 75 ꝙ rōnale ẜm ꝙ eſt diſſerentia anime ⁊ angeli differt. Nam ra iplicitatis gratie. ¶ Qd̓ vltīo obijcit̉ de mīſterio infra meliꝰ tionale angeli eſt intelligere. ſed rōnale aīe proprie eſt rōnale atebit. ad pn̄s tm̄ ſufficiat dicere ꝙ alicui mīſtrat̉ dupl̓r aut nam angelus natus eſt intellectuale ẜm intellectuꝫ ſimplicem ꝑꝑ ſe ſicut regi ⁊ dn̄o ⁊talis ē nobilior. aut ꝑꝑ aliū. ſicut miniet deiformē anime ẜm intellectū inquiſitiuū ⁊ poſſibilē. ⁊ per

Secundi Libri lidū in primo. ſic dicūt eſſe in ꝓpoſito. Sed hoc valde dubiuꝫ hoc pꝫ ſolutio ad ſequēs. nā ꝙͣuis ratio ſit optimū mei ⁊ ange ē ꝙ angelus tm̄ excedat aīam ꝙ ex ipſo exceſſu dr̄ia ſpecieruꝫ li. tn̄ ratio mea ⁊ ratio angeli eſt alia ⁊ alia. nō tm̄ ẜm accidēs fiat. cum optima aīa.ſ. xp̄i nobiliſſima ſit creatura. nec exeat ſed etiā ẜm ſpeciem ⁊ eſſentiam vt patet. ſpēm humanā. Et p̄terea eſto ꝙ eſſet ibi exceſſus. penes ip̄m Que ſit illa differētia. ꝑ quā angelus q nō dꝫ ſumi dr̄ia ſpecifica. qꝛ potius vr̄ ꝯſeqͥ dr̄iam ſpecifica qͥ ueſtio. lj. ⁊ anima differūt. Quod aūt differant ecōuerſo. Potius em̄ res diuerſarū bonitatū gradū hn̄t in no eſſential̓r per hoc qd̓ eſt vnibile videt̉ primo ſic. Sicut ſe hobꝫ bilitate ꝓpter naturas diuerſas ſpecierum q̄ ſunt nate capere corpus humanū ad corpus nō vnibile. ſic ſe hꝫ ſpūs humanus plus ⁊ minus ꝙͣ ecōuerſo. Et iterū hec dr̄ia valde generalis ⁊ ad ſpm̄ nō vnibilē. ſed corpus humanū differt ſpecie. īmo etiā trāſcēdēs eſſe vr̄. qꝛ ſi ita pōt accipi hic pari rōne vbiqꝫ. Et iō genere vt videt̉ a corpore nō vnibili. vtpote a lapide ꝑ hoc ꝙ tertius eſt hic modus dicēdi quē ꝓbabilioreꝫ eſtimo. qͥ ſumit̉ eſt vnibile anime viuificāti. ergo ⁊c. ¶ Itē eſſe vnibile conue ꝑ cōparationē aīe rōnalis ad corpus humanū. ex qua parte nit rōnali anime. aut ergo eſſential̓r. aut accidental̓r. Qd̓ non innoteſcit nobis aīa nō ſolū ẜm accidētia. ſed ēt ẜm ſub̓am et accidental̓r conſtat. qꝛ tunc ex hoīe ⁊ anima nō fieret vnū per naturā. ⁊ nō ſolū ẜm id qd̓ indignitatis eſt. ſed ēt ẜm id qd̓ no eſſentiā. ergo eſſential̓r hoc conuenit anime. ſed quecūqꝫ diffe bilitatis. Hoc em̄ qd̓ eit aīam vniri corpori humano ſiue viuirunt in aliquo eēntiali differūt ſpecie. ⁊ ſic aīa ⁊ angelus. gͦ ⁊c. ficare corpus humanū nō dicit actū accidētalē. nec dicit actū ¶ Item pars ſuū eſſe completū nō hꝫ niſi ẜm ꝙ eſt in toto. erignobilē. Nō accidētalē. qꝛ rōne illius eſt aīa forma ſubſtango ⁊ ſil̓r aīa rōnalis cū ſit pars hoīs. ſed non eſt pars hoīs nitialis. Nō ignobilē qꝛ ratione illius ēīanima nobiliſſima forſi inqͣtum eſt vnibilis. ergo in vnibilitate ad corpus conſiſtit quiita ma oīm. ⁊ in aīa ſtat appetitus totius nature. Corpus em̄ hu cōplementū aīe: ſed ꝑ illud hꝫ vnūquodqꝫ eſſential̓r differre i dund manū nobiliſſima cōplexione ⁊ organizatione q̄ ſit in natura ſiue diſtingui ab aliquo in quo cōſiſtit eius cōplementū. gͦ ⁊c. iuti eſt organizatū ⁊ cōplexionatū. iō nō cōplet̉. nec natū eſt com¶ Itē viuificare eſt actus aīe rōnalis quē hꝫ in corpus. aut er aiiti pleri. niſi nobiliſſima forma ſiue natura. Illud gͦ quo aīa eſt go actus accidētalis. aut eſſentialis. Si accidētalis. ergo viunt vnibilis corpori tali dicit qͥd eſſentiale reſpiciēs qd̓ ē nobiliſta accidit hoī. qd̓ manifeſte falſum eſt. qꝛ tūc accideret ei eſſe iti qrienaſ ſimū ī aīa ⁊ ita penes illud recte ſumit̉ ſpecifica dr̄ia ẜm quā aīal. Si eſt actus ſub̓alis ſiue eſſentialis. ergo ineſt aīe rōne iudie gras ve differt aīa. a natura angelica. vn̄ rōnes ad hoc īducte. ꝯcedēſui. quo ē ſiue formalis ⁊ cōpletiui. ergo ſi penes illud accipit̉ de ſunt. ¶ Ad illa q̄ obijciunt̉ in ꝯͣriū ex dictis pꝫ. Rn̄. Qd̓ eī lium princi dr̄ia formalis ⁊ cōpletiua vniuſcuiuſqꝫ qd̓ eſt formale ⁊ cōple dicit primo ꝙ dr̄ia dꝫ eſſe prior. dicēdū ꝙ verū eſt. ſꝫ dr̄ia illa. uenitur ſiu tiuum penes illud quo aīa nata eſt viuificare corpus ſumit̉ ilq̄ eſt eſſe vnibile. nō dicit purā relationē. ſed naturalē aptitufidara fiu. n la dr̄ia. ſꝫ eoipſo nata eſt aīa vniri corꝑi quo nata eſt corpus vt dinē q̄ ineſt aīe ẜm principia intrinſeca. q̄ priora ſunt aīa ꝑ na pprerilalis uificare. ergo penes vnibilitatē ſumit̉ aīe ad angelū differen turā. ſicut rōnale reſpectu hoīs. ¶ Q obijcit̉ ꝙ dr̄ia cōpletiternuꝫ ſiꝑ im tia eſſentialis ſpecifica. ¶ Cōtra. oīs dr̄ia prior eſt ꝑ naturaꝫ ua dꝫ eſſe ꝓpria. dicēdū ꝙ vniri corpori non eſt proprium anirum ait rido ꝙͣ id cuiꝰ eſt differētia: ſꝫ vnio ſiue vnibilitas ad corpus ꝯſeqͥme rationalis. ſed tantum vniri corpori humano. ſicut dicit itiram que dic tur aīam. qꝛ dicit relationē ad alterū ſine quo pōt aīa eſſe ⁊ in lud qd̓ eſt aīe eſſentiale ⁊ nobile. ſic ēt importat ꝙ eſt ꝓprium. nitienū ſiper telligi. gͦ vnibilitas ſiue vnibile nō ē illd̓ ꝑ qd̓ differt angelus ¶ Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad aliud. nā illud qͦ mediāte aīa ꝑficit corſum. ⁊ perna ⁊ aīa. ¶ Itē dr̄ia cōpletiua dꝫ eſſe ꝓpria eius cuius eſt differē pus humanū eſt illud quo aīa eſt aīa rōnalis ⁊ qd̓ etiā eſt pͥnuat aquan eſe tia. ſed eſſe vnibile nō ſolū rōnali aīe cōuenit: ſed etiā vegeta cipiū aliarū nobiliū operationū. ſed ꝑficit illud nō mediante mmō ieni ⁊t bili ⁊ ſenſibili. ergo nō eſt aīe rōnalis completiua differentia. potētia. ſed ꝑficit ſeipſa. ſeipſa em̄ aīa ꝑficit corpꝰ ſicut forma inature mui ¶ Itē differētia ſpecifica dꝫ accipi penes id qd̓ in re eſt optiſeipſa vnit̉ materie. ¶ Qd̓ obijcit̉ vltimo ꝙ dr̄ia eſſential̓r ad minuan ſed emum. ſꝫ vnūquodqꝫ dꝫ diffiniri ꝑ id qd̓ eſt optimū in ip̄o: ſꝫ eē beret. dd̓m ꝙ eſſe vnibile adberet inſeparabil̓r. qꝛ aptitudo vnibile cōuenit aīe penes ſuum infimū. ergo penes illud dr̄ia (i ain gu ſemꝑ ineſt. ꝙͣuis nō ſemꝑ inſit actus. ſicut pꝫ in rōnabilitate ⁊ cōpletiua nō pōt accipi. ¶ Itē differētia cōpletiua ita eſſennuſcripium in greſſibilitate. ⁊ ſicut greſſibilis truncat̉. ⁊ rōnalis aīa ſtulta tial̓r adheret ꝙ eius oppoſitum nō pōt ineſſe. vel ſi ineſc actu igucuporalūūt efficit̉ nō natura. ſed ꝓpter defectū nature. ita ꝙ aīa ſeparat̉ nō tn̄ ineſt natural̓r: ſꝫ aīa rōnalis ſic eſt vnibilis ꝙ ſeparabitundencitur hoc eſt in penam pctī. ⁊ iō eſſe ſeparabile. nō ſic aſſignat̉ dr̄ia lis. ⁊ p̄terea ſeparabile eē cōuenit aīe ꝑ naturā ⁊ ꝑ hoc differt mis nō accuiaīe. ſicut eſſe vnibile. Amplius. Aīa rōnalis eoipſo ꝙ nata eſt a vegetabili ⁊ ſenſibili. ergo eſſe vnibile corpori nullo mō pōt mamite ⁊p ꝑficere corpus ſic ꝑfectū ⁊ ordinatū ꝑ naturā ad immortalieſſe ſpecifica differentia per quā differunt angelus ⁊ anima. ainum accte tatē eſt immortalis. ⁊ eoipſo nata eſt ſeparari ab hoc corpore ¶ Rn̄. dicendum ꝙ circa hoc triplex modus dicendi. Quidā ututtimri. iā mortuo ꝓpter pctm̄: ⁊ ita nunc non dicit aliaꝫ dr̄iam ꝙͣ hoc 74 em̄ conati ſunt aſſignare differentiā ſpecificā angeli ⁊ anime ꝑ itturnpxucipi qd̓ eſt eſſe vnibile. ſed ꝯſequit̉ illam. qꝛ ſicut nō eſt ſeparatio. cōparationē ad deū. Et ratio que mouit eos hec fuit. qꝛ diffe um atti niſi prius vniti. ſic non eſt ſeparabilitas in aliquo. niſi priꝰ vni rentia vltimo cōpletiua penes id quod eſt in re nobiliꝰ dꝫ acci quſtct x ti. ſic non eſt ſeparabilitas in aliquo. niſi prius fuerit vnibilipi ⁊ iō voluerunt dicere ꝙ aīa ⁊ angelus differūt. qꝛ angelus tas per naturam. ⁊ ideo ſi aliquid pōt eſſe differētia aīe. vide bꝫ intellectū deiformē. vt vnlt Diony. vnde hꝫ ſibi ſpecies intur ꝙ hoc maxime ſit.i. illud qd̓ per hoc nomen ſignificat̉. In natas ⁊ videt aſpectu ſimplici. ſed aīa hꝫ intellectū potentiatellectus enim noſter rariſſime peruenit ad cognitionē forme lem ſiue collatiuū ⁊ inquiſitiuū ⁊ hoc per naturā. quicquid ſit ſubſtātialis niſi a poſteriori. ⁊ qꝛ ſicut cognoſcit. ſic nominat. de gloria. Sed iſte modus aſſignandi differētiam nō videtur ideo differētias ꝑ naturā priores. vt plurimū noīat a poſterio eſſe oīno conueniens. Primo qꝛ differentie rerū accipiuntur t ri. ⁊ ſic patent queſita. ẜm comparationē rerum quā habēt inter ſe nō in relatione ad i j. di Agit in ſpeciali de ꝯditione ſpūalis creadeum. reſpectu cuius potius cōueniūt. Amplius deiformitas u Diſtin. lj. ture.ſ. angelice qualis facta ſit. intellectus reſpicit potētiam intellectiuam. nos aūt querimꝰ da E angelica itaqꝫ natura ⁊c. Supra egit magide differentia eſſentiaꝝ. non de differentia potētiarū. Poſtre ſter de rerum ꝓductione in gn̄ali. In hac autem mo. quod obtinetur per gratiā nō eſt contra naturam inſtituparte agit de ꝓductione rerum in ſpāli. Et quo tam: ſed deiformitatē acquirit intellectus per gloriam. ergo Iniā triplex eſt dr̄ia creature.ſ. ſpūalis ⁊ corporahec differētia intellectui humano nō eſt aliena. ergo per hanc lis. ⁊ cōpoſita ex vtraqꝫ. iō hec pars bꝫ tres. In nō differt angelus ab aīa. Et ꝙ plus eſt aīa ſeparata modum prima agit de ꝯditione ſpūalis creature. In ſcd̓a de cōditiōe intelligēdi habꝫ quē bꝫ angelus. ⁊ anima ade habuit ſpecies corporalis creature. infra diſtin. xij. hec de āgelice nature ⁊c. innatas vt babet angelus. ⁊ hoc totū quid accidentale videt̉ In tertia de conditione nature ex vtriſqꝫ compoſite.ſ. humadicere. ergo penes hoc eſſentialis differentia non debet ſumi ne. infra diſt. xvj. his excurſis que ſupra de hoīe. Prima pars Alij ꝟo fuerūt qͥ conati ſunt differentiā inuenire ẜm comparahꝫ duas. In prima determinat quales facti ſunt angeli ex pri tionem rerū adinuicē. ⁊ quia non potuerūt inuenire actus dif ma cōditione. In ſecunda determinat quales facti ſunt auer ferentes formaliter per quos venirent in cognitionē diuerſaſione ⁊ conuerſione. infra diſt. v. poſt hec conſideratio addurum differentiaꝝ. ſed inuenerunt actus differētes gradu ⁊ di cit ⁊c. Prima pars habet duas. In prima determinat quādo gnitate. ⁊ dixerunt ꝙ anima ⁊ angelus differunt ſpecie ꝓpter ⁊ vbi creati ſunt angeli. In ſecunda ꝟo quales creati ſunt. inmaiorem exceſſum in ſimplicitate ⁊ bonitate nature. ⁊ iſte exfra diſtin. iij. Ecce oſtenſum eſt vbi angeli ⁊c. ¶ Prima pars ceſſus ī eēntialibꝰ variat ſpeciē qn̄ exceſſus ille exit limitē ſpe bꝫ duas. primo em̄ determinat qn̄ angeli creati fuerūt. In ſe ciei debitū. ſicut calidū in quarto gradu eſt alterius ſpēi ꝙͣ ca cunda

Siſtinctio cunda. vbi infra di. eadē. iā on̄ſum eſt ⁊c. ¶ Prīa ꝑs hꝫ qͣttuor ꝓpria ſibi diuinitꝰ data cētrū appetat vt ī cētro reqͥeſcat. fun data dr̄. ſuꝑ ſtabilitatē ſuā. Et hoc dictū eſſe. ītelligēdū eſt ẜꝫ particulas. In prīa p̄mittit ꝓemiū in quo aꝑit ſua intentionē veritatē. Scd̓m aūt noſtrā imaginationē ⁊ vulgarē opinionē In ſcd̓a vero mouet ex autoritatibꝰ dubitationē circa duratio cū aq̄ cooperuerāt inferiorē ſuꝑficie terre reſpectunoſtri. ⁊ vl nē. ſiue initiū vel mēſurā angelice ꝯditiōis. ibi. Quedā autori tra aquā ſit aer. ⁊ vltra aerē ſit ignis. d̓r terratundata ſuꝑ aqͣs tates vident̉. In tertia determinat veritatē ⁊ ꝯfirmat. ibi. Ur̄ itaqꝫ hoc eē tenēdū. Quar Nos em̄ eſtimamus terrā to ꝟo ⁊ vltīo veritatē p̄deT eſſe ſuper aquam dum con ra phas ſit ſentire aliqͥd eſſe ¶ Determinatqn̄ angeli termīatā ⁊ ꝓbatā ꝯcludit ſideramus aquam ſub pecontrarietatis. requiramus creati fuerūt. premittēs pro ⁊ autoritatē in oppoſitum dibus noſtris. Dicit̉ etiaꝫ intelligentiam veritatis. hemiū. in quo aperit ſuaꝫ in determinat. ibi. Simul ex eſſe tribus digitis appenU . tentionem. a ¶ Determinat veritateꝫ go cum tempore ⁊c. ſa pro eo ꝙ tribus elemen Eangelica ita a ¶ Tu in principio domīe ⁊ confirmat. tis intermedijs diſtat a ce c T terrā fundaſti. Uidet̉ hoc li circunferentia ⁊ mediāqꝫ natura hͦ pri ¶ Ur̄ itaqꝫ hoc eſſe tenēdū falſum primo ex hoc ꝙ ditibus illis videtur eſſe qͣſi mo ꝯſideranda ꝙ ſimul creata ē ſpūalis crea cit terram eſſe fundatā. qꝛ appenſa. Et per hoc patet Eecl̓. tura.i. angelica ⁊ corporalis ſunt qn̄ creata nō videtur eſſe fundata ſꝫ reſponſio ad omnia obieF xviij. ẜm ꝙ pōt accipi illud. Salo fuerit. ⁊ vbi. ⁊ q̄ potius appēſa ẜm ꝙ dicit̉ cta. Nota tamē ꝙ aliter ac Eſa. xl. qͥ appēdit tribꝰ di lis facta ſit dū primū ꝯderet̉ monis. Qui viuit īeternuꝫ cipitur principiū ẜm ꝙ no gitis molē terre. Et ꝓuer. mine terre intelligitur ma creauit oīa ſimul.i. ſpūaleꝫ ⁊ Deīde qͣlis effecta auerſiōe viij. Quando appēdebat teria. Aliterẜm ꝙ intelligi quorūdā ⁊ ꝯuerſiōe qͦrundā. corꝑalē naturā. ⁊ ita nō prifundamēta terre. ¶ Item tur elementum terre. SeDe excellētia qͦꝫ ⁊ ordinibꝰ tꝑe creati ſunt angeli ꝙͣ illa falſum videtur dicere cuꝫ cundum enim ꝙ nomīe ter ⁊ donoꝝ dr̄ia ⁊ de officijs ac corꝑalis materia qͣttuor ele ait in principio terraꝫ fun re intelligit̉ materia. tunc daſti. qꝛ terra facta fuit ter nominibus alijſqꝫ pluribus mentoꝝ. ⁊ tū prīo oīm creata dicitur fundata in princitio die ergo non fuit funaliqua dicenda ſunt. pio. ideſt in primordio pro eſt ſapīa. qꝛ ⁊ ſi nō tꝑe p̄cedit data in principio. Iuxta hͦ Qd̓ ſiT ductionis reruꝫ. ſed ꝙ ter ¶Mouet ex autoritati tn̄ dignitate. Qd̓ aūt ſimul queritur ſupra quid terra mul cre ra dr̄ elemētum tunc dicit bꝰ dubiū de īitio duratiōe et creata fuerit corꝑalis ſpūafūdata ſit. vr̄ ꝙ ſuꝑ aquas ata fuit eſſe fundata in principio mēſura angelice creature. b liſqꝫ creatura Aug. ſuꝑ Ge ꝓpter illud p̄s. qͥ fundauit corꝑalit ideſt in primis operibꝰ ſe terraꝫ ſuꝑ aquas. Contra ⁊ ſpūal ¶ Quedā autoritates vidē ne. aꝑte on̄dit dicēs. Per ce dierum. rium aūt videtur per ſcrip creatutur īnuere ꝙ an̄ oēm creatulū ⁊ terrā ſpūalē corꝑalemqꝫ b ¶ Nec vtiqꝫ tempus ceturam que dicit qui funda ra. rā creati ſint angeli. Un̄ illd̓ naturā intelligi. ⁊ hec creata pit eſſe in tempore. Cōtra uit terrā ſuper ſtabilitateꝫ Omne enim qd̓ cepit eſſe. prior oīm creata eſt ſapīa qd̓ ſunt in pͥncipio.ſ. tꝑis vel iu ſuam. ⁊ per naturam q̄ diaut cepit eſſe intēpore. aut intelligit̉ de angelica natura pͥncipio. qꝛ primo facta ſunt ctat aquam eſſe minꝰ grain eternitate. ſi igitur temuem ꝙͣ terrā. ⁊ ita ẜm ordi q̄ in ſcripturaſepe vita. ſapīa Qd̓ ni¶ Antea em̄ nihil factū eſt pus cepit eſſe. ⁊ non cepit nem nature non terram ſu ⁊ lux dr̄. Nā ſapīa illa q̄ deꝰ bil fctm̄ nec etiam tempus factum eſt eſſe in eternitate. ergo cepra aquam ſed econuerſo. eſt an̄ ce eſt creata nō eſt. Filiꝰ em̄ ſaan̄ ſpūalē.ſ. angelicā naturā. pit eſſe in tꝑe. Item dicit ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomine ter lū ⁊ terꝙ deus nō cepit eſſe domi pīa pr̄is eſt genita. nō facta ⁊ ante corꝑalē.ſ. materiā illā re in ſcriptura ītelligit̉ ma ram nec nus ex tꝑe. Et videtur eſſe nec creata et tota trinitas: qͣttuor elemētoꝝ ꝯfuſaꝫ. Ilteria corporaliū intelligit̉ etiā tp̄s falſum. quia non fuit dn̄s vna ſapīa eſt. q̄ non facta nec la em̄ cuꝫ tꝑe creata ſunt nec etiam elementum terre. ⁊ cuꝫ tꝑe anteꝙͣ haberet ſeruum. vtroqꝫ mō accipi pōt ī p̄di creata eſt nec genita vel ꝓce eī facta ex tempore. nec in tempore. non habuit ſeruū niſi ext cta autoritate. ⁊ vere. Si ſunt ſed dens. De angelica gͦ vita ilSicut nec tp̄s in tꝑe creatū pore. ergo cepit eſſe dn̄s e enim terra accipiatur pro non ex lud accipiendū eſt. de qͣ dicit ꝑe. Iuxta hoc q̄ritur vtꝝ eſt. quia non fuit tp̄s anteqͣ ī. j. materia informi. ſic recte tꝑe. cepit eſſe dn̄s. Et ꝙ nō viſcriptura qn̄ facta eſt.ſ. prīo eſſet celum ⁊ terra. Un aug. .cj. dicitur in principio domidetur. quia dominium eſt oīm. Sꝫ rurſum alia ſcriptu ne terraꝫ fundaſti.i. in pͥn in lib. de tri. dicit ꝙ deꝰ fuit poteſtas coercendi ſubdi ra dicit. In prīcipio creauit cipio feciſti materiam indūs anteꝙͣ tp̄s eſſet ⁊ non in tos. ⁊ hoc fuit ſemꝑ in deo formem quaſi fundamētū a deꝰ celū ⁊ terrā. Et in ꝓphetꝑe cepit eſſe deꝰ. qꝛ fuit dn̄s contrarium auteꝫ videtur omnium formarum. Que ta tu in principio dn̄e terraꝫ qꝛ relatiua ſimul ſunt natu btꝑis qn̄ cepit eſſe tp̄s nec vti ideo dicitur eſſe fundata. ra. ⁊ ſeruus nō fuit ab eter fundaſti ⁊ oꝑa manuū tuarū qꝫ tempus cepit eſſe in tꝑe. quia omnes forme ſuſtenno. ergo nec dominus. ſunt celi. ⁊ videt̉ cōtrarietas tātur a materia. ⁊ ipſe non qꝛ non erat tempus anteꝙͣ ī ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ dif. ſuſtentantur ab alio niſi a q̄dam oriri ex aſſertionibus ciperet tempus. fert dicere ẜm Aug. aliqͥd deo. Ideo autem dicitur iſtis. Nam ſi primo omnium USuperius probatā ve fieri ex tempore. ⁊ in temfundata in principio. quia creata eſt ſapientia. oīa poſt ritateꝫ concludit. ꝙ ſimul cū pore. ⁊ cum tempore ex em̄ nihil ante ipſam creatum ipſaꝫ facta vident̉. ⁊ ita poſt importat ordinem. In imtꝑe ⁊ cuꝫ mundo cepit corpo eſt. Si auteꝫ nomine terre portat continentiam cum ī ipſam facta videntur celuꝫ ⁊ intelligitur elementuꝫ ter ralis ⁊ ſpiritualis creatura. portat ſimultatem. ⁊ ideo re. adhuc verus eſt prediterra. ⁊ ipſa facta ante celū ⁊ ⁊ autoritatem in oppoſitum nihil eſt factum in tempoctus ſermo. Terra em̄ fun terrā: Itē ſi in prīcipio creadeterminat. d re. nec ex tempore. niſi qd̓ datadicitur ꝓpter ſui ſtauit deus celū ⁊ terram. nihil ¶ Simul ergo cū tēpore fa exceditur a tꝑe. Quia igibilitatem ẜm illud. Eccēs factū eſt ante celū ⁊ terrā nec tur tp̄s ⁊ ea que in primor cta eſt corporalis ⁊ ſpiritua jͣ. generatio preterit ⁊ gedio tꝑis creata ſunt. a tem ip̄a ſapīa facta eſt an̄ celuꝫ ⁊ ratio aduenit terra autem lis creatura ⁊ ſimul cū mūdo pore nō excedunt̉. ideo di ineternum ſtat. hoc elemē terram. Cū ergo hec ꝯtraria nec fuit an̄ angelica creatura cit ea eſſe creata cum tꝑe. mentum.ſ. terre. ⁊ dicitur videant̉ nec in diuīa ſcriptuꝙͣ mūdꝰ. qꝛ vt ait aug. Nulnō in tꝑe. nec ex tꝑe. Et iō fundatum. ⁊ dicitur appē cū deꝰ dicat̉ dn̄s reſpectu ſum. Fundatum ſuꝑ ſtabilitatē ſuam. ⁊ fundatum etiam ſuper oīs rei create. deus nō potuit inciꝑe dn̄s eſſe ex tꝑe nec ī tꝑe aquas. Fundamētum dicitur. qꝛ ſicut fundamētum eſt infimū ꝓprie accipiēdo habitudinē eiꝰ qd̓ eſt ex ⁊ in. nos aūt in cōi ſer inter oēs partes domus. ſic terra eſt infimū inter oīa corpora mone large accipimꝰ. Qd̓ aūt querit̉ vtrum deꝰ inceperit eſſeꝫ mundi. ⁊ in cētro exiſtēs tenet locuꝫ fundamēti. Et cū virtute dn̄s. dicendū ꝙ dn̄s vno mō importat poteſtatē coercēdi ſubbb

Libri 6 Secundi Si hꝫ mēſurā. aut eſt ſb̓a. aut eſt accn̄s. Nō ſb̓a. gͦ accn̄s. Si ac ditos. ⁊ ſic dicit preſidētiam ẜm habitū. ⁊ cōuenit deo ab eter cidens in quo gn̄e. nō niſi in gn̄e ꝙͣtitatis. nō diſcrete. gͦ ꝯtinue no. Alio modo importat preſidētiam actualem reſpectu ſerui. ⁊ ſic incepit eſſe dn̄s non ratione mutationis facte in ipſo. ſed ſed nō eſt linea. neqꝫ ſu ꝑficies. nec corpꝰ nec locꝰ. gͦ vl̓ eſt tp̄s vẜ ratione mutationis facte in ſuo correlatiuo. nihil. ergo aut angelicanatura nullā hꝫ me̓ſurā. aut ſ̄i hꝫ nō hꝫ D intelligētiā huiꝰ ꝑtis in qͣ q̄rit̉. de mēſura cōdiꝓpriā. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū q̄rit̉. vtrū angelica natura habeat men ſurā ꝓpriā diuerſaꝫ a tꝑe. diſtīguendū ē. qꝛ aūt loqͥmur de men tiōis angelico ſura ſpūaliū ẜm eſſe qd̓ nō mutat̉. aut ẜm affectōes. ſi gͦ de mēſu nature duo pͥn la creatura creata eſt an̄ ſecu ra loqͥmur q̄ reſpicit eē. ⁊ q̄ dr̄ euū. hoc mō ꝯſueuit ab antiqͥs do cipal̓r q̄runt̉. la ſꝫ a ſeculis cū qͥbus cepit. ctoribꝰ rn̄deri. Aut loq̄ris de diuerſitate ī gn̄e mēſure. aut ī gn̄e Prīo de mēſu Hiero. tn̄ ſuꝑ epl̓aꝫ. Ad Ti ra eiꝰ in ſe. Scd̓o ꝑ cōpara entis. Si in gn̄e mēſure. ſic opꝫ ponere dr̄iam. ſicut on̄dūt auto tum aliud videtur ſentire di tionē ad mēſurā eſſe corꝑa ritates ⁊ rōnes īducte ſi vero loquaris de diuerſitate ī gn̄e endeterlis nature. Circa primum tis. ſic triplex fuit opinio. Nā qͥdā dixerūt ꝙ ſicut locus ⁊ ſuꝑfi cens. Sex milia necdum nomīat qꝛ tria q̄runt̉. Prīo vtrū ſpūa cies idē ſunt ꝑ eſſentiā. differētia ẜm cōꝑationē. ſic idē eſt nūc ſtri tꝑis implentur annorū ⁊ Hieto. lia habeāt mēſurā ꝓpriam eui ⁊ tꝑis. ſola ꝯꝑatiōe differens. Nūc eui reſpicit ſb̓am rei. ſb̓a quantas prius eternitates. dice̓ vi Scd̓o vtrū habeāt menſu aūt primi mobilis ꝙͣtū ad eſſe oīno eſt īmobilis ꝯꝑata aūt ad ſi quanta tꝑa. quantas ſeculoꝙ ange rā vnicam. Tertio vtrū ba tū. eſt mobilis. ⁊ prīo mō mēſurat̉ nūc eui ſcd̓o mō nūc tꝑis. ita lifuerūt rum origines fuiſſe arbitrābeant mēſuram ſimplicem ꝙ idem eſt nūc diuerſimode ꝯꝑatū ſicut idem vltimū ꝯꝑatū ad an̄ tp̄s. aut compoſitam. ſiue ſtan corpꝰ ambiens eſt ſuꝑficies. ꝯꝑatū ad corpꝰ ambitū eſt locus. duꝫ eſt. in quibꝰ angeli. thro Sꝫ illud nō pōt ſtare. qꝛ circa vltimū corporis ille due cōꝑatio tem vel ſucceſſiuam. ni dominatiōes ceteriſqꝫ or nes nō ſunt incōpoſſibiles. ſꝫ nūc tꝑis ⁊ eui hn̄t ꝓprietates incō dines ſeruierūt deo abſqꝫ tē a Queſtio. j. poſſibiles circa ideꝫ. Nā ſicut dicit Aug. ī li. lxxxiij. q. hoc.ſ. nūc porum vicibus atqꝫ mēſuris eui eſt ſtabile. illud.ſ. nūc tꝑis eſt fluxibile. ſꝫ impoſſibile eſt ꝙ Qd̓ habeāt ꝓpriā mēſurā ⁊ deo iubente ſubſtiterunt. vnū ⁊ idē ⁊ ẜm idē ſimul moueat̉ ⁊ ſtet. ¶ Et ideo eſt ſcd̓a poſiprimo vr̄ ꝑ ph̓ꝫ in libro de tio ꝙ ip̄m nunc ſequit̉ eſſentiā materie prime ſicut igit̉ materia His verbis quidā adheren cauſis in penultima ꝓpoſi in oībus eſt eadē ꝑ eſſentiā differēs ꝑ eſſe. ſic nūc tꝑis ⁊ eui idē tione. Inter rē cuius ſb̓a ⁊ tes dixerunt cū mundo cepiſ oꝑatio eſt in eternitate. et eſt ꝑ eſſentiā. nō ſicut īdiuiduū. ſꝫ ad modū materie. idē ꝑ eſſen ſe tp̄s ſeculare. ſed ante mun cꝫ tiā. differens aūt ſolū ꝙͣtū ad eſſe ⁊ hi poſuerūt ꝙ oīs rei qͥddire cuiꝰ ſb̓a ⁊ oꝑatio eſt ī tē dum extitiſſe tp̄s eternum ſi ſnus ⁊ tas men ſura eadeꝫ ꝑ eſſentiā menſurat̉. Sꝫ nec illud multū eſt pore. ē res media cuiꝰ ſb̓a ne mutabilitate. ⁊ in eo imimtaſ eſt in eternitate. ⁊ actio in intelligibile. cū em̄ euuꝫ eſſe ſtabile ⁊ qͥētū reſpiciat. qd̓ qͥdeꝫ bꝫ ioſiurū er mū tabiliter ⁊ ītemporaliter tꝑe. ſꝫ hoc nō pōt intelligi materia a forma ꝑfecta ⁊ hec menſura nō reſpiciat niſi eē actua ijs yrumnpi de eternitate īcreata. gͦ de le ⁊ modū eſſendi ꝯpletū. vr̄ ꝙ euū nō poſſit ſic accipi ex ꝑte ma aſtruunt angelos deo iubēte ficut lac terie qͥcqͥd ſit de tꝑe. Cū gͦ modꝰ durādi eſſentialiter ⁊ formal̓r creata. ⁊ hauc diſtinguit a ſubſtitiſſe eiqꝫ ſeruiſſe. Nos 1. ¶ Im ſipi tꝑe ⁊ ponit mēſurā ſb̓aruꝫ differat bincinde. pꝫ etiā ꝙ menſura ꝓpria. ¶ Et ideo eſt tertia aūt qd̓ prius dictū eſt ꝓ cap qliber fit ūt ſpūaliū ⁊ incorruptibiliū poſitio ꝙ ſpūalia hn̄t menſurā diuerſam a tꝑe. nō ſolū in genere tu intelligētie noſtre magis uſē inſtūmenſure verumētiā in gn̄e entis. ⁊ hoc non ſolū cōparatione. ſꝫ gvr̄ ⁊c. ¶ Itē Eccī. j. oīs in cuitemar approbamus. ſalua tn̄ reueſapīa a dn̄o deo ē. vſqꝫ ibi etiā ẜm ſubſtātiā ⁊ formā. Quicquid auteꝫ ſit de diuerſitate ī ge n qōns in an̄ euū. gͦ euūdicit qͥd crea nere entis. diuerſitatem tn̄ ẜm modū menſurādi nemo eſt qͥ nerentia ſecretorū in quibus ni nus ine. S. tū. nō ſb̓am. ergo mēſuraꝫ gare poſſit. ⁊ hoc ſufficit qōni pn̄ti qua q̄rit̉ vtrū ſpūalia habeāt hil temere aſſerenduꝫ eſt. ⁊ il qnape fi menſurā duerſam a tꝑe. dd̓m em̄ ꝙ ſic. Qd̓ ſi queras q̄ ſit illa. re nō rerū materialiū ſꝫ ſpūa lud Hieronynum dixiſſe nō amtomū: liuꝫ. ⁊ hec differt a tꝑe. vn̄ ſpondendū ẜm ſcd̓os ⁊ ph̓os ꝙ d̓r eternitas creata. aut euū. ſedͥ ita ſentiendo ſed alioruꝫ opi Citin Boetius de conſolatione qm̄ eternitas ꝓprie accipit̉ ꝓ increato. ⁊ euū frequenter accipit̉ nurgtjs o nionē referēdo arbitramur. Qui tp̄s ab euo ire iubes. ꝓ tꝑe. ideo ꝓprio noīe pōt euiternitas appellari. Sic rn̄dendū tuſi tijs. S eſt n̄ querat̉ de menſura q̄ reſpicit ip̄ꝫ eſſe ſpūalis creature. eſſe gͦ ⁊c. ¶ Oē eniꝫ qd̓ exit ab imi alio differt ab eo. Itē dyo. de di. no. in capl̓o de euo. Proprie inquā īmutabile ⁊ ꝑpetuum. Si aūt queratur de menſura ange tiqgner tas cui eſt īueteratū ⁊ antiquū ẜm totū eē mēſurās tꝑis vero ī licarum affectionum vtrū illa ſit a tꝑe diuerſa. ⁊ hoc habebit q̄x11 I alteratōe al̓r ⁊ al̓r ſe hn̄s. gͦ ſi idē nō ſe hꝫ ſic. ⁊ al̓r ſimul ⁊ ſemel ſtionem infra. nunc aūt planuꝫ eſt ꝙ illa menſura q̄ dicit̉ euiter iſuett noduinō eſt eadē mēſura tp̄s ⁊ euū ſꝫ euū ē mēſura durātiū ꝑpetuo nitas variationē affectiōis nō mēſurat. vt dicit Aug. ad Oroſiū tramine ſib ⁊ talis eſt natura angelica. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſicut ſe hꝫ vnitas ad di Euū em̄ ſoliꝰ eſſe incōmutabilis eſt menſura. Cōcedendum igit̉ ſinna ſtinctionē. ita nūc ad durationē. ſed in ſpūalibꝰ nō ſolū ē reꝑi ẜm ꝙ on̄dunt rōnes ꝙ aliquo mō ſpūalia bn̄t menſurā propriam turttinit re diſtinctionē ẜm ſb̓am. verūetiā eiꝰ mēſurā. gͦ pari rōne ⁊ eſſe reſpectu tꝑis ⁊ tꝑaliū. Qd̓ ergo obr̄ ꝙ ſpūalis natura mouetur tuda fi angeli mēſurā duratōis hꝫ. ſꝫ nō tꝑis. cū nō variet̉ nec mutet̉. I per tꝑa iam patet. Rn̄. hoc em̄ dicit ꝙͣtum ad affectiones non ꝙͣſ io gͦ aliā mēſurā ꝓpriā. ¶ Itē oē qd̓ hꝫ eſſe limitatū actu. hꝫ mē tum ad eſſe. Qd̓ autem obijcitur de quattuor primo creatis. diſurā ꝑ quā pōt cognoſci eiꝰ limitatio. ſꝫ tale eſt eſſe oīs creati. cendum ꝙ nomen tꝑis extendit̉ ibi ad oīs durationis menſurāᵍ gͦ ⁊c. arguat̉ vt priꝰ. ¶ Itē mēſura duratiōis reſpicit modum cuiꝰ eſt ponere pͥncipiū. vn̄ valde large accipit̉. ⁊ ꝯp̄hēdit euuꝫ durādi. ſꝫ ſpūalia hn̄t modū ſue duratiōis differentē a corꝑavt meliꝰ īfra patebit. ¶ Qd̓ obr̄ d̓ loco nō vꝫ qꝛ locꝰ corꝑalis nō libus. maxīe a mutabilibꝰ cū durēt ꝑpetual̓r ⁊ īmutabiliter. eſt menſura ſpūalium. ꝙͣuis cōtineat. euum autē menſurat ⁊ cōꝑ iſtā mēſurā hn̄t mēſurari. Cōtra. Aug. ad Oroſiū. deꝰ mouet formatur. ideo nō valet. eſt vnus locus menſurans. ergo vnum ſpūalē naturā ꝑ tꝑa. corporalē vero ꝑ loca ⁊ tēpora. gͦ ſpūalis tp̄s menſurās. Si queras a me vn̄ hoc dd̓ꝫ ꝙ angelꝰ vere hꝫ du nature mēſura eſt tp̄s. ¶ Itē Beda. Quattuor fuerūt primo rationem. ſed nō hꝫ extenſionem. ⁊ ideo hꝫ menſuram duratōis creata. angelica natura materia prīa. celū empyreū. ⁊ tp̄s. ſi gͦ non extenſionis. ¶ Qd̓ obijcit̉ de numero dd̓ꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ tp̄s. ſtat ꝓ mēſura. gͦ aūt ſpūalia in pͥncipio nō habuerūt mēſu idē eſt modus diſtinctionis in ſpūalibꝰ ⁊ corporalibus. ſꝫ nō eſts ra. aut nō habuerūt aliā a corꝑalibꝰ. Aut Beda fuit inſufficēs ideꝫ modꝰ duratiōis. iō eadeꝫ eſt ẜm ſpēm menſura diſtinctōis in illa numeratiōe. ¶ Itē rōne vr̄. vnus eſt locꝰ qͥ eſt ꝯtinētia nō ſic eadeꝫ menſura duratōis. ¶ Qd̓ obr̄ de hoīe btō ⁊ angelos viſibiliū ⁊ inuiſibiliū vt empyreū. gͦ ſi mēſura q̄ eſt tp̄s non eſt dd̓m ꝙ menſura cōſil̓i menſurant̉.ſ. euo. qꝛ ꝯſil̓em hn̄t modū du maioris appropriatōis ꝙͣ locꝰ. vr̄ ꝙ vnū ſit tp̄s ī quo ſint ſpūa randi. ſed hō viator nō menſurat̉ ꝯſil̓i menſura. qꝛ ꝙͣuis habeat lia. ⁊ corꝑalia. nō ergo hn̄t mēſurā propriā. ¶ Ite ſicut idē eſt idem eſſe. hꝫ tn̄ moduꝫ eſſendi ⁊ durandi aliuꝫ ⁊ menſura nō tm̄ 19 numerꝰ quo mēſurant̉. ⁊ numerant̉. x. canes ⁊.x. hoīes. ſic idē eſſe ſed etiā modum durādi reſpicit. ¶ Qd̓ q̄rit̉ in quo genere eſt nūerꝰ quo nūerant̉. x. angeli. ⁊. x. hoīes. ſi gͦ ſpūalia nō hn̄t ſit menſura angeilce durationis. Dicunt aliqͥ ꝙ nō eſt quātitas aliā mēſurā diſtinctiōis ꝙͣ corꝑalia. gͦ nec alia menſurā duraniſi quātitas virtutis. ⁊ ideo nō eſt in genere quātitatis ꝓprie. tionis. ¶ Item hō btūs ⁊ angelꝰ merſurant̉ eadem menſura. Sed ſi vere menſura eſt. quō nō eſt quātitas vera. Ideo dicunt qꝛ oēs btī. ſꝫ hō btūs bꝫ idē eſſe cū ſe nō btō. gͦ ⁊ eādē menſurā alij ꝙ eſt in gn̄e quātitatis ſicut principiuꝫ. Si ⁊n̄ q̄rat̉ cuius ſit ergo eadē mēſura menſurant̉ hō viator ⁊ angelꝰ. gͦ ⁊ q̄libet na principium. cum dicat menſurā diuerſam a tꝑe. vt oſtēſum ē dif tura cotꝑalis. nō ergo hꝫ menſurā ꝓpriā. ¶ Iteꝫ ꝑ īpoſſibile ficile erit aſſignare. Et iō ſaniꝰ dici pōt ꝙ ſicut tp̄s ponit̉ ī ſubſtantijs

qͣ Sīſtinctio cut poſuerunt oēs ſapientes qͥ circa hanc materiā locuti ſunt. ſtātijs ſpūalibꝰ ꝙͣtū ad affectōes. ẜꝫ aug. lꝫ ꝯſ̄ideratio ph̓i ad il ¶ Si aūt q̄ras qͣre nō ſic eſt ī alijs quātitatibꝰ cum oēs reſpilud non cōſcēderit. ſic ⁊ menſura ponit̉ differēs ſpē ab alijs ꝙͣciāt materiā dd̓m ꝙ alie oēs ⁊ ſi eſſe īcōpletū habeāt ī matetitatibꝰ. lꝫ de illa nō loqͣt̉ ph̓s. qꝛ mēſuras reꝝ īferioꝝ determi ria nā ſunt ī materia dimēſiōes īfinite. tn̄ eſſe ꝯpletum ip̄aꝝeſt nare intēdebat. nec ponit̉ ex hͦ in ip̄o īſufficiētia. ⁊ ſi ēt pōeret a materia exn̄te ſub forma tp̄s aūt hꝫ eſſe ex hͦ ꝙ materia tēdit nō eſſet ꝓpter hoc a veritate tramitis aliquatenꝰ diſcedendū ad formā. ꝓpten hͦ ꝙ cauſat̉ a motu. qͥ eſt endelichia entis ī po Utrū ſpūalia bēant mēſurā vnā ꝑ eēn tentia. ⁊ iō tenet ſe maxīe ex ꝑte materie. ⁊ iō minime diſtīctū s Queſtio. lj. tiā ⁊ pͦ eſt q̄rere vtꝝ vnū ſit euū euiterNet dico ꝙ tp̄s ſit ī ip̄a materia oī forma circunſcripta. qꝛ hͦ eſ noꝝ. Et ꝙ nō vr̄ Dyo. de di. no. Ip̄e ē euū euoꝝ gͦ pl̓a ſunt eua ſet ꝯͣ Aug. xij. ꝯfeẜ. qꝛ nō eſt viciſſitudo aliq̄ ī materia. niſi cuꝫ nō ꝑ īterruptionē. ita ꝙ vnū poſt aliud. gͦ ꝑ diuerſitatē ſimul in ea eſt aliqͣ forma. ſꝫ ꝙͣuis ſit ī materia q̄ eſt ſub forma ⁊ ab ip exn̄tiū. ¶ Itē vnitas accn̄talis vonit ab vnitate ſubiecti. ſꝫ nō ſa cauſet̉. magis tn̄ cauſat̉ a materia vt tendit ad formā. ⁊ hͦ eſt eſt ponere vnū. ſubiectū oīm euiternoꝝ. cū q̄dā ſpūalia nō bn̄t in materia rōne ſue potētie. Scd̓m hunc tripliceꝫ modum niſi aliqd̓ cōe ad cuiꝰ aſpectū mēſurent̉. gͦ nō ē ponere euuꝫ eē vnū ſunt aliqͥ vnitatem ī euo ponere. prīo rōne ſubiecti ī quo prīo ē Qd aūt nulluꝫ hēant tale ſubiectuꝫ ꝙ ſit ꝯtētiuū ſpūaliū hͦ ap Poſuerunt em̄ ordineꝫ in ītelligentijs ẜm ꝯtinentiā virtualeꝫ paret. qꝛ illud hr̄et excellētiā ⁊ īfluentiā. ⁊ ꝯtinentiā reſpectu ſicut ī viſibilibꝰ eſt reꝑire ꝯtinentiā localem. Et ſicut tp̄s in pͥ euiternoꝝ. ſicut p̓mnꝫ mobile reſpectu tꝑaliuꝫ. ſꝫ tale reſpectu mo mobili fundat̉. ſic euum in prīa ītelligentia virtual̓r al̓s cō ſb̓aꝝſpūaliū īueniri nō p̄t vt pꝫ diſcurrēti ꝑ ſingl̓a. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē tinet. ⁊ ī alias īfluit. Sꝫ iſta poſitio nō pōt ſtare. Prīo. qꝛ oēs oībꝰ alijs corruptis. poſſibile ē vnicū angelū remāere cū nō de intelligentie ī īcorruptōe bn̄t eqͣlitatē. ſic ī ſeq̄nti di. d̓r. Scd̓o pēdeat ab alijs angel̓. ⁊ ſi remāet ī eſſe ꝯpleto. hꝫ mēſurā ꝯn̄tē qꝛ ꝯſeruatio ītelligentiaꝝ īmediate pendet ex deo. Tertio qꝛ ſi illud eſſe ⁊ hͦ eſt euuꝫ. gͦ remāet euuꝫ qͦlibet angelo remanente illa ītelligentia deſtrueret̉. tunc fundamentuꝫ eui ꝑiret ⁊ poſ⁊ totū remāet ⁊ ꝑfectū. gͦ quot ſunt angeli tot ſunt eua. ¶ Itē ſibile fuit illā peccaſſe. īmo forte peccauit. cum credat̉ diabol euuꝫ eſt mēſura rei ꝑfecte ⁊ multū bn̄tis de ſpē ſiue de forma. ſi gͦ euuꝫ maxīe ꝯſequat̉ eſſe ꝯpletū. cū illud nō ſit vnuꝫ nūero fuiſſe excellētiſſimꝰ angeloꝝ. Et iō alij conati ſūt aſſignare vni tatē rōne ſubiecti in quo prīo apꝑet. ꝙ qͥdē eſt celuꝫ empyreuꝫ ſꝫ tm̄ ſpē. vr̄ ꝙ euuꝫ ſit vnū tm̄ ẜm ſpēꝫ. ¶ Cōtra hͦ arguit̉ a ſil̓i in quo nō cadit variatio īmo oīmode qͥetū eſt. Sꝫ nec illud ſuf Sicut ſe bꝫ tp̄s ad tꝑalia. ita euuꝫ ad euiterna. ſꝫ tp̄s eſt vnuꝫ ficit. qm̄ īmortalitas ⁊ īmutabilitas ꝑ priꝰ eſt ī ſb̓ijs ſpūalibꝰ ꝙͣ qd̓ mēſurat oīa tꝑalia. ſicut dicit anſel. ⁊ ph̓s. gͦ ⁊ ſil̓r vnum eſt corꝑalibꝰ cum ſint digniores. ⁊ digniꝰ nō hꝫ menſurari ꝑ aſpeeuuꝫ qd̓ mēſurat oīa euiterna. ¶ Itē hͦ vr̄ a mīori. Maior ē va ctum ad minꝰ dignum. ¶ Et iō tētauerunt alij acciꝑe vnitatē rietas ⁊ difformitas ī rebꝰ mutabilibꝰ ꝙͣ ī rebꝰ īmutabilibꝰ. gͦ ex ꝑte cauſe qͥ dixerunt ꝙ duratio ītelligentiaꝝ ꝯtinuat̉ ⁊ ꝯſer ſi mutabilia oīa pn̄t vnica menſura ꝑ eſſentiā mēſurari. gͦ mul uat̉ ꝑ diuinā īfluētiā. q̄ qm̄ vna ē vnū ē euū. mēſurās ip̄aꝫ. Sꝫ tofortꝰ euiterna. ¶ Item hͦ vr̄ a cā. poſitio em̄ multoꝝ ē cā qͣre tp̄s vnum pōt eſſe. qꝛ ꝙͣuis ſit accn̄s. tn̄ eſt menſura extrinſeca nec illud pōt ſtare. qm̄ īfluentia illa aut actiue aut paſſiue ītel ligit̉. Si de actiua. nō eſt aliud ꝙͣ deꝰ. ⁊ ita nō bꝫ euū mēſurās ſicut locꝰ. ⁊ qꝛ nō eſt accidēs ſituale. ſꝫ hͦ totuꝫ inuenit̉ ī euo. gͦ Si de paſſiua tot ſūt qͦt ſūt ſuſcipiētes. Et iō nō reſtat aliꝰ mo ⁊c. ¶ Iteꝫ ſi pl̓a ſunt eua. aut gͦ ſimul. aut ꝯn̄ter. Nō ꝯn̄ter. cū dꝰ niſi ꝑ vnitatē materie. ſic̄ priꝰ dictū ē de tꝑe. Sꝫ ml̓ti negāt qd̓libet ſit īfinitum a ꝑte poſt. Nō ſimul. qꝛ q̄ ſunt ſimul. ſunt in eodē inſtāti gͦ ſi euiterna ſunt ſimul ſunt ī eodem nunc eui. gͦ ſi intelligētias hr̄e materiā. ſꝫ qͥcqͥd ſit de hͦ. Tn̄ euū reſpicit eſſe ii oīm euiternoꝝ eſt vnū nunc. gͦ vnum euuꝫ ꝑ eſſentā. ¶ Rn̄. ad actuale. ⁊ eſſe ſtabile. ſꝫ tp̄s materiā vt ī potētia. ⁊ iō ſicut vni huiꝰ qōnis ītelligentiā p̄ncipal̓r p̄notādum eſt qͣliter ītelligat̉ tas tꝑis ꝯformat̉ materie. ſic vnitas eui ꝯformat̉ forme nō in vnitas ī tꝑe. Sciēdum aūt ꝙ tripl̓r tentauerunt aliqͥ vnitateꝫ quā forme īquātū hͦ vl̓ illa. ſꝫ īqͣtū īmutabilis. vn̄ ſicut linea ītꝑis acciꝑe ẜm ꝙ accn̄s hꝫ tripl̓r ꝯꝑari ad ſubiectū. Hꝫ em̄ ibi corꝑibꝰ ꝙͣtumcūqꝫ diuerſis ponit̉ eadē ſpē. ſic euū hꝫ vnitatē cam. exiſtentiā ⁊ apparentiā. Dixerunt gͦ aliqͥ ꝙ tp̄s eſt vnū rō vl̓is. nō vnitatē quā bꝫ tp̄s. Et ſic ꝯcedēde ſunt rōnes ꝓbātes u ne ſubiecti in quo prīo eſt. ⁊ ꝑ ſe. quo remoto remouet̉ ⁊ tp̄s. vn̄ nō eē vnū euū euiternoꝝ. ſꝫ multa. ſicut ſunt pl̓es forme. Qd̓ gͦ dixerunt ꝙ tp̄s eſt vnum. qꝛ eſt in prīo mobili. cuiꝰ motu ceſſan obr̄ ſicut ſe bꝫ tp̄s ad tp̄alia. dd̓m ꝙ nō eſt fil̓e. qꝛ cum tp̄s ꝙͣtu te ceſſat ⁊ tp̄s. Sed illud nō ſufficit dice̓. Qꝛ ſicut dicit Aug. ſi eſt de ſe reſpiciat variationē ⁊ motuꝫ. ꝯſequit̉ ip̄a quoꝝ ē mēceſſaret motꝰ pͥmi mobilis. adhuc poſſet moueri rota figuli. ⁊ ſura rōne illiꝰ pͥncipij ꝙ ſunt entia ī potētia. ⁊ qꝛ illud vnicum dr̄ eſſe ꝑ eſſentiā. iō ⁊ tp̄s. euū aūt de ſui rōne ꝓpria reſpicit eē ꝯſtat ꝙ menſuraret̉ ille motꝰ gͦ nō tm̄ eſt ibi. īmo ⁊ in alijs rebꝰ mobilibꝰ. ¶ Item tp̄s eſt ī affectiōibꝰ ⁊ cogitatiōibꝰ li. ar. qd̓ ꝯpletum ⁊ ſtabile. ⁊ iō magis reſpicit formā ⁊ iō nō bꝫ niſi vni nō ſubeſt motui celeſti ſicut vult Aug. Et iō dixerūt alij ꝙ tp̄s tatē vl̓itatis ſiue ꝯformitatis ſicut ⁊ alia ac cn̄a. ¶ Qd̓ arguit̉ eſt vnum rōne ſubiecti ī quo prīo apꝑet. Cū eī tp̄s ſit numeiꝰ ſi a mīori ꝙ tꝑalia bn̄t vnā mēſurā. iā pꝫ ꝙ nō eſt locꝰ a mīori. qꝛ ue menſura motuum. ⁊ numerꝰ iſte ẜm eſſentiā ⁊ habitū ſit ī re illa variatio rōne qͣ dr̄ eſſe ī potētia. reſpicit ip̄m materiale pͥn. 4 mobili vel mota in qͣ eſt priꝰ ⁊ poſteriꝰ. ẜm actualem ꝟo numecipiū. ⁊ iō facit recede̓ a diſtinctōe. nō eſt ſic ī euo. ¶ Qd̓ obi rationem ſit a ꝑte aīe. ſicut vult ph̓s ⁊ Aug. cum aīa oēs motꝰ ꝙ tp̄s eſt vnum. qꝛ eſt accūs extrinſecum nō ſituatū vel ſituale ⁊ mutatōes numeret aſpiciendo ad menſurā motꝰ primi mobi dd̓m ꝙ falſum eſt. iſta em̄ non eſt cā. ſꝫ magis illa q̄ p̄dicta eſt. lis.ſ. ꝑ diē. annum ⁊ horā voluerunt dice̓ ꝙ vnum eſt tp̄s rōne ¶ Qd̓ obr̄ ſi ſunt pl̓a eua. aut ſimul. aut nō ſimul. dd̓m ꝙ ſimul ſubiecti ī quo prīo apꝑet. qꝛ ⁊ ſi oīa habeāt ꝓprias ꝑyodos. tn̄ Qd̓ gͦ obr̄. gͦ in eodē nunc dd̓m ꝙ eſſe ſimul in duratōe eſt duoīa numerant̉ ⁊ menſurant̉ ꝑ menſurā moīꝰ regl̓aris ⁊ certi ⁊ pl̓r. aut ꝑ menſure ꝯcomitātiā. aut ꝑ menſure vnitatē ⁊ indiffe nobis notiſſimi.ſ. motꝰ mobilis primi. Sꝫ illud nō ſufficit. qꝛ rentiā. Cum aūt dr̄ deꝰ hō ⁊ angelꝰ eſſe ſimul. dd̓m ꝙ hoc dr̄ ꝑ dicit ph̓s de ce. ⁊ mundo. ꝙ ſi eſſent duo mobilia prima adhuc menſure ꝯcomitantiam. cum aūt dr̄ petrꝰ ⁊ paulꝰ ſimul ſunt vl̓ vnum eſſet tp̄s. ⁊ tūc nō poſſet dicivnuꝫ rōne ſubiecti ī quo pri currunt. hoc pōt dici ꝑ menſure vnitatē ⁊ indifferētiaꝫ. ⁊ ideo mo eſſet. nec in quo prīo apꝑet. cum vtrumqꝫ eſſet eq̄ primuꝫ ⁊ non ſequitur ꝙ ſi eua euiternorum ſunt ſimul. ꝙ ſint vnum. euidēs. nec rōe aīe. qꝛ tp̄s nō eſt numerꝰ numerās. ſꝫ numeratꝰ ī Utrum ſpūalia hēant mēſuram ꝑma q ueſtiO. li.j. nentē aūt ſucceſſiuam. Et ꝙ ꝑmanē E vt ph̓s vult. ⁊ tp̄s eſt diſpō rei extra nō fictio aīe. Et ideo dixe runt tertij ꝓfundiꝰ ꝙ vnitas tꝑis ſumit̉ ab vnitate ſubiecti a qͥ tem carentē priori ⁊ poſteriori vr̄ prīo autoritate deinde rōne. cauſat̉. ſubiectum aūt a qͦ cauſat̉ ē materia vt mutabilis. ⁊ ita Et autoritate ſic Aug. xij. de ciui. dei īmortalitas angeloꝝ nō vt ens ī potentia. nā materia vt eſt in acqͥſitiōe forme mutat̉. ⁊ tranſit ī tꝑe. nec eſt p̄terita. qͣſi iam nō ſit. nec futura. qſi nōduꝫ ſic eſt ens ī potentia. ⁊ iō tp̄s maxīe inter oīa accn̄tia ſe tenet ſit gͦ tota eſt pn̄s. gꝑmanēs nō ſuccedēs. ¶ Itē Aug. xj. ꝯfeẜ. plꝰ cum materia ſicut igit̉ materia vna eſt ꝑ eſſentiā differens Si pn̄s tp̄s ſtaret ⁊ non tranſiret ī p̄teritum. eſſet eternitas. ſꝫ ꝑ eſſe. vna nō vnitate vniuerſalitatis nec ſingl̓aritatis. ſed me non ꝓpter hͦ eēt eternitas īcreata. gͦeſſet eternitas creata. ⁊ h̓ dio mō. ſic ⁊ tp̄s in oībꝰ tꝑalibꝰ. ¶ Et ſi q̄ras vn̄ eſt hͦ ꝙ tp̄s eſt eſt euum. gͦ euum hꝫ nunc non tranſiēs. gͦ ⁊c. ¶ Itē ph̓s. In p vnum. cum tn̄ motꝰ ſint varij dd̓m ꝙ motꝰ diffinit̉. ꝑ id ad qd̓ ē petuis non differt eſſe ⁊ poſſe. gͦ potētia eſt in toto ſuo actu. er vn̄ motꝰ reſpicit motorē. ⁊ mobile ⁊ terminuꝫ. tp̄s aūt reſpicit go nihil expectat. gͦ totum ſimul. ergo nulla eſt ibi ſucceſſio vl̓ ip̄aꝫ durationem variā ⁊ ſucceſſiuā q̄ venit ex potentia rei mo prioritas ⁊ poſterioritas. ¶ Itē rōne. Proprietas dꝫ rn̄de̓ ſb̓e bilis ⁊ qꝛ tp̄s nature durātis ꝯſil̓is eſt. ⁊ natura illa ſupra quā ergo ſb̓e ſimplicis menſura dꝫ eſſe ſimplex ſed ſb̓a ſpūalis eſt fundat̉ eſt vna numero. iō tp̄s nō tm̄ eſt vnum ſpē in oībꝰ tp̄aſimplex. ergo ⁊ eiꝰ mēſura. ſed eiꝰ menſura eſt euum. gͦ ſimplex libꝰ. īmo etiā ꝙͣtum ad eſſentia vnum numero differēs ꝑ eſſe. ſi eſt. gͦnō hꝫ prius ⁊ poſteriꝰ. ¶ Itē oē ſucceſſiuū reducit̉ ad ꝑ bb ij

¶ libri ꝯecundi manens. ergo prius ⁊ poſteriꝰ ſucceſſiuū ad priꝰ ⁊ poſteriꝰ per eſſe. ⁊ poſſe ſui eſſe ſimul hꝫ. His viſis ſatis defacili ſoluunt̉ob manēs. ſed priꝰ ⁊ poſteriꝰ ꝑmanens eſt in ſola magnitudine. gͦ iecta. ¶ Qd̓ em̄ obr̄ de p̄terito ⁊ futuro. ⁊ de trāſitu. dd̓m breqd̓ caret priori ⁊ poſteriori ꝑmanēte. caret ⁊ ſucceſſiuo. ſꝫ talis uiter ꝙ ītelligit̉ de iſtis vt dicunt varietatē. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ non eſt angelꝰ. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē vbi eſt priꝰ ⁊ poſterius ibi neceſſario ca differt eſſe ⁊ poſſe. dd̓m ꝙ verū eſt de poſſe ad eſſe qd̓ non difdit aliqͥd nouum qd̓ de poſteriori fit priꝰ. ⁊ ꝓpter hoc lapſus ī fert.i. ꝙ non diſtat. motꝰ em̄ ⁊ tp̄s facit diſtare. ī ſolo aūt eterp̄teritū. ⁊ aliqͥd in vetꝰ. ſꝫ in ꝑpetuis non eſt aliqͣ mutatio. nec ī nō veꝝ eſt ꝙ potētia oīno ſit actꝰ non ī aliqͣ creatura. ¶ Q obr̄. nouatio. gͦ nec ſucceſſio. ¶ Itē vbi eſt priꝰ ibi eſt aliqͣ expectaꝙ ſb̓e ſimplicis ꝓprietas non pōt eſſe ꝯpoſita dd̓m ꝙ veꝝ eſt ſi tio reſpectu eiꝰ qd̓ poſteriꝰ eſt ⁊ nōdum habitū eſt. ſꝫ in btīs ꝑilla ꝓprietas bēat ꝯpoſitionē partium vel entiū. nūc nō eſt ſic fecte nulla cadit expectatio. quia euacuat̉ oīno fides ⁊ ſpes. ⁊ īmode euo nunꝙͣ eſt niſi nunc ſicut ⁊ de tꝑe dr̄. ⁊ ita bn̄ pōt eē ī bn̄t oē qd̓ babituri ſunt. gͦ nullo mō ē ibi priꝰ ⁊ poſteriꝰ. ¶ Cō ſimplici vt in ꝯpoſito. vn̄ tm̄ extēſionē hꝫ duratio vniꝰ graui tra. Hier. ad marcellā. tm̄ deꝰ eſt qͥ nō nouit fuiſſe vel futuꝝ eē milij. ſicut ⁊ vniꝰ montis. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ priꝰ ⁊ poſteriꝰ reducit̉. o oīs gͦ creatura in ſui eſſe hꝫ p̄teritionē ſiue fuiſſe ⁊ fore. gͦ bꝫ in ad ꝑmanēs. dd̓m ꝙ verum eſt ꝙ ad ꝑmanēs reducit̉ ſꝫ nō opꝫ ſui duratiōe ſucceſſionē. ¶ Itē Anſel. ī ꝓſol. tractās illud ver ꝙ ad prius ⁊ poſteriꝰ ꝑmanens empyreum em̄ durationem bꝫ bū dn̄s regnabit ineternū ⁊ vltra dicit ꝙ hͦ dictū ē. nō qꝛ poſt euiternā ⁊ eque ſimplex eſt. ſicut ratio angeli. ergo prius ⁊ poeternitatē nt aliqͥd. ſꝫ qꝛ dei eternitas q̄ tota ſimul eſt excedit ſterius in partibꝰ ꝑmanentibus non facit aliqͥd ad hoc. ¶ Qd̓ eternitatē creature. q̄ nō oīno eſt tota ſimul. iſta eſt ſnīa. gͦ idē obr̄ de nouo ⁊ veteri. iā pꝫ. qꝛ nihil eſt ibi alteratiōis. eſt tn̄ ibi ꝙ priꝰ. ¶ Itē rōne vr̄. vnitas angelica deficit ab vnitate diui crementū durationis abſqꝫ oī alteratione abſolute ꝓprietatis na. gͦ ſimplicitas eternitatis create a ſimplicitate eternitatis ī verum em̄ eſt dicere ꝙ diutiꝰ fuit aīa petri. ꝙͣ qn̄ in gloriā ītroi create. ſi gͦ hoc verū eſt bꝫ gͦ ꝯpoſitionē aliquo mō. ſꝫ ꝯpoſitio uit. ſed tn̄ non ita eſt circa deum. non em̄ diutiꝰ durauit hodie in duratione ponit priꝰ ⁊ poſteriꝰ. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē hocip̄m vr̄. Qd̓ n a ꝙͣ an̄ beri. ¶ Qd̓ obr̄ de expectatione. dd̓m ꝙ ſicut ē ſucceſſio mēſura duratōis angelice nō eſt ip̄e angelꝰ. īmo differt ab annon ꝑ noui acquiſitionē. ſed per prius dati continuationeꝫ. itar? gelo. ſicut mēſura a mēſurato. ſꝫ mēſura ẜm veritatē eſt in gn̄c etiā eſt expectatio non noui habendi. ſed continuationis priquātitatis. ⁊ talis eſt diuiſibilis. gͦ bn̄s ꝑtes. ergo ⁊c. Si tu di 1p babiti. ꝙ qꝛ iam habent ⁊ certi ſunt ſe habituros. ideo potius cas ꝙ eſt ꝙͣtitatis pͥncipiū ſicut punctꝰ. ¶ Cōtra punctꝰ nō hꝫ git dicitur tenſio ⁊ cōprehenſio ꝙͣ expectatio. ⁊ ſic ptꝫ illud. ꝯplete rōnē mēſure ſꝫ eſt pͥncipiū mēſure euū aūt vere ⁊ ꝓprie uifi Onſequēter q̄rit̉ de mēſura ſb̓e ſpūalis in cōpara eſt mēſura. gͦ nō pōt eſſe ſicut pͥncipiū. ¶ Itē angeli duratio ē quat tione ad mēſurā rei corꝑalis. De qͣ tria q̄runt̉. Pri infinita. ſi gͦ eſt tota ſimul ⁊ ī actu. gͦ aliqd̓ creatū eſt īfinitū ac iipoſteris mū eſt. vtruꝫ euū p̄cedat tp̄s aliquo in prioritatis tu. ſꝫ hͦ ē īpoſſibile. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē in eo qd̓ bꝫ totuꝫ eſſe ſimul. idē ni ii gn̄e. Scd̓m vtrū inter euū ⁊ tp̄s cadat mēſura me eſt fuiſſe. ⁊ eſſe ⁊ futuꝝ eſſe. ſꝫ qd̓ fuit īpoſſibile eſt cogitari nō tis nō cui idie nature. Tertio vtrū res corporales ⁊ ſpūales. fuiſſe. ſi ītelligat̉ fuiſſe. ergo ſi euiterno idē eſt fuiſſe ⁊ fore. eripnnabilei ſiue euiterne ⁊ tꝑales fuerint ſimul producte. go īpoſſibile eſt cogitari nō fore. hͦ aūt falſuꝫ eſt. qꝛ hͨ eſt ꝓpriū inqum iu Qd̓ euum ſit prius tꝑe oſtēditur ꝑ illud ſoliꝰ dei. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſi totū eſſe eſt pn̄s. gͦ nō differt eſſe ⁊ fuiſſe q dunt deqe fi UIEIIIO. j. Soetij de conſolatione loquētis addeū d ergo qd̓ nūc nō eſt nūꝙͣ fuit. ⁊ ſi fuit eſt. ſꝫ deꝰ nō pōt facere qd̓ ti execpra nit Qui tempus ab euo ire iubes. ſed tempus ire ab euo nō poteſt fuit nō fuiſſe. gͦ nō pōt face̓ euiternū nō eſſe. ſꝫ hͦ manifeſte falyiitin. I intelligi. niſi vel ratione cauſalitatis vel durationis. vel excel ſum. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſi totū eſſe euiterni ſimul eſt. ⁊ tota duratio ſi paintn r lentie. qꝛ deficit ab euo. ergo videt̉ omni modo intelligendum ne priori ⁊ poſteriori. ego nō eſt ibi magis longū ⁊ minꝰ longū umusiſo. Etid ꝙ euū ſit tꝑe prius. ¶ Item omnis motus ⁊ mutatio ad immo ergo aīa petri. nec priꝰ nec diutiꝰ fuit in gl̓ia ꝙ aīa btī frāciſci pmunhili bile reducit̉ tanꝙͣ ad prius ergo ⁊ menſura rei mobilis ad mē ſed hoc manifeſte falſum eſt. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ circa hͦ du ſuram rei immobilis. ergo ⁊ tp̄s ad euum tanꝙͣ ad prius. Prīa j6 plex fuit opinio. Quidā em̄ dixerūt ꝙ euū ē totū ſimplex. ſicut Ineſtio conſequētia manifeſte eſt vera. qꝛ omne fluxibile ad ſtans tan ⁊ illud qd̓ ⁊ mēſurat eſſe ſb̓e euiterne ⁊ eiꝰ duratio ē tota ſimul ſibi ꝙͣ ad prius reducitur. Scd̓a conſequentia tenet ſcd̓m rationē nō bn̄s ſucceſſionē prioris ⁊ poſterioris. vn̄ dixerūt euū nō eē neſ ini proportionis. qꝛ ſicut ſe habet menſuratum ad menſuratuꝫ. ſic ꝓprie quātitatē. ſꝫ in gn̄e quātitatis ſolū eſſe ꝑ reductionē. vn̄ liuttio et na menſura ad menſuram. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫ a priori ⁊ poſteriori in ſimplex eſt extēſiōe. ſꝫ tn̄ eſt ꝙͣtū ꝟtute ⁊ adeo ꝙͣtū ꝙ ſua ꝟtute incemititis.. magnitudine cauſatur prius ⁊ poſterius ī motu. ⁊ a priori ⁊ po excedāt oē eſſe tꝑale ad ſil̓itudinē eternitatis īcreate. Nā ſicut ulitmu it. ſteriori in motu cauſatur prius ⁊ poſterius in tempore. ergot aīa ſimplex ē ꝙͣtū ad ꝙͣtitatē molis. tn̄ ꝓpter ſuā virtutē ⁊ ſim uiqur it ¶3 naturam eſt prior maguitudo ⁊ maguitudinis eſſe. ꝙͣ ſit eſſe te plicitatē eſt in qͣlibet ꝑte ſui corꝑis. ſic in ꝓpoſito ītelligēdū ē iten poris. ſed eſſe ſubſtantiale primi corporis menſuratur euo mo Sꝫ ſicut ī opponēdo tactū eſt. ſi qͥs ponat euū oīno ſimplex po iit caitietis tus vero tempore. ergo euum prius eſt tempore. ¶ Item euuꝫ net ex hͦ nō eſſe verā mēſurā. ponet etiā durationē creatā actu uuii atiti. fuit a principio creature. ſicut ⁊ angeli. ſed tp̄s cepit cum moinfinitā. ponet etiā durationē creatā a deo entē. qd̓ nec deꝰ de anū ipuinexe tu primi mobilis. qui incepit vt dicitur die quarto. vel ſaltem ſtruere. nec ītellectꝰ poſſit cogitare nō eſſe. q̄ oīa cū nō ſint ītel Iiiq. ante ſcd̓m diem non incepit. ergo euum duratione precedit tē ligibilia. faciunt p̄dictā poſitionē nec eſſe rōnabilē nec ītelligi tiuum ptibile pus. ¶ Contra. Beda dicit ꝙ quattuor fuerunt primo creata bilē. Et iō cū ſctōꝝ autoritates illud videant̉ ſonare. eſt alioꝝ tiuit ⁊ inter illa enumerat tp̄s. euum autem nō numeratur inter pri poſitio ꝓbabilior ⁊ ītelligibilior ꝙ ī euo ē ponere priꝰ ⁊ poſteule mo creata. ⁊ fuit creatum. ergo poſterius. ¶ Item Richardꝰ riꝰ ⁊ eſt ponere aliquā ſucceſſionē aliā tn̄ ſucceſſionē ꝙͣ in tꝑe. de ſancto victo. dicit ⁊ accepit ab Auguſtino. ꝙ oē quod cepit In tꝑe em̄ eſt ſucceſſio cū variatōe. ⁊ priꝰ ⁊ poſteriꝰ cū īuetera cepit ex tꝑe. ſed euum cepit. ergo cepit ex tempore. ſed qd̓ inci tiōe ⁊ renouatiōe. In euo vero eſt priꝰ ⁊ poſteriꝰ qd̓ dicit dura pit ex tempore non antecedit tempus. ſed potius conſequit̉ vl tiōis extēſionē. qd̓ tn̄ nullā dicit varietatē nec īnouationē. Et concomitatur. ergo euum non poteſt eſſe ante tempus. ¶ Itē ꝑ hāc diſtinctionē ad oīa obiecta īcontrariū facile eſt ſoluere tempus eſt menſura mutationis. ſed euum eſt menſura eſſe ſta ſi ēs eā ītelligat. ¶ Qd̓ ſi forte q̄rat̉ quō poſſet eſſe priꝰ ⁊ poſte bilis ⁊ fixi. ergo cum ante eſſe creatum precedat ip̄a creatio. q̄ riꝰ ſine nouitate circa eē. dd̓m ꝙ ſicut videmꝰ ꝙ aliter egredit̉ eſt mutatio. ergo tp̄s eſt ante euum. ¶ Item prius eſt quod īfluuiꝰ a fonte. aliter radiꝰ a ſole. ſic ī ꝓpoſito videmꝰ. Nā riuulꝰ perfectum eſt. deinde qd̓ perfectum. ſed tempus eſt mēſura ẜm egredit̉ a fonte ꝙ noua aqua ſemꝑ exit non eadē. radius a ſole eſſe imperfectum. qd̓ eſt eſſe in potētia euuꝫ vero ẜm eſſe actua continue egredit̉. non qꝛ ſemꝑ nouum aliqͥd emittat̉. ſed qꝛ qd̓ le ⁊ complexum. ergo tempus per naturam eſt ante euū. Queemiſſum eſt ꝯtinuat̉. vn̄ ſolis influētia non eſt aliud ꝙͣ ꝯtinua ritur igitur de ordine temporis ad euum ⁊ econuerſo. ¶ Rn̄. tio dati. Sil̓r in motu. ⁊ in eſſe rei mobilis aliqͣ ꝓprietas habi dicendum ꝙ tp̄s accipi conſueuit quadrupliciier in ſcripturis ta amittit̉. vel non habita acquirit̉. ſed in eſſe rei euiterne. qd̓ ſanctoruꝫ.ſ. communiſſime. cōiter ꝓprie. ⁊ magis ꝓprie. Com prīo datum eſt ꝑ ꝯtinuā dei influentiā continuat̉. Nulla enim muniſſime tp̄s dicit menſuram cuiuſlibet durationis createꝑ creatura eſt oīno actꝰ nec aliqͣ eiꝰ virtus. vn̄ continue īdiget di quē moduma ccipitur a Beda cum dicit. ꝙ quattuor fuerūt ꝑ uina virtute cooperāte. Ideo ⁊ ſi eſſe totū habeat. tn̄ ꝯtinuamo creata. inter qͣenumerat tp̄s. Communiter. ſic dicit mēſutionē eſſe non hꝫ totā ſimul. ⁊ iō eſt ihi ſucceſſio ſine aliqͣ innoram mutationis cuiuſcunqꝫ. ſiue illius que eſt de non eſſe ī eſſe uatione circa eſſe vel ꝓprietatē abſolutā. tn̄ ibi eſt vera ꝯtinua ſiue alterius que eſt de vno eſſe in aliud eſſe. ⁊ ſic accipit̉ illud tio reſpectu cuiꝰ creatura hꝫ eſſe quodā mō in potentia ac ꝑ hͦ quod dicit Richardus ꝙ omnē quodcepit ex tempore cepit. ⁊ hꝫ ſucceſſionē deꝰ igit̉ ſolꝰ. qͥ eſt actꝰ purꝰ eſt actu īfinitꝰ. ⁊ totū babet̉ in gloſa in pͥncipio Gen̄. In principio creauit deꝰ celuꝫ ⁊ terram

I Tiſtinctio tp̄s nō eſt mediū re ſed ſolū rōne. nō inquā eſt mediū differen⁊ terrā.ſ. tꝑis. Tertio mō accipit̉ ꝓprie. ⁊ ſic dicit menſurā va tes ab vtroqꝫ in gn̄e mēſure. ſed mediū in gn̄e mēſuratoꝝ ꝑtici riationis ſucceſſiue. ſiue ſit ſucceſſiua ſucceſſiōe regulari ⁊ ꝯti nua ſiue nō. ⁊ ſic dicit Aug. ad oroſiū. Affectōes varie angeloꝝ pans vtrū qꝫ. vt eſt illa ſb̓a qͥ eſt in cōfinio eternitatis. ⁊ tꝑis. ⁊ ſic procedūt oēs rōnes ad primā partē vt pꝫ aſpiciēti defacilimēſurant̉ tꝑe. ⁊ oīs variatio reꝝ. Quarto mō accipit̉ magis ꝓ Aliter vero accipit̉ tp̄s prout eſt mēſura variatiōis in qua eſt prie. ⁊ ſic dr̄ mēſura motꝰ ſiue variatiōis ſucceſſiue. ⁊ ꝯtinne. ⁊ ſucceſſio hn̄s continuationē ⁊ regulationē a motu orbis primi regl̓ate ẜꝫ regulā motꝰ octaue ſphere. ⁊ ſic ꝯſueuit accipi a ph̓o ⁊ hec mēſura habet finem ⁊ deſinet eſſe. ⁊ inter hanc ⁊ euuꝫ eſt ſꝫ iſta eſt coartata tꝑis acceptio. ¶ Cū ergo q̄rit̉ de ordīe dd̓ꝫ ponere mediam mēſuram in qua eſt variatio. nec oportet ꝙ ſit ꝙ ſi tp̄s accipiat̉ primo mō. ſic includit euū. ⁊ ſic tꝑis ad euuꝫ deſitio vel primi motus regulatio. cuiuſmodi fuit in triduo cō nullus eſt ordo. Si aūt ſcd̓o mō. ſic tp̄s p̄cedit euū ẜm rationē ditionis rerū. ⁊ qualis erit in inferno poſt diē extremuꝫ. ⁊ hec intelligēdi. ſicut creatio eſſe creatū. Si aūt tertio mō euū ⁊ tē ab antiquis doctoribus appellata eſt ſeculū. ⁊ hoc concludūt pus ſimul ſunt duratione. ſed euū prius eſt dignitate. Si autē quarto mō. ſic euum precedit tp̄s ⁊ duratione ⁊ dignitate. Ex rationes ad oppoſitum. ⁊ ſic patet totum. bis pꝫ queſtio principalis. ⁊ obiectiōes adducte ꝓ magna ꝑte Utrū ſpūales ſb̓e a corporales ſint ſi 4 Queſtio. lij. mui create. Et vr̄ ꝙ ſic. l Sen̄. In pͥn ¶ Quod em̄ obr̄ ꝙ euum p̄cedit tp̄s intelligitur vel tertio mō ⁊ ita p̄cedit dignitate. vel qͣrto mō. ⁊ ita duratione. ¶ Qd̓ tn̄ cipio creauit deꝰ ⁊c. glo. i. corꝑalē ⁊ ſpūalē naturā. ¶ Iteꝫ. xij obijcitur ꝙ p̄cedat cauſalitatē dd̓m ꝙ illud non oportet. neuꝯfeſſio. duo īuenio q̄ feciſti carētia tꝑibꝰ. vnū qd̓ tua īmutabi tra em̄ barum mēſuraꝝ eſt ab alia. ſed a deo ꝓducēte vtrumqꝫ litate ꝑfruit̉. alteꝝ qd̓ ita īforme erat. vt ex forma ī quā formā indiuiſibile. ſcꝫ nūc eui. ⁊ nunc tꝑis. vnde qd̓ dicitur ꝙ temꝑ mutaret̉ nō br̄et. ¶ Itē rōe vr̄. Cōſtat ꝙ angeli nō ſunt creaexit ab euo. hoc dicitur qꝛ deficit ab illo. ⁊ defluit continua de ti fine loco. qꝛ tūc vnꝰ nō br̄et ordinem ad aliū ẜm exn̄tiā. opor perditione. ſed in euo eſt fixio ſine deperditione ⁊ noui acquituit gͦ ꝙ fieret empyreū. ⁊ iterū illiꝰ ꝯcauitas nō potuerat eē ſitione. ¶ Qd̓ obr̄ de reductione ad immobile. dd̓m ꝙ verum vacua. gͦ ⁊c. ¶ Itē diſtīctio dieꝝ attēdit̉ ẜm diſtinctionē rerū eſt a parte motoris. ⁊ illud non oportet eſſe creatū. ⁊ ſimiliter eorꝑaliū. gͦ ꝓductio ex nihilo p̄cedit oēꝫ diē. gͦ cū materia reꝝ mēſuram non opꝫ eſſe creatam. ⁊ ideo non oportet tp̄s reduci corꝑaliū ſit ex nihilo ꝓducta. ſicut ⁊ natura angelica. quēadad euū ſicut ad prius. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de priori ⁊ poſtemodū natura angelica eſt an̄ tp̄s ſil̓r vr̄ ꝙ materia. ⁊ ſi hͦ ergo ī riori magnitudinis. ⁊ motus ⁊ tꝑis. dd̓m ꝙ non cauſat̉ a priopͥncipio duratōis. gͦ ſimul. ¶ Cōtra. Eccī. j. prior oīm creata ē 11 ri ⁊ poſteriori in magnitudine. prius ⁊ poſterius ī motu vl̓ tꝑe ſapīa ꝯſtat ꝙ loquit̉ de ſapīa nō diuīa ſꝫ q̄ eſt creata. hec aūt ē niſi ẜm ꝙ magnitudo illa eſt mobilis. ⁊ ſic hꝫ mēſurari ꝑ nunc angelꝰ vt dicit glo. Si tu dicas ꝙ priꝰ ē dignitate. obr̄ de Hytꝑis nō eui. nā ſicut tp̄s mēſurat motuꝫ. ſic nunc tꝑis mēſurat la. xn̄. de tri. Quid magnū vt an̄ oēm creaturā deꝰ dn̄ꝫ noſtrū ip̄m mobile inquantū mobile. ¶ Q vltimo obr̄ pꝫ ꝙ procedit Ieſum xp̄m genuerit cū ⁊ angelorū origo. elemēti creatiōe rein quarta acceptione tꝑis. Rationes vero ad oppoſitū proceperiat̉ antiqͥor. ¶ Itē hͦ vr̄ rōne quā facit Iſido. In reꝝ condi dunt de tꝑe ẜm primam acceptionē vel ſcd̓am. ſicut ptꝫ aſpiciē tiōe primaria ꝯditꝰ eſt locꝰ penaꝝ. ſꝫ deꝰ nō p̄parauit penam ti. excepta vltima que accipitur in comparatiōe imperfecti ad innocēti. gͦ diabolꝰ peccauit an̄ ꝓductionē rerū. ¶ Itē videt̉ perfectum. Ad quam reſpondendum ꝙ imperfectum precedit ꝙ non ſimul potuerūt. qꝛ nulla virtus maior eſt infinita. ſꝫ ad perfectum. verum eſt vbi ſunt circa idem. ſed circa diuerſa eſt productionē vnius creature neceſſe eſt virtutē infinitā exponi econuerſo. Et ideo potius poteſt argui ad oppoſitum ꝙͣ ad ꝓ ergo ſi ad hūc effectum requiritur virtus infinita. ⁊ infinito ni poſitum per illud medium. bil plus poteſt. ergo virtus illa non poteſt pro tꝑe illo alteruꝫ Utrum inter tp̄s ⁊ euum ſit aliqua mēeffectum producere. ¶ Item ſimplex ad qd̓ ſe conuertit tota( Queſio. lj. ſura media. Et ꝙ non vr̄ primo ꝑ ph̓m liter ſe conuertit. ergo ſi diuina virtus eſt ſimpliciſſima. cuꝫ ſe qͥ diuidit ſubſtātias mēſuratas in li. de cauſis ſic. ꝙ īter ſb̓am conuertit ad aliquē effectum producendum. impoſſibile eſt ꝙ cuius ſubſtātia ⁊ actio eſt in momēto eternitatis. ⁊ ſb̓am cuius ad aliud ſe ꝯuertat. ⁊ ita ꝙ alia producat ergo impoſſibile eſt 19 ſb̓a ⁊ actio eſt in momēto tꝑis eſt ſb̓a media. cuiꝰ ſb̓a eſt in moꝙ ſimul plura producat. ¶ Item querit̉ quare tm̄ iſta quattu mēto eternitatis. ⁊ actio in momēto tꝑis. Si ergo oīs ſb̓a crea or dicunt̉ primo eſſe creata. Ad predictorum intelligētiam no ta ad aliquā iſtaꝝ hꝫ reduci. ⁊ ad bas meſurādas ſufficiūt tp̄s tandum ꝙ ſicut extrahit̉ a glo. quattuor fuerunt primo creata ⁊ euū. ergo ⁊c̄. ¶ Itē hocip̄m vr̄ ꝑ Dyo. de di. no. eui ꝓprietas ſcꝫ celum empyreum. angelica natura materia prima ⁊ tēpus. eſt eſſe fine alteratōe ⁊ ẜm totū mētiri tꝑis vero ꝙ ī alteratiōe Huius autē ratio duplex poteſt aſſignari. vna qꝛ in principio eſt al̓r ⁊ al̓r ſe hn̄s. media vero entiū q̄ illinc qͥdē euo. illinc tꝑe debuerunt prima in omni genere creari. ſcꝫ in rebus ⁊ menſuparticipāt. ergo oīa qͥ ſunt. vel total̓r euo. vel total̓r tꝑe. vel ꝑris. ⁊ in rebus corꝑalibus ⁊ ſpūalibꝰ. ⁊ in corporalibꝰ actiuis tim euo. ⁊ ꝑtim tꝑe mēſurant̉. ergo nō eſt tertia mēſura alia ab ⁊ paſſiuis. Quonia igitur prima iuter ſubſtantias ſpūales eſt bis. ¶ Itē oē creatū. aut eſt ſtabile ⁊ incorruptibile. aut varia angelus. prima inter ſubſtātias corꝑales actiuas eſt empyreū bile. ⁊ corruptibile. ſꝫ primū mēſurat̉ euo. ⁊ ſcd̓m tꝑe. gͦ nihil ē ⁊ prima inter paſſiuas eſt materia elementorū ⁊ prima īter mē mediū inter euū ⁊ tp̄s. ¶ Itē eſſe oīs creati aut eſt termīabile ſuras eſt tp̄s. qꝛ non tm̄ dicit menſuram durationis ſed etiam aut interminabile. Si eſt termīabile. ſic mēſurat̉ tꝑe qd̓ eſt pͥn egreſſionis. ⁊ ideo hec quattuor dicunt̉ primo creata. Alia rō cipiū corruptōis. qꝛ facit diſtare qd̓ eſt. Si vero īterminabile. pōt reddi. ꝙ ſubſtātia ſpūalis angelica primū debuit fieri tāſic euo. gͦ nō vr̄ ꝙ ſit aliqd̓ tertiū mēſurās p̄ter hec duo. ¶ Cōꝙͣ caput ⁊ minꝰ dependēs. ⁊ cū facta fuit. ſimul habuit diſtintra ante quartā diē nō erat tp̄s. qꝛ dicit̉ in factione luminariū ctionē ⁊ ordinē. ſed ordinē exiſtētie nō habuit niſi in aliquo cō erunt in ſigna ⁊ tempora. ⁊ dies ⁊ annos. ⁊ conſtat ꝙ non ſolū tinente. ergo ſimul factum eſt celum empyreum ſupremum cor erat euum cum eſſent aliqua corporalia. vt herbe ⁊ arbuſta. er pus ⁊ ideo capaciſſimum. Rurſus cū non poſſet eſſe vacuū. ne go erat alia mēſura. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ poſt diem iudicij non erit ceſſe fuit fieri materiam corporalē ſiue molem. ⁊ qꝛ oīs produtp̄s ẜꝫ qd̓ iurauit angelus in Apoca. ⁊ erit ſucceſſio ⁊ variatio ctio eſt in aliqua mēſura. hec tria de neceſſitate conſequit̉ tp̄s in tormētis que non poterit euo menſurari. ergo neceſſe eſt mē Concedendū igit̉ ꝙ quattuor ſunt primo creata. ⁊ ꝙ angelica ſuram tertiam ab bis ponere. ¶ Item in affectionibus angenatura ⁊ corꝑea ſimul ſunt create ꝙͣtū ad mēſuraꝝ ꝯcomitanlorum eſt intenſio ⁊ variatio. ⁊ ipſi ſunt ſupra tempus. ſicut di tiā qꝛ ſimul cepit duratio materie ⁊ intelligētie ſicut ꝓbatū eſt ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ prior oīm ⁊c. dd̓m ꝙ ſicut dicit Auguſti. in fi 30 citur in li. de cauſis. ergo mēſura illa affectionuꝫ eſt ſupra tp̄s ſed non pōt eſſe euum. cuꝫ in euo non cadat variatio. ergo opꝫ ne. xij. confeſſio. priꝰ dicit̉ quattuor modis. ſcilꝫ eternitate tꝑe ꝙ ſit in alia mēſura. ¶ Itē angelus cum cōuertit̉ ad deuꝫ ele electione origine. Eternitate deꝰ p̄cedit oīa. tꝑe flos fructum uatur ſupra tp̄s. ergo ⁊ illa conuerſio. ⁊ illud qd̓ in illa conuer electione fructus florem. origine ſonus cantum. Prioritate. ſione accipitur ſupra tp̄s eſt. ⁊ mēſura ſupra tp̄s debet menſudurationis nec corporalis natura naturam angelicā. nec ccon rari. ſed angelus ibi aliquid cognoſcit qd̓ pōt definere cogitauerſo. prioritate aūt electionis ſiue dignitatis prior oīm creaa re ſaltem. ergo illud non pōt mēſurari euo. qd̓ eſt mēſura rei ī ta eſt ſapientia. ¶ Ad autoritates Hyla. ⁊ Iſido. dd̓m ꝙ ipſi termīabilis. nec tꝑe. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ẜm ꝙ tp̄s diuidit̉ loquunt̉ ẜm illā poſitionem que poſuit creationē tꝑe precedecontra euū in duabus.ſ. acceptiōibꝰ vltimis prius poſitis dure diſtinctionē. Un̄ in prīcipio tꝑis angelꝰ ⁊ materia ſunt crea pliciter poteſt accipi. aut ſcilꝫ prout dicit mēſuram cuiuſlibet ta. ſed res non fuerunt diſtīcte vſqꝫ ad tertiū diē. Uel pōt dici durationis varie ſiue variationis ſucceſſiue. ⁊ ſic inter euum ⁊ ꝙ Hyla. loquit̉ ẜm opinionē. ⁊ Iſid. de prioritate ẜm p̄uiſiorē bb iij

I libri Secundi ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ deus totā potentiā exponit ad ꝓductionē vnius angelis. ⁊ ſi angeli ſunt mōſtrati laudare vocal̓r. hͦ fuit ꝑ viſio 3I rei. dd̓m ꝙ ꝙͣuis totā exponat. nō tn̄ total̓r exponit. Uirtꝰ eniꝫ nem imaginariam. non corꝑalē. nec opꝫ hmōi corꝑalē laudeꝫ diuīa nō tm̄ dr̄ infinita. qꝛ poſſit de nō ente face̓ ens. ſꝫ etiā qꝛ eſſe. qꝛ tāta erit mentalis ꝙ hec locuꝫ nō habebit. Alijs magis nō pōt tot. qͥn poſſit plura. vn̄ nūqͣ tot ſimul ꝓducit qͥn adhuc placet ꝙ laus vocalis erit in patria ꝙͣtuꝫ ad hoīes qͥ habebūt poſſit plura. vn̄ pōt ꝙͣtū eſt de ſe infinitū intēſione ⁊ extēſione organa. vt ſic nō ſolum animꝰ laudet deū. verumētiā ⁊ lingua ⁊ ideo nō valet illud. ⁊ totꝰ hō ferat̉ in laudē di ¶ Qd̓ obijcit̉ de ſimplici 45 ¶ Determīat vbi angeli Ex his liquet ꝙ inempyreo uinā. Et ſi q̄rat̉ quō hͦ poſillud hꝫ locuꝫ cum illo ſim ſit eē. dicūt ꝙ vl̓ illa vocis mox creati fuerūt ī empyreo angeli fuerūt an̄ quorundaꝫ plici ī quo ſimul eſt ſimpliformatio nōerit ꝑ ſpiratio ſcꝫ qd̓ ſtatim factum repletū citas ⁊ finitas. ſed de illo rui nā ſimulqꝫ creati ſunt annē. ⁊ reſpiratiōeꝫ. ſꝫ ꝑ aerē qd̓ ſimplex eſt ⁊ infinitū ſi eſt angelis. e geli cū celo empyreo ⁊ cū inqͥ qͣſi natural̓r erit btīs cōmul ⁊ ſemel veritatē nō bꝫ ¶ Iam eſt oſtenſum qn̄ crea formi materia oīm corꝑaliuꝫ plātatꝰ. ſicut pꝫ in qͥbuſdā illud em̄ ⁊ ſi rōe ſimplicita ta fuerit āgelica natura. nūc aīalibꝰ. vt ī apibꝰ. Uel cer☞ Repetit quādo angetis totū ſe cōuertatꝭ ad id aūt attendendū eſt vbi facta te ita deſeruiet empyreum li creati fuerunt. ad qd̓ ſe ꝯuertit. tn̄ rōe im glorificatis. ſicut aer corfuerit. Teſtimonijs quarun mēſitatisnūꝙͣ ſe to tal̓r ad ¶ Simul ergo viſibiliuꝫ re poribꝰ nō glorificatis. De effectū ꝓducēdū ꝯuertit. dam autoritatū euidēter mō rum materia ⁊ inuiſibiliū na angelis vero dicunt ꝙ qꝛ ī ¶ Ubi angeli fuerūt creaſtratur angelos ante caſum ꝯluce.x tura codita eſt ⁊ vtraqꝫ īforcorporei ſunt ꝑ naturā pro ti. Iā eſt on̄ſuꝫ ⁊c. Supra fuiſſe in celo. ⁊ inde corruiſſe mis fuit ẜm aliqͥd ⁊ formata priā. nō ꝯpetit eis niſi laon̄dit magr̄ qn̄ angeli fue quoſdā propter ſuperbiam. mētalis. Un̄ Grego. Laus ẜm aliqͥd. Sicut em̄ corpora runt creati. in hac ꝑte oſtē angeloꝝ ē ī ip̄a admiratio alios vero qͥ non peccauerūt dit vbi fuerūt creati. qꝛ.ſ. lium materia cōfuſa ⁊ ꝑmixne cōtemplationis. ſed qꝛ in celo empyreo. Et diuidi illic ꝑſtitiſſe. Un̄ dn̄s in euā ta q̄ ẜꝫ grecos dicta ē chaos angeli dū miniſtrāt nobis tur pars iſta in tres ꝑtes iile gelio ait. Uidebā ſathanam in illo exordio cōditiōis pri corpora aſſumunt ad noIn prima determinat vbi 4 tanꝙͣ fulgur de celo cadentē marie. ⁊ formā cōfuſionis ha ſtrum ſolatiuꝫ. ⁊ in illis lo creati fuerūt. In ſcd̓a ꝟo iutis inte nec appellat̉ hoc celū firmaquuntur ⁊ voces formant buit ⁊ nō habuit formā diſtī repetit qn̄ creati fuerunt nimpit ad noſtrā inſtructionē ali mentū qd̓ ſcd̓a die factum eſt ibi. Simul gͦ viſibiliuꝫ ⁊c. ctionis ⁊ diſcretionis donec riuidunt fi quādo. ⁊ etiā in illis voca In tertia ꝟo remouet duſed celū ſplēdidū qd̓ dicitur viſi. v poſt eā formaret̉. atqꝫ diſtinliter deū laudāt ad noſtrā bitationē. ibi hic q̄ri ſolet empyreū.i. igneū a ſplendodan ꝯu ctas reciꝑet ſpēs. ita ſpūalis conſolationeꝫ. Quecunqꝫ ſi ī celo empyreo ⁊c. Et ſic mtyer re nō a calore qd̓ ſtatiꝫ factū ⁊ angelica natura in ſua con pars teneat̉ ſatis plana ē circa duo verſat̉ intētio ꝑ iſi edi aim angelis eſt repletū qd̓ eſt ſuſolutio obiectoꝝ. Et q̄cun ditione ẜm nature habitum tis pn̄tis.ſ. circa loci ange celum trinip qꝫ iſtaꝝ poſitionuꝫ teneat̉ pra firmamētū. ⁊ illud empy lici qͥdditatē. ⁊ quātuꝫ ad formata fuit. ⁊ tn̄ illam quaꝫ planum eſt ꝙ textus Iob actū locādi ſiue officiū qd̓ reum quidā expoſitoꝝ ſacre poſtea ꝑ amorē ⁊ cōuerſione Sen̄. j. ītelligit̉ de angelis bonis dr̄ habere celum empyreū ſcripture noīe celi ītelligi vo a creatoreſuo acceptura erat qͥ dicuntur aſtra ꝓpter ful reſpectu angelorum. lunt vbi ſcriptura dicit. In formam non habuit ſed erat aue gorem matutine cognitio a ¶ Cū me laudarēt aſtra 3 principio creauit deꝰ celuꝫ ⁊ nis quā bn̄t in verbo. ⁊ de informis ſine illa. Un̄ Aumatutina. Dicit hoc de an tne laude mentali ꝙͣtū ad exul terrā. Cum inquit celū. inqͥt gelis intelligi. Sꝫ cōtra hͦ gu. multipliciter exponēs Stral tationē quam bn̄t de deo. eſt qd̓ dicit Dam̄. Tradūt Strabus non viſibile firma Queſtio miſſa verba gen̄. per celuꝫ di b ¶ Aſcendā in celum. Cū ſibi ꝯſilia ſermone ſine vomentū hoc appellat. ſed emſiia cit intelligi īformē naturam lucifer eſſet in empyreo vi. ce ꝓlato. ſi ergo angeli nō j x pyreū.i. igneū vl̓ intellectua vite ſpūalis ſicut in ſe poteſt detur ꝙ vltra empyreū ſit loquunt̉. gͦ nō laudāt. Itē ri ſc fe le qd̓ nō ab ardore ſed a ſplē aliud celuꝫ. Si tu dicas ꝙ exiſtere non cōuerſa ad crea angeli ſunt ſb̓e ſpūales. gͦ teli pencre dore dicit̉. qd̓ ſtatim factū re non eſt aliud celum corꝑa non hn̄t organa corporalia torem in quo format̉. per ter iditudic le. ſed ſpūale. Cōtra extra pletuꝫ eſt angelis vnde Iob gͦ nec vocem pn̄t formare. ram corporaleꝫ materiā ſine Iob.xx itrarerun vltimum celum corꝑale ni Itē vox format̉ ex ꝑcuſſio a vbi eras cum me laudabāt xviij. inmnct omni qualitate que apparet hil eſt. qꝛ eſt continētia vine ⁊ fractōe aeris. ſi gͦ ī em Beda. aſtra matutina ⁊c. De hoc qͣꝫ tiaieſel eēt in materia formata. ſibilium ⁊ inuiſibiliuꝫ. gͦ vi pyreo nō eſt aer. hͦ non vr̄ ittlus. Beda ita ait. Hoc ſuperius U detur ꝙ nō ſit aliud celum ¶ Remouet dubitatōeꝫ ꝙ poſſit ibi eſſe vox. nec ſo celū qd̓ a volubilitate mūdi ſpūale vltra empyreuꝫ. qͥn nus. gͦ nec laus. non ſolum quō dicat lucifer ẜm Eſaiaꝫ ctiā ſit aliud corꝑale. Iteꝫ ſecretū eſt mox vt creatuꝫ eſt ab angelis. verumētiā nec Aſcendā in celū ⁊ ero ſil̓is al xp̄s ſedet a dextris dei. ⁊ ab hoībꝰ btīs. Si dicas ꝙ ſctīs angelis impletum eſt. tiſſimo. cū eſſet in celo. btā virgo eſt exaltata ſuꝑ g intelligit̉ de laude mētali quos in principio cuꝫ celo ⁊ ¶ Hic q̄ri ſolet. ſi ī celo em̄ omnes choros angelorum non vocali. In ꝯtrariū ſūt terra conditos teſtat̉ dn̄s di ⁊ tā xp̄s ꝙͣ btā virgo eſt in Eſa. ti. pyreo fuerūt angeli ꝙͣ ſtatiꝫ reuelatiōes ſctōꝝ qͥ audie cēs. vbi eras cum me laudacelo corporali. ergo ſi ange facti ſūt. quō vt legit̉ ī eſaia. runt multas aīas. maxime li ſunt in empyreo. videtur bant aſtra matutina. ⁊ iubila exēpluꝫ eſt in btō martino a dicit lucifer. Aſcēdā ī celū ⁊ ꝙ vltra empyreuꝫ ſit aliud que audiuit qͥdā vir ſctūs rēt oēs filij dei. Aſtra matuexaltaboſoliū meū ⁊ ero ſil̓is celum corporale. ergo non cum laudibꝰ ferri in celuꝫ tina ⁊ filios dei eoſdē angealtiſſimo. Sed ibi celum vointelligitur de ſpirituali. In ꝯtrarium eſt etiā auto los vocat. Celum em̄ in quo cat dei celſitudinē. cui parifi Queritur igit̉ ſi vltra emritas Eſaiē.vj. clamāt alpoſita ſunt luminaria non in pyreum eſt celum ſpiritua ter ad alteꝝ ⁊c. Et in Apo cari volebat ⁊ eſt tale. aſcēdā le. quid ſit. quid contineat cal. iiij. Requiē non habe principio: ſed in ſcd̓a die eſt. in celū.i. ad equalitatem dei. ⁊ pro quāto dicatur celuꝫ bāt. Itē rō vr̄ illud ꝑſuaReſpon. dd̓m ꝙ celum eſt dere ꝙ ibi erunt organa vocum. qꝛ in hoc maxima eſt iocundi nomē impoſitū corꝑi ẜm ſuā īpoſitionē. ⁊ corpus. qd̓ eſt ſurſuꝫ tas. ⁊ in hoc manifeſtatur diuina gloria. ergo vr̄ ꝙ laus voca d̓r celum qꝛ ē ꝯtētiuum. ſecretū ⁊ qͥetum. ⁊ qꝛ hec triplex ꝓprie lis erit in patria. Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ſuꝑ hoc nō habetur certitudo nec tas reperit̉ in celſitudīe diuinitatis. ideo dr̄ celuꝫ. Eſt em̄ am ꝑ autoritates. nec ꝑ cogētes rōnes. Cuꝫ em̄ vtraqꝫ pars ſit ꝓ pla īmenſitate virtutis. ſecreta profunditate cognitiōis. qͥeta babilis. vtraqꝫ tenet̉ a diuerſis. Quidā nāqꝫ dicunt ꝙ in celo tranqͥllitate delectatiōis. hoc eī celū eſt ad qd̓ lucifer aſcēde empyreo non erit niſi laus mētalis tā ab angelis ꝙͣ ab hoībꝰ voluit qꝛ ad hanc celſitudinē. hoc eſt ſuperiꝰ oī celo. non ſitu btīs. Tum qꝛ non ꝯpetit loco. tum qꝛ nō ꝯpetit locatis. maxīe ſed dignitate. ⁊ maius eſt oī celo nō extēſione ſed ex ſua īmeſitate

j Siſtinctio ſitate. ꝑ quā eſt extra oīa nō excluſus ſicut dictū eſt in. j. li. In propinquius eſt motori. citius ⁊ velociꝰ mouet̉. ſed corpꝰ ſupre hoc aūt celo ſunt ſolū tres ꝑſone.ſ. pater. ⁊ fi. ⁊.ſſ. qͥ ſoli ſunt oī mum eſt tale. gͦ nō ſolum moueri. ſꝫ etiā velociſſime moueri cō nō ⁊ ꝑfecte eqͣles. oīa aūt creata ſiue corꝑalia ſiue ſpūalia ītra petit ſibi. ¶ Itē hoc nobilitatis ē in celo vt moueat̉. vn̄ orbis primꝰ.ſ. celi ſtellati mouet̉ velocius. ⁊ rō huiꝰ eſt. vt aſſimilet̓ empyreū ſunt. ¶ Qd̓ obr̄ de xp̄o ꝙ ſedet a dextris. dd̓m ꝙ h̓ ſuo motori. ſed quāto aliqd̓ corpꝰ ſuperiꝰ tāto nobiliꝰ ⁊ motori ſi dicat̉ ẜm diuinā naturā dr̄ ꝑ oīmodā equalitatē. Si aūt ẜm ſilius. ⁊ tāto mobilius. gͦ ſi empyreū eſt vltra firmamentum. gͦ humanā. ſic dr̄ ſedere a dextris. qꝛ in potētioribꝰ bonis patris vn̄ in empyreo ceteros excellit tā angelos ꝙͣ hoīes. ⁊ loco ⁊ di nō eſt īmobile. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝙͣuis ſctī parū loquant̉ de hͦ ce 37 gnitate. Poſt ip̄m credimꝰ beatā virginē ſuꝑ oēs alios deinde lo qꝛ latet nr̄os ſenſus. ⁊ ph̓i adhuc minꝰ. tn̄ ponere eſt celum 3 ceteri ordinant̉ ẜm dignitatē ipſoꝝ. Huius aūt imaginatio fa empyreuꝫ ſicut dicit ſacra ſcri. In principio crea. de. ce. ⁊ ter. ciliter pōt br̄iſi qͥs imaginet̉ aues in aere. ⁊ piſces in aqua. ſic Strabꝰ exponit de empyreo. ⁊ hͦ ꝓbat ꝑ lr̄aꝫ ſequētē. qꝛ firma mētū ⁊ celuꝫ aqueū facta ſunt ſcd̓o die. Et Dam̄. hoc exponit. in empyreo intelligēda ſunt collocari corpora. qꝛ corpus illud In prīcipio crea. deꝰ ce. i. fine ſtellis ſpherice forme. Ponēdū multū hꝫ de altitudine ſicut ⁊ alij celi. vn̄ nō dꝫ qͥs imaginari ꝙ ibi ſint btī ſicut in ſolario. nec tn̄ intelligēdū eſt ꝙ vnꝰ ſit di eſt etiā illud celū. qꝛ ꝑſuadet rō finis triplex. Una eſt ꝑfectio recte ſuꝑ caput alteriꝰ. ſed ſicut ſi eſſet mons rotūdus. ⁊ aliqͥs vniuerſi. alia eſt ꝓpter motum firmamēti. tertia pͥncipalis ꝓeſſet in culmīe ⁊ aliqͥ circuncirca. ſic pōt aliqͥs imaginari qͥ mepter babitatione hoīs btī. Et qm̄ finis īponit neceſſitatē his lius neſcit diſpoſitionē btōꝝ in celo empyreo ⁊ xp̄i vix tn̄ pōt q̄ ſunt ad finē ꝓpter ꝑfectionē vniuerſi neceſſe eſt ip̄ꝫ eē vnifor aliqͥs imaginari ꝙ ꝑueniat ad cogitandū diſpoſitionē ꝑ eum me. qꝛ cū ſit celū lumīoſum difforme. ſi nō eēt celū vniforme nō zs modū ꝑ quē eſt. ⁊ ideo magis eſt deſiderāda ꝙͣ in imagine de eſſet vniuerſum ꝯpletū. Propter motū firmamēti ponēduꝫ eſt ſcribēda. Nota tn̄ ꝙ in diſpoſitione celoꝝ ſiue numero vident̉ ip̄m īmobile. vt motꝰ mobilis fiat circa īmobile.ſ. cētrū. ⁊ ītra cōtradice̓ doctores ſacre ſcripture ph̓is. Nā ph̓i ſpheras octo ꝯtinēs īmobile ⁊ locuꝫ.ſ. empyreum. Propt̓ hītaculū hoīs btī eſſe dicunt. doctores aliqͥ. ix. ponūt aliqͥ octo. aliqͥ. vij. celos. ⁊ ponēduꝫ eſt ip̄m lumīoſitatis ꝓfecte. vt babitatio cōgruat ſuo ideo ſibijpſis vident̉ cōtrariari. Rō aūt huiꝰ contrarietatis hͦ babitatori. Ex bis gͦ colligit̉ qͣre ſit factū ⁊ cuiꝰ ſit diſpoſitōis eſt. qꝛ ph̓i nihil de empyreo ſunt locuti. nihil etiā de igne ⁊ aeinter alios celos. qꝛ vniforme. ⁊ īmobile. ⁊ lumīoſitatis ꝑfecte re qn̄ loquunt̉ de celis. ſcriptura ſacra aerē etiā celū appellat ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ nō vniforme. qꝛ nō ornatū. dd̓m ꝙ ip̄a lux ꝓpter ⁊ aquas ſupra celū. ⁊ ip̄m empyreū. ⁊ ip̄m deū. Rō aūt diuerſui nobilitatē eſt ſibi ornatꝰ. qm̄ ergo corpꝰ illud eſt lumīoſum 2 ſitatis inter doc. ex hoc euenit. ꝙ quidā numerāt celuꝫ ſpūale ꝑ totum. alio ornatu nō indiget. Uel pōt dici ꝙ ſicut illud celū cum corꝑalibꝰ. vt Beda. Quidā vero omittūt vltimū. Quidā decoratum eſt aſtris. ita illud angelis. qͥ ſunt qͣſi aſtra celi em̄ diuidunt firmamētum in duos.ſ. in celū ſyd ereū. ⁊ planetaꝝ. pyrei. iuxta illud Iob. xxxviij. Cum me laudarēt aſtra matuti quidā ꝯiungunt ſimul. Sil̓r quidā diuidunt aeriū in duos. qͥ na. ¶ Et iteꝝ. aſtra eiꝰ erunt hoīes btī. ⁊ qͣſi ſol eiꝰ erit agnus dam ꝯiungunt. Sil̓r de igneo. tn̄ ẜm maiorē cōputationē nodei. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ ſol diffundit lumen in ip̄m empyreum. dd̓ꝫ ꝙ uem ponunt̉ celi largiſſime accipiēdo.ſ. aeriū. ethereū. igneū illiꝰ corꝑis non eſt reciꝑe lumen ad maiꝰ ab īferioribꝰ. ⁊ ratio 39 olympiū. celū planetarum. firmamentum. aqueum empyreū ⁊ huiꝰ eſt limitatio virtutis a ꝑte ſolis. qꝛ nihil agit vltra termi celum trinitatis. Horum aūt ſufficientia patebit infra. num ſibi a deo ꝯſtitutum. vn̄ ſicut ignis ſtat cum ꝑuenit ad ori ¶ D intelligentiā huius partis q̄ eſt de loco creatio zonta nec vltra progredit̉. ⁊ terra cum ꝑuenit ad cētruꝫ. ita ſo nis angeloꝝ cuiuſmodi eſt empyreū celū circa duo lis radij nō protendunt̉ extra firmamētum. qꝛ lucerna eſt bu: incidit dubitatio. Prima circa naturā empyrei in ius viſibilis orbis. Alia rō eſt. qꝛ maior influētia abſorbet miſe. Scd̓a inqͣtum hꝫ locare ſpūs ſublimes. Circa norem. ⁊ ideo tanta illius celi eſt influētia ꝙ ad ip̄ꝫ nō ꝑuenit primū querunt̉ duo. Primuꝫ eſt ꝙͣtum ad quiddi minor. ſicut candela nō illuminat ſolē. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ eſt mobitatem nature. Scd̓m ꝙͣtum ad virtutem influentie. le. qꝛ ſphericuꝫ ⁊ motori ꝓprinquum. dd̓m ꝙ ad motum nō ſuf 40 De celo ēpyreo ꝙͣtū ad qͥdditatē nature ficit ſpherica figura. ſꝫ etiā neceſſariꝰ eſt vt dicunt aliqͥ loc 84 UEIIIO. j. querit̉. vtrum celum empyreū ſit ⁊ ſi ſit. ꝯtinēs. ⁊ rationabile vr̄. Neceſſariꝰ eſt etiā abſqꝫ dubio effectꝰ cuiuſmodi nature ſit. Et ꝙ ſit videtur. In quolibet genere mo vel vtilitas mobilis vl̓ alterius. qm̄ ergo celum illud non eſt in bile preſupponit immobile. qꝛ omne fluxibile ad fixum termi alio. qm̄ eſt vniforme ꝑ totuꝫ. ꝑ ſui motum nihil faceret. ⁊ ideo nat̉. ſed corpꝰ celi ſyderei eſt mobile. ergo ſupra illud de neceſ eſt immobile. Sil̓r qꝛ eſt vniforme non habet moueri. qꝛ nō ba ſitate eſt ponere vlteriꝰ corpꝰ qd̓ ſit īmobile. hoc aūt dico embet dextrū ⁊ finiſtrum. Sed prima ratio de immobilitate non pyreū. Si tu dicas ꝙ nō requirit̉. qꝛ motꝰ circularis eſt circa babet multā neceſſitatē. cuꝫ motꝰ circularis ẜm ph̓m nō requi locū. ⁊ nō requirit īmobilitatē niſi a parte medij. Cōt ra totū rat locum in quo. ſed circa quē. Scd̓a de vtilitate non ſil̓r. qꝛ celum mouet̉. tunc q̄ro de vltima ſuperficie celi vtruꝫ moueat̉ ſil̓r poſſet dici de aqueo. eodem modo de tertia. Preterea dex ꝯſtat ꝙ ſic ſed oē mobile eſt in loco. qꝛ non quereret̉ motus ni trum ⁊ ſiniſtruꝫ ſunt in celo non ratione diuerſitatis partium ſi eſſet locus. ergo ⁊c. ¶ Item in quolibet genere multiforme ſed rōne influētie motoris. ⁊ illud ſatis faciliter probat̉. quia p̄ſupponit vniforme. ſicut multa p̄ſupponunt vnum. ſed celum dextrum ⁊ ſiniſtrum non mutāt̉ ꝙͣuis oēs partes celi mutent̉. ſydereū eſt multiforme. ergo vltra illud ⁊ ſupra eſt corpus vni ⁊ ideo ratio quare nō mouetur eſt. qꝛ deus non influit ſuꝑ ip̄m forme. hoc autē dicimꝰ empyreum. ergo ⁊c̄. ¶ Itē in quolibet ad motum ſed ad quietē tm̄. ⁊ ſicut influētia dei mouet firmagn̄e in quo eſt ponere infimum ⁊ mediū. eſt ponere ſupremum mentum. ſic: quietat empyreum. Ratio aūt huius eſt qꝛ locus ſed gradus in corporibus attendit̉ ẜm gradus perſpicui ⁊ luille eſt regio deputata bis qͥ in oīmodo ſtatu ſunt. ⁊ quiete. ⁊ cis. ſed inuenit̉ corpus oꝑacum ſimpl̓r vt terra. ⁊ ſimpl̓r ⁊ ẜm ita pꝫ ꝙ non magis appropinquat motori vt eſt motor ſꝫ vt eſt totum opacum. ergo ſi complementum eſt in corporibus. dꝫ eſ ſtabiliens. Ex hac rōne.ſ. qꝛ eſt vt ſit locꝰ btōꝝ accipit̉ triplex 41 ſe corpus ſimpliciter. ⁊ ẜm totum luminoſum. hoc dico empyeius proprietas.ſ. īmobilitas. vniformitas ⁊ lumi noſitas. ⁊ hͨ reum. ergo ⁊c̄. ¶ Itē habitatio babitationi debet reſpondere eſt rō magis catholica. qꝛ etiam motus celi ſtellati non eſt niſi ergo cum aliquis locꝰ tenebroſus dānatis debeat̉. ergo ꝑ opꝓpter obſequiū hoīs viatoris. vn̄ numero electoꝝ cōpleto nō poſitum videt̉ ꝙ lucidus debeat̉ beatis. ¶ Contra. ꝙ non cō erit ampliꝰ reuolutio. Rōnes autē ph̓ice q̄ aſſignant̉ de motu ueniat vniuerſo ꝙ illud ſit corpus vniforme. vr̄ qꝛ corꝑa mūdi celi apud fideles plus hn̄t vanitatis ꝙͣ veritatis ſi qͥs diligen principalia creata ſunt ordinata ⁊ ornata. gͦ cū ornatꝰ ꝯſiſtat ī ter aſpiciat. ¶ Qd̓ em̄ obijcit de aſſimilatione. rn̄deri pōt ꝙ il 4 maiori diſtinctōe ⁊ pulchritudinis additiōe. īpoſſibile eſt cor la cauſa nulla eſt ſed impletio numeri electoꝝ. Uel dd̓m ꝙ eſt pus illud eſſe vniforme. ¶ Itē lux ſe diffundit ẜm oēm dr̄iam aſſimilatio in eſſendo. ⁊ eſt aſſimilatio ī cauſando. verbuꝫ ph̓i poſitiōis. ergo ſurſum ⁊ deorſum. ſed lux ſolis maxīe eſt diffunon habet veritatem primo modo. qꝛ deus ⁊ motor celi eſt imſionis inter corpora mundi. hͨ ſurſuꝫ ſe diffundit cū nō babeat mobilis. ſed ſecundo modo per ſui motum eſt cā generationis obſtaculū ergo cum nō ſe babeat ſemꝑ vniformiter. mō illumi qꝛ ergo empyreum non magis aſſimilaretur in cauſando ſi mo nat vnā partē empyrei modo aliā. ergo corpus illud nō eſt vni ueretur. ⁊ eſſet minus ſimile ī eſſendo. ideo ſimpliciter dd̓ꝫ eſt forme in luminoſitate. vt vr̄. ¶ Itē ꝙ non cōueniat eſſe aliqd̓ immobile. ⁊ ſic patent omnia. celum immobile videt̉. qꝛ omne celum neceſſario ē ſpherice fi1¶ De empyreo ꝙͣtū ad ꝟtutē īfluētie. Et 6 gure. ſicut ꝓbat ph̓s. ⁊ rei veritas ē. ſꝫ ſpherica figura apta eſt UeIIIO..q̄rit̉ vtrūū empyreū īfluat ī hec īferiora oīno motui. gͦ oē celū eoipſo ꝙ celū eſt mobile. gͦ ⁊c. ¶ Itē qd̓ an nō. Et ꝙ ſic vr̄ ī quolibet creato qd̓ eſt ꝑfectū ⁊ cōpletuꝫ eſt bb iiij

j libri Secundi ſubſtātia virtꝰ ⁊ oꝑatio. gͦ in ip̄o empyreo. Si ergo hꝫ virtutē ter in ſua dignitate ſubſiſtit. ⁊ iō rōnes adducte ad īfluētiā on̄ aut oꝑat̉ in id qd̓ ſupra. vel in id qd̓ iuxta. vel ī id qd̓ infra. Nō dendā in hec inferiora ẜm hos nō valēt. qꝛ ordinatio illiꝰ corin id qd̓ ſupra planū eſt. nec in id qd̓ iuxta. qꝛ ip̄m eſt ſupra oīa ꝑis ad aliud officiū ẜm dictamē ⁊ īperiū ꝯditoris. hmōi īfluē corꝑa. ergo vr̄ ꝙ ꝑ illā virtuteꝫ influit in id qd̓ infra. aut virt tiā nō admittit. ⁊ hͦ ſolū oēs rōes illas diſſoluit. Quęlibet ha ⁊ ſb̓a eiꝰ erit ocioſa. qd̓ eſt plane incōueniēs. ¶ Itē oīa corꝑa rum opinionū ſatis eſt ꝓbabilis. q̄ aūt ſit magis vera. nō plaꝓpter humanū obſequiū ſunt facta. vn̄ ſumus nos finis quone pꝫ. Quis em̄ nouit ſi deꝰ illi celo hāc occultā influētiā dedit dāmodo o īm eoꝝ q̄ ſunt. ergo ſ empyreum aliꝗd eſt. in aliquo ſuꝑ corꝑa nr̄a. tū rōe nobilitatis. tuꝫ rōe ꝯformitatis. hͦ nō eſt ſeruit hoī. ſed hoc nō faceret niſi aliqͥd in hec īferiora influeſet vt credo facile reuellere. nec ꝑ violētiā autoritatis. nec ꝑ effigͦ ⁊c. ¶ Itē quanto aliqd̓ corpus ſitu eſt ſuperiꝰ tāto īter corcaciā rōnis. Rurſus q̄ ſit neceſſitas huiꝰ influentie. nec rō nec pora nobilius eſt. ⁊ quāto nobilius tanto potētius ⁊ melius. ⁊ autoritas manifeſtat. cū ſatis videat̉ ſufficere alioꝝ inferioꝝ quanto potētius ⁊ melius tanto in agēdo ⁊ influēdo efficaciꝰ corpoꝝ influētia. iō in neutrā partē oīno declinādo. dd̓m vr̄ ꝙ ſi ergo celum empyreum eſt ſupremum. ergo videt̉ ꝙ ſit maxīe cum celū empyreū ſit pirmū creatū inter corꝑa qd̓ eſt maximū influens in hec inferiora. ¶ Item quāto lumen eſt maius. tan mole ⁊ virtute. qꝛ eſt maximū mole oīa corꝑa locat ꝑ ambituꝫ tomagis ſe diffundit ⁊ multiplicat. ſi gͦ empyreū inter corpora ⁊ ꝯtinentiā. Qꝛ maximū virtute. cetera vegetat ⁊ ꝯſeruat per eſt luminoſum. maxime ergo maxime diffuſiuū. ſed lumē illud ſuā inffuentiā. Omittēdo igitur iſtam influentiā quā dicit̉ ba non priuatur efficacia vegetandi. ⁊ ꝯſeruandi quēadmodum bere ſuper humana corꝑa. ſuſtineri pōt ꝙ aliquē effectū ⁊ alinec lumē firmamēti. ergo videtur ꝙ empyreum in hec inferio quam influentiā habeat ſuper oīa corꝑa inferiora. tāꝙͣ primū ra magis ſit influens. ¶ Cōtra. influētia celeſtis corꝑis maxi creatum ſuꝑ ſequentia. ⁊ rōnes adducte ad hͦ ſunt ꝯcedende. me ꝯſiſtit in diffuſione luminis ⁊ caloris. ſed empyreū nō cale ¶ Qd̓ gͦ obr̄ de influētia luminis ⁊ caloris dd̓m ꝙ influētia lugy facit. qꝛ nō eſt in motu. nec iſta corꝑa inferiora ſicut pꝫ/ irraminis pōt eſſe dupl̓r. vel manifeſta. vel occulta. Manifeſta in diat. gͦ vr̄ ꝙ nulla ſit influētia empyrei in hec inferiora. ¶ Itē fluentia eſt ꝑ dyaphanū corpus. maxime qn̄ ſenſu ꝑcipit̉. Occorꝑa q̄ ſunt infra firmamētum ſufficiēter influunt ad vegeta culta influētia eſt nō ſolū ꝑ dyaphanū corpus. ſed etiā ꝑ oꝑationē ⁊ gn̄ationē in bis inferioribus faciēdā. ergo ſi natura ni cum ſicut virtꝰ ſtellaꝝ eſt in mineralia q̄ latent ſub terra. Uel bil fruſtra facit. vr̄ ꝙ alterius celi influētia nulla fit. cū nulliꝰ pōt dici ꝙ eſt influētia mediata. ⁊ īmediata. ⁊ poſſibile eſt ꝙ ī ſit oportunitatis. ¶ Itē influētia celi dꝫ eſſe ꝯformis ei a quo fluētia celi ſiderei vigoret̉ ex adiumēto luminis ſuꝑioꝝ celoꝝ eſt. dꝫ etiā uihilominꝰ eſſe ꝯformis ei in quo recipit̉. ſed celuꝫ ⁊ virtutē ſuſceptā deſuperiꝰ deriuat ⁊ trāſmittit ad hec inferio empyreū eſt incorruptibile. vniforme. qͥetiſſimuꝫ ſtatui ⁊ qͥeti ra ⁊ vr̄ nobis eſſe ꝓpria. cuꝫ tn̄ nō ſit ꝓpria ſed etiā aliena. Et gl̓ie deputatū. hec aūt q̄ infra ſunt hn̄t oīno oppoſitas ꝯditio ꝑ hoc pꝫ aliud ꝙ nō eſt cā ſufficiēs virtꝰ inferiorū celoꝝ. niſi ꝑ tia tertio nes. gͦ vr̄ ꝙ nullo mō ſuper corꝑa inferiora influere habeat. adiumētum ſuperioꝝ. ¶ Qd̓ obr̄ de ꝯformitate. dd̓m ꝙ ꝯfor ag tuti ¶ Item ſi influit ſuper corꝑa. aut gͦ ad nobiliorē effectū ꝙͣ ſit ī mis eſt natura ſpūs qui diſponit ad vitā ipſi luci celeſti ꝙͣtum ſunt in fluentia octaue ſphere. aut ad minus nobiliorē. aut ad eundē ad puritatē. ⁊ hac rōne nata eſt reciꝑe. ſed nō opꝫ in oībus cō te alini effectum. Ad eundē nō opꝫ. Ad minus nobilem non decet cuꝫ ſonare. ¶ Qd̓ obr̄ vtrū ad nobiliore effectū dd̓ꝫ ẜm primā opite. Qc illud corpus ſit nobilius. Ad magis nobilē nō pōt. ergo nullo nionem ꝙ ad nobiliorē effectū. qꝛ ad gn̄ation ē ſpirituū qͥ ſunt prinuas mō influit. Probatio. Qd̓ nō poſſit in magis nobile videt̉ naꝫ diſpoſitio ad ſuſceptionem anime rationalis. Et ſi tu obijcias ii tvti ſicut ph̓i volunt ⁊ cōiter tenēt viri ph̓ici. influētia celi eſt ope ꝙ non ſunt alij ꝙͣ illi qui diſponuūt ad ſenſibilem. dd̓m ꝙ etfi rfut in loca rans ad ꝓductionem aīe ſenſibilis. ſed ſupra animam ſenſibinō ſint oīno alij ẜm formam. tn̄ ſunt puriores. ⁊ excellentiorixi cab dic lem nō eſt niſi rōnalis. hec aūt nulli corꝑi eſt ſubiecta. īmo eſt bus ⁊ nobilioribus potentijs nati miniſtrare ẜm quā etiaꝫ rō Inmiili a creatōe pura. gͦ nullo mō pōt eminentior eſſe influentia ꝙͣ ſu nem nobiliorē opꝫ eſſe ꝯplexionē. ⁊ organizationē tā humani ipetit pra aīam ſenſibilē. et ſupra hāc influit firmamentū ſufficiēter corꝑis ꝙͣ brutalis. Pōt tn̄ ſuſtineri ꝙ ad eoſdē effectꝰ influūt nngit. cū bis qͥ ſunt infra. ergo vr̄ ꝙ nulla ſit influētia empyrei exiſtē nec tn̄ alterum eorum ſuperfluit. qꝛ virtus celi inferioris ⁊ invituci tis ſupra. Si tu dicas ꝙ influit nō rōe aīe in ſe. ſed rōne diſpo fluentia adiuuatur per virtutē ſuperioris. ⁊ virtus ſuperioris mi Siciſitionis a parte corꝑis. Cōtra anima rōnalis vnitur medianoperatur mediante virtute ⁊ influentia inferioris. ideo neute vi ſenſitiua ⁊ vegetatiua. ⁊ corpus diſponitur ad ſuſceptiotrum ſuperfluit. ſed ad hec inferiora cōſeruanda ⁊ perficiēda 1 eba nē anime mediante ꝯplexiōe equali. ⁊ ſpiritu triplici. ſcꝫ vitali virtus vtriuſqꝫ concurrit. naturali. ⁊ animali. ⁊ ad hec omnia influit hoc celum ſidereuꝫ Onſequēter circa ſcd̓m articulū querunt̉ quatuor vit ſufficienter. ergo redit idem qd̓ prius. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ circa hͦ Primum eſt vtrum ſb̓e ſpūales ſint in loco corpo4 duplex fuit opinio. Quidam namqꝫ dixerunt ꝙ celū empyreū reo. Scd̓m eſt vtrū angelus ſit in pluribus locis melit I influit in hec inferiora ⁊ influentia nobiliſſima cum em̄ ſit corſimul. aut tm̄ in vno. Tertio eſt vtrū ſit in loco pū uc pus. neceſſe eſt influentiā ſuam ſi qua eſt eſſe corꝑalē. Rurſus ctali an cōpoſito. Quartuꝫ eſt vtrū plures angeli mmē co cum ſit excellentiſſimum inter corꝑa celeſtia. influit ſuper corpoſſint eſſe in eodem loco primo. ꝑa nobiliſſima. ⁊ talia ſunt corꝑa humana. q̄ ſunt ordinata ad Utrum loci corporalis ſit locare angeq nobiliſſimam formam.ſ. ad aīam rōnalem. que maiorē ⁊ nobiueIO. j. los. Et ꝙ ſic videt̉. dicit Strabꝰ. Sta I liorem diſpoſitionem exigit in ſua materia. Cū igitur natura tim vt factum eſt celum empyreum repletum eſt angelis. lucis diſponat ad vitam. ⁊ triplex ſit vita ẜm triplicē differen¶ Item Damaſce. Celuꝫ eſt continentia viſibilium ⁊ inuiſibi tiam aīe differens gradu ⁊ dignitate. tres deus ꝯdidit celos lium. loquitur de empyreo. ergo. ⁊cͣ. ¶ Item oē creatuꝫ eſt de ordinatos interſe gradu ⁊ dignitate. nō ſolum nature. ſꝫ etiaꝫ vniuerſo. ergo eſt intra primum contines. ſiue vltimum corp influentie. ita ꝙ celum ſidereum de ſe ordinatur ad ꝯciliatioſed ſupremum corpus ambiēs dr̄ empyreum. ergo oīs creatunem elementoꝝ. ad ſuſceptionem vegetabilis. criſtallinū ad ſu ra cōtinet̉ infra ip̄m. ergo ⁊ angelicꝰ ſpūs. ¶ Itē nulla ſubſtā ſceptionē ſenſibilis. ſed empyreum ad ſuſceptionem rōnalis. tia operat̉ niſi vbi eſt virtꝰ eius. ſed nulla virtꝰ pōt elongaria Et hoc quidem rōnabile videtur. nō ſolum rō ne ordinis īfluē ſubſtātia niſi diſtātia ꝓportionali. nā virtus infinita nullo mō tie. ſed etiam rōne ꝯformitatis nature. Celum em̄ empyreum elongat̉ virtus finita non pōt elongari niſi finite. ergo neceſſe eſt locus ſpūalium ſubſtātiaꝝ. locus etiā corpoꝝ gl̓ificatorū. ⁊ eſt angelum eſſe in loco vbi operatur vel prope. ergo cum opeqm̄ ꝯuenientia eſt loci ad locatum. vel manifeſta. vel occulta. ratur in oco corporali. vt patet in corpore qd̓ mouet. ergo ibi vr̄ inffuentia illius celi eſſe ꝯſona corꝑibus nr̄is ⁊ animabus eſt vel in loco proximo eſt. ergo ſi locus maxime aptus cōtemamica nō rōne ſui. ſed rōne ſuoꝝ corpoꝝ q̄ perficiūt ⁊ informāt platiōi eſt empyreum. videtur ꝙ ibi ſit. ¶ Item ſpūs maligni Alia vero opinio fuit circa hoc oīno iſti ꝯtraria q̄ dixit ꝙ celi in eodē loco tormentoꝝ babebunt collocari. in quo ⁊ homīes empyrei in hec inferiora nulla eſt oīno influētia. qꝛ nō babent damnati. ſicut dicit̉ Matth̓. xxv. Ite maledicti ⁊c. ergo ab op corꝑa influere niſi ẜm ordinem ꝯditoris. habito reſpectu ad fi poſitis. vel a ſil̓i. ecōtrario angeli in beatis hoībus in eodē lo nem. Qm̄ ergo empyreum ad ꝑfectionē vniuerſi eſt ꝯditum vt co corꝑali erunt. ſed locus aptus hoībus beatis eſt ille qui p̄ſit locus btōrum. ideo regio ⁊ lux eſt a nobis ſemota ⁊ occulta dictus ſcꝫ celum empyreum. qd̓ eſt ſupremum. quietum. claruꝫ ſicut ⁊ ip̄a gl̓ia quam per gratiā expectamus ⁊ amamꝰ ⁊ credi vniforme. ⁊ ſpacioſum. ergo ⁊c̄. ¶ Item maior requiritur promus lꝫ nō videamꝰ. ⁊ iō dicūt ꝙ empyreū nō eſt ad obſequiuꝫ portio perfectionis ad perfectibile ꝙͣ locati ad locuꝫ. ſed vide hoīs in pn̄ti. ſꝫ ad obſequiū ꝑpetuū. nec meliorat̉. ſꝫ vniformimus ꝙ ſubſtantia ſpiritualis. adeo poteſt proportionari corꝑa li ⁊ ecōuerſo

Diſtinctio li ⁊ econuerſo. ꝙ vna vnitur alteri vt ꝑfectio. vt pꝫ in homīe. gͦ ꝓpͥter defectū ſui. ſed nō eſt verū de bis qͥ locant̉ ꝓpter ſeruādum ordinē vniuerſi. Un̄ ſi q̄rat̉. vtrū lapis poſſit eſſe extra ce multo fortius pōt vna vniri alteri vt locatū loco gͦ cum celum empyreum ſit nobiliſſimū corpoꝝ ſimpliciū. vel erit in angelum. dd̓m ꝙ nō. Tum ꝓpter ſuā indigentiā. qꝛ nō bēret locuꝫ lo. vel angelus in eo. ſed ip̄m nō eſt in angelo. gͦ ecōuerſo. Sꝫ ꝯſeruantē. Tū qꝛ nō patit̉ hoc ordo vniuerſi. ſed de angelo ꝙ cōtra Boetius de ebdomadibꝰ. cōis animi ꝯceptio q̄ oībꝰ vicelum non exeat. nō eſt ratio loci corꝑalis indigentia. ſed cor detur eſt incorporeū in loco nō eſſe. ¶ Item Greg. locꝰ anime poris vltimi viis cōtinentia. ẜm ꝙ vniuerſum eſt perfectū ⁊ or deus eſt. ſed nō eſt ſpūalior locus anime ꝙͣ angeli. gͦ ſi deus eſt dinatum. ¶ Ad alias duas rationes patet reſpōſio. ꝙ ꝓcedit̉ locus aīe ⁊ angeli. ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ loci ad locatuꝫ eſt mutua de eſſe in loco tanꝙͣ in cōſeruante. ratione cuius ponit influē ſꝫ tia in locāte. ponitur etiā inclinatio in locato. iſte aūt modus indigentia. ſicut pꝫ locatum em̄ indiget loco ſuo. vt terra centro. ⁊ locus etiā indiget locato. vn̄ refugit vacuitatē. ⁊ impoſſi eſſendi in loco nō conuenit angelo. bile eſt ꝙ locus ſit ſine locato. quin aliqͥd impleat indigētiam Utrū vnꝰ angelꝰ ſimul ⁊ ſemel ſit ī pl̓iM deIiO. lj. bus locis. an tm̄ in vno. ⁊ ꝙ in pl̓ibus loci. ſed celum empyreū nō indiget angelis. nec aliqͥs locꝰ. nec ſil̓r angelꝰ loco. qꝛ omni corꝑe circūſcripto. adhuc angelus re vr̄. Prīo ꝑ Aug. qͥ dicit. ꝙ angelꝰ ibi eſt vbi vult. in li. de ci. dei H maneret. ⁊ ẜm ſb̓aꝫ. ⁊ ẜm oꝑationē. q̄ eſt ꝯtēplatio. gͦ nullo mō ſed exn̄s in celo. vult eſſe interra. gͦ exn̄s in celo. eſt ī terra. gͦ ſi eſt locus angeli. ¶ Itē locus habet influentiā ⁊ potentiā ſuꝑ mul eſt in pl̓ibꝰ locis. ¶ Itē Dam̄. d̓t ꝙ ibi eſt. vbi oꝑat̉. ſꝫ an locatū. vn̄ ſuꝑiora nobiliora locant minus nobilia. ſicut pꝫ ex gelꝰ vel eſt. vel pōt eſſe motor celi. ⁊ motor oꝑat̉ ſuꝑ totū mobi hoc ꝙ aqua terram. aer aquā. ⁊ ſic de alijs. ſed corꝑale nō bale. gͦ vnus angelꝰ in vtraqꝫ ꝑte circūferētie celi pōt eſſe ſimul ⁊ bet influere in ſpūale. niſi ẜm ordinē iuſticie. ſicut ī anima pec ſemel gͦ ſi magis diſtat vna ꝑs circūferētie ab alia ꝙͣ celū a ter catrice vl̓ ſpiritu. ergo ſpiritus nō habet locum in corꝑe niſira. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē quāto aliqͥd ſimpliciꝰ eſt. tāto in pl̓ibꝰ reperit̉ culpā. ¶ Item omne locatū babet pondꝰ ⁊ inclinationē ad lo Et rō huius eſt. qꝛ tātomagis recedit a coartatōe. ⁊ magis ap cum. ſed Aug. dicit qd̓ eſt pondus in corꝑibus. hoc eſt amor ī propinquat ad diuinū eſſe qd̓ vbiqꝫ eſt ergo ſi angelꝰ īter crea turas. maxime ad deuꝫ appropinquat. vr̄ ꝙ ſimul ⁊ ſemel ī plu ſpiritibꝰ. ſed inclinatio amoris angelici eſt ad bonū ſpūale. nō ad locum corꝑalem ergo nō babēt locari corꝑaliter. ſed ſolum ribus locis eſſe poſſit. ſicut vniuerſale ꝓpter ſuā ſimplicitateꝫ ſpiritual̓r. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ celum empyreum locat angelos. ⁊ ē eſt vbiqꝫ ⁊ ſemꝑ. ¶ Itē gl̓ificatus ſpūs nō hꝫ cogitatiōes volubiles. immo pōt per donum gl̓ie ſil̓ multa cogitare ſed ītelle glocus angeloꝝ ſicut ꝓbant rōnes ad primā partē. ¶ Ad intelligentiam aūt obiectoꝝ. dd̓m ꝙ locus hꝫ triplicē ꝯparatiōem ctus per naturā in vnico inſtanti. nō aſpicit niſi ad vnū intelli ad locatū. Cōꝑat̉ em̄ prīo in rōe ꝯtinentis. ſcd̓o ī rōe mēſurā gibile. ⁊ per gl̓iam ſimul videt multa. ergo pari ratōe videtur tis. tertio in rōe ꝯſeruātis. Cōtinet em̄ vt vas. ſed mēſurat vt ꝙ angelus gl̓ificatus ſimul poſſit eſſe in locis diuerſis. quantitas. ſed ꝯſeruat vt natura. ẜm hāc triplicē habitudinē ¶ Itē corpus nunꝙͣ pōt eleuari. nec per gl̓iam. nec ꝑ vnionē. ſunt in loco ſubſtātie finite corꝑales ⁊ corruptibiles. Qꝛ finivt ſit excelſius ſpiritu gl̓ioſo. ſed corpus xp̄i per gl̓iam vniōis te ⁊ limitate. ſunt in loco ꝯtinente. Quia corꝑales in mēſurāpoteſt eſſe in locis diuerſis. ergo pari rōne vt videtur ⁊ angete. Qꝛ corruptibiles. in loco ꝯſeruāte. Scd̓ꝫ duas ꝯparatōes lus gl̓ioſus. ¶ Cōtra. Ambroſius in lib. de ſpirituſancto. Oīs primas que ſunt ꝯtinere ⁊ mēſurare. ſunt in loco ſubſtātie. ficreatura certis ſue nature ē circūſcripta limitibus. ſꝫ qd̓ pōt nite. ⁊ coꝑales. ſed incorruptibiles. ẜm primā vero q̄ eſt ꝯtine eſſe vnum ⁊ idē totum ⁊ ẜm actū. ita in hoc loco ꝙ etiā in alio. re ſunt in loco ſubſtātie finite. ſpūales ⁊ īcorruptibiles. vt annō eſt circunſcriptū. ergo vl̓ angelꝰ nō eſt creatura. vel ſi ſit. in geli. Et hͦ dico in loco corꝑali. nam angelꝰ habet locū ſpūaleꝫ pluribꝰ locis ſimul eſſe nō pōt. ¶ Item Dam̄. in li. j. Angelus ⁊ ꝯſeruantē.ſ. dei virtutē locum mēſurantē ſiue circunſcriben dicitur eſſe in loco. qꝛ adeſt intellectualiter. ⁊ circūſcribit̉ vbi tem ꝓprie ſubſtātie ⁊ virtutis limitationē ſiue clauſionē. locuꝫ ⁊ operatur. nō enim poteſt ẜm idem in diuerſis locis operari. vero ꝯtinentē nō tm̄ ſpūalē. ſed etiā corꝑalem. Rō autē quare ¶ Item ſi angelꝰ ſimul eſſet in duerſis locis. nō īdigeret mitti angeli ꝯtinent̉ loco fiue aliquo ambiente eſt ordinatio partiū nec moueri. ſed mouent̉ angeli ſicut pꝫ per ſcripturam ve. ⁊ no vniuerſi. Si em̄ nō haberēt aliqͥd ꝯtinens nō eſſet eoꝝ exn̄tia ui teſta. ergo ⁊c. ordinata adinuicē qꝛ nō ordinem bn̄t in creatiōe. eo ꝙ creata ¶ Item ſi angelus ſimul ⁊ ſemel eſſe poſſet in diuerſis locis. ſunt ſimul nec haberent ordinē vnus ad alteꝝ. hoc aut nō de ſimul ⁊ ſemel poſſet in vno loco tacere ⁊ in alio loco loqui in cet vniuerſum nec ſummū opificē. Rō aūt quare ꝯtinent̉ loco vno moueri ⁊ in alio. quieſcere. ergo duo oppoſita ſimul ⁊ ſecorꝑali duplex eſt. Una eſt limitatio ipſiꝰ ſpūs creati. cum em̄ mel eſſent vera de eodē. ¶ Itē ponat̉ eundē angelū ſimul eſſe ſpūs increatus qui deus eſt. habeat in ſe ſimplicitatē ꝑ quam pariſiꝰ ⁊ rome. quero vtrū de vrbe roma poſſet ire pariſiꝰ. ſi nō eſt intra oīa. ⁊ immēſitatē ꝑ quā ꝯtinet oīa ⁊ eſt extra oīa. cōiquero qͥd impedit. ⁊ nō eſt dare. Si ſic. ſed nihil mouet̉ ad id cat illas ꝯditiōes creature eatenꝰ quatenꝰ nata eſt recipc. vn̄ qd̓ habec. ergo nō pōt ire pariſius. aut ſi vadit pariſiꝰ. ⁊ ibi ſe ſimplicitatē cōicat ſpūi. ſed ſpūs nō potuit reciꝑe virtutē ꝯti īuenit. ſimul fuit priꝰ pn̄s ⁊ abſens. ⁊ poſt bis ē ibi pn̄s. q̄ oīa nētie. qꝛ em̄ ſimplicitas eius eſt finita. ideo eſt hic ⁊ nunc. ⁊ qꝛ ſunt incōuenientia ⁊ abſurda. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ cū ange nō bꝫ partē ⁊ partē. ideo ẜm totū eſt ⁊ nūc. ⁊ iō nō pōt br̄e vni lus babeat eſſe indiniduatū. habet eſſe hic ⁊ nūc qꝛ vero hꝫ eē ca uerſalē capacitatē rerū. Corpus aūt qꝛ ꝯpoſitū eſt ⁊ bꝫ ꝑtes ī limitatū ⁊ virtuteꝫ limitatā. hꝫ eſſe in vno hic. ſiue in vno loco numerabiles. nō potuit participare ſimplicitatē. ſed ꝓpter ꝑ tm̄. Qm̄ ergo tā indiuiduatio ꝙͣ limitatio naturaliter ⁊ inſepa tium extēſionē potuit reciꝑe capacitatē. ideo deus fecit vnuꝫ rabiliter ineſt angelo. hinc eſt ꝙ angelū ſimul ⁊ ſemel opꝫ eſſe corpꝰ nobiliſſimū qd̓ eſſet natū oīa ambire. ⁊ extra qd̓ oīno ni tm̄ in vno loco. ⁊ hoc dicunt autoritates. ⁊ rōnes ꝓbant. ⁊ iō bil eſſet ⁊ hͦ eſt empyreū. ⁊ iō neceſſe eſt angelū eſſe intra ip̄m. ꝯcedende ſunt ꝓ eo ꝙ verū ꝯcludunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ prīo Alia rō ē. qꝛ ī ſolo corꝑe ē diſtīctio hic ⁊ ibi. Ꝙ em̄ creature ce ꝙ ibi eſt. vbi vult. Dd̓m ꝙ illud nō eſt dictū per ꝯcomitātiā ſi 75 tere ordinē bn̄t in mūdo. diſtīctionē ⁊ poſitionē bn̄t ẜm gradꝰ multatis. ꝙ in eodē inſtāti in quo eſt velle eſſe. in quocunqꝫ lo poſitionū ⁊ ita ꝙ vna eſt hic. ⁊ alia ibi. vna ſurſum ⁊ alia deorco ſit eſſe. ſed iō dictū eſt. qꝛ eſſe in loco volito ſequit̉ velle ſine ſum ⁊ in ſolo corꝑe eſt potētialis diſtinctioẜm hic ⁊ ibi. iō īter mora tꝑis magna. ꝓpter velocitatē an gelicā. vt Dam̄ dicit ſeqͥ creaturas ſoli corꝑi dꝫ dari vl̓is potētia locādi. ⁊ reſpectu viſi tur etiā eſſe in loco tali vel tali velle angeli ad nutū. qꝛ angel biliū ⁊ inuiſibiliū. vt ſic vniuerſuꝫ eſſe vnū in oībus ſuis ꝑtibꝰ nō vult niſi ꝙ ꝯpetit nature ſue. vn̄ nō vult ibi eſſe in inſtāti. ſꝫ ordinatū. Et ſic pꝫ rō duplex quare data eſt corꝑi potentia lo in eo tꝑe in quo ſcit ſe poſſe venire eo mō intelligendū. eſt vercandi ſpm̄ ⁊ ſpm̄ ꝯtineri a coꝑe. hoc em̄ exigebat ordo vniuer bum p̄dictū de corꝑe glorioſo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ibi eſt. vbi 56 ſi. tū ꝓpter limitationē ſpūs creati. tum qꝛ in ſolo corꝑe diſtin operat̉. Dd̓m. ꝙ oꝑari alicubi eſt dupl̓r. vel mediate vel imme ctio eſt ẜm hic ⁊ ibi. ¶ Cōcedēde ſunt igit̉ rōes mōſtrātes. ꝙ diate. Immediate. vtputa aīa oꝑat̉ in manu. ſed mediāte maceli empyrei eſt locare angelos. ¶ Qd̓ gͦ obr̄ in ꝯtrariū. p̓mo nū aīa naute oꝑat̉ in tota naui. qꝛ mouēdo manū mouet temo 5ꝰ ꝙ incorporeū nō eſt in loco. Dd̓m. ꝙ nō intelligitur de eſſe ī lo nem. ⁊ mn ouēdo temonē totā nauē mouet. nec tn̄ opꝫ ꝙ ſit in to co. ſicut menſuratum in mēſura. ¶ Qd̓ obijcitur. ꝙ locus anta naui. ſed vbi oꝑat̉ primo per hunc modū intelligēdū eſt ī ꝓ ¶ geli ⁊ anime deus eſt. Dd̓m ꝙ intelligit de loco ꝯſeruante. nō poſito. ꝙ ⁊ ſi angelꝰ eſſet motor celi. vel mouens primo. mouede loco diffiniente. Et iteruꝫ hoc nō cogit. ꝙ ſi deus eſt locus ueret illā partē ſuꝑ quā eſſet īfluētia motoris ⁊ ī illa eēt nō ī to anime ꝙ nihil creatuꝫ locet ſpm̄. ¶ Qd̓ obijcitur. ꝙ loci ad lo ta re mobili vel mota. ſic ēt ītelligēdū ē de angelis. qͥ ſubuerte A catum eſt mutua indigētia. Dd̓m. ꝙ verū eſt de his q̄ locātur rūt ſodomā. ¶ Ad uld̓ qd̓ obr̄d̓ ſimplicitate. Dd̓ꝫ ꝙ eē ſimplex 57

Secundi Libri poreus eſt partibilis. gͦ ſicut eſt oppoſitio in adiecto dice̓ coreſt dupliciter. Aut per priuationē partium cōponētium in eſſe pus īpartibile ſiue punctale. ita ⁊ dicere locū punctalē. Et ite nature. Aut ꝑ priuationē partium ꝯtinētium in eſſe diffinito ſi rum cū punctꝰ nō ſit locꝰ. ponere angelū in puncto eſt ip̄m poue in gn̄e. qn̄ ergo dicitur ꝙ quanto aliqͥd ſimplicius. tanto in nere nō eſſe in loco. Et iō eſt tertia poſitio. ꝙ angelꝰ cū ꝯtinea pluribꝰ. hoc dr̄ de ſimplicitate ſcd̓o modo. quā ſcꝫ babet genꝰ tur a loco corꝑali. ꝙ eſt in loco ꝑtibili tāꝙͣ in loco prīo. ⁊ qm̄ nō reſpectu ſpeciei. ⁊ ideo in pluribus reperit̉ ꝙͣ ſpēs. Cum autē pōt extēdi in eo. ideo neceſſe eſt ꝙ ſit in toto. ita ꝙ totꝰ in toto dicimus angelū ſimplicē hoc eſt ẜm aliud genus ſimplicitatis ⁊ totꝰ in qualibet ꝑte. ⁊ in hoc ē ſil̓is quodāmō ſimplicitas an s ideo nihil ad propoſitum. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de pluralitate co geli ſimplicitati diuine. ſed deficit. qꝛ angelꝰ in vno loco ē de gnoſcibiliuꝫ. q̄ intelligit ſimul ⁊ ſemel. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e dupli aūt vbiqꝫ. Et ex hoc dicit Io. Dam̄. ꝙ angelꝰ eſt in corꝑali loci rōne. qꝛ vis cognitiuamagis efficit̉ deiformis ꝑ gloriaꝫ. ꝙͣ co. ſed intellectual̓r nō figural̓r. qꝛ hoc ſolū capit intellectus uis motiua motu exteriori. Preterea aliud eſt. qꝛ deus exēplar quō ſb̓a vicꝫ tota ſit in partibꝰ. ⁊ tota in toto. ⁊ ita pꝫ rn̄ſio ad diuinū in glorificatis eſt rō cognoſcēdi ẜm rē ⁊ eſſentiā. ideo ī verbū Dam̄. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ dꝫeſſe ꝓportio. Dd̓m. ꝙ nō opꝫ ꝙ ſit tellectꝰ glorificatꝰ multa cognoſcit. ita ꝙ nō diſpergit̉. ſꝫ circa ꝓportio ẜm ſpāles ꝯditiōes ⁊ ꝓprias angeli ⁊ loci. qꝛ angelꝰ ⁊ vnū colligit̉. ſed angelū eſſe in pluribꝰ locis hoc nō pōt eſſe ꝑ nō ponit̉ eſſe in loco ꝓprie eſt tn̄ ibi ꝓportio quo ad finitateꝫ collectionē virtutis ad vnū locū. ſicut intellectꝰ ad vnū primū ⁊ limitationē. ꝑ q̄ duo angelꝰ diffinit̉. ⁊ eſt in loco. ſicut em̄ an cognoſcibile. ⁊ ideo nō eſt ꝯſil̓e. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de corpore gelus hꝫ virtutē finitā ⁊ ſubſtātiā. ſic locus eius artatꝰ ⁊ limixp̄i. dd̓m ꝙ nō eſt locꝰ a minori. nec a ſimili. qꝛ corpꝰ xp̄i in plu tatus eſt. ¶ Qd̓ querit̉ de hoc. Si angelꝰ ponat̉ in loco ī quo ribus locis eſt. qꝛ multa ꝯuertunt̉ in ip̄m. Et ſi q̄ras quare ma minori nō poſſit eſſe. dd̓m ꝙ in hoc differt exn̄tia angeli in corer gis cōgruit aliqua in ip̄m cōuerti. ꝙͣ in aliud corpꝰ. Ratio hu pore ⁊ aīe. ꝙ aīa qꝛ eſt ꝑfectio corporis nati viuificari vita rōius eſt. qꝛ eſt cibus ī quo vniunt̉ ⁊ reficiunt̉ oīa mēbra xp̄i. Et nali. ⁊ illud eſt indeterminata quātitate. ideo pōt eſſe in corpe ſi queras quare cibus hmōi eſt. eadem queſtio eſt de carbone ita paruo ꝙ nō in minori. qꝛ minꝰ nō eſſet organizabile ⁊ viuiqͣre calefacit ꝓpter coniunctionē cum igne. ſic caro xp̄i repleficabile. angelꝰ aūt qꝛ nō eſt vt ꝑfectio ⁊ ſimplex eſt. qꝛ in qua ta eſt delectatione vt carbo ignis igne. ⁊ hoc totū tactū eſt dif ut li libet ꝑte loci totꝰ. quātūcunqꝫ parua eſt ratio loci. ſaluat̉ in qͣ fuſius in primo libro ⁊ in quarto. 41 libet. ⁊ ideo nō pōt accipi locꝰ iſte ita paruꝰ. qͥn adhuc poſſit eē De mō eſſendi angelum in loco. Et q̄ 2 q in minori. ⁊ ideo nō eſt dari locꝰ in quo minori nō poſſit eſſe. ē UEIIIO. III. ritur. vtruꝫ ſit in loco īpartibili. ſiue tn̄ dari locꝰ in quo maiori nō pōt. ſicut ⁊ aīa. qꝛ hoc venit ex lipunctali. Et ſic ꝙ vr̄. Pam̄. dicit ꝙ angelꝰ ē ī loco. nō figurali n6 mitatōe. Sicut ergo in coporibꝰ ſtatus eſt in aſcendendo. ſed ter. ſed intellectualiter. cū ergo nihil ipſiꝰ loci ſit infigurabile nunꝙͣ eſt ponere ſtatū in diuidēdo. nec vnꝙͣ deuenit̉ ad īparti ⁊ intelligibile. niſi punctꝰ. eſt in puncto. ¶ Itē ꝓportio dꝫ eſſe bile. ſic incelligēdum eſt circa exiſtentiā angeli in loco. ¶ Qd̓ locati ad locum. ſed angelꝰ eſt ſimplex ⁊ īpartibilis. ergo ei de obr̄. ꝙ eſt ꝑ modū recipiētis ⁊c̄. Dd̓m. ꝙ veꝝ eſt vbi receptum betur locꝰ ſimplex ⁊ impartibilis. ſed hic eſt ſolꝰ punctꝰ loci. er depēdet a recipiēte. ſicut ſpēs recipit̉ in organo. ⁊ recipit̉ in ī go ⁊c̄. ¶ Itē ponamꝰ angelū eſſe in loco in quo minori nō pōt tellectu. ⁊ exiſtētia eiꝰ depēdet ex eo in quo recipit̉. ⁊ ſe hꝫ ad eſſe. q̄ro an̄ ille locꝰ eſt partibilis. aut īpartibilis. Si partibiction illud ꝑ moduꝫ īformātis. hinc eſt ꝙ recipit modū ſue exn̄tie ab lis. gͦ cuꝫ angelꝰ ſit ſimplex adhuc pōt eſſe in minori. Qd̓ ſi nō in cad eo in quo recipit̉. nō ſic angelꝰ recipit̉ a loco. qꝛ nō pēdet ex il pōt eſſe in minori. vr̄ ꝙ ille ſit īpartibilis. ſed nihil eſt īpartibi tia ſec lo. ¶ Qd̓ obr̄. ſi totus ſit in qͣlibet ꝑte loci. cum ſint plura loca le in loco niſi punctꝰ. ergo ⁊c. ¶ Itē qd̓ recipit̉ in aliquo reciuſpeci ⁊c. Dd̓m ꝙ totus eſt ī qualibet ꝑte. nec tn̄ in pl̓ibus locis. ſicut pit̉ ibi ꝑ modū recipiētis. nō ꝑ modū recepti. ſi gͦ angelꝰ eſt in vittere nec aīa dum viuificat totū corpus nō viuificat diuerſa corꝑa. loco partibili. eſt partibiliter. ſed impoſſibile eſt angelum reaidinelic ſed vnū. ¶ Qd̓ aūt obr̄. eſto ꝙ corpus illud ſiue locus in quo ē ciꝑe partitionē. gͦ ⁊c̄. ¶ Item ſi angelꝰ eſt in loco partibili tāiufcia dut angelus diuidat̉. Dico ꝙ ſi diuideret̉ in mille ꝑtes. dum tn̄ ꝑꝙͣ in loco primo. aut ergo eſt totꝰ in qualibet parte. aut eſt ita ī rubus ſpinitutes nō ſequeſtrent̉ lōge abinuicem. totus eſſet in oībus. ⁊ oēs toto ꝙ pars eſt in parte. Si totꝰ eſt in toto. ita ꝙ pars eſt ineſſent ei vnus locus. qꝛ nullā hꝫ rōnē ambiēdi vl̓ diffiniēdi an te. ergo eſt partibilis. Si ita ꝙ in qualibet parte totꝰ. cum gͦ ꝑ illu geluꝫ ſed illud qd̓ cōplectit̉ oēs partes. locus em̄ nō numer at̄ tes loci ſint multe. erit in pluribꝰ locis. Si tu dicas. ꝙ eſt ī oī ua ẜm numeꝝ corpoꝝ locātiū. ſicut pꝫ. qꝛ vnū corpus pōt eē ꝑtim bus illis tāꝙͣ in loco vno. ſicut aīa eſt in oībꝰ partibꝰ corporis in aere. ꝑtim in aqͣ ꝑtim in terra. nec tn̄ ī tribꝰ locis. ſꝫ ī vno ē. Cōtra. Eſto ꝙ corpus illud diuidat̉. ⁊ locꝰ eſt in quo eſt ange x Et vltima. vtruꝫ pl̓es angeli ſint ſi ꝙ iii. lus. cōſtat ꝙ nihilominꝰ. pōt eſſe in oībus partibꝰ. cū nō penehicuaror 4 UEIIIO. j. mul in eodeꝫ loco prīo. Et ꝙ ſic. vr̄ deat ex aliqͣ ꝑte pͥncipaliter. ⁊ ſi hoc. cum ſit ibi locoꝝ multitu truct rōne multiplici. Et prīa hec eſt. angelus nō eſt ī loco corꝑalido. erit angelꝰ in pluribꝰ locis. ¶ Cōtra. punctꝰ nec eſt locus. nus tho ter. ſed ſpūaliter. gͦ cū dicat ph̓s. iij. de aīa. ꝙ aīa locus eſt ſpenec pars loci. gͦ qd̓ eſt in puncto. vel in loco punctali. nō eſt in in adi cierum. in quo.ſ. ſunt ſpūaliter. ſil̓is eſt modus exn̄di angelū ī loco. ¶ Itē punctꝰ vt dicit ph̓s eſt ſubſtātia poſita.i. eſſentia ai loco ⁊ ſpēꝫ in aīa. ſed in aīa ſimul pn̄t eſſe pl̓es ſpēs. ita ꝙ vna bn̄s poſitionē in quo differt ab vnitate. gͦ ſi angelꝰ eſt ī puncto vin nō eſt ī alia. gͦ pari rōe pl̓es angeli in vno loco corꝑali. ¶ Itē ẜm ꝓportionē puncto ꝯuenientē. ergo angelꝰ hꝫ poſitionē. ſed ni. angelus nōe mīoris ſimplicitatis ꝙͣ punctꝰ. ſꝫ duo puncta pn̄t forma hn̄s poſitionē in materia. nō eſt motor ſufficiēs eius in eſſe ſimul. ergo pl̓es angeli. Probatio minoris. ph̓s dicit. ꝙ cō quo eſt. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſi angelꝰ eſt in puncto prīo. ergo influit virtutē ſupra punctū. gͦ cū punctꝰ ſit īproportionabilis corꝑi. ī tigua ſunt quoꝝ vltima ſunt ſimul. ⁊ dicit ꝙ ſimul ſunt q̄cunqꝫ in eodē loco prīo ſunt. ergo cuꝫ ꝯtingat lineas ꝯtinguari ⁊ ita poſſibile eſt ꝙ virtꝰ eiꝰ ſe extēdat ad corpꝰ. ⁊ ita nūꝙͣ mouebit vltima eſſe ſimul. ergo duo indiuiſibilia ſunt ſimul. ¶ Itē per corpꝰ. ¶ Itē aīa eſt in toto corꝑe. ſed hͦ nō facit vnio. qꝛ ex hoc aliud ſil̓e. qꝛ angeli ſunt lumina ſpūalia. ſicut dicit Dyo. ſed lu ip̄o hꝫ depēdētiā. ⁊ ita artationē. gͦ hoc ē rōe ſimplicitatis. cū mina corꝑalia q̄ ſunt minoris ſimplicitatꝭ. ⁊ magis depēdēt a gͦangelꝰ ſit eque ſimplex. vel magis ꝙͣ aīa. vr̄ ꝙ multo fortiꝰ in loco corꝑali ſimul ſunt ſicut dicit Dyo. ⁊ pl̓es ſpes in eodē me maiori loco vl̓ equali totꝰ poſſit eſſe. ¶ Rn̄. triplex circa hͦ fuit dio ſimul ſunt. ſicut patet. ergo pari ratiōe. īmo a fortiori plueo poſitio. Fuerunt em̄ qͥdā dicētes. ꝙ angelꝰ ꝙͣuis ſit in loco cor res angeli in eodē loco. ¶ Itē rōnalis aīa magis appropriat porali. nō tn̄ eſt in eo corꝑaliter. ſed ſpūaliter. Qm̄ vero nō eſt ſibi corpus in quo toto eſt ꝙ angelus locuꝫ. qꝛ maiori nexu illi in loco ſitualiter. iō nec ẜm totuꝫ. nec ẜꝫ ꝑtē. nec ẜm īpartibile vnitur ſed demō pōt obſidere ⁊ eſſe in eodē corꝑe cum aīa. erqꝛ nulla oīno eſt cōmēſuratio angeli ad locū. Sꝫ iſta rō nō ingo ⁊c̄. ¶ Itē ſancti dicunt. ⁊ infra habebit̉. ꝙ corpꝰ gl̓ificatuꝫ telligibilis eſſe vr̄. quō.ſ. aliqͥd poſſit eſſe in aliquo. ⁊ diffiniri pertranſit per nō gl̓ificatū. ergo pn̄t ſimul eſſe duo corpora. g ⁊ ꝯtineri. nec tn̄ prīo īmediate ſit in toto vel in parte. vel in ꝑti multo fortius duo ſpūs. Si dicas ꝙ nō valet inſpiritibus. qꝛ bili. Omne em̄ qd̓ eſt in aliqno loco toto. vel eſt rōne totiꝰ. vel vnus nō eſt materialis reſpectu alteriꝰ. ſicut corpꝰ nō gl̓ificatu rōne alicuius ꝑtis. Et ideo fuit circa hoc ſcd̓a poſitio.ſ. ꝙ an reſpectu gl̓ificati. obr̄ tunc. ſint ſimul duo corꝑa aīata. quoruꝫ gelꝰ eſt in loco īpartibili ſiue pūctali. ⁊ rō eoꝝ erat iſta. qꝛ anvnū ſit gl̓ificatū. ⁊ alteꝝ nō ꝯſtat ꝙ due aīe ſunt ſimul. ⁊ tn̄ vna gelus hꝫ materiā oīno differētē a corꝑaliū materia ẜm eſſe ſcꝫ nō eſt materialis reſpectu alterius. ergo pari rōne duo ſpūs. ꝙ nō eſt extēſa. vn̄ cum materia ſit ſimplex vt punctꝰ. de ſe di¶ Itē ſpūs rōnalis nō occupat locū. Intelligamꝰ eī ꝙ locꝰ ſit cunt angelū hēre ſimplicitatē ꝓportionalē puncto. ⁊ ita ī loco vacuꝰ a corꝑe ⁊ ponat̉ ibi ſpūs. nihilominꝰ erit vacuꝰ ſic̄ priꝰ. ⁊ punctali. Sꝫ hec poſitio falſa eſt ⁊ non intelligibilis. Quicqͥd natꝰ tm̄ reciꝑe quantū priꝰ. gͦ cum eque bene poſſit ibi eſſe corem̄ ſit de materia ſicut infra dicet̉. hͦ tn̄ eſt verū. ꝙ oīs locꝰ cor pus ſicut

Diſtinctio pus. ſicut ſi nō eſſet ſpūs. pari rōne vr̄ ꝙ alius ſpūs. ¶ Cōtra cut in predictis angeli differebant ⁊c. Strabꝰ dicit ⁊ habet̉ in lr̄a. ꝙ ſtatim cum empyreum eſt factū a ¶ Quattuor quidē angelis vident̉ eſſe attributa. Cōtra. vr̄ repletum eſt ſctīs angelis. ſꝫ nō eſt repletuꝫ quo ad vacuitatē ſibi ꝯtradicere in enūeratiōe. enum erat em̄ ſex. ſicut pꝫ q̄ ſunt gͦ quo ad ornatꝰ totalitatē. gͦ loca diſtincta ⁊ diuerſa bn̄t ī em̄ eſſentie ſimplicitas. ꝑſonalis diſcretio memoria. intelligētia. pyreo. gͦ ſi ita eos ꝓduxit deꝰ ſicut nati ſunt eſſe. nō gͦ in eodeꝫ voluntas. ⁊ ulberum arbitrium. ¶ Item videtur ſibi cōtradiloco nati ſunt eſſe. ſꝫ in diuerſis. ¶ Itō Aug. de fide ad pe. In cere in repetitiōe dicit em̄ eſt ſingulis ſpiritibꝰ naturalis terminꝰ quo ad ſeinuicē diſtinꝟ ¶ De quattuor naturali in ſequē. c. ꝙ circa tria eſt guunt̉. ⁊ vnꝰ in altero nō eſt. gͦ ſi diſtincti ſunt ꝑ terminos naturales. īpoſſibile eſt eos eſſe ſimul. ⁊ in eodē loco ſimul exiſte bus attributis angelis ī ipcōſideratio.ſ. circa ſubſtā tiā. formā. ⁊ ptātē. Querire. ¶ Item locꝰ dr̄ ad locatum relatiōe eſſentiali. gͦ cum multi ſo ꝯditiōis ſue initio. a tur gͦ de ſufficiētia illoꝝ qͣt plicato vno relatiuoꝝ. multiplicat̉ ⁊ alteruꝫ. quot ſunt locata. Cce oſtēſuꝫ eſt tuor. vr̄ cm̄ ꝙ multo plura Diſt. iij. tot ſunt loca. eodē mō quo locꝰ dr̄ ad locatuꝫ. gͦ cum locꝰ ange vbi angeli fuedn̄t attribui.ſ. īcorruptibi li dicat̉ ad nō locatuꝫ ꝑ modū mēſurātis. ſꝫ ꝑ modū diffiniētis litas. ſpūalitas. ⁊ hmōi. ex rint mox vt cre gͦ quot ſunt angeli diffiniti. tot ſunt loca diffiniētia. ¶ Item ſi cut ſe hꝫ locꝰ ad locatum. ⁊ ecōuerſo. gͦ ſicut vnum locatum ad ꝑte eſſentie. Ex ꝑte poten ati ſunt. nūc cō tiaruꝫ iraſcibilis. ⁊ ꝯcupi plura loca. ita vnꝰ locꝰ ad pl̓a locata. ſꝫ vnum locatū vt angelꝰ ſequēs eſt inue nō pōt eſſe in pl̓ibꝰ locis. gͦ vnꝰ locꝰ nō pōt eſſe pluriū angeloꝝ ſcibilis. ⁊ ita ꝯpetit eis in ſtigare quales facti fuerint ī ergo ⁊c. ¶ Rn̄. ad p̄dictā qōnē dixerūt aliqͥ. ꝙ angeli poterāt genium ſicut memoria. ipſo primordio ſue conditio 5. eſſe pl̓es ſimul nullo repugnāte. ⁊ hͦ propter ſuā ſimplicitatē. ⁊ ¶ Itē vr̄ ſuꝑfluitas qꝛ li. a nis. ⁊ quattuor quidē angear. nō diſcernitur a ratiōe ꝓpter hoc ꝙ locuꝫ nō replēt rōne ſue ſpūalitatis. vnde nec mi nuunt loci capacitateꝫ quēadmodū nec lumina. nec idola ī me ⁊ voluntate. ergo nō dꝫ qͥr lis vidētur eſſe attributa in dio. nec ſpēs in aīa q̄ in eodem ⁊ ẜm idem ſunt in multitudine. to loco ꝯnumerari. ¶ Itē initio ſubſiſtentie ſue.ſ. eſſen nec tn̄ ponit̉ ydolum in ydolo. nec lumē in lumine. ſic dicūt ſe tertium attributum qd̓ eſt tia ſimplex.i. indiuiſibilis ⁊ ī br̄e in ꝓpoſito. Nec cogit obiectio de repletione celi. qꝛ hoc di rō. Aut accipit̉ pro cognimaterialis ⁊ diſcretio perſo ctum eſt ꝓpter ſpirituū multitudinem. nec de virtute ſiue loco tiua tm̄. aut ꝓ cognitiua ⁊ nalis. ⁊ per rarionem natura ſpūali. qꝛ ſemꝑ diſtinguunt̉ ꝓpria virtute ⁊ natura. nec vnꝰ illa motiua. Si prīo mō. ergo bit̉ alij. de relatione. qꝛ vniꝰ ad alteꝝ non eſt babitudo. nec de liter inſitam. intelligētia me male diuidit̉ in intelligen pendentia neceſſitatis. ſed ſolum cuiuſdā cōgruitatis. Alij di tiā. ⁊ volūtatē. Si ſcd̓o mo moria ⁊ volūtas ſiue dilecto xerunt. ꝙ ꝙͣuis angelus ſpūaliter ſit in loco. tn̄ pl̓es angeli in do. ergo ſuperfluit li. arb. liberū quoqꝫ arbi.i. libera in eodem loco ſimul eſſe non poſſunt. repugnāte babitudine diſtī ¶ Rn̄. dd̓ꝫ. ꝙ iſta attribuclināde volūtatis ſiue ad bo ctionis. que eſt loci ad angeluꝫ. Sicut em̄ due ſpēs albedinis ta ſunt ꝯueniētia angelo ꝑ num ſiue ad maluꝫ facultas. in eadem aīa eſſe nō poſſunt. non ꝓpter hoc ꝙ repugnet reple naturā ſuā ⁊ fui creatione tio. ſed ꝓpter hoc ꝙ repugnat ipſiꝰ aīe informatio. qꝛ informa tanꝙͣ pͥncipalia a qͥbꝰ alia Poterāt em̄ per li. arbitriū ta ſpecie albedinis. non pōt iterum cōſimili ſpē informari. Si bn̄t ortū. Et ſumit̉ ſufficiē ſine violentia ⁊ coactione ad militer in propoſito locus diffiniens aliquid non pōt aliud qd̓ tia ſic. In angelo em̄ eſt cō vtrumlibet propria volunta eodem modo eſt in loco diffinire. vnde ſicut vnum corpus non ſiderare eſſe ⁊ poſſe. ſiue te deflecti. pōt ꝑficia duabꝰ aīabus. ſic nec vnus locꝰ primus deputari ſb̓am ⁊ ꝑſonā. Et circa ſub duobus ſpiritibus. Sed multo melius iſtam queſtionē termi ¶Quō recipiūt magis ſtantiā duo.ſ. quo eſt. ⁊ pe nare poſſumus ſi reſpiciamꝰ ad rōnē. ob quā angelos ponimꝰ ⁊ minꝰ in attributis. nes hͦ eſt ſb̓a ⁊ ſimplicitas b in loco corꝑali. hͦ enim nō eſt ꝓpter indigentiā angeli. qꝛ omni Uel ip̄m qd̓ eſt. ⁊ penes h̓ ¶ Hic ꝯſiderandū eſt. vtrū corporali loco deſtructo. poſſet ſpūalis ſb̓a ꝑmanere. Nec etiā eſt ꝑſonatꝭ diſcretio. Sil̓r in ſua ſubſtantia ſpūali ⁊ ſaeſt ꝓpter indigentiā loci. qꝛ ꝑ pn̄tiā angeli nulla remouet̉ indicirca poſſe eſt conſiderare pīa ratiōali ⁊ libertate arbigentia loci. ſed hoc eſt propter ordinē vniuerſi. Qm̄ igit̉ angeip̄am potētiā. ⁊ penes hoc trij q̄ oībꝰ iuerant. oēs equa lus locum non occupat. augelꝰ indigentiā loci corꝑalis nō ter tertiū.ſ. rō naturaliter inminat. nec ſimpl̓r. nec in parte. Ideo ꝙͣtum eſt de ſpūali natules fuerint vt ſit prima ꝯſide ſita eſt iterum conſiderare ra eius ⁊ loci nihil ꝓbiberet pl̓es ſpūs ſimul eſſe ſicut pl̓a ydo facultatē potētie. ⁊ penes ratio de ſubſtātia. ſcd̓ade for la vel ſpecies in aīa: ſed qm̄ ordo vniuerſi ita tollitur per oīmo hoc eſt quartū attributuꝫ ma tertia deptāte. Perſona dam indiſtantiā ſicut ꝑ diſtantiā infinitā. ſicut non patit̉ ordo ſcꝫ lib. arbi. Uel aliter. anquippe ſubſtātia ē ſapīa forvniuerſi vt angelꝰ infinite diſtet ab angelo. īmo oēs ītra vnaꝫ gelus bꝫ quadrupl̓r conſima arbitriū poteſtas. Et ad circunferētiā celi vltimi claudunt̉. ſic nō patit̉ ꝙ angelꝰ in eo derari. ſcꝫ in ſe. ⁊ ſic eſſētie esdē loco prīo ſimul ſit cum angelo. Ex bis patēt obiecta. ¶ Qd̓ ſubſtātiā quidē ꝑtinet natuſimplicitas. Ad alteruꝫ an em̄ obr̄ de ſpēbus in aīa ⁊ punctis ⁊ luminaribꝰ. pꝫ rn̄ſio ꝙ nō re ſubtilitas. ad formā vero ī gelū. ⁊ ſic ꝑſonalis diſcreeſt ſil̓e. pro eo ꝙ diuerſe ſpēs diuerſas indigētias aīe cōplent. tio. Ad deum. ⁊ ſic memotelligētie perſpicacitas ⁊ ad non ſic pl̓es angeli indigentiā loci. Ampliꝰ nō ſic attēdit̉ ordo ria. intelligentia. ⁊ volunptātē rōnalis voluntatis ha in illis ꝙͣtū ad exiſtentiā in loca. ſicut in angelis. Sil̓r ſequen tas in quibus conſiſtit ratia duo nō valēt. qꝛ nihil eſt ibi qd̓ repugnet ordini vniuerſi. bilitas. Ille ergo eſſentie rō tio imaginis. In compaqꝛ demon ⁊ aīa ſunt in corꝑe diuerſo mō eſſendi. ⁊ corpus non nales q̄ perſone erant. ⁊ ſpiratione ad ea que ſubiecta glorificatū eſt materiale reſpectu glorificati. Ultimū vero con ritꝰ erāt naturaqꝫ ſimplices ſunt eorum regimini. ⁊ ſic cludit a parte nature angeli. ſed aliud eſt qd̓ impedit. Hic dihabet liberum arbitrium. b ⁊ vita īmortales differenteꝫ cit ꝙ dit Quales creati Uel aliter ⁊ magis ẜm cōſo effentie tenuitatē. ⁊ differētē Diſtinctio. iij. ſunt angeli. ferennantiā ad ea q̄ dicunturiſi tes erāt ſapīe pſpicacitatē. atqꝫ dr̄ntē Cce on̄ſum eſt ⁊c. Supra egit mgr̄ qn̄ ⁊ vbi creati lr̄a. Ꝙꝛ in angelo eſt conſi arbitrij libertatē ⁊ habilitain illis. ſunt angeli. In ꝑte iſta on̄dit. qͣles facti ſunt. Et (qs derare ſb̓am. formā ⁊ potē qm̄ qualitas angeli pōt attēdi. Aut ꝙͣtū ad natutiā. Subſtantia aūt ꝯſide rales babilitates ſiue qualitates reſpiciētes diſrari pōt dupl̓r ſicut dictū eſt ⁊ ſic ꝯpetit ei ſimplicitas ⁊ ꝑſonalitas. forme attribuit̉ ima poſitionē nature. aut merituꝫ. aut p̄miū ideo hec ginis pulchritudo ſiue venuſtas. potētie attribuit̉ libertas. ⁊ pars hꝫ tres. In prīa determīat de primis.ſ. de attributꝭ. In ſic pꝫ quō quattuor reducunt̉ ad tria. Pꝫ ꝙ tertiū attributū ī ſcd̓a de babitibꝰ malicie ⁊ bonitatis. ibi. Illud quoqꝫ inueſti tria diuidit̉. ī qͥbꝰ ꝯſiſtit imago. Pꝫ etiā quō tertiū attributū gatiōe. In tertia de habitibꝰ btītudinis ⁊ miſerie. īfra di. iiij. differt a qͥnto. Pꝫ ēt ſufficiētia ⁊ rn̄ſio ad obiecta: qꝛ hͨ enūerāt̉ Poſt hec vidēdū vtrū ꝑfectis. Prima pars hꝫ tres. In prima attributa pͥncipalia. b ¶ Dr̄ntē eēntie tenui ⁊c. Cōtra ſimplienumerat ⁊ diſtinguit illa attributa. In ſcd̓a oſtendit quomo citas r̄ſpicͣ eēntiā ſiue ſb̓aꝫ. ſic̄ d̓r ī lr̄a. ſꝫ ſb̓a n̄ r̄ſpic magꝭ ⁊ minꝰ do recipiunt magis ⁊ minus. ibi. Hic conſiderandum eſt vtrū gͦ ⁊c. Itē ſimplex d̓t p̓uatōeꝫ ꝯpōi ſꝫ p̄uatōes n̄ r̄cipiūt magꝭ ⁊ ⁊cͣ. In tertia oſtendit in aliquibus alijs equalitatem ibi. Et ſi minꝰ gͦ ⁊c. Itē magꝭ ⁊ minꝰ ſi alicui īpōit̉. hͦ ē ꝑmixtionē cū ſuo

Secundi Libri 5 termino. ⁊ ſic opponit. oppoſito. ſed ſimplex ſpūs nō eſt ꝑmixtꝰ alicui ꝯpoſitiōi q̄ ſit d ¶ Quod ſpūs erant. ꝙ indi. ⁊c. Cōtra. ideo ſunt ſpūs morta oppoſita ſimplicitati angelice. ⁊ oēs hn̄t eaſdē ꝯpoſitiones. gͦ les. qꝛ ſunt ſimplices. ſed nō ſunt equaliter ſimplices. ergo ⁊c. ī oēs ſunt equaliter ſimplices. ¶ Rn̄. ad hͦ dd̓m. ꝙ in angelis e ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ ẜm ꝙ ſpūs priuat corpulentiā. ⁊ immortalitas. gradꝰ ſimplicitatis. ⁊ hͦ manifeſtat gradꝰ virtutis. Qꝛ vnꝰ anpriuat corruptionē. qꝛ vtrobiqꝫ ⁊ reſpectu oīm angelorū eſt pri gelꝰ eſt potētior altero. ⁊ ꝙͣto in ſpūalibꝰ aliqͥd ē fimpliciꝰ. tāto uatio horū vl̓is. ideo dicit iſta equalia. nihilominus tn̄ ſi attē virtuoſiꝰ. Hoc etiā manife datur ad id qd̓ poſitiōis eſt ibi. ſic pōt eſſe gradus ſicut opꝑo ſtat approximatio ad deū tem recte habuiſſe intelligūnit. Magr̄ accipit ẜm ſenſum verborū magis conſuetum. ⁊ ẜm Per ſil̓ ſi em̄ ꝑ naturā vnꝰ eſt deo tur. Sicut in corꝑibꝰ nō nul ꝙ huiuſmodi noīa conſueuerunt intelligi a nobis. tn̄dineꝫ ꝓximior altero ⁊ ſil̓ior. erla differentia eſt ẜm eſſentiaꝫ corporū D intelligentiā huius partis duo q̄runt̉. ẜm duo go magis accedit ad diuiac formā. ⁊ pondus. Quedā ita eſſe attributa. qꝛ de alijs habebit̉ infra. Et primo q̄ri nam ſimplicitatē. Manife on̄dit. tur de ſimplicitate eſſentie. Scd̓o vero de diſcreem̄ alijs meliorē ac digniorē ſtat vlteriꝰ hͦ ip̄a cognitio tione ꝑſonali. Circa primuꝫ querunt̉ tria. Primo qꝛ vnus alteꝝ purgat. peleſſentiā ⁊ formam hn̄t. ⁊ alia 41 Quō ac vtrū angelus ſit ſimplex. an ꝯpoſitus ex materia lēdo ignorantiā. ergo vnꝰ alijs leuiora ⁊ agiliora ſunt. cipiunt ⁊ forma. Scd̓o dato ꝙ ſic. querit̉ vtrū eadē ſit materia in ſpūa altero prior ⁊ ſimplicior. ⁊ Ad hunc ergo modū creden magis ⁊ libus ⁊ corporalibus per eſſentiam. Tertio queritur. vtruꝫ ſit ideo bene dicit mgr̄. ꝙ eſt dū eſt illas ſpūales naturas minus vna numero. aut ẜm identitatem aliam. gradꝰ ī ſimplicitate eſſenꝯueniētes ſue puritati ⁊ exUtrū angelꝰ ſit ꝯpoſitꝰ ex diuerſis natu tie. ¶ Qd̓ obijcitur ꝙ ſub d) UEIIIO. j. ris.ſ. ex materia ⁊ forma. Et ꝙ ſic on̄dit̉ A ſtantia nō recipit magis ⁊ cellētie. ⁊ ī eſſentia. ⁊ ī forma ꝑ rōnē mutatōis. Nullū mutabile eſt ſimplex. ſꝫ angelꝰ de ſua minus. rn̄deri pōt ꝑ inter ⁊ in facultate dr̄ias accepiſſe natura eſt mutabilis ⁊ mutat̉. gͦ hꝫ cōpoſitionē. Sꝫ vlteriꝰ ꝙ emptionē. qꝛ vna creatura in exordio ſue cōditōis. qui ex materia. cuicūqꝫ ineſt mutatio. ineſt pͥncipiū mutabilitatis veriori mō eſt ens ꝙͣ alia. bus alij inferiores. alij ſuꝑio ſed pͥncipiū mutabilitatis eſt materia. gͦ ⁊c. Prīa manifeſta eſt Et ꝙ dr̄ ſubſtantiā non re res dei ſapīa conſtituerētur. ſcd̓a pꝫ ꝑ Aug. xij. ꝯfeẜ. Oē mutabile inſinuat noticie nr̄e quā cipere magis ⁊ minꝰ. hͦ ītel dā īformitate. qͣ forma capit̉. vel mutat̉. vel vertit̉. Et Boetiꝰ ligēdū eſt logice. ¶ Uel di alijs maiora. alijs mīora doin. j. lib. de tri. Nihil qd̓ eſt mere forma accn̄tibꝰ pōt ſubijci. ⁊ cenduꝫ. ꝙ aliud eſt dicere na p̄ſtātes vt qui tūc ꝑ natu ana ibidē exp̄ſſe dicit ꝙ forma nō ſuſcipit accn̄tia. qꝛ hͦ nō ſuſcipit eſſentiam. aliud ſimplicita ralia bona alios excellebant 4 niſi materia ſubiecta. Si tu dicas mihi. ꝙ mutabilitas venit re tem eſſentie. ⁊ ſimplicitas ip̄i ēt poſt ꝑ mūera gr̄e eiſdē bus. qꝛ ſunt ex nihilo. ſicut ī pluribꝰ locis dicit Aug. Sꝫ ꝯſtat eſt proprietas eſſentie. ij p̄eſſent. Qui em̄ natura maꝙ mutabilitas nō ē pura p̓uatio. īmo d̓t aliquā poſitionē. gͦ nō ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ dicit pribꝫ cām ip̄am purā puationē. neceſſe eſt gͦ ꝙ habeat cām ip̄aꝫ uationē. Dicendum. ꝙ ⁊ ſi gis ſubtiles. ⁊ ſapīa ampliꝰ ofi dicētē poſitionē. ſꝫ nō poſitionē oīmodā. cū etiā dicat priuatio dicat priuationē nō tamen ꝑſpicaces creati ſunt. hi etiā 11 nē. ergo eſt aliqͥd qd̓ nō eſt oīno aliqͥd. nec oīno nihil. ſed aliqͥd pure priuationeꝫ. qꝛ aliqͥd maioribꝰ gr̄e muneribus p̄q16 qd̓ eſt mediū inter aliqͥd ⁊ nihil. hoc aūt d̓t Aug. materiā. gͦ ⁊c. ponit. ⁊ ideo pōt recipere diti ſunt. ⁊ dignitate excellē51 ¶ Itē hocip̄m on̄dit̉ ꝑ irōnē actōis ⁊ paſſiōis. qꝛ nihil idē ⁊ ẜꝫ magis ⁊ minus. ¶ Quod idē agit ⁊ patit̉. ſꝫ angelꝰ idē agit ⁊ patit̉. gͦ hꝫ aliud ⁊ aliud pͥn tiores alijs ꝯſtituti. Qui ve obijcitur de permixtione. cti t cipiū. ẜm qd̓ agit ⁊ ẜm ꝙ patit̉. Sed pͥncipiū ẜm ꝙ agit eſt for Dicēdū. ꝙ illud nō habet ro natura minꝰ ſubtiles. ⁊ ſa Va ma. principiū vero ẜm qd̓ patit̉ non pōt eſſe niſi materia. gͦ ⁊c. Scd̓m ē vbiqꝫ veritateꝫ. ſed in his piētia minꝰ ꝑſpicaces cōditi x Maior ꝑ ſe manifeſta eſt. ⁊ minor ſil̓r ptꝫ. nā angeli eſt recipeꝙ eſt cō oppoſitis quoꝝ vtrūqꝫ eſt ſunt. mīora gr̄e dona habuein re illuminationes ⁊ dare. ⁊c. Si forte des inſtantiā ꝙ mediuꝫ ſideran aliqua natura. in alijs verūt. īferioreſqꝫ cōſtituti ſunt mno. ꝑ eandē naturā recipit lumen ⁊ dat. vt pꝫ in acre. nulla eſt inda dr̄ia rō eſt ꝑ maiorem acceſſum iii ſapīa dei equo moderamine ſtātia. qꝛ mediū nō hꝫ rōnē actiui nec cooꝑatiui. Et rurſus. hͦ ī facl̓tatꝭ ad ſuum ſummū. vnde ma ſtātia nō pōt fieri in vera actōe ⁊ paſſiōe. angelꝰ em̄ agit ⁊ pa arbitrij ior ſimplicitas eſt in ange ccūcta ordinātis. Inip̄a facul poſitiar titur. dū em̄ agit qd̓ nō dꝫ. patit̉ qd̓ debet. dū agit culpa. patit̉ qd̓ nec lonō ꝓpter paucitatē com tate arbitrij differentia aīad iij penā. vt nullo mō ſit dedecꝰ pctī ſine decore iuſticie. ⁊ hͦ ē paſmīor te poſitionis. ſed propter ac uertēda eſt ẜm differētē natu u ꝓpuſtur ſio proprie. ¶ Item hoc vr̄ ꝑ rationē indiuiduatiōis. in ange nuitas ī ceſſum maioreꝫ ad ſumme re virtutē ⁊ differētem cogni nio lis em̄ eſt diſtinctio ypoſtaſum. non ꝑ originē. Fiat ergo talis firmita ſimplex. hoc aūt eſt ꝓpter iij tionis ⁊ intelligētie vim. Et ratio. Oīs diſtinctio ẜm numeꝝ venit a principio intrinſeco ⁊ tem nec maiorem nobilitatem forſubſtātiali. qꝛ oībus accn̄tibꝰ circunſcriptis. differētia nūero mīor co me. ſicut ignis pōt dici in ſicut differēs vigor ⁊ ſubtili ſunt diuerſa. ſꝫ nō venit a forma. gͦ venit a pͥncipio materiali. gͦ gnitio corꝑalibꝰ ſimplicior aere. tas nature infirmitatē nō ad ⁊c. Maior ꝑ ſe manifeſta eſt. mīor pꝫ ꝑ ph̓m. qui dicit de celo ⁊ ſapīe igͦ c ¶ In ip̄a facultate arbi ducit. mīorqꝫ cognitio ſapīe mūdo. Cū dico celū. dico formā. cū dico hoc celū dicomateriā ⁊i rantiaꝫ trij differētia aīaduertenignorātiānō ingerit. ſic liber ⁊ idē in pluribꝰ locis d̓t. ꝙ oīno materia nūerabil̓r ſe bꝫ. Si di nec infe da eſt. Contra lib. arb. eſt cas ꝙ materia vocat̉ ip̄a ypoſtaſis. ſiue ip̄ꝫ qd̓ ē tūc q̄ro a te de tas inferior nullā arbitrio ne rior lib̓ liberū a boni coactōe. nec ypoſtaſi. aut addit aliqͥd ſuꝑ eſſentiā ⁊ formā. aut nihil. Si ni tas ne pōt aliquo modo cogi. gͦ ī ceſſitatis volūtatē imponit. bil addit. gͦ nō ꝯͣbit. gͦ ſicut ip̄m vniuerſale ē natū ſꝑ eſſe ⁊ vbi ceſſita libertate arbi. nō pōt eſſe ☞On̄dit quō in aliqͥbꝰ qꝫ. ſic ip̄a ypoſtaſis. ſicut pꝫ ī diuinis. qꝛ ꝑſona nō addit ſuꝑ eſ tē indu gradus. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ lialijs eqͣlitatē habuerunt. q ſentiā et vbiqꝫ ⁊ ī mēſa ſicut eſſentia. gͦ cū ypoſtaſis angeli ſit bertas arbitrij. dupl̓r pōt cit. ¶ Et ſicut ī p̄dictis angeli finita. ⁊ artata. ⁊ limitata. ⁊ ita hic. ⁊ nūc. neceſſario opꝫ ꝙ vl4 cōſiderari. Aut inquantuꝫ tra formā addat aliqͥd artās ſb̓ale ſibi. hͦ aūt nō pōt eē niſi ma differebāt. ita ⁊ q̄dā ꝯmunia dicit facultatem ad exeun Sap̄. x. teria. ¶ Itē hocip̄ꝫ on̄dit̉ ꝑ naturā eſſentialis ꝯpoſitōis. Andum in opus. ⁊ ſic dicit po d ⁊ eqͣlia habebāt ꝙ ſpūs erāt gelꝰ em̄ diffinit̉. ⁊ ita ꝑticipat naturā gn̄is ⁊ differētie. naturā ſitionem. ⁊ conſequitur rō ꝙ indiſſolubiles ⁊ īmortales in qͣ ꝯuenit cū alijs. ⁊ naturā in qua differt. ergo cuꝫ neceſſe ſit nem. ⁊ voluntatē. ⁊ iſte po erāt cōe oībꝰ ⁊ eqͣle erat. In totā veritatē diffinitiōis realiter inueniri in quolibet angelo. tentie conſequunt̉ ſubſtāſubtilitate ꝟo eſſētie. ⁊ ītelli neceſſe eſt ī eo ponere naturaꝝ diuerſitatē. ſꝫ īpoſſibile ē pl̓es tiā. ⁊ ẜm ꝙ ſubſtantia ſimnaturas ꝯcurre̓ ad ꝯſtitutionē tertij. qͥn altera bēat rōnē poſgētia ſapīe. ⁊ libertate volun plicior. ſic etiā potentie ex ſibilis. altera rōnē actualis. qꝛ ex duobꝰ entibꝰ ī potētia nihil cellētiores ⁊ facultas matatis differētes erāt. has difit ſil̓r nec ex duobꝰ entibꝰ in actu. gͦ neceſſe eſt ⁊c. Si tu feras ior. ⁊ ſic eſt ibi gradus. ⁊ hͦ ſtinctiōes intelligibiles īuimihi inſtantiā in albedine ⁊ in alijs formis q̄ bn̄t diffiniri. ⁊ ba modo loquitur mgr̄. Alio ſibiliū naturarū ille ſolus cō bent genera ⁊ differētias. nec tn̄ bn̄t materiā partē ſui. inſtanmō accipit̉ priuatiue. vt di prehēdere potuit ⁊ pondera tia oīno nulla eſt. qꝛ ſecꝰ eſt de naturis accn̄tiū q̄ habēt ortuꝫ a catur libertas ꝑ pͥuationē ſubſtantia ⁊ eiꝰ principijs. ⁊ de naturis ſiue differētijs ſb̓e que re. qͥ tunc cuncta fecit in pon coactiōis. ⁊ hoc mō eſt eqͣ non bn̄t ortū ex alio genere. vnde neceſſario ſequitur vel ꝙ allitas. quia eſt priuatio in dere. numero ⁊ menſura. bedo habeat

Diſtinctio bedo habeat diuerſas naturas in ſe. vel ꝙ natura ſpēi ⁊ gn̄is taris. Dd̓m ꝙ nunꝙͣ fecit. qͥn ſemꝑ ſit nata eſſe in materia. ⁊ ad primi ⁊ ſubalterni cauſant̉ a diuerſis naturis repertis ī ſubſtā illā quantū eſt de ſui natura babeat inclinationē. ſi gͦ deusres tiuo. ꝙ ſi ita nō pōt poni in angelo. primū ponendū eſt. ¶ Sꝫ cōdidit. ẜm ꝙ cōpetit naturis ip̄aꝝ. ptꝫ ꝙ nunꝙͣ debuit facere ꝯtra Boetius ī fine li. de duabꝰ naturis ⁊ vna ꝑſona xp̄i. Oīs formā ſtare ſine materia in ꝯditiōe rerū. ꝙͣuis in miraculis fa natura in corꝑe ſb̓e nullo materie fundamento innitit. nullum ciat cōtra naturā ⁊ ſupra naturā. In cōditiōe em̄ rerū nō q̄rivero corpꝰ eſt cuiꝰ materia non ſit ſubiecta. ¶ Et iteꝝ. cuꝫ alia mus qͥd deus poſſit. ſed qͥd cōgruat nature ipſiꝰ creature. ſicut res fuudamento materie innitat̉ vt corpꝰ. alia vero oīno ſubie dicit Aug. ¶ Qd̓ obijcit̉ ꝙ cauſa nobilior eſt effectu. veruꝫ eſt cto materie nō egeat vt īcorporeū. nullo mō fieri pōt vt corpꝰ ī de efficiente ⁊ finali. q̄ proprie tenent rationē cauſe. ſed de ma corꝑalē ſpm̄ mutet̉. Ex hac autoritate expreſſe habet̉. ꝙ ange teriali ⁊ formali q̄ ſunt principia ordinata ad cōpoſitionem nō īo ius non hꝫ materiā. ¶ Item ph̓s de aīa dicit ꝙ neqꝫ corpꝰ eſt. babet veritatē ſimpliciter. ſed ſolum ẜm quid. neqꝫ forma in corpore eſt. neqꝫ mixtuꝫ cum materia oīno ⁊ hoc ¶ Dato ꝙ angelꝰ habeat ꝯpoſitioneꝫ ex q ) dicit eſſe verū de intellectu. ſꝫ angelꝰ eſt hmōi. ergo non hꝫ ma TUCIIIO..j. materia ⁊ forma largo ſumpto nomīe. teriā. ¶ Item on̄ditur rōne. vniuerſum eſt ꝑfectiſſimū ẜm ormaterie ad oē potētiale. qd̓ cū alio vēit ad ꝯſtitutionē tāꝙͣ fū B dinē naturaꝝ. ita ꝙ ꝑfectiꝰ nō pōt cogitari rationabiliter ſed damentū rei. Querit̉ de illa materia. vtrū ſit eadē cū materia poteſt cogitari rationabiliter aliqua ſubſtātia ſpiritualis ⁊ īcorꝑaliū. nō loquor de idētitate ẜm eſſentiā nūeralē. ſicut ſormaterialis. gͦ illa eſt in vniuerſo. gͦ ⁊c. Maior ptꝫ ꝑ hoc ꝙ deꝰ tes ſenex eſt idē ſibi puero ẜm ſb̓am. ſed loquor ẜm identitatē fecit oīa valde bona. pꝫ etiā ꝑ Dam̄. c. xij. Omnia q̄ ꝑ dei ꝓuinature cōis. vt ſicut oēs anuli de auro dicunt̉ hr̄e eandē mate dentiā fiunt. deductionem ꝯuenientem ſuſcipiunt. ⁊ vt eſt me riā ꝑ naturā. ſiue eſſentiā. cuꝫ tn̄ numeraliter variet̉. ⁊ alia ꝑs lius facta ſunt. Et Aug. de li. ar. Pōt eſſe aliqͥd in rerū natura ẜm ſb̓am ſit in vno. alia in alio. Et ꝙ ſit ideꝫ ꝑ eſſentiā. vr̄ auto qd̓ tua ratione non cogitas. nō eſſe autem qd̓ vera ratiōe cogi ritate Aug. de mirabilibus ſacre ſcripture. j. ca. Omnipotens tas non pōt. Minor pꝫ. qꝛ rationabiliter cogitat̉ ſb̓a deo fil̓is deus ex informi materia quā ip̄e prius de nihilo ꝯdidit. cunꝑ ſpūalitatē ⁊ immaterialitatē. ⁊ hoc vr̄. cum em̄ ſit aliqua nactarum rerum hoc eſt ſenſibiliū ⁊ inſenſibilium. intellectualiū tura q̄ ẜm ſb̓am ⁊ eſſe eſt actus materie. vt forme materiales ⁊ ⁊ intellectu carētiuꝫ. ſpēs multiformes diuiſit. qͥd hoc exp̄ſſiꝰ. corꝑales. alia q̄ ẜm actū eſſendi nō ẜm eſſentiā. vt aīa rationa¶ Item rōne vr̄. In quolibet gn̄e eſt reꝑire vnū primum quo lis. erit igitur tertia q̄ ẜm actum ⁊ eſſentiā erit ſeꝑata. ¶ Iteꝫ menſurant̉ oīa q̄ ſunt in illo gn̄e. vt vult ph̓s in. xj. prime ph̓ie vr̄ ꝑ deductionē ad incōueniens. Inconueniens cm̄ eſt. ꝙ ali⁊ etiā in. x. ſed ſb̓a eſt vnum genꝰ. non ẜm tm̄ logicū qͥ conſidequa natura creata ſit nobilior angelo. ſꝫ oīs cā nobilior eſt ſuo rat rerum intentiones. ſed ẜm metha. qͥ cōſiderat eſſentias reeffectu. ⁊ angelꝰ non bꝫ aliā cām ꝙͣ increatam. ſed illa non pōt ruꝫ. ergo in gn̄e ſb̓e eſt vnū aliqd̓ quo menſurant̉ oīa in illo ge eſſe cā materialis. nec formalis. ergo angelꝰ nō hꝫ materiam. nere. ſed illud non pōt eſſe principiū extrinſecum. cum ẜm hunec formā aliā. ſed eſſentialiter eſt forma. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ. ꝙ certū ius maiorē ⁊ minorē ꝑticipationē intrinſecā. res illiꝰ gn̄is ma eſt angelum nō habere eſſentiā ſimplicem ꝑ priuatione oīs cō gis ⁊ minus fuit. gͦ cū principiū intrinſecuꝫ nō ſit niſi forma vl̓ poſitionis. certum em̄ eſt. ꝙ angelꝰ ꝯpoſitꝰ eſt ꝯpoſitione mul materia. erit vel materia vel forma. ſi materia. habeo ꝓpoſitū tiplici. Pōt em̄ ꝯſiderari in cōmꝑatione ad ſui principiū ⁊ ſic ī ſi forma. ſed vnitas forme neceſſario p̄ſupponit vnitatē matetm̄ eſt cōpoſitꝰ. inquātum hꝫ ad ip̄m dependentiā. ſimpliciſſirie. ergo ⁊c̄. ¶ Item qn̄cunqꝫ aliqua cōis paſſio ineſt aliquibꝰ mum em̄ abſolutū eſt. ⁊ oē dependens hocip̄m cadit in aliquā ſubiectis. neceſſe eſt ꝙ inſit eis ẜm aliqd̓ cōe ſed numerus eſt ī cōpoſitionem. Habet ſcd̓o ꝯſiderari in comparatōe ad ſuū efſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibꝰ vniformiter. qꝛ eodē modo quo numeras fectū. ⁊ ſic bꝫ componi ex ſubſtantia ⁊ potentia. Habet nihilox. hoīes ⁊.x. angelos. numerꝰ eī angeloꝝ ſupplebit̉ ex hoībꝰ. gͦ minꝰ conſiderari vt ens in gn̄e. ⁊ ſic ẜm metha. ꝯponit̉ ex actu neceſſe eſt aliquā naturā cōem in eis eſſe. ẜm quā hec paſſio in ⁊ potentia. ẜm logicum vero ex gn̄e ⁊ differentia. ¶ Itē bꝫ cōſit. ſed hoc non pōt eſſe forma. reſtat gͦ ꝙ materia. ¶ Item abfiderari vt ens in ſe. ⁊ ſic quātum ad eſſe actuale. eſt in ip̄o com ſtrabat̉ materia corꝑaliū ab oī forma abſtrabat̉ etiā materia poſitio entis ⁊ eſſe. quātuꝫ ad eſſe eſſentiale. ex quo eſt. ⁊ ꝙ eſt ſpūaliū ab oī forma. q̄ro tūc aut diſtīguit̉. aut nō. Si nō gͦ ſūt quātum ad eſſe indiuiduale ſiue ꝑſonale. ſic ꝙ eſt ⁊ qͥs eſt. Cū idē ꝑ eſſentiā. Si ſic cū oīs diſtinctio fit a forma. gͦ bn̄t formā ergo angelica eſſentia dr̄ ſimplex. hoc nō eſt ꝑ priuationem ba Si tu dicas. ꝙ diſtinetio ꝑfecta ſit a forma. ſꝫ ſicut materia hꝫ rum ꝯpoſitionum. ſꝫ hoc certum eſt aliqͣs ꝯpoſitiones remoue eſſe incōpletū. ita ⁊ diſtinctionē incompletā. Contra. Illud in ri a ſubſtātia angeli. vtpote ꝯpoſitionē ex partibus quātitatiquo maxīe differunt ſpūalia ⁊ corꝑalia eſt ſimplicitas ⁊ ꝯpoſiuis. ⁊ ꝯpoſitione ex partibꝰ etherogeneis. ⁊ ꝯpoſitioneꝫ ex na tio. ſed materia abſtracta ab oī forma eſt ita ſimplex vt punctꝰ tura corꝑali ⁊ ſpūali. qualis eſt in hoīe. Sꝫ de compoſitiōe ma gͦ nullā ꝑtibilitatē bꝫ. ergo ſi in hoc nō dn̄t. nō vr̄ ꝙ ī alio. Si terie ⁊ forme. ſiue materialis ⁊ formalis. de hac dubiuꝫ eſt. Et dicas. ꝙ ꝑ capacitatē. ¶ Cōtra. materia non ē ſua capacitas voluerūt aliqͥ dicere ꝙ talis remouet̉ ab angelo. ⁊ ſunt ī eo cōꝑ eſſentia. ergo contingit eā abſtrabi a capacitate. abſtrahat̉ poſitiones prius dicte. Sed ſicut oſtenſum eſt ſupra cū ī ange ergo materia ſpiritualiū ⁊ corꝑaliū a capacitate. q̄ro ꝑ qͥd diflo ſit rō mutabilitatis. nō tm̄ ad non eſſe. ſed ẜm diuerſas proferant. nullā oīno eſt dare. nullā aſſignare differentia. gͦ eſſen prietates ſit iterū rō paſſibilitatis ſit iteꝝ rō indiuidualitatis tia eſt eadē ꝑ naturā. ¶ Itē forma gn̄is eſt abſtrahibilis a for ⁊ limitationis. poſtremo rō eſſentialis ꝯpoſitionis ẜm ꝓpriaꝫ ma ſpērum nūe a differētijs. ſed ſb̓a dicit formam gn̄is. corpo naturā. nec video cāꝫ nos rōnē quō defendi pōt. qͥn ſb̓a angeli reum ⁊ incorporeū ſunt differētie. gͦ ab his pōt abſtrahi. ſꝫ for ſit ꝯpoſita ex diuerſis naturis. ⁊ eſſentia oīs creature ꝑ ſe enma gn̄is naturaliter eſt prior ꝙͣ forma differentiaꝝ. ſicut dicit tis. ⁊ ſi ꝯpoſita eſt ex diuerſis naturis. ille due nature ſe bn̄t ꝑ philoſophus. ꝙ prius eſt animal ꝙͣ homo conſideretur igitur modum actualis ⁊ poſſibilis. ⁊ ita materie ⁊ forme. ⁊ ideo illa materia ſpūalium ⁊ corꝑalium ſub forma gn̄is. nō differunt ꝙͣ poſitio vr̄ verior eſſe.ſ. ꝙ ī angelo ſit ꝯpoſitio ex materia ⁊ for tum ad formam q̄ conſequitur ip̄am eſſentiam materie. gͦ mul ma. ¶ Qd̓ gͦ obr̄ in ꝯͣriū de autoritatibus boetij ⁊ Aug. Dd̓ꝫ ꝙ to fortius non differunt quo ad ip̄am materiā. vt vr̄. ¶ Itē cū loquunt̉ de materia appropriata.ſ. rōne potentie paſſiue. q̄ eſt dicitur materia rerum corporaliū eſt materia ſpūalium. mapͥncipiū patiēdi ⁊ trāſmutādi ab alio. Et hͦ pꝫ. qꝛ ipſi volunt ꝓ teria eſt materia. aut eſt cōueniētia in ſolo noīe. aut in habitu bare ꝙ corꝑalia nō ꝯuertunt̉ ī ſpūalia. nec ecōuerſo. Sil̓r ph̓s dine. aut īeſſentia. Si in ſolo noīe. gͦ cuꝫ ſit eqͥuocatio ī prīo pͥn vult dicere. ꝙ aīa denudata ſit a rōe materie. ẜꝫ ꝙ eſt cā ꝑmix cipio. gͦ nulla eſt vniuocatio. Si in ꝯꝑatiōe abſtrabat̉ ab illa tiōis ⁊ corruptiōis. ⁊ ideo nō loquunt̉ gn̄al̓r de materia. ſꝫ ap ꝯꝑatiōe. tūc aut erit dictū ꝑ ꝯueniētia in eſſentia. aut eqͥuocapropriate. Alioqͥn ip̄e Boetius ꝯdiceret ſibi in. j. de tri. vbi di tio pura. ¶ Cōtra. Aug. xj. ꝯfeẜ. Duo feciſti dn̄e vnum ꝓpe te cit ꝙ nihil ſubijcit̉ accidentibꝰ niſi ꝑ materiā ⁊ ibideꝫ. ꝙ ſolus deꝰ eſt īmaterialis. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ creatura ſimplex rōnabiliter aliud ꝓpe nihil. Et iteꝝ in xij. Duo ſunt carētia tꝑibus. vnum qd̓ ſine vllo defectu contēplatiōis. ⁊ ſine vllo interuallo muta pōt cogitari ⁊c. dd̓ꝫ ꝙ ꝯſideratis ꝓprietatibꝰ creature. eoip̄o tiōis tua eternitate ꝑfruat̉. alteꝝ qd̓ ita īforme erat. vt ex alia ꝙ creatura nō eſt actus purꝰ. oportet ꝙ hēat poſſibilitateꝫ. qꝛ forma ī quā formā mutaret̉ nō haberet. Si gͦ q̄ recte diuidunt̉ mutabilis eſt. Oportet ꝙ habeat fundamētum. qꝛ limitata ⁊ ī vnum nō ītrat in ꝯſtitutionē alteriꝰ. ſi angelica natura diuidit̉ gn̄e. Oportet ꝙ ꝯpoſitionē habeat. vn̄ nō pōt rōnabiliter cogi ꝯtari. qd̓ non pōt eſſe nec fieri. Et ſi obijcias mihi. ꝙ deꝰ poteſt cōtra corporalē naturā ſiue corꝑaliū. gͦ ⁊c. ¶ Si tu dicas ꝙ loq̄ tur de ea ẜm eē. hͦ nihil eſt. qꝛ loqͥt̉ de ea ſicut pꝫ ī an̄cedētibꝰ. facere ꝙ forma accidētalis fit fine materia. vt in ſacramēto al conſequētibus ẜm ꝙ omni forma erat priuata. ſiue vt ītelligit̉

Secundi Libri 11 tum variatōis ẜm ſitū ⁊ formā. vt in corporibꝰ corruptibilibꝰ. ſub omnimoda informitate. ⁊ ſic cōſiderat̉ vt immutabilis. er aūt ſituꝫ tm̄. vt in ſuperioribꝰ. aut ad receptionē īfluētie ⁊ bago ⁊c̄. Beda etiā ⁊ alij ſancti ſic diuidunt. ¶ Item q̄cunqꝫ cōi bituū. ⁊ perditionē. vt in ſubſtātijs ſpūalibꝰ. ⁊ ẜꝫ ꝯſiderationē cāt in materia ſunt adinuicē trāſmutabilia. ſicut dicit Boetiꝰ ꝓprie eſt materia in corporalibꝰ ⁊ corruptibilibꝰ. minꝰ ꝓprie in de duabus naturis ⁊ vna ꝑſona xp̄i. ſꝫ ſpūalia ⁊ corꝑalia non corporibꝰ incorruptibilibꝰ. minime ī ſpiritibꝰ. Et inde etiā eſt ſunt hmōi. ergo ⁊c̄. ¶ Itē rationē vr̄. ſicut agēdi potētia eſſen tialiter ꝯſequit̉ forma. ita potētia ſuſcipiēdi eſſentialiter. īmo ꝙ dicunt̉ aliquādo īmateriales. qꝛ minimū bn̄t de hac poſſibi litate. ⁊ ẜm hoc materia eſt infimū. Et hi nō poſuerunt mateeſſentialiꝰ ꝯſequit̉ materiā. ſꝫ neceſſario ſequit̉ ꝙ ſi ſunt diuer riam vnā. qm̄ materia in angelis nō hꝫ poſſibilitatē ad tranſſe potētie prime ⁊ eſſentiales aliquaꝝ formaꝝ. ita ꝙ ad aliquē mutationē formaꝝ ſb̓aliuꝫ. nec eſt poſſibilis ad recipiēdū foreffectū vel actū ordinat̉ vna forma ad quē nō alia ꝙ differunt mas corporales. ⁊ inde eſt qd̓ dicit ph̓s. ꝙ ſpūaliuꝫ ⁊ corporaꝑ eſſentiā. ¶ Cū ergo materia ſubiecta corꝑalibꝰ formis nullo liuꝫ non eſt materia vna. ꝯſiderās potētiaꝫ materie in relatiōe mō poſſit caꝑe formas ſpūales ꝑ indiuidua ꝑfectionē. nec ecō ad formā vt mobilē. Ex his pꝫ ratio diuerſitatis. ⁊ via harum uerſo. qꝛ nūꝙͣ de angelo pōt fieri corpꝰ. nec ecōuerſo. ergo dif poſitionuꝫ. ⁊ ꝙ veꝝ dicunt ẜm diuerſas vias ⁊ ẜꝫ diuerſos mo ferunt ꝑ eſſentiā. ¶ Itē partibilitas ineſt rebꝰ corꝑalibꝰ. aut dos intelligēdi. ⁊ ſic currunt diuerſe rōnes. ⁊ autoritates inuegͦ a parte forme aūt a ꝑte materie radicaliter. Nō a ꝑte forme niunt̉ ad partes oppoſitas. Et pꝫ rn̄ſio obiectoꝝ nec eſt ꝯtraqꝛ oīs forma eſt ſimplici eſſentia ꝯſiſtēs. ergo principalitera dictio ſi qͥs recte intelligat vtrūqꝫ. Uel aliter pōt dici. ꝙ cuꝫ lo te materie ⁊ originaliter. Aut igit̉ ꝯſequit̉ materiā ẜm ſe. aut quimur de vnitate materie. loquimur de ip̄a prout ad eaꝫ ſtat nō. Si nō. vt ſi materia ſit ſimplex quātū eſt de ſe. vt punctꝰ. gͦ reſolutio prīcipiatoꝝ. ideo tripliciter poſſumꝰ loqui ẜm ꝙ tres ſicut punctꝰ nō pōt eſſe materia vel ꝑs ſuꝑficiei. ita nec mateſunt qͥ docēt reſolutionē facere ad principiū materiale. Nā ad ria ꝑs corꝑis. ꝙ ſi hoc abſurdū eſt. qꝛ dimēſio nes ẜm rōnē īfi materiā reſoluit naturialis. qui conſiderat gn̄ationē ⁊ corrup nita ꝯſequunt̉ materiā ẜm ſe. cū ergo ip̄a materia ẜꝫ ſe ſit ī cor tionē. Ad eā reſo luit phiſicus vniuerſalis. qui ꝯſiderat omne poralibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ. pꝫ ⁊c. ¶ Itē on̄dit̉ hoc a ꝑte finis. qꝛ ancorpꝰ mobile. ſiue ad ſitū. ſiue ad formā. Ad eā reſoluit metha. geli facti ſunt ad vidēdū claritatē ſumme lucis. ſꝫ materia cor qui cōſiderat oē ens. ⁊ vnuſquiſqꝫ reſoluit ẜꝫ amplitudinē ſue ꝑaliū de ſe tenebra eſt. ⁊ qd̓ magis ꝑmiſcet̉ ⁊ magis vnit̉ ei. tā ꝯſiderationis. Nā phiſicus inferiorqui negociat̉ circa gn̄atio tominꝰ cognoſcit. ⁊ magis eſt tenebroſum. Si gͦ forma angeli ur nē ⁊ corruptionē. ꝯſiderat materiā vt eſt principiū gn̄atiōis ⁊ vnit̉ ſue materie. maxīe in diuiſiōe. ſb̓a eiꝰ eſſet ineptiſſima ad tum. ⁊ corruptiōis. ⁊ ſic eſt ſolū in his inferioribꝰ. ⁊ qm̄ oīa talia ſunt ꝯtēplandā lucē. ſi ergo ꝓpter hoc ſolum factꝰ eſt. nunꝙͣ hꝫ ma nſel qꝫ fin adinuicē trāſmutabilia. ideo ſolū dicit eandē materiā gn̄abiteriā ꝯformē ꝑ vnitatē nature materie corꝑali. ¶ Itē vr̄ ꝙ nō nenſurans liū corporaliuꝫ ⁊ corruptibiliuꝫ. Phiſicꝰ ſuꝑior ꝯſiderat ip̄am ſit ponere materiā tanꝙͣ mēſurā gn̄is ſb̓e rerum. qꝛ q̄ magis ꝑ muod eſt nmateriā mutabilē. ſiue ad ſituꝫ. ſiue ad formā. ⁊ videt eandeꝫ ticipant de ratione materie. minꝰ ſunt entia. ⁊ ip̄a eſt qͥd igno puti paſſionē in inferioribꝰ ⁊ ſuꝑioribꝰ. ꝑ quā mutabilia ſunt ad ſibiliſſimuꝫ in gn̄e entium. qꝛ prope nihil. Si ergo illud vnū qd̓ tuꝫ. vt partibilitatē mobilis. cuiꝰ principiū eſt materia. ⁊ ideo eſt menſura gn̄is. dꝫ eſſe ꝑfectiſſimum in gn̄e illo. vt albedo in Aucꝭ reſoluit ad materiā oīs rei corporalis. ⁊ ẜm hunc philoſophuꝫ gn̄e coloris. ptꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ circa hanc q̄ſtionē ſapiētes aliū. Et q fit r eſt eadē materia in oībus corꝑalibus. Metha. conſiderat ma vident̉ ꝯtrariari ſapiētibus. Nā magni ⁊ profundi clerici. ⁊ ī iō recipit diteriā oīs creature. ⁊ maxīe ſubſtātie ꝑ ſe entis. in qua eſt cōſitheologia ⁊ in philoſophia. qui magis fuerunt veritatis inqͥſi tim eſt rni derare ⁊ actū eſſendi. ⁊ hunc dat forna. ⁊ ſtabilitatē ꝑ ſe exiſtē tores. diuerſificati ſūt. Quidā em̄ poſuerūt. ꝙ materia ī ſꝑūa cituc di. ⁊ hāc dat ⁊ p̄ſtat illud cui innititur forma. hec eſt materia ⁊ libus. ⁊ corporalibus differt nec hꝫ vnitatē. niſi analogie. Alij tum ¶ Iu qm̄ ꝑ ſe eſſe in ſpūalibus ⁊ corꝑalibus dicit cōitatē nō equiuo poſuerunt. ꝙ eſt vna per eſſentiam. Si quis aūt diligēter velit x1 caꝫ. ⁊ cōitatē gn̄is ⁊ rei. nō analogie ſolū. ideo dꝫ recurrere ad conſiderare. q̄ iſtarum poſitionuꝫ ſit probabilior ⁊ verior. ⁊ at iuraſi principij vnitatē. ideo ẜm metha. in oībus ꝑ ſe entibus eſt potēdere ad rōnes mouētes. videbit ꝙ vtraqꝫ opinio ẜm diuerAn nere vnitatē materie. Oīm iſtoꝝ philoſophoꝝ cōſideratio ꝟa ſas vias verū dicat. ita ꝙ neutri ſunt decepti. Ratio aūt huiꝰ uetiis eſt. ſꝫ differēter iudicāt. Phiſicꝰ em̄ nō dicit eādē eſſe materiā diuerſe poſitionis fuit diuerſus modus cognoſcēdi materiā. fiu niſi ī corꝑalibꝰ. qꝛ nūꝙͣ venit ad ꝯſiderādū materiā ẜꝫ eſſentiā Materia em̄ dupl̓r eſt ſcibilis.ſ. ꝑ priuationē. ⁊ ꝑ analogiam. ſꝫ ſolū ſcd̓m eſſe. ⁊ abſqꝫ dubio aliqd̓ hꝫ eſſe in corꝑalibꝰ qd̓ nō I Cognitio per priuationē eſt prius remouēdo formam. deinde in ſpūalibꝰ. ⁊ aliqd̓ in corruptibilibꝰ qd̓ nō ī īcorruptibilibus diſponēs ad formā. ⁊ conſiderare ip̄am eſſentiam nudam in ſe Metha. vero nō tm̄ ẜm eſſe. ſꝫ ẜm eſſentiā ꝯſiderat. ⁊ qꝛ abſtra quaſi tenebrā intelligibilē. Cognitio aūt ꝑ analogiā. eſt ꝑ ꝯſi cto omni eſſe. nō eſt reꝑire. nec etiā fingere diuerſitatē ī mate milē habitudinē. habitudo aūt materie eſt per potētiam. ⁊ ita ria. ideo dicit eſſe materiā vnā ꝑ eſſentiā. ⁊ ideo cum hanc qōhec cognitio per ꝯparationē materie ad formā mediante potē nē tractat theologus. aut ꝑtractat eā ſicut naturalis. aut ſicut tia. Potētia aūt materie dupl̓r pōt comparari ad formā. Aut methaph̓icus. qꝛ ip̄e pōt acciꝑe modos oīm ſcīaꝝ. cuꝫ ei famu aꝫ inquātum p̄bet ei fulcimētum in ratione entis ⁊ ſic conſiderat lant̉. Si vt naturalis. ſic dicet nō eſſe eandē. Si vt metha. ſic methaphiſicꝰ. Aut ſub rōne mobilis. ⁊ ſic ꝯſiderat naturalis dicet eandē eſſe ꝑ eſſentiā differentē ẜm eſſe. Et qm̄ nobiliori philoſopbus. Cōſiderātes igit̉ materiā ẜm priuationē oīs for modo iudicat metha. ꝙͣ ſcīe inferiores. ideo hi qͥ poſuerūt mame. tam ſb̓alis ꝙͣ accidētalis. dixerunt. ꝙ eadē eſt in ſpūalibꝰ teriā eandeꝫ in ſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibus. altius eleuati meliꝰ iu⁊ corporalibus per eſſentiam. ſi em̄ ab oībus formis ⁊ ab oībꝰ dicauerunt. ꝙͣuis ẜm diuerſas ꝯſiderationes vtriqꝫ potuerūt accidētibus ſeparet̉ vtraqꝫ materia. nulla oīno diuerſitas ap dicere verum. vt prius eſt on̄ſum. Concedende gͦ ſunt rōnesꝓ parebit. Conſiderātes aūt materiā ẜm analogiā. ſcꝫ ſub ratio bātes eādē eſſe materiā ꝑ eſſentiā ⁊ ſpūalibꝰ īcorporalibus ſi ne potētie inquantū p̄bet fulcimētum forme in ratione entis. cut manifeſte innuit Aug. in lib. de mirabilibus ſacre ſcriptu dixerunt eſſe eandē ẜm analogiam. qꝛ eſt ibi ꝯſimilis habiture. qui fuit altiſſimus metha. ¶ Qd̓ obijcit̉ ergo. ꝙ diſtinguit̉ do. Sicut em̄ materia corporaliū ſuſtinet ⁊ dat ſuis formis exi materia contra angelicam naturā. Dd̓m ꝙ loquit̉ de materia ſtere ⁊ ſubſiſtere. ita etiā materia ſpūaliuꝫ. Eſt etiā ibi rō par ẜm eſſe. non ẜm eſſentiā. Uel aliter diſtinguit ratione actualiticipatiōis ẜm plus ⁊ minus. Nā in ſpūalibꝰ ſubſtat forme ſub tatis q̄ eſt in angelo. ratione cuius ſumme inter creaturas ap ſtantiali tm̄. in corporibus ſuperioribꝰ forme ſubſtātiali ⁊ quā propinquat deo. ⁊ ratione paſſibilitatis q̄ eſt in materia de ſe. titati. ⁊ in inferioribus forme ſb̓ali ⁊ quātitati ⁊ contrarietati ratione cuius eſt prope nihil. ¶ Qd̓ obijcit̉. quorū materia eſtis Eſt qm̄ qd̓ pure eſt in gn̄e ſb̓e. plus participat de ratione per vna ⁊c̄. Dicēdum. ꝙ loquit̉ de materia ẜm eſſe. hoc eſt de mate ſe ſtantis ⁊ inde pendētis. qd̓ aūt plus accedit ad naturā acci ria tranſmutabili. ratione cuius dicunt̉ res adinnicē tranſmū dētium. magis elongat̉. hinc eſt qd̓ ſubſtātie ſpūales per priꝰ ⁊ tabiles. ⁊ ideo ſermo ille ẜm phiſicum ⁊ in geneīe ph̓ici eſt inveriꝰ ſunt ſb̓e. deinde corpora ſuperiora. poſtremo corpora īfe telligēdus. ⁊ alij ſermones conſimiles. qui dicunt materia eē riora. ⁊ bi nō dixerunt ꝙ eſſet eadē ꝓprie. qꝛ nec materia corpo diuerſam oēs em̄ loquunt̉ de materia ẜm eſſe. ¶ Quod obijcuꝰ raliū eſt nata ſuſtinere formas ſpūales. nec ecōuerſo. Cōſidetur de potētia ſuſcipiēdi. Dicēdum. ꝙ potentia materie ẜm ſe rātes aūt ẜm analogiā ſb̓e rōne potētie inqͣtū p̄bet fulcimētū conſiderata. non eſt magis ad hanc formam ꝙͣ ad aliaꝫ. immo forme in rōne mobilis. dixerūt eſſe eādē per analogiā. Qm̄ ſiindifferēter ſe habet ad oēm. Nam materia in ſe conſiderata. cut in corporibꝰ eſt aliqͥd qd̓ ſuſtinet variatiōes quo ad ꝓprienec eſt ſpiritualis. nec corporalis. ⁊ ideo capacitas conſeques tates corporales. ita in ſpūalibꝰ quo ad ſpūales. ⁊ eſt ibi ratio eſſentiā materie. indifferēter ſe babet ad formā. ſiue ſpūalē. ſiprioris ⁊ poſterioris ī participādo. Nā materia pōt eē fulcimē ue corporalē

Diſtinctio ne corporalem. ſed qꝛ materia nunꝙͣ expoliatur ab omni eſſe. ⁊ pōt eſſe materia ꝑ eſſentiā vna numero. ¶ Iteꝫ ſi de auro vno que ſemel eſt ſub eſſe corꝑali nunꝙͣ exuit̉. ⁊ ſil̓r illa que eſt ſub fiāt diuerſa vaſa. poſtꝙͣ facta ſunt iā illud nuꝝ deſinit eſſe vnū eſſe ſpūali. hinc eſt ꝙ materia ꝯn̄s eſt in ſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibus ꝓpter diſtinctionē ſuꝑinductā. cuꝫ gͦ de materia fiāt creature a eſt alia ⁊ alia. ¶ Qd̓ obijcit̉ de partibilitate. dd̓ꝫ ꝙ hoc nō eſt gne ⁊ ſpecie differētes. vr̄ igit̉ ꝙ materia numeret̉ ī illis. gͦ ⁊c̄. rōne ipſius materie. qꝛ materia abſtracta oī forma. ſimplex eſt ¶ Ilē oppoſita nō ſunt ꝯpoſſibilia circa idem numero. hͦ planō tn̄ hꝫ actualē ſimplicitatē. vt punctꝰ. ſꝫ ſimplex. qꝛ cā ret ac num eſt. qꝛ muluo ſe expellunt. ſꝫ oppoſite forme ſunt circa ma tuali extēſione. hꝫ tn̄ poſſibilitatē ad illā. ⁊ cum natura forme tenā. vt eſt in diuerſis. gͦ īpoſſibile eſt materiā eſſe vnā nūero. corporalis illi matētie dat̉. tunc reducit̉ ad actū. Un̄ cuꝫ dicit̉ ¶ Itē īpoſſibile eſt idē numero eſſe ens ⁊ nō eus. qꝛ inter ens ꝙ extēſio eſt a materia. nō eſt intelligendū. ꝙ a materia ẜm eſ ⁊ nō ens. ſumma eſt diſtātia. ſꝫ angelꝰ ẜm ſuā formā ⁊ materiā ſentiā ſuā. ſed ẜm eſſe ꝓut ſuſcipit formā corporalē. q̄ nō eſt na eſt in actu. aīa antixp̄inec eſt ẜm materiā. nec ẜm formā. immo ta eſſe in materia niſi cū extēſiōe. ꝙͣuis ipſa in ſe ſit ſimplici eſ4 creāda eſt ẜm ſuum totum. gͦ īpoſſibile eſt ꝙ angeli ⁊ aīe ſit ea ſentia ꝯſiſtēs. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ materia eſt tenebra. Dd̓m. ꝙ tenedē materia. vel alteriꝰ creature diuerſe. ¶ Item creatio nō ſo bra dr̄ rōne priuationis forme. qꝛ forma lumē eſt. ⁊ ideo mate luꝫ terminat̉ ad eſſe. ſed etiā ad eſſentiā. ergo vbi ſunt diuerſe ria cum priuatiōe repugnaret ꝯtēplationi. Et qꝛ in angelis fa creationes oportet diuerſos eſſe termīos ꝑ eſſentiā. ſꝫ creatio cta eſt ſub actu ꝑfecto ſublata priuatiōe. hinc eſt ꝙ remota eſt aīe petri ⁊ aīe antixp̄i ē alia ⁊ alia. ⁊ vtrobiqꝫ ꝓducit̉ eſſentia ab ea rō tenebroſitatis. ⁊ ſic pꝫ illud. Nō em̄ eſt tenebra ꝑ eſſen materie. ergo neceſſe eſt materiā hic ⁊ ibi alia eſſe ꝑ eſſentiā. gͦ tiā. niſi qͥs forte dicat tenebrā ꝯparatiue. ſicut creatura oīs te impoſſibile eſt eſſe numero vnā. ¶ Item eſſe ſimpl̓r vnū in plu 2ō nebra ē reſpectu ſumme lucis. ſic ⁊ materia tenebra pōt dici re ribus. hoc eſt ꝓprietas dei. ſiue eſſe vnum in oībus ergo nō cō ſpectu dei ⁊ reſpectu forme qua ꝑficit̉. ¶ Qd̓ obr̄. ꝙ materia petit alij. vel ſi ꝯpetit alij. minime cōpetit ei qd̓ maxime diſtat nō eſt illud quo oīa mēſurant̉. Ddꝫ. ꝙ lꝫ aliqͥ voluerūt dice̓. ꝙ a deo. ſed materia maxime diſtat a deo cum ſit prope nihil ermateria rōne qua eſt fundamētū. dat eſſe fixū. ⁊ in ea rōne eſt go nullo modo videtur ip̄i ꝯuenire ꝙ ip̄a ſit vna numero in oī ratio mēſurādi. qꝛ plus ſapit ⁊ participat de natura gn̄is ſb̓e. bus. vel etiā in pluribus. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ poſitio phyloſophoꝝ 3 qd̓ magis in ſeipſo fulcituꝫ eſt. tn̄ illud nō eſt ꝯueniēs dicere. ⁊ ph̓icoꝝ viroruꝫ hec fuit ⁊ eſt. ꝙ materia in qͥbuſcunqꝫ eſt per ꝙ ipſa materia ſit illud vnū. cū hoc debeat eſſe ꝯpletiſſimū. ſieſſentiā. eſt vna ⁊ vna numero. Et rōnē huius aſſignant qꝛ ma cut dicitur in. x. prime ꝓbiloſophie. ꝙ albedo eſt mēſura oīꝫ co teria hocip̄m qd̓ eſt. oīno eſt ens in potētia ⁊ ideo oportet ꝙ in lorum. ⁊ ideo dd̓m. ꝙ nō ponimꝰ materiā vnā. qꝛ ipſa ſit mēſuquibuſcunqꝫ eſt. ſit ꝑ eſſentiā numero vna. hec aūt ratio bona ra. ſed qꝛ ſi non eſt materia vna īpoſſibile eſt ponere aliqd̓ vnū eſt. qd̓ melius pꝫ ſi ꝑtractet̉. Quia em̄ materia oīno eſt ens in menſurans cum illud preſupponat illā. quid aūt ſit illud vnuꝫ potentia. ideo ꝑ ſui eſſentiā nullū babet actum nullā formā. er quod eſt menſura oīm. que ſunt in genere ſubſtātie. hoc eſt algo nullā diſtinctionē. ſi nullā diſtinctionē habet ⁊ nō eſt nihil terius inquiſitionis. oportet ergo ꝙ ſit vna ſine multitudine. ⁊ ita numero vna Am Utrū materia ſpūaliū ⁊ corporalium plius. Qꝛ ens oīno in potētia. ideo nec genus. nec ſpēs eē pōt Queſtio. iij. nt vna ẜm numerū. aut ẜm vnitatem Quia dicit aliquo mō actum. ideo non pōt eſſe cōmunis eis qͥ aliā. Et ꝙ ſit vna numero. vr̄ ſic. Omne illud qd̓ ita eſt vnū ꝙ bus eſt cōmunis vnitate vniuerſalitatis vel vniuocationisę nō recipit diſtinctionē. eſt vnum numero materia ꝑ eſſentiam nec gn̄e nec ſpecie eſt vna. ⁊ tn̄ nihilominꝰ eſt vna. ⁊ ita eſt vna ſuā ita eſt vnū. ꝙ oīno nullā hꝫ diſtinctionē ẜm ſuā eſſentiā. qꝛ numero. Rurſus. qꝛ eſt ens oīno in potētia. ideo de ſe eſt īfini oīs diſtinctio eſt a forma. gͦ neceſſe eſt materiā in oībus eē vnā ta. ⁊ ad formas infinitas. ſꝫ deus qꝛ infinitus eſt. vbiqꝫ eſt ſua numero. ¶ Itē oē qd̓ eſt vnum eſt vnū. vel gn̄e. vel ſpecie. vel iufinitate. q̄ venit ex actualitatis ſumme ꝑfectiōe. ſic ⁊ matenumero. ſꝫ materia nō eſt eadē in ſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibꝰ vnitate ria qꝛ infinita. in oībus materiatis eſt vna ꝓpter infinitatē eiꝰ gn̄is vel ſpēi. cū illa ſit ſolum a forma. ergo a diuiſione mateq̄ venit ex ſūme potētialitatis īperfectōe. Poſtremo qꝛ materia eſt vna numero. ¶ Itē ſtatꝰ ꝑfectꝰ. nō pōt eſſe niſi in vno. ria eſt ens in potētia. vnitas eiꝰ non pōt eſſe vnitas indiuidua gͦ ſicut eſt ſtatꝰ in gn̄e efficiētis ⁊ finis. ita in gn̄e materie. ſꝫ in tionis. ſiue ꝑ ꝯtinuitatē. ſicut mons eſt vnus ſiue ꝑ actualē ſim gn̄e efficiētis primi ⁊ finis vltimi. ſic eſt ſtatꝰ ꝙ vnum ſoluꝫ eſt plicitatē. ſicut angelus eſt vnus. ſꝫ ſi habet vnitatē. vnitatē hꝫ primum efficiēs ꝑ eſſentiā. ad qd̓ oīa reducunt̉. ergo videt̉ ſiomogeneitatis. hec aūt vnitas ſimul manet in diuerſis. ſicut militer cuꝫ ex parte reſolutōis ſit ſtatꝰ in eſſentia materie. ꝙ il patet ſi de eodē auro fiant multa vaſa. illa ſunt de eodē auro ꝑ la ſit vna numero. ¶ Itē cum dr̄ materia lapidis eſt materia. omogeneitatē. ſꝫ aurum qd̓ eſt in vno differt ab auro quod eſt t materia angeli ē materia. aut dr̄ vniuoce. aut equiuoce. aut in alio. adeo vt nō ſit vnum ꝑ continuitatē. Si igitur materia idē p̄dicat̉ de ſe. Sed nō equiuoce. qꝛ tunc angelꝰ ⁊ lapis. eqͥnon eſt vn̄ aactuali ſimplicitate vt angelus. nec cōtinuitate vt uoce dicerent̉ ſubſtātie. Nō vniuoce. qꝛ vniuocatio ē ſolum in mons vel auri fruſtū. ſꝫ ſolum omogeneitate. ⁊ hec nō tollit̉ꝑ formis. ⁊ in bis q̄ dicunt formā. ergo oportet ꝙ ideꝫ predicet̉ aduētuꝫ formaꝝ. ita eſt materia vna ſub oībus formis. ſicut oī de ſe. gͦ ſi materia lapidis. ⁊ materia angeli nō ſunt pl̓es mate bus formis abſtractis. ſꝫ abſtractis oībus formis. nulla eſt di rie. ſꝫ vnica. reſtat ꝙ materia eſt in ſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibꝰ nume ſtinctio in materia. īmo intelligit̉ vt ſimpl̓r vna. nunc igit̉ maro vna. ¶ Item intelligamꝰ materiā. ſiue ſpūaliuꝫ. ſiue corꝑa teria eſt in oībus materiatis numero vna. qꝛ eſt ens oīno ī po lium ꝑ abſtractionē ab oībꝰ formis. intelligit̉ materia vt ſimtētia. ⁊ hec eſt recta rō ⁊ cauſa. Ex his pro magna parte patēt plex. intelligit̉ materia vt vnica. mullo mō multiplicata necdi obiecta. qm̄ ex p̄dictis colligi pōt qualis eſt illa vnitas qͣ mate ſtincta ſꝫ forme ſuꝑueniētes nō mutāt eſſentiā materie. ſꝫ ſoluꝫ ria dicit̉ vna. Non em̄ eſt vnitas actualis. cuiuſmodi ē vnitas eſſe. gͦ ſi priꝰ erat materia ꝙͣtū ad eſſentiā vnica numero. ergo corriſci in foro ⁊ theatro. ⁊ cuiuſmodi eſt vnitas dei. ſꝫ illa vni ⁊ nunc cum hꝫ formas. ¶ Itē intelligamꝰ ꝑ īpoſſibile. ꝙ deꝰ de vno lapide faceret angelū. tunc mutaret̉ forma ⁊ eſſe mate tas magis eſt poſſibilitatis. ⁊ pōt dici omogeneitatis. q̄ adeo rie. ſꝫ eſſentia eſſet ſalua. gͦ materia cuꝫ ſit vna ꝑ eſſentiā. etiaꝫ ampla eſt. vt ſuſtineat receptionē maioris multitudinis diuer ſitatis formarum ſuꝑadiectarum. ꝙͣ vnitas forme alicuiꝰ vniin hac trāſmutatiōe ē illiꝰ mutatōis ſubiectū. ſꝫ illa mutatio ē uerſalis ⁊ gn̄is generaliſſimi ⁊ hoc eſt propter ſummam poſſivna numero. gͦ materia ꝑ eſſentiā manet vna numero. Arguit̉ bilitatē. vnde dicitur vna numero. qꝛ eſt vna ſine numero quē gͦ ſic. Si in illo angelo ſc̄ ꝓducto. ⁊ lapide p̄exiſtēte eſt materia vna nūero ⁊ tm̄ diſtat ille angelꝰ a natura corꝑali ꝙͣtū aliꝰ admodum ouis carēs ſigno reſpectu ouium habētium ſignuꝫ angelꝰ. gͦ vr̄ ꝙ in alijs rebꝰ corꝑalibus ſit materia vna nūero. dicit̉ eſſe ſignata. ꝑ hunc modum intelligi pōt materia numero vna. ¶ Quod obijcit̉ ergo. vnū numero reſpicit indiuiduū ¶ Cōtra vnuꝫ numero reſpicit eſſe īdiuiduuꝫ ſiue indiuidualiuꝫ. ſꝫ materia in corꝑalibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ nō eſt vna vnitate īdiui Dd̓m. ꝙ verum eſt prout vnuꝫ numero dicit accidēs vel prout 22 dua li. gͦ nō eſt vna ẜm numeꝝ. Maior ptꝫ. Minor ꝓbat̉ ꝑ hoc conſequit̉ eſſe actuale. non aūt eſt verum prout reſpicit eſſentiam. quoniam hoc modo ſe extēdit ad vnitatē maioris capaci ꝙ q̄cunqꝫ ſunt eadē numero alicui īdiuiduo. īter ſe ſunt eadeꝫ tatis. ꝙͣ ſit vnitas īdiuidualis. ⁊ de illa nō ſequit̉. ꝙ q̄ ſunt ea ⁊ vna numero. ſꝫ angelꝰ a ſua materia nō differt numero nec la dē vni. ⁊c. ſicut nō ſequit̉. ꝙ hō ⁊ aſinus vniunt̉ in aīali. gͦ ſunt pis a ſua gͦſi materia lapidis ⁊ angeli eſt vna numero. gͦ lapis ⁊ angelꝰ ſunt vnuꝫ numero. qd̓ falſum eſt. ¶ Itē vuū ⁊ multuvnuꝫ inter ſe. ¶ Quod obr̄. ꝙ vnū nūero ē dr̄ia entis ī actu. di 23 ſunt differētie entis ī actu. ſꝫ materia eſt oīno ens ī potētia. g cēdū. ꝙ verū eſt de vno qd̓ d̓t vnitatē ꝯpletā. Unitas em̄ ⁊ veſi diuidētia nō ꝯueniūt niſi eis qͥbꝰ ꝯuenit diuiſuꝫ. gͦ nullo mo ritas ⁊ bonitas ꝓprie ⁊ ꝯplete ſunt in creatura cōpleta. nihilominus tn̄ ſicut dicit Auguſti. de vera reli. incomplete repe1.

5 Libri Iecundi ii lis nec multiplicabilis. ſꝫ talis rō eſt in angelis. gͦ ⁊c. ¶ Item riunt̉ in materia. Sicut em̄ materia incōpleta eſt de ſe. ita vni rō finalis multiplicatōis ẜm numerū venit ex ꝑte corruptibitatē ẜm ſe habet incompletā. poſibile tn̄ quātum ad eſſe ꝯplelitatis. iō em̄ multiplicat̉ ẜm numerū. vt qꝛ nō poterat ſaluari ri ꝑ formā. cuius aduētu ꝯſtituitur indiuiduū numero vnum. vnitate actuali ⁊ ꝯpleta. ex cuiꝰ etiā aduētu ſit diſtinctio ⁊ ſui in vno. ip̄a ſpēs ſaluaret in pl̓ibꝰ. vn̄ ſol ⁊ luna qꝛ ꝑpetua ſunt. 24 git in rebꝰ multitudo. ¶ Qd̓ obijcit̉ de auro nō eſt ſil̓e. qꝛ auꝝ nō hn̄t niſi vnū ſolū īdiuiduū in cadē ſpē. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ſi reꝑire bꝫ vnitatem ꝯtinuitatis ⁊ indiuiduationis. q̄ opponit̉ numeꝯtingit extrema. ⁊ mediū ſi illud ē poſſibile eē. ſꝫ ꝯtingit repi ratiōi diſcontinuitati. ⁊ hoc eſt. qꝛ aurū ⁊ ſi ſit materia cyphi. re pluralitatē ꝑſonaꝝ ī vna natura in deo. ⁊ ecōuerſo pl̓alitatē eſt ens in actu. nō ſic materia prīa reſpectu materiatoꝝ. vt on̄ naturaꝝ in vna ꝑſona. vt in hoīe. ⁊ in xp̄o. gͦ ꝯtingit pluralitai5 ſum eſt prius. ¶ Qd̓ obijcit̉. ꝙ oppoſita non pn̄t ſe ꝯpati circa tē naturaꝝ reꝑire in pluribꝰ ꝑſonis. vt tot ſint nature differēvnum. ⁊ ꝙ idē non pōt eſſe ſimul ens ⁊ non ens. ⁊ diuerſis mu tes. quot ſunt ſuppoſita. ⁊ tot ſpēs. quot īdiuidua. ¶ Itēdiſti tationibꝰ introduci in eſſe. Ad hec tria vnica eſt rn̄ſio. ſcꝫ ꝙ ilctio ꝑſonalis pura eſt in deo ꝙͣtū ad originē. ⁊ in hoīe ſil̓r. erlud verū eſt de eo qd̓ eſt ita vnū. ꝙ eius vnitas repugnat mulgo vr̄ ꝙ origo ſit tota ⁊ pͥncipalis rō diſcretiōis ꝑſonalis. cum ci titudini. ſicut eſt vnū indiuiduū. ſꝫ de eo qd̓ ita vnū. ꝙ multitu ergo in angelis nō reperiat̉ origo nec pura diſtīctio ꝑſonalis dini non repugnat. īmo ꝓpter ſuā poſſibilitatem admittit oēꝫ ꝑ ꝯn̄s. ¶ Rn̄. dicēdū. ꝙ hic fuit duplex poſitio. Quidā em̄ di 27 diuerſitatē. non hꝫ veritatem. īmo ſimul ⁊ ſemel hꝫ oppoſita. ſi xerūt. ꝙ in angelis eſt diſcretio ꝑſonalis. ſed nunꝙͣ pure. īmo mul etiā ⁊ ſemel poteſt eſſe in re. ⁊ pōt eſſe in potētia agentis. ⁊ ſunt ibi tot ſpes quot īdiuidua. ſil̓r dicūt in luminaribꝰ mūdi diuerſis ꝓductionibꝰ ꝓduci ſicut diuerſis formis informari. ſed lꝫ hoc aliquā ꝓbabilitatē habeat in corporalibꝰ. non tn̄ vr̄ Et hoc pꝫ qꝛ forma humanitatis eſt vna vnitate vniuerſalitarōnabile in ſpiritibꝰ. vt nullꝰ cōicet cuꝫ alio in natura ſpūali ⁊ ſpecifica. Sicut em̄ innoteſcit ꝑ ſcripturā multi angeli ad idē tis. ⁊ ideo ſimul verū eſt ꝙ eſt hō qͥ generat̉. ⁊ eſt homo qͥ gene rādus eſt. ⁊ eſt homo albus. ⁊ eſt homo niger. in oībus bis eſt officiū ordinant̉. ⁊ cōem vident̉ hr̄e oꝑationē eadē. nobis etiā forma vna veriſil̓is. ¶ Qd̓ ſi dicas. ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ humanitas nec ꝑ ſcripturā. nec ꝑ dicta ſctōꝝ. nec ꝑ officia innoteſcit tanta nō eſt vna numero vt materia. Dico. ꝙ ꝙͣuis non ſit vna nume diuerſitas. ideo nō vr̄ niſi p̄ſumptio hoc dice̓ maxīe cū nō apaniio ro. ſed ſpecie. tn̄ vnitas materie q̄ eſt vnitas omogeneitatis. pareat in promptu aliqua rō cogens. Alia eſt poſitio ſobria ⁊ maioris amplitudinis eſt ꝙͣ humanitas ipſa. ⁊ maiorē diuerſi catholica. ꝙ in angelis eſt ponere diſtinctionē ꝙͣtū ad ꝑſonali tatem admittit. ⁊ ideo nulla eſt oppoſitio. nulla oīno ꝯͣdictio tatē tm̄mō. aut in oībꝰ. aut in aliquibꝰ. ⁊ ꝯcedende ſunt rōnes ad hoc inducte. tū ex ꝑte miniſterij. tū ex ꝑte aſſimilatiōis ad ex ꝯparatione oppoſitorū ad vnitatē materie ꝑ eſſentiā. ſꝫ ſoatr lum ex ꝯparatione oppoſitoꝝ ad vnitatē materie ẜm eſſe. vn̄ ſi deū. tū ex ꝑte aſſimilatōis multe. ¶ Qd̓ ergo obr̄ ꝙ diuerſitas: ⁊ titis ẜm numerū. venit ex diuiſiōe materie. Dd̓ꝫ ꝙ falſum eſt ſꝫ mul cut ſi duo cyphi facti ſunt de auro ꝯformi. pōt vnꝰ deſtrui. altero remanēte. vel vnus ꝓduci. altero in eſſe ꝓducto. ſic inteltitudo ꝑ gn̄ationē venit ex diuiſio ne materie. qꝛ generans dat 1 ligendū eſt in ꝓpoſito. Si qͥs em̄ vult vnitatem materie intelli gn̄ato ꝑte ſue ſb̓e. Diuerſitas aūt angeloꝝ nō eſt ꝑ multiplica gere. oportet ab vnitate indiuiduali aīm abſtrahere. ⁊ ſuꝑ ac tionē vnius ab altero. ſed oīm angeloꝝ diuerſitas ē a deo. Et tum imaginationis ꝯſcendere. ⁊ oīno ens in potentia ꝑ priua ꝑ hoc pꝫ ſequēs obiectū de fine. qꝛ ille nō eſt finis multiplicanumetionem cogitare. ⁊ ſic poterit aliqualiter caꝑe. Quādiu em̄ ma tiōis. ſed multiplicatōis ſucceſſiue ſꝫ rō potiſſima multiplica ſitur a diuem teria vt moles extenſa cogitat̉. ad vnitatē eſſentie nullo mōꝑ tionis in hoībꝰ ⁊ in angelis eſt diuine potētie. ⁊ ſapīe. ⁊ boniſa timonali tingit̉. ¶ Qd̓ vltimo obijcit̉ ſatis planū eſt. ſicut em̄ deꝰ eſt in tatis declaratio ⁊ collaudatio. q̄ manifeſtant̉ in multitudine. 26 perinalicra finitus ⁊ materia infinita. alio tn̄ modo infinitatis. qͥ potius ⁊ gl̓ie btōꝝ amplificatōe. qꝛ amor charitatis exultat in multiuiue 1 eſt ꝑ receſſum. ꝙͣ per acceſſum. vn̄ non cōpetit forme. ſed mate plicatiōe bone ſocietatis. vn̄ credo ꝙ erūt in magno nūero ⁊ꝑ ti iccitibrs fectiſſimo. ẜm ꝙ decet illā ſuꝑnā ciuitatē oī decore fulgentem rie. ſic intelligendū eſt de illa vnitate. Deus em̄ eſt vnꝰ in pluri uia afit de r bus. ita ꝙ perfectiſſimus ⁊ oīno actus. ⁊ hoc eſt eius ſoliꝰ. ſed ¶ Qd̓ obr̄ de medio. Dd̓m ꝙͣ angelꝰ nō pōt eſſe mediū qꝛ ſicut r1 ſt dicēs in p̄cedentibꝰ ꝓbatū eſt. ꝙͣuis in angelo nō ſit tāta naturaꝝ di materia eſt vna in oībus. ⁊ hoc qꝛ per ſuā eſſentiā non pōt eſſe 1 uerſitas ꝙͣta in hoīe. nihilominꝰ aliqͣ eſt. Et p̄terea. ꝙͣuis nō di diſtincta. non ſic eſt de forma. ⁊ ſic patent omnia. uerſificet̉ in hoībꝰ pluribꝰ hūana natura. tn̄ multiplicat̉ in ilOnſequēter querit̉ de ſcd̓o attributo.ſ. de diſcrelis. ⁊ ideo nō eſt q̄rere aliud mediū. ¶ Qd̓ vltimo obr̄ de origize tione perſonali. Circa quaꝫ tria querunt̉. Primo ne ꝙ eſt principalis rō diſcretionis. Dd̓ꝫ ꝙ ꝙͣuis Richardꝰ di queritūt̉. Utrum in angelis ſit mera diſcretio ꝑſo cat. ꝙ ꝑſone in hoībꝰ diſtinguant̉ origine. tn̄ hoc non hn̄t rōe nalis. Scd̓o. vtrum hec proprietas ſit actidentaprincipij. Nā pauci hoīes ſic diſtinguunt̉ ꝑ illā habitudinem. Ilis. aut ſubſtantialis. Tertio vero. vtrum ſit maAd ſolū em̄ vnū hoīem hꝫ hō illā habitudinē. ⁊ tn̄ ab oībꝰ difterialis. vel formalis. fert ꝑſonal̓r. ſꝫ rō diſtīctionis ꝑſonalis ꝙͣtū ad veritatem ve Qd̓ in angelis ſit mera diſcretio ꝑſona( nit ex pͥncipijs ꝯſtituētibꝰ ⁊ particulātibꝰ. ꝙͣtū ad noticiā veueIIIO. j. lis. ita ꝙ angeli aliq̇ differāt ſolo nume a nit ex qualiratibꝰ. quoꝝ vtrūqꝫ eſt in angelis reꝑire ẜm diuer ro. vr̄ Dan̄. vij. Milia miliū mīſtrabāt ei. ⁊ ꝯſtat ꝙ nō tot ſtat ſitatē diuerſa em̄ bn̄t p̄ncipia indiuiduātia. ⁊ diuerſas ꝓpeta habebāt miniſteria differētia ſpecie quot Daniel enumerat. gͦ tes īnatas. ſicut eī hoīes diuerſas bn̄t facies. ſic diuerſas bn̄t nec miniſtri oēs differebāt ſpecie. ergo aliqui vel oēs differemētes ⁊ ꝓpͥetates mētales. ita ītelligēdū ē ī angelis ſuo mo. E bāt numero ſolo. ¶ Qd̓ ſi dicas. ꝙ tot miniſteria obijcit̉ de ſe Utrū ꝑſonalis ꝓprietas ſit in angelis ij cunda parte autoritatis. ⁊ decies centena milia aſſiſtebāt. cō ¶ ueſtio. lj. accidetalis vel ſb̓alis. Et ꝙ accidēti ſtat ꝙ tanta diuerſitas nō poterat cadere ibi. niſi ẜm numerū. lis. vr̄ ſic. Boetiꝰ dicit. ꝙ o ē ꝓpriū manat de gn̄e accidentiū cū haberent vnum ſtatum.ſ. aſiſtere. ¶ Itē gloria eſt regi banon ſolū ꝓpriū indiuidui. ſꝫ etiā ſpēi. ſꝫ indiuiduū magis apbere multos miniſtros vniformes. gͦ ſi glorioſum eſt regnuꝫ in proximat accidētibꝰ ꝙͣ ſpēs. gͦ multo fortiꝰ ꝓprietas īdiuidua quo cū xp̄o gaudēt oēs ſancti. vr̄ ꝙ multi ſint vniformes in il lis de genere accidentiū eſt. ſꝫ diſcretio ꝑſonalis eſt ꝓprietas lo ſuperno palacio. ⁊ ita ſolo nūero vl̓ ꝑſona differētes. ¶ Itē indiuidualis. ergo ⁊c. ¶ Itē Richardꝰ de ſancto victo. ꝙ ī di ꝑſonalis diſcretio eſt ī deo. angelis. ⁊ hoībꝰ. ⁊ cū natura ange uinis ē ꝑſonalis diſcretio ꝑ originē ī angelis ꝑ qͣlitatē ī hoībꝰ lica ſit diuine ꝓpinquior ꝙͣ humana. gͦ ⁊ diſcretio ꝑſonalis. ſꝫ vtroqꝫ modo. ſi gͦ tā qͣlitas ꝙͣ origo dicit ꝓprietatē accn̄tale ī in deo ſunt pl̓es ꝑſone differētes ſola ꝑſonalitate. ſil̓r in hoībꝰ creaturis. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē Porpbi. dicit ꝙ īdiuiduū ꝯſtat ex pro ergo vr̄ ꝙ ſil̓r in angelis. ergo ſunt ibi aliqͥ ſolo numero differē prietatibꝰ. quaꝝ collectioneꝫ īpoſſibile ē in altero reꝑire. ſꝫ ta tes. aut oēs. ¶ Ite oē aīal ꝑnaturā deſiderat ſocietatē ſil̓is in les ſunt ꝓprietates accidētales. gͦ īdiuiduatio ē ꝑ accn̄tia. ſꝫ ꝑ ſpē. nā oē aīal ad ſibi ſil̓e copulabit̉. ⁊ volatilia ad ſibi ſimilia eadē eſt ꝑſonalis diſcretio ꝑ q̄ eſt īdiuiduatio. gͦ ⁊c. ¶ Itē pu ꝯueniūt. gͦ angelꝰ ꝑ naturā deſiderat ſocietatē ſil̓is in ſpē. ſed mana natura ī xp̄o non habuit ꝑſonalitatē nec diſcretionē ꝑſo deſideriū eiꝰ nō ē fruſtra. maxīe ī angelo btō. gͦ ⁊c. ¶ Si tu di nalē. ſed ꝯſtat ꝙ babuit q̄ ſunt eſſentialiaſb̓e rationali gͦ ꝑſocas. ꝙ illud eſt verū in aīalibꝰ. nō in ſubſtātijs ſpūalibꝰ. tūc q̄ nalis diſcretio non eſt ſb̓alis ſiue eſſentialis. nec hoī nec ange ro. vtrū in angelis ſit ſocialis ⁊ amicabilis affectꝰ. ꝯſtat ꝙ ſic. lo. ¶ Itē circūſcriptis oībus accidentibꝰ. res non cadit̓ ī ſen ſed ī quocūqꝫ ē ponere affectū talē. eſt amare ſimile ⁊ appetere ſu. ſed ſolū in intellectu. ſꝫ vniuerſale dū intelligit̉. ſingulare br̄e gͦ reddit idē qd̓ priꝰ. ¶ Cōtra. diuerſitas q̄ ē nūero ſolo cā dn̄ ſentitur. ergo circunſcriptis accn̄tibꝰ. circunſcribit̉ indiui tur a diuerſitate materie. īde eſt ꝙ ſol nō multiplicat̉. qꝛ eius duatio. gͦ ⁊ ꝑſonalis diſcretio. ⁊ ſic idē qd̓ prius. ¶ Itē diſcreeſſentia ē ex tota ſua materia. Ita ꝙ materia eiꝰ nō eſt diuiſibi tio perſonalis

Diſtinctio tio ꝑſonalis eſt diſcretio ẜm numerū. ſed circūſcripta quātita lis ꝓprietas dicat̉. qꝛ immediate ſequit̉ ſub̓am. ſic dd̓m eſt eē te nō eſt intelligere numerū. ergo nec diſcretionē ꝑſonalem: ſꝫ ſubſtātiale. Si ſubſtātiale dicat̉. qꝛ nō exit genus ſubſtantie. ſub̓ale intelligitur circūſcripto accn̄tali. ergo ſi diſcretio ꝑſo dd̓m ꝙ quodāmodo ſic. ⁊ quodāmō nō. Sil̓r ſi d̓r accn̄talis ꝓ nalis nō pōt intelligi accn̄tibus circūſcriptis ergo nō eſt ſub prietas. qꝛ cauſat̉ ab accn̄tibus. ſic dd̓m ſimpl̓r ꝙ non. Si ꝟo ſtātialis angelo ſed potius accn̄talis. Cōtra. arguit̉ primo ꝑ accidētalis qꝛ eſt in genere accidētis ſic pōt dici ꝙ quodāmō textū. Magr̄ em̄ dicit ꝙ prima ꝯſideratio eſt de ſubſtantia et ſic. quodāmō non. ẜm diſtinctionē primo factam. ¶ Qd̓ gͦ obr̄ ſub prima ꝯſideratione cōprehendit ꝑſonalem diſcretionem. ꝙ ꝑſonalis diſcretio ꝑtinet ad ſubſtantiā ⁊ nō cauſatur ab ac .32 ergo videt̉ ꝙ ꝑſonalis diſcretio ē angelo ſubſtātialis. ¶ Itē ciuentibus hoc totū cōcedendū eſt. ¶ Qd̓ obr̄. noppoſitū ꝙ ꝑſona nō eſt aliud ꝙͣ indiuidua ſubſtātia rōnalis nature: ſꝫ in om̄e propriū manat de gn̄e accidentiū. dd̓m ꝙ boetius loquit̉ꝰᶻ diuidua ſubſtātia inꝙͣtuꝫ bmōi eſt in gn̄e ſubſtātie nō ꝑ redu de ꝓpria paſſione. ⁊ hāc dicit manare de gn̄e accidentiū. non ctionē ſed directe ẜm lineā rectā. ergo inqͣtū hmōi eſt in gn̄e qꝛ nō cauſet̉ ex pͥncipijs ſubiecti. ſꝫ qꝛ ⁊ ſi ex ipſis format̉. cau ſub̓e. ergo ꝑſonalitas nō eſt in genere accidētis qꝛ in eodē ge ſal̓r tn̄ eſt in gn̄e accn̄tium. Dupl̓r ergo deficit illa rō primo qꝛ nere eſt album inquātum album ⁊ albēdo. ergo in eodem gepeccat in intellectu huiꝰ noīs propriū. Eſt em̄ ꝓprietas ꝙͣtum nere ꝑſonalitas ⁊ perſona. ¶ Itē nullum accn̄s eſt niſi in ſub ad rem. ⁊ eſt ꝓprietas ꝙͣtū ad modū. ⁊ boetiꝰ intelligit de eoᶻ ſtantia indiuidua. ergo omne accn̄s ꝯſequitur indiuiduitatē qd̓ real̓r eſt ꝓpria paſſio nō de eo qd̓ eſt proprietas ꝙͣtū ad mo eſſentie. ⁊ tam in rōnali ꝙͣ in irrationali hoc hꝫ veritatē. ergo dum. Proprietas aūt indiuidualis aut proprietas ꝑſonalis. prius ꝑ naturā eſt aliqͥd indiuiduū ſubſtantie rōnalis ꝙͣ ba⁊ ſi videat̉ dicere ꝓprietatē ꝯſequenteꝫ eſſe ſicut accn̄s. real̓r beat accn̄s. ergo ꝑ prius ꝑſona. ergo diſcretio in ꝑſonalitate. tn̄ nō dicit niſi appropriationē principioꝝ per indiuiſionē. hoc ¶ Itē q̄ differūt ꝑſonalitate differūt in ſuis principijs ſubſtā dico ꝙͣtuꝫ ad ꝓprietatē indiuidualē. ſil̓r proprietas ꝑſonalis tialibus. ſicut ptꝫ in petro ⁊ paulo. ⁊ que ſic differūt ſubſtātia nō dicit vltra hoc niſi dignitatē ſiue nobilitatē nature rōnaliter diſcernunt̉. ergo diſcretio ꝑſonalis dicit differentiā ſublis. que nobilitas nō ē ei accidētalis. immo ſimpl̓r ⁊ oīno eēnſtantialem. ergo nō eſt ꝓprietas accn̄talis. ¶ Itē non eſt matialis. Peccat ⁊ p̄dicta ratio in malo intellectu p̄dicati. qꝛ pro ior diſcretio in accidētibus. ꝙͣ inter oppoſita. ſed oppoſita nō priū d̓r manare de genere accidētium. nō qꝛ manat ab accidē faciūt diſcretionē ꝑſonalē. qꝛ vnus boprius eſt albus poſtea tibus ſed qꝛ manat a ſubſtātia exiſtēte de genere accidētium. niger. prius puer. poſtea ſenex. ⁊ tn̄ idē indiuiduū eſt ⁊ vna ꝑſic in ꝓpoſito. vn̄ ſicut vnitas q̄ eſt principiū numeri. ortum bꝫ ſona. ergo ⁊c. ¶ Itē accn̄tia diuerſa cū ſunt in vno ſuppoſito a pͥncipijs ſubſtātie accidental̓r ad ip̄am relatis. nō a princiſunt vnū numero. vt grāmaticū ⁊ muſicū. ſed hoc nō eſſet ſi di pio aliquo qd̓ ſit in gn̄e accidentis. Si intelligi pōt de diſcreuerſitas ẜm numerū vel ẜm diſcretionē ꝑſonalē veniret ab ac tione ꝑſonali ẜm id qd̓ in ea eſt accidentale. vtpote cōparatio cidētibus. ergo ⁊c̄. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā notandū ad alterā ꝑſonā. reſpectu cuiꝰ hꝫ diſtingui ⁊ numerari. ⁊ emiꝙ circa hoc eſt triplex modus dicēdi. Quidā em̄ dicere volue nentia dignitatis in ſuppoſito reſpectu alteriꝰ nature quā nō runt ꝙ ꝑſonalis diſcretio eſt accn̄talis ꝓprietas. qꝛ dicūt qd̓ ē babuit: nec bꝫ humana natura in xp̄o. ¶ Qd̓ obr̄ ꝙ diſcretio in gn̄e accn̄tis. ⁊ qd̓ etiaꝫ cauſat̉ ab accn̄tibus. ſicut diſcretio ꝑſonalis eſt per qualitatē. dd̓m ꝙ intelligit de qualitate que 35 numeralis. in hoc aūt differētia eſt. qꝛ diſcretio nūeralis caueſt in gn̄e qualitatis quātum ad modū nō aūt ꝙͣtum ad rem. ſatur a diuerſitate ꝓprietatū. in qͥbus cōicant creatura rōnaHis em̄ duobus diſtinguunt̉ p̄dicamenta. vel ꝙͣtum ad eſſenlis ⁊ irrōnalis: ſꝫ diſcretio ꝑſonalis a ꝓprietatibꝰ q̄ inſunt ꝓtiam vel ꝙͣtum ad modū ⁊ aliqͥd eſt in gn̄e ſubſtātie qd̓ nihilo prie rōnali creature. Sꝫ illud improbat̉ in opponendo ꝑ mulminus bꝫ modū accidētis. vn̄ etiā ꝯſueuit diſtingui qualitas tas rōnes. nec pōt br̄e veritatē ꝙ diſtinctio indiuidualitatis duplex.ſ. ſubſtātialis ⁊ accidētalis. Uel dd̓m ꝙ richardus lo ſit ab accn̄tibus. cū indiuidua differāt ẜm ſub̓am. nō ſolū ẜm quitur de diſtinctione ꝑſonali ꝙͣtum ad noſtrā cognitionem. accn̄s. ⁊ ſil̓r de diſcretiōe ꝑſonali intelligēdum eſt. Et iō aliꝰ ⁊ qꝛ cognitio noſtra eſt ꝑ qualitates accn̄tales dixit perſonas modus eſt dicēdi ꝙ diſcretio ꝑſonalis dicit ꝓprietatē accn̄ta creatas diſtingui qualitate: ⁊ per hūc modum intelligit verlem. q̄ tn̄ nō cauſat̉ ab accn̄tibus. ſꝫ a ſub̓a ſiue principijs ſub̓a bum porphirij. qui dicit indiuiduū conſtare ex collectione ꝓlibus. ſicut vnitas q̄ eſt principiū numeri eſt in gn̄e accn̄tis tn̄ prietatum. loquit̉ em̄ ẜm rōneꝫ ⁊ cognitionē. nō ẜm rē. ⁊ ſic pꝫ immediate hꝫ ortum a ſub̓a. Sꝫ cū ꝑſona dicat idē qd̓ ſuppoſi tertiū. ¶ Qd̓ obijcit̉. ꝙ in xp̄o humana natura nō hꝫ ꝑſonalitum rōnalis nature. vt eſt in gn̄e ſubſtātie. nō videt̉ ꝓbabile tatem. dd̓m ꝙ hoc eſt rōne illius eminētie que ꝯſequit ad noꝙ ꝑſonalis diſcretio dicat ꝓprietatē accn̄talem ſolū. Et iō eſt 36 bilitatem. ⁊ illa ſuꝑeminētia dicit quādam dignitatē acciden tertius modus dicēdi ꝙ diſcretio ꝑſonalis et ſi videat̉ dicere talem ſicut prius oſtēſum eſt. q̄ amitti pōt nō ſolū ꝑ deꝑditioaccn̄s. qꝛ dicit ꝑ modū accn̄tis. tn̄ pͥncipal̓r dicit qͥd ſubſtātia nem. ſed etiā ꝑ dignioris ſuꝑinductionē ſicut alibi meliꝰ dicet̉ le. ⁊ ſi aliquo mōimportat accn̄s. hoc eſt ꝯn̄ter. illud tn̄ imme ¶ Qd̓ obr̄ de ſenſu ⁊ ītellectu. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſenſus ſolūmodo ſit diate hꝫ ortū a principijs ſubſtātialibꝰ. ⁊ hoc ptꝫ ſic. Diſcretio ſingulariū. intellectus tn̄ pōt eſſe nō ſolū vniuerſaliū. ſed etiā ꝑſonalis addit ſuꝑ diſcretionē indiuidualē. diſcretio aūt indi 37 ſingulariū. vn̄ nō eſt intelligēda illa differētia cū p̄ciſione. et uidualis duo dicit indiuiſionē ⁊ ꝯſequēter diſtinctionē. Inhoc pꝫ qꝛ ſolus intellectus comprehēdit intrinſeca pͥncipia pe diuiſio aūt eſt ex pͥncipioꝝ indiuiſione ⁊ appropriatione. ipſa tri ⁊ platōnis. ⁊ circūſcriptis oībus accn̄tibus dicit eos eſſe em̄ rei pͥncipia dū ꝯiungunt̉ inuicē ſe appropriant ⁊ faciūt in diſcretos ⁊ diſtinctos. ¶ Qd̓ obr̄ de numero. dd̓m ꝙ ſicut vni diuiduū. ſed ad hoc ꝯſequit̉ eſſe diſcretū ſiue eē diſtinctū ab tatem ſub̓alem ꝯſequitur vnitas accn̄talis inſeparabil̓r q̄ nō alio. ⁊ ſurgit ex hoc nūerꝰ ⁊ ita accn̄tal̓ ꝓprietas dicit ꝯn̄s ad 3 eſt principiū indiuiduationis. ſed ꝯn̄s ad illā ſic diuerſitatem ſubſtātiam. ⁊ ſic indiuidualis diſcretio dicit aliqͥd accn̄tale. ⁊ ſubſtātialem ꝯſequitur numerus inſeparabil̓r. tn̄ ẜm rem ⁊ na aliqͥd ſubſtātiale. ꝑſonalis aūt addit ſuꝑ hāc dignitatē ꝑſona turam diſtinctio illa eſt a ſubſtantiali principio non accidenlitacis. Dignitas aūt illa duo dicit ſcꝫ nobilitate rōnalis natu tali. ⁊ ſic patet totum. re. que eſt ꝙ natura rationalis tenet pͥncipatuꝫ inter naturas creatas. Un nō eſt ordinabilis ad ꝑfectiorē formā. ⁊ hec nobi ¶ Utrū diſcretio ꝑſonalis ſit a ꝑte p̓n 5 q Queſtio. lij. cipij formalis vl̓ materialis. Et ꝙ a litas ⁊ ſi ꝑ modū qͣlitatis habeat intelligi. tn̄ eſſentialis ē naꝑte pͥncipij formalis. Richar. dicit ꝙ tā in angel̓ ꝙͣ in hoībus ture rōnali. Dicit em̄ illa nobilitas actualē eminētiā. ita ꝙ in eſt diſcretio ꝑſonalis ꝑ qͣlitatē ſꝫ qualitas. aut ē forma. aut te ſuppoſito nulla ſit alia natura ita pͥncipalis. vt natura rōnal̓ net ſe ex ꝑte forme. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ſi aliqͥd ineſt aliqͥbꝰ. ⁊ ē in eis. vt ſit qͣſi ꝑ ſe ſonās. ⁊ iō qꝛ hoc deficit ei in xp̄o. natura rōnal cōe ꝑ analogia. neceſſe ē ꝙ inſit ꝑ aliqͥd analogice reꝑtū ī eis. creata nō facit ꝑſonalitatē. ⁊ hoc ē accn̄tale. Dd̓m igit̉ ꝙ quē Perſonalis aut diſcretio eſt in diuinis ⁊ ī angelis analogice. admodū indiuidualis diſcretio eſt ex exiſtētia forme natural̓ ſꝫ in diuīs nullo mō eſt a materia qꝛ deꝰ eſt pura forma. gͦ ⁊c. in materia. ſic ꝑſonalis diſcretio ex exiſtētia nature nobilis ⁊ ſuꝑeminetis in ſuppoſito. ⁊ iō ꝙͣuis vtrobiqꝫ importet̉ qͥd ſub ¶ Itē ꝑſonalis diſcretio ī creatura dixit maximā nobilitatē ſꝫ qd̓ magis nobile ē. magis elōgat̉ a materia. ⁊ maxime acce ſtātiale. ⁊ ſil̓r accn̄tale. ꝯn̄s hoc dico in creatura. nō tn̄ impor dit ad formā. gͦ ⁊c. ¶ Itē ꝑſonal̓ diſcretio dicit maximā auto tat̉ accn̄tale qd̓ cauſet̉ vl̓ ortū habeat ab accn̄te. ſꝫ potiꝰ ꝯſeqͥt̉ formā in mat̓ia. vel naturā ī ſuppoſito. Ex his pꝫ ꝟitas ꝓbleū ritatē ſeu actualitatē ī creatura. qꝛ qd̓ tale ē nullo mō ē ad alterū poſſibile ſeu potētiale. oē aūt tale ꝯſequit̉ formā nō mate matis ⁊ diſſolutio obiectionū ꝓ ꝑte. ¶ Si em̄ q̄rat̉ vtꝝ ꝑſonalis diſcretio ſit ꝓprietas ſubſtantialis vel accn̄talis. Si ſub̓ariā. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē nihil qd̓ eſt vnū in oībus ē pͥncipiū diſcretōis materia ꝙͣtū eſt de ſe vnica eſt. gͦ nullo mō eſt pͥncipiū diſcrecc

( Secundi. Libri. nulla eſt indiuidua niſi ꝓpter ꝯiunctionē ſui cū materia. ⁊ vni tionis. ergo nec diſcretiōis ꝑſonalis. ¶ Itē diffinitio vt vult uerſalia ſil̓r qꝛ dicūt formas n̄ ꝯcernūt materiā niſi rōne ſuoꝝ ph̓s eſt aggregati. gͦ cū diffinit̉ hō. nō forma tm̄ ſꝫ cōpoſitum indiuiduorū pro quibus ſupponunt qn̄ diffiniunt̉ vel ſubijciū ex materia ⁊ forma diffinit̉. gͦ ſi hō in cōi claudit ī ſe materiā ⁊ tur. vnde ille rationes cōcedende ſunt ꝙ indiuiduum non adnatura rōnalis ſil̓r. ſꝫ ſi ꝑſona addit aliqͥd ſuꝑ naturā. cū non dit aliam formam que ſit poſſit addere ſuꝑ materiā. opꝫ ꝙ addat aliqͥd formale. ¶ Cō indiuidualis de ſe. ¶ Agit de naturali bonitra. Boe. ſpēs eſt totū eē īdiuiduoꝝ. ſꝫ eſſe ē a forma. ergo īdi ¶ Quod obijcitur ꝙ in 41 uiduū ſupra ſpeciē nō addit formā ergo nec ꝑſona ſupra natu tate angeloꝝ ponens falſam diuiduatio ē a materia. ram. ſi ergo aliquid addit aut materiam. aut accidentia. ſed opinionem cum confirmatiodicendum ꝙ per illas au ꝑ accn̄tia nō pōt eſſe diſcretio ꝑſonalis vel indiuidualis. gͦ ne ne ſua. ctoritates nō datur intel ceſſe eſt ꝑ materiā. ¶ Itē ſi ꝑſona adderet aliquā formā ſu¶ Illud quoqꝫ inueſtigatiōe ligi ꝙ materia ſit principra naturā. gͦ ſicut ſpēs eſt diffinibilis qꝛ addit dr̄iam ⁊ formā i pium īdiuiduatiōis niſi dignū videtur ꝙ etiaꝫ a pluri ſupra genus ita etiā indiuiduū eſſet diffinibile. qd̓ falſum eſt. ſit cauſa ſine qua nō. non ¶ Itē ſi indiuiduū ſine ꝑſona addit formā indiuiduantē ſubus queri ſolet. Utrum boni auteꝫ ſicut tota cauſa. nec pra ſpeciē ſpecialiſſimā. quero vtrū additio poſſit facere aliā vel mali: iuſti vel iniuſti creatn̄ ita poteſt attribui maformā ꝑ oīa illi ꝯſimilē. ꝯſtat ꝙ ſic. qꝛ nulla eſt forma accn̄tal̓ ti ſint angeli. ⁊ an aliqua moterie perſonalis diſcretio cuiꝰ ſil̓em nō poſſumꝰ cogitare. gͦ ſil̓r in ſub̓ali. ſꝫ ſi facit ſimilē. ui ra fuerit inter creationem et ſicut īdiuiduatio. ꝓpter illa eſt cōis pluribꝰ ſꝫ nihil tale ē indiuiduū. gͦ īpoſſibile ē diſ415 lapſum vel an ſine mora in iphoc ꝙ dicit dignitatem q̄ Falia cretionē ꝑſonalē eē a pͥncipio formali ſuꝑaddito ſpēi. ¶ Itē abec et principalius reſpicit for opio ab eodē ē diſcretio ꝑſonal̓ a qͦ ē diſtīctio ẜm numerū. ſꝫ illa eſt ſo creationis exordio cecidepnuri mam ſicut oſtendunt rō qͦrūda a materia ſicut dicit ph̓s in prīa ph̓ia oīno materia numerabirunt. Putauerunt enim quitanue ſu nes ad partem primam. ꝙ ano liter ſꝫ hꝫ ergo ⁊c̄. ¶ Itē ab eodē ē ꝑſonalis diſcretio a qͦ ē eē dam angelos qui ceciderunt itur i ¶ De habitibꝰ malicie ⁊ iil inhoc ſiue hͦ ⁊ nūc. ſꝫ hoc ē materia. qꝛ ī lib. de celo ⁊ mūdo. dr̄ ꝙ creatos eſſe malos. ⁊ nō libetuum fi bonitatis angelorum. Il licia differt dicere celū ⁊ hͦ celū. qꝛ cū dico celo dico formā cū dico Idedit qde ro arbitrio in maliciam dec li lud quoqꝫ inueſtigatiōe creat hͦ celū dico materiā. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ī creaturis ī qͥbꝰ ē ꝑſonalis di ilhoc fic d dignū videt̉. Supra egit fuerū ſcretio ꝑ originē. nō ē ob aliud. niſi ꝙ generās gn̄at aliud ſed naſſe: ſed etiam in malicia cdis ſubie magiſter de naturalibꝰ at ꝙ fine vt dicit ph̓s. generans nō generat aliud niſi ꝓpter materiam a deo factos eſſe. nec aliquam popter tributis ip̄is āgelis. In oī mo ergo in rebꝰ creatis eſt ꝑſonalis diſcretio propter materiam. fuiſſe moram inter creationeꝫ fictus. Si hac ꝑte agit de habitibꝰ cecide 39 ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ hec eadē eſt q̄ſtio de īdiuiduatione q̄ nunc mo⁊ lapſum. ſed ab initio apoſta pnerui ſuperadditis. ⁊ hoc per Opin uet̉ de ꝑſonali diſcretione. ⁊ de ipſa fuit ꝯtētio īter ph̓icos vinitur con taſſe. alios ꝟo creatos fuiſſe naturam. Diuiditur au nis i ros. Quidā em̄ īnitētes verbo ph̓i dixerūt ꝙ indiuiduatio ve celuetem hec pars in tres. In ſe cōt nit a materia. qꝛ īdiuiduū ſupra ſpeciē nō addit niſi materiā. plene beatos. qui opinionem bolus fi prima agit d̓ naturali bo mati ⁊ hͦ ponebāt. qꝛ dixerūt vniuerſalia ſolū dicere formas. ⁊ tūc ſuam muniunt autoritate Au citium. ⁊ nitate. In ſecunda de na prīo tangit̉ materia qn̄ ꝑuenit ad hoc aliqͥd. Alijs vero aliter guſtini ſuper Geneſim ita dinem bono turali cognitiōe ibi. Hic viſuꝫ ē ſcꝫ ꝙ īdiuiduatio eēt a forma. ⁊ dixerūt ꝙ vltra formā cētis. Non fruſtra putari pocon inquiri ſolet quaꝫ ſapienſpeciei ſpecialiſſime ē forma īdiuidualis. ⁊ qd̓ mouit hos pōe teſt ab initio temporis diabo tiam. In tertia de nature illud fuit. qꝛ ītellexerūt ordinē ī formis ẜm gn̄atiōem ⁊ naiti rali dilectione. ibi. Solum cecidiſſe. nec cum ſanctis turā eſſe ꝑ eūdē modū ꝑ quē ordinat̉ ī gn̄e. ita ꝙ forma gene21 let etiaꝫ queri ⁊c̄. Prima ris generaliſſimi primo aduenit materie. ⁊ ſic deſcēdēdo vſqꝫ angelis pacatum aliquando pars habet tres in prima ad ſpeciē. ⁊ adhuc illa forma nō ꝯſtituit īdiuiduū. qꝛ nō ē oīvixiſſe ⁊ beatum. ſed mox apo in opinionem falſam ponit no in actu. ſed vltra hāc formā īdiuidualis ſubſequit̉. que eſt ſtataſſe. Unde dominus ait. ma cum confirmatione ſua. omnino ī actu. ſicut materia fuit oīno ī potētia. Quelibet iſta Ille homicida erat ab initio ⁊ In ſecundā vero ponit tutul rū poſitionū aliqͥd hꝫ qd̓ hoī multū ītelligēti rōnabiliter vide opinionem veram. ſimili Iob. in veritate non ſtetit. vt intelri poterit īprobabile. quō em̄ materia q̄ oībꝰ eſt cōis erit printer cum ſua confirmatiocipale principiū ⁊ cā diſtinctionis valde difficile eſt videre. ligamus quia in veritate non ne. ibi. Alijs autem videinRurſus qūo forma ſit tota ⁊ p̄cipua cā numeralis diſtīctiōis ſtetit. ex quo creatꝰ eſt qui ſta tur ⁊c. In tertia opīoneꝫ ꝟalde difficile eſt caꝑe cū oīs forma creata ꝙͣtū ē de ſui naturet. ſi ſtare voluiſſet. Idem in falſaꝫ exterminat. ⁊ ratio ra. nata ſit habere aliā ſibi ſimileꝫ. ſicut ⁊ ipſe phūs dicit ēt in eodem. Nō fruſtra inquit pu nes eiꝰ ⁊ auctoritates ex ſole ⁊ luna eſſe. vel qūo dicimus duos ignes differre formalidi planat. ibi. Ideoqꝫ Autandum eſt ab ipſo initio tem ter. vel ēt alia q̄ plurificant̉ ⁊ numero diſtinguunt̉ ex ſola diguſtinus exterminas ⁊c. nel uiſione ꝯtinui. vbi nullius eſt noue forme īductio. Iō ē tertia poris vel cōditionis ſue dya Et ſic in vniuerſo tria de poſitio ſatis plana ꝙ īdiuiduatio ꝯſurgit ex actuali ꝯiūctiobolum cecidiſſe ⁊ nunꝙͣ in veterminat. Primo quales ne materie cū forma ex qͣ ꝯiūctiōe vnū ſibi appropriat alterū. ritate ſtetiſſe. Unde quidam creati ſunt angeli quanſicut pꝫ cū imp̄ſſio vl̓ exp̄ſſio fit multoꝝ figilloꝝ ī cera q̄ prius in hanc maliciam libero arbitum ad bonitatem. ⁊ maerat vna nec ſigilla plurificari pn̄t ſine cera. nec cera nūerat̉ liciam ſecundo quantum trio nō eſſe inflexū. ſed in hac niſi qꝛ fiūt ī ea diuerſa ſigilla. Si tn̄ q̄ras a qͦ veniat prīcipal̓r ad cognitionem. tertio dd̓m ꝙ īdiuiduū ē hoc aliqͥd. Quod ſit hͦ prīcipaliꝰ hꝫ a mate quāuis a deo putant eſſe crea quantum ad dilectioneꝫ. ria rōne cuius forma hꝫ poſitionē ī loco ⁊ tꝑe. Quod ſi aliqͥd. ja tum. ẜm illud beati Iob. a ¶ Hoc eſt inquit initiū hꝫ a forma. Indiuiduū em̄ hꝫ eſſe. hꝫ etiaꝫ exiſtere. Exiſtere a Hoc eſt inquit initium fig figmenti dei ⁊c. Queridat materia forme. ſed eſſendi actū dat forma materie. Indimenti dei: quod fecit deus vt tur de intellectu illius uiduatio igit̉ in creaturis ꝯſurgit ex duplici prīcipio. Perſoverbi Iob. quare dicitur illudatur ei ab angelis eius. nalis aūt diſcretio dicit ſingularitatē ⁊ dignitatē. Inquātuꝫ figmentum. Si ratione Et propheta ait. Draco iſte dicit ſingularitatē. hoc dicit ex ipſa ꝯiūctione principioꝝ. ex corporis optati. vt infra qͥbus reſultat ip̄m qd̓ eſt. Sed dignitatē dicit prīcipaliter rōquem formaſti ad illudenduꝫ exponit quomodo hoc ve nem forme. ⁊ ſic patet. vnde ſit ꝑſonalis diſcretio originaliter ei. tanꝙͣ primo factus ſit marum eſt. cum illud non ha in creaturis loquēdo ſiue ī hoībus. ſiue in angelis. Que ergo lus inuidus et dyabolus. nec buit ab initio. ¶ Item obijciunt̉ ad primā partem ꝓcedunt rōne nobilitatis ⁊ digni deus vult omnes ſaluos voluntate deprauatus. His tatis. prout tn̄ eſt in ipſo ſuppoſito ſiue qd̓ eſt. cuius diſtīctio fieri. ergo fecit angelum alijſqꝫ teſtimonijs vtūtur qui venit in diuinis ex origine. in creaturis ex principijs originaillum vt beatificaretur libus. ſicut in primo lib. fuit oſtenſum. Si autē querat̉ qͥd eſt dicunt angelos qui cecidenon illuderetur. igitur iilud cōmune ẜm ꝙ ineſt. dicēduꝫ ꝙ proprietas dignitatis inrunt creatos fuiſſe malos et male dicitur vt illudatur ꝓ cōmunicabiliter exiſtēs in hypoſtaſi. aliter tn̄ reꝑitur hic aliei ⁊c. Dicēdū ꝙ oēs creaſine mora corruiſſe. Eos vero ter ibi. Omnes rationes ſequentes procedunt via predicta. ture rōne ſue fragilitatis qui ꝑſtiterūt perfectos ⁊ bea 4 ¶ Qd̓ obr̄ ad oppoſitū ꝙ nō poſſit eſſe a forma ſed a materia. figmentum dicuntur ma tos forte creatos aſtruunt au dd̓m ꝙ rōnes ille ꝓbāt vt pꝫ ꝙ nō total̓r eſt a forma. qꝛ forma xime

Diſtinctio ī xime rationalis. quando ctoritate Auguſti. qui ſuper ſius angeli facturā. qꝛ etſi p̄ſciret deus volūtate malū non conſolidat̉ per gr̄aꝫ gen̄. dicit per celum ſignificafutuꝝ. fecit tn̄ eū ꝓuidēs quāta de illo ſua bōitate eēt Quoniam igitur lucifer ri creaturam ſpiritualem que facturus. Figmētū gͦ dei dr̄. qꝛ cū ſciret eū deꝰ volūta excellens fuit inter ceteab exordio quo facta eſt. ⁊ ꝑras creaturas ⁊ ipſe ſprete malū futuꝝ vt bonis noceret. creauit tn̄ illū vt d̓ illo uit gratiam ⁊ in veritate fecta ⁊ beata eſt ſemper. bonis ꝓdeſſet. hoc aūt fecit vt illudat̉ ei. Illudit̉ em̄ ei nō ſtetit. ideo dicitur ini¶ Ponit opinioneꝫ verā cū ſanctis ꝓficit tētatio eiꝰ. Sicut ⁊ mali hoīes quos tium figmenti dei. Unde cuꝫ ſua ꝯfirmatione eorū qui deꝰ malos futuros p̄uidēs. creauit tn̄ ad ſanctoꝝ vtili ⁊ alia trāſlatio babet ip̄e dicūt oēs angelos creatos eē tatē illudunt̉: cū p̄ſtat̉ ſanctis eorū tētatiōe ꝓfectus. principium viarum dei. bonos. ⁊ aliquā morulā fuiſſe Sꝫ ip̄e eſt initiū. qꝛ p̄cedit antiqͥtate ⁊ pͥncipatu malibunc autem ꝙͣuis deus preſciret futuruꝫ eſſe mainter creationē ⁊ lapſuꝫ. e cie. hͨ aūt illuſio fit āgelis malis ⁊ hoībꝰ malis ꝑ angelum tamen eum fecit. qꝛ ⁊ ¶ Alijs autē videt̉ oēs ange los ſanctos. qꝛ ſubdit eis angelos malos ⁊ hoīes maſimul preuidit quibus bo los creatos eē bonos. ⁊ ī ip̄o los vt nō quātū nitunt̉ ſꝫ quātū ſumunt̉ poſſint nocere. nis vſibus accommodacreationis initio bonos extiEcce aꝑte oſtēdit qͣliter p̄dicta verba Iob intelligēda ret ſcilicet ſanctorum vitiſſe: id eſt ſine vitio: iuſtoſqꝫ ctorie ⁊ amplificande coſint. ⁊ angelicam naturam bonā creatam eſſe aſſeruit. fuiſſe. id eſt īnocētes: ſed non 43 rone. Poteſt igitur intelQūo in ¶ Deinde qͣliter verba dn̄i que ſupra poſuit accipiēligi hec coniunctio vt cōtelligen iuſtos.i. virtutuꝫ exercitium da ſint Augu. aperit: vbi etiā ſua q̄ p̄dixit verba deter da ſint ſecutiue vel cauſalit̓. Cō habentes. Nōdum enim p̄di minat euideter docēs angelos bonos fuiſſe creatos. ⁊ᵛ ba dn̄i ſecutiue ſicut frequenter ti erāt virtutibus q̄ ſtātibus poſt creationē īterpoſita aliqua morula cecidiſſe ita in accipitur in euangelio. b̓ p̄miſſa. appoſite fuerūt in ꝯfirmatioautem factum eſt vt imquiēs. Qd̓ putat̉ dyabolū nūqͣ ī veritate ſtetiſſe. nūqͣ Ille bo ne ꝑ gratiā. alijs vero ꝑ li. arpleretur. qd̓ conſecutū eſt micida beatā vitā duxiſſe: ſed ab initio cecidiſſe. nō ſic accipiē erat ab ad hoc. ſic diaboli ludifibi. ſuꝑbiētibus. ⁊ iō cadentidū eſt vt malus a bono deo creatus eē putet̉. quaſi ab initio. catio ſubſecuta eſt ꝙͣuis bus. Aliquam etiaꝫ fuiſſe mo initio nō cecidiſſe diceret̉. Nō em̄ cecidit ſi talis.ſ. ma propter illam non fuerit rulā aiunt īter creationē ⁊ lalus factus eſt. A quo em̄ caderet? Factus gͦ prius ſta factus. Si autem intellipſum ⁊ cōfirmationē. ⁊ in illa gatur cauſaliter. tunc po tim a veritate ſe auertit ꝓpria ptāte delectatꝰ btēqꝫ vi breuitate tꝑis oēs boni erāt nitur conſequens ꝓ ante te dulcedinē nō guſtauit. quā acceptā nō faſtidiuit: ſed cedēte. finaliter eniꝫ dianō qͥdem ꝑ vſum libe. ar. ſed b nolēdo acciꝑe amiſit. Sui gͦ caſus p̄ſcius eē nō potuit bolus factus eſt ad exercreationis beneficiuꝫ. ⁊ tales qꝛ ſapientia fructus eſt pietatis. Cōtinuo aūt vt factꝰ citium. ⁊ propter motioerant qͥ ſtare poterant.i. nō ca nem bonorum. ad quod eſt cecidit: nō ab eo quod accepit: ſed ab eo quod acce dere ꝑ bona creationis. ⁊ caconſequitur ipſius diabo piſſet. ſi deo ſubdi voluiſſet. Ecce hic aꝑte declarat andere ꝑ lib. ar. Poterant enim li ludificatio. qui dum in gelos bonos creatos fuiſſe. ⁊ tēdit deijcere promouet. peccare ⁊ non peccare: ſꝫ non poſt creationē cecidiſſe. ⁊ fuit b ¶ Sapīa fructus ē pie vnde ſenſus eſt ꝙ deus fe poterant ꝓficere ad meritum ibi aliqua morula: ſꝫ breuiſſitatis ⁊c. Querit̉ qūo ſit ī cit diabolum quem preui vite niſi gr̄a ſuperadderetur. dit malum ad exercitium telligēdū. qꝛ magis vr̄ eē ma. Quod Origen̄. confirq̄ addita eſt qͥbuſdam in ꝯfirbonorum ad quod conſeprincipiū pietatis ꝙͣ frumat ſuꝑ ezechielē dicēs. Ser matione. Et ad hoc ꝯfirmanquitur eius ludificatio. ctus. Itē nihil videt̉ ad pens ē hoſtis ꝯtrariꝰ veritati ꝓpoſitū. qꝛ p̄ſciētia caſus 4 dū vtunt̉ teſtimonio aug. qͥ ſu t4 non tamen a principio nec ſta non eſt ſapīa. ſed tm̄ ſcīa. per gen̄. dicit angelicā naturā tim ſupra pectus ⁊ vētrē ſuuꝫ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſapīa non primo informiter creatā. ⁊ celū dictā poſtea formatā ⁊ cij ambulauit ſicut adaꝫ ⁊ eua nō dr̄ hic a ſapore. ſed a ſape luceꝫ appellatā: qn̄ ad creatorē eſt ꝯuerſa. ꝑfecta dilere. ⁊ dr̄ hͦ ſapīa cognitio ſtatim peccauerunt. ita ⁊ ſerctione ei īherēs. vn̄ prius dictū ē. In prīcipio creauit deſurſum deſcēdens per pens aliquando fuit non ſerdeus celū ⁊ terrā. ⁊ poſtea ſubditū. dixit deus. fiat lux. īſpirationē ſiue ꝑ reuelapens: cum in paradiſo delitia ⁊ facta eſt lux. qꝛ ī primo agit̉ de creatione ſpūalis nationē. Hec āt ē duplex. q̄ ruꝫ moraret̉: deꝰ em̄ maliciam latiōe ture informis. poſtea de formatione eiuſdē. Ratio qͣꝫ dam eſt a verbo. q̄daꝫ eſt em a non fecit. Ecce aꝑte dicit poſt ī verbo. Preſcīa em̄ caſus obuiat illis qͥ dicūt āgelos creatos fuiſſe malos. Nō uit. nō potuit eē niſi cognitio creationem interpoſita moru em̄ potuit creator optimꝰ auctor mali eſſe. ⁊ iō totum deſurſum deſcendens. qꝛ Io. viij. la cecidiſſe. Ideoqꝫ illa verba bonū erat qd̓ ex ipſo illis erat: ⁊ totū bonū erat. qm̄ ex futurum eſt ꝯtingens. de ſic accipienda videntur homi ip̄o totū erat. Hoc mō ꝓbat̉ ꝙ boni erāt oēs āgeli qn̄ quo nulla pōt haberi cer cida erat ab initio vel mēdax titudo ẜm cauſas inferio prīo facti ſūt. ſꝫ ea bōitate qua natura īcipiēs acceꝑat. id eſt ſtatim poſt initium quā res. aut igit̉ eſt in verbo. ☞Opinionem falſam reprobat. ratiōes ⁊ auctori aut a verbo. Si ī verbo. do ſibi equalitatē dei promitates eius explanādo. ſic eſt fructꝰ pietatis. neſit ⁊ ſeipſuꝫ occidit. qui homo ¶ Ideoqꝫ augu. exterminās opinionē eoꝝ qͥ angelos mo em̄ ꝑuenit ad viſionē dicitur in euāgelio. nec in veri creatos fuiſſe malos putāt. auctoritate ⁊ rōe ꝓbat bo verbi. niſi ꝑ pietatem ani tate ſtetit. quia in ea non fuit nos fuiſſe creatos ⁊ ꝟba p̄miſſa beati Iob illi q̄ ꝓ ſe in mi. ⁊ qꝛ hanc non habuit ſed ab initio temporis. id eſt diabolus. ideo nō potuit ducebāt quō ſint intelligēda aperit. dicēs ſuper Gen̄. hoc noſſe ī ꝟbo. Si a verſtatim poſt initium temporis Oīa inqͥt fecit deus valde bona. Naturā ergo angelo bo. ſic eſt fructꝰ pietatis apoſtatauit. Poteſt etiam et rum bonam fecit. Et qꝛ iniuſtū eſt vt nullo merito hic ī qꝛ aīa dei excludēte igͦrā ſic accipi illud ab initio homi aliquo qd̓ creauit deus dānet. nō naturā ſꝫ volūtatem tiaꝫ ⁊ hͦ mō ſi p̄ſcīa caſus cida fuit vel mendax. id eſt ex lob.xl. malā puniendā eſſe credēdū eſt. nec eius naturā ſignifi daret̉ īnocēti nō eſſet ex quo homo fuit conditus quē pietate. ſꝫ crudelitate ſiē catam eſſe cū dr̄. Hoc eſt initium figmēti dei ⁊c. Sed īfra patebit. qꝛ cruciaret̉ per inuidiam in mortem precorpus aereū ꝙ tali volūtati aptauit deus. vel ip̄aꝫ or īnocēs ſine culpa ⁊ ſic ptꝫ cipitauit ⁊ fallaciter ſeduxit. dinationē dei ī qua eū initiū ēt fecit vtileꝫ bonis vel ip intellectus verbi illius ⁊ Ex predictis ergo liquet anqͣliter valet ad ꝓpoſituꝫ. cc ij

ī g Secundi libri c ¶ Triplex naturalis cognitio ⁊c. Querit̉ an diſtinguat for cū valde bōa ſupponat bonū. cūcta q̄ deꝰ fecit erāt bōa. qͦ nimal̓r an̄ material̓r. Si material̓r. tūc ſūt multo pl̓es. Si forhil malū. ¶ Itē diony. Optimi ē optīa ꝓducere. gͦ ſi deꝰ ē opmal̓r. ꝯtra vnꝰ erit modꝰ cognoſcēdi. ¶ Rn̄. p̄t dici ꝙ eſt diſtī timꝰ nō pōt gͦ p̄ducere malū. ita ꝙ faciat maliciā in eo. ⁊ eodē 45 ctio quātū ad numerum cognoſcibiliū. ⁊ quātuꝫ ad gradum. li. d̓ di. no. dicit ꝙ ſicut a calido nō egredit̉ niſi calidū. ita nec Quātuꝫ ad numeꝝ. qꝛ cognoſcibile. aut ē creator. aut creatua ſūmo bono niſi bonū. ¶ Itē oē qd̓ deus indidit vnicuiqꝫ rei ra. Si creatura. aut cora ſua conditione eſt ei naturale. ergo ſi deus feciſſet angelum ꝑalis. aut ſpūalis. ordo malum. malicia eſſet ei naturalis. ſꝫ ꝓ naturalibꝰ. nemo eſt vi gelos bonos omnes eē crea tuperādus. nemo puniendus. ergo nec vituperādus. nec puet ē. qꝛ cognoſcibile. aut tos. ⁊ poſt creationeꝫ quoſda ſupra. aut īfra. aut iuxta. niendus eſſet dyabolus. ¶ Itē ſi aliqd̓ vitiū factum facit alicecidiſſe a bono quod habuiſ ⁊ ſic claudit̉ oīs cognoſci quem dignum pena. magis facit actorem dignum ꝙͣ alium. ſi ſent ſi perſtitiſſent. ergo dyabolus ob ſuā maliciā dignus eſt pena. ſi deus feciſbilis differentia. rōne cu E ſet eum malum. magis eſſet deus dignus pena ꝙͣ dyabolus. ius magr̄ diſtīguit cogni ¶ De naturali cognitiōe tionē magis ꝙͣ rōneꝫ mo ¶ Rn̄. ponere ꝙ dyabolus a deo habuit original̓r ſibi īnataꝫ angelorum ante caſum vel cō di cognoſcendi. maliciā volūtatis. nō tm̄ falſum eſt. īmo hereticū. ⁊ ita eſt fal 46 firmationem. g D intelligen ſum ꝙ in ſe hꝫ euidētiā ſue falſitatis. ſi qͥs aduertat. Nam opꝰ ¶ Hic inquiri ſolet quam ſa dei eoip̄o ꝙ opus dei eſt neceſſe eſt ip̄m eſſe laudabile. eē ordi tiā huiꝰ parpientiam habuerunt ante catis circa tria nabile. eē acceptabile. eē ꝑfectū vl̓ perfectibile. nihil em̄ facit incidit hec q̄ cſum vel confirmationē. Erat deꝰ qd̓ nō deceat ſuā maieſtatē. Si em̄ magnꝰ deꝰ ⁊ laudabil̓ Iſtio ẜꝫ tria q̄ nimis ⁊ intm̄ laudabilis ꝙ nō tm̄ in ſe: ſꝫ etiā in nullo oꝑe pōt in eis triplex naturalis cogni magiſter determīat. Pri vituꝑari iuſte: īmo in oībꝰ digne laudari: īpoſſibile ē ꝙ faciat tio qua ſciebant ꝙ facti erāt. opꝰ vituꝑabile. ꝙͣtū eſt de ip̄o actore. ſed malū eoip̄o ꝙ malū mo querit̉ de qͣlitate quā ⁊ a quo facti erant. ⁊ cum quo angelꝰ habuit ī ſua creaculpe. dignū eſt vituperio. ergo īpoſſibile eſt ꝙ aliqua creatu facti erant ⁊ habebant aliquā tione. Secūdo querit̉ de ra ab ip̄o habeat iſtā ꝯditionē. Rurſus. nō tm̄ malū dignū eſt naturali ſua cognitione. boni ⁊ mali noticiaꝫ intelligē vituperio īmo ēt quodāmodo in dei vituperiū. Si ergo deus Tertio vero de naturali faceret creaturā malā ipſe faceret ſibi vituperiū ⁊ ꝯtumeliā. tes quid appetendum vel re dilectione. Circa primuꝫ Neceſſe eſt ēt eſſe ordinabile. qꝛ nihil facit niſi qd̓ deceat ſuaꝫ ſpuendum illis foret. querūtur duo. Prīo vtrū ſapīam. ſꝫ nihil qd̓ deus facit eſt ordinabile in pena. qꝛ tūc de ¶ De naturali dilectione deus fecerit ipſuꝫ malū. ſtrueret oꝑa ſua. ⁊ ita ſe p̄uaricatorē ꝯſtitueret. deꝰ em̄ illius angelorum ante caſuꝫ ad deū Secūdo dato ꝙ nō. vtrū eſt vltor cuius non eſt actor. ergo ſi deus facit creaturā malā relle in primo inſtanti ſue crea malicia culpe. erit ergo ordinabilis. ⁊ nō in pena. ergo maluꝫ ⁊ ad ſeinuicem. tionis ex propria volunculpe maneret inultū ſiue īpunitū ſaluo ordine vniuerſi. ſed hͦ ¶ Solet etiā queri vtruꝫ ali tate fuerit malus. eſt īpoſſibile ꝑ ſe. qꝛ tūc malum eſſet bonū ꝑ ſe ſi aliter eſſet orquā dei vel ſui dilectionē inui dinatū. gͦ ſi deus faceret creaturā malā. creatura nō eſſet ma16 M cem habuerīt. Ad qd̓ dici pōt Queſtio.j. la. Neceſſe eſt ēt ꝙ ſit acceptabile. nō em̄ facit deꝰ niſi qd̓ vult. intit ꝙ naturalē dilectionem habe ſed omnē qd̓ vult deus. iuſta ⁊ bona volūtate vult. ergo cū oē G Qd̓ deus fecerit ip̄m ma rtigu qd̓ iuſta ⁊ bona equaqꝫ volūtas approbat ſit oībus acceptabi luꝫ videt̉ ꝑ auctoritates bant vt memoriā. ⁊ ītellectū. ⁊ ſicic.. le. ſi deus faceret malū eſſet oībus acceptabile. gͦ acceptabile quas adducit magiſter ī ingenium quā deū ⁊ ſe aliqua vel xij malū eſſet bonū. pari rōne ⁊ facere. gͦ malū eſſet bonū. Neceſlr̄a. Uidet̉ etiaꝫ ꝑ rōnes. tenus diligebantꝭ. per quam ſe eſt ēt ꝙ omnē qd̓ deus facit ſit ꝑfectū vel ꝑfectibile. cuꝫ dei qꝛ oppoſitio mali ad botamen non merebantur. ꝑfecta ſint oꝑa. gͦ omne quod eſt in opere dei a deo. vel eſt de num decorat vniuerſuꝫ ⁊ ꝑfectione vel inclinat ad ꝑfectionē. ſi ergo malicia eſt a deo in cōfert ſaluti ⁊ gl̓ie btōrū creatura rōnali. ergo vel ē de ꝑfectiōe angeli. vel diſponit ad cū ergo deꝰ poſſet in oēm decorē. ⁊ ī oē qd̓ vtile ē ſaluti electo ſit ꝑfectionem. ſed nihil tale deordinat. ergo malum non deordi rū. ⁊ iteꝝ ip̄m facere ſit ꝯueniēs vr̄ ꝙ deꝰ nō tm̄ fecerit angenaret. ⁊ ſi non deordinaret non noceret. ergo malum eſſet alilos bonos. ſed ēt malos. ⁊ caput malorū.ſ. ip̄m lucifeꝝ. Et hͦ ē quid ⁊ non noceret. Cum ergo hic ſint quattuor incompoſſibi qd̓ videt̉ dici Eccl̓i. xxxiij. ꝯtra malū bonū. ⁊ ꝯtra mortē vita. lia manifeſta. manifeſtum eſt ꝙ falſum eſt ⁊ impoſſibile deuꝫ ⁊ ꝯtra virum iuſtū peccator. ⁊ ſic intuere in oīa oꝑa altiſſimi. feciſſe angelum originaliter malū. ⁊ venit iſta impoſſibilitas ¶ Itē hoc vr̄ ex ordine. Inter naturā q̄ eſt apta nata habere ex ſumma perfectione ⁊ nobilitate operantis. ⁊ vilitate mali iuſticiā ⁊ hꝫ. ⁊ īter naturā q̄ nō eſt apta nata habere nec hꝫ. ca culpe. priuat em̄ illas quattuor ꝯditiones nobiles quas neceſ dit media illa natura q̄ eſt apta nata hr̄e ⁊ nō hꝫ iuſticiaꝫ. ſed ſe eſt eſſe in oī diuino oꝑe. non ꝙ deus teneat̉ operi illas dadeus pōt facere extrema ⁊ ꝯgruit eū facere. gͦ pari rōne p̄t ⁊ re. ſed qꝛ non decet eius voluntatem aliter operari vl̓ facere. cōgruit ei facere mediā. gͦ naturā q̄ eſt apta nata habere iuſti ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ facit ad decorē. dico ꝙ ē mali ꝓductio. 4ciā ⁊ nō habētē ꝯgruit deū facere. ſꝫ talis eſt natura mala. ſcꝫ ⁊ ꝓducti ordīatio. Productio mali fedat ⁊ turpat quātū ē de creatura rōnalis mala. gͦ ⁊c. ¶ Itē hoc ip̄ꝫ vr̄ a ſimili. Sicut ſe. ſꝫ ordinatio decorat. Et qm̄ deꝰ non pōt fedare ſꝫ decorare. natura rōnalis ē mala. q̄ nō bꝫ iuſticiā ad quā ē nata. ita crea iō non potuit ꝓducere. ſꝫ ordinare ẜꝫ antitheſiꝫ ⁊ ẜm hoc intel tura irrationalis. Unde canis cū ſit natus ad latrādū. ſi non ligit Eccl̓i. xxxiij. contra bonum malum. nō qꝛ deus fecerit. habeat latratū eſt malus. gͦ cū deꝰ poſſit creaturas facere deſed qꝛ deus in ſuis operibus quod factum inuenit ordinauit. ficientes oꝑationibꝰ ad quas nate ſunt. vtputa canē nō latrē ¶ Ad illud qd̓ obr̄de natura q̄ nata eſt hr̄e iuſticiā ⁊c. dd̓m ꝙ tem. ⁊ oculū cecū. pari rōne pōt facere volūtatē carentē iuſticū dico naturā priuatā iuſticia duo dico.ſ. ꝙ natura ē. ⁊ ꝙ priꝰ cia. Si tu dicas ꝙ nō ē ſil̓e. Qꝛ creatura rōnalis īmediate oruata inquātū natura tenet mediū. ⁊ ſequit̉ argm̄. īquātū vero dinat̉ ad deū. nō ſic irrōnalis. ¶ Obijcit̉ tūc vlteriꝰ. ꝙ ītelle priuata nō tenet mediū. īmo locū īfimū. īmo ipſa priuatio nul ctus noſter īmediate ordinat̉ in deū. ſꝫ deus pōt facere ītelle lum hꝫ mediū quātū eſt de ſe. qꝛ nihil eſt. ⁊ iō nō valet ꝙ eam ctū carentē ſcīa ad quā eſt ſiue quā dꝫ habere. ſcꝫ ignoranteꝫ. priuatā fecerit. Et ſi tu obijcias ꝙ maior pͥuatio ē nō habere. ſicut dicit Aug. ꝙ ſi deus talem condidiſſet hoīem ante pctm̄ nec actū nec aptitudinē. ꝙͣ habere aptitudinē ⁊ nō actū. dicequalis nūc eſt. nemo poſſet ex hoc accuſare. in lib. de lib. arbi. dum ꝙ maior eſt priuatio ſi accipiat̉ large priuatio. ſed iſta ē ¶ Itē hoc ip̄m vr̄ a minori. Plus depēdet materia a forma ꝑ deformis. illa vero nō vt cum dico lignuꝫ nō videt. dico nega fectiua. ⁊ magis eſt īꝑfecta ingn̄e creaturaꝝ ſiue entiū. ꝙͣ fationē. ſed non deformitatem. cum dico homo non videt. dico 45 ciat rōnalis natura a iuſticia. ſed hoc manifeſtū ē ꝙ materia vtrūqꝫ. ⁊ ſic patet illud. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ a ſimili in alijs ſine forma ē ens oīno īcōpletuꝫ. ſꝫ creatura rōnalis fine iuſtinaturis ⁊ a mīori in prīa materia. dico ꝙ nec eſt ibi locus a ſicia hꝫ quodāmō eē ꝯpletū. Cū igit̉ deꝰ fecerit materiā īformē mili nec a mīori ſi bene ꝯſideret̉. Malum em̄ culpe magis imad minus ſine diſtinctione formaꝝ. ſicut dicūt multi ſancti. qͦ portat deordinationem ſiue priuationē ordinis ꝙͣ malū natupari rōne potuit facere angelū ſine iuſticia quā d̓bebat hr̄e. ſꝫ re. Uel pene quia ſicut dictuꝫ eſt diſtīctio. xliij. primi libri ma Anſel. dicit ꝙ malū nihil alid̓ ē ꝙͣ pͥuatio bōi vbi dꝫ eē. gͦ vr̄ ⁊c. lum culpe dicit deordinationē ſiue priuationem ordinis prin¶ Cōtra. Gen̄. j. vidit deꝰ cūcta q̄ fecerat ⁊ erāt valde bōa. gͦ cipalis

I Diſtinctio l I cipalis que ſcꝫ eſt ymaginis ad deum īmediate. Maluꝫ vero ergo actio deiformis potius ſit nature inconueniens. patꝫ ⁊c. nature vel pene deordinationem ordinis non principalis ſed ¶ Item hec duo ſunt vera ꝑ ſe ꝙ nullus in illo pͥmo inſtanti particularis. ⁊ hinc eſt ꝙ deus ſalua condecentia ſue bonitaquo peccat pōt vitare peccatū. ⁊ nullus peccat actuali peccatis ⁊ ſapientie poteſt facere rem malā. malicia pene vel defeto in eo qd̓ vitare nō pōt ſed ſi angelus peccauit in illo inſtan ctu nature non ſic priuatā ordine iuſticie ex ea parte qua proti. non potuit in illo vitare. nec in aliquo quod eſſet ante illud cedit ab ipſa diſpoſitione diuine ſapientie. vnde non ſequitur nec poſt. ergo nō potuit vitare: ſꝫ ſi nō potuit vitare nō peccapoteſt deus facere hoīem cecum. ergo poteſt facere iniquum. uit. ergo ſi peccauit. in primo inſtanti non peccauit. ¶ Item Utrū angelus in primo īſtāti ſue crea malum eſt corruptiuū boni: ſed nihil corrūpitur niſi quod eſt ueiO. lj. tionis fuerit malus actu ꝓprie volun vel fuit. gͦ in angelo aliqͥd fuit quod amiſit per pctm̄. tūc ergo tatis. Qd̓ ſic vr̄ auctoritate. j. Ioh. iij. dyabolꝰ ab initio pecquero vtrū in primo inſtanti peccauerit an nō. ſi non tunc bacauit. ſed nihil eſt an̄ initiū durationis. gͦ nulla creatura p̄ceſbeo propoſitum. ſi ſic ergo peccauit ſubito. ſed cū in ſubita mu ſit duratione angelicū peccatū. ¶ Itē Aug. xj. ſuper Gen. ad tatione ſimul ſit fieri ⁊ factum eſſe. ſimul erit corrūpi etiam et litteram. Nec fruſtra putari poteſt in initio tꝑis dyaboluꝫ ſu corruptū eſſe. ⁊ ita non eſſe. ergo bonū in primo inſtāti nō eſt. perbia cecidiſſe. nec fuiſſe vlluꝫ antea tp̄s quo cū angelis ſan ſed nō corrumperetur niſi fuerit. ergo in eodē inſtanti fuit et ctis pacatus vixerit ⁊ beatus. ſed in ipſo primordio creature non fuit. ⁊ ita ꝯtradictorie oppoſita ſunt ſimul vera. ſed hoc ē a ſuo creatore apoſtataſſe. Si tu dicas mihi ꝙ hoc nō dicat ẜꝫ impoſſibile ⁊ ꝓpter hoc vult ph̓s ꝙ inter mutationes ꝯtrariſuam opinionē ⁊ bene. qꝛ ibidē vbi Aug. ponit iſtā opinionem as de neceſſitate ſit quies media. ergo inter illiꝰ boni ꝓductio multas etiam alias ponit quas non tenet. obijcit̉ ꝙ hoc dixenem ⁊ adēptionē fuit quies media. ⁊ ita morula. Si tu dicas rit ẜm ſuam opinionē. qꝛ ipſius opinio fuit ꝙ oīa ſimul eſſent ſicut d̓r de aīa rōnali. qꝛ ſil̓r pōt ibi obijci ꝙ nō adimit bonum condita. ⁊ per lucem intelligit angelicā naturā formataꝫ. per quod infuit. ſed qd̓ infuiſſet ſi nō peccaſſet nunꝙͣ em̄ fuit iuſtꝰ tenebras intelligit auerſam a deo. gͦ ſ̄i ſimul lux facta eſt ⁊ a ⁊ bonus. ſed fuiſſet ſi nō peccaſſet. Contra hoc eſt Auguſt. de tenebris diuiſa. ſimul cum rerum prima conditione fuit pecca correptiōe ⁊ gratia. Ille in veritate nō ſtetit. dictū eſt de dia tum angeli. ⁊ ita videtur ꝙ nulla fuit oīno ibi mora. ¶ Itē rō bolo. qꝛ ibi fuit. ſed nō ꝑmanſit. ergo illa reſponſio nihil valet ne videt̉. Aliqua creatura corporalis eſt que ſil̓ in eodē inſtāhic. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ antiqua poſitio fuit aliquorum ꝙ ſimul tꝑe 38 ti eſt ⁊ operat̉. ſicut lux ſtatim cū eſt lucet. ⁊ Aug. dicit ꝙ lux ⁊ fuit diabolus ⁊ peccauit. nec vnꝙͣ fuit niſi malus. ⁊ videt̉ Auſplēdor ſunt coeua. ⁊ ſi eſſet lux eterna. ſplendor eſſet eternus gu. illā approbare ſuꝑ Gen̄. ad litterā. et ideo aliqui modergͦ cū ſpūalis natura ſit magis vel eque actualis vt corꝑalis. gͦ ni eā tenuerūt. Sed qm̄ ſicut expreſſe dicit Augu. in. xj. de cipōt eſſe ꝙ in primo inſtāti cū eſt ſit in ſuo actu. ſꝫ actus eiꝰ eſt ui. dei. p̄dicta poſitio accedit ad primā q̄ eſt heretica. ⁊ ita qͣſi velle. ergo cū ſtatim eſt pōt velle ita ꝙ eſſe nō p̄cedit velle tēhereſim ſapit. Iō cōis opinio magiſtroꝝ pariſienſiū ē ꝙ dura pore ſiue durationē. ſed ſolū natura. ſed qua rōne velle pōt bo tione ꝯditio angeli p̄ceſſit lapſum. ⁊ de cōi ꝯſilio magr̄oꝝ ponum. eadē rōne malū. ergo cū volēs malū ſit malus in primo ſitio oppoſita excōicata eſt ab ep̄o pariſien̄. Iō taꝙͣ magis ve inſtāti potuit eſſe malus. Si tu dicas ꝙ pōt habere operatio ram ⁊ catholicā. ⁊ magis ꝓbabilē ⁊ cōem opinionē dico illam nem coeuā naturalē: ſed nō li. ar. Contra. li. ar. eſt ſub deo po eſſe tenendā. ꝙ morula fuit inter creationē ⁊ lapſum lꝫ paruu tentiſſimū ſicut dicit Bern̄. ⁊ nihil bn̄s retardans in angelo: la ꝓpter quā ſctī ⁊ expoſitores. ⁊ ipſa ſcriptura loquit̉ de manec ligans: ſed ſtatim cū eſt. ꝑfectū eſt. ⁊ pōt operationē illaꝫ licia diaboli quaſi ſemꝑ fuiſſet in ea qꝛ illud modicū quaſi ꝓ babere. ¶ Item ſi oculus crearet̉ cū actualitate virtutis viſinihilo reputat̉. Ex hoc ptꝫ reſpōſio ad primū. qꝛ vt dicit Aug. 51 ue ⁊ impreſſione ſpeciei. ſimul eſſet ⁊ videret. cū ergo angelus ſenſus eſt diabolus ab initio peccauit.i. ſtatim poſt initium. a ſui ꝓpria ꝯditione habuit intellectum agentē ⁊ ſpecies rerū ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Aug. dico ꝙ dicit ẜm alienā opinionem 52 innatas vt poſt patebit. gͦ ſimul fuit ⁊ intellexit pari rōne ⁊ ſil̓ quod patꝫ. qꝛ ꝯtrariū dicit. xj. de ciui. dei. Et ꝙ obr̄ ꝙ ip̄e pofuit ⁊ voluit. Si tu dicas ꝙ intelligere ⁊ velle fiūt in diuerſis ſuit oīa ſimul facta dd̓m ꝙ verū eſt ꝙͣtum ad eſſe naturale. ſed inſtātibus. Cōtra. Intelligere angeli eſt ſimplex et in inſtāti nō ꝙͣtū ad bn̄ eſſe. vnde poſuit ꝙ lux corporalis ſimul eſſet. et pōt eſſe ſil̓r ⁊ velle. ſed nihil ꝓbibet duo indiuiſibilia eſſe ſil̓. gͦ diuiſa eſſet a tenebris. ſil̓r ꝙ nō eſt ordo materialiū dierū. ſed nihil ꝓbibet intelligere ⁊ velle cū ſint indiuiſibilia. ſaltē rōne bene poſuit ordinē ſpūaliū dieꝝ ẜm ſeptēplicē ꝯuerſionē ītelindiuiſibilis ſil̓ eſſe. ſicut vltima duaꝝ lineaꝝ cōtiguaꝝ ſimul lectus angelici ſupra res. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſtatim fuit ī actu ſunt. ¶ Item hocipſuꝫ oſtendit̉ ꝑ ſimile. qꝛ aīa rōnalis ſimul dd̓m ꝙ quidā hoc negāt in oī creatura. qꝛ tn̄ Aug. vr̄ dicere cō tꝑe condit̉ ⁊ vitiatur. nec eſt ibi aliqua oppoſitio. ergo ſil̓r vitrarium in luce ⁊ ſplēdore. ꝯcedamus ⁊ in angelo. ſꝫ tn̄ nō fuit detur ꝙ in angelo eſſe potuerit ꝙ ſimul fieret ⁊ vitiaret̉. non ſtatim in actu electionis. qꝛ illū antecedit deliberatio et p̄cotn̄ a deo. ſicut nec originale pctm̄ eſt a deo. Aut ſi nō ſil̓e. ego nitio pluriū. qꝛ ſicut dictū eſt in opponēdo nō poſſunt eſſe ſil̓. quero rōnem quare aīa hec duo poteſt habere ſimul ⁊ nō annō ꝓpter oppugnantiā actuū vel ſimplicitatem ſed ꝓpter ſim gelus. Si dicas mihi ꝙ ab actu alieno inficit̉ aīa. ſcꝫ a corpoplicitatem intellectus angelici: qꝛ vna ꝯuerſione totus capit̉ re. ſed angelus a ſe. hoc nihil eſt qꝛ ita cito angelus fuit cogni intellectꝰ ab vno obiecto. ita ꝙ incōpoſſibilis eſt in illo inſtātus a ſe ſicut ab alio. gͦ pari rōne ita infici potuit ab actu proti ꝯuerſio ad aliud obiectū. ⁊ ſic ptꝫ rn̄ſio ad duo ſequentia. prio ſicut ab alieno. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Ezech̓. xxviij. in delitijs paradiſi ¶ Ad illud aūt qd̓ obr̄ de pctō anime. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ ⁊ fuiſti plenus ſapīa ⁊ ꝑfectus decore. gͦ ⁊c. ergo cum hoc intelli pctm̄ in aīa nō ſit ꝑ actualē deliberationē. ſed fit per vnioneꝫ gatur de diabolo ſicut exponūt gloſe fuit ergo aliqn̄ ſine pctō ad carnem infecta. ⁊ qm̄ vnio eſt in inſtāti. deliberatio ⁊ colla ¶ Itē hoc dicit Augu. xj. de ciui. dei. ca. xv. In delitijs paratio non. ideo nō eſt ſimile hinc ⁊ inde. din dei fuiſti. om̄i lapide p̄cioſo ornatus es. vbi aliqn̄ intelliIrca ſcd̓m pͥncipale ⁊ circa angeli naturalem gitur fuiſſe ſine pctō. Itē rōne videt̉. om̄e pctm̄ actuale exit cognitionē duo querunt̉. Primū eſt de cogni ineſſe ꝑ actū deliberationis. ſed vbi deliberatio ibi collatio ⁊ tione ipſius creature. Secūdum de cognitoſucceſſio de neceſſitate. gͦ ſi pctm̄ ſequit̉ deliberationē angeli. ne creatricis eſſentie. pctm̄ ſequitur angelū. nō tm̄ natura. verūetiaꝫ deliberatiōe. 3 Utrū angelus oīa creaꝗ Si tu dicas ꝙ angelus ꝓpter intellectuꝫ deiformē deliberat QueiO. j. ta que cognoſcit cogno in inſtāti. ⁊ ſimul videt ⁊ deliberat. oſtēdendo ꝙ nō pōt eſſe. ſcat ꝑ ſpecies innatas an aliqua per ſpecies acquiſitas. Et ꝙ Angelus em̄ ad hoc ꝙ appeteret neceſſario tria p̄cognouit. et oīa creata cognoſcat ꝑ ſpecies innatas vr̄ ſacra ſcriptura velpetibile. ⁊ cui appetebat. ⁊ rōnem mouentē. aliqua em̄ rō fuit le. Ezechiel̓. xxviij. Tu plenus ſapiētia ⁊ perfectus decore d̓r que excitauit. ſed iſta ſunt diuerſa. ⁊ impoſſibile eſt per natuad diabolum: ſed nō eſſet a ſui origine plenus ſapiētia. niſi eſram aliquā potentiā ſimplicē ſimul ⁊ ſemel ad plura conuerti ſet in eo plenitudo ſpecierū per quas contingit res cognoſcepropter quod etiā dicit ph̓us ꝙ intelligimus vnuꝫ ſolū. ergo re. ergo cum plenitudo ſufficiat. vnicuiqꝫ videtur ꝙ ſpecies ſi non ſimul. ſucceſſiue ergo cognouit. ¶ Item angelus qn̄ cō innate ſufficiant angelo ad oīa cognoſcēdum. ¶ Item ꝑ Auditus eſt. aut factus eſt cū ſua oꝑatiōe actuali. aut abſqꝫ ope gu. ix. de trinitate. Mens ergo ipſa ſicut rerum corporearum ratione actuali. Si abſqꝫ oꝑatione actuali. gͦ poſt tēpus pecnoticiam per ſenſum corporis colligit. ſic incorporearum per cauit neceſſario. Si cū ſua operatione. ſed non decuit deū cōſemetipſam. Et huius rationem aliam non aſſignat niſi quia creare alicui rei niſi operationē ſue nature cōuenientem. cum ſpecies incorporalium non poteſt fieri in ſenſu. et ſpecies acccii

A s Secundi ibri rei nō gn̄at ſpeciē oīno differētis rei. nec eadē ſpecies ſe multi quiritur mediāte ſenſu. ſed angelus nullū bꝫ ſenſum. ſuppona 1 plicat in aīa ẜm numerū. cū in vna ſit aīa ſicut vniꝰ obiectiyna tur mō. ergo nullius noticiā acquirit. ſuſcipiendo ſiue acquieſt ſpēs in vno ſpeculo indiuiſo. Cām aūt credo eſſe falſam qꝛ rendo ſpēm nouā. ¶ Item hocip̄m videtur per autoritatē in planū eſt ꝙ angelus hꝫ intellectū poſſibilē. cū non ſit purus lib. de cauſis. oīs intelligētia eſt plena formis. ſꝫ ſi ſpecies re5 actus. Planū etiā eſt ꝙ hꝫ agētem maioris virtutis ꝙͣ ſi eſſet ciperet nō eſſet plena. ergo ⁊c. ¶ Item talis ꝯſueuit aſſignacorpori alligatꝰ. ſi gͦ alligatꝰ pōt abſtrahere ⁊ poſſibili impriri differētia inter intellectū angelicū ⁊ humanū. ꝙ humanus mere ꝙͣtomagis intellectus liber ⁊ ſeparatus hoc pōt. Iō eſt ꝓpter ꝯiunctionem cū corpore eſt poſſibilis. angelicus ꝟo eſt alia poſitio ꝙ angelus q̄dam cognoſcit ꝑ ſpēs innatas. vtpuactualis. ſi ergo recipere nō eſt niſi rei exiſtētis in potētia ẜm ta naturalia ⁊ neceſſaria. ⁊ q̄ fuerūt cū angelo ꝯcreata. ſꝫ forꝙ hmōi. ptꝫ ⁊c̄. ¶ Item ꝙ iſta differētia ſit cōueniens videt̉. tuita ⁊ volūtaria ⁊ futura ꝯtingētia intelligit ꝑ ſpēs acqͥſitas Intellectus em̄ diuinus eſt in oīmoda actualitate. ita ꝙ oīno et receptas. Angelicus em̄ intellectus eſt poſſibilis reſpectu nihil pōt recipere. Intellectus ꝟo humanus quando creatur hmōi ſpecierū. nō tn̄ eſt tāta poſſibilitate poſſibilis vt humaeſt ſicut tabula nuda. ⁊ ita in oīmoda poſſibilitate. ergo ſi innus. qꝛ hūanus eſt poſſibilis oīno ꝓpter nuditatē. Eſt etiam ter hec extrema poſſibile eſt reperire medium. poſſibile ſcꝫ in poſſibilis ꝓpter ꝯiunctionē cū fantaſmatibus. angelicus ꝟo quo ſit poſſibilitas actui ꝯiuncta. ⁊ taleꝫ nō eſt dare niſi ange neutro mō. ſꝫ poſſibilis eſt reſpectu p̄dictoꝝ cognoſcibilum. ticum. gͦ ⁊c. ¶ Itē triplex eſt eſſe rerū. hn̄t em̄ res eſſe in ꝟbo. Cū em̄ nō habeāt cām certā. ſolus deꝰ qͥ ſeip̄o cognoſcit eſt in ⁊ in intellectu angelico. ⁊ in mūdo ẜm ꝙ triplex eſſe. dicit Auactu reſpectu talis cognitiōis. ⁊ ille qͥ cognoſcit in deo vel per gu. illud eſſe dictū fiat ⁊ fecit ⁊ factū eſt. ſed eſſe rerū in intelreuelationē factā a deo. angelus ꝟo qͥ indiget informatione lectu angelico magis accedit ad eſſe rerum in ꝟbo. ꝙͣ ad eſſe ſpēi ꝑ naturā eſt reſpectu taliū in potētia non in actu. Sꝫ hec rerū in mūdo. ergo cū in v̓bo fuerit pleniſſime. in maiori plepoſitio videt̉ in ſe claudere duo oppoſita.ſ. ꝙ angelus habeat nitudine ſunt in angelo ꝙͣ in mūdo. vel in eque magna: ſꝫ deꝰ ſpēs vniuerſaliū ⁊ ſuſcipiat poſt ſpēs ſingularium. Spēs em̄ ab initio mūdi īdidit rebꝰ rōnes cauſales ẜm quas cetera fieſingularium eiuſdē ſpeciei non differūt niſi numero. ⁊ impoſrent ⁊ nihil diceret̉ nouū. qꝛ requieuit deꝰ die. vij. ergo multo ſibile eſt accidentia eiuſdeꝫ ſpeciei diuerſa numero eſſe in eofortius videtur ꝙ in angelo impreſſit ſil̓itudines. ⁊ rōnes ẜm dō ſubiecto. ergo nullus intellectꝰ pōt habere ſpecies plures quas poſſet cognoſcere cetera faciēda. gͦ ſine receptione noua hominis. ſꝫ ſi hꝫ vnā innatā. nō pōt aliā eiuſdē ſpeciei recipere ¶ Sed ꝯtra. Ephe. iij. vt innoteſcat pͥncipibus ⁊ poteſtatibꝰ ſicut nec due albedines ſunt in eodem corpore. Quod ſi dicas multiformis ſapiētia dei. gloſ. dicit ibi ꝙ angeli multa didice Im duarum albedinum ſimilitudines eſſe in eodē aere. ⁊ diuerſa runt ab eccl̓ia. gͦ multoꝝ ſpecies receperūt ⁊ acqͥſierūt. ¶ Itē lumina eiuſdem nature. vt dicit Dyo. ⁊ facies duorū hominū ſi per ſpēs innatas oīa cognoſcit. ergo a natura ſua oīa ſcit. gͦ in eadē ymagine. nō eſt ſimile. qꝛ cū ydola ⁊ lumina in medio pn̄tia ⁊ futura neceſſaria ⁊ ꝯtingentia naturalia ⁊ volūtaria. diſtinguant̉ ꝑ ſuas origines. diuerſe figure poſſunt ī gn̄e figu qd̓ manifeſte falſum eſt ⁊ ꝯtra ſcripturas. ¶ Itē ſi oīa cogno re differre ſpe. vel al̓r ſufficit ſpēs figure cū numero. ſicut poſſcit ꝑ ſpēs innatas. bꝫ penes ſeipſum rōnem cognoſcēdi oīa. atu ſum tres ſpes omīno ſil̓es ꝯfingere. ⁊ ſic vr̄ dicta poſitio ꝯtra ergo ita bn̄ cognouit abſentia ſicut pn̄tia. ita longinqua ſicut 51 ria implicare. Amplius. Si ſpēs eſt totum eſſe formale indiui ꝓpinqua. ergo diabolus exiſtens in inferno ſcit quicqͥd fit in duoꝝ vt dicit Boe. nec eſt indiuiduatio niſi ex ꝯiunctiōe formūdo ⁊ angelus qui eſt hic qͥcquid fit in anglia. qd̓ manifeſte me cū materia ſi ſpēs exiſtēs in intellectu oīno abſtrahit a ma ſalſum eſt ⁊ ꝯtra ſcripturā que de multiplici miſſione angeloteria nullo mō in eodē intellectu ē ponere diuerſas ſpēs ſiue rum loquit̉. ¶ Itē ſi oīa cognoſcit ꝑ ſpēs innatas. aut nō coQuel formas ſolo numero differētes. ⁊ ſic redit idē qd̓ priꝰ.ſ. ꝙ ſi in gnoſcit ſingularia. aut hꝫ ſpecies oīm ſingulariū. Primū ē fal mi angela tellectus angelicus hꝫ oīm vniuerſaliū ſpēs innatas. nullam ſum ⁊ incōueniens ꝙ angelus ſingularia nō cognoſcat. cū hoī itinſaipavlteriꝰ ſpēm recipit. ſꝫ ſufficiēter ꝑ illas oīa cognoſcit. Et iō ē bus ſpecialibꝰ miniſtret. ⁊ ad ſpecialia ⁊ ſingularia miniſteria datus pꝑmtertia poſitio ꝙ angelus oīa cognoſcit ꝑ ſpēs innatas. non qꝛ dirigat̉. Si aūt hꝫ ſpēs oīm ſingulariū. ergo cū poſſint augende diuni a. nō poſſit recipere ſpēs. tūc em̄ ſi deus crearet aliqd̓ nouū ſperi in infinitum. habebit ſpēs infinitas. aut fiet aliqn̄ aliqd̓ ſin rupti cie neceſſe eſſet angelū ignorare qd̓ ſi falſum eſt. poſſet recipe gulare qd̓ non poterit cogitare ſeu cognoſcere. Si tu dicas ꝙ re. ⁊ iō hec nō eſt ratio. ſꝫ hoc ꝙ deus intellectū angelicū poſangelus cognoſcit ſingularia ꝑ ſpecies vniuerſalium. Cōtra. ſibilem tot ſpēbus impleuit. ꝙ per illas poterat oīa cognoſce In ſpecie vniuerſaliū nō diſtinguunt̉. ergo nō cognoſcit diſtī ne re ſine omni receptione noua. ⁊ iō d̓r intellectus angelicus eē cte. Preterea. ſpecies vl̓is nō aſſimilat̉ cuilibet ſingulari aſſi 1 in actu reſpectu rerum nō qꝛ ſeipſo ſit in actu. vl̓ qꝛ ſit actus. ſꝫ milatione ꝑfecta. ergo ꝑfectius cognoſcit hō ꝙͣ angelus. ſi tu iii per ſpēs factus eſt in actu. ⁊ modus ⁊ intellectus iſtiꝰ poſitiodicas ꝙ angelus appropriat illas ſpēs applicādo ad ſingulanis eſt hic. Deus em̄ in angelis ꝯcreauit ſpēs vniuerſales omria. Cōtra. Oēm applicationē nō fortuitā p̄cedit cognitio. ſi genium fiēdaꝝ rerū. ⁊ ꝑ illas certum eſt ꝙ poteſt oīa vniuerſalia em̄ nō cognoſcit illū cui applicat. quō vult illi ſpēm applicare cognoſcere. poteſt etiam in ſingularia. ſꝫ nō niſi componat ad Et iterū quare magis illi ſingulari applicabit ſpeciē hoīs ꝙͣ inuicem. vt patꝫ. Si ego habeo penes me ſpēm figure. ſpecieꝫ aſini. ergo ante applicationē cognoſcit ſingulare. ¶ Preterea hominis ſpeciem coloris ⁊ temporis ⁊ componam adinuicem aut cognoſcit poſt applicationē. aut nō. Si nō. ergo angelus ſine noua receptione ſpēi cognoſcam indiuiduū. vt in propria non poteſt tenere in memoria cognitionē alicuius ſingularis natura: ſꝫ quia talis compoſitio niſi eſſet ẜm certitudinē ⁊ cor quod manifeſte falſuꝫ eſt. Si ſic. ergo remanet in memoria ali reſpondētiam ad ipſam rem. eēt fictio ⁊ deceptio. iō angelus qua noua ſpēs. cū aliqͥd cognoſcit qd̓ prius nō cognouit. ⁊ ita bmōi in diuidua ⁊ ſingularia non cognoſcit niſi dirigat aſpeI in illa recepit aliquā ſpeciē. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ oēs qui ali ctum ſupra ip̄m cognoſcibile. ⁊ ẜm illud quod eſt in re ip̄e com quid intellexerūt hoc poſuerūt ꝙ angelus cognoſcit res crea ponat ſpēs inſe. ⁊ tunc hꝫ ita claram ⁊ certaꝫ cognitionēde re tas ꝑ ſpecies. niſi ſit talis que eſſential̓r ſit in angelo. Cognoſicut ſi ſpēm ſtatim reciperet. ⁊ hec poſitio magis placꝫ. quia ſcere aūt rem oīno ꝑ ſeip̄m hoc eſt ſolius illiꝰ qͥ eſt actus pur concors eſt rationi ⁊ philoſophie ⁊ ſacre ſcripture. ⁊ patꝫ rn̄⁊ ꝑfectiſſimꝰ. ⁊ iō ydea ⁊ cā oīm ⁊ efficiens ⁊ exēplaris ſeipſo ſio ad oīa obiecta ſi bn̄ intelligatur. ¶ Ad illud em̄ ꝙ obijcit. no alio quodā. ſed tn̄ in modo ponēdi ſpēs diuerſificati ſunt. ꝙ angeli didicerunt ⁊c. dicēdum ꝙ hec poſitio bn̄ ponit ange Aliqui em̄ poſuerūt ꝙ angelus oīa q̄ nouit ꝑ ſpecies. ſcit ꝑ ſpe los multa diſcere. ſed non ꝓpter hoc ſpecies nouas recipere. cies innatas. ⁊ huiꝰ poſitiōis tradūt modū ⁊ cām. Modus eī nec illud eſt incompoſſibile. ego em̄ habeo ſpeciē hominis et hic eſt ꝙͣuis in angelo ſint innate ſpecies in numero finito ſcꝫ animalis dum ſcio vnam concluſionē de eis. ſed per multipli rerū q̄ ſunt de p̓ma ꝯſtitutione mūdi. tn̄ ſicut deꝰ in p̓ma cōdi cem conuerſionē ⁊ collationē poterit circa eaſdē res per eaſtione indidit rōnes cauſales ⁊ ſeminales rebꝰ ad ſe multiplidem ſpēs noua cognitio gn̄ari ẜm diuerſas operationes ⁊ ha candas. ita tradidit etiā ſpēbus qͣs imp̄ſſit angelico ītellectui bitudines ⁊ ita aliquid addiſcam. ſꝫ non nouam ſpeciem reci ⁊ ita oīa pn̄t ſine extrinſeca receptione cognoſcere. Cām autē piam. ſic ⁊ angeli multa didicerunt. tum ex propria induſtria. huiꝰ aſſignāt. qꝛ cū receptio fiat ꝑ quādā abſtractionē ⁊ ꝓpor 49 tum ex reuelatione. tum ex experiētia. ¶ Ad illud quod obr. tione. ad q̄ ꝯcurrūt tāꝙͣ diſpoſitiua organū ⁊ mediū. ⁊ v̓tutes ꝙ tunc cognoſceret ꝯtingētia ⁊ abſentia. dd̓m ꝙ ſicut tactum inferiores. ⁊ hec nō ſit in angelo reꝑire. dicūt ꝙ nihil ab extra eſt ad cognitionē baꝝ rerum particulariū. ⁊ maxime continpōt reciꝑe. Sꝫ huiꝰ poſitiōis modū facile nō ē intelligere. qꝛ gentium. non ſufficit habere ſpecies innatas niſi aſpectus an difficile. eſt videre qua rōne ſpēs pn̄t multiplicari. nā ſpēs vniꝰ

Diſtinctio gelicus ꝯuertat̉. ⁊ ꝯuerſio requirit dei exiſtentiā. vel in ſe vel Aug. ⁊ ꝯtra rōnem. Nā illud mediū. aut eſſet magis ꝓportioin cā. reqͥrit etiā pn̄tiā eo ꝙ virtus angelica eſt finita. iō in apnabile deo ꝙͣ mens angeli aut minus. Si magis. ergo aliqua proximatione aliqua ꝓportionali eſt cū ſe ꝯuertit ad rem exͣ. ⁊ creatura ſuperior angelo. Si minus ergo potius impediebat ita ptꝫ ꝙ nō ꝓpter hoc cognoſcit futura vel etiā cōtingentia. cognitionē ꝙͣ adiuuabat. reſtat igit̉ ꝙ angelus per cognitio57 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aut nō cognoſcit ſingularia. aut hꝫ ſpēs nem naturalē cognoſcebat diuina eſſentiā in ſeip̄a. ¶ Cōtra. infinitas dico ꝙ cognoſcit ſingularia ꝑ ſpecies vniuerſalium Iob.xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcant te deū. ergo in vi applicādo ⁊ appropriādo. vn̄ ꝑ appropriationē ꝓprie ⁊ diſtin ſione dei eſt beatitudo ſumma. ſi ergo hoc hꝫ angelus ꝑ natucte cognoſcit. nec opꝫ nouas ſpecies recipi. nec opꝫ infinitas ram. ergo ꝑ naturā erat beatus. ¶ Itē adhuc naturalia ſalua eſſe. qꝛ ſingularia ad numerū finitū vniuerſaliū reducunt̉. ſed ſunt in angelis malis. maxime q̄ ſpectāt ad intellectuꝫ. ſi ergo finite ſpecies infinitis modis cōponi pn̄t. ⁊ iō nunꝙͣtot ſingu per natura poterant diuinā luceꝫ conſpicere in ſe. ergo ⁊ nunc laria cognoſcit angelus qͥn adhuc poſſit cognoſcere plura ſipoſſunt. ergo nō ſunt in tenebris dānationis quod aperte fal ne receptione ſpeciei noue nō tn̄ ſine directione aſpectus ſupͣ ſum eſt. ¶ Item ꝓximior eſt deo aīa hn̄s gratiā ꝙͣ ſit angelus rem. ex qua directiōe nō recipit ſpeciē a cognoſcibili cū ſit in babens ſola naturalia. ſed aīa exuta cū gr̄a non pōt aſpicere actu ꝑ ſpeciē quā bꝫ: ſed dirigēdo aſpectū ſpeciē appropriat ⁊ lucem ſummā niſi adiuuetur per gloriā. ſicut patet de his qui appropriādo cōponit ⁊ rem ſingularem ſub vna ꝓprietate coſunt in purgatorio ⁊ fuerūt in limbo. gͦ videt̉ ꝙ nec angelus ꝑ gnoſcit ⁊ ꝑficit. qꝛ tota cognitio eſt a forma. ⁊ forma hec ſpenaturā. ¶ Item lux diuine eſſentie eſt ſupra oēm intellectum cies eſt q̄ eſt totū eſſe indiuiduoꝝ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de appli creatū quātūcunqꝫ ille intellectus ſit excellens in naturalibꝰ. catione ꝙ ſupponit cognitionē dd̓m ꝙ verū eſt ꝙ ſupponit co ergo nunꝙͣ intellectus creatus in illā intuēdam aſcendet virgnitionē ⁊ relinqͥt cognitionē: ſed tn̄ aliā p̄ſupponit aliā relin tute ſua. niſi deꝰ condeſcēdat per gratiā. ergo impoſſibile eſt quit. Angelus em̄ ſine ꝯuerſione aliqua bꝫ cognitionē loci. et ꝙ angelus naturali cognitione cognoſcat diuinā eſſentiam. cū conuertit ſe ſupra locū cognoſcit oēs res q̄ ſunt in loco. ap ¶ Item multo plus eſt deus ſupra intellectū angelicum. ꝙͣ ſit plicādo ſpecies vniuerſales ad ſingularia ⁊ cōponenda ⁊ ille angelus ſupra intellectū humanū ſed hō nō poteſt noſſe ange ſpecies ſub tali applicatione ⁊ cōpoſitione remanent in angelum niſi angelus ꝯdeſcendat ei. gͦ nec angelus ip̄am diuinam lico intellectu. ⁊ ita relinquūt cognitionē nouā ſine receptiōe lucē in ſeip̄a. ¶ Itē impoſſibile eſt ꝙ aliquis oculus ꝑueniat ſpeciei. Ponatur etiā ꝙ nullā haberet cognitionē ſed ſolū ſpe ad cognitionē luminis ſolaris niſi ꝑ immiſſionē radioꝝ ſolis ciem vniuerſalis in intellectu ſuo. adhuc poterit applicare et quātūcunqꝫ habeat alia lumina. ergo impoſſibile eſt ꝙ aliqͥs appropriare nō caſual̓r: ſꝫ certitudinal̓r. Quod ptꝫ ſic. Homo ad cognitionē ſuꝑne lucis ꝑueniat per illuminationē aliquaꝫ em̄ cū naſcit̉ nō hꝫ cognitionē nec ſpeciē ſingulariū. nec cōem naturalē vel acquiſitam. niſi deus ſue luminoſitatis radium nec ꝓpriam. ſola tn̄ directione aſpectus ſuꝑ res cognoſcit oīa immittat. ſed miſſio hec nō eſt niſi per gratiā. ergo impoſſibiviſibilia. ⁊ recipit ſimul cognitionē certam ⁊ ſpeciē. qꝛ denule eſt ꝙ aliqua creatura quātūcunqꝫ nobilis. diuinā lucem in datus erat a forma recepti. ꝙ ſi haberet ſpecies. multo meliꝰ ſeip̄a per naturam cognoſcat. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ angelus napoſſet dirigēdo aſpectū ad res mūdanas eas cognoſcere. nō turali cognitione diuinā eſſentiā non poterat videre in eſſen59 ſuſcipiendo ſpecies cū iā habeat ſꝫ ex directiōe. ⁊ applicare ⁊ tia ſiue claritate ſua. ⁊ hoc patꝫ. qꝛ hec cognitio eſt primū preappropriare. ⁊ cōponere ⁊ diſtincte noſſe. mium. quo babito mens creata quieſcit tanꝙͣ beata ⁊ ꝑfecta. i. . De naturali cognitione angeli reſpec hoc aūt premiū nemo obtinet niſi gratuita dei influentia. Si ueiO. ij. ctu creatricis eſſentie. Et eſt queſtio. aūt queratur ratio huiꝰ. ſane dici pōt ꝙ diuina lux ꝓpter ſui vtrū angelus per cognitionē naturalē. diuinā eſſentiā cogno eminētiam eſt inacceſſibilis viribus oīs nature create. ⁊ ideo uerit in ſeip̄a ſine om̄i medio ⁊ creature aminiculo. Et ꝙ ſic vr̄ per quādam benignitatis ꝯdeſcenſionē facit ſe cognoſci. ita Angelus ꝑ naturā hꝫ deiformē intellectū ſicut vult Diony. in ꝙ in illa cognitione cognoſcēs multo plus agatur ꝙͣ agat. illa lib. de diui. no. ſed intellectus humanus qn̄ factus eſt deiforaūt ꝯdeſcēſio bonitatis quid gratuitū dicit. ſed ꝯſtat ꝙ nō di mis cognoſcere pōt deū in luce ſua nō em̄ efficitur deiformis cit diuine eſſentie humiliationē. qꝛ nō pōt minorari. ſed dicit niſi ꝑ gloriā. ergo ⁊ hoc poterat angelus per naturā. ¶ Item alicuius radij gratuitā immiſſionē per quam anima clare coangelus ꝑ naturā eſt ſpeculū clarū ipſius ſup̄mi luminis. ſed gnoſcit cū eſt miſſio in abundantia ſicut erit in gl̓ia. ⁊ ita anillud lumen ſemꝑ ꝙͣtum eſt de ſe ⁊ natural̓r ſuꝑſplendet ſpecu gelus diuinā eſſentiam non poteſt per naturam cognoſcere in lo intellectuali. ſi ergo ſpeculum mundū obiectum ſoli clarita ſeip̄a. ſicut oſtendūt rōnes inducte ⁊ ſicut colligitur a Diony. tem ſuſcipit ꝑ naturā: ergo ⁊ angelus claritatē illius ſuꝑne lu in pͥncipio myſtice theologice. ¶ Ad illd̓ ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ eſt 60 cis. ergo cū poſſit oculū ad illam ſuꝑnam lucē nullo obſiſtendeiformis ꝑ naturā. dd̓m ꝙ hoc nō d̓r qꝛ habeat deiformitatē te dirigere. ſed ⁊ dirigēdo cognoſcere. ergo videt̉ ꝙ naturali quā hꝫ intellectus glorioſus ꝑ aſſimilationē q̄ eſt in ſtatu ꝑfecognitione ip̄am diuinā luceꝫ in ſeip̄a cognoſcat. ¶ Si dicas cto: ſꝫ deiformis d̓r. qꝛ ſine ſuſceptione ſpecieꝝ per id quod bꝫ ꝙ acies ītellectus āgeli retūderet̉ ꝑꝑ improportionabilitatē in ſe actu cognoſcit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ eſt ſpeculū clarū luminis. Cōtra. Semꝑ manet improportionabilitas quicqͥd dicendū ꝙ deus refulget in oī creatura tanꝙͣ cā in effectu ſuo detur angelo. ergo nūꝙͣ videret. ¶ Item que ſunt eſſential̓r ⁊ ex oībus pōt cognoſci ⁊ maxime in creatura q̄ ipſius dei eſt ⁊ p̄ſentialiter in potētia cognoſcēte cognoſcūtur per ſui p̄ſeninſignita imagine. ſed illa refulgentia luminis per quā videt̉ tiam ⁊ eſſentiā. ſicut dicit Aug. de tri. ⁊ ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am ꝙ adeus facie ad faciē. nō eſt nature: ſꝫ ꝯdeſcenſionis ⁊ gr̄e. Nec nima ſeip̄am ⁊ babitus ſuos ꝑ eſſentiā ⁊ pn̄tiā cognoſcit. ſi ereſt ſil̓e de luce corporali que natural̓r influit lumen in hec infe go deus pn̄tiſſimus erat intellectui angelico. ⁊ hoc ꝑ naturaꝫ riora. nō ſic debꝫ intelligi de luce eterna. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ 4 ergo natural̓r ip̄am diuinā eſſentiam in ſeip̄a cognoſcebat. deus principal̓r eſt in aīa ⁊c. dd̓m ꝙ eſſe preſens alicui hoc eſt ¶ Item omne illud quod eſt ens cognoſcibile ꝑ ſe aut cogno dupl̓r. Uel vt. principiū conſeruans ⁊ cōtinens. vel vt obiectū ſcitur ꝑ ſui eſſentiā. aut ꝑ ſpeciē. ſi ergo angelus cognoſcebat immutās ⁊ mouēs. Primo mō eſt deus pn̄s angelo. ⁊ lux ceco deū natural̓r vt dicit magr̄ in littera. aut ꝑ ſpecieꝫ. aut in ſua ſcd̓o mō nō. ⁊ iō non eſt ſimile de aīa. ⁊ eiꝰ habitibus. quoniaꝫ eſſentia. ſed nō per ſpeciem. ergo ⁊c. ¶ Quod aūt non ꝑ ſpēm pn̄tes ſunt anime vtroqꝫ modo. Et ratio huius eſt. qm̄ hec covidet̉. ſpecies em̄ eſt maioris ſimplicitatis ⁊ abſtractiōis ⁊ pu gnoſcibilia nō ſuꝑexcedunt cognoſcentis potētiam ⁊ naturā. ritatis ꝙͣ illud cuius eſt ſpecies. ſed nihil deo ſimpliciꝰ. ergo ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ aut per ſpeciē. aut per eſſentiā ⁊c. deus ſpeciē non bꝫ. ergo nō poterat angelus deū noſſe ꝑ ſpedd̓m ꝙ adhuc eſt tertius modus cognoſcendi ſcꝫ per effectum8 ciem ⁊ nouit per ſpeciē vel eſſentiaꝫ. ergo ⁊c̄. ¶ Item angelus cognoſcitur autē deus per effectus viſibiles. ⁊ per ſubſtātias per naturalē cognitionē deū cognoſcebat. Aut ergo ſub velaſpuales. ⁊ per influētiam luminis cōnaturalis potētie cogno tione aut facie reuelata. Nō ſub velatione: qꝛ velamen nō eſt ſcenti. quod eſt ſimilitudo quedā dei non abſtracta ſed infuſa niſi ꝑꝑ culpā vel ꝓpter molē carnis coniunctaꝫ. ſed in angele inferior deo: qꝛ in inferiori natura. ſicut dicit Augu. ix. de tri nulla erat macula culpe nulla moles carnis ꝯiūcta nec fantaſ ni. ⁊ babitum eſt in primo. ⁊ ita reſpondet̉ illi rationi ꝙ proma tū obſiſtētia. gͦ ſua naturali cognitiōe ſummā eſſentiā ī ſua cedit ex diuiſione inſufficienti. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de ve 6ꝫ luce videbat. Itē ſi angelus cognoſcebat deū. aut gͦ ꝑ mediū latione. dd̓m ꝙ non poſſe pertingere ad alicuius cognitionem aut fine medio. Si ſine medio. gͦ videbat in ſeip̄o. Si ꝑ mediū hoc eſt dupl̓r. vel ꝓpter cordis obſcuritatē vel propter cogno ergo inter mentē angeli ⁊ dei aliqͥd erat mediuꝫ qd̓ eſt contra ſcibilis profunditatē. Si primo modo. ſic dicitur impediri ve cc iiij

Secundi. Libri. latione. Si ſcd̓o modo ſic impedit̉ nō ꝓpter interpoſitionē ve re ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa. Contingit em̄ aliquid diligi dilectione laminis. ſed ꝓpter ſublimitatē cognoſcibilis. Primo mō imꝯcupiſcentie. ſicut aliquis amat vinū. vel amicitie ſicut. Propeditur homo peccator. ſcd̓o mō angelus. Unde nec videbat pter ſe ꝟo aliqͥd diligere eſt nō alterius gr̄a. ſꝫ ibi ſiſtere. ſicut ſub velamine enigmatis. nec tn̄ facie ad faciē qꝛ mediū eſt in ebrioſus diligit vinū ꝓpter ſe. Propter aliud eſt alteriꝰ gr̄a. ſi ter vtrūqꝫ. videlꝫ deū videre in ſpeculo abſqꝫ enigmate. ¶ Ad cut ſobrius diligit potum ꝓpter ſalutē. ¶ Siml̓r in amore aillud qd̓ obr̄ ꝙ aut cognoſcebat deū ꝑ mediū. aut ſine medio micitie ꝓpter ſe diligere eſt nō alterius gratia velle alteri bo eēt dd̓m ꝙ ꝑ mediū.ſ. ꝑ effectū. nō qꝛ illd̓ mediū magis erat ꝓ num ſicut dicit ph̓us ꝙ diligimus amicos ꝓpter ſe. et ſi nihil portionale: ſꝫ magis erat ꝓportiōale ītellectui āgelico. vn na oīno boni debeat nobis ab ipſis eſſe. Propter aliud ꝟo eſt alte tural̓r videbatur ꝑ ſpeculū ⁊ ꝑ veſtigiū. ꝙͣuis non ꝑ enigma. rius gratia. ſicut aliquis diligit hoīem ꝓpter cōmodum ſuum Nec illud eſt ꝯͣ Aug. qꝛ ſicut īfra meliꝰ patebit Aug. vult ꝙ in ſicut dicit idē ꝙ inimicos noſtros volumus eſſe iuſtos vt niter mentē ⁊ deū nō cadit mediū.ſ. in rōne cāe efficiētis vel inhil nobis noceant. Diligere ꝟo aliquid ſuper oīa amore amici fluētis cadit mediū manuductiōis. qd̓ tn̄ nō hꝫ rōnem medij tie eſt nullo cōmodo vel incōmodo velle ip̄m offendere. nec aꝓprie qꝛ magis ſubſeruit potentie cognoſcēti ꝙͣ preſit. micitiā ſoluere. ſimil̓r dilectione concupiſcentie eſt nullo cōmodo vel incōmodo velle illud ꝑdere. Qm̄ igit̉ affectus ange Onſequēter tertio loco querit̉ de naturali an li deū habere cupiebat ꝓpter ſe. qꝛ ſumme bonū ⁊ ſumme refi geloꝝ dilectione. ⁊ de ip̄a duo q̄runt̉. Primo ciens nō alterius boni gr̄a. ⁊ deo volebat bonū ꝓpter ſe. mulde dilectiōe qua diligebāt deū. Scd̓o de dile tomagis ꝙͣ amicus amico. ſimil̓r nullo cōmodo vl̓ incōmodo a ctione qua vnꝰ angelus diligebat alterum. volebat deū offendere vl̓ ꝑdere vt manifeſtū eſt. ⁊ ptꝫ intuenDe mō naturalis dileqͥ ti dico ꝙ deū diligebat ꝓpter ſe ⁊ ſuper oīa. ¶ Ad illud ergo ueIIO. j. ctionis ad deū. Et eſt q̄ qd̓ obijcit̉ ꝙ motus nature curuus eſt dd̓m ꝙ aut Bern̄. intel ſtio vtrū angeli dilectione naturali dilexerūt deū ꝓpt̓ ſe ⁊ ſuꝑ ligit de natura qua cōicamus cū brutis. aut ſi de rōnali inteloīa. Et ꝙ nō videt̉. qꝛ Bern̄. dicit ꝙ natura eſt curua. ergo cu ligit ꝓut lapſa eſt. aut hoc vocat curuitatē qd̓ appetit ſibi ſed ſeip̄a reflectit̉. magis diligit ſe ꝙͣ alia. ⁊ alia ꝑꝑ ſe. ergo ⁊c. eſto ꝙ deū appetat ſibi. non tn̄ aliqͥd magis diligit ſibi ꝙͣ deū ¶ Itē qͥ diligit aliqͥd ſupra ſe. eleuat̉ ſupra ſe. amor em̄ iūgit ⁊ ita nihilominus ꝓpter ſe ⁊ ſuper oīa. ¶ Ad illud ergo quod amantē cū amato. ſi gͦ magis diligit qd̓ eſt ſupra ſe ꝙͣ ſe. ergo obr̄ ꝙ eleuat̉ ſupra ſe. dd̓m ꝙ eleuari ſupra ſe eſt dupl̓r aūt ſuatis ſupra ſe eleuatur. ſed nihil ꝑ ſe eleuatur ſupra ſe. gͦ neceſſe ē ꝙ pra ſuū poſſe. ⁊ hoc eſt impoſſibile niſi adiuuetur natura: aut talis amor aliud principiū habeat ꝙͣ naturā. ¶ Itē actus diſupra ſuum eſſe. et hoc eſt poſſibile ⁊ naturale. vn̄ bn̄ ꝯcedo ꝙ lectionis eſt nobiliſſimus inter oēs actus aīe. ⁊ motus iſte.ſ. homo natural̓r natus eſt eleuari ſupra ſe.i. ad id quod eſt ſudiligere ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa. eſt motus quo nullus pōt cogitari pra ſe ꝯtēplando ⁊ amando. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ motꝰ iſteᵇᶻ 11 nobilior. ergo ſi natura pōt in hūc ſine gr̄a. multo fortius ⁊ in videt̉ nobiliſſimus ⁊ difficilimus. ⁊ deo gratiſſimus. dd̓m ꝙ quēlibet aliū. ⁊ ita nulla eſt oportunitas gr̄e nature inſtitute. motus iſte al̓r eſt gratie. al̓r eſt nature inſtitute. Nature inſti Et iterū ſi nobiliſſimꝰ eſt deo eſt placitus ⁊ acceptus. ergo di tute eſt ex quadā habilitate ⁊ rectitudine reſpectu boni. Gr̄e gnus remuneratiōe. ergo gr̄a nō eſt neceſſaria ad merēdum. ꝟo eſt qꝛ captiuat̉ affectus in obſequiū xp̄i ſicut intellectus ꝑ ¶ Itē dilectio naturalis diligit qd̓ diligit ꝑ modū deſiderij fidē. tunc aūt captiuat̉ intellectus in obſequiū xp̄i. qn̄ contra ſeu ꝯcupiſcētie. ſꝫ oīs ꝯcupiſcētia naturalis ſupponit aliquaꝫ illud qd̓ ratio ſua dictataſſentit prime veritati. ſic ⁊ affectꝰ qn̄ 7indigētiam. ſꝫ qn̄cunqꝫ aliqͥs diligit aliqͥd ꝓpter ſuā indigen id ad qd̓ diligēdum natural̓r inclinat̉. amore xp̄i paratus eſt tiam magis diligit illud in quo ē indigētia ꝙ illud qd̓ ſupplet eſt odire. vel ecōuerſo. qn̄ ad id ad cuius odiū natural̓r inclivt cū appeto veſtimētū ꝑꝑ indigentiā corporis ⁊ ſil̓r cibū. ma j natur paratus eſt amare. ⁊ talis eſt affectus qui ꝯtēnit vitā ⁊ gis diligo corpus ꝙͣ veſtimentū vel cibū. ergo ſi angelus nahonores. ⁊ om̄e deſiderabile. ⁊ amat odiētes ſe ⁊ ledētes ꝓpt̓ tural̓r diligit deū ꝑꝑ ſuā indigentiā. ergo magis diligit ſe q̄ deū. ⁊ hic eſt ſolus affectus qͥ deo famulat̉. ⁊ quē deꝰ acceptat deū. ¶ Cōtra. Aug. de fide ad pe. Tales deꝰ creauit angelos ⁊ remunerat. ⁊ hic nō eſt a natura ſꝫ ſolū a gr̄a. Al̓r etiā differt vt ip̄m ꝑ ſe diligerent. cuius ope ſe tales creatos eſſe cognohic motus ab illo. qꝛ ille a cognitione naturali ſcꝫ qͥ ē dilectio iuati uiſſent. ¶ Itē rōne vr̄ qꝛ affectus angelicus amabat bonū na nis naturalis. aliꝰ eſt a cognitione fidei. Et differt hec cogni 1 turali dilectione. aut gͦ qꝛ bonū. aut qꝛ bonū ſibi. Si qꝛ bonuꝫ tio ab illa qꝛ cognitio naturalis cognoſcit deū ſumme bonū ꝓ cū deꝰ eſſet ſumme bonus. magis gͦ ip̄m deū ꝙͣ aliqͥd aliud di pter diffuſionē ſiue cōicationē bonitatis in effectibꝰ creatis ſꝫ ligebat. Si qꝛ bonū ſibi. ſed deꝰ adhuc melius erat ei ꝙͣ aliqͥd fides dictat deū ſumme bonū ꝑ cōicationē bonitatis in diuialiud qꝛ bonꝰ immo optimus eſt affectui q̄renti illū. gͦ quocūqꝫ nis ꝑſonis. ⁊ vtraqꝫ cognitio dicit deū ſumme bonū ⁊ ſumme mō videt̉ ꝙ ip̄m ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa diligebat. ¶ Item guſtus diligēdum. ſed multo nobilius fides ſiue cognitio gratuita ſanus nō errans in iudicio id magis deſiderat ⁊ magis amat per bunc modū vtraqꝫ dilectio deū diligit ſumme. ſꝫ magis et qd̓ eſt magis delectabile. ſed deꝰ eſt maxīe delectabilis. ergo nobilius dilectio gratuita. Alia differētia ꝯſueuit dari ꝙ dile iij cū angelus a ſua cōditione hoc noſſet ⁊ affectū ſanū haberet. ctione naturali diligit deū animꝰ ſiue affectus rectus. qꝛ bonꝰ ergo in eo ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa delectabat̉. ſed illud magis diliſibi ⁊ iō ſumme diligit qꝛ ſumme bonū ſibi. ⁊ om̄e bonū quod git in quo magis eſt ⁊ ꝓpter ſe delectatur. ergo ⁊c. ¶ Itē hoc eſt ⁊ qd̓ hꝫ pendet ex ipſo. ⁊ nihil eſſet niſi ꝑ ipſum iō plus deū mandatū de diligēdo deū ꝑꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oīa erat ſcriptū in corde diligit ꝙͣ etiā ſeip̄m. Sed dilectione gratuita diligit qͥs deuꝫ angeli. ergo ꝯſciētia dictabat ei ꝙ ad hoc tenebat̉. ergo ſi nō qꝛ bonus ⁊ qꝛ ſumme bonꝰ diligit ſumme. ⁊ qꝛ nō eſt bonꝰ ipſe ſic diligebat ꝯͣ conſcīam faciebat. ergo peccabat. gͦ ante pctm̄ hō niſi inqͣtū eſt ad deū. nō diligit ſe niſi ꝓpter deū. ⁊ hoc dideū ſuꝑ oīa diligebat. Si tu dicas ꝙ ꝯſciētia non obligabat co dilectione gratuita. Et ſic triplex eſt differētia. prima eſt a eū niſi ꝓ tꝑe gr̄e. qꝛ ante nō poterat. Contra. Affectus angeli parte modi diligēdi. ſcd̓a a parte cognitiōis diſponētis ſiue ante pctm̄ nō repugnabat intellectui. alioquin ante pctm̄ erat pͥncipij. tertia ē a ꝑte motiui. oēs aūt ſunt rōnabiles. ſꝫ prime 71 bellū: ſꝫ intellectꝰ dicit nihil eē diligēdū ſuꝑ oīa niſi deū: gͦ cū magis innitendū. ¶ Ad vltimū ſoluendū eſt ꝑ interēptionem oporteret āgelū aliqͥd diligere ſuꝑ oīa neceſſe erat ꝙ aut diqꝛ natura rōnalis de qua nūc loqͥmur nō tm̄ amat rōne indige ligeret deū ꝑꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. aut faceret ꝯͣ ꝯſcīam. ⁊ ita peccaret tie. ſꝫ etiā rōne ꝯueniētie ⁊ cōplacētie. et ideo magis illud qd̓ ¶ Item angelus diligebat deū. aut ergo fruēs aut vtens. Si natum eſt ſumme delectare ⁊ ſumme placere. fruens. ergo ꝓpter ſe ⁊ ſuper oīa. Si vtens ergo cū ſumma ꝑUtrū angelus naturali dilectione ma ꝙuerſio ſit vti fruēdis erat ꝑuerſus. ⁊ affectus erat in eo inordi Queſtio. lj. gis diligat ſuperiorē. an parē an infe natus cū faceret de via terminum ⁊ ecōuerſo. patꝫ ergo ⁊c. riorē. Et ꝙ magis ſuperiorē videt̉. ſi angelus angelū natura¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio tꝑe nature inſtitute tam hō ꝙͣ anliter diligit. aut ergo qꝛ bonū. aut qꝛ bn̄ficū. ſed quocūqꝫ mō ¶5 gelus habilis erat ad diligēdum deū ꝑꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. Et hoc angelus ſuperioris ordinis magis eſt bonus. ⁊ iterū magis ē ptꝫ impoſſibile em̄ erat eū al̓r eſſe rectu. Rectitudo em̄ mētis beneficus. qꝛ angelus inferioris ordinis a ſuperiori recipit il cōſiſtit radical̓r in amore. Amor aūt rectus eſſe nō pōt ſi aliqͥd luminationes per eū modū per quem Diony. dicit. ergo ⁊c. diligat ſupra deū vel eque. vel aliqͥd diligat ꝓpter ſe. ⁊ deū ꝓ¶ Itē angelus per naturā inſtitutā deū ſuper oīa diligebat. pter aliud. ſi ergo deus fecit hominē ⁊ angelū rectum patꝫ ꝙ ergo ſi illud quod magis approximat ad ſummū in oī genere vnicuiqꝫ dedit habilitatē ad amādum deum ſuꝑ omnia ⁊ pro eſt magis intēſuꝫ. ergo ſi ſumme diligebat deū.i. ſuꝑ oīa. ergo pter ſe. Patꝫ etiam hoc planius ſi attendamus quid eſt dilige magis

Diſtinctio I magis illud qd̓ deo erat ſimilius ⁊ ꝓximius. ſed angelus ſupe 4 ¶ Proſequit̉ queſtionē d̓ vtrū angeli ſint creati ꝑrioris ordinis eſt hmōi. ergo ⁊c. ¶ Itē angelus inferioris or beatitudine quantū ad illos fecti. hꝫ tres particulas. dinis nolebat eqͥparari angelo ſuꝑioris ordinis quantū erat In prima innuit ꝙ ꝑ diqui ceciderunt. oſtendēs ꝙ nū de naturali appetitu. ergo magis ⁊ eminētius bonū illi voleſtinctionē ē rn̄dēdū. In bat ꝙͣ ſibi. ſꝫ ſuꝑ oēs angelos pares ⁊ inferiores ſe diligebat. ꝙͣ beati fuerunt. a ſcd̓a ſubiungit diſtinctio gͦ ⁊c. Q aūt magis diligeret angelū eiuſdē ordinis videt̉ dinē. ibi. d̓r nāqꝫ ꝑfectū ⁊c. Oſt hec vidēlectio naturalis ꝯcernit ſimilitudinē. Un̄ eccl̓i. xiij. oē aīal diIn tertia ꝟo reſumit pre dum eſt vtrum ligit ſibi ſil̓e. ſꝫ angelꝰ eiuſdē ordīs ſimilior eſt angelo ſui ordi determinata breuiter on̄ Diſ. iiij. nis ꝙͣ alteriꝰ. gͦ magis diligit. ¶ Itē naturalis dilectio inten ꝑfectos ⁊ bea dēs qualis facta fuit nadit̉ ꝑ familiaritatē ⁊ domeſticitatē. vn̄ magis diligit hō natu tos creauerit tura angelica. ibi. Quaral̓r domeſticū ⁊ ſociū ſuū ꝙͣ extraneū. ſed maior eſt familiari dens angelos les facti fuerūt angeli in tas ⁊ ſocietas angeloꝝ eiuſdē ordinis. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē eccl̓ia triū an miſeros et creatione. phās ꝯformis ē eccl̓ie militāti. ſꝫ ī eccl̓ia militate ē diſtinctio imꝑfectos. Ad qd̓ dici pōt ꝙ b ¶ Btī qͣꝫ nūqͣ fuerunt ordinū ⁊ religionū. ⁊ recto ⁊ ordīato affectu qͥ n̄ repugnat gr̄e nec in beatitudine nec in miſe qͥ ceciderūt. qꝛ ſui euentꝰ plꝰ iūgit̉ bō ei qͥ eſt eiuſdē ꝓfeſſiōis. gͦ pari rōne ⁊ angelꝰ natu ignari fuerūt. Cōtra. Ad ria creati ſunt. Miſeri emū aū rali dilectiōe plꝰ diligebat angelos eiuſdē ordinis. ¶ Q aūt hoc ꝙ aliqͥs ſit btūs non magis angelos inferioris ordinis vr̄ pͥmo. qꝛ ꝓbatio dilectio peccatuꝫ eſſe non potuerūt. qꝛ opꝫ ſcire oīa. ſed ſufficit nis eſt exhibitio oꝑis. ſed angelus ſuperioris ordinis plus ſe ex peccato miſeria eſt. Naꝫ ſi deū cognoſcere. Itē btīcōicat angelo īferioris ꝙͣ paris vel ſuꝑioris. ⁊ ad hoc faciēdū non fuiſſet peccatum nulla eſtudo non eſt aliud ꝙͣ cla ordinat̉ ꝑ naturā nō ſolū ꝑ gr̄am. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ꝑ naturā pl a ſet miſeria. Beati quoqꝫ nūra viſio dei. ſed ad hoc re amat rōnalis creatura p̄eſſe ꝙͣ ſubeſſe. ſed angelus medij orquirit̉ cognitio euentus. ꝙͣ fuerunt illi qui ceciderunt. dinis. iō ſubeſt qꝛ bꝫ ſuꝑiores. iō p̄eſt. qꝛ hꝫ inferiores. gͦ ſi ma ergo ⁊c. Rn̄. dd̓m ꝙ ad gis diligit p̄eſſe. magis ꝑ naturā diligit hr̄e ordines inferioqꝛ ſui euentus ignari fuerunt btītudinē nō ſolū dos vi res ꝙͣ ſuꝑiores. ergo ⁊c̄. ¶ Itē nos videmꝰ in linea ꝯſanguini id eſt peccati et ſupplicij futuſiōis reqͥrit̉. ſꝫ ꝑfecte ten tatis carnalis ꝙ magis diligit hō eū qͥ eſt īfra ꝙͣ eū qͥ ē ſupra ri. Siem̄ lapſum ſuum preſci tionis. ꝑfecta aūt tentio vel iuxta. vtpote magis filiū ꝙͣ patrē vel fratrē. ⁊ hoc eſt ꝑ na uerunt aut vitare voluerūt. ſed nō eſt niſi qn̄ eſt cū ſecuturā. gͦ vr̄ pari rōne ꝙ in ordinibꝰ angeloꝝ magis affectio cōritate. ſecuritas aūt non non potuerunt. ⁊ ita erant miuertat̉ ad eū qͥ infra eſt. cū nullū ſit vinculum ꝯſanguinitatis eſt niſi vbi eſt ſecuritas d̓ nec ſupra nec iuxta. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ magis diligere aliquē hoc ſeri. aut potuerunt ſed nolueꝑmāſione. ⁊ qꝛ hoc ange72 pōt eſſe tripl̓r. Aut rōne boni optati. aut affectꝰ ītēſi. aut rōne runt. ⁊ ita erāt ſtulti ⁊ maligni li nō potuerūt hr̄e. ſalteꝫ effectꝰ impēſi. Rōne boni optati d̓r qͥs aliquē magis diligere ideoqꝫ dicimus. qꝛ non erant qͥ lapſuri erāt. qꝛ falſum qn̄ ei maius bonū optat. ⁊ ſic d̓r diligere magis qꝛ ad maius. p̄ſcij euentus ſui. nec eis data erat ipſos ꝑmāſuros. iō hoc mō naturali dilectione ꝓcedēte ex iudicio rōnis recte ma eſt cognitio eoruꝫ que futura btī nō fuerūt. ¶ Ad illd̓ gis diligebat angelus angelū ſuꝑiorē. volebat em̄ ip̄m excelqd̓ obijcit̉ ꝙ ſufficit deū lere ⁊ plus boni br̄e. ſicut ⁊ deus conditor voluit ſic ordinare. erant ſuper eos. cognoſcere. dd̓m ꝙ falſū U Rōne affectꝰ intēſi d̓r magis alteruꝫ diligere qn̄ affectio eius Proſequit̉ q̄ſtionēqͣtū eſt. immo opꝫ ēt ꝑfecte te plus trabit ad alterū. ⁊ magis ꝯſolat̉ de eiꝰ ſocietate. ⁊ ſic d̓r ad illos qͥ ꝑſtiterūt on̄denſꝙ nere. Et qd̓ ſubiungit ꝙ aliqͥs magis illū diligere cū quo libētius cobabitat. ⁊ ſic āge poſſunt aliquo mō dici btī. b aꝑta ⁊ clara viſio dei eſt lus magis diligebat ꝑ naturā āgelū eiuſdē ordinis. Qꝛ ſicut tota merces. dd̓m eſt ꝙ ¶ Boni ꝟo ⁊ qͥ ꝑſtiterūt for naturali affectu magis diligit qͥs cōpatriotas ſuos maxīe qn̄ hoc eſt verū ꝑ cōcomitāꝯformat̉ ſibi in moribꝰ. ⁊ ſicut magis diligit hō eū qͥ ē eiuſdē te ſue btītudinis p̄ſcij fuerūt tiā. vix em̄ aūt nūqͣ ē ita ꝓfeſſionis ⁊ officij vbi inuidia non interponit partes ſuas. ſic Un̄ Aug. ſuꝑ Genēſiꝫ. Quo aꝑta dei viſio qͥn ſit futu angelus alterū angelū eiuſdē ordinis magis dilectione natu modo inquit beatus inter an re ꝑmāſionis certitudo. rali āplecti intelligēdū eſt. cū ſe viderit a ꝯditore in officij eq̄ gelos fuit qui futuri peccati aut ſi nō eſt. nō eſt in illa litate. ⁊ nature ſil̓itudine. illi ſociatū. nec eſſet tūc moꝝ diueratqꝫ ſupplicij preſcius nō fuit ſitas. nec inuidie malignitas. Rōne effectus ſiue bn̄ficij īpēſi ꝑfecta btītudo. hanc aūt d̓r qͥs magis eū diligere cui plura bona īpēdit. ⁊ circa quē ma viſionē aꝑtam q̄ eſt facie Queritur autem cur non fue ad faciē nō habuerūt an gis ſollicitat̉. ſicut magis mr̄ ꝯfouet filiū tenellū. ⁊ ſollicitior rit. Forte hoc deus reuelare eſt circa illū ꝙͣ circa adultū ⁊ magis circa infirmū ꝙͣ circa ſageli an̄ ꝯfirmationē. īmo dyabolo noluit quid facturuſ nū. ⁊ hoc facit ꝯſideratio maioris indigētie. ⁊ hoc mō dici p̄t ſil̓ dei viſionē habuerūt ⁊ vel paſſurus eſſet. Ceteris ve tētioneꝫ lꝫ an̄ aliquatenꝰ ꝙ angelus ſuꝑioris ordinis magis diligit angelū inferioris. ro reuelare voluit ꝙ in verita qꝛ angelus paris vel ſuꝑioris ordinis nō indiget ſic ſua īſtru cognoſcerent ⁊ amarent ctione ſiue purgatione ẜm ꝙ angelus inferioris ordinis ⁊ ſic ſiue ad hec duo habiles te manſuri eſſent. His verbis ẜm diuerſas vias. mēbra ꝓpoſite qōnis ſe bn̄t ſicut excedētia eſſent. videtur Augu. ſignificare ꝙ̄ ⁊ exceſſa. ⁊ iō rōnes ad tria p̄dicta mēbra decurrētes ſibi non b ¶ Quia beati eſſe non angeli qui corruerunt nō fueobuiāt. ⁊ ꝯcedi pn̄t ꝙͣuis nō ſint multū cogētes. Si aūt qͥs ex poterant ⁊c̄. Contra. cer runt preſcij ſui caſus. ideoqꝫ ticūdo damnationis pop̄dictis oībus ſimpl̓r velit inferre maioritatē dilectionis. vni beati non fuerunt. Et ꝙ ange ca rn̄ſione pōt oībus obuiari.ſ. ꝙ oēs ꝓcedūt ab inſufficiēti. tius eſt ꝯtraria beatituSi ꝟo cōcludit̉ exceſſus dilectionis determinate vel in bono li qui perſtiterunt beatitudioptato. vel in affectu intēſo. vel in effectu impēſo. ſatis de pla nem ſibi affuturaꝫ preſciuerunt. atqꝫ de ea certi in ſpe nō omnes poſſunt ꝯcedi. extiterunt. Unde quodammodo iam beati erant. Et De habitibꝰ btītudinis ⁊ miſe reuera ſi fuiſſent poſſet illos dici aliquo modo fuiſſe Diſtinctio. iiij. re angeloꝝ. Poſt hec vidēdū beatos. alios vero non qui neſciuerunt euentum ſuū. eſt ⁊c. Supra egit magr̄ de habilitatibus naturalibꝰ. ⁊ de ba bilitatibus ad ꝑfectionē p̄parātibꝰ. In hac parte agit de haSed hoc magis opinādo ⁊ querēdo dicit Aug. ꝙͣ aſ bilitatibꝰ ī ſtatu ꝑfectū ꝯſtituētibꝰ. vn̄ inqͥrit vtrū angeli mox ſerēdo. vn̄ ⁊ huic opinioni opponēs ꝯn̄ter ſubdit. Sꝫ vt creati ſunt fuerūt btī ⁊ ꝑfecti. Diuidit̉ aūt hec pars ī duas quare diſcernebant̉ illi a ceteris. Ut deꝰ iſtis q̄ ad ip In prima ꝓſequit̉ qōnes de btītudine. In ſcd̓a de ꝑfectione ſos pertinerēt nō reuelaret. alijs ꝟo reuelaret. cum no ibi. ad hoc aūt qd̓ q̄rebat̉. Prima pars hꝫ tres. In prima deprius ſit ip̄e vltor ꝙͣ aliqͥs pctōr. nō em̄ dānat ipſe interminat qōnē quātū ad illos qͥ ceciderūt on̄dēs ꝙ nunꝙͣ bea ti fuerūt. In ſcd̓a ꝙͣtū ad eos qͥ remāſerūt. ⁊ hoc ibi. boni ꝟo nocētes. Hic vr̄ innuere ꝙ nec peccaturis futurū ma Augu. i qͥ ꝑſtiterūt ⁊c. In tertia breuiter reſumit predeterminata de lū nec ꝑmāſuris futuꝝ bonū reuelauerit. iōqꝫ nec illi qͥ vtriſqꝫ ibi ex p̄dictis ꝯſequit̉ ⁊c. Sil̓r ſcd̓a pars in qua ꝓſeqͥt̉ cecideẜt vnꝙͣ nec illi qͥ ꝑſtiter̄t vſqꝫ ad ꝯſūmatōeꝫ btī fuerūt. qꝛ btī ēe n̄ poterāt. ſi d̓btītudīe certi n̄ erāt vl̓ ſi

Secundi Libri dini ꝙͣ ꝯſona. ſed ſi certitudo nihil cōfert ad gl̓iam. gͦ incerti aliquod retardatiuū ex ꝑte affectꝰ. nec obūbratiuū ex ꝑte iniii tudo nullo mō impedit gl̓iam ſiue beatitudinem perfectam. tellectꝰ. gͦ total̓r ferebat in ipſuꝫ deū amore fruitiōis. gͦ cū ta¶ Reſpō. dd̓m ꝙ de aliquo futuro dupl̓r pōt haberi certitulis ſtatus ⁊actus ſit beatitudo ⁊ gl̓ia. ptꝫ ⁊c. ¶ Itē deꝰ fecit do vel in partē affirmatiuā. vel in partē negatiuam. ⁊ ſicut ad li. ar. ꝟtibile. gͦ cū poſſit habere creatura rōnalis ip̄m īuertibeatitudinē opꝫ habere certitudinē de eius ꝑpetuitate futubile. vt patꝫ modo in ſanctis angelis. aliquibꝰ debuit hoc mō ra ita opꝫ habere certitu facere. ſꝫ nō eſt inuertibi dinē d̓ miſeria nūꝙͣ futu litas li. ar. in beato niſi ꝑ e dānationis incerti erāt. UnSubiūgit diſtīctioneꝫ ra. Iſta em̄ duo ſunt oīgloriā. ergo ⁊c. Aut ſi dide Aug. in eodem Dicere intribus modis dr̄ perfectū. ẜm cas ꝙ nō debuit facere. no īſeꝑabilia. certitudo quit de angelis ꝙ in ſuo gene tp̄s. ẜm naturā: ⁊ vniuerſal̓r ꝑ hoc nō vr̄. qꝛ debuit face gͦ dānatiōis nūꝙͣ futura re beati eſſe poſſunt dānatiōiſ fectum. e re res optimo mō. ſꝫ iſte cōfert ad gl̓iam. ⁊ qm̄ ineſt optimus ſtatus ip̄ius certitudo q̄ priuat certivel ſalutis incerti. quibus nec e ¶ Dicit̉ nāqꝫ ꝑfectū tribus angeli. ergo aliquē ī hoc tudinē reſpectu affirmaſpes eſſet ꝙ mutādi eſſēt in me modis. Eſt em̄ ꝑfectū ẜm tp̄s ſtatu debuit facere. Con tiōis ſicut ⁊ reſpectu nelius nimia p̄ſumptio ē. Quo⁊ eſt ꝑfectum ẜm naturam. ⁊ ē tra. Ioh̓. viij. Ille in vegatiōis. iō certitudo nemodo em̄ beati eſſe poſſunt qͥvniuerſal̓r perfectuꝫ. Secunritate nō ſtetit. ſed btītugatiōis. ita repugnat ſibus eſt incerta ſua beatitudo. dum tp̄s ꝑfectum eſt qd̓ habꝫ do eſt ſtatus oīm bonoꝝ cut incertitudo ꝑmāſiōiſ ☞ Reſumit q̄ ſupra d̓ vtriſ aggregatione ꝑfectus. gͦ ⁊ ſic hꝫ ītelligi illd̓ ꝟbuꝫ. quicquid tp̄s requirit ⁊ cōue eſt ſtrictus in veritate. ꝙ c ¶ Dr̄ namqꝫ ꝑfectū ⁊c. c qꝫ determinauit. nit ẜꝫ tp̄s haberi. ⁊ hoc modo lucifer nō fuit factꝰ btūs Iſta diuiſio ꝑfecti videt̉ angeli erant perfecti ante cō¶ Ex predictis conſequitur ſꝫ inter oēs ꝑfectus ⁊ no inſufficiēs. qꝛ nō tm̄ ē ꝑfe ꝙ angeli qui corruerunt nūqͣ firmatiōeꝫ vel lapſum. Secū bilis eſt ꝯditus. ergo ⁊c. ctio ẜm naturā. ſed etiaꝫ beati fuerūt. niſi beatitudineꝫ dum naturā perfectum eſt qd̓ ¶ Itē obr̄ ꝙ ꝑſeuerātia ẜm gr̄am ⁊ gl̓iaꝫ. ⁊ ẜꝫ graſiue ſecuritas eſt de eēntiā eſt multiplex genꝰ ꝑfe aliquis accipiat illum ſtatum habet quicquid debitum eſt tia ſiue ſub̓a btītudinis. ctiōis. Itē querit̉ quare innocentie in quo fuerunt anvel expedit nature ſue ad glo btūs em̄ nō ē qͥ pōt amit magis accipit̉ vnū gen te pctm̄. Illi vero qui perſtite rificationem. Et hoc modo ꝑ tere bonū qd̓ hꝫ. ſꝫ angeꝑfectionis ẜm tp̄s ꝙ ẜm rant aut ſuam beatitudinē fufecti fuerunt angeli poſt conli potuerunt amittere. qꝛ aliud accidens. turam deo reuelāte p̄ſciuerūt. firmationem ⁊ erūt ſancti poſt amiſerūt. ergo ⁊c. ¶ Itē ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝑfectū diEti ⁊ ita ſpei certitudine aliqͦ monullus laudat̉ vel vitupe zcit ꝯplemētū ſiue ꝯpletio reſurrectionem. Uniuerſalirat̉ in his q̄ hꝫ a natura nē in qua eſt ſtatus. Sta do beati fuerunt vel incerti ex leterū ter ⁊ ſumme ꝑfectum eſt cui ni vel ꝯditione. ſed ſicut dā tus autē ponit̉ in aliquo nes qͥ crrat. titerūt ſue beatitudinis. ⁊ ita hilvnꝙͣ deeſt a quo vniuerſaꝓ dupl̓r. aut ſimpl̓r. aut in nationi eſſentiale eſt vitu arefacti de aliter beati non fuerunt ꝙͣ reueniunt bona quod eſt ſolius periū. ita btītudini eſſen gener̄. Si ſimpl̓r. ſic q̄ter e gliqui qͥ ceciderunt. Mihi aūt dei. Prima ergoperfectio eſt tialis eſt laus. ergo īpoſ tiū membrū. ſi in genere noci ere ſibile eſt ꝙ aliqͥs btūs ſit quod poſterius dictuꝫ eſt pro creature. hͦ pōt eē dupl̓i nature condite. ſecunda natu iipſegti. ſi a ꝯditione. immo eſt reaut inquātū exit a deo. ⁊ babilius videtur. nlicit re glorificate. tertia nature in pugnātia in adiecto. Itē ſic bꝫ rōnē veſtigij. ⁊ reꝑi U mas ci ¶Proſequit̉ queſtionē d̓ create. aut oēs fecit deus btos. tur hͦ ꝑfectio in oī creatu ſandipe. d ꝑfectione angelorū. an.ſ. creaReſumit p̄determinata aut aliquos. Nō oēs con ra qn̄ ꝑducta ē ad modū iuſ ti ſunt ꝑfecti an imperfecti. in breuiter on̄dēs qͣlis facta fueſtat. qꝛ plures ex eis ceci ſpeciē ⁊ ordinē ſibi ꝯpetē nuens ꝙ per diſtinctionē ē re tē. Alio mō inquātū crea derūt. Nō aliquos vt vr̄ rit angelica natura. xit tura redit in deū. ⁊ ſic ē ꝑ qꝛ tūc illi p̄cellerēt alios diuiu ſpondendum. ¶ Quales facti fuerūt ange quaſi p̄excellētia improfectio gl̓ie ⁊ hāc vocat ma tri puet. ¶ Ad hoc aūt qd̓ querebat̉. li in creatiōe oſtenſum eſt. bo portionali. ergo lucifer n̄ giſter perfectionē ẜm na nti rcutt vtrum perfecti vel imperfecti ni.ſ. nō mali. iuſti.i. innocētes turā vn̄ ponendū ꝙ eſt ꝑ fuiſſet auſus ſe eis p̄pofuerunt creati. dici poteſt. qꝛ ⁊ ꝑfecti quodāmodo. alio ꝟo fectio ẜm eſſentiam. ⁊ ẜm nere. ꝙ ſi auſus eſt. vr ꝙ uiie quodāmodo ꝑfecti fuerunt. ⁊ participationē. ⁊ hoc du mō imꝑfecti. Btī vero nō fue nulli ꝯditi ſūt btī. Si tu ricio pliciter. vel ẜm egreſſum dicas ꝙ maiorem audaquodammodo alio imperferūt vſqꝫ ad cōfirmationeꝫ. niſi ciā p̄ſumpſit.ſ. eqͥparari vel ẜm regreſſum. cti. Non em̄ vno modo aliqͥd btītudo accipiat̉ vt iam dictū deo. quanto magis p̄eſſe D intelligentiaꝫ (ſe dicitur perfectū ⁊ imperfectū eſt ille ſtatus innocentie ⁊ bo btīs. Adhuc n̄ ſoluit. Si huiꝰ ꝑtis querū ſed pluribus. nitatis ī quo cōditi ſunt. em̄ deus btōs ꝯdidit an itur tria. Primū gelos ab ipſa ꝯditione hͦ eſt quales creati ſunt an fuit. qꝛ nature eoꝝ ꝯſonabat vt ſub tali ꝑfectione ⁊ taꝫ nobili geli ꝙͣtum ad gloriā. Scd̓ꝫ ꝙͣtū ad futuri euētus p̄ſcīam. Ter fierēt. ſi ergo lucifer vt dicūt ſctī ⁊ magr̄ dicit ī ſequētibꝰ. ſplē tiū eſt ꝙͣtum ad cognitionem matutinam. Circa primum que didiſſima habuit naturalia. magis debuit ⁊ ꝯgruū fuit ipſiꝰ runtur duo. Primū eſt vtrū in ſui creatione habuerunt gl̓iaꝫ. naturā gl̓ia inſigniri. ꝙ ſi ipſe vt pꝫ btūs factus nō eſt. ptꝫ ⁊c. Scd̓m eſt vtrum habuerunt gratiam. ¶ Rn̄. dd̓m ſicut p̄tactū eſt ſupra. quorūdā opinio fuit ꝙ anUtrū angeli creati ſint ī beatitudine ſi¶ geli. qꝛ ſunt ſpūales ⁊ actuales. in inſtāti ſue creatiōis fuerūt QuetiO. j. ue gl̓ia. Et ꝙ ſic vr̄. Ezechie. xxviij. Tu A in actu ꝯuerſionis ⁊ auerſionis. ⁊ ſicut in prima auerſiōe ſunt plenꝰ ſapīa ⁊ ꝑfectꝰ decore in delitijs ꝑadiſi fuiſti. ſꝫ eē in deli dānati eſſential̓r illi qͥ auerſi ſuūt. ita in prima cōuerſione illi tijs ꝑadiſi ⁊ eē plenū ſapīa eſt ip̄a beatitudo quā dicimꝰ etergl̓ificati ſunt eternal̓r qͥ ꝯuerſi ſunt. ⁊ ita dicūt ītellexiſſe Aunā gl̓iam. gͦ ⁊ c. ¶ Itē Aug. in lib. de mira. ſacre ſcripture. An gu. ⁊ fuiſſe eius poſitionē ꝙ aliqͥ ſint creati btī ⁊ formati. qꝛ ſi gelꝰ in ſummo ſui ordinis bonore ꝯſtitutꝰ lapſus eſt. loquit̉ d̓ mul tꝑe. lꝫ poſterius natura factū eſt celū ⁊ lux.i. angelica na angelo an̄ lapſuꝫ. ſꝫ ſummꝰ bonor ordinis angelici ē btītudo ⁊ tura informis ⁊ formata. Lux em̄ vt dicit Aug. xj. de ciui. digl̓ia. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē Aug. d̓ fi. ad pe. Angelici ſpūs ꝓ eo ꝙ rōnabi cuntur angeli. qꝛ illuminati ſunt vt beate ſemꝑqꝫ viuerēt. Sꝫ les ſunt facti eternitatis ⁊ btītudinis donū in ipſa nature ſue tn̄ hec poſitio ſupra improbata eſt tāꝙͣ falſa ⁊ erronea rōne il ſpūalis creatiōe diuinitꝰ acceperūt. Itē idem de eccl̓iaſticis lius partis q̄ dicit in prīo inſtāti fuiſſe auerſos. Rōne alteriꝰ dogmatibꝰ. Angeli qͥ in illa qͣ creati ſunt btītudine ꝑſeuerāt. ꝑtis pari rōne īprobata ē. ⁊ pꝫ falſitas ꝑ Aug. de correptiōe ⁊ nō natura poſſidēt vt nō mutent̉. gͦ ſi mō habēt vera btītudigr̄a. vbi d̓r ꝙ angeli ⁊ ſi btī ſint. erat tn̄ adhuc qd̓ eoꝝ btītudi nē. pꝫ ꝙ in btītudine creati ſunt. ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ angelus a ni adderet̉ ſi ꝑmāſiſſent. ꝯſtat ꝙ btītudini ⁊ gl̓ie cū ſit īuaria ſua creatiōe habuit babilitatē ad diligendū deū ꝓpter ſe ⁊ ſu bilis nō fit additio. Cōſtat ēt ꝙ loquit̉ cōmuniter de bonis ⁊ per oīa. gͣ babuit babilitatē ad fruendū deo. ſꝫ ip̄e nō habuit malis

I Diſtinctio malis cū dicit ſi ꝑmanſiſſent. Et ideo aliter eſt dicēdū ꝙ bea ſtanti creationis erant vaſa ⁊ receptacula munda. ⁊ deus eſt titudo dupl̓r pōt dici. Uno mō ſtatꝰ ꝑfectꝰ plenitudīe oīs bo promptus ſuam gratiam impartiri niſi habeat obſtaculum ex ni ⁊ hec ponit viſionē dei clarā. ⁊ tentionē ꝑfectā. ⁊ hoc modo parte ſuſcipiētis. non dimiſit deus illa ad momentum vacua. ſed ſtatim vt condidit. gratia illuſtrauit. ⁊ talia debuerūt de angeli nō ſunt creati. nec aliqui nec oēs. ſed babuerūt qͥdam ex eis in ip̄a cōfirmatione. Alio modo dr̄ beatitudo ſtatꝰ per manu dei exire receptacula. vt ſtatim eſſent prompta in bonū fectus priuatione oīs mali tā pene ꝙͣ culpe. ⁊ tales creati ſunt vſum. Un̄ ſicut ꝓbabiliter ꝯijciūt aliqͥ ꝙ deus fecerit arbores angeli. qꝛ innocētes ⁊ impaſſibiles. ⁊ de hac beatitudine loqͥplenas fructibus. ⁊ alia in ſtatu nobiliſſimo ⁊ perfectiſſimo. tur Aug. ſꝫ hec nō eſt ꝑfecta niſi cum addit̉ ei altera. ⁊ de hac ſic etiam naturam angeli ornauerit gratia a ſui conditione. q̄ currunt autoritates probantes ꝙ beati facti ſunt. in primo vſu bono ſine victoria erat ꝑpetuāda. ⁊ in prima deor ¶ Ad illud em̄ ꝙ dicit Ezech̓. in delitijs ꝑadiſi fuiſti. dd̓m ꝙ dinatione ꝑpetualiter amittēda. Hec eſt vna poſitio ⁊ ſatis vr̄ ſicut primꝰ hō ꝯditꝰ eſt ⁊ poſitꝰ in delitijs paradiſi que tn̄ non ꝯſona ſanctoꝝ autoritatibus. vt pꝫ inſpicienti. Fuerūt etiam erāt delitie beatitudinis perfecte. ⁊ ſicut data ē ei ſapiētia ad alij qui dixerūt angelos non habuiſſe gratiam gratum faciēcognoſcendum oīa mundana. ſed non illa que eſt viſio dei in tem ab inſtanti creationis ſed poſt. Et ratio q̄ eos mouit. eſt patria. ſimili modo intelligendum eſt in angelo. ¶ Quod didiſpoſitio angelice nature q̄ fert̉ in id qd̓ appetit fine retarda cit Aug. de mira. ſacre ſcripture. intelligit quantuꝫ ad natura tione. vnde ſicut ex conuerſione ad malum ita profunde ꝯuer lia. qꝛ ita bona habuit ꝙ non erat habiturus meliora. vnde et ſi ſunt vt nō poſſent redire. ſic immo multo magis ex cōuerſio in illo loco conditus eſt in quo erat beatificandus. Due vero ne ad bonum ſiue ex babilitate. ita bono totaliter adbeſiſſent ſequētes autoritates loquunt̉ d̓beatitudine ẜꝫ illas duas dif ſi gratiam habuiſſent ꝙ nūꝙͣ lapſi eſſent. vn̄ nō vr̄ aliquomoferentias quas dixi. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ habebāt fruitioneꝫ do probabile ꝙ lucifer habuerit gratiam. ⁊ ſi ipſe non habuit ſine retardatione. dd̓m ꝙ verū eſt. nō tn̄ habebāt in ꝑfecta cō cum inter ceteros eſſet excelſus. a maiori arguit̉ nec alios ha pletiōe. qꝛ deū nō videbant facie ad faciē. ſꝫ in effectibus cobuiſſe a ſui origine. Hāc poſitionē vr̄ acceptare magiſter hāc gnoſcebant ⁊ in ſeipſis maxime. ſicut melius patebit infra. poſitionē cōiter tenēt doctores. ⁊ ita huic tāꝙͣ probabiliori ⁊ ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ debuit dari aliquibꝰ lib. ar. inuertibile. cōiori concordāt. ¶ Ad autoritates in contrarium adductas dd̓m eſt ꝙ ꝙͣtum eſt de ꝯditione nullis debuit dari ꝙͣuis poſ reſpondēdū per diſtinctionem gratie. Uno enim modo gratia ſit. qꝛ hoīes ⁊ angelos meliores iudicauit deꝰ ſi ei liberaliter dicitur communiter prout comprehendit quicquid naturalideſeruirent. ideo vtrūqꝫ poſuit in manu cōſilij ſui. bus eſt ſuperadditum. naturalibus inꝙͣ que ſunt de eſſentiali rei conſtitutione. ſicut d̓r ex gratia habere bonum ingeniū. jj Suppoſito ꝙ angeli nō ſint creati in dQueſtio. l. j. gloria. querit̉ vtrū ſint creati in gr̄a. bn̄ legere. bene cantare. ⁊ huiuſmodi. Alio modo dicitur ꝙ ſu Et videt̉ ꝙ ſic ꝑ Aug. xij. de ciui. Creauit deꝰ angelos ſimul ī peradditum eſt libe. arbi. ad rectitudinē faciens ⁊ diſponens eis ꝯdēs naturā ⁊ largiēs gr̄am. ¶ Itē ſuꝑ illud Oſee. iij. Di ſicut dicimus virtutes naturales. ſicut innocētia. mititas. pie lexerūt vinacia vuarū. gl. Hiero. Per vinacia ītelligunt̉ demo tas. Tertio modo qd̓ eſt ſuperadditum tāꝙͣ rectificās ⁊ comnes qͥ creati ſunt in magna pinguedine ſpūſſancti. ſꝫ ꝑ ſuꝑbiā plens ⁊ eleuans. ⁊ hec d̓r gratia gratum faciēs. qꝛ facit homi arefacti de celo ceciderunt. conſtat ꝙpinguēdo ſpirituſſancti nem acceptabilem deo. ⁊ ideo acceptabilem. qꝛ cōformē. Qn̄ eſt gratia ſpirituſſancti. ¶ Itē Damaſce. expreſſius. Per ver ergo d̓r ꝙ angelo data ſunt gratuita. aut non intelligitur de bū dei creati ſunt omnes angeli. ⁊a ſpūſancto ꝑ ſanctificatio gratuitis. tertio modo dictis. ſed primo vel ſcd̓o. qꝛ ſic multa nē ꝑfecti. ſi ergo ſanctificatio ꝑfecta nō eſt niſi per gr̄am gradona gratuita habuerūt. Aut ſi intelligit̉ de gratuitis ꝓprie tum facientē. ⁊ ipſe loquit̉ de oībus gͦ. ⁊ c. ¶ Iteꝫ rōne videt̉ dictis. nō intelligit̉ ab inſtāti creationis. ſed ſicut intelligitur ꝙ deus cū ſit liberaliſſimꝰ. promptꝰ eſt gr̄am dare oībus para pctm̄ diaboli fuiſſe ab initio. qꝛ ſtatim poſt initium. ⁊ poſt pri tis reciꝑe. Unde ⁊ Anẜ. ideo homo nō bꝫ gr̄am. nō qꝛ deꝰ non mum motū deliberatiuū cecidit. ita intelligēdū eſt de gr̄a an dat. ſꝫ qꝛ ipſe nō recipit. ſed nulla melior p̄paratio ad gr̄am qͥ geloꝝ. Aut ſi intelligit̉ de gratuitis ꝓprie dictis. ⁊ ab inſtanti pura innocētia ⁊ volūtas recta. gͦ ſi hͦ erāt in angelis a ſui oricreationis. hoc nō intelligitur formaliter ſiue eſſentialiter. ſꝫ gine ⁊ creatiōe. ꝑ ꝯſequēs ⁊ gr̄a. ¶ Itē fecit deꝰ creaturā rōdiſpoſitiue. vn̄ dicitur aliquis creatus in aliquo. qꝛ ī proxima nalē ad inhabitandū in ea. ⁊ hoc qꝛ ip̄e deꝰ vult in ea habitadiſpoſitione ad illud. ⁊ ita per hanc triplicē viam ad autorita re. vn̄ Prouer. viij. delitie mee eſſe cū filijs hoīm. gͦ ꝙ nō inba tes inductas ⁊ multas alias que poſſent induci poteſt breuibitet̉ venit ex aliqua praua diſpoſitiōe ex ꝑte mētis. cū ergo ī ter reſponderi. ¶ Ad rationes aūt ſumptas a dei liberalitate angelis nulla praua eſſet diſpoſitio ex parte mentis. immo oīdicēdū ꝙ liberalitas eſt ſaluo ordine ſapiētie ⁊ iuſticie. ꝙͣuis u moda idoneitas ad gratiā videtur ⁊ c. ¶ Itē ꝓnior eſt deus enim ab inſtāti creationis cuiuſlibet hoīs poſſet eum beatifiad miſerendū ꝙͣad cōdemnandū. ſed ipſe fecit angelos in ſta care. tn̄ longo tēpore tardat. Sil̓r ꝙͣuis poſſit cuilibet paruū tu in quo ſtatim poterant demereri ⁊c. gͦ in ſtatu in quo potelo gratiam dare ſine baptiſmate ſicut cum baptiſmate. tn̄ non rāt mereri. ſed nō contingit mereri ſine gratia gratū faciente dat. Et ratio huius eſt. qꝛ gloria eſt bonum laudabile. ⁊ ideo ergo ⁊c̄. ¶ Contra Aug. ſuper Gen̄. ad litterā. Per celū intel non dat niſi per meritum laudabile. ⁊ ideo conuenit eaꝫ dare ligitur angelica natura informis ꝑ defectum forme naturaliſ precedente aliquo merito congrui. Similiter qn̄ confert gragͦ informis ſuit per defectū forme ſuperaddite nature. ſꝫ hec ē tiam. ſi confert adulto cum gratia faciat habentē dignuꝫ glogr̄a. ergo ⁊ c. ¶ Itē Grego.xxxij. moꝝ. tractās illud verbum ria. non conſert niſi ad motu libe. arbi. ſi habet vſum. ſi ꝟo nō Ezech̓. xxviij. Auruꝫ opus decoris tui ⁊ foramina tua in die q̄ habet. ad motum fidei aliene. ſiue ad meritum xp̄i. ideo ẜm or conditus es p̄parata ſunt huiꝰ lapidis in die conditionis ſue dinem ſapiētie non ſtatim debuit dare. ſed expectare motū li. foramina preparata ſunt qꝛ vꝫ capax charitatis cōditus fuit arbi. qd̓ ⁊ fecit. vnde ad ſe conuerſis ſine mora dedit gratiam quaſi repleri voluiſſet ſtantibus angelis tanꝙͣ in ornamento Patet igitur reſponſio ad illud qd̓ obijcitur de liberalitate et regis poſitis lapidibꝰ inherere potuiſſet. habuit ergo iſte lainhabilitate. qꝛ non tm̄ exigit mundiciam vt diſpoſitionem. ſꝫ pis foramina. ſꝫ ꝑ ſuperbie vitiū charitatis auro nō ſunt reple motum libe. arbi. in adulto. paruulo ꝟo poteſt alienum meri 13 ta. ecce expreſſe ꝙ nō habuit charitatē. ¶ Itē rōne videt̉. qꝛ tum ſuffragari ſicut ⁊ demeritum. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obijgr̄a in angelo nullā bꝫ retardationē. ergo ſi haberet gr̄am vni cit̉ de ſtatu qd̓ in malo erat. dicēdum ꝙ falſum eſt ꝙͣuis enim entē deo. total̓r angelꝰ ferret̉ in deum. ergo nūꝙͣ peccaſſet. ſꝫ non poſſet mereri ex his que acceperat. tamē qꝛ dominus ita peccauit. ergo nunꝙͣ charitatē vel gr̄am babuit. ¶ Itē ſicut promptus erat dare ſicut ipſe accipere nullum habebat obſta ſe hꝫ culpa ad dānationē eternā. ita gr̄a ad gl̓iam. ſꝫ ſtatim vt culum in merendo. ſicut nec in demerēdo. ⁊ hoc patet. Sicut habuerūt culpā fuerūt dānati eternal̓r ⁊ obſtinati. gͦ ſtatiꝫ vt enim facile fuit diabolo auerti. ita facile bonis angelis cōuer babuerūt gr̄am fuerūt confirmati. ergo nunꝙͣ fuiſſent lapſi ſi ti. ⁊ ſicut auerſio fuit demeritoria. ita conuerſio facta fuit me gratiam habuiſſent. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ hec queſtio facti eſt. ⁊ ritoria. ſtatim appoſita gratia. vn̄ ſicut aliquis non indirecte qꝛ non inuenimus aliam rationem ꝙͣ congruitatis. probabili dicitur hr̄e aliquid quod ſtatim habet dum indiget ⁊ petit. ꝙͣ ter poſſumus vtrūqꝫ opinari. ſicut ⁊ alij ante nos. Fuerūt em̄ uis non penes ſe habeat. ſic etiaꝫ non indirecte potuerunt di aliqui dicētes ꝙ angeli omnes creati ſunt in gratuitis gratū ci angeli gratiam habuiſſe. ꝙ ſi habuiſſent maiorem facilitafaciētibus. Et ratio que mouit eos fuit hec ex parte dei.ſ. ꝑfe tem ad malum ſiue inclinationem. ⁊ diuinum adiutoriū in op cta liberalitas. ⁊ ex parte creatoꝝ idoneitas. Quia em̄ ab inportunitate deeſſet. recte obijceret. I

Secundi. libri. nature. Ex his patēt obiecta. qꝛ certitudo ꝓbabilis q̄ nō baOnſequēter circa ſcd̓m duo q̄runt̉. Primū bebat rōnes ad oppoſitū liberat. ⁊ a dubitatiōe ⁊ a penali tieſt vtrū bonis reuelari debuerit futura ꝑ more. Patet etiā vltimo obiectū ꝙ aliquā certitudinē pabue māſio. Scd̓m eſt vtrū reuelari potuerit ma rūt. ſꝫ tn̄ nō oportet ꝙ eſſet maior certitudine ſpei. ¶ Et ad ililis ſua damnatio. E lud qd̓ obijcit ꝙ ꝓximiores erāt dicendū ꝙ ꝓximiores erant Cū nullis in creatio quantū ad ſtatū. qꝛ medij erāt inter gl̓iam ⁊ miſeriam. ſꝫ tn̄ qꝛ QueiO. j. ne daca ſit gl̓ia nulmagis diſtabāt quantū ad meritū. qꝛ nōdū habebāt pignus Ilis ēt data ſit gr̄a. vtrū aliqͥbus data ſit fugl̓ie. nec primitias ſpūs ſicut habēt viri ſancti in hac vita. d̓q ture gl̓ificationis p̄ſcīa. Et ꝙ ſic vr̄. Deus ab inſtāti ſue creabus dicit apl̓s. Ro. vj. ſpes aūt nō ꝯfūdit. qꝛ charitas dei ⁊c. tiōis angelos ꝯdidit repletos p̄ſcīa reꝝ mūdanaꝝ. ſꝫ deo ma ij Utrū malis angelis reuelari potuit ſu gis plꝫ ꝙ ſerui ſui habeat ſcīaꝫ de his q̄ ſpectāt ad ſalutē. ſi gͦ M UCIIIO. lj.us caſus. Et ꝙ nō videt̉. Oīs certa co p̄ſcīa future ſalutis erigit animū ⁊ delectat. gͦ cū aliqͥ eēt ſal gnitio future pene ⁊ miſerie eſt penalis. ſꝫ ſi angelꝰ certitudiuādi. vr̄ ꝙ ſaltē debuit eis dari p̄ſcīa talis. ꝯſtat em̄ꝙͣ potuit. naliter ſciret ſe peccatuꝝ. cū certo iudicio cognoſceret pctm̄ ¶ Itē ſi nō fuerūt de ſalute certi. gͦ potuerūt rōnabil̓r dubita eſſe puniēdū ⁊ peccatorē a deo eſſe ſeparatū eſſe miſerū. habe re ⁊ timere. ſꝫ timor penā hꝫ. gͦ pena an̄ culpā. ſꝫ hͦ eſt incōueni ret ⁊ p̄cognitionē certā ſue miſerie. gͦ penā an̄ culpā haberet. ens. gͦ ſeqͥt̉ ꝙ illi ſaltē debuerūt certificari qͥ erant ſaluandi. ſꝫ hͦ eſt ꝯͣ ordinē diuine iuſticie. ergo ſi deꝰ ꝯͣ ordinē diuine iuz ¶ Itē ꝓpinqͥores erāt angeli ad gl̓iaꝫ ꝙͣ nos in miſerijs ꝯſtiſticie nō pōt facere. deꝰ nō potuit reuelare. ¶ Itē oīs certa p̄ tuti. gͦ ſaltē tantā certitudinē vel maiorē habebāt quantā nos cognitio de amiſſiōe alicuiꝰ boni cogit hoīem deſperare de ilhabemꝰ. ſꝫ nos habemꝰ certitudinē ſpei. gͦ ip̄i habebāt hāc vel 1 lo. ſꝫ deꝰ neminē innocētē pōt cogere ad deſperationē. qꝛ non aliā. ſꝫ hāc nō habebat. qꝛ ſpes eſt certa expectatio future bea pōt cogere ad peccatū. gͦ nō potuit angelo reuelare caſuꝫ ſuū titudinis ꝓueniēs ex gr̄a ⁊ meritis. cū ergo ipſi non haberēt ¶ Itē fiat argumentū Anẜ. in lib. de ca. dyaboli. Si dyabogr̄am ⁊ merica certitudinal̓r. ſperare eis fuiſſet p̄ſumptio. nō lus ſciebat caſuꝫ ſuū. aut volebat. aut nō. Si volebat. ergo iā ergo habebāt certitudinē ſpei. ſed nō eſt aliā dare ꝙͣ certituceciderat. gͦ nō p̄ſciebat ſe caſuꝝ. Si p̄ſciebat ⁊ nolebat. ſꝫ ꝙͣdinē p̄ſcīe vel reuelationis. ergo vr̄ aliqͥbus ſaltē eſſe data. to magis nolebat tāto plꝰ dolebat. ⁊ quāto dolebat magis iu ¶ Cōtra. Plus eſt dare certitudinē de gl̓ia ꝙͣ dare gratiam. ſtior erat ⁊ quāto magis dolebat erat miſerior. ergo quato iu multis em̄ deus dat gr̄am qͥbus tn̄ nō reuelat certitudinal̓r ſtior tāto miſerior ſed hoc eſt incōueniēs. ergo ⁊c. ¶ Itē fiat ſuā gl̓iā. ergo cū nō babuerūt gr̄am ſicut ſupra ꝓbatū eſt. ptꝫ iuij argumētum magiſtri. ſi p̄ſciuerūt. aut ergo vitare voluerūt ⁊ ꝙ nec ſtabilitatis p̄ſcīam. ¶ Itē diabolus ſiue lucifer nō ha tim ⁊ ita cer nō potuerūt. ⁊ ita miſeri fuerūt. aut vitare potuerūt ⁊ noluebuit p̄ſcīam de ſtatu. qꝛ nō erat ꝑmāſurus. ergo ſi ipſe fuit ple rūt. ⁊ ita fuerūt ſtulti ⁊ maligni. ſi ergo quodlibet iſtoꝝ eſt im nus ſapīa ⁊ ꝑfectus decore īter oēs. vr̄ ꝙ nulli alij habuerūt poſſibile. impoſſibile eſt ꝙ habuerint p̄ſcīaꝫ ſui caſus. Sed ꝯͣ Itē on̄dit̉ ꝑ deductionē ad duplex incōueniēs. Unū incōuedn̄s potuit predicere petro ſine pctō caſum ſuū ſicut d̓r Mat. niēs eſt excuſatio diaboli ſiue ſui pctī. Poſſet em̄ de pctō ſuo xxvj. ⁊ in alijs euāgelijs. ergo pari rōne potuit reuelare luciquodāmō ſe excuſare. qꝛ ſcīam nō habuit quā deus alijs anfero. ¶ Itē Bern̄. de gradi. humi. tractās illud verbuꝫ Eſagelis dedit. Aliud incōueniēs vr̄ accuſatio dei. qꝛ an̄ vr̄ puniſ xiiij. Ponam ſedem meam ad aquilonem. puto per aquiloneꝫ ſe malos ꝙͣ mali fuerint. ⁊ ꝙ an̄ gr̄am ſuā ſiue donum ſcīe ſub reprobandos hoīes fuiſſe deſignatos. per ſedē poteſtatē in il traxerit ꝙͣ alijs dedit qͥ nō p̄cellebant ipſos. nec merito vite. los. Et in ſequentibus dicit ꝙ in p̄ſcīa dei ſuum p̄uidit princi nec dignitate nature. ¶ Rn̄. circa hoc duplex fuit opinio. ſipatū.ſ. ꝙ debebat p̄eſſe malis. ⁊ iō dixit ponā ſedē. ergo cum cut tāgit magiſter in littera. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ bo nit principatus ſequebat̉ caſum ⁊ ſi potuit p̄uidere principatum. nis qͥ ꝑmanſuri erāt data eſt reuelatio ſiue p̄ſcīa ſue ſtabilita vr̄ ſil̓r ꝙ potuit p̄uidere caſum. ¶ Itē vr̄ ꝙ rōnes de pena nō tis. ⁊ hoc loco ſpei. rōne cuius iā quodāmodo beati erant. Et rinei valeāt duplici ex cā. Deus em̄ pōt ſeparare que natural̓r ſunt innitunt̉ illi verbo Aug. qd̓ dicit opinādo ſuꝑ Gen̄. ad litterā coniūcta vt in igne calorem a luce. ſicut dicit Baſilius. ergo forte deus diabolo reuelare noluit quid facturus vel paſſur multo fortius cognitionem predictam a pena. Preterea quāeſſet: ceteris v̓o reuelare voluit ꝙ in veritate manſuri eſſent. tūcūqꝫ aliquid ſit punitiuum. tn̄ nō punit niſi ſubiectum puni Alia eſt poſitio ꝙ nullis data eſt p̄ſcīa ſui ſtatus. qꝛ hr̄e certiiuc. bile ſit. Unde ſi anima petri eſſet in inferno non puniretur. ertudinē de ſua ꝑmāſione eſt cognitio magis ſpectās ad ſtatum go cum angelus eſſet in ſtatu illo innocens. ⁊ nullo modo ad p̄mij ꝙͣ ad ſtatū meriti. ⁊ huius ſignū eſt ꝙ deus aut pauciſſi penam diſpoſitus. patet ⁊cͣ. Item videtur ꝙ ratio de deſpera mis. aut nullis reuelat quātūcūqꝫ dilectis ⁊ amicis ſe certitu tione nō valeat. qꝛ ſicut precognitio damnationis eſt occaſio dinaliter glorificādos. hec em̄ cognitio potius eſt expediens deſperationis. ita precognitio glorie eſt occaſio preſumptioad gaudēdum ꝙͣad merēdū. vn̄ qꝛ angeli erāt in ſtatu meriti nis. Sed p̄ſumptio nō impedit qͥn deus poſſit reuelare futuoēs. qꝛ nōdū erāt beati. iō nullis data ē hec cognitio. Et hec rā gl̓ificationē. ergo pari rōne deſperatio nō impedit qͥn deꝰ poſitio magis ē rōnabilis. ⁊ magis placet magiſtro. ⁊ magis poſſit reuelare lapſum. Si tu dicas ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ ex parte il ꝯſonat verbis Aug. ſicut pꝫ in littera. ⁊. xj. de ciui. vbi dicit ꝙ la eſt occaſio. hic eſt neceſſitas. Cōtra. deſperare eſt actus vo pares fuerūt angeli quātū ad ꝯditiones an̄ lapſum. vn̄ ſi aliluntatis deliberatiue. ⁊ actus qͥ eſt pctm̄. ſed nihil pōt cogere cubi vr̄ dicere contrarium. ſi quis inſpiciat adiacentiam. aut volūtatē ad aliqͥd maxime ad pctm̄. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ p̄ſcīa dei opinādo aūt querēdo dicit. ⁊ ideo hec poſitio magis eſt tenēnō ponit neceſſitatem. ergo nec p̄ſcīa diaboli. ergo ſi ſciret ꝙ da. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ deus dedit angelis p̄cognipoſſet al̓r eſſe. ergo poſſet adhuc ſperare. nō ergo cogeret̉ detionē rerū mūdanarū. dicēdū ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ cognitio vni ſperare. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ angelus certaꝫ p̄ſcīam ſui caſus habe uerſi ſpectat ad cognitionē naturalē. ⁊ ꝑfecta cognitio vniuer re nō potuit. Cū em̄ hoc eſſet cōtingēs. ſcire certitudinaliter ſi ſpectat ad ꝑfectionē naturalis cognitionis. ſed certa cogni non potuit niſi ab eo qui certicudinaliter omnia cognoſcit. et tio ſui ſtatus ſpectat ad perfectionē gl̓ie. ⁊ iō ſolū dꝫ dari quā tam neceſſaria ꝙͣ contingētia. qꝛ eius cognitio ex re non pen1 do in ſtatu tali ponit̉ a quo nō pōt cadere. ⁊ ſic pꝫ illud. ¶ Ad det talis eſt deus ſolus. non ergo potuit p̄ſcire niſi dn̄o reueillud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi nō erāt certi. gͦ vr̄ ꝙ rōnabil̓r poterāt dulāte. Deus enim ſibi reuelare non potuit. qꝛ nō debuit p̄dicebitare ⁊ timere. dd̓m ꝙ eſt certitudo ex parte cognitiue. ⁊ ex re qd̓ potuit. ſicut p̄dixit petro. qd̓ non voco reuelare. ſꝫ certā parte affectiue eſt certitudo. Certitudo ex parte cognitiue ē interius illuminationē dare ad p̄cognoſcēdum ſuum lapſum. ſꝰ duplex. Una.ſ. infallibilis. vt qn̄ hꝫ ita ſcit aliqͥd ꝙ falli nō p̄t hoc voco reuelationē. Hanc aūt dare deus non potuit de poAltera ꝓbabilis. vt qn̄ habet veriſimiles rōnes ad hoc ſiue ad tētia ordinata. qꝛ talis p̄cognitio de neceſſitate hꝫ annexam vnā partē. ita ꝙ ad oppoſitū aut nullas hꝫ aut paucas. ⁊ in an culpam aut miſeriaꝫ. aut enim ſibi placeret ꝙ laberetur. ⁊ ita gelis fuit certitudo ſcd̓o mō nō prīo. Ipſi em̄ rōnabil̓r cōijceeſſet impius. aut diſpliceret. ⁊ ita eēt miſer ⁊ doloroſus. vtrūre poterāt ex his bonis q̄ acceperāt ꝙ ad btītudinē ꝑati erāt. qꝫ ē deo impoſſibile ⁊ inordinatū. ſiue innocēti infligere pena maxime cū in ſe nullā viderēt maculā. Certitudo ex parte afſiue innocētē. dū ē innocēs br̄e culpam. ⁊ hoc probat ratio pͥfectiue eſt duplex vna in expectādo. alia in tenēdo. Expectama Anẜ. ⁊ magiſtri. Alia ꝟo ratio de deſperatione probat ꝙ re eſt ſpei. ſꝫ tenere eſt ꝯprehēſiōis. ſcd̓a nō potuit eſſe in ange nō potuit angelis reuelari ſua damnatio. qꝛ impoſſibile ē cer lis an̄ ꝯfirmationē. prima fuit ſemiplene ⁊ minꝰ plene ꝙͣ in vitū de damnatione ſperare. vn̄ illa via bona eſt ⁊ ꝯcedēda. ris ſanctis. qꝛ in bis ex gr̄a ⁊ meritis. in illis erat ex affectiōe ¶ Ad illud

Diſtinctio i0 ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ primo ꝙ potuit eideus reuelare ſicut exn̄tia rerū. gͦ nō fuit ꝯcreata angelis a principio. Eſt igit̉ qō ⁊ petro. ſoluit̉. qꝛ petro nō reuelauit ſed p̄dixit. vn̄ petrus nō quō ſi oīa ſil̓ creata ſunt. qͣl̓r āgelus potuit cognoſcere res fiē intellexit ſimpl̓r. ſed ſub ꝯditione. vel ēt non bn̄ aduertit vſqꝫ das de primo creatis. Rurſus ſi matutina cognitio eſt gl̓ioſa ad lapſum. ſic credo ꝙ potuit p̄dicere angelo. Tn̄ aliqͥ dicunt quō potuit eſſe in angelis a ſuo pͥmordio. cū oēs equales fue ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ lapſus petri erat reparabilis. nō ſic lapſus rint. ſicut Aug. vr̄ velle dicere ad oroſiū. ⁊ magr̄ dicit in lr̄a. angeli. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ p̄uidit ſuū dn̄iū. quare ſil̓r nō ſuū ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ circa hoc diuerſe ſunt poſitiones q̄ ꝯſurgūt ex 2 p̄cipitiū. dd̓m ꝙ de ipſo Ber. mirat̉ ⁊ ſoluit ꝙ ita potuit eſſe diuerſificatione verboꝝ Aug. in hac materia. Quidā em̄ attē ſicut de Ioſeph. qͥ vidit ſuū principatū. ⁊ nō p̄uidit ſuā vendi dēis ad verba Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. dicūt ꝙ qn̄ q̄rit̉ vtrū tionē. Sic ēt diabolo potuit dn̄s reuelare dn̄iū ⁊ non p̄cipitiū angeli a principio ſue creationis cognitionē habuerint matu qm̄ dn̄iū illud non de neceſſitate hꝫ ānexū p̄cipitiū. pōt em̄ ali tinā. faciēda eſt vis. aut em̄ querit̉ de oībus. aut de aliquibꝰ. quis bonus dn̄ari malis. Aliqͥ tn̄ voluerūt dicere ꝙ illud qd̓ Si de oībus. ſic rn̄dēt ꝙ non oēs habuerūt. lucifer em̄ nunqͥ dictū eſt ad aqͥlonē. verbū eſt ꝓpbete. diabolus em̄ volebat p̄ habuit cognitionē matutinam. qꝛ nunꝙͣ diuinam lucem vidit eſſe ⁊ alijs ſedē dn̄ationis ſue p̄ponere. ⁊ ꝓpheta predicēs qd̓ in ſeipſa. ſicut in antecedentibus monſtratum eſt. Si aūt que aa euēturū ſibi fuerat. dicit aqͥlonē. ⁊ in hoc ſignās malos. ¶ Ad ratur de aliquibus. ſic dicunt ꝙ habuerūt. qꝛ ſimul tempore illud qd̓ obijcit̉ ꝯͣ rōnē de pena. dd̓m ꝙ ab iſta cognitione ſeſunt creati ⁊ ad deum per gloriam conuerſi. ⁊ in eodem inſtan parare penā ſiue dolorē eſt auferre bonam volūtatē. qꝛ qͥ p̄uiti ſunt formati ⁊ a tenebris diuiſi. ⁊ in eodē inſtāti res oēs co det ſe facturū malū ⁊ nō dolet. hipſo ē malus. ⁊ ita iſta cogni gnouerūt ẜm ſuum ordinē ⁊ connexionem. ⁊ hoc in ipſo verbo tio neceſſaria diſpōne diſponit aīam vel ad penā vel ad culpā qͥ res ⁊ ſi in eodem inſtanti ⁊ ſimul cū angelis fuerūt condite nec dꝫ deus auferre ⁊ ſeparare penā. vt ex hoc redūdet culpa tn̄ angeloꝝ conditione ⁊ ipſoꝝ ad deum cōuerſione ſunt poſte ⁊ ſic pꝫ illud. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de deſperatione. dico ꝙ ſupriores natura ⁊ dignitate. ⁊ ideo dicitur ꝙ angeli in verbo co poſito ꝙ p̄uideret lapſum ⁊ impoſſibilitatē reſurgēdi. cogere gnouerunt res faciendas. ⁊ illud expreſſe videtur ſonare ver tur deſperare. qꝛ hec cognitio nō pōt ſtare cū ſpe. vn̄ ſi qͥs non ba Aug. in. iiij. ſuper Gen̄. ad litteram circa finem. Sed quocredit aliā vitā. neceſſario deſperat de futura vita. qꝛ hec neniam Aug. xj. de ciui. dei expreſſe vr̄ ſentire ꝯͣriū. ibi em̄ diciceſſario exigit̉ ad ſpē. ſicut qͥ certus eſt de dānatiōe. deſperat tur ꝙ fuerit mora inter creationem ⁊ lapſum. ⁊ ꝙ ante lapſuꝫ de ſalute. vn̄ nō eſt ſil̓e de p̄ſumptionis occaſione ⁊ p̄ſcīa dei. nec boni preſcij fuerūt beatitudinis. nec mali miſerie. nec illi qꝛ illa nō auferūt qd̓ eſt neceſſariū ad humilitatē ⁊ ſalutē ſed lux nec illi tenebre erant. ideo ne ſibi contradicere videat̉ dihec p̄cognitio certa neceſſario aufert certitudinē ad oppoſiſtinguūt aliqui cognitionē matutinam dupliciter. Cognitiotum ⁊ ita certitudinē ſpei. nem enim matutinam vocat Aug. cognitionē in verbo. In ver Onſequēter tertio loco q̄rit̉ vtrum creati bo aūt dupliciter dicūtur cognoſcere. Uno modo perfecte ſcꝫ 16 ſint angeli illuminati cognitiōe matutina ſpeculando ⁊ intuendo ipſum verbū. ⁊ in ipſo alia. ⁊ hec cogni Et circa hoc q̄runt̉ duo. Primū ē vtrū cotio facit beatos. Alio modo ſuſcipiēdo illuminationē a verbo gnitionē matutinā habuerūt in ipſa crea⁊ in illa ſuſceptione cognoſcēdo alia. ⁊ hec cognitio fuit ange tione. Scd̓m eſt vtrū veſpertinā poſt glori lis innata. qꝛ indidit eis deus omnium ſpecies. ⁊ lumē ⁊c. ſuꝑ ficationem. mētes angeloꝝ expādit quo cognoſcerēt facta ⁊ faciēda. ⁊ hͦ q Queſtio. j. Nd in ipſa creatiōe cognitio matutina eſt de qͣ loquit̉ Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litteram E habuerūt cognitionē matutinā on̄dit̉ primo ꝑ Aug. Aug. em̄ ⁊ hec fuit in angelis. ⁊ per hoc ſoluit contrarietatē ad vtrāqꝫ ſuꝑ Gen̄. quaſi ꝑ totū ſic ꝓſequit̉ illos ſeptē dies. vt ꝑ hoc in partem. Hāc etiam dicūt in demonibus remanſiſſe. ſed obſcu telligat ſeptēplicē ꝯuerſionē angeloꝝ ſuꝑ res. ⁊ dicit ꝙ ſil̓ tꝑe ratam propter culpam. ideo non matutinam eſſe dicendā. Et oīa facta ſunt. ⁊ ab angelis cognita. ſi ergo qͥlibet dies hꝫ ma ſicut diſtinguūt in cognitione. ita etiam diſtinguūt ⁊ in luce ne ⁊ veſperā. ⁊ iſti dies fuerūt a principio ꝯditionis angelice. ⁊ in tenebris. Q ſcꝫ vno modo dicuntur angeli lux ꝓpter irra 27 qͥlibet angelus habuit cognitionē matutinā ⁊ veſpertinā a ſue diationē ab illa ſuperna luce procedētē ẜm ſtatuꝫ nature per creationis primordio. ¶ Itē idē Aug. iiij. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. quam cognoſcūt res in proprio gn̄e cognitione que dicitur ve Mēs angelica pura charitate inheres verbo dei. poſtea ꝙͣ il ſpertina. ⁊ referunt ad deum. ⁊ ſic dicitur matutina. ⁊ tenebra lo ordine creata eſt vt p̄cederet oīa. poſtea vidit in verbo dei per oppoſitum dicitur ignorantia que ab angelis eſt excluſa. faciēda q̄ facta ſunt. ſi gͦ oīa ſil̓ ꝯdita ſunt. neceſſe ē ꝙ hāc covnde dicunt̉ repleti fuiſſe ſapiētia. Alio modo dicitur lux ip̄e gnitionē habuit angelꝰ ab īſtāti creatiōis. ſꝫ cognitio ī ꝟbo ē angelus propter irradiationē procedentem a ſumma luce ẜm cognitio matutina. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē Diony. dicit ꝙ angeli ſunt lu plenitudinem gratie conſummate ſiue glorie. qua dicūtur an mina. gͦ qd̓ angelus videt in ſe. videt in lumine. gͦ ſi cognitio geli illuminati vt beate ſapiēterqꝫ viuerent. ⁊ in hoc ſtatu dimatutina eoipſo d̓r matutina. qꝛ eſt in lumine. cum angeli hoc citur matutina cognitio proprie que nunꝙͣ fuit niſi in angelis habuerūt a ſua creatione. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē angeli an̄ lapſuꝫ in pͥn beatis. ⁊ ſic diuerſis modis loquitur Aug. Ex his patēt ratio cipio ſue ꝯditionis nullā habebāt impuritatē pctī nec obſcunes ad vtrāqꝫ partē. Quia rationes ad primam partē intelliritatē mētis. ergo vr̄ ꝙ cognitio eoꝝ eſſet cognitio clara. ergo gūtur de cognitiōe matutina large dicta.ſ. primo modo. Ravr̄ ꝙ matutina ⁊ ita ab inſtāti creationis cognitiōe matutina tiones ꝟo ad oppoſitū intelligunt̉ de cognitione matutina ꝓ ꝑfecti ſunt. ¶ Contra. cognitio matutina eſt cognitio qua qͥs prie dicta que.ſ. eſt per gloriam. ⁊ hoc curialius eſt dicere ꝙͣ cognoſcit in ipſo verbo ſed in verbo nō pōt aliqͥs aliqͥd videre dicere ꝙ Aug. dicat contraria. ⁊ tanꝙͣ inſtabilis modo dicat niſi videat verbū. verbū aūt nullus pōt videre niſi btūs. ſi er hoc. modo contrarium. Niſi enim diſtinguatur qd̓ dicitur ſuꝑ go angeli in principio ſue ꝯditionis nō fuerūt btī ſicut ſupra Gen̄. recte videtur contrariari ei qd̓ dicitur. xj. de ciui. dei. ꝓbatū eſt. ergo ⁊c̄. ¶ Itē lux faciebat veſꝑe ⁊ mane. ſꝫ lux di Quicquid aūt ſit de opinione Aug. in productione rerum ita cit angelicā naturā formatā. ſicut dicit Augu. ⁊ ſuꝑ Gen̄. ⁊ de determinatur. Quia licet alijs ſanctis contradicere videatur ciui. ⁊ formata fuit ꝑ gr̄am ⁊ gl̓iam. cū gͦ angeli nec gr̄am nec non eſt tn̄ credendum ꝙ tantus homo ſibi contradicat maxigl̓iam habuerint in principio ꝯditionis. qꝛ nō eſſent lapſi. erme in his que non retractat. Uerum qualitercūqꝫ intelligant̉ go ⁊c̄. ¶ Itē ſi in principio ꝯditionis habuerūt cognitionem verba eius magis ſtandum eſt his que dicuntur in li. de ciui. matutina. cū demones habeāt ſibi data integra ⁊ ſplēdidiſſivbi loquitur aſſerendo ꝙͣ ſuper Gen̄. ad litteraꝫ. vbi ipſemet ma. maxime q̄ ſpectāt ad cognitionē. gͦ adhuc haberēt cogniproteſtatur ſe loqui inquirendo. Cū igitur ibi dicat ꝙ in antionē matutinā. Sed cognitio matutina eſt in verbo ⁊ in rōni gelo mora fuit inter creationē ⁊ lapſum. ac per hoc inter glori bus eternis. ergo demones adhuc haberēt iſtā cognitionē in ficationē ⁊ creationem. ⁊ cognitio matutina proprie ſit glorio verbo. qd̓ eſt ꝯͣ Aug. de ciui. qͥ dicit de xp̄o ꝙ innotuit demoni ſa. tenendum eſt ꝙ illam non habuerunt a ſui ꝯditione. ¶ Ad bus nō ꝑ id qd̓ eſt vita ⁊ lumē ⁊ incōmutabile. ſꝫ ꝑ quēdā lucis autoritates igitur in contrarium. aut ſoluendum eſt ꝙ ipſe lo effectū. ¶ Itē ſicut pꝫ ex textu veſpera p̄cedit mane. vn̄ d̓r facutus fuerit inquirēdo ⁊ opinādo. aut certe reſpondēdum eſt ctū eſt veſꝑe ⁊c. gͦ cognitio veſpertina matutinā. ſed cognitio per diſtinctionem vt predictum eſt. veſpertina ſequit̉ exiſtētiā rerū ſicut d̓r ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am lib. Utrū in angelis ſit cognitio veſꝑtina iiij. vbi dicit Aug. Niſi prius ſit qd̓ cognoſcat̉ cognoſci nō pōt Queſtio. lj. poſt glorificationē. Et ꝙ ſic vr̄ Augu F ergo cognitio matutina ſequit̉ veſpertinā. ergo opꝫ ꝙ ſit poſt ſti. iiij. ſuper Gen̄. ad litteram loquens de hieruſaleꝫ ſuperna

Secundi libri tio dei. qꝛ omnis creatura tenebra. Patet etiā ꝙ cognitio ma dicit. ibi ſemꝑ eſt dies in ꝯtēplatione incōmutabilis veritatutina precellit propter pleniorem lucem. ob quam clarior eſt tis. ſemꝑ veſpere in cognitione creature in ſeipſa. ſemꝑ mane ⁊ certior ⁊ altior. ⁊ ſic patet totum. ex hac cognitione in laudē creatoris eſt. ¶ Itē rōne eadē lux Quales facti ſunt angeli auerſiōe eſt qͥ faciebat veſpere ⁊ mane. ſi ergo lux q̄ facit mane eſt illuDiſtinctio. V. ⁊ conuerſione cadentium. minatio gl̓ie. ergo in hac illuminatione eſt veſꝑe. ergo in ſtas. tu gl̓ie eſt cognitio veſꝑtina. ¶ Item cognitio veſꝑtina eſt co Oſt hͦ cō gnitio rerū in gn̄e ꝓprio ſed angelus gl̓ioſus in ꝓprio gn̄e cō ☞Oſtēdit qͥd ſit auerti a ſideratio gnoſcit res. ergo cognitionē hꝫ veſpertinā. ¶ Item angelus ⁊cͣ. ſupra a deo ⁊ qͥd ꝯuerti ad deū. gl̓ioſus amplius laudat deū ꝙͣ hō viator. ſed hō viator nō ſoon̄dit ma Oſt hec diſt. lū laudat deū in ſua maieſtate. ſed in operū ſuoꝝ multiformigiſter qͣconſidera tate. ergo ⁊ angelus btūs. ſed hec laus preſupponit cognitioles facti nē. ergo ⁊c̄. ¶ Cōtra. ij. Coꝝ. xiij. Cū venerit qd̓ ꝑfectū ē. eua ſunt angeli in ſua prima tio adducuabit̉ qd̓ ex parte ē. ſꝫ cognitio veſpertina. iō d̓r veſpertina. conditione. hic ſcd̓o intēcit inquiqꝛ tenebre eſt admixta. angeli aūt vidēt in luce plena. ergo ⁊c. dit agere qͣles facti ſunt rere qͣles 62 ¶ Itē cognitio fidei q̄ eſt ꝑ ſpeculū euacuat̉ adueniente gl̓ie auerſione ⁊ conuerſione. effecti ſūt cognitiōe q̄ ꝯſiſtit in vidēdo verbū eternū. ſi ergo cognitio ve Diuiditur autē hec para T dum diui ſpertina. iō veſpertina eſt. qꝛ in vmbra creature. ergo non ſtat in tres. In prima agitde cū cognitione gl̓ie. ¶ Itē mane veniēs expellit veſperā. ⁊ ſil̓r derēt̉ auerſiōe ⁊ ꝯuerſiōe. Pꝰ auerſione ⁊ conuerſione. veſpera expellit mane. ſed in angelis ꝯtinue eſt cognitio maIn ſecunda de confirma creationē nāqꝫ mox qͥdā ꝯuer tutina qua vidēt in ipſo verbo ſine interpollatione. ergo nō hꝫ tione ⁊ obſtinatione. inſi ſunt ad creatorē ſuū: quidaꝫ locū in eis veſpertina cognitio. ¶ Item veſpera eſt ꝑ declina fra diſtin. vij. Supra diauerſi. Cōuerti ad deū fuit ei tionē ſolis ad occaſum. ſed in angelis btīs nunꝙͣ eſt approxictum eſt ꝙ angeli ⁊c. In a charitati adherere. auerti eſt matio ad occaſum. ſed ꝯtinuus fulgor ⁊ calor lucis eterne. ertertia de ordinum diſtin 1 go nūꝙͣ eſt in eis cognitio veſpertina. ⁊ ꝓpter hoc eſt qō̓ cum ctione. īfradiſtin. ix. poſt odio hr̄e vel īuidere. Inuidie tā mnane ꝙͣ veſpere vtrūqꝫ importet approximationē ad noctē predicta ſupereſt cogno nanqꝫ mater eſt ſuperbia qua ⁊ ad tenebras. ⁊ āgeli diſtēt diſtātia oīmoda. tā a frigore pctī ſcere. Prima pars habet voluerūt ſe parificaredeo. In ꝙͣ ab ignorātia veri. vr̄ ꝙ nec matutina nec veſꝑtina cognitio duas. In prima agit de conuerſis quaſi in ſpeculo reſit ponēda. ſed potius meridiana. Querit̉ igit̉ ꝓ quāto dicat̉ conuerſione ⁊ auerſione. illeſunt. lucere cepit dei ſapiētia qua il cognitio matutina. ⁊ ꝓ quāto veſpertīa. ⁊ quare nō. ponit̉ dif In ſecūda de ruina que iluibi conſecuta eſt auerſioneꝫ ferētia tertia.ſ. meridiana. Et iuxta hͦ q̄rit̉ ad quos ꝑtineant luminati ſunt. Auerſi vero ex diiſte cognitiones. ⁊ de ipſarum ordine ⁊ p̄rogatiua. vt ſic eluce ⁊ hoc infra diſtin. vj. pre cecati ſunt. Et illi quidē ꝯuer zo ſcat harū cognitionū qͥdditas ⁊ natura. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ īterea ſciri ⁊c. Prīa pars ſi ſunt ⁊ illuminatia deo grahabet tres. In prima on̄ telligētiā eſt notādū. ꝙ ſicut vult Aug. Oīs creatura quātuꝫ tia appoſita. Iſti vero ſunt ex dit quid ſit auerti ⁊ coneſt de ſe tenebra eſt. deus aūt lux eſt. ⁊ tenebre in eo nō ſunt vl cecati non immiſſione malicie uerti. In ſecunda oſtenle. ſicut d̓r in prima canonica Ioh̓. j. vbi gl. dies dicit illuſtra dit a quo ſit ibi. babebāt tionē a luce ꝓcedētē ſuꝑ hec tenebroſa. mane aūt ⁊ veſpera di ſeddeſertione gratie a qua de eniꝫ omnes ⁊c. In tertia cūt media inter diē ⁊ noctē ẜm acceſſum ⁊ regreſſum. ¶ Intel ſerti ſunt. non ita ꝙ prius daligēdū igit̉ ꝙ diuina lux illuminās angelū illuminatione ꝑfe quedam dubia circa con ta ſubtraheretur. ſed qꝛ nūqͣ cta ad cognitionē ſui facit angelū lucē ⁊ cognitio ipſius dei ī uerſionem mouet ⁊ ſoluit ꝯtruo eſt appoſita vt conuerterent̉. ibi. ſi auteꝫ queritur vtrū ſe dies d̓r. qꝛ pura ē lux. pure ⁊ cognitio ⁊ cognoſcendi. rō. Lux Hec eſt ergo cōuerſio ⁊ aueriſta angelica ſic illuminata hꝫ cognoſcere creaturā. ⁊ ſic qꝛ cō poſt creationem. Et illa tertia ꝑs habet tres par gnoſcit id qd̓ eſt tenebra. eſt eius cognitio mane vel veſpera ſio qua diuiſi ſunt qui natura appellata. ſed veſꝑaꝓut cognoſcit creaturā in ſeipſa. mane ꝓ tes ẜm tres dubitatiōes boni erant vt ſint alij ſupra ilut ex illa cognitiōe ꝯſurgit ad laudē dei ſiue ad laudādū deū quas determinat ⁊ expla lud bonū ꝑ iuſticiā boni alij il nat. Primo em̄ determi⁊ refert ad cognitionē ipſius quā bꝫ in verbo. Un̄ Aug. de cilo corrupto ꝑ culpā mali. Cōui. dei. xj. c. vij. Scīa creature in comparatione ſcīe creatoris nat vtrum bonis gratia um uerſio iuſtos fecit ⁊ auerſio in quodāmō adueſꝑaſcit. itēqꝫ luceſcit ⁊ maneſcit cū ipſa refert̉ ſit collata ad hoc vt effi11 in laudē delectationēqꝫ creatoris. nec in noctē vertit̉ niſi cuꝫ caciter conuerterentur. iuſtos vtraqꝫ fuit volūtatis. ⁊ Secundo ꝟo vtrum macreator amore creature relinquit̉. Un̄ nota ꝙ ⁊ ſi ad ſil̓itudinē volūtas vtriuſqꝫ libertatis. huius lucis viſibilis dicat̉ ibi mane ⁊ veſpere. ſicut dictū eſt. lis ſit ſua auerſio imputā T A quo ſit auerſio. ⁊ ꝯuer da cum gratiam non batn̄ eſt duplex dr̄ia. Una. qꝛ ibi veſpera nō vertit̉ in noctē. ſicut ſio ⁊ tangit breuiter ꝙ a li. ar. buerint. ibi. ideoqꝫ qͥbuſin luce materiali. Altera ꝟo qꝛ mane nō ſuccedit meridies. ne b docēs quid ſit. dam videtur ⁊c. In terqꝫ diei veſꝑe. ſed totū eſt ſil̓. Un̄ Augu. ſuꝑ Gen̄. iiij. Sil̓ inqͥt ¶ Habebāt em̄ oēs li. ar. qd̓ tia ꝟo determinat vtrum hn̄t dies veſperā ⁊ mane. ⁊ ſic pꝫ ꝙ in angelis btīs eſt nūc coconuerſio fuerit meritognitio veſpertina cū matutina. nec hn̄t ſucceſſionē vel ordineꝫ eſt libera ptās ⁊ habilitas vo ria confirmationis. ibi. tꝑis. hn̄t tn̄ ordinē dignitatis. qꝛ dicit Aug. xj. de ciui. cognilūtatis rōnalis. Poterāt em̄ Hic queri ſolet vtrum in tio creature in ſeipſa decoloratior eſt ꝙͣ cū in dei ſapīa cogno volūtate eligere qd̓libet ⁊ rōip̄a confirmatione ⁊c. Et ſcit̉. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ euacuabit̉ qd̓ ex parte eſt ne iudicare.i. diſcernere. ī qͥbꝰ ſic tria tanguntur in vnidicendum ꝙ falſum eſt. immo bene poteſt eſſe perfecta in pro uerſo.ſ. auerſio luciferi. ꝯſtat li. ar. nec creati ſunt volē prio genere. Et ſi dicat̉ aliquo modo minus perfecta hoc eſt ꝯuerſio alioꝝ minoruꝫ. ⁊ reſpectu cognitionis in verbo. Uerūtn̄ nō habēt oppoſitionē. tes auerti vel ꝯuerti. ſed habi qꝛ hec imperfectio non venit ex parte cognoſcētis. ſed ex parconuerſio bonoꝝ. les ad volēdū hoc vel illud et a ¶ Auerti eſt odio habe te cognoſcibilis vel ipſius medij. ⁊ ꝑ hoc pꝫ ſequēs de fide. ꝙ poſt creationē ſpōtanea volū re vel inuidere. Contra. ibi eſt imꝑfectio ex parte cognoſcētis nō cogniti. ¶ Ad illud tate alij elegerūt malū. alij bo nullius conſciētia poteſt qd̓ obijcit ꝙ veſpera declinat ad occaſum ⁊ nō compatitur ma nū. ⁊ ita diſcreuit deus lucem odiſſe deum cum omnes ne. dicēdum ꝙ verum eſt in his vbi eſt veſpera ⁊ mane ꝓpter appetāt naturaliter ſum lucis variationē. non ibi vbi ſimul ꝯuertit ſe angelus ad crea mum bonum. ergo videt̉ turā ⁊ deū. nec eſt iſta diuerſitas niſi ſoluꝫ rōne diuerſi modi ẜm hoc ꝙ nullus auertatur. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ magiſter noncognoſcēdi. qui ꝙͣuis ſint diuerſi. non ſunt tn̄ oppoſiti. ſed vnꝰ diffinit hic quācūqꝫ auerſionē. ſed auerſionē conſummataꝫ in famulatur alteri. ⁊ vnus ꝑficit alterum non excludit. Ex bis qua eſt obſtinatio ⁊ rebellio contra deum que fuit in diabolo etiam patere poſſunt alie qōnes.ſ. in qͥbus ſint iſte cognitioex quo vidit ſe nō poſſe conſequi qd̓ ambiebat. ¶ Ad illud ernes. qꝛ proprie in beatis angelis niſi noīa extendantur. Pꝫ ēt go qd̓ dicitur ꝙ nullius conſciētia pōt deuꝫ odiſſe. dicēduꝫ ꝙ quare nō d̓r cognitio creature dies ſiue meridies. ſed cogniAugu.

Diſtinctīo Aug. illud retractat. attū veritatē aliquo mō bꝫ illud verbum ritus iſtis non indiget. ergo neceſſe eſt ꝙ fuerit ſuperbia vite. ſi intelligat̉ de deo inquātū eſt ſummū bonū. ad qd̓ participā ¶ Item genera peccatorum ſpiritualium non ſunt niſi quatdū facta eſt creatura rōnalis. vn̄ cuꝫ ſemꝑ appetat btīficari. tuor preter auariciam que tenet quaſi medium inter carnalia nūꝙͣ beatificās odit. nihilominus ꝯtingit deū ꝯſiderari vt iu ⁊ ſpiritualia.ſ. ſuperbia ira accidia inuidia. ſed in omnibꝰ triſtū ponētē leges ⁊ infligētē penas. ⁊ ſic multi odiunt qͥ.ſ. pecbus generibus eſt odium. ergo cum omne odium cauſetur ab cāt in ſꝑ m̄ſctm̄. amore odiuꝫ inordinatū b ¶ Eſt eis collata gr̄a a tenebris ſicut dicit ſcriptucauſatur ab amore inorappoſita ē ip̄a gratia non fuit cooperās ſine qua ⁊c. Cō qua cul dinato. ergo an̄ iſta tria ra.i. bonos angelos a malis ⁊ ex meritis eoꝝ alioqͥn iam nō tra. gr̄a cooperās eſt ſub pa gr̄a genera oportet aliquod lucem appellauit diem. noctē eēt gr̄a. ſi ex mer to qd̓ eēt an̄ ſequēs reſpectu operannō ē da peccatum ſpirituale pre vero tenebras. qꝛ bonos antis. ſed nō habuerūt opeta mal̓. gr̄am daret̉. Q vero alijs nō cedere in diabolo. ſed hͦ rātē vt p̄dictum eſt. ergo gelos gr̄a ſua illūinauit. mae data culpa eoꝝ fuit. qꝛ cū ſta non potuit eſſe niſi ſuper nec cooperātē. ¶ Rn̄. di los vero excecauit. bia. ergo ⁊c. ¶ Itē nūqͣ re poſſent noluerunt quouſqꝫ cendū ꝙ eadē gr̄a d̓r ope U peruertitur affectus niſi ¶ Determinat vtrū bōis gratia apponeret̉. ſicut alij ꝑrās ⁊ cooperās rōne diprius peruertatur iudigratia collata ſit ad hoc vt efſtiterūt donec illis cadentibꝰ uerſoꝝ effectuū. ⁊ iō dn̄i ciuꝫ. ⁊ nunꝙͣ peruertitur ficaciter ꝯuerterent̉. c nō br̄e gratiā cooperātē. ꝑ ſuꝑbiā eis gr̄a appoſita eſt. iudicium in his que ſunt ibite qꝛ nō habuerūt gr̄aꝫ mū ¶ Si aūt queritur vtrū poſt de neceſſitate ſalutis. niAꝑtel ergo cadentiū culpa in dificātē volūtate. bn̄t tn̄ creationē ꝯuerſis aliqͥd collaſi aliqua excecatio ſit in hoc deprehendi pōt. qꝛ lꝫ ſine ipſam eandē gr̄am vt ad ratione. ergo excecatio tū ſit ꝑ qd̓ ꝯuerterentur.i. digratia nequirēt ꝓficere quaiuuātē in bona oꝑatione rationis precedit omneꝫ b ligerent deum. dicimus ꝙ eſt nondum acceperāt. ꝑ id tn̄ qd̓ ⁊ iſti effectus ſunt ſepara appetitum. ſed excecatio eis collata gr̄a cooperās ſiue biles. ¶ Ad hoc ergo qd̓ eis collatū erat in creatiōe po non poteſt eſſe quin pred̓r ꝙ illa eſt p̄ueniēs. dd̓ꝫ qͣ nō pōt ꝓficere rōnalis crea terant nō cadere.i. ſtare. qꝛ niceſſerit peccatum. ⁊ non ꝙ p̄ueniens non d̓r rōne tura ad meritum vite. Cadere potuit p̄cedere peccatuꝫ hil erat qd̓ ad caſum eos com 19 gratie ſubſequētis. ſꝫ rōappetitus. ergo preceſſit em̄ pōt ꝑ ſe. ſꝫ ꝓficere nō pōt a īd pelleret ſed ſua ſpōtanea vone volūtatis. vel dd̓m ꝙ peccatum preſumptiōis. iat ſine gratia coadiuuante. luntate declinauerunt ꝙ ſi nō ille ſunt dr̄ie ꝓut bn̄t eſſe ſed hoc eſt peccatum ſuꝑ tius. ¶ Nō īdigebat angelus graīlibero arbitrio lapſo.ſ. feciſſent. qd̓ datuꝫ eſt alijs vti Dubita bie. ergo ⁊c̄. ¶ Cōtra. ꝙ non hoīs. ⁊ iō nō hn̄t locū in tia ꝑ quā iuſtificaret qꝛ maluſ tio. iij. qꝫ daretur ⁊ iſtis. fuerit primum peccatum uid angelis. Alia patēt. non erat. ſed qꝛ ad diligendū omiſſio videtur. qꝛ ſi ipſe ¶ Determinat vtrū ꝯuertia D intelligen deū perfecte ad obediendum deliberaſſet vtrum illud trās ſiōe boni angeli meruerūt cōItiā huiꝰ parC eſſet appetendum nunꝙͣ d co adiuuaretur. Operans qͥdeꝫ firmationē. e tis in qua q̄peccaſſet. nec aliter vita trās j gratia dr̄ quā iuſtificatur im¶ Hic q̄ri ſolet vtruꝫ in ipſa rit̉ quales fa I re poterat. ergo tenebat̉ P pius.i. de impio ſit piꝰ de ma ſcti ſunt ange cōfirmatione beati fuerint an deliberare. ⁊ ante omiſit li ꝑ auerſionē ⁊ ꝯuerſiolo bonus. Cooperāſ vero gra geli. ⁊ an ip̄am beatitudinē ali deliberare ꝙͣ illud appene tria q̄runt̉. Primo q̄ri tia qua iuuatur ad beniuolen teret. ergo ante omiſit qͥ quo mō meruerint. Q in ip̄a tur de auerſione lucifert ſuꝑbiret. Si forte dicas dum efficaciter ⁊ deum pre oī ꝯfirmatiōe beati fuerint. pluqui fuit caput totius ma ꝙ per intellectuꝫ dei for bus diligendū. ⁊ operandum res ꝯteſtant̉ autoritates. ⁊ iō licie. Scd̓o q̄rit̉ de auermam poterat ſine delibe bonum. et ad perſeuerandum ſione minoꝝ angelorum. ꝓ ꝯſtāti habēdū eſt. Utrū ꝟo ratione videre quid faci Tertio de ꝯuerſione boin bono ⁊ hmoi de quibꝰ poſt ꝑ gratiā tūc ſibi datā ip̄aꝫ btī endum. ¶ Cōtra ad hoc Rn̄. qͦnoꝝ. Quātū ad primum ea plenius dicemus. Data eſt ꝙ ipſe hoc īſpiceret opor rūdam. tudinē meruerūt ambiguū eſt duo q̄runt̉. Primū ē vtrū ergo angelis qͥ ꝑſtiterunt cotuit ipſum cōſiuerare cir Quibuſdā em̄ plꝫ ꝙ eā merue peccauerit pctō ſuꝑbie. cūſtantias appetiti ⁊ cōoperās gr̄a ꝑ quā ꝯuerſi ſunt rūt ꝑ gr̄am quā in ꝯfirmatiōe Scd̓m eſt qͥd fuerit eius ſequentia. ⁊ iſta ſunt mul vt deū ꝑfectediligerēt. Cōuer appetibile. ꝑceperūt ſimulqꝫ in eis merita. ſed ſimplex virtutis fi ſi gͦ ſunt a bono qd̓ habebant tū ⁊ p̄miū fuiſſe dicūt. nec meri nite qd̓ cognoſcit mult a Queſtio. j. Rn̄. nō ꝑdito ad maiꝰ bonū quod T tū p̄ceſſiſſe p̄mium tꝑe ſed cā. per multa. impoſſibile Q peccauerit pctō ſuꝑibita alioꝝ. nō habebāt ⁊ facta eſt iſta cōAlijs aūt videtur ꝙ beatituſimul multa cognoſcere bie vr̄ ſic. ſuper illud Lu cum ſe totaliter conueruerſio ꝑ gr̄aꝫ cooꝑantē libero dinem quam ceperunt in conce. x. Uidebā ſathanā ⁊c. tat ad cognitum. ergo ne arbitrio. q̄ gr̄a alijs qͥ cecideGlo. qui ſingulariter ela firmatione per gratiam tunc ceſſe habuit deliberare. tus erat. vt in eius caſu runt appoſita non fuit. appoſitā nō meruerūt. dicenPropter hoc non ſoluit. U ceteri de elatione time¶ Determinat vtrū maliſ tes tūc nō fuiſſe eis collatam quia quicquid eſſet tene rent. ¶ Item Eccl̓i. xxij. ſit ſua auerſio imputāda cum batur vitare peccatuꝫ te gr̄am ad merendū. ſed ad bea Initiū oīs pctī ſuperbia nebatur reprimere cogigr̄am nō habuerint. d te viuendū. nec tūc eis datū eſ ſed primū inter oīa pctā tationem ſuam ne proce¶ Ideoqꝫ a qͥbuſdā dici ſolꝫ ſe bonum quo mererentur. ſꝫ fuit pctm̄ diaboli. gͦ ⁊c. deret ad cōſenſum. ⁊ hoc ¶ Itē Aug. xj. ſuꝑ gen̄. nō eſſe malis imputandū illis quo feliciter fruerentur. Q anteꝙͣ conſentiret. ergo ad litterā factus ꝯtinuo qͥ auerſi ſunt ⁊ nō ꝯuerſi. qꝛ ſiautem tunc in premium acceante omiſit. ergo ⁊c. ſe a luce veritatis auertit Cōſenne gratia ꝯuerti nō poterant. perūt per obſequia nobis ex ¶ Item videtur ꝙ pecſuperbia. tumidus ⁊ pro tit maSꝫ illa nō eſt eis data. nec cul cato īgratitudinis. Ber hibita ex dei obedientia et re prie poteſtatis delectagiſter nar. de gradibus humili pa illorū fuit ꝙ nō ē data qꝛ ī uerentia mereri dicunt. et ita tione corruptus. ¶ Iteꝫ huic rōtatis. qꝛ gratuite bonitaeis nulla culpa adhuc p̄ceſſeIſi. de ſum. bo. lib. j. c. x. premium preceſſit merita. et ni. ti dei a qua conditus es Mox vt factus eſt in ſurat. Ad qd̓ dici pōt qm̄ quib hͦ mihi magis placere fateor. ingratꝰ exiſtis. ſi iuſticiā perbiam erupit ⁊ precipi quam expertus nō es nō tatus de ce. eſt. ¶ Itē ratione vr̄. qꝛ non contingit peccare nimetuis. ideo audacter culpam committis. ergo ante fuit inſi tripliciter. videlꝫ aut concupiſcentia carnis. aut concupiſcē gratus ꝙͣ committeret culpam illam ſuperbie. tia oculoꝝ. aut ſuꝑbia vite. ſed primū pctm̄ nō potuit eſſe car ¶ Item ratione videtur. tenetur quis gratias agere de bene nis ꝯcupiſcentia. nec potuit eſſe appetitus diuitiarum. qꝛ ſpi ficijs quādo illa conſiderat. ſed diabolus cōſiderauit benefi

Libri Iecundi cauit diabolus. qꝛ nō cogitauit de bn̄ficijs dei inquātū erant cia dei qn̄ reſpexit ſuā pulchritudinē ⁊ excellētiam. ⁊ nō egit dei. ſed inquantū erāt bona ꝓpria. ⁊ iō elatus eſt. ¶ Ad illud gr̄as. īmo oppoſitū fecit. qꝛ voluit ſibi attribuere qd̓ dei erat. ergo ⁊c̄. ¶ Itē vr̄ ꝙ pctō infidelitatis. qꝛ Anſel. de pctō diaqd̓ obr̄ de infidelitate. dd̓m ꝙ nec pctm̄ īfidelitatis nec curio boli. ⁊ Bern̄. de gradi. bumi. dicūt ꝙ diabolus nō credidit ſe ſitatis fuit primū pctm̄. qꝛ oculus ſanus ⁊ clarus ipſius inteleſſe puniēdum ſiue credidit ſe nō debere puniri. ſꝫ qui credit lectus nō ꝑuertit̉ in iudicādo vel inqͥrēdo niſi pͥus aliqua claꝫ tione inclinet̉. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ nō credit ⁊c. dd̓m ꝙ pctm̄ a deo impunitū relinqͥ eſt īfidelis. ergo diabolus an̄qͥ peccaret appetēdo peccauit ꝑ īfidelitatē. ¶ Ilē rōe vr̄ qꝛ dia ad infidelitatis pctm̄ duo ꝯcurrūt. Opꝫ em̄ ꝙ ſit ꝯſenſus rōbolus nūꝙͣ appetiuiſſet niſi credidiſſet ſibi eſſe bonū vel poſnis cū iudicio vl̓i. Si em̄ aliqͥs cogitat ꝙ fornicari eſt ſibi boſibile. ſed oīs qͥ credit creaturā poſſe equari ipſi creatori eſt ī nū vel cogitat in vl̓i ꝙ eſt bonū ⁊ nō ꝯſentit iudicio rōnis nō fidelis. ergo diabolus an̄ꝙͣ ſuꝑbiret infidelis fuit. ¶ Iteꝫ vr̄ eſt īfidelis vt pꝫ. ⁊ de diabolo dico ꝙ nō ꝯſenſit iudicio rōnis ſed eſt imauit ſibi bonū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de curioſitate dd̓ꝫ ꝙ pctm̄ cū ioſitatis fuit primū. Bern̄. de gradi. humi. c. xij. p ꝙ duo faciūt ꝯſiderationē dici curioſam.ſ. cure attētio. ⁊ vticurioſitatē a veritate cecidit. qꝛ qd̓ prius ſpectabat curioſe aſ litatis priuatio. vn̄ ſic diabolus ex oībus q̄ reſpexit ſuū bonū fectauit illicite. ⁊ ſperauit p̄ſumptuoſe. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. qꝛ curioſitatis vitiū eſt diligēter reſpicere qd̓ nō lꝫ appetere. ẜm elicuiſſet referēdo illa in gl̓iam dei. illa ꝯſideratio nec eēt cul illud nō licet intueri qd̓ nō licet ꝯcupiſci. ſed diabolus diligē pāda. nec curioſa dicēda. ꝙ ergo fuit curioſa ex hoc fuit ꝙ nō ter aſpexit qd̓ ſupra ſe erat qn̄ dixit. in celū aſcēdā. ergo mani ſuum bonum inde elicuit. ſed malum preſumptionis ⁊ ambifeſtū ⁊c. ¶ Itē ꝙ inuidia fuit vr̄. Aug. de ſctā virginitate lotionis incurrit. ⁊ ita fuit primo ratio peccati ⁊ in p̄ſumptione quēs de ſuꝑbia ⁊ inuidia. his duobus diabolus eſt. ſed in pri ⁊ in ꝯſideratione. ⁊ ſic pꝫ ꝙ ꝙͣuis in diabolo fuerit curioſitas mo pctō factus ē diabolꝰ. gͦ fuit ſil̓ inuidia ⁊ ſuꝑbia. gͦ qͣ rōne nō tn̄ fuit culpa an̄s p̄ſumptionē nec alia. ſed ꝯditio illi anne ſuꝑbia primū ⁊ inuidia. ¶ Itē rōne magr̄i vr̄. ſicut ꝯuerti eſt xa. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obr̄ de inuidia pꝫ rn̄ſio ꝑ verbū Au h charitati adherere. ita ab oppoſitis auerti eſt odio hr̄e vel in gū. ꝙ nō fuit primū pctm̄. nā Aug. dicit ꝙ eſt ꝓles ſuꝑbie ī li. de virgi. ⁊ ita eā ꝯſequit̉. ⁊ ſi nō in eodē inſtāti. tn̄ in eodē tꝑe uidere. cū gͦ primo pctō diabolus fuit auerſus īuidia fuit eiꝰ primū pctm̄. ¶ Rn̄. ad hoc notādū ꝙ aliqͥ voluerūt dicere ad ſine more intermiſſione. vn̄ in huius ꝓlis gn̄atione ꝯfirmata p̄dictas rōnes ⁊ autoritates. ꝙ diabolus ſil̓ tꝑe peccauit plu eſt ſuꝑbia. ⁊ diabolus dictus eſt diabolus. qꝛ deorſum fluxit ribus gn̄ibus pctōꝝ natural̓r tn̄ ⁊ principal̓r p̄ alijs pctīs fuit ⁊ ex hoc in malicia ſua firmatus fuit. Et iō magr̄ deſcribēs ppctm̄ ſuꝑbie. Et ſic rn̄dēt vnica ⁊ breui rn̄ſione ad oīa obiecta fectā auerſionē qualis eſt in diabolo. nō qualis eſt in hoībus ꝙ verū ꝯcludūt. Sed hec rn̄ſio nec verū dicit. nec ſoluit. Nō pctōribus dicit ꝙ auerti eſt odio br̄e vel inuidere. diabolus dicit verū. qꝛ cū affectus diaboli ſit ſimplex ſicut intellectus. em̄ ſuꝑbus nō valēs ꝯſcēdere. ſed compulſus deſcēdere odit deū iuſtū. ⁊ iuuidet excellētie eius. intellectus nō pōt ſil̓ plura intelligere. vel plures cogitatioI ſe nes br̄e. ſil̓r nec affectus ſil̓ ⁊ in eodē inſtāti plura pctā cōmit Quid appetijt ipſe lucifer. Et ꝙ appe Queſtio. lj. tiuerit deo eqͥparari oſtēdit̉ ꝑ tertum tere. maxime q̄ ſpectāt oīno ad diuerſas actiones. ſicut infide litas ſuꝑbia ⁊ inuidia. Preterea eſto ꝙ vera eſſet. non ſoluit. Eſa. xiij. vbi deſcribit̉ eius pctm̄. Aſcēdā in celū ⁊ ero ſil̓is alqꝛ p̄dicte rōnes nō tm̄ ꝓbāt ꝙ p̄dicta pctā comitent̉ ſuꝑbiaꝫ. tiſſimo. ſed nō dixit de celo empyreo. qꝛ ibi erat. ergo de celo ſed ꝙ an̄cedāt. Et iō al̓r eſt dd̓m ꝙ eſt loqͥ de pctō quantū ad trinitatis. ſed in illo nō eſt niſi equalitas. ergo ⁊c. ¶ Itē ſuꝑ triplicē ſtatū.ſ. quātū ad inchoationē. ꝯſummationem ⁊ ꝯfir illud psͣ. que non rapui. glo. qꝛ adā ⁊ diabolus voluerūt rape mationē. Pctm̄ diaboli initiatū eſt in p̄ſumptione. ſtatim em̄ re diuinitatē. amiſerūt felicitatē. ſed non voluerūt rapere diiett vt ſuā vidit pulchritudinē p̄ſumpſit. Cōſummatū eſt in ambi uinitatē quantū ad idētitatē. ergo quantū ad equalitatem. i1i tione. Qꝛ p̄ſumēs de ſe appetijt qd̓ oīno ſupra ſe fuit. ⁊ ad qd̓ ¶ Itē Bern̄. de gradi. humi. Hec iniqͥtas tua nō ira momenꝑuenire nō potuit. Sed ꝯfirmatū eſt inuidie ⁊ odij auerſione tanea. ſed odio digna eſt ſempiterna ꝙ tuo dilectiſſimo ⁊ altiſ qꝛ ex quo obtinere non potuit qd̓ appetijt. iō inuidere cepit. ⁊ ſimo dn̄o deſiderares equari. ¶ Itē ꝙ ſit appetibile vr̄ rōne. affectū odij ꝯͣire. ⁊ in hoc firmatū eſt. qꝛ hec oīno ip̄m a deo ſe qꝛ ſimilitudo eſt appetibilis. ergo maior ſimilitudo magis. et xij parauit. ⁊ ꝑfectū obſtaculū poſuit. ſicut ꝑfecta charitas ꝑfemaxima ſimilitudo maxime appetibilis. ſed ſimilitudo eqͥpaꝯͣ cte deo iūgit̉. ¶ Concedēde ſunt ergo rōnes prime ꝙ. ſuꝑbia rātie ē hmōi. ergo vr̄ ꝙ valde facile fuit eā appetere. eo ꝙ ma fuerit primū pctm̄. nā ſuꝑbia p̄ſumptionis ⁊ tumoris primum gna eſſet inclinatio. ¶ Itē oē qd̓ pōt cogitari delectabile. po fuit gn̄ationē. ſuꝑbia ambitionis primū fuit ꝯſummatione. teſt appeti. ſed diabolus potuit cogitare delectabile eſſe tale 10 ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de omiſſione notādū ꝙ omiſſio nec fuit qualis eſt deus. qꝛ ſumme delectabile eſt eſſe deū. ergo vr̄ rōnec potuit eſſe pͥncipale pctm̄ ſiue primū. qꝛ dimiſſio boni venabiliter ꝙ hoc potuerit appetere. ¶ Itē ꝙ appetierit vr̄ dia nit ex timore male bumiliāte. ⁊ oīs talis timor venit ex amore bolus ſuꝑbus appetijt aliqͥd qd̓ vidit ſupra ſe. qꝛ hoc eſt rō ſu male inflammāte. vnde nullus dimittit aliqͥd facere qd̓ dꝫ. ni perbie. ſed ſupra luciferū in ſtatu illo nihil erat niſi deus ⁊ eiꝰ ſi aliqͥd amet qd̓ nō dꝫ. ſicut aliquis omittit ire ad matutinum celſitudo. ergo appetijt diuinā celſitudinē. ¶ Itē tātū excelqꝛ amat ſomnū ⁊ quietē ī lectulo. hac eadē rōne nō potuit pec lēs fuit ſuꝑbia quātū excelluit inuidia ⁊ odij malicia. ſed non catū primū eſſe ingracitudo nec etiā inuidia. ¶ Dicenduꝫ eſt tm̄ diabolus odit ⁊ inuidet creaturis dei vt hoī. immo etiam nigit̉ ꝙ nō quecūqꝫ dimiſſio inducit peccatū amiſſiōis. Cōtin inuidet ipſi deo. ergo nō tm̄ ipſis creaturis preeſſe. ſed etiam deo ſe voluit equare. ¶ Itē licitū eſt appetere ſimilitudinem git em̄ omittere circūſtantiā. ⁊ tūc nō eſt pctm̄ omiſſiōis. ſꝫ ne gligētia quedā. Cōtingit omittere actū ⁊ hoc dupl̓r. vel gene ꝯformitatis. ſi ergo diabolus illicitum appetijt vltra hāc pro raliter. vel ſpecialiter. Generaliter ẜm ꝙ app̄bēdit p̄ceptū af greſſus eſt. ſed vltra ſil̓itudinē ꝯformitatis nō eſt niſi ſil̓itudo firmatiuū ⁊ negatiuū ſpecialiter cōtra affirmatiuū ſicut trāſequalitatis. ergo hāc appetijt lucifervt vr̄. ¶ Cōtra. j. Thi. ij greſſio cōtra negatiuū. vn̄ nō omittit qͥ nō vitat fornicationeꝫ Adā nō eſt ſeductus ⁊c. glo. nō eſt credēdū ꝙ vir ſpūali mēte ſꝫ qͥ nō bonorat parētes. ⁊ ẜm ꝙ eſt actus ſpecialis pōt eſſe ap̄ditus appetiuerit eſſe ſicut deus. ſi nō eſt credendū de hoīe ctus principalis vel nō principalis. ⁊ nō eſt omiſſio pctm̄ prin cū adhuc ſapiētior eſſet illo angelus. multo minus eſt creden cipale niſi ꝓpter actū principalē. ſicut ptꝫ de eo qͥ tenet̉ ire ad dū de eo. ¶ Itē Anſel. in li. de caſu diaboli. nihil appetijt ad matutinas. tenet̉ ſe induere ⁊ ſurgere de lecto ⁊ ſic de alijs et qd̓ nō ꝑueniſſet ſi ſtetiſſet. ſed nūqͣ fuiſſet parificatus deo. erꝙͣuis ſint multi actꝰ. vna eſt omiſſio. ¶ Ad hoc aūt ꝙ ſit pctm̄ go ⁊c. ¶ Itē ꝙ hoc nō ſit appetibile vr̄ diuina īmēſitas nō p̄t aliqd̓ cēſendū eſſe pctm̄ omiſſiōis. oportet ꝙ ſit omiſſio actus mēte capi. ergo nullus pōt cogitare equalitatē ad deū. ſed ni nō circūſtātie affirmatiui nō negatiui. principalis nō annexi. hil pōt appeti ꝙ nō pōt intellectu capi. ergo ⁊c. ¶ Itē hoc ꝓſicut aūt ptꝫ nō eſt ſic in ꝓpoſito. qꝛ dyabolꝰ actū principaleꝫ bat Anẜ. ſi deus nō pōt cogitari niſi ita ſolus vt nihil ei ſimile aliquē ad quē tenet̉ nō dimiſit. ſꝫ id appetijt qd̓ nō debuit. et poſſit cogitari. quō potuit diabolus velle qd̓ nō potuit cogita ſic ptꝫ breuiter de omiſſiōe. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de ingratitu re. ¶ Itē ꝙ diabolus hoc nō appetierit oſtēdit̉. qꝛ nihil appe I tijt niſi ad qd̓ venire poſſe ſe credidit. hoc pꝫ. qꝛ ipſe dixit. Po dine. dd̓m ꝙ ingratitudo pōt dici dupl̓r.ſ. negatiue vel priua nā ſedē meā. ſed nullus niſi demēs poſſet vnꝙͣ credere ꝙ crea tiue. Negatiue qn̄ qͥs nō eſt gratꝰ deo vt dꝫ. ⁊ ſic eſt circūſtātura creatori poſſet equari. gͦ cū diabolus adhuc oīno ſtultus tia oīm peccatoꝝ. Priuatiue qn̄ nō tm̄ nō eſt gratꝰ. immo ꝯͣrie nō eſſet hoc nūꝙͣ appetijt. ¶ Itē diabolus diligebat ſe ſuper mouet̉ vt puta qn̄ cogitat d̓ bn̄ficio vt eſt bn̄ficiū ⁊ paruipenoīa. gͦ nō volebat eſſe alius ꝙ ille qui erat. ſed ſi eſſet par deo dit bn̄ficiū vl̓ bn̄factorē. ⁊ ſic eſt ſpeciale pctm̄. Sic aūt nō pec eſſet

Diſtinctio minores angeli voluerūt lucifero ſubeſſe. ergo non ſuperbieeſſet alius ꝙͣ ille qui erat. qꝛ eſſet deus. gͦ cū hoc nō appeteret runt. Maior manifeſta eſt. Minor ꝓbat̉ per Hugonē ⁊ maginō appetijt. deo oīno equari. Si tu dicas ꝙ bn̄ appetit̉ an̄ceſtrum quoꝝ vterqꝫ dicit ꝙ lucifero ꝯſenſerunt. ergo voluerūt dens ſine ꝯn̄te veꝝ eſt appetitu deſideratiuo. ſꝫ electiuo nullꝰ ꝙ preeſſet ſicut optabat. ¶ Itē maioris dignitatis ⁊ ſublimi niſi ſtultꝰ vult eſſe abbas deliberatiue. quin velit eſſe mōachꝰ tatis ē ſubeſſe ſummo dn̄o ꝙ minori. ergo deo ꝙͣ angelo. ergo ¶ Itē oē pctm̄ eſt ꝑ ꝯuerſionē ad bonū cōmutabile. gͦ ſi dya ſi ſuperbus appetit qd̓ maioris eſt dignitatis. ſi ſuꝑbierūt. po polꝰ petijt parificari deo. dyabolꝰ nō peccauit. ſed peccauitgͦ tius appetierunt ſubeſſe deo ꝙͣ lucifero. ſed voluerūt a dn̄io hoc nō appetijt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ duplex eſt ſil̓itudo dei.ſ. equidei tranſire in omnimodū dominiū luciferi. ergo ⁊c. ¶ Item is parātie. ſiue eqͣlitatis. ⁊ imitatiōis. Sil̓itudo imitatiōis pōt omnis ſuperbus appetit aliquā excellētiaꝫ. ſi ergo ſuꝑbierūt appeti ordinate ⁊ inordinate. Ordinate vt appetat̉ ſil̓itudo ī aliquid appetierūt.ſ. ſe parificari deo. vt vr̄ dicere magiſter bis q̄ noſtre ſunt aptitudinis ⁊ diuīe acceptiōis. cuiuſmōi ſūt in littera. ꝙ ſuꝑbia voluerūt ſe parificare deo. tūc igit̉ cū miꝑfectiōes ⁊ decores ꝟtutū. Inordīate ꝟo vt hō appetat id qd̓ nus haberet motiuū ad hoc ꝙͣ lucifer. ergo grauius peccaue nō decet. vl̓ qd̓ deo nō plꝫ. vt ſi appetat bōibꝰ p̄eſſe. vl̓ ſe d̓ ad runt. qd̓ eſt contra totam ſcripturam. q̄ dicit ip̄m caput maliuerſarijs vindicare. Sil̓itudo oīmoda eqͣlitatis nullo mō pōt cie. Si tu dicas ꝙ voluerūt quieſcere ſine meritis. ⁊ ideo ſuꝑ appeti ordīate. ſꝫ aliquo mō eſt appetibilis. aliqͦ mō nō. Nam bierunt. Sed contra. laus eſt ⁊ gloria ꝯſequi premiuꝫ ꝑ meri oīmod a ſil̓itudo nō eſt appetibilis. qꝛ nō pōt cadere in cogni ta. ergo cū ſuperbus appetat laudem ⁊ gloriā. appetere beati tionē. ſiue in intellectū. ⁊ iō nec ī appetitu. ⁊ ſi qͥs fingat nō ap petit eqͣlitatē. ſꝫ ſuā fictionē. Alio mō eſt ſil̓itudo eqͣlitatis in tudinē ſine meritis. nō erit ſuperbie. immo ignauie. ¶ Item aut appetebant fine meritis ꝓpter vitādam dilationē. aut ꝓaliqͣ ꝯditiōe. vt in dn̄o p̄ſidētia. ſcīa. ⁊ ſic credo ꝙ pōt appeti. ¶ Notandū eſt igit̉ ꝙ dyabolꝰ quodāmō appetijt fil̓itudineꝫ pter vitandū laborē. Nō ꝓpter vitādū laborem. qꝛ angeli nō laſſant̉ ſicut nec motor primi mobilis. ergo ꝓpter dilationem imitatiōis. quodāmō eqͣlitatis. ⁊ hͦ apparet ſi attendat̉ appetibile ⁊ modꝰ appetēdi. Dyabolꝰ em̄ appetijt alijs p̄eſſe. ſua tn̄ ſed ſctī viri vitāt dilationē qͥ cupiūt diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. ergo 25 vr̄ tūc ꝙ ipſi ſuperbiāt. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ planū eſt ex dictis ſctō autoritate. Qd̓ appetijt p̄eſſe hoc fuit imitatiōis. Et hͦ quideꝫ rum ⁊ gloſis. ꝙ angeli minores pctō ſuperbie ſunt auerſi. ſed aliqn̄ obtinuiſſet ſi ſtetiſſet. ꝙ aūt ꝓpria autoritate ita ꝙ fine meritis ⁊ ſine datore ita ꝙ nulli ſubeſſet. hͦ eſt ſoliꝰ dei. ⁊ hͦ eſt tn̄ in modo ſuꝑbiendi diuerſitas eſt inter doctores. Naꝫ aliqͥ voluerūt dicere ꝙ ſuperbia eoꝝ fuit in ꝯſentiēdo ſuperbie lueqͥparātie. ⁊ ita ptꝫ qͥd appetijt. ⁊ patēt ml̓te auc̄tes ſctōꝝ. qꝛ ciferi. ⁊ ꝯſentire ſuperbie nō pōt eſſe niſi ſuperbiētis. ſicut ēt Gre. dicit ꝙ appetijt eſſe ſui iuris. ita ꝙ nulli ſubeſſet. Bern. adam d̓r ſuperbiſſe. qꝛ mulieri ſuperbiēti conſenſit. Sed tn̄ ildicit ꝙ appetijt eqͣlitatē potētie. Anẜ. ꝙ appetijt p̄eſſe ſine me ritis. ⁊ oēs veꝝ dicūt ⁊ diuerſe autoritates circūloquūt̉ hͦ ꝙ ē lud non vr̄ probabile ꝙ angeli minores prius appetierūt alij p̄eſſe oībꝰ ꝓpria autoritate. ¶ Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ appetijt dialiqd̓ bonū commutabile ꝙ ſibi. cū vniuſcuiuſqꝫ affectus mauinā eqͣlitatē ꝯcedendū eſt in aliquo ⁊ ſic currūt rōnes ad ilxime ſit iūctus ſibi. vt primo appetat ſibi inordinate ꝙͣ aiij. et ſi alij propter ſe hoc facit. Scd̓a ꝟo poſitio eſt ꝙ angeli minolā partē inducte qꝛ bn̄ potuit appeti. ⁊ maxīe ab illo qͥ fuit ſures ſuperbierūt. nō tm̄ ꝯſentiēdo. ſed ſibi excellentiā appeten perbiſſimꝰ inter oēs ē appetita. ¶ Qd̓ tn̄ obijcit̉ vltimo nō va do. ⁊ cū ſe nō crederēt poſſe ad illud ꝑuenire ſine ipſius lucilet. qꝛ ꝙͣuis licitū eēt appetere ſil̓itudinē imitatiōis. nō tamē feri ſublimitate. qui erat quaſi caput ⁊ ſibi ⁊ illi appetierūt. ⁊ oēm ſil̓itudinē. ſicut oſtēſuꝫ eſt. ¶ Ad illa que obijciunt̉ in cō iō ſuꝑbierūt ꝓprie. ⁊ ſuperbie ēt ꝯſenſerūt. ⁊ concedēde ſunt it trariū. facile eſt rn̄dere per iaꝫ dicta. ¶ Ꝙem̄ obijcit̉ de adā rōnes ad hāc partē inducte. ¶ Ad intelligentiā aūt obiectonō eſt ſil̓e qꝛ adā gr̄am habuit. ⁊ preterea non habuit tantā oc i9 caſionē efferēdi ſe. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de Anſel. iaꝫ ꝓtꝫ rn̄ſio rum in contrariū notandū ꝙ ſuperbia demonū cōformis fuit 26 qꝛ verū dicit ꝙͣtū ad ipſum appetibile. non ꝙͣtū ad circumſtā capiti totius malicie principi.ſ. tenebrarū. ipſe aūt diabolus atiā. ſub qua appetijt. ſcilꝫ ꝙ propria autoritate. Due ſequētes attēdens ſuoꝝ naturaliū ſtrenuitatē ⁊ excellētiam ⁊ precellērōnes q̄ ꝓbāt ꝙ nō pōt appeti. loquūt̉ de oīmoda aſſimilatio tiam. voluit p̄eſſe ⁊ requieſcere ſua autoritate. hoc eſt ſine me ne. qꝛ ſi aliqͥs cogitet deū in gn̄ali. ⁊ cogitet ei ſimilē. nō cogiritis ⁊ ſine miniſterio. demōes ꝟo ei ſubiecti. non ſunt auſi tm̄ aſ tat deū. ſed fingit. ⁊ iō nō appetit eſſe ſil̓is deo. ſed fictiōi ſue appetere. ſed conſiderātes naturaliū ſtrēnuitatem. voluerūt ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nō appetit. Dd̓m ꝙ ille rōnes ꝓbant ſub vmbra illius requieſcere. ita ꝙ nō miniſtrarēt. ſed quadā i2 ꝙ nō pctijt oīno. ⁊ hoc veruꝫ eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ vltimo ꝙ ſub illo potirent̉ volūtaria libertate. quā videbāt ſe nō poſſe nō peccauit ſi appetijt ſil̓itudinē. qꝛ nō eſt ꝯuerſus ad bonum babere ſub diuino dominio. Cognouerūt aūt angeli ſe eſſe fa rcōmutabile. Dd̓m ꝙ ipſe ꝯuertit ſe ad bonū incōmutabile. vt ctos ad participādum quietis beatitudinē. ⁊ acquirēduꝫ per eſſet ꝓpriū. ⁊ ita vt ad cōmutabile. ac ꝑ hoc inordinate. Et ad merita ⁊ miniſteria. in hoc ergo ſuperbierunt. qꝛ ſine meritis deū ꝯuerti ſuꝑbiēdo. eſt auerti a deo ⁊ ꝯuerti ad ſe. ⁊ hoc pꝫ. voluerūt beati eſſe ⁊ ſine miniſterio quieſcere. ⁊ ſine limite ꝓqꝛ diabolus qd̓ ei erat. appetebat ſibi. ⁊ ita final̓r ad ſe ꝯuerpriam voluntatē implere. ⁊ hoc totū eſt ſuperbire ꝙͣuis nō ſit tante ſuperbie quante fuit appetere oībus precellere. ⁊ nulli tebat̉. nō ad deū. ⁊ ſic patēt oīa queſita. ſubeſſe. His viſis. facile eſt ad obiecta reſpōdere. ¶ Ad illud Onſequēter ſcd̓o loco q̄rit̉ de auerſione minoruꝫ em̄ quod obijcitur ꝙ non ſuperbierunt. quia nō appetierunt. ⁊ angeloꝝ. Et circa hoc duo q̄runt̉. Primū eſt quo Dicendum ꝙ quamuis non appetierunt preeſſe moluerunt. tn̄ gn̄e pctī peccauerūt minores angeli. Scd̓m eſt d̓ debito mō ſubeſſe. qꝛ non voluerūt ſubeſſe illi dn̄o qͥ precipit comparatione peccati minorum angeloꝝ ad pecſolū qd̓ bonū eſt. ⁊ reſtringit volūtatē ſed ei qui ꝑmittit laxacatum luciferi. ri frenū ꝯcupiſcētie. iō mali hoīes ⁊ ſuperbi. potius volūt ſub Utrū minores angeli peccauerūt pctō 6 eſſe diabolo ꝙͣ deo. ſil̓r potuit eē de angelis. Preterea alia fu LEIIIO. j. ſuꝑbie. Et ꝙ ſic vr Greg. ij. moral̓. Tan it rō qꝛ non cupiebant ei ſubeſſe. ſꝫ ſub eius dn̄io ſiue ſeruitio T to magis hoīes ad celeſtia aſcēdere īuidēt. quāto ſeſa celeſtivel miniſterio requieſcere. ⁊ hoc ſuperbie eſt. ⁊ ita pꝫ ſequens bus ꝑ immūdiciā elationis deiectos vidēt. loquit̉ de demoni qd̓ obijcit ꝙ glorioſius eſt deo ſubeſſe. verūeſt ẜm veritatē. ſꝫ bus. ¶ Itē Hugo de ſctō victore. Oēs in eadē malicia ꝯſennon ẜm eſtimationē ſuperbi. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ tertio qͥd 2ꝯ ſerūt. ⁊ vnū ordinē ꝑuerſe ſocietatis fecerūt. ſed ſi oēs ꝯſenſe appetierunt vtrum parificari deo. Dd̓m ꝙ in aliquo voluerūt rūt in eadem malicia. cum malicia diaboli fuerit ſuꝑbia. ergo parificari deo. in hoc.ſ. ꝙ ſiue meritis ⁊ obſequio voluerūt eē oēs ꝯſenſerūt in ſuꝑbiā. ſed nullus in ſuꝑbiā ꝯſentit. niſi ſuꝑquieti ⁊ beati in eternū. qd̓ ſolius dei eſt propriuꝫ. nō tn̄ adeo a3 bus. ergo ⁊c̄. ¶ Item libido eſt fundamētū ciuitatis diaboli parificari voluerunt vt lucifer. ⁊ ideo non adeo peccauerunt. ⁊ radix oīs pctī. ergo cum libidinoſus amor. ſit amor ad ſe re ¶ Ad illud qd̓ vltimo obijcit̉ ꝙ gloria eſt obtinere cum mericuruus. ⁊ amor priuatus. qꝛ ī hoc differt ab amore caſto. ergo 30 tis. dd̓m ꝙ ſuperbus magis reputat eſſe glorioſum. ⁊ non ab quilibet aliqͥd ſibi appetijt. ſed nō appetijt appetibile oculoꝝ alio: ꝙͣ per merita ab alio obtinere. tum qꝛ dedignat̉ ſeruire. nec caruis. ergo ſuꝑbie vite. ¶ Iteꝫ eſt amor cōmodi. ⁊ amor tum qꝛ dedignatur ab alio recipere. ⁊ qꝛ angeli voluerunt ꝓi4 boneſti. vt vult Anſel. ſi ergo peccauerūt demones. aut igitur amore commodi aut honeſti. cum omnis affectio ortū habeat pria autoritate quieſcere. pꝫ ꝙ ẜm eſtimationem ſuperbi excel lentiam appetierunt non veram ſed falſam. ſicut pꝫ in ſuꝑbis ex amore. ſed nō amore boneſti. ergo ex amore commodi. ſed qui appetunt magis gloriam ⁊ excellentiam vanam ꝙͣ veram. hͦ eſt amor proprij boni. ergo ⁊c̄. ¶ Cōtraꝙ nō peccauerūt pec Et per hoc pꝫ qd̓ queritur. quare appetebant ſine meritis. Di cato ſuperbie vr̄. qꝛ ſuꝑboꝝ eſt appetere preeſſe ⁊ nō ſubeſſe. ſꝫ d̓ d

Libri Secundi eo ꝙ nō qꝛ laborioſum. nec qꝛ tardū. ſed ꝓpter deſideriuꝫ. ſed ii Alij vero nō adheſerūt. iō īmundiciā nō ꝑceꝑunt. ſꝫ magis vt vile reputabāt obſequiū ⁊ miniſteriū. ⁊ hoc ſuꝑbie eſt. apparēs bonū acceptauerūt. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ꝙ ſimul ceꝑ I De cōparatione pctī minoꝝ angelorū ciderūt. pōt dici ꝙſimul. nō qꝛ in eodē inſtāti. ſꝫ qꝛ repente Queſtio. lj. aa pctm̄ luciferi. ⁊ q̄rit̉ vtrū bēat ordi qͣſi in nō ꝑceplibili tꝑe. ⁊ ibi bn̄ pōt eſſe ordo ꝙͣuis nō ꝑcipiat̉ nē ad ip̄m. Et ꝙ babeat ordinē cālitatis cuiuſdā. vr̄ Apocal̓. Uel al̓r ⁊ meliꝰ pōt dici. ꝙ ſathanas nō cecidit ſtatim vt appe xij. Draco traxit ſecū tertiā partē ſtellarū ſcī ⁊ magr̄i exponūt tijt. ſꝫ poſtꝙͣ pctm̄ eiꝰ ꝯſummatū ⁊ ꝯfirmatū ꝑ modū ⁊ īuiqiā de lucifero ⁊ demonibꝰ. Si traxit. ergo aliquo mō ꝓcurauit fuit. ⁊ poſtꝙͣ fctā ē diuiſio bonoꝝ angeloꝝ a malis. de quoruꝫ caſum eoꝝ. ergo ⁊c̄. ¶ Itē Ioh̓. viij. dr̄. Ipſe mendax eſt ⁊ pr̄ ꝯſortio poſt btīficationē ſtatim repulſi ſunt. Nec valet illū qd eius. ergo dyabolus eſt pater mēdacij. gͦ cū mendaciū ibi voobr̄ de pctī dedecore. qꝛ pctm̄ ſꝑ hꝫ penā internaꝫ ſibi cōiuncet̉ oē pctm̄ ergo ipſe fuit pater oīs pctī. ergo ⁊ peccati minoctā. vn̄ ſicut ſtatim hō nō fuit deiectꝰ de paradiſo vt peccauit rū angeloꝝ. ⁊ ita videt̉ ꝙ ſit ibi ordo cauſalitatis. ¶ Itē ꝙ ſit ſꝫ tn̄ ſtatim penā habuit. ita vr̄ de angelo eſſe dicendū ꝙ nō in ibi ordo tꝑis ſiue duratiōis videt̉. qꝛ Hugo dicit ⁊ mgr̄. ꝙ pec eodē inſtāti cecidit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de bonis angelis. dicauerint pctō ꝯſentiendo. ſꝫ nō potuerūt ꝯſentire pctō lucife cendū ꝙ tā conuerſionē beatorū angeloꝝ ꝙͣ auerſionē demori niſi qd̓ p̄ceſſerat. prius em̄ vult aliqͥs aliqͥd ꝙͣ requirat connū. pctm̄ luciferi preceſſit. nā ipſe prius ſuperbiuit. ⁊ ſuꝑbiam. ſenſus. gͦ ⁊ c. ¶ Itē videt̉ qꝛ dyabolꝰ aliquo mō fuit origo ſiue ſuā oībus indicauit. ⁊ extūc quidā adheſerūt ſibi. alij ꝟo reſti ſuggerēdo ſiue exēplū p̄bendo. Nō potuit ſuggerere niſi poſt teruūt ⁊ adheſerunt deo ⁊ ſimul iſti lux illi tenebre facti ſunt. ꝙͣ appetijt nec etiā demōſtrare alijs cōceptū ſuū. nec illi conQuāuis em̄ ſimul fuerit angeloꝝ ꝯuerſio. ⁊ demonū auerſio. ſentire. niſi poſtꝙͣ cognouerūt. gͦ in medio inter pctm̄ dyaboli nō tn̄ ſimul cū pctō luciferi. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de excuſabili⁊ alioꝝ cecidit ſuggeſtio. vel ſaltē demōſtratio ⁊ ꝑceptio. ⁊ di tate ⁊ grauitate. Dd̓ꝫ ꝙ prīa pars rōcinatiōis deficit dupliiudicatio de ꝑcepto. ſꝫ iſta nō poſſunt ſimul eſſe. ergo fuit ibi citer. primū qꝛ illa non eſt ſufficiēs rō quare pctm̄ hoīs fuit re ordo tꝑis. ¶ Sed ꝯͣ ꝙ nō potuerit ibi eſſe ordo cauſalitatis ſi mediabile ſicut īfra patebit melius. ſcd̓o deficit. qꝛ nō eſt ſil̓e. ue occaſiōis. vr̄ qꝛ ſtatim vt peccauit deformatꝰ eſt. gͦ cū ange Aliter em̄ diabolꝰ dedit occaſionē hoī. al̓r angelis malis. bōi li an̄ pctm̄ haberēt limpidū viſuꝫ. ſi viderūt deformitatē potiꝰ i ꝓmittēdo ⁊ fallēdo. ſꝫ angelis ſolū ꝯceptū ſuū inſinuādo. vn̄ debuerūt a pctō retrahi. ꝙͣ eiꝰ exemplū vel ſuggeſtionē imita nō dr̄ eos tētaſſe vt primos parētes. Scd̓a pars deficit qꝛ nō ri. gͦmō peccauerūt eiꝰ exēplo vel ſuggeſtiōe. ¶ Itē ꝙ nō fue aduerterūt eius ruinā. nec viderūt diuini iudicij ſeueritate in rit ibi ordo tꝑis. videt̉ qꝛ ſtatim vt dyabolꝰ peccauit. corruit. ipſum quouſqꝫ peccatum eius fuit conſummatum. vt prius ta alioqͥn fuiſſet dedecꝰ pctī ſine decore iuſticie. ſꝫ oēs ſimul ceci Sctum eſt ⁊ determinatum. derūt. vn̄ Dam̄. dicit ꝙ ſimul cū eo.ſ. lucifero cōuulſa eſt innu ii Onſequēter tertio loco querit̉ de ꝯuerſiōe bonomera multitudo. gͦ ſimul tꝑe oēs peccauerūt. ¶ Itē p̄t obijci rū. Et circa hoc duo querunt̉. Prīo querit̉ de ipꝙͣ neuter ordo ibi fuerit. qꝛ boni ſimul ꝯuerſi ſūt. ita ꝙ nec fuſa ꝯuerſiōe in ꝯparatiōe ad ſuū principiū. Scd̓o it ibi ordo cālitatis. ſiue ſuggeſtiōis nec tꝑis. gͦ ſi ſtatim diuiquerit̉ de eadē in ꝯparatiōe ad primuꝫ. ſa eſt lux a tenebris. ſtatim bōi facti ſunt lux. ⁊ mali tenebre. gͦ dereſ ꝗ Utrū ꝯuerſio beatoꝝ angeloꝝ ad deuꝫ ſil̓ nō tm̄ tꝑe. verūetiā natura. ¶ Itē adduc ꝙ neuter ordo ibi TUEIIIO. j. fuerit virtute nature. vel auxilio gra E vt dele fuerit videt̉. qꝛ ſi fuit ordo cauſalitatis. gͦ videt̉ ꝙ pctm̄ alioꝝ tie. Et ꝙ virtute nature. videt̉ primo autoritate mgr̄i in lr̄a. tſmate poangelorū ſit remediabile. ſicut ⁊ peccatū hominis qd̓ aliunde itangelus Nō indigebat angelus gratia ꝑ quā iuſtificaret̉. ergo iuſtus habuit remediū. qꝛ aliunde habuit occaſionē. Si vero fuit or erat etiā preter gratiā. ſꝫ qui iuſtꝰ ē. recte ⁊ ordinate cōuertit̉ ſuiia do tꝑis. ergo videt̉ ꝙ pctm̄ minoꝝ angelorū ſit grauius. cum ad fontē oīs iuſticie. ergo videtur ꝙ hoc poterūt angeli ſine lorem nō formidauerint diuinū iudiciū qd̓ ꝯſpexerūt circa lucifeꝝ. auxilio gr̄e. ¶ Itē ph̓us in. iij. de aīa. Intellectꝰ ſemꝑ eſt re5 ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ad p̄dictoꝝ intelligentiā. ꝙ hic triplex ꝯſueuit po ctus. ſꝫ hoc nō eſſet niſi rectitudo eſſet ei cōnaturalis. gͦ ange iliti 3ni poſitio. Quidā em̄ voluerūt dicere ꝙ nō fuit ibi niſi ordo ẜꝫ li intellectꝰ. ⁊ vere ⁊ ꝓprie de natura ſua erat rectꝰ. ſꝫ nullꝰ eſt gradus. qꝛ maiꝰ ⁊ excellētiꝰ fuit peccatū luciferi. eo ꝙ magis rectꝰ. niſi is qui ſurſuꝫ eſt conuerſus. ⁊ qui bꝫ caput mētis ere i ſuꝑbiuit. nec tn̄ fuit priꝰ pctō alioꝝ tꝑe. nec origine. ſꝫ ſtatiꝫ in ctū ad diuina. ergo videt̉ ꝙ hoc habuit per naturā. ¶ Itē fa1 eodē pūcto quilibet propria volūtate deprauatus. ſine exēplo cilius pōt qͥs aliꝗd ad qd̓ naturaliter ordinat̉. ꝙͣ illud ad qd̓ peccauit. ⁊ qꝛ aſpectū habuerūt ad idē. ideo cōſimili modo et nō ordinat̉. ſꝫ angelꝰ erat ordinatꝰ ad deū magis ꝙͣ ad aliud. cita eodē genere pctī peccauerūt. ⁊ cōcedūt rōes ad hoc. ¶ Alioꝝ ⁊ natura erat ordinata in ipſo. ergo cuꝫ ſine aliquo adiutorio tdo poſitio fuit. ꝙ nō tm̄ fuit ordo exceſſus. immo cauſalitatis vt poſſet ꝯuerti ad bonū cōmutabile. ⁊ auerti a deo multo forticauſalitas large dicat̉. non tm̄ ad cāmvere. ſꝫ etiā ad occaſioabſqꝫ auxilio aliquo pōt cōuerti ad ipſuꝫ. ¶ Itē naturale eſt nē. nō tm̄ ad ꝑpetrationē. ſed etiā ad ſuggeſtioneꝫ. nō tn̄ ordo alicui conuerti ad illud qd̓ naturaliter magis diligit. ſed antꝑis. Et hoc volūt ſic dare intelligere. ꝙ in lucifero ſimul fuit gelus naturali dilectione magis diligebat deū ꝙͣ aliqd̓ creatꝑe appetitꝰ ⁊ eius exp̄ſſio. ⁊ in angelis ſimul ꝑceptio ⁊ appetū. vt in precedētibus babitū eſt. ergo videt̉ ꝙ naturaliter cō titio. ⁊ ita ſimul tēpore peccauerūt. tn̄ pctm̄ diaboli p̄buit eis uerteret̉ ad ipſum. ¶ Iteꝫ pono ꝙ ſimꝰ in inſtanti conuerſio viā ſicut exemplū. Et ponūt ſimile. ſi oculus directe aſpiceret nis ⁊ auerſionis. tunc arguit̉ ſic. nulla eſt differentia inter an in orientē exiſtēs in occidēte. ſimul fieret corruſcatio ⁊ appagelos ante hoc inſtās. ſi ergo aliqua alia incipit differentia eſ reret in oculo. a minori volūt hoc eſſe poſſe in angelo. ⁊ ꝑ hoc ſe. hoc eſt auerſione ⁊ conuerſione. ergo prior eſt auerſio ⁊ coſoluūt obiecta. ¶ Tertia poſitio eſt ꝙ fuit ibi ordo ⁊ ꝙͣtuꝫ ad uerſio ꝙͣ gratie infuſio. ergo conuerſio nō potuit eſſe a gr̄a. gradū ⁊ ꝙͣtū ad occaſionē. ⁊ ꝙͣtū ad durationē. Quantum ad ¶ Itē ſi cōuerſio fuiſſet a gratia. ⁊ nō a natura. ergo illis angradū. qꝛ illud luciferi fuit maius. Quantū ad occaſioneꝫ qꝛ gelis qui nunꝙͣ habuerūt gratiam. ſed ſola naturalia non eſalijs p̄buit exēplū. Quantū ad durationē. qꝛ ſicut lucifero neſet imputandū ꝙ ad deū non ſunt cōuerſi. ergo nec diabolus ceſſe fuit tꝑe an̄ eſſe cognitionē ꝙͣ peccare. qꝛ nō potuit in eo eſſet culpandus. nec puniendus. ꝙ domino non adbeſit. dē inſtāti hr̄e cognitionē. q̄ exigit̉ ad pctm̄ cū deordinata affe ¶ Ad oppoſitū arguit̉ autoritate ⁊ demonſtratiōe. Autoritactione. ſic in minoribꝰ angelis dicūt fuiſſe in peccādo. cū pecte ſic. magiſter dicit in littera. cōuerſio iuſtos fecit. ſꝫ auerſio cauerūt aſpiciēdo qd̓ angelus volebat. ⁊ exinde aſpiciēdo cō iniuſtos. ſꝫ nihil facit iuſtū niſi gratuitū ſit. ergo conuerſio fu modū ſuū. ⁊ hec poſitio videt̉ intelligibilior. vn̄ ꝯcedēde ſunt it a gratia. Si dicas ꝙ intelligit de iuſticia naturali. hͦ nihil ē ae rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ deformis qꝛ illā habebāt oēs angeli a ſua origine. ¶ Itē cōuerſio creafuit ſtatim. pōt reſpōderi ꝙ fuit. ſed illa deformitas erat inture ſpūlis ad deū. vt dicit Aug. ē dies. qꝛ ibi eſt fulgor cogni tra conſcientiā ⁊ ideo non apparuit. qꝛ non reuelauit. Uel pōt tiōis. ⁊ calor affectiōis. ſꝫ ꝑ naturā lux p̄cedit diē. cū ergo an dici. ꝙ eſt deformitas ꝯͣ naturā. ⁊ cōtra voluntatē. Deformita gelꝰ nō ſit lux niſi per informationē gr̄e. priꝰ ſuſcepit gr̄am ꝙ tē cōtra naturā. ſtatim natura cognoſcit ⁊ reſpuit. qꝛ nō moue cōuerteret̉ ad bonitatem diuinā. ¶ Itē demonſtratione ſic. tur niſi in vno mō. Sed deformitatē volūtatis nō reſpicitvo Nō eſt meritū ſine gr̄a. vt patet infra. qꝛ nō hominem ꝓpter luntas. eo ꝙ ipſa libera eſt. ⁊ ideo frequenter placet ei actus opus. ſed opus ꝓpter auctorē acceptat deus. ſed angeli ī ſua culpabilis ⁊ deformis. nec vnꝙͣ talis actus diſplicet ei. niſi in conuerſione meruerūt. ſicut alij in auerſione demeruerūt. erꝙͣtū adberet aliquo mō iuſticie. Et qꝛ qͥdeꝫ angeli adheſerūt go ⁊c. ¶ Itē ſi per ſola naturalia fuiſſet conuerſio. cū eigo in iuſticie. ideo eis diſplicuit motꝰ angeli. ⁊ deformis voluntas. naturalibus precelleret lucifer. potiꝰ videt̉ ꝙ ip̄e eſſet cōuerſusꝙͣ alij. ſi ergonō fuit ꝯuerſus. nō aꝟtute nature fuit illa cō uerſio

Diſtinctio .suerſio. ſed magis ab auxilio gr̄e. ¶ Rn̄. ad intelligentiā obie bito. ergo cū oīs ꝑſeuerās in gr̄a bn̄ vtat̉ ea. qͥ ꝑſeuerat ī gr̄a ctoꝝ p̄notādū eſt ꝙ in ꝯuerſiōe ad deū attēdit̉ rectitudo ſb̓e meret̉ eā. ſed qd̓ eſt ex meritis nō eſt ex gr̄a. ergo merēdo gra ſpūalis quātū ad eius mētē. maxime rōne partis motiue. nec tiā defineret̉ eſſe gr̄a. ¶ Itē ſi p̄miū p̄cedit meritū. q̄ro qd̓ ē il ⁊ pōt eſſe recta niſi actu vel habitu ſit ad deū ꝯuerſa. Quemad lud meritū quātū ad actu ꝯtēplationis aut miniſterij. Nō ꝙͣmodū igit̉ duplex eſt rectitudo. ſic duplex eſt ꝯuerſio. Eſt em̄ tū ad actū ꝯtēplationis. ſic em̄ oēs btī merent̉. Si quātuꝫ ad q̄dā rectitudo nature inſtitute. ⁊ penes hanc eſt iuſticia origi actū miniſterij. ergo vr̄ ꝙ ſi nō eſſet hō. angelus nō poſſet me nalis. ⁊ eſt rectitudo gr̄e ⁊ penes hāc ē iuſticia meritoria quā reri. ergo nec dionꝰ eſſet beatificari. qd̓ falſuꝫ ē plane. Cōtra acceptat iudex ſummꝰ ad retributionē eternaꝫ. Et qꝛ videt in hoc eſt qd̓ magiſter dicit in littera. qd̓ magis plꝫ.ſ. qd̓ merent̉ ea pulchritudinē gr̄e. merito eius aīam traducit in ſpōſam. ⁊ iā babitū. ¶ Itē rōne angeli dū miniſtrāt nobis aliqͥd meren oꝑa eius ſunt ipſi amabilia. Sic intelligēdū eſt ꝙ duplex eſt tur. cū ex magna charitate ⁊ liberalitate nobis cōdeſcendant ꝯuerſio. q̄dā a naturali rectitudine. q̄dā a rectitudine gr̄e. pͥ⁊ miniſteriū nō ſit actꝰ ꝯprehēſoris ſꝫ viatoris potiꝰ. aut ergo mā potuerūt br̄e angeli abſqꝫ gr̄a. ſed ſcd̓am nō fine gr̄a. Qn̄ merent̉ habitū. aut habedū. Si babitū habeo ꝓpoſitū ꝙ meigit̉ q̄rit̉ a quo principio fuerit illa ꝯuerſio. Dd̓m ꝙ ꝯuerſio il ritū ſequit̉ p̄miū. Si habendū. gͦ tūc cū mereāt btītudinē nō la fuit meritoria ⁊ deo placita. ⁊ ideo non potuit eſſe ſine gr̄a. ſunt btī. Si aliud ꝙͣ btītudinē. gͦ nō eſt meritū eoꝝ ꝑfectū nec ¶ Rurſus. qꝛ ꝑ illā ꝯuerſionē obtinuerunt gr̄am. opꝫ ponere neceſſariū. ¶ Preterea qͥcqͥd mereat̉. cum ſpes q̄ differt̉ affliꝙ ꝯuerſionē illā inchoauerit volūtas libera. ſed ꝯſummauit gat aīam. vr̄ ꝙ tale meritū reſpectu rei babēde nō poſſit ſtare gr̄a. ⁊ iō fuit ibi gr̄a ſubſequēs. nō p̄ueniēs gr̄a cooperās. nō cū ſtatu btītudinis. ¶ Item magna p̄mia nō debēt dari ſine operās. vt dicit magr̄ in lr̄a. Cōcedēdū eſt gͦ ꝙ illa angelorū magnis meritis. ⁊ magna merita non ſunt ſine magnis obſeꝯuerſio in qua ꝯfirmati ſunt. nō fuit ſine auxilio gr̄e. ¶ Ad il quijs gͦ cū āgeli magna p̄mia babeāt ⁊ magna obſeqͥa. nō p̄ceſ 3s lud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ nō indigebat angelus gr̄a iuſtificāte. Dd̓m ꝙ ſerint in qͥbus meruerint. ergo debēt ſeqͥ. ¶ Item ẜm ꝙ plus iuſtificationis actus dupl̓r intelligit̉. Eſt eī iuſtificare de no dat deus. plus exigit deꝰ a creatura. ſi ergo maius robur viriuſto facere iuſtū. Nō iuſtū aūt dupl̓r accipit̉. ſcꝫ priuatiue ⁊ tutis dedit angelo ꝙͣ hoī. ergo ⁊ maiora obſeqͥa reqͥrit ſed bō negatiue. Priuatiue idē eſt nō iuſtū qd̓ iniuſtū. ⁊ tūc iuſtifica no gl̓ificat̉ niſi ꝑ labores multos ⁊ magnos. ergo nec āgelus re idē eſt ꝙ de īpio facere piū. ⁊ hoc mō nō fuit gr̄a in angelis ſine oꝑbus dꝫ gl̓ificari. ſed oꝑa nō p̄ceſſerūt. ſꝫ ſolus motus ad hūc effectū. Alio mō d̓r nō iuſtū negatiue. ⁊ ſic nō tm̄ d̓r̄ nō affectionis. gͦ opꝫ ſeqͥ. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ circa hoc ſicut dicit magi 14 iuſtū. qd̓ hꝫ impietatē. ſꝫ qd̓ nō hꝫ iuſticiā gr̄e. ⁊ ſic fuit ī ange duplex fuit opinio. Quidā em̄ dixerūt ꝙ in angelis p̄miū p̄ce lis iuſtificatio ꝑ gr̄am. ⁊ ab hac iuſticia fuerūt oꝑa eoꝝ meridit meritū. ⁊ huius poſitionis fuit magr̄. ⁊ ad hoc ponendum toria. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ intellectus ſemꝑ ē rectus iā pꝫ rn̄moti ſunt rōnabil̓r. ⁊ quātū ad motiuū ⁊ ꝙͣtū ad modū. Quāſio. qꝛ intelligit de rectitudine naturali. Iliud tn̄ verbum ph̓i tū ad motiuū. qꝛ em̄ intellexerūt ꝙ nō eſt meritū ſine gr̄a. nec dꝫ intelligi. vt dicat̉ ſemꝑ eē rectus reſpectu illoꝝ ad q̄ mouemagnū meritū vbi nō eſt magnū obſequiū. ⁊ in angelis ꝓpter tur vt natura ſiue natural̓r. ⁊ ſic nos dicimus in theologia ſin nature velocitatē ⁊ idoneitatē ſil̓ duratione dat̉ gr̄a ⁊ gl̓ia. di dereſim ſemꝑ rectā. ſi aūt intelligat̉ reſpectu eoꝝ ad q̄ mouet̉ xerūt ꝙ in angelis merituꝫ nō potuit p̄cedere p̄miū. meritum vt deliberās. falſum ē. īmo circūſcripto oī imaginabili ⁊ faninꝙͣ ꝯdigni. ſed ſolū ſi aliqͥd p̄cedit hoc eſt meritū ꝯgrui. ſꝫ ſe taſmate poſſet intellectus peccare ſiue p̄uaricari. ⁊ ſic forte fe quit meritū ꝯdigni. Hos ēt ad hoc ponēdū inſtigauit ꝙ meri cit angelus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ facilius pōt qͥs in id ad qd̓ tum rei habēde ſonat in indigētiā. q̄ nō vr̄ poſſe ſtare cū gl̓ia. ordinat̉ ⁊c̄. Dd̓m ꝙ verū eſt. ſi illud ſit intra terminos nature Moduꝫ aūt huius meriti ſatis aduertere poſſumꝰ in militibꝰ ſed ꝯuerti ꝯuerſione ꝑfecta ⁊ meritoria. hoc eſt ſupra naturā. qͥ bn̄ pugnādo merent̉ equum an̄ merita datum. Hec autē opi ſed deficere hoc eſt infra. ⁊ iō rō illa nō cogit. Uel dic ꝙ illud nio ꝙͣuis ſit ꝓbabilis. tn̄ plura bꝫ ſibi aduerſaria. q̄ in opponē eſt verū. qn̄ genus oꝑis ad potētiā cōparatū eſt equalis diffi do tacta ſunt. ¶ Propter qd̓ fuit alia poſitio ꝙ in angelis mecultatis. ſicut in ſe ꝯn̄derat. al̓s nō hꝫ veritatē. ſicut pꝫ ī mul ritum p̄ceſſit p̄mium. nō tꝑe. ſed natura. Et rōnem huius aſſi tis exēplis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ꝯuerſione ꝙ ſequit̉ dilectio gnāt. qꝛ gr̄a natural̓r p̄cedit gl̓iam. ⁊ gr̄a cum inuenit motum nē. Dd̓m ꝙ vniformiter ſumpta ꝯuerſione cū ipſa dilectiōe nō in li. ar. ordinatum facit meritorium. ⁊ pēſat̉ meritum ẜm quā bꝫ inſtātiā. Sicut em̄ q̄dā dilectio eſt a voluntate naturali. vt titatē gr̄e nō ẜm multitudinē operum. iō cum angelis data ſit qua deſiderat̉ deus vt btīficās. Quedā a volūtate electiua qͣ ꝑfecta gr̄a. ⁊ li. ar. oīo ſit cooꝑatū gr̄e dicūt ꝙ in ſua ꝯuerſiōe qͥs optat deo bonorē ⁊ gl̓iam. Quedā a gratuita qua in obſeſufficiēter meruerunt gl̓ificationē. Et hec poſitio rōnabilior quiū diuinū captiuat̉ ipſa volūtas tota. Sic ⁊ ꝯuerſio ꝑ appe eſt ⁊ melius hꝫ fundamētum. qꝛ meritum reqͥrit ⁊ fundat̉ in ꝑ titū ꝯcupiſcētie eſt a natura. Cōuerſio ꝑ affectionē amicitie ē fectione voluntatis. nō in multiplicatione oꝑationis. hāc cor a volūtate deliberatiua ſiue electiua. Cōuerſio ꝟo ꝑ obſequiū ter tenēt moderni doc. iō huic adherēdum eſt. ¶ Ad illud qd̓ 15 obediētie grate eſt ab ipſa gratia. ⁊ ſic pꝫ illd̓. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de magr̄o. Dd̓m ꝙ in hac opiniōe ſicut in pl̓ibus alijs nō obr̄ ꝙ ī nullo differebāt. dd̓m ꝙ illud ꝯcludit ꝙ gr̄a nō īchoa aſſentit̉ ei. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ merent̉. Dd̓m ꝙ eſt premium uerit. ſed nō excludit qͥn ꝯfirmauerit. ⁊ hoc eſt verū. ¶ Ad ilſub̓ale. ⁊ hoc meruerunt ꝑ ꝯuerſionē ſui in deum. Et eſt p̄miū A lud quod obijcitur ꝙ non eſſet imputandum malis. ſi ꝯuerſio accidētale. ⁊ hoc merent̉ ꝑ miniſterium qd̓ faciunt boī. Et qꝛ eſſet a gr̄a. Dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ ſtare poterāt ⁊ nō auerti ſi vo accidit beatitudini. iō fine tali p̄mio cum eius merito pōt ſta lebāt. ⁊ iō auerſio eis imputat̉ in culpā. re btītudo. nec affligimur ex expectatione. ſicut nec aīe btē d̓ De ꝯuerſiōe bonoꝝ in cōparatiōe ad j ſcd̓e ſtole ꝑceptione. ⁊ adhuc minus. qꝛ minus īclinant̉. ¶ Ad 46 5 ILIEIIIO..j. p̄miū. Et q̄rit̉ vtrū in eoruꝫ ꝯuerſione illud qd̓ obr̄ ꝙ magna premia reqͥrunt magna merita. Dd̓mq meritū ſequat̉ p̄miū vel p̄cedat. Et ꝙ p̄cedat vr̄ Aug. de cormagnitudo meriti nō ꝯſiſtit in oꝑe exteriori principal̓r. ſed in reptione ⁊ gr̄a. Angeli ſctī qͥ cadētibus alijs ſteterūt. illius vi teriori. Un̄ ſicut diabolus multum peccauit ꝓpter improbam te mercedē recipere meruerūt. ſi ergo mercedē meruerūt reci voluntatē. ⁊ ſi nihil exterius fecerit. ſic ecōuerſo multum mepere. meritū p̄ceſſit receptionē mercedis. ¶ Itē meritū ē via ruerūt angeli bōi. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ de hoīe. Dd̓ꝫ ꝙ hō nō ita ad p̄miū. ſed recto ordine ꝓcedendo prior eſt ſtacus viatoris cito mouet̉ vt angelus. iō tp̄s meriti bꝫ diuturnius. ⁊ iō nō ē ꝙͣ cōprebenſoris. ⁊ vie ꝙͣ patrie. ergo in angelis fuit merituꝫ ſil̓e. ſed hoc melius patebit infra diſt. vij. ante premium. ¶ Itē diſpoſitio precedit illud ad qd̓ diſponit De ruina q̄ ꝯſecuta eſt maloꝝ anI vel tꝑe vel natura. ſed gratia eſt diſpoſitio ad gl̓iaꝫ. ergo ſi de Diſtinctio. VI. acioꝝ auerſionē. us dedit angelis gratiā qua poſſent mereri. ⁊ gloriā qua ſunt Reterea ſciri opꝫ ⁊c. Supra egit magr̄ d̓ auer btī. prius habuerūt gratiā ꝙͣ gloriā. ſed gr̄a qn̄ inuenit li. arſione ⁊ ꝯuerſione angeloꝝ. In hac parte agit in actu debito. facit illū motū ſiue actū eſſe meritoriū. ergo ſi de lapſu ſiue ruina maloruꝫ. Et diuiditur hec li. ar. angeli in ingreſſu gratie ⁊ gl̓ie erat in actu. ergo priꝰ hapars in duas. In prima determinat veritatē. buit motū meritoriū ꝙͣ glorioſum. ¶ Item ꝑ impoſſibilē vr̄ ꝙ In ſecunda remouet dubitationem. ibi. Sodeus dedit angelis gloriā. aut ergo dignis aut indignis. Si V let autē q̄ri ⁊c. Prima pars hꝫ tres. In prima indignis. iniuſte ⁊ inordinat. fecit. qd̓ eſt impoſſibile. ergo de determinat qui ⁊ quales ceciderunt. In ſcd̓a ꝟ̓o vnde ⁊ in quē dit dignis. ſꝫ nullus eſt dignus corona niſi ꝑ merita. ergo ⁊c. locum ceciderunt. ibi. Et tāte ſuperbie. In tertia ꝟo qualiter ¶ Ite ſi mereri ꝯtingit babitū. dū qͥs ſeruit deo. ⁊ bn̄ vtit̉ ba ibi habēt ordinem p̄lationum. ibi. Et ſicut inter bonos ⁊c. do ij

Libri Secundi ☞ Determinat qͥ ⁊ quales ¶ Sil̓r ſcd̓a ꝑs bꝫ tres. quicie in celeſtibus. qꝛ demoritatis. Sic ꝑ oppo tuꝫ xij In prima mouet qōnem angeli ceciderunt. a aer ille caliginoſus carnes qui ſunt ſpūales ⁊ nequā de vnitate loci quātū ad cer eſt. qꝛ paruus. ⁊ artꝰ Reterea ſcire opꝫ in hoc turbulento aere nobis angelos minores. Scd̓o ⁊ obſcurus. nō obſcurita Diſt. v qm̄ ſicut de maioripropinquo qd̓ celū appellatur quātū ad luciferum. Ter te que obſcuret. vel artiIbus ⁊ minoribꝰ qui habitāt. vn̄ ⁊ diabolꝰ princepſ tio occaſionaliter on̄dit tudine que anguſtet. ſed Udaꝫ ꝑſtiterūt ita de ꝯfligēdi modū inter nos aeris dicit̉. Nō em̄ eſt eis copotius que atteſtat̉ men ⁊ noſtrum aduerſarium. vtroqꝫ gradu quidā corruarūt tis artitudini. ⁊ frigori ceſſum habitare in celo. qꝛ cla Primum facit ibi. Solet iniquitatis ⁊ commotioInter quos vnꝰ fuit omnibuſ rus locus eſt ⁊ amenus. nec in aūt q̄ri ⁊c. Scd̓m aūt ibi ni affectionum. ⁊ ideo re alijs cadentibus excellentior. terra nobiſcū ne homines niTertium ibi alijs qͣꝫ qͥ a cte carcer dicitur. ⁊ ſicut nec inter ſtantes aliqͥs eo fuit mis infeſtarēt. Sꝫ iuxta apoſctīs ⁊c. Principal̓r igit̉ alio modo locus corpora dignior ſicut teſtimonijs auto in hac diſtinctione deter ſtoli petri doctrinam in epiſto lis locat ſpūs. alio modo minat̉ vn̄ angeli corrueritatuꝫ monſtrat̉. Ait em̄ iob corpora. ita ⁊ etiam alio la canonica traditam in aere rūt ⁊ deinde qͥs locꝰ poſt modo incarcerat. Et ſic Ipſe principiū viaꝝ dei. Et in iſto caliginoſo qͥ eis quaſi car ru inam. ⁊ quis ordo ī lopatent obiecta. Sec. legit̉. Tu ſignaculū ſil̓itu cer vſqꝫ ad tempus iudicij deco ⁊ officio. dinis plenus ſcīa ⁊ perfectio putatus eſt. Tūc aūt detrudē a ¶ Eoſqꝫ cadentes hui ne decorus in delicijs paradicaliginoſi aeris babitatur in baratrū inferni. ẜm illd̓ ſi dei fuiſti. Q gre. exponens culū recepit. ⁊ hoc ad no Ite maledicti in ignem eter55. 25 O ſtrā ꝓbationē ⁊c. Cōtra ait. Quāto ī eo ſubtilior ē na num qui paratus eſt diabolo ⁊angelis eius. ergo vr̄ ex hoc qd̓ vltimo tura eo magis ī illo imago dei 41 U De termīat qͣliter ibi habēt ordinē p̄lationū. c d̓r ꝙ debeāt habitare in ſimiliꝰ inſinuat̉ impreſſa. Iteꝫ ¶ Et ſicut inter bonos angelos alij alijs p̄ſunt. ita ⁊ terra. cum ad nr̄m exerci in ezec. legit̉. Oīs lapis p̄cio inter malos alij alijs p̄lati ſunt. ⁊ alij alijs ſubiecti ꝙͣtium ſint deputati. Iteꝫ i ſus oꝑimentū eius.i. oīs ange in dialogo legit̉ ꝙ q̄dam diu durat mūdus. angeli angelis. demones demōibꝰ. comedit lactucā. ⁊ ſtatiꝫ lus quaſi oꝑimentū eius erat. hoīes hoībus p̄ſunt. Sꝫ in futuro oīs euacuabit̉ p̄la in bo obſeſſa eſt a demonio. et qꝛ vt dicit gre. in alioꝝ ꝯpara tio vt docet apoſtolus. Habēt qͣꝫ ẜm modum ſcīe ma¶ Ne ibidem rō reddit̉. qꝛ dia tiōe ceteris clarior fuit. vn̄ vo ioris vel minoris prelationes alias maiores vel mino bolus erat ī lactuca quā catus eſt lucifer: ſicut teſtatur res. Quidaꝫ enim vni prouincie. alij vni homini. alio momordit. ergo vr̄ ꝙ ſint C in ſ ¶ Quō inquit cecidiſti de in terra. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ vni vicio preſunt. Unde dicitur ſpiritus ſuperbie. ſpi mi j diuina clemētia ⁊ ꝓuidē celo lucifer qui mane orie baritus luxurie. ⁊ huiuſmodi. qꝛ de illo vicio maxime po bolus n tia locū ſeq̄ſtratum ꝓuiris ⁊c. qui nō vnꝰ ordo ſed vnꝰ ilā titauni teſt homīes tentare a quo nominat̉. Inde etiam eſt ꝙ dit demonibus ne nimis ſpūs accipiendus eſt. qui reſte et rictus. nomine demonis diuicie vocant̉. ſcilicet māmona. Eſt acriter nos tētarent. nec jmmnodo re Iſid̓. poſtꝙͣ creatꝰ eſt eminenem̄ māmon nomen demonis. quo nomine vocant̉ diui tn̄ nimis a nobis longin iurtū Apoc tiā nature ⁊ ꝓfunditatem ſcīe quum vt poſſent nos extie ẜm ſyram linguā. Hoc aūt nō ideo eſt ꝙ diabolus crerū cigo n ercitare. vn̄ ꝙ inhabitēt ſue ꝑpendēs in ſuū creatorem in poteſtate habeat dare vel auferre diuitias cui velit minū adcain caliginoſo loco. hoc di ſuꝑbiuit intantū ꝙ etiā deo ſe ie q uurer ſed qꝛ eis vtit̉ ad hominum tentationē ⁊ deceptionē. uine ſnīe ē. ꝙ ꝟo ad nos equare voluit. ⁊ in Eſa. dr̄. In neiū fileno ☞Mouet queſtionē de vnitate loci ꝙͣtū ad ange veniāt. hoc ꝑmiſſionis ē. iiuct in fuc celū ꝯſcendam. ſuper aſtra dei los minores. An.ſ. oēs demones minores ſint in hͦ ae Un̄ cū triplex ſit aeris in iili qercaboc exaltabo ſoliū meū ⁊ ero ſil̓is terſticium ſi q̄rat̉ in qua re caliginoſo. an aliqui ſint in inferno. d̓ tnituē dcie parte ſunt ꝓbabile vr̄ ꝙ altiſſimo. Sil̓is qͥdeꝫ deo eſſe ¶ Solet etiā queri. vtrū omnes in iſto aere caligino u ſint in medio vbi eſt turvoluit nō ꝑ imitationē. ſꝫ per ſo ſint. an aliqui iam ſint in inferno. Qd̓ in inferno qͦuin pai bulētia ⁊ vexatio ⁊ varieequalitate potent e. iiic. n tidie deſcēdant aliqui demonū veriſimile ē. qꝛ animas tas imp̄ſſionum. ⁊ hinc q T ildifiue ¶ Determīat vn̄ ⁊ in queꝫ illuc cruciandas deducūt. ⁊ ꝙ illic aliqͥ ſemꝑ ſint alter eſt frequēter cōmouent locū ceciderunt. b vētos ⁊ tēpeſtates. natis forte vicibus. nō ꝓcul eſt a ꝟo. qͥ illic aīas detib ¶ Aere iſto caliginoſo ¶ Et tāte ſuꝑbie merito d̓ ce nēt atqꝫ cruciāt. Ꝙ aūt aīe maloꝝ illic deſcēdāt atqꝫ 1 qui eis quaſi car. ⁊c. Cō lo.i. de empyreo ī quo cū alijs illic puniant̉ ex eo ꝯſtat ꝙ xp̄s ad inferos deſcēdit vt tra. vr̄ ꝙ nullo mō ſit cafuerat deiectꝰ eſt in iſtū caligiiuſtos qͥ ibi tenebāt̉ educeret. Si em̄ iuſti illic deſcen cer. qꝛ diſcurrunt quo vo noſum aerē cū oībꝰ ſue prauidebāt. multomagis iniuſti. ⁊ ſicut tradit autoritas cū lunt. ⁊ iterū ſpūales ſunt tatis ꝯſortibꝰ. Nam vt Ioh̓. ergo nec ꝓbibent̉ nec de iuſtos eduxit iniquos ibi reliquit momordit enim in tinent̉ corpore. Itē vent ait in Apoca. Draco de celo fernum non abſorbuit. G7ec. j nō pōt cōmouere nec cōU cadēs. ſecū traxit tertiā partē ¶Mouet qōnē quantuꝫ ad luciferum. an ſit liga turbare radiū. ergo mul ſtellaꝝ. qꝛ lucifer ille alijs matus in inferno. e tofortius nec ſpm̄. Item ior non ſolus cecidit. ſed cum ¶ De lucifero aūt quidā opinant̉ ꝙ ibi religatꝰ ſit ⁊ cum nō habeāt viſum cor eo alij multi qͥ ei in malicia cō ad nos tentādos nūc acceſſum nō habeat. qꝛ in apoc. poraleꝫ. vr̄ ꝙ nullus loc ſit eis caliginoſuſ. nec pu a ſenſerūt. eoſqꝫ cadentes huiꝰ legit̉. Cū cōſummati fuerint mille anni. ſoluet̉ ſathaniri vident̉ tenebris corcaliginoſi aeris habitaculū re nas de carcere ſuo ⁊ exiet ⁊ ſeducet gentes. qd̓ erit no poralibus. Rn̄. dd̓m ꝙ ſi cepit. Et hoc ad noſtrā proba uiſſimo tꝑe antixp̄i qn̄ erit tāta tribulatio vt etiā ſi fie cut ex quadaꝫ ꝯgruitate tionem factum eſt vt ſit nobis r̄i pōt moueant̉ electi. Quē ibi religatū dicunt ab eo celum empyreum eſt anexercitatiōis cauſa. Un̄ apl̓s tꝑe quo tentauit xp̄m in deſerto vel in paſſione ⁊ victꝰ gelis ſcrīs locus ꝯueniens ⁊ aptus. tum ex luce. Colluctatio ē nobis aduerſ fuit ab eo. Ipſum putāt primū hoīem tentaſſe ⁊ viciſLXx. Vvtus ex ſpacioſſtate. ita re principes ⁊ poteſtates mundi ſe. ⁊ ſcd̓o deū ſed ab eo victū eſſe. ⁊ iō in inferno religa cte pōt dici palacium. at huius. ⁊ aduerſus rectores te tum. Alij aūt putāt ex quo cecidit ꝓ pctī ſui magnitu teſtans claritati ⁊ trannebrarū contra ſpiritualia nedine illic fuiſſe dimerſum. ¶ Sꝫ ſiue in infernū dimer quillitati ⁊ āpliationi cha ſus ſit ſi

Diſtinctio I c ¶ Tūc dabit̉ ei ptās a deo tētādi hoīes quā mō nō bꝫ. Cō rum. Tu cherub. extētus ⁊ ꝓtegēs ſicut exponit Greg. ſed ſu tra. Iob.xij. Nō eſt ptās ſuꝑ terrā q̄ pōt ei cōparari. ergo ſi vi premus ordo uō eſt ordo cherubin ſꝫ ſeraphin. ſicut vult Diores eius excedūt nr̄as. potius vr̄ ꝙ deus debebat nobis auny. ergo nō fuit de ſup̄mo ordīe. ¶ Itē Dam̄. ij. li. iiij. c. ex bis gere poſſe ꝙͣ demonibus. aut vr̄ iniuſte agere ⁊ inequal̓r. duꝫ angelicis virtutibus q̄ preerat terreſtri ordini.i. eius qͥ circa exponit debilē forti. ⁊ fortificat fortē ꝯͣ debilē. Rn̄. Dd̓ꝫ ꝙ po terrena eſt ordinis. ⁊ cui terre cuſtodia a deo cōmiſſa erat li. teſtas illa de qua loquit̉ ar. ſui electione auerſus eſt. ergo lucifer ẜm Dam̄. fuit de infi Iob eſt ptās virtutis na mo ordine. ¶ Ite rōne vr̄. Qꝛ ſi ipſe fuit ſup̄mus. ergo magis ſus ſit ſiue nō credibile eſt eū turalis. nō eſt ptās tētāfuis deiformis. ergo magis ad pctm̄ inhabilis. ergo nō pecca non habere poteſtatē accedēdi. nā ptās tētandi debi uit aūt ſi peccauit. nō ita ꝓfunde ſicut alij. vt vr̄. ¶ Itē ſi ſup̄ di ad nos quā habebit in tꝑe lis eſt. niſi fortificet̉ ꝑ cō mus inter oēs angelos. ergo inter oēs creaturas nobilior. er antixp̄i in quo fraudulenter ſenſum tētati. Debilis eī go magis a deo dilectus qͥ diligit oīa q̄ fecit. ergo cū facillieſt hoſtis qͥ nō vincit niſi ac violēter oꝑabit̉ et iō forte mum fuerit dn̄o ipſum ꝯſeruare. nō vr̄ ꝓbabile ꝙ ipſum ꝑmivolētē. qꝛ tn̄ ꝓpter nr̄am ſerit ruere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut teſtant̉ autoritates ſacre ſcricdr̄ tūc ſoluēdus. qꝛ tūc dabit̉ ꝯcupiſcētiā ⁊ ignorātiaꝫ pture ⁊ ſctōꝝ. lucifer valde excellēs fuit. ⁊ ſi ſtetiſſet. in ſupre ei ptās a deo tēptandi hoīes multipl̓r nos decipit ⁊ al mo ordine collocatus fuiſſet. cū ad hoc haberet idoneitate ex quam modo non habet. licit. iō fortis eſt. ⁊ adeo parte nature. Sicut em̄ patebit infra diſtinctio ordinū ꝯſum T ꝙ pauci eſſent qͥ nō vince Oſtēdit occaſionaliter mata venit ex parte gr̄e. ſed diſpoſitio ex parte nature. vn̄ cōrent̉. niſi deus aſtutiam modū cōfligendi inter nos et cedende ſunt rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ d̓r eius ⁊ fallaciam reprime cherub. Dd̓m ꝙ ſeraphin interp̄tat̉ incēdiū. ⁊ hoc eſt ꝑ chari ¶ aduerſariū. ꝙ demones ſemel ret ⁊ reſtringeret. quā in tatē. angelus aūt lꝫ a ſua ꝯditione habuerit plenitudinē ſciēvicti a ſanctis nō accedūt am fine iuſto iudicio permit tie. nō tn̄ habuit incēdiū charitatis niſi a gr̄a. Et qꝛ cherubin plius ad alios. ge dilatari. ⁊ iō ptātē tēd̓r plenitudo ſcīe ſed ſeraphin d̓r incendiū charitatis. hinc eſt ¶ Alijs qͣꝫ qͥ a ſctīs iuſte ⁊pu tādi d̓r dare nō ꝯferēdo ꝙ d̓r cherub. nō ſeraph. ⁊ hoc nō iō qꝛ eēt de ordine cherubin nouā potētiā. ſed ſinēdo dice viuentibꝰ vīcunt̉. ptās ali ſed qꝛ habebat habitū illi ordini ꝯuenientē. nō ſic babitū cōipſam operari ẜm iuſtam uenientē ordini ſeraphin. ꝙͣuis ad illū eſſet p̄paratus. ¶ Ad 7 os tētādi vr̄ adimi. Un̄ orige potentiā ⁊ aſtutiā quam illud qd̓ obr̄ ꝙ preerat terreſtri ordini. Dd̓m ꝙ Dam̄. hoc dicit nes. Puto inqͥt ſane. qꝛ ſācti iam habet. quātū ad vim adminiſtratiuā. qꝛ ceteri ei erāt ſubiecti quātū repugnātes aduerſus iſtos īd ¶ Nec vltra fas ſit ⁊c. ad actū miniſterij. ⁊ qꝛ actus miniſterij oībus aliquo mō com centores et vincentes minuāt Innuit magr̄ ꝙ non eſt petit ex natura. ſicut infra patebit. qꝛ oēs ſunt adminiſtratotas vlli ſpūi qͥ victus eſt exercitū demonū vl̓ vt ꝙͣ pluri rij ſpūs. iō ex hoc nō hr̄ ꝙ angelus fuerit de ordine infimo. īimpugnare aliquē. Conmo potuit ēt eſſe de ſup̄mo ⁊ p̄ſidere terreno miniſterio. Sed d̓mos eoꝝ interimāt. nec vltra tra. ꝓbabil̓r credit̉ ꝙ dia tūc eſt qō cū in angelo eſſet vis cōtēplatiua. quare magis per phas ſit illi ſpūi qͥ ab aliquo bolus magnus qͥ tētauit adminiſtratiuam eū deſcribit. ¶ Et dd̓m ꝙ vis ꝯtēplatiua at ſctō caſte ⁊ pudice viuendo vi adā tētauit xp̄m. ⁊ oī mō tenditur in comparatione ad ſuperius. ſed adminiſtratiua in ctus eſt impugnare iteꝝ aliuꝫ eſt victus. ergo vr̄ ꝙ nun comparatione ad inferius. ⁊ quoniam angelus ſumpſit occaꝙͣ ammodo tentet. qd̓ eſt hoīeꝫ. Hoc aūt putāt qͥdā inſionem peccādi. ꝯſiderādo ſuā preſidentiā reſpectu inferiorū. ꝯͣ textū Apoc̄. Itē ſi hoc telligēdū tm̄ de illo vicio ī qͦ ſu iō ẜm illam vim eū deſcribit. Un̄ Augu. dicit ꝙ ꝯſideratio an eſt verū. ergo vr̄ exercit geli in peccādo fuit contrario mō conſiderationi cēturioni. q peratꝰ ē. vt ſi de ſuꝑbia aliquē demonū adeo diminūt dixit Mat. viij. Ego ſum hō ſub poteſtate ꝯſtitutus. ⁊ habēs virū ſctm̄ tentat. ⁊ vincit̉. vlte in fine ꝙ tētare nō poſſit ſub me mi. Angelus ecōtrario. primo ꝯſiderauit milices ⁊ mi ꝯ rius nō liceat illi illū vel aliuꝫ hoc aūt falſum eſt. cū for niſtros ſibi ſubditos. iō eleuatus eſt in ſuperbiaꝫ. ¶ Ad illud tius tētet. in fine. Rn̄. di de ſuperbia tentare. qd̓ obijcitur ꝙ minus erat babilis ad peccandū. Dd̓m ꝙ verū cēdū ꝙ circa hocdifficile eſt. attn̄ voluntas in oībus angelis libera erat ⁊ vertibilis. et eſt ꝟitatē determinare. ꝙ aūt fiat diminutio in eodē exercitu ideo fine oī pronitate poterat quo volebat inclinari. ⁊ hinc eſt demonū nō vr̄ improbabile. cū ita videamꝰ ꝯtingere ẜm legē ꝙ ille grauius peccauit. vn̄ ad pctm̄ nō neceſſario ꝯcurrit pro belli vt qͥ ſuꝑat̉ amoueat̉ a bello ꝙͣtū tn̄ ⁊ qn̄ difficile ē deternitas ſed vertibilitas. nec petm̄ intēditur ex pronitate. ſꝫ mamīare. vn̄ qͥcquid dicat Orig. meliꝰ ē dubitare ꝙͣ ſuꝑ hoc aligis ex nature ⁊ donoꝝ dignitate ⁊ cōuerſionis profunditate. quid diffinire. Et qꝛ altior erat. iō cecidit ꝓfundius. Et qꝛ fortior. iō ad ma i D intelligētiā eoꝝ q̄ in hac parte dn̄r de lapſu angelo lum ſe ꝯuertit fortius ⁊ inſeparabilius. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ vl rū. tria incidūt q̄rēda. Primū eſt de quo ordine vel di timo ꝙ vr̄ incredibile ꝙ deus nobiliſſimā creaturam ſuam ſic I Iignitate ceciderūt. Scd̓m̄ eſt in qͥd ceciderūt. Tertiū perire dimitteret. Dd̓m ꝙ mira ī hoc dei iuſticia oſtēdit̉ q̄ tāeſt de ordine ſiue p̄latione eoꝝ poſt caſum. ¶ Circa primum tam ſeruat iuſticiam. vt ordinē inſtitutū nullo mō infringat. duo q̄runt̉. Primo de quo ordine fuit lucifer. Scd̓o de quo or tm̄ pctm̄ odit vt ꝓpter pctm̄ quos chariſſimos reputauit abij ri dine lapſi ſunt minores angeli. ciat. Unde credo ꝙ tam ſpectādū monſtrū diuine ſeueritatis De quo ordine fuerit lucifer. Et ꝙ fuein angelo nobiliſſimo ⁊ primo hoīe. quoꝝ vtrūqꝫ ꝓprijs hoībꝰ a Queſtio. j. rit de ſupremo hoc on̄dit̉ Iob. xl. Ipſe plaſmauit ⁊ decorauit deus nobis infirmis prepoſuit ⁊ oſten eſt principiū viarū dei. ſed non ordine nature. ergo ordine didit. vt adiſcamus quātum deus odit pctm̄ ⁊ maxime ſuperbiā gnitatis. ergo fuit p̄cellēs inter creaturas ceteras. ergo ⁊ in ꝙ pro vno motu cordis nobiliſſima creatura oīm creaturaruꝫ ter angelos. ¶ Ite Greg. xxxij. moral̓. tractans illud Ezech̓. eternaliter ⁊ ſine ſpe venie eſt damnata. ⁊ pro vno eſu pomi. ⁊ Tu cherub extetus ⁊ ꝓtegēs ⁊c. Qꝛ cōparationeꝫ claritatis ipſe adā ⁊ tota poſteritas vſqꝫ ad finē mūdi. eſt mortalitati et ſue ceteroꝝ claritatē obumbraſſe credit̉. ⁊ iō ipſe extētus ⁊ ꝓ multiplici penalitati ſubiecta. ⁊ niſi dn̄s reliqͥſſet nobis ſemē. tegēs ꝑbibet̉. loquit̉ de lucifero. ergo ⁊c̄. Et ibidē iterū. dum quaſi ſodoma fuiſſemus. ¶ Ex bis efficaciſſimū relinquit̉ ar ceteris agminibus angeloꝝ p̄latus eoꝝ claritatē tranſcēdit. gumētū qd̓ horrēdū eſt incidere in manus dei viuētis. ſi enim ex eoꝝ cōparatiōe clarior fuit. Et iterū in eo. li. Illa ſuꝑnarū deus nō peꝑcit nobiliſſimo angelo ſuperbiēti. qͥd erit de viliſ ꝟtutū ꝓcere altitudinis agmina ī leticie eterne viriditate plā ſimo cinere ⁊ abiectiſſimo in altū ſe extollēti. cū iacere debeat tata. ꝙͣuis excelſa fuerit ꝯdita. huic tn̄ nec p̄lata ſunt nec cōe in cinere ⁊ cilicio. immo in ipſo ſterquilinio. quata. ¶ Itē rōne. Lucifer appetijt oībus p̄eſſe. ⁊ credidit ſe De quo ordine lapſi ſunt minores an.j poſſe obtinere vt nulli ſubeſſet. ſed hoc nō eſt ꝓbabile niſi viueſtio. lj. geii. Et ꝙ de oībus vr̄ Hugo de quoli a diſſet ſe oēs p̄cellere. ergo fuit de ſupremo ordine. ¶ Itē pec bet ordine aliqui ceciderūt. ⁊ vnū ordinē contrarium fecerūt catū eius maximū fuit inter pctā oīm angeloꝝ. immo oīꝫ crea vbi nō eſt ordo ſed ſempiternus borror inhabitat. ¶ Itē Gre turarū. ſed tāto magis eſt vitiū quāto in nobiliori natura. ergo. dicit in omel̓. pēthecoſtes ꝙ ad oēs angeloꝝ ordines aliqͥ go ſi maximū pctm̄ habuit oīm alioꝝ. ergo quātū ad naturam hoīes aſſumunt̉. ſed hoc nō erit niſi ad reſtaurandum ruina: ceteris maior fuit. ¶ Sed contra. Ezech̓. xxviij. d̓r ad lucifeangeloꝝ. ergo de quolibet aliqui corruerūt. ¶ Itē probatum do iij

Libri. Secundi. eſt ꝙ lucifer fuit de ſupremo ordine. ergo ſi de illo ceciderunt gn̄aliter demonū multitudo inhabitat. vtrum aūt aliqͥ detruvr̄ ꝙ multo fortius de alijs. ¶ Itē oēs angeloꝝ ordines ꝓcuſi ſint in infernū. hoc ego neſcio. nec inuenio a ſctīs determina rant hoīm ſalutē. vn̄ oēs ſunt adminiſtratorij ſpūs ⁊c. ergo vr̄ tū. hoc aūt bn̄ credo ꝙ aliqͥ deſcēdūt ad torquēdas aīas. ẜm ꝙ oībus ordinibus ſuo mō hoīes recōpēſant obſequiū vt nuꝙ inter ſe hn̄t deputata maledictionis officia. ¶ Rō aūt qua triatur charitatis ſolatiū. ſed ſicut angeli ſubueniunt hoībus re in hoc aere ſunt eſt ꝓpter humanū exercitiū. Sicut em̄ diminiſtrādo. ita hoīes angelis eoꝝ lapſum reparādo. ergo qͥli cit Aug. Nūꝙͣ deus quos p̄ſciebat futuros malos eos feciſſet bet ordo habuit ruinā. ¶ Sed ꝯtra. ij. Pet̓. ij. Deus angelis niſi pariter noſſet qͥbus bonoꝝ vſibus eos accōmodaret. qn̄ peccātibus nō peꝑcit. ergo oēs labēties ſunt de infimo oridiuina diſpoſitio hoc exigit. vt ēt de p̄uaricātibꝰ angelis obſe ne. qꝛ infimus ordo cēſet̉ noīe angeloꝝ vt inferius patebit. quiū quodāmō electoꝝ trabat ⁊ eliciat. ſcit em̄ bn̄ vti malorū ¶ Itē apl̓s vocat demones Eph̓. vlti. principatus ⁊ ptātes ⁊ prauis volūtatibus. ⁊ iō nō eos detruſit in infernū. ſed locuꝫ diuerſa noīa angeloꝝ dn̄r de demonibus p̄ter ſeraphin ⁊ thro dedit aptū ipſis demonibus. tū quātū ad ſtatū pctī. tū quātū nos. gͦ vr̄ ꝙ de his ordinibus nulli ceciderūt. aut ſi ceciderūt ad ſtatu exercitij ſiue belli. Aer em̄ caliginoſus ꝓpter caligicū nō poſſit ꝓbari ꝑ ſcripturā nullo mō eſt aſſerēdū. ¶ Item nē ꝯuenit tenebroſitati culpe. ſed ꝓpter mobilitatē ⁊ ſubtilita angeli eiuſdē ordinis ſunt ſil̓iores ī natura. ſed qͥ ſunt ſil̓iores tē ꝯuenit angelice velocitati. vn̄ ſicut aliqͥbus viris ſctīs oſtē in natura. ſil̓iores ſunt ī affectibus. qꝛ oē aīal ad ſibi ſil̓e copu ſum eſt frequēter circa nos volitāt vt muſce. ¶ Ad illud ergo x labit̉. ⁊ qui ſil̓iores ſunt in affectibus. ſil̓iores ſunt in moribꝰ. qd̓ obr̄ ꝙ de altiſſimo in ꝓfundiſſimū. Dd̓m ꝙ verum ꝯclude ſil̓iores ſunt in bonitate ⁊ malicia. gͦ ꝓbabilius vr̄ ponere ꝙ ſi ret ſi eſſet oīno retributū qd̓ meruerūt. ſed dn̄s nō ſtatim retri de aliquo ordine ſteterūt aliqͥ. ꝙ oēs ꝑ ꝯn̄s. ⁊ ſi ruerūt aliqͥ ꝙ buit. ſed ſimul cū hoībus eos illuc expectat ꝓijcere. quos ipoēs de illo ordine. gͦ nō eſt ponere ꝙ de oībus ordinibꝰ aliqui ſi ſua ꝑuerſitate inducūt peccare. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ange it ruerint. aliqͥ ſteterint. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ẜm ꝙ ſcī dicūt ⁊ accipiūt lis btīs locus debet̉ altiſſimus. Dd̓m ꝙ ꝙͣuis ſit eis deditus ex ſcriptura. de oībus aliqͥ lapſi ſunt. ⁊ hoc exp̄ſſe dicit Hug. nō tn̄ ſunt ibi ſemꝑ. ſed ⁊ circa nos ad explēdū ſuū miniſteriū de ſctō vic. in li. de ſacr̄is. ⁊ rō ꝑſuadet. Cū em̄ de ſup̄mo ordi Sil̓r dico ꝙ ꝙͣuis locus infimus ⁊ viliſſimus ſit demonibus ne aliqͥ auulſi ſint. vt lucifer credēdū eſt ꝙ oēs ſenſerunt alidebitus. tn̄ eis differt̉ ꝓpter noſtrū exercitiū. ¶ Ad illud qd̓ ig hͦ quā ruinā. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ oēs dn̄r angeli. dd̓m ꝙ obijcit̉ de hoībus malis poſt mortē ⁊c̄. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e oīno angelus ẜm qͥd eſt nomē officij qd̓ eſt mitti. ⁊ cōe eſt oīꝫ vt pa ſed ſolū quo ad ſtatū impenitētie. nā quo ad ſtatū demeriti vel tebit infra. appropriat̉ tn̄ inferiori ordini. de quo frequētius exercitij ſicut infra melius patebit. aīa em̄ nō eſt deputata ad mittunt̉ aliqͥ. ⁊ iō btūs petrus gn̄aliter loquēs comprebēdit miniſtrādū ſicut angelus. Ad illud qd̓ obr̄ vltimo ꝙ deus mi o ¶ oēs. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſcriptura nō noīat oīa noīa. Dd̓mꝙ ſericorditer agit cū hoīe. Dd̓m ꝙ nō. immo miſericordia ſupſicut in malis q̄dā ſunt q̄ mox noīata ꝯiūcta ſunt malo. vt forexaltat iudiciū. qꝛ ꝯͣ fomitē dat ſcintillā ꝯſcīe. ꝯͣ demōes dat nicari ⁊ occidere. ita in bonis q̄dā ſunt q̄ mox noīata ꝯiuncta bonū angelū. ⁊ ſupra hoc dat ſuā gratiā ⁊ ſpm̄ſctm̄ ſuū qͥ vinſunt bono. vt ſeraphin. qꝛ dicit charitatis incēdiū. ⁊ throni. qꝛ cit oēm ptātem. qꝛ neqꝫ mors neqꝫ vita neqꝫ principatus neqꝫ dicit ſedē vbi dn̄s reqͥeſcit ad iudicādū. ⁊ iō noīa hoꝝ ordinū ptātes pn̄t ſeparare a charitate dei. vn̄ ille amor ē adiutoriuꝫ demonibus nō attribuunt̉ ꝙͣuis ipſi ex natura diſpoſiti eſſent I p̄ualēs oībus. ⁊ oīa vincēs. Propter hoc vt habeāt exercitiuꝫ ad hos ordines ſicut ad alios. tn̄ alioꝝ noīa tenēt. qꝛ cōia ſūt ci ⁊ ꝑſe qꝛ virtus ī īfirmitate ꝑficit̉. dat deus ſuis ſctīs angelū ſatha ¶ bonis ⁊ malis. vt principatus ⁊ ptātes. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ne qͥ eos collaphizet. ſicut collaphizauit paulum. uint amore ſil̓itudinis. Dd̓m ꝙ illud locū hꝫ in amore naturali. in nriuer Utrū ceciderunt in īfernale ſuppliciū ꝓ i q amore ꝟo electiuo vbi qͥs fert̉ ẜm dn̄iū volūtatis. nō hꝫ verita QueIIO..j. vtrū.ſ. crucient̉ vbicūqꝫ ſunt. Et ꝙ ſic iut gas tem. nā medea occidit filiū li. vij. methamor. fabu. iiij. ⁊ plus meſt ſuꝑ illud Iaco. iiij. inflāmata a gehēna. Glo. gebēna eſt diaodit hō hoīem ꝙͣ ſerpentē frequēter. ⁊ maior diſcordia volunbolus ꝓpter quē facta eſt. Sicut em̄ gehenna ſemꝑ ardet. ſic rit tatū. ſed qꝛ lapſus ⁊ ſtatus fuit ẜm volūtatē electiuā. nō natu ſcti diabolus vbicūqꝫ ſit vel in aere vel ſub terra. ſemꝑ fert ſecum ralem. ideo nō habet hic locum. tormēta flāmarū. ¶ Itē hoc vr̄ rōe ꝑ ſil̓e. Angeli ꝯuerſi ꝙͣuis Onſequēter q̄rit̉ quātū ad lapſum in qͥd ce nō ſint a miniſterio abſoluti. tn̄ in ip̄ſo miniſterio hn̄t p̄mium ciderūt. Primo vtrū ceciderūt in infernuꝫ ſue ꝯuerſionis.ſ. btām viſionē. ergo pari rōne demones penā quātū ad locū. Scd̓o vtrū in infernale ſup 1 infernalē. ¶ Itē vr̄ a minori. qꝛ grauius eſt in ꝯſpectu dei iuplicium. x ſte oīa pōderatis pctm̄ angelicū ꝙͣ humanū. ſed hō decedens C Q ceciderūt in locū in pctō ſine aliquo interuallo ſtatim punit̉ pena gehēnali ⁊ in .I Queſtio. j. infernalē vr̄ qꝛ caſus cendio. ergo multo fortius vr̄ de angelis malis. ¶ Itē in pctō ⁊ī tāto ꝓfundior quāto gradus excelſior. gͦ ſi duo ſunt.ſ. auerſio ⁊ conuerſio. ⁊ vtriqꝫ correſpondet ſua pena ceciderūt de loco altiſſimo. vt de empyreo. vr̄ ꝙ detruſi ſunt ī ſcꝫ carentia viſionis auerſioni. ⁊ afflictio ignis conuerſioni ſꝫ locū infimū. ⁊ ita in infernū. ¶ Itē angelis ſctīs ꝓpter mun ſtatim vt peccauit amiſit irremediabiliter viſionem. ⁊ punitꝰ diciā ⁊ lucē ſapīe debet̉ locus mūdiſſimꝰ ⁊ lucidiſſimus ſicut eſt carentia viſionis. ergo pari rōne pena afflictionis. ſed hec empyreū. gͦ a ꝯrijs demonibus immūdis ⁊ obtenebratis deeſt pena illius ignis. ergo ⁊c. ¶ Cōtra. Mat. viij. d̓r. Ieſu fibet̉ locus tenebroſiſſimus ⁊ immūdus. ſed iſte locus eſt infili dei. vt quid veniſti ante tp̄s torquere nos. ergo angeli nōmus ⁊ ſubterraneus qͥ d̓r infernus. ergo ⁊c. ¶ Itē hoīes mali duꝫ torquebant̉. ¶ Itē ſi punirent̉ pena ignis materialis. cū poſt mortē ſtatim deſcēdūt ad infernū. ſicut d̓r Iob.xxj. Duille agat in creatura paſſibilē ⁊ ꝯdignā pati. ergo cū diabolꝰ cūt in bonis dies ſuos. ⁊ in pūcto ad infernū deſcendūt. ergo corporaliter obſidet aliquē. ſi ſecū fert ignē. vr̄ ꝙ eum totum cū hoc ſit angelis caſus qd̓ hoībus mors. ergo ſtatim cecidecomburat. niſi virtutem ignis per miraculuꝫ deus reſtringat. rūt in locū infernalē. Si tu dicas ꝙ ſunt relicti extra infernū ſed non eſt ibi ponendum miraculum. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſi ita tor ad noſtrā exercitationē. Cōtra. hō de ſe ꝓnus eſt ſufficienter querentur igne materiali. cum ille ſit ſumme afflictiuus. non ad malū. ⁊ ſatis pōt exercitaria paſſionibus carnis. ergo videlectarentur in pctō hoīs. ſiue in faciendo alios peccare. erdent̉ ſuꝑfluere exercitationes demonū. ⁊ ſi deus hoc ꝑmittit go cum multum hoc deſiderent. non vr̄ eſſe probabile. ¶ Itē vr̄ immiſericorditer agere. ¶ Cōtra. Eph̓. ij. Non ambuletis ſi torquentur igne materiali. cum non ſint niſi tres ſpecies. ſcꝫ ẜm principē ptātis aeris huius demōſtrat aerē materialē. er carbo. flamma ⁊ lux. quero qua ſpecie. Nō luce conſtat. qꝛ no go ptās diaboli maxime eſt in hoc aere. ſed vbi eſt ptās eius. affligit nec decet eos ſecum ferre lucem. ergo vel flamia vel ⁊ ſub̓a. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ꝯſtās eſt ꝙ diabolus nos tentat. ⁊ tētauit carbone ſed neutra iſtarū latet ſenſus. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. Dicenxp̄m. vt d̓r Mat. iiij. De nobis aūt nō tm̄ ſcriptura docet. ſed dum ꝙ circa hoc ſunt diuerſe poſitiones doctoꝝ. Quidaꝫ em̄ ēt experientia. ergo cū angelus ibi ſit vbi operat̉. ⁊ circa nos innitētes predicte glo. ⁊ conſiderantes vltionē diuine iuſticie operat̉. ergo ⁊c. ¶ Itē in inferno nulla eſt oīno redēptio. vn̄ ſiue rigore dn̄t demones vbicūqꝫ ſunt puniri ſupplicio ignis qͥ deſcēdūt in infernū. nūqͣ aſcēdūt. ergo ſi demones deiecti materialis. lꝫ minus intēſe ꝙͣ poſt vltimā dānationē. Et cum eſſent in inferno. nūꝙͣ poſſent ad nos venire. ſed veniūt. ergo hoc non ſit intelligibile ꝙ ignem cremantem vbiqꝫ ſecum cir is in infernū nūꝙͣ deſcēderūt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ptꝫ ex ſcriptucūferāt niſi habeant corpora alligata. coguntur ponere ꝙ deris locus demonū poſt lapſum vſqꝫ ad diē iudicij. nō eſt locꝰ mones a ſui lapſu primario habuerunt ſibi aptata corpora in ſubterraneus quē vocamus infernū. ſed aer caliginoſus. in qͣ quibus punirentur. ⁊ in quibus circūferrent. quaſi intrinſecus materiale

Diſtinctio ī qꝛ magnificari in culpa eſt deteriorari in natura bn̄ ꝯdita fi 23 cus materiale incēdiū quocūqꝫ decurrāt. ſicut febricitās vbi ue inſtituta. ¶ Qd̓ aūt Diony. dicit ꝙ babent naturalia inteqꝫ circūfert ardorē in qualicūqꝫ loco ponat̉. Sed qm̄ illud eſt gerrima. verū eſt quātum ad ſub̓am. nō quantum ad babilita difficile ſuſtinere ꝙ demones habeāt corpora inſeparabiliter tem ad operationē determinatam. Que ꝟo ad oppoſitum op vnita. ſicut infra melius patebit. ⁊ p̄terea cū nō videant̉ acriponuntur. concedenda ſunt. eo ꝙ verum concludunt. ſcꝫ ꝙ nō ter puniri. tū ex verbis euāgelij. tuꝫ ēt ꝙ intenti ſunt mala fa eſt in eis ordo ꝑfectus. īmo magis peruerſus. ⁊ ſic patent oīa. cere. ⁊ mala multa multiplicare. Iō alioꝝ poſitio eſt ꝙ demo Utrū inter angelos malos ſit p̄latio. nibꝰ differt̉ pena ignis vſqꝫ poſt iudiciū. tū vt eoꝝ exercitium O ueIIIO. I. Et ꝙ ſit ibi de facto vr̄ Iob penulti. nō obmittat̉. tū etiā vt diuina mīa oſtēdat̉. q̄ ſuſtinet vaſa ire Nō eſt ptās ſuꝑ terra qͥ poſſit ei cōparari. Et iterum. Ipſe eſt aꝑta in īteritū ī multa patiētia vſqꝫ in diē quo retribuet oīb rex ſuꝑ oēs filios ſuperbie. ſed demones ſunt bmōi. ergo ⁊c. ẜm fructū adinuētionū ſuarū. Que barū poſitionū ſit verior ¶ Itē Mat. xxv. Ite maledicti in ignē eternū. qͥ paratus eſt ar neſcio hec tamen que vltimo data eſt videt̉ ꝓbabilior. ¶ Ad diabolo ⁊ angelis eius vocat minores demones angelos dia illud gͦ qd̓ obr̄ de glo. pꝫ rn̄ſio ſi aſpiciant̉ ſequētia ꝙ nō intel boli. ergo cū angelus diaboli nullus dicat̉ quātum ad natute ligit de flāma ignis materialis. ſed de flāmis vitioꝝ.ſ. ire. inꝯditionē d̓r. ergo quātum ad miniſterij ſubiectionē. ergo ⁊c. a3 uidie. qͥbus ēt torquent̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de angelis bonis ¶ Itē ꝙ de iure vnus p̄ſit alteri vr̄. Seruitus em̄ introducta dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ deus ꝓnior eſt ad miſerādū ꝙͣ ad punien eſt inter hoīes. vt dicit Amb. merito pctī. ſꝫ nullū pctm̄ adeo dū. Preterea miniſteriū angeloꝝ nō impedit̉ ex gl̓ia. ſed expe meret̉ ſeruitutē ſicut pctm̄ ambitionis ⁊ ſuꝑbie. cū ergo demo 4 dit̉. ſed pena oīno retraheret malos ab exercitādo. ¶ Ad illd̓ nes maxime illo peccauerūt. inter eos maxime dꝫ eſſe ſeruitꝰ qd̓ obr̄ de dānatis oībus. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ dānati ſunt ex ⁊ dn̄ium ⁊ ita p̄latio. ¶ Itē hn̄s li. ar. voluntatē ẜm legē. pōt tra ſtatū demeriti. ⁊ iō nō opꝫ ꝙ differat̉ ſuppliciū. nō ſic deſe facere ſeruū ſempiternū. ſicut d̓r Exo.xxj. ſꝫ demones libeag mones. qꝛ demerent̉. vt infra melius patebit. ¶ Ad illud qd̓ re ptātis exiſtētes lucifero ſe volūtarie ſubiecerunt duꝫ eius obr̄ de auerſione. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ viſio dei nō pōt ſtare cū ſuꝑbie ꝯſenſerunt. ergo facti ſunt ſerui. ¶ Sed ꝯͣ. ꝙ ibi nō ſit culpa. vn̄ inſeparabilis pena a culpa eſt viſionis carētia. non p̄latio de facto vr̄. Inter ſuꝑbos ſemper iurgia ſunt ſicut d̓r ſic eſt de pena afflictiua. Prouer. xiij. ergo cuꝫ ipſi ſint valde ſuperbi. vr̄ ꝙ refugiāt oē Onſequēter tertio loco q̄rit̉ qual̓r demones ſint dn̄ium. ergo aut nō eſt ibi p̄latio. aut ſi ē nullius ſtabilitatis poſt lapſum ordinati. Et q̄runt̉ circa hͦ duo. Prieſt. ¶ Itē ſi eſt ibi. aut ergo natura aut violētia aut electione mo q̄rit̉ vtrū īter eos ſit ordinū diſtinctio. Scd̓o voluntatis. Nō natura. qꝛ natura etiā poſt culpā ⁊ in penis ea vtrū inter malos angelos ſit prelatio. dē manebit. ſꝫ tn̄ poſt iudiciū ceſſabit oīs p̄latio. vt dicit maUtrū inter eos ſit diſtinctio ordinū. Et ( ueNiO. j. ꝙͣ nc vr̄ Apl̓s Eph̓. vlti. vocat eos pringiſter. ſi violētia ergo qͥlibet ſi pōt ſubiugat ſibi alium. ſꝫ hoc nō eſt fine quadā colluctatione ⁊ pugna. ergo vr̄ ꝙ ꝯtinue ſit cipatus ⁊ ptātes. ⁊ alij ſctī noībus alioꝝ ordinum. gͦ vr̄ ꝙ ſi te inter demones rixa ⁊ diſcordia. qd̓ manifeſte falſum eſt. qꝛ mi nuerūt nomē ⁊ nō fruſtra ꝙ aliquo mō tenuerūt rē. ⁊ ita ꝙ or ro mō concordes ſunt ad peruertēdum hoīes. qd̓ nō eſſet ſi indines ſint diſtincti in eis. ¶ Itē a natura ſua ſunt ꝯditi diſtī ter ſe bellarēt. Reſtat igit̉ ꝙ eſt ibi prelatio electione volūta cti ⁊ ꝑfecti ⁊ ordinati. ſed Diony. dicit ꝙ bn̄t ſibi natural̓r da tis. ¶ Itē videt̉ ꝙ non ſit ibi de iure. Si enim ſeruitus ⁊ dota integerrima. gͦ adhuc manet inter eos ordo. ¶ Itē nihil in minium introducta ſunt propter peccatum. ita ꝙ ſeruitus eſt vniuerſo eſt inordinatū ꝙͣuis ſit inordinatū in ſe. qꝛ fedari nō pōt. ergo demones ſuo mō ſunt ordinati vt angeli. ergo ⁊ īter pena peccati. ergo magis deberet ſeruitute deprimi. qui maeos eſt ordo. ¶ Itē natura angeloꝝ quantū in ſe erat babilis gis peccauit. ſed lucifer magis peccauit. ergo oībus deberet eſſe ſubiectus. ſed nulla eſt prelatio in qua vnus ſubijcit̉ mulerat ad ordines. ⁊ gr̄a adueniēs ꝑfeciſſet ordines. qꝛ data eis tis. ergo ⁊c̄. ¶ Itē lꝫ homo teneat̉ hoīs imperio obedire. cui fuiſſet ẜm naturaliū ſtrēnuitatē. gͦ cū fil̓r ꝑ maiorē naturaliuꝫ ſtrēnuitatē fuerit ordo ⁊ minoritas ſiue maioritas in culpa vr̄ ſubiugatus eſt ⁊ ſubditus factus. ſicut dicit ſcriptura. ſerui ꝙ ſil̓r ꝑ culpā nō auferat̉ ordo. ſed magis ꝑficiat̉. ¶ Contra. obedite per oīa dominis. tn̄ qn̄ precipit contra deum non teHug. de ſctō vic. Oēs in eādē maliciā ꝯſenſerunt. ⁊ vnū ordi netur nec debet. ⁊ ſi ſemper preciperet contra deum. nunꝙͣ de nē ꝑuerſe ſocietatis effecerūt. gͦ nō ē īter eos ordinū diſtīctio beret ſubijci vel obedire. ergo ſi nunꝙͣ poſſet aliquid precipere. niſi contra deum. nullo modo poſſet nec deberet ei de iure ¶ Itē malū ē corruptio modi ſpēi ⁊ ordinis. ſꝫ per pctm̄ facti ſubeſſe. ſi ergo diabolus contra deum precipit in omni eo qd̓ ſunt mali. ergo inordinati. ergo nō eſt inter eos ordo. cuꝫ oēs 29 ſint mali. ¶ Itē maior eſt deordinatio in culpa ſiue ꝑ culpā q̄ mandat. nec aliter poteſt precipere. pꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dicit magiſter in littera. Prelatio eſt inter demones ⁊ alij im in pena. nā pena reducit culpā ad ordinē aliquē. ſed in ſuppli cijs nō eſt ordo nature. ergo nec in exiſtētibus in pctīs. Properant alij obediunt. ſicut tangit magiſter in littera. ⁊ hoc ſabatio minoris Iob. x. vbi nullus ordo ſꝫ ſempiternus borrotis videtur probabile. tum qꝛ filij tenebrarum quodammodo inhabitat. loquit̉ de loco penarū. ¶ Itē quāto melior eſt naimitari conantur. licꝫ falſo ⁊ imꝑfecte filios lucis. vnde ſicut tura. tāto maior eſt in ea culpa. ergo quanto qͥs ſuꝑior ꝑ natu vident angelos ordinate officia ſua exequi ẜm imperia ſapiērā tāto inferior ꝑ culpā. qꝛ maior culpa facit peiore. ergo cultioꝝ ⁊ maiorum. ſimiliter ipſi faciunt maleficia. tum etiam qꝛ pa ꝑuertit totū ordinē nature. ⁊ aufert oīno ordinē gr̄e. ergo filij tenebrarum prudentiſſimi ſunt in generatione ſua. ⁊ qꝛ ba nullus ordo eſt inter eos. ¶ Rn̄. ꝙ de angelis eſt loqͥ quātuꝫ bent colluctationē aduerſus genus humanum ⁊ regimen ſeu ad ſtatū triplicē.ſ. gl̓ie ⁊ nature inſtitute ⁊ lapſe. Quātum ad regnum eoꝝ ⁊ exercitus ſi eſſet diuiſus ⁊ ſine capite nō poteſt i. ſtatū gl̓ie eſt in eis ponere ordinū diſtinctionē ꝑfectā. Quan ſtare. ideo ſicut hoīes preliantes in exercitu quātūcūqꝫ ſint p̄ tū ad ſtatū nature ordinū diſtinctionem ſꝫ imꝑfectam. Quan ſumptuoſi. tn̄ propter odium inimicoꝝ libenter ſabiacet duci tū ad ſtatū culpe ordinū diſtinctionē ſꝫ imperfectā ⁊ ꝑuerſa. imperanti. ⁊ habet multos proprios. ⁊ vnum principalē ducē ſic credendum eſt eſſe in demonibus. Concedendum eſt ergo Imperfectā ꝓpter priuationē gr̄e. q̄ babilitatē nature ꝑficit Peruerſam ꝓpter pn̄tiā culpe. q̄ ꝙͣuis ſub̓am naturalium nō ꝙ inter demones eſt prelatio. ¶ Et pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ pͥmo corrūpat. tn̄ fedat ⁊ deordinat. ⁊ illud manifeſtū eſt ſi attēda obijcitur de ſuperbia. qꝛ malicia ⁊ inuidia quā non pōt ſuper tur. Nā illi qͥ meliora habuerūt naturalia illi grauius peccabus exercere ſine adiutore. facit eum libenter alij ſubijci tum 50 uerūt ⁊ peccāt. tū ꝓpter hoc ꝙ ardētius appetierūt. tū qꝛ ma propter appetitum triumphi. tum propter odium inimici. gis ingrati fuerunt. tū ēt qꝛ mō acrius vexāt. Rōne nobilita ¶ Ad illud qd̓ obijcitur quō ſit ibi prelatio. Dicendum eſt ꝙ tis nature p̄cellunt in ordine nature. ⁊ p̄cellunt in magnitudi nō electione nec violētia. ſed credo ꝙ natura ⁊ diuina inſtitu 31 ne culpe. ⁊ quātū ad hoc deteriores ſunt. ⁊ iō inferiores eē de tione. ſua enim ꝯditione data eſt eis vis miniſtratiua. ⁊ potē buerūt. Cōcedo ergo ꝙ inter demones eſt ordo ẜm p̄cellētiaꝫ tior vni ꝙͣ alij. ⁊ deus ordinauit vt minus potētes ⁊ ſapiētes. naturaliū. ſed tn̄ ꝑuerſus adiunctiōe culparū. ¶ Cōcedo igimagis potentibus ⁊ ſapiētibus ſubeſſent in miniſtrando. Et tur rōnes ꝓbātes ꝙ in eis ſit aliqͥs ordo lꝫ tenuis. vt dictū ē. Hug. dicit ꝙ id in malum miniſteriū exercēt. qd̓ ꝑficiendū ex 17 ¶ Ad illud tn̄ qd̓ vltimo obr̄ ꝙ culpa ꝯſonat̉. nature. Dd̓m ꝙ ꝯditione acceperūt. ⁊ ita ſibijnuicē p̄ſunt ſicut p̄eſſent ſi eēnt illa ꝯſonātia magis eſt diſcordātia ꝙͣ ꝯſonātia. nam magnitu boni. ⁊ cū ceſſabit ſtatus miniſterij. ceſſabit ſtatus p̄lationis. do culpe facit in veritate minus quanto maior eſt. ⁊ ita in ma ſic pꝫ ꝙ de facto eſt ibi p̄latio. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ vtruꝫ de 31 gno natura nō ſeruat dignitatē ordinis. immo magis ꝑuertit iure. dd̓m ꝙ nulla oīno eſt ibi p̄latio de iure. qꝛ cū ip̄i demōes do iiij

libri g Iecundi U ſubiectis nihil p̄cipiāt ni bera dicēda non eſt. qꝛ btī eſſe ¶Oſtendit ꝙ aliqͥ angeli Dam̄. dicit ꝙ hoc ē ange yi li ꝯͣ ius eo ꝙ ruperūt ius ſic volūt vt eſſe miſeri nō ſoluꝫ poſt ꝯuerſioneꝫ ⁊ auerſionem lis caſus. qd̓ hoībꝰ mors. ⁊ diſſipauerūt fedus ſem ſed hō poſt mortē nō pōt nolint. ſed nec ꝓrſus velle poſ ſunt per gl̓iaꝫ ꝯfirmati ⁊ aliqͥ piternuꝫ. iō nulla manet recuperare bonā volūta ſint. Nō pn̄t itaqꝫ boni angeper maliciaꝫ obſtinati. a ibi iuris obligatio. ſꝫ ſotē ⁊ rectā quā amiſit invi li velle malū vel velle eē miſeri Diſ. vij. lū maliuolēs ꝯfederatio ¶ Upra dictuꝫ eſt ta. ergo ⁊c. ¶ Itē Augn. Nec eſt ſil̓e de hoīe qͥ iuneqꝫ hͦ habēt ex natura. ſed ex ꝙ āgeli qͥ ꝑſtitein li. de fi. ad petrū. Sic ſte pōt p̄cipere ſeruo. ⁊ iō I I rūt ꝑ gr̄aꝫ cōfirgr̄e bn̄ficio. An̄ gr̄e nāqꝫ ꝯfircreauit deus angelos. vt li nō valēt rōnes ad hoc in qͥ vellēt ꝑpetuo boni eēnt mationē poterūt peccare āge mati ſt̉. ⁊ qͥ ceciducte. ⁊ qͥ nollet nunꝙͣ eos diui li. ⁊ qͥdā ēt peccauerūt ⁊ demo Iderūt gr̄a dei de Huiꝰ te A na miſericordia reparaſerti ſūt ⁊ boni quidē intm̄ cō nes facti ſunt. vn̄ Aug. in li. ꝯͣ xoi. Diſtinc. vij. rent. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. firmati ſunt per gr̄aꝫ ꝙ pecca lis ex Quales facti ſunt angeMaximi. Creaturarū natuSil̓is eſt rō ꝯfirmatiōis a plana/ li ꝯfirmatione ⁊ obſtinare neq̄unt. Mali vero ꝑ mali ra celeſtiū mori potuit. qꝛ pec in bono ⁊ obſtinationis ī tio vſqꝫ tione. ciā adeo ſunt obſtīati ꝙ bonā malo. ſꝫ angeli ſtatim vt care potuit. Nā angeli peccacpra dictuꝫ ad illaꝫ I ẜ bn̄ moti ſunt ꝯfirmati ſūt volūtatē hr̄e ſiue bn̄ velle nō uerūt ⁊ demones facti ſunt.c eſt ꝙ angepartem 1¶E in bono. ergo ⁊ maliſtatī valēt. ⁊ ſi bonū ſit ꝙ aliqn̄ vorū diabolus eſt principes ⁊ qͣ Et licet Prc li ⁊c. ſupra vt peccauerūt. obſtinati E lūt. Uolūt eī aliqn̄ aliqͥd fieri E nō peccauerūt peccare potueegit magr̄ d̓ mali an P ſunt in malo. ſicut gͦ boni . y ꝑ auerſione et qd̓ deus vult fieri. ⁊ vtiqꝫ illud geli ptꝫ rūt. ⁊ cuicūqꝫ creature rōnali non poſſunt cadere. ita ex deci ꝯuerſione. In hac parte bonū eſt ⁊ iuſtū fieri. nec tn̄ bo p̄ſtat̉ vt peccare nō poſſit. non nec mali reſurgere. Iteꝫ n ſiōe qō agit de cōtirmatione et grauius peccauit angelꝰ na volūtate illud volunt. eſt hͦ nature ꝓprie. ſꝫ dei gr̄e. i obſtinatione. Et diuidit num. ꝙͣ homo. ergo ⁊ grauius ☞Querit̉ de vtriſqꝫ an li. Iōqꝫ ſolus deꝰ eſt qͥ nō gr̄a cu hec pars in duas partes debet puniri. ſed peccaar. habeāt. ⁊ opponit ad hoc ī In prima agitde ꝯfirma iuſꝙͣ ſꝫ natura ſua nō potuit. tuꝫ hominis punitū fuit tione ⁊ obſtinatione. In partē negatiuā. nec p̄t. nec poterit peccar̄. Ec b aliqua pena irremediabi ſcd̓a ꝟo de ꝯſequētibꝰ ad ¶ Sed cuꝫ nec boni peccare ce h̓ īſinuat̉ ꝙ āgeli an̄ ꝯfirma li. vt pena mortis de qua ditur hec. infra di. eadē. Et lꝫ nullus euadit. ergo nepoſſint. nec mali bn̄ velle. vel tionē peccare potuer̄t. ſꝫ poſt mali angeli ⁊c. ¶ Prima ceſſe eſt peccatum angeli bn̄ oꝑari vr̄ ꝙ iā nō habeāt li. ꝯfirmationē nō pn̄t. ⁊ ꝙ potue pars hꝫ quattuor partiquod erat mors ſpiritus ar. qꝛ in vtrāqꝫ partē flecti nō rūt fuit eis ex libero arbitrio Hiero. culas. In prima on̄dit q̄ angeli puniri pena mor5 aliqͥ angeli ſunt ꝑ cōuerpn̄t cū li. ar. ad vtrūqꝫ ſe hēat. qd̓ ē eis naturale. Q ꝟo mō tis. ſed non potuit puniri ii ſionē ⁊ auerſionē ſunt ꝑ vn̄ Hiero. ī tra de ꝓdigo filio nō pn̄t peccare nō ē eis ex napena mortis nature. ernō ami gl̓iam ꝯfirmati. ⁊ aliqͥ ꝑ d̓t. Solꝰ deꝰ eſt ī quē pctm̄ cago neceſſe fuit ip̄m punitura.i. li. ar. ſꝫ ex gr̄a. ex qͣ gr̄a rōe li. ar. er maliciā obſtinati. In ſexQ ri pena damnatiōis eter dere nō pōt. cetera cum ſint li. ēt eſt vt ip̄m liberū arb. iā non q̄tim eſtcūda q̄rit vtrū habeat liangel ne. ¶ Sed contra. Ad re ar. in vtrāqꝫ partē flecti pn̄t. h̓ pueſt caripoſſit pctō ſeruire. Nō ergo bertatē ar. ⁊ opponit ad ctificationem voluntatis Poſt d uc ett cī devr̄ dicere ꝙ oīs creatura in li. hoc ibi. Sed cū nec boni poſt ꝯfirmationē angelide na duo ſufficiunt. ſcilicꝫ conni apde eſctio peccare poſſint ⁊c. In ter tioneꝫ ar. ꝯſtituta flecti pōt ad bonū tura ſicut ante peccare potuedonatiodiuine miſericor tia d̓terminat ibi. Ad qd̓ nō pn̄t die ⁊ contritio penitētie. ⁊ ad maluꝫ. Q ſi eſt. gͦ ⁊ boni rūt. non ꝙ li. ar. eoꝝ debilita. anca dicimus ꝙ boni tāta gr̄a ſed vtrūqꝫ eorum eſt poſ peccar angeli ⁊ mali ad vtrūqꝫ flecti tū ſit ꝑ gratiaꝫ. ſed ita potius meꝫ In quarta ⁊ vltīa explacē ex gi ſibile circa āgelos lapſoſ i pn̄t. gͦ ⁊ boni pn̄t fieri mali et confirmatū. vt iaꝫ ꝑ illud non nat quādā autoritatē ineſſe. ergo ⁊ voluntate eono na ductā. ibi. Q ergo Hiemali boni. poſſit bonus angelus peccaē ra. rum rectificari. Q aute U ro. ait ⁊c. Et ita duo hic ¶ Determinat qōnē ſupra re qd̓ vtiqꝫ non eſt ex libero ar poſſit eſſe cōdonatio mideterminant̉. Prīo quali motā ꝙ habent li. ar. nec tn̄ ad ſcricordie diuine oſtendi bitrio. ſed ex gratia dei. ter mali in malicia ſunt tur. quia miẜicordia dei vtrūqꝫ flecti poſſunt. c ¶ Explanat autoritatem obſtinati. ⁊ boni ī gr̄a cō eſt infinita. peccatum lu¶ Ad qd̓ dicimꝰ qꝛ boni tāta Hiero. ſupra adductā. firmati. Scd̓o quō ꝯfirciferi ⁊ demonum eſt fini matio ⁊ obſtinatio ſtet cū gr̄a ꝯfirmati ſunt vt nequeāt ¶ Ꝙ ergo Hiero. ait cetetum. ſed infinitum vincit li. ar. fieri mali ⁊mali ī malicia adeo ra cū ſint liberi ar. pn̄t flecti in ⁊ ſuperat finituꝫ. ergo di D intelligēobdurati ſunt vt nō valeāt fie vtrāqꝫ partē accipi opꝫ ẜm ſta uina miſericordia poteſt tiā huiꝰ parremittere illud peccatū. ri boni. ⁊ tn̄ vtriqꝫ hūt li. ar. qꝛ tum in quo creata ſunt. Talis tiſ circa duo Si tu dicas ꝙ poteſt de ⁊ bōi nō aliqͣ cogēte neceſſita em̄ ⁊ hō ⁊ angelus creatus eſt incidit hͦ qd potentia. ſed non de conte. ſꝫ ꝓpria ac ſpotanea volūta Primū eſt d̓ qͥ ad vtrāqꝫ flecti poterat. ſed decentia. obſtinationis malignita te ꝑ gr̄am qͥdē adiuti. bonū eli poſtea boni angeli ꝑ gratiam ¶ Contra. Decet miſeri te ꝙͣtū ad malos. Scd̓m gūt ⁊ malū reſpuūt. ⁊ mali ſil̓r cordiam dei ſumme maſunt ꝯfirmati. vt peccare non eſt de liberi arbitrij munifeſtari. cum ſit ſumma. ſpōtanea volūtate a gr̄a deſti poſſunt. ⁊ mali ita in vitio obtabilitate ꝙͣtū ad bonos ergo ſi ſic manifeſtatur tuti bonū vitāt ⁊ malū ſequūt̉ durati vt bene viuere neque⁊ malos. Circa pͥmū tria in ſummo. ſcilicꝫ in remit ⁊ mali hn̄t li. ar. ſꝫ dep̄ſſuꝫ atqꝫ q̄runt̉. Primo q̄rit̉ vtrū ant. Sil̓r etiā illud Iſid̓. intel tendo maximum omniuꝫ Qꝭ boin demonum volūtate ſit corruptū ꝙ ſurgere ad bonuꝫ ligēdū eſt. Angeli mutabiles peccatorū. ⁊ hoc fuit pec ni ange̓ poſſibilis rectificatio. np̓ valet. Boni ꝟo arbitrium catum luciferi. ergo deſunt natura. īmutabiles ſunt li poſt Scd̓o vtrū ſit in eis macet ipſum illud condona nō hn̄t multo liberiꝰ poſt ꝯfigr̄a. qꝛ ex natura in primordio ꝯfirma le voluntatis ꝯtinuatio. re. Q aūt poſſit eſſe dotionē limationē ꝙͣ an̄. Ut eī Aug. tra ſue ꝯditiōis mutari potuerūt Tertio vtrū ſit in eis ma lor pnīe in diabolo on̄diar. bn̄t le volūtatis intētio. dit in ench̓. Nō iō carēt li. ar. ad bonū ſiue ad malum ſꝫ poſt tur. Quādocūqꝫ aliquis ꝙͣ an̄. qꝛ male velle nō pn̄t multo qͥp per gr̄am ita bono addīcti ſūt ſentit ſibi adeſſe. qd̓ odit a Queſtio. j. ⁊ abeſſe qd̓ diligit: dolet pe liberiꝰ eſt ar. ꝙ nō pōt ſerui vt inde mutari nequeāt. Ad hͦ Utrū affectus vel volun⁊ triſtatur. Quia ſicut di re pctō. Neqꝫ culpāda eſt voenim repugnat gratia non na tas demonū poſſit recticit Aug. xiiij. de ciuitate lūtas. aut volūtas nō eſt aut li tura. ficari. Et ꝙ nō vr̄. primo dei. Dolor eſt diſſenſus ab his

Diſtinctio ab bis rebus q̄ nobis nolētibus accidunt: ſed diabolus ſcit ſe bio defectus gr̄e gratis date nō pōt babere niſi cām efficienex pctō ſuo amiſiſſe illā nobilitatē quā habebat in celo ⁊ incur tem. ⁊ ita neqꝫ deꝰ neqꝫ natura angeli pōt eſſe prima cā. ſed ne riſſe penā in inferno. ⁊ primuꝫ maxime diligit. ⁊ ſcd̓m maxime ceſſarium eſt ꝙ ipſa culpa qua diabolus ita egrotauit ⁊ egroodit. ergo penitet de hoc qd̓ fecit. vel de hoc qd̓ voluit vl̓ ſaltē tat vt nō pateat aditus gr̄e ⁊ in hoc ꝯſentiūt cōiter oēs qui re poſſibile eſt ip̄m aliqn̄ ad hunc ſtatum deuenire. ſi mō nō eſt. cte ſapiunt circa materiā iſtā. ¶ Sꝫ vnde habeat culpa diabo ergo pōt ex parte angeli eſſe dolor pnīe. ⁊ ex parte dei ꝯdona li hāc irremediabilitatē diuerſificati ſunt varie opināteſ. Qui tio mīe. ergo ⁊c̄. ¶ Itē on̄ditur. Qꝛ ſi voluntas angeli nō pōt uam em̄ ſumpſerūt rōnem ex cōparatione culpe ad ſeueritatē rectificari. aut hoc eſt ex parte dei. aut ex parte angeli. aut ex iudicātis. qꝛ em̄ diabolus ⁊ angeli eiꝰ grauiſſime peccauerūt. parte pctī. Oſtendit̉ igitur primo ꝙ nō ſit ex parte dei. tripli dn̄s ſeuerus iudex ſtatim ꝯdēnauit eos. ſicut iudex magnū la ci rationē. Prima eſt hec. obſtinatio male voluntatis vel imtronē in turpi latrocinio dep̄henſum ſtatim facit ſuſpēdi quāpoſſibilitatis ad rectitudinem voluntatis eſt defectus non uis differat ſuſpēdium vniꝰ parui latronis qui potuit habere poſitio. ergo nō babet cauſam efficiētem ſꝫ deficientē. ſed deꝰ aliquā excuſationē. Sed hec ratio cōgruitatis eſt. Qꝛ eſto ꝙ nulliꝰ eſt cauſa deficiēs. ergo nō eſt cā vel rō huius impoſſibi diabolus minꝰ peccaſſet. tūc videret̉ poſſe redire. ⁊ nos videlitatis. Scd̓a eſt hec. Deꝰ antecedēter oēs homīes ⁊ angelos mus ꝙ deus mīam facit cū ſceleratiſſimis frequenter. ⁊ aliqͦs vult ſaluos fieri. vt di. Dam̄. qꝛ non creauit ſiue plaſmauit ad aliqn̄ qui modicum peccauerūt demergit in infernum. ⁊ ideo penā: ſꝫ ad gloriā. Si ergo nō vult angelos malos beatificari cōgruītas tm̄ eſt. Alij ſumpſerūt rōnem ex cōparatione culpe hoc eſt ſolū volūtate ꝯſequēte: ſed voluntas ꝯn̄s eſt exceſſus ad naturā peccātis. qꝛ peccās fuit ſubſtātia ſpūalis oīno non ex cauſa nr̄a vel parte noſtra. ergo alia ratio eſt vlterior quababēs pōdus carnis ⁊ qꝛ ſubſtātia ſpūalis eſt ſemꝑ ī actu ſue re hoc ꝯcedit. nō ergo voluntas dei. Tertia eſt hec. ſi diabolꝰ vnde nō laſſatur. immo continuo bꝫ inordinatā voluntatem ⁊ veniam peteret dn̄s nō repelleret. qꝛ ſicut dicit Amb. ipſe reci continue gratiā impugnat. iō nō offertur ibi gr̄a. ¶ Sed iſte pit ꝯfugiētes ad ſe. hoc iuſticie eſt. ſed ꝯͣ iuſticiā deꝰ nullo mō non ſunt rōnes neceſſita tis. Tū qꝛ pondus carnis nō inclina facit. ¶ Preterea quātūcunqꝫ hō deo ẜuierit. ſi penitet de bo bat hoīem primum ad pctm̄. ideo nec adeo excuſabat vt pctm̄ nis deꝰ bona p̄terita nō acceptat. ergo ſil̓r ſi penitet de malo eius caperet remediū rectitudinis nec ecōtra carentia carnis videt̉ ꝙ mala remittat. ⁊ hoc ſpectat ad ſumme miſericordem adeo angelū impediebat. Simil̓r nec alia rō. qꝛ deus gratiaꝫ ergo rō quare voluntas diaboli nō pōt rectificari. non poteſt gratis datā frequēter dat homini exiſtēti in actuali volūtate pͥncipal̓r venire ex parte dei. vt ptꝫ ex hac triplici rōne Oſtēpeccādi. hec em̄ ſimul ſtat cū culpa. ⁊ huiꝰ exēplum pꝫ in pauditur ēt ꝙ nō ex parte nature angeli venit hec impoſſibilitas lo. qui cōuerſus eſt et circūdatus luce in actu ꝑſecutiōis ſunt Primo autoritate Aug. de fi. ad pe. Si hūana natura poſtꝙͣ a tn̄ ꝯgruitates quedā a latere. ¶ Alij ſumpſerūt rōnē ex parte deo auerſa bonitatē ꝑdidit volūtatis. ex ſeip̄a rurſum br̄e po culpe relate ad modū peccādi ꝑ oppoſitū ad pctm̄ hoīs. quia tuiſſet multo poſſibiliꝰ hoc natura angelica baberet. q̄ quāto em̄ hō alio ſuggerēte peccauerat. iō dignum fuit alio releuari minus grauat̉ pōdere terreni corꝑis. tanto magis hac eſſet p̄ Rurſus qꝛ totū genus humanū ceciderat. ne totū periret con dita facultate. ¶ Item hoc vr̄ ſcd̓a rōne. qꝛ angelus peccādo gruū fuit reduci ad rectitudinē. ecōtra eſt in angelicis ſpiriti nō amiſit arbitrij libertatē. qm̄ libertas ar. eſt ei naturalis. ſꝫ bus. qꝛ nō peccauerūt ꝑ tentationē. maxime luciter. iō nō rerōe li. ar. erat ſuſceptibilis rectitudinis a ſui natura. gͦ adhuc dijt. vn̄ Greg. in moꝝ. iiij. nūꝙͣ lumē priſtini ſtatus accepit. qꝛ ꝙͣtum eſt ex ꝑte nature ſue ſuſceptibile eſt. ¶ Itē ſi natura an nō ꝑſuaſus amiſit. Sil̓r qꝛ cecidit ẜm partē. ita ꝙ pctm̄ fuit geli eſt cauſa illiꝰ impoſſibilitatis. ⁊ cuiuſcūqꝫ res ꝑ modū na ticulare ⁊ ꝑſonale. iō nō debuit rectificari. vn̄ Augu. in enchi. ture eſt cā. deꝰ ſil̓r eſt cauſa. qꝛ ſola voluntas aduerſatur deo. Placuit vniuerſitatis ꝯditori. vt qm̄ nō tota multitudo ange ergo deꝰ eſſet cā qui talē naturā fecit. ſi ergo nullo mō deꝰ eſt loꝝ deū deſerendo perierat ea q̄ perierat in eterna dānatione cā impoſſibilitatis ad bonū. ergo nec natura angeli. Oſtendi remaneret. Sꝫ iſte ſil̓r ſunt rōnes ꝯgruitatis. qꝛ ſi hō peccaſtur etiā ꝙ rō nō ſit ex parte peccati angelici qꝛ pctm̄ angelicū ſet ꝓpria volūtate ſine ſuggeſtione vl̓ particulariter. nō video non excellit pctm̄ hoīs in infinitum ꝙͣtum ad aliquā conditio quō nō poſſet recuꝑare bonā voluntatem dn̄o reſtituēte. Alij nem. ergo nō nocuit in infinitū pluſꝙͣ pctm̄ hoīs. ſed pctm̄ bo ſumpſerunt rōnem per cōparationē ad ſtatū peccātis. qꝛ tem minis ⁊ ſ̄ auferat rectitudinē. nō tn̄ abſtulit poſſibilitateꝫ ad pus meriti. ⁊ ſtatus merēdi erat ipſis prefixus vſqꝫ ad primā rectitudinē ergo vr̄ ꝙ pctm̄ angeli. ⁊ ſi magis elōgauerit. non bonā oꝑationē vel malā. ⁊ ideo ſicut ho poſtꝙͣ tp̄s merēdi ꝑelongauit infinite. gͦ videt̉ ꝙ elongauit cū poſſibilitate ad retranſit. ꝙͣtūcunqꝫ peccauerit parū dum tn̄ mortal̓r. ⁊ qualiter ditum. ⁊ ita nō vr̄ rō ex parte pctī. ¶ Itē quātulacunqꝫ gr̄a ſi cunqꝫ peccauerit. vltra nō pōt bonā voluntatē reacqͥrere. ⁊ ſic adueniret volūtati diaboli expelleret totā culpam. loquor de de angelis intelligendū eſt. Et hoc mō aſſignauit Dam̄. cum gr̄a gratūfaciēte. ſed morbus qui modico remedio adueniēte dixit hoc eſt angelis caſus qd̓ hoībus mors. Et ſil̓r Auguſti. pōt curari nō d̓r de ſe incurabilis. ſed ꝑꝑ defectum remedij ſi de fi. ad pe. cū dixit. ſic creauit deus angelos vt qui vellēt per illud nō aſſit. ergo impoſſibilitas rectificationis vl̓ rectitudi petuo boni eſſent. ⁊ qui nollent nunꝙͣ eos diuina mīa repara nis in volūtate angeli nō eſt rōne culpe pͥncipal̓. ¶ Itē culpa ret. ita ⁊ tempus meriti ⁊ ſtatū prefixit vſqꝫ ad primū ꝯflictū. nō inducit neceſſitatē voluntati. qꝛ eſt in volūtate ẜm ꝙ volūEt hanc rōnem credo ꝓpriam ⁊ neceſſariā. Et hoc pꝫ qꝛ ſi alitas eſt. ⁊ ita ẜm ꝙ libera ⁊ ꝟtibilis ergo ſi nō inducit neceſſita qua paſſio ineſt aliquibus ſubiectis. ineſt eis ẜm aliquod cōtem. gͦ nō aufert poſſibilitatē ad oppoſitum. ⁊ ita ad rectitudi mune. Diabolus aūt non pōt voluntatē recuꝑare. ita eſt obſti nem. ergo non venit illa impoſſibilitas ex ꝑte pctī. ergo nullo natus. ⁊ ſil̓r iudas. ⁊ alius hō peccator dānatus. Conſtat ꝙ h̓ ī mō. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſctī dicunt ⁊ autoritates. volūtas dia eſſe nō poteſt nec rōne nature. nec rōne modi peccādi. qꝛ non boli nullo mō poteſt rectificari ẜm ꝙ hoc verbū poteſt p̄dicat eſt cōe. ſi ergo nō inuenitur cōitas niſi ex parte ſtatus. qꝛ vter quādam potentiā bn̄tem aliquā ordinationē ad actum. Naꝫ ſi qꝫ eſt extra ſtatū meriti. manifeſtum eſt ꝙ iſta eſt rō potiſſima intelligat̉ de potētia efficiētis abſolute abſqꝫ dubio potēs eſt ⁊ ueceſſaria. Et hoc clarius ptꝫ in pctō hoīs ſi diligētius cōſi deus diabolo reſtituere bonā voluntatem. tn̄ ex parte diaboli deretur. Nā pctm̄ iude in principio nō abſtulit poſſibilitatem nō eſt ordinatio aliqua ad hoc. īmo facta eſt voluntas eius im ad iuſticiā. Et tn̄ ſine additione ⁊ fine innouatione ſolo tempoſſibilis. vt ſctī dicunt ⁊ rōnes on̄dūt. Si aūt querat̉ cauſa pore merēdi trāſeunte factus eſt impoſſibilis ad bonā volūta impoſſibilitatis ad rectitudinē. intelligendū eſt ad hoc ꝙ ad tem. Deus em̄ decreuit offerre gratiāꝙͣdiueſt tēpus merendi rectitudinē volūtatis ꝑ actuale pctm̄ lapſe duo ꝯcurrunt. ſcꝫ quo tranſeūte cū non faciat ꝯtra ſuā diſpōnem) nō offert graex parte volūtatis pnīa. ex parte dei gr̄a ſanās ⁊ vtrūqꝫ deeſt tiam que preueniat voluntatē ⁊ formet ad pnīam ⁊ ita remanet diabolo. ⁊ iō oīno deeſt ei via rectificationis. Si q̄ras vlteriꝰ volūtas in impenitētia ſempiterna. ⁊ ita culpa. ¶ Et ſi tu obij qd̓ hoꝝ eſt rō defectus alterius. dd̓ꝫ ꝙ defectus pnīe eſt ratio cias ꝙ cū deus p̄uicterit ꝙ diabolus lapſurus erat ſiue pecca quare deficit gr̄a gratūfaciens. qꝛ ad illā diſponit pnīa infor 2 turus. quare prefixit ei ita modicū tp̄s merēdi vt nō haberet mis. Rurſus ſi queratur quare deficit penitētia. dd̓m qꝛ defi ſpaciū redeūdi. Notādum ad hoc. ꝙ in ꝯditione rerū nō atten cit gr̄a gratis data que p̄uenit voluntatem vt peniteat. ⁊ fine ditur rō mīe ⁊ iuſticie pͥncipal̓r. ſed ſapīe. Decreuit em̄ diuīa qua nemo vnꝙͣ ſe preparat ad gratiā ſicut infra patebit. Si q̄ ſapīa in vniuerſo facere duplicē creaturā rōnalē ad hoc ꝙ cēt ratur vn̄ veniat defectꝰ gr̄ie gratis date. vel q̄ ſit rō. abſqꝫ du vniuerſum cōpletum. Unā corpori vnitam. vt animā rationalē

I Secundi Ciori a tia ſpūalis non laſſata in oꝑando. ergo ⁊c. ¶ Item. j. Io. iij. aliā abſolutā ⁊ ſpūalē vt angelū. ⁊ qm̄ ſubſtātia oīno ſpūalis oīno eſt incorruptibilis ⁊ ingn̄abilis non potuit vnus angelꝰ Diabolus ab initio peccat. glo. Ab initio creationis ſue incipiens peccat ꝯtinue vſqꝫ in pn̄s. ¶ Itē Aug. de fi. ad pet. loex alio ꝓduci. ideo ſil̓ ꝓducti ſunt. ⁊ ſicut ſimul ſunt ꝓducti: ita etiā ſimul glorificādi. ſiue diſpoſiti ad ſil̓ glorificari. Et qꝛ ſūt quens de demonibꝰ dicit nec mala pn̄t voluntate carere nec pena. Si tu dieas ꝙ loquit̉ de habitu nō de actu. obr̄ ꝙ de aſpūales ⁊ incorꝑales ⁊ incorruptibiles nullo mō bn̄tes retar ctu ꝑ Hiero. qͥ dicit ꝙ diabolus adhuc idē ſibi arrogat qd̓ priꝰ datiuū. hinc ē ꝙ ī loco gl̓e ſunt ꝯditi.ſ. ī empyreo. ⁊ ita de ꝓxi p̄ſumpſerat. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. Diabolus eſt obſtinatꝰ. ſꝫ obmo ad gl̓iam diſpoſiti ⁊ rōne nature ⁊ loci. ⁊ iō tp̄s meriti eſt eis ita p̄fixū ſicut potuit. ⁊ iō vſqꝫ ad primā auerſionē ⁊ ꝯuerſtinatio eſt ꝯfirmatio in priori malo. gͦ diaboli volūtas ē ꝯfir mata in malo qd̓ cōmiſit. ergo ab illo non pōt recedere. gͦ ⁊c. ſionē deliberatiua. Hoī ꝟo qꝛ ꝯditus eſt in corꝑe aīali ad pro ¶ Itē angeli ꝯfirmati in bono ꝯtinuo hn̄t bonā volūtatē ba creandā ꝓlē ad cultū dei. ⁊ ita in diſpōne remotiori a gl̓a. dabitu ⁊ actu. ⁊ eādem quā habuerūt in ſui glorificatione. gͦ ab tus eſt locus diſtās ad merendū a ſui ꝯditōe.ſ. paradiſus ter oppoſitis ſil̓r vr̄ de demonibꝰ. cuꝫ ſint obſtinati in malo. ſicut reſtris. ⁊ p̄fixus eſt ei terminꝰ diuturnꝰ ꝑꝑ officiū ꝓcreādi ꝓlē illi ꝯfirmati in bono. ¶ Itē ſi poſſet ab actu male voluntatis ⁊ ꝓpterea cū peccauit āgelus ſtatiꝫ exit tꝑs meriti ſtatuti. hō deſiſtere poſſet aliquo mō ſe ad gr̄aꝫ p̄parare. qꝛ dimittere aꝟo nō. ⁊ iō iſte potuit rectificari. ille ꝟo nō. Et hͦ ē qd̓ d̓t Aug. ctum pctī eſt p̄parare ſe ad gratiā. ſꝫ ip̄e nullo mō pōt hoc ſide mi. ſacre ſcripture. Angelus de ſublimiſſimo ſui ordīs ſtacut ſupra ꝓbatū eſt. ergo ⁊c. ¶ Cōtra. Iac. ij. demōes credūt tu cecidit. iō reſurgere nō potuit. Pꝫ igr̄ ꝙ volūtas angeli nō eſt rectificabil̓. nec fuit a tꝑe ex qͦ cecidit. qꝛ em̄ fuit extra ſta⁊ ꝯtremiſcūt. ſꝫ credere ⁊ timere nō ſunt actus malevolūtatis ergo videt̉ ꝙ aliqn̄ mouent̉ ſine obliqͥtate. ⁊ ita aliqua eſt īter tum meriti. certiſſime reuelata ē ei ſua dānatio. ⁊ iō ſicut beapolatio. ¶ Itē ſi ꝯtremiſcūt. ⁊ timor retrahit a malo actu. gͦ vi ti nō pn̄t timere dānationē. ita angelus malus ꝑꝑ certitudidetur ꝙ den̄ſtāt aliqn̄. ¶ Itē. ij. pe. ij. demones nō portāt adnem dānationis nō pōt ſperare ſalutē ⁊ ꝑꝑ abſentiā gr̄e nō p̄t uerſus ſe execrabile iudiciū. glo. magnitudine penaꝝterriti. a penitere. ⁊ iō nec bonꝰ eſſe. His viſis facile eſt ad oīa obiecta 11 iudicio p̄ſumptionis deſiſtūt. gͦ vr̄ ꝙ ceſſauerit in eis p̄ſumen zſoluere. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ p̄t eſſe ꝯdonatio mīe. dd̓m ꝙ pōt di ꝑuerſitas ſaltē ꝙͣtū ad actū. ¶ Itē demones natural̓r dili de potētia abſoluta: ſꝫ de potētia ordinata q̄ operat̉ ẜꝫ ordinē gunt deū. vt dicit Aug. ꝙ nulliꝰ ꝯſcīa pōt deū odiſſe. ⁊ ſi nō di fapīe. ⁊ illū ordinē deꝰ non corrūpit. immo inuiolabil̓r ſeruat. ceret verū vr̄ qꝛ vitiū nō delet extrema nature veſtigia. ſi igit̉ non dꝫ eſſe nec pōt eſſe. qꝛ ꝯſiliū dei ⁊ diſpoſitio nō pōt mutadiligere deū eſt naturale. gͦ adhuc ſunt habiles ⁊ apti ad hunc ri aliqua rōne. ¶ Ad illud qd̓ dicit. ꝙ ſumme dꝫ manifeſtari ſuntꝰ actū. eſto gͦ ꝙ exeāt in actu. cū nō moueant̉ ſil̓ pluribꝰ motibꝰ mīa. dd̓m ꝙ ita dꝫ manifeſtari mīa vt manifeſtetur ⁊ iuſticia. tunc vt vr̄ ceſſant ab actu volūtatis male. ¶ Itē diabolus ten ⁊ iō decreuit diuina bonitas in hoīe infirmiori ⁊ miſerabiliotans hūc hoīem p̄t deſiſtere ab actu exteriori. ita ꝙ nihil mali ri manifeſtare mīam. ⁊ ſumme manifeſtauit. qn̄ vnigenito nō exteriꝰ nec illi nec alij faciat. ſꝫ plus ſumꝰ dn̄i actuū interioruꝫ peꝑcit in angelicis ſpiritibus placuit iuſticiā manifeſtare et ꝙͣ exterioꝝ. gͦ pōt deſiſtere vt nihil actu male velit. ¶ Itē vide ſapiētiſſime ⁊ elegātiſſime factū eſt. qꝛ mīa nō aufert iuſticiaꝫ tur ꝙ voluntao p̓ma ſuꝑbiendi in eo deſierit. qꝛ ceſſante cā ceſ nec ecōuerſo. ⁊ iō errauit Orig. qͥ totū dedit mīe dei ⁊ abſtulit nō fi ſat effectꝰ: ſꝫ rō q̄ mouit diabolū ad appetendū diuinā celſitu locū iuſticie. ꝙ ꝙͣuis nō ſit tāte impietatis in ſuꝑficie tn̄ eqͣlis re. q dinē fuit pulchritudo ⁊ ſtrenuitas naturaliū. ⁊ p̄excellētia re erroris eſt auferre a deo actū iuſticie ſicut auferre actū mīe. 1 ſpectu oīm. iō ſperauit poſſe obtiner̄ ⁊ appetijt. ſꝫ mō nō hꝫ ī ſe ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de dolore pnīe ꝙ pōt eſſe in diabolo. dd̓m ſu at iſtā celſitudineꝫ. gͦ vt vr̄ nec illā voluntatem. gͦ vr̄ in eo variata. ꝙ dolor pnīe eſt duobꝰ modis. Aliqͥs em̄ dolet de culpa ꝑꝑ dā is. affectio. ¶ Itē differt dilectio ⁊ appetitꝰ. qꝛ dilectio eſt boni num qd̓ incurrit ⁊ leſionē. ⁊ ſic dolere pōt qͥs ex puris natura ndia ſed appetitus eſt boni vt vnibilis. qꝛ hō appetit bonum ſibi. ⁊ libus ſine gr̄a gratis data. ⁊ tūc dolet qn̄ maiorē ſentit leſionē bonū ſibi nō eſt vnibile ſibi. ſed diabolus bn̄ videt ꝙ non pōt ꝙͣ delectatione. hāc diabolus mō non hꝫ ꝑꝑ habitudinē peccā ad dei celſitudinē ꝑuenire. qꝛ reuelata eſt ei ſua dānatio vt d̓t di. ſed tn̄ babiturus eſt cū abſorbebit̉ a penis poſt iudiciū. ſꝫ Aug. de mi. ſa. ſcri. ad ſue dānationis cumulum deſperauit. pnīa hec nō diſponit ad gr̄aꝫ īmo ſolū eſt pena. qꝛ ſic penituit ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ loqui ꝯtingit de mala voluntate tripl̓r.ſ. ꝙͣtum etiā iudas. Alio mō eſt dolor pnīe qn̄ qͥs dolet de culpa qꝛ dei ad deformitatē ꝙͣtum ad ꝓnitatē ⁊ ꝙͣtuꝫ ad actualitatē. Quā offenſiua. ⁊ hic dolor diſponit ad pnīam. ⁊ hic non eſt ſine gr̄a tum ad deformitatē eſt in mala volūtate diabolus ꝯtinue. ita gratis data. ⁊ hūc dolorē diabolus vel demones habere non ꝙ nulla interuenit variatio per deformitatꝭ deſitionē ſiue mipn̄t. qꝛ ſunt exͣ ſtatū in quo dat̉ gr̄a. ⁊ irregreſſibil̓r ſunt extra norationē. qꝛ ita adbeſit macula pctī volūtati diaboli vt nuls ⁊ ita pꝫ illud. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ſcd̓o. vn̄ veniat impoſſibililo mō poſſit ab illa ſeparari. Quātuꝫ ad ꝓnitatē eſt ꝯtinuatio tas. ꝯcedendū ꝙ nō venit ex ꝑte dei ſicut on̄dunt tres prime eiuſdē. ita tn̄ ꝙ interuenit variatio ꝙͣtū ad modū inclinandi. rōnes. nec ex ꝑte nature angeli. ꝙͣtū ē de ſe. ſicut on̄dunt tres Diabolus em̄ ad idip̄m qd̓ pͥmo appetijt. etiā nūc ad ꝓnitatē rōnes ſcd̓o loco poſite. nec etiā ex ꝑte magnitudinis pctī. ꝙͣtū bꝫ. ſed differēti mō ꝙͣ priꝰ. Prius em̄ appetijt cū ꝓpoſito obtieſt de ſe. ſicut on̄dunt tres rōes vltime. ſꝫ hͦ hꝫ culpa rōne ſtanendi. vn̄ dixit ponā ſedē meā ad aquilonē ⁊c. nūc appetit ꝙͣtus. Qꝛ em̄ eſt volūtas extra meriti ſtatū. abeſt oīs gr̄a qꝛ in i tum in ſe eſt ſicut ambitioſus. qͥ ſperat obtinere ep̄atuꝫ. ⁊ ſi no ſtatu dānationis adeſt deſperatio certiſſima. q̄ due ſunt ꝯdiobtineat. nō recedit ambitio. ſꝫ modus ambiendi variat̉ ſic ⁊ tiones oīno diſponētes volūtatē ad īpoſſibilitatē rectitudīs. in diabolo eſt. Quātum ad actualitatem eſt ꝯtinuatio in actu Tn̄ illud qd̓ obr ꝙ nō p̄t venire ex ꝑte pctī: qꝛ nō excedit ī infi peccādi. tn̄ interuenit variatio ꝙͣtum ad genus. qꝛ non peccat nitum pctm̄ hoīs. Quidā voluerūt ſoluere ꝙ īmo. qꝛ intellectꝰ ꝯtinue peccato vnius generis. cum non moueatur ſimul moti angelicus eſt deiformis. ⁊ iō intelligit in inſtāti. rōnalis ſiue bus diuerſis. Modo em̄ peccat ſuꝑbia. modo īuidia. mō alijs collatiuus in tꝑe. ⁊ iō qꝛ pctm̄ angeli ē ꝯtra deiformē intellemodis. tn̄ voluntas eiꝰ nunꝙͣ reqͥeſcit. qꝛ nunꝙͣ laſſat̉. cū ſit in ctum. excedit improportional̓r pctm̄ hoīs ſicut linea īproporcorruptibilis. ⁊ cū in ea regnat ꝑuerſitas. ſemꝑ oēm actū quē tional̓r excedit punctū. ⁊ tp̄s inſtās. Sꝫ hoc nō opꝫ dicere. qꝛ elicit deformat ⁊ deprauat. ⁊ ita ꝯtinue peccat. ⁊ ꝯcedēde ſūt nō opꝫ ꝙ morbus incurabil̓ curabileꝫ excedat in infinitum. qꝛ rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ credunt ⁊ con vnus morbꝰ qͥ in vno ſtatu ē curabilis. ꝑ cremētum ſiue ꝑ diu tremiſ. dd̓m ꝙ actus iudicatur bonus dupl̓r. Aut ex ſe vtputurnitatē fit incurabilis. ita eſt manifeſte in morbo corporali. ta qn̄ eſt actus virtutis eliciētis ip̄m. vt abſtinere a voluptati Sil̓r videmꝰ manifeſte in morbo ſpūali. Pctm̄ em̄ an̄ mortē ē bus ⁊ ꝯſimiles. Aut ex adiūcto: ſicut ire ad ſctm̄ Iacobū. Sic curabile ſolo aūt exceſſu mortis fit incurabile. Sil̓r videmus actus malus d̓r dupl̓r. aut qꝛ directe elicit̉ a vicio. vt velle p̄eſin caſu qͥ em̄ cadit de loco parum eminēti nō morit̉. qͥ autē de ſe aut qꝛ viciū deformans ꝯcomitat̉. vt dare elemoſynā ꝑꝑ va turri cadit ſine remedio ledit̉. ſꝫ tn̄ magnitudo ⁊ altitudo non nam gloriā. vel cū murmure ⁊ impatientia. ⁊ hoc modo deforeſt improportionabilis altitudini. ⁊ ideo nō valet illa ratio. mat diabolus actū credēdi. qꝛ cū murmure ⁊ impatiētia ⁊ diſSuppoſito ꝙ in voluntate demonum plicētia illius qd̓ credit mouet̉ in actū illum ⁊ ita credēdo pec Queſtio. lj. nā nit poſſibilis rectificatio. q̄rit̉ ſcd̓o cat. non quia credit. ſed quia nō eo modo quo credere dꝫ crevtrum ſit in eis male voluntatis ꝯtinuatio. Et ꝙ ſic vr̄. ij. cor. dit. Simil̓r iudicandū eſt ſi diabolus deo obediat. ¶ Ad illd̓ īt vj. Que ꝯuentio xp̄i ad belial. glo. ſicut xp̄s oīa bene facit ita qd̓ obijcit̉ de timore dico ꝙ veruꝫ eſt ꝙ timet. ſed tn̄ timor ita diabolus oīa male facit. ſed ſemper facit aliquid qꝛ eſt ſubſtā exilis eſt

Diſtinctio ſ exilis eſt ⁊ volūtas peccādi adeo eſt improba ꝙ ꝑꝑ hoc nō ceſ uetur in deū ſicut in hoīem. ſi gͦ multiplicādo ⁊ iterādo pctm̄ ſat. ſicut in latrone qͥ licꝫ time at furcas tn̄ ꝓpter appetitū fuin hoīeꝫ intēdit̉ ⁊ creſcit in eo malicia. pari rōne cū odit ⁊ blarandi non ceſſat a furto. ⁊ in ip̄o timore peccat. qd̓ diſplicet ei phemat deū. ꝙ nullo mō pōt fieri. Preterea nō ē pctm̄ in qͦ nō gdiuina iuſticia quā formidat. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ a iudiꝯtēnatur ⁊ offendat̉ deꝰ ⁊ in quo peccās nō auertat̉ a deo ercio p̄ſumptionis deſiſtūt. dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt. ꝙͣuis non augo in oī pctō creſcit mala volūtas in cōparatione ad deū. Cō deant appetere qd̓ pͥmo auſi ſunt. tn̄ improba volūtate nō deſi tra. Oppoſita nata ſunt fieri circa idē. ſꝫ demōes nō pn̄t ꝓfice ſtunt appetere. ⁊ ſi viā poſſent inuenire ꝑ quā crederēt attinre gͦ nō pn̄t magis deficere ſiue peiores eſſe. ¶ Itē hoc vr̄ per gere abſqꝫ dubio idē p̄ſumerēt nūc. Un̄ ꝙͣuis ſit iudiciū varia ſil̓e in hoībus dānatis. qꝛ diabolus ⁊ hō mortuꝰ ſiue dānatus tum ꝓpter penaꝝ intuitū. tn̄ appetitus nō eſt auulſus nec ma ſunt in conſil̓i ſtatu. ſicut d̓t Dam̄. ꝙ hoc eſt hoībꝰ mors qd̓ eſt lum deſideriū. immo regnat actu. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de moangel̓ caſus: ſꝫ poſt mortē mala voluntas in hoīe nō creſcit. gͦ tu naturali. rn̄det quidā ꝙ natura ⁊ ſi non ſit extincta eſt tn̄ anec in demone poſt caſum. ¶ Itē on̄ditur hoc ꝑ ſil̓e in bonis deo cōſopita ⁊ li. ar. malicia ſuperata ꝙ in actū ſuū nō pōt exi angel̓. Sil̓is em̄ eſt ſtatꝰ bonoꝝ in bono. ⁊ maloꝝ in malo. ſꝫ in re. Aliter tn̄ pōt dici ꝙ ſicut libera voluntas deformat actum bonis nō pōt creſcere bona volūtas. ergo nec in malis mala. credēdi. ita etiā deformat actū naturalē cū ei adiungitur. Ex ¶ Itē angelus ſimplex ē ⁊ nullū hꝫ retardatiuū. gͦ in pͥma cō emplū huius eſt hoc. lꝫ auarus natural̓r appetat beatitudinē uerſione tm̄ ſe ꝯuertit ꝙ nō pōt ampliꝰ ꝯuerti. gͦ ſil̓r tm̄ ſe auer tāta eſt tn̄ ꝑuerſitas iudicij in eo ⁊ voluntatis vt nō dicat eſſe tit ꝙ nō ampliꝰ pōt. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē in nullo creſcit mala volūtas beatitudinē niſi in diuitijs. ⁊ ita nunꝙͣ exijt in appetitū beati in qͦ nō creſcit demeritū. ſꝫ demeritū nō creſcit in eo. qꝛ nō pōt tudinis. niſi vt eſt in diuitijs ⁊ ita appetēdo illā beatitudineꝫ euitare pctm̄. gͦ ſi neceſſe eſt diabolū male velle. impoſſibile ē peccat. qꝛ motū illū quē natura incobat incitando. volūtas cō malā voluntatē in eo creſcere. ¶ Itē diabolus ⁊ demōes ſūt ſūmat deformādo. ſic intelligenduꝫ eſt qꝛ diabolꝰ naturaliter redditi oīno īpoſſibiles ad gratiā in pͥmo lapſu. nec pn̄t magꝭ diligit deū vt ꝯſeruatorē. ſed voluntas diaboli illā dilectionē impoſſibiles eē. Sꝫ ꝙͣto creſcit mala volūtas. fit maior elōga refert ad ꝓpriam vtilitatem. ideo peccat. qꝛ ⁊ ſi deum diligat. tio a gr̄a. ſi gͦ nō pn̄t magis elōgari. ſicut cecus nō pōt plus ce tn̄ ꝓpter ſe diligit. bn̄ igitur ꝯcedo ꝙ exit in actū naturalem: cari. gͦ ⁊c̄. ¶ Rn̄. Triplex eſt hic modus dicēdi. Quidā eī ſen 18 ſed nunꝙͣ impure naturalē. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ pōt deſiſerunt ꝙ ſicut in angelis bonis volūtas bona creuit in prima ſtere ab actu exteriori dd̓m ꝙ non eſt ſimile. qꝛ diabolus cum ꝯuerſione vſqꝫ ad terminū. ita ꝙ ampliꝰ in ſe nō p̄t creſcere. ſꝫ nō obdormiat ſemꝑ in eo vigēt interiores virtutes. ⁊ ita ſem ſolū in effectibꝰ bonis quos efficiūt circa hoīes. Sil̓r in angel̓ ſunt in actu velit nolit. ſicut in hoīe vigilāte. ſed opus ad alte malis dicere voluerūt ꝙ in p̓ma auerſione auerſa eſt volūtas rum ſubeſt oīno li. ar. ideo pōt ceſſare ab hoc vel ab illo ẜm di eoꝝ in termino. ita ꝙ tm̄ fuit dep̓uata volūtas maloꝝ ꝙ āpliꝰ uerſas ꝯuerſiones. ſed nūꝙͣ ab om̄i. ¶ Qd̓ ergo obr̄ ꝙ magis nec dep̄uat̉ nec creſcit. ſꝫ ſolū in effectibꝰ malis qm̄ plura maſumus dn̄i actuū interioꝝ ſi intelligatur ꝙͣtū ad cobibitioneꝫ la ex eqͣli volūtate ſꝑ facit. Et qꝛ ſuppliciū nō tm̄ reſpicit intē ꝓpriā. manifeſte falſum eſt. ſi ꝙͣtū ad cohibitionē alienā verū tionē volūtatis. ſꝫ ēt actū exteriorē. iō grauiꝰ punit̉ diabolus eſt qꝛ aliquis pōt me cohibere ab actu exteriori ⁊ compellere. ex malis q̄ cōmittit. Rōnē aūt huiꝰ poſitiōis aſſignāt ſimplinō ſic eſt de interiori. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō videt̉ mō ſuꝑbi citatē ⁊ ſpūalitatē angelicā q̄ nullū hꝫ retardatiuū. ⁊ iō total̓r re. qꝛ ceſſauit cauſa. dd̓m ꝙ eſt cā inducēs: ſed tn̄ nō efficiens ⁊ in termīo in p̓ma ꝯuerſiōe ſe ꝯuertit. hō aūt nō ſic. Alioꝝ po nec ꝯſeruās. ⁊ hac ceſſante nō ceſſat effectus. ſicut ptꝫ manife ſitio eſt iſta ꝙ ī malis angelis ſimpl̓r loquēdo creſcit malicia. ſte. ⁊ talis fuit in diabolo pulch̓ritudo. Eſt alia efficiēs ⁊ ꝯſer ⁊ male volūtatis deordīatio. Sicut em̄ pꝫ ex ꝓbleumate p̄ceuans. ⁊ talis fuit volūtas diaboli obliqua ⁊ aduerſa. ⁊ hec ſi dēti diabolꝰ ꝯtinue peccat ⁊ nouas malicias qͦtidie excogitat eſt in diabolo. ideo ſemꝑ in eo eſt ſuꝑbia. ⁊ ꝙͣuis non exurgat ⁊ qm̄ qꝛ mala facimꝰ mali ſumꝰ ⁊ qd̓libet malū adimit ex habi ad illud obtinendū. tn̄ adhuc aſſurgit ad illud quod pōt ⁊ am litate volūtatis. qꝛ alit̓ nō eēt malū. iō ſꝑ babilitas minuit̉ et iꝰ plius ꝙͣ pōt. qꝛ ad dn̄ium hoīm emaxime ſctōꝝ. ¶ Ad illud qd̓ volūtas magis ⁊ magis deordinatur. Nec ē ſil̓e d̓ bōis. qꝛ bo vltimo obr̄ ꝙ appetitus eſt rei vnibilis. dd̓m ꝙ appetitus abnū opꝰ nō ita apponit ad bonitatē gr̄e vl̓ volūtatis. ſicut pctm̄ ſolutus ⁊ deliberatꝰ eſt rei vnibilis ⁊ poſſibilis. ⁊ iſte eſt appe qd̓libet adimit. Sꝫ qꝛ durū vr̄ dicere ꝙ diaboli malicia nō in titus cū eligentia. Sed appetitus velleitatis qui eſt impoſſitēdat̉ cū dicat̉ ī psͣ. ſuꝑbia eoꝝ qͥ te oderūt aſcēdit ſꝑ. ⁊ expobiliuꝫ nō eſt rei vnibilis ẜm veritatē. ſꝫ rei q̄ deſiderat̉. ſicut anit̉ de demōibꝰ. Et iteꝝ irrōnabile vr̄ ꝙ ita creſcat ī diabolo liqͥs appetit eſſe velox ſicut irūdo ⁊ ſimilia. diabolꝰ aūt qd̓ pri malicia ſicut ī pure viatore. cū iā ſit ī ſtatu dānatiōis. ⁊ neceſus appetijt eo mō quo appetijt. voluntate eligētie nō appetit. ſitatē habeat ad aliqͣ mala. Ideo ē tertiꝰ modꝰ dicēdi ꝙ ī diaſed ſolū ꝙͣtū eſt de ſe. Si tn̄ aliquis contendat qd̓ appetit. fabolo creſcit malicia volūtatis ꝙͣtū ad viꝫ adminiſtratiuā qͣ cō tendū eſt ꝙ iudiciū eius eſt peruerſum ſiue eſtimatio ſaltē in uertit̉ ad hoīem. ſꝫ nō ꝙͣtū advim ꝯtēplatiuā qͣ eſt ſimpl̓r ⁊ ne tellectꝰ practici quo iudicat ſe ad illud poſſe ꝑuenire ꝙͣuis iuceſſario auerſꝰ a deo. Rō aūt huiꝰ poſitiōis eſt iſta. Ad cremē diciū ſpeculationis dictet contrarium. tū em̄ volūtatis male ſiue demeri i nō ſufficit īordīata affectio ¶ Utrū in demonibꝰ ſit male volūtatis G qꝛ hͦ eſt in dānatis ⁊ erit ī ſempiternuꝫ. ſꝫ reqͥrit̉ vltra tp̄s meri Queſtio. li.j. intēſio. Et ꝙ ſic. Iſid̓. de ſum. bo. dia ti ⁊ ſtatꝰ merēdi vl̓ demerēdi. diabolꝰ autē ē in ſtatu demeren bolus nō ꝑ hoc ꝯtētus ē ꝙ deo equalē ſe exiſtimās cecidit: ſꝫ di ꝙͣtuꝫ ad vī admīſtratiuā. nō ꝙͣtuꝫ ad ꝯtēplatiuā. Et iō cre ēt ſe ſuꝑiorē deo dicit. gͦ vr̄ creuiſſe ſuꝑbia. ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ ſcit demerituꝫ ⁊ pctm̄ ꝙͣtuꝫ advim admīſtratiuā ⁊ nō ꝙͣtuꝫ ad mala facimꝰ mali ſumꝰ. gͦ quāto plura mala. tāto peiores ſum cōtēplatiuā. Rō autē huiꝰ ptꝫ ſi reuocēt̉ ad memoriā p̄dicta ī ſꝫ diabolus plura mala fecit poſt lapſum. gͦ peior eſt nūc ꝙͣ qn̄ ſolutiōe p̄cedētis primi ꝓbleumatis. vbi tactuꝫ ē d̓ p̄fixiōe tē cecidit. gͦ creuit in eo volūtatis deordīatio. ¶ Itē diabolo de poris ad merenduꝫ ip̄i angelo. Dictuꝫ eſt em̄ ꝙ angelus ſpiribet̉ maior pena nūc ꝙͣ qn̄ cecidit. hͦ nō ē dubiū. ſꝫ premiū in bo tual̓ ⁊ incorruptibil̓ ⁊ ꝓpinquꝰ ad gl̓iam eſt ꝯditus. iō ē ibi tē nis nō auget̉ niſi creſcat bona volūtas. gͦ nec in malis ſupplipus breue p̄fixū. hoī ꝟo terminꝰ longus. ſꝫ qꝛ deꝰ ſic ꝯdidit vni cium niſi creſcat mala volūtas. ergo ⁊c. ¶ Itē maluꝫ eſt priuerſum. vt maior ⁊ potētior minorē adiuuet. iō non tm̄ angelo uatio modi ſpēi. ⁊ ordīs ſꝫ iſta nō pn̄t total̓r ab aliqͦ remoueri dedit vim ꝯtēplatiuā qua mereret̉ ⁊ ad deū ꝯuerteret̉. ſꝫ etiā alioqͥn caderet ī nō ens. qꝛ d̓t aug. ꝙ vbi hec nl̓ia ſunt nullū bo adminiſtratiuā qua hoī ſuffragaret̉. Qꝛ ergo via ꝯtēplatiua num ē. gͦ ſi nō ſunt oīo ablata pn̄t adhuc minui ſꝫ hͨ diminuūt̉ erat ipſiꝰ angeli in ſe. ꝙͣtum ad illā prefixū eſt ei merēdi ⁊ deꝑ pctm̄. cū gͦ diabolus peccet. tāto magis diminuunt̉ ꝙͣto ma merēdi vſqꝫ ad primā ꝯuerſionē vel auerſionē. Sed qꝛ admīgis peccat. ſꝫ ꝙͣto magis diminuunt̉. tato peior ē volūtas gͦ ⁊c̄ niſtratiua reſpectū bꝫ ad hoīem ideo prefixum eſt angelis ſpa ¶ Itē qͥ ꝓcurat homicidiū corꝑale eſt homicida. ⁊ ꝙͣto plura cium merēdi ⁊ demerēdi vſqꝫ quo hoīes aſſumētur total̓r ad homicidia ꝓcurat. tāto peiorē in eo volūtas. gͦ pari rōne īmo gloriā. Manſit ergo ꝙͣtum ad vim iſtā ſtatus merēdi vl̓ deme fortiori qͥ mortē ſpūalē ꝓcurat homicida ē. ⁊ q̄ pluriū mortē ꝓ rendi. ⁊ manet vſqꝫ ad diem iudicij. ſꝫ quoniā merituꝫ ⁊ deme curat peior ē ſꝫ diabolus poſt mortē pͥmi hoīs d̓r̄ fuiſſe homici ritum non eſt in vi adminiſtratiua niſi per vim contēplatiuaꝫ da ab initio. qꝛ ꝓcurauit eiꝰ lapſum. ſed ꝓceſſu tꝑis ꝓcurauit ⁊ in bonis ꝯtemplatiua ita eſt ꝯuerſa ad bonum ꝙ non poteſt mortē pluriuꝫ. gͦ in malicia creuit. Si tu dicas ꝙ creuit mala auerti. ideo adminiſtratiua nō bꝫ niſi locū merēdi. Ecōtra qꝛ volūtas in cōparatione ad hoīeꝫ. nō in cōꝑatione ad deū on̄in malis ita eſt auerſa ꝯtēplatiua ꝙ nō pōt ꝯuerti. ideo ꝙͣtuꝫ ditur ꝙ iſta rn̄ſio nulla ē. Primo qꝛ diabolus inordinate moad adminiſtratiuā non hꝫ niſi locū ⁊ ſpaciū demerēdi ⁊ in hoc

F Secundi Libri c nit eſſe rōnalis. ſed poſt ꝯfirmationē libe. arbi. definit eſſe ad patꝫ ꝙ diuinū decretū manet iuſtū ⁊ inuiolatū. qꝛ tp̄s quod a oppoſita. ergo definit eſſe rōnalis ptās. ſed nulla potētia rōꝯditione p̄fixerat nō debuit auferre nec bonis nec malis. ⁊ il nalis pōt fieri nō rōnalis manēs eadē. ergo ⁊c̄. ¶ Itē potenlis quidē diligētibus deū ſpaciū illud ꝯuerſum eſt in bonum. tie diſtinguunt̉ ꝑ actus ⁊ actus ꝑ obiecta. vbi ergo ſunt diuer impijs aūt ⁊ pctōribus angelis cōuerſum eſt in malū. ⁊ ideo ſa obiecta. neceſſe ē ēt potētias diuerſificari. ſꝫ li. ar. ante ꝯfir ptꝫ quō creſcit mala volūtas in malis.ſ. ꝙͣtū ad vim adminimationē pōt in malū. poſt cōfirmationē nō pōt ergo eſt aliud ſtratiuā ſolū. Nec eſt oīno ſil̓e in bonis ⁊ malis qꝛ volūtas in ⁊ aliud. ¶ Cōtra. Anſel. de li. ar. dicit ꝙ li. ar. eſt ptās ſeruādi bonis ꝓpter influentiā ꝑfectā ſtatim ꝑuenit ad terminū. ⁊ iō rectitudinē ꝑꝑ ſe. ſꝫ hec ptās in confirmatione nō tollitur ſed ꝙͣuis plura bona faciāt. tn̄ volūtas bona ꝓpter hoc nō intēdi fortificatur. ergo li. ar. nō mutatur. ¶ Itē gr̄a naturā ꝑficit ⁊ tur. ſꝫ in alijs nō eſt ita. qꝛ corruptio venit ab ipſis ⁊ nō potue ꝯfirmat. ſꝫ nihil qd̓ alterū ẜm naturā ꝑficit ⁊ cōplet mutat eiꝰ runt ita ſe īficere qͥn adhuc magis ꝙͣdiu durat tp̄s vn̄ ⁊ creſcit naturā. gͦ gr̄a adueniēs li. ar. ip̄m nō mutat. ſꝫ ꝯfirmatio eſt ꝑ in eis malicia. ⁊ etiā appetitus nocēdi ⁊ dn̄andi hoībus. non gratiā. ergo ⁊c̄. ¶ Itē oē ꝯfirmās alterū eſt cōſeruās. ⁊ nihil ſic in angelis bonis. ¶ Concedēde ſunt igit̉ rōnes ꝓbātes ꝙ ꝯſeruans eſt corrupens. ⁊ nihil mutat aliqͥd niſi corrūpat alimala volūtas in demonibus intendat̉ ⁊ creſcat ꝙͣtum ad vim quid. qꝛ nō eſt mutatio ſine deꝑditione. ergo nihil ꝯfirmans adminiſtratiuā ſiue in cōparatione ad hoīem. ¶ Ad illud ermutat. ſꝫ ꝯfirmatio iō dicta eſt. qꝛ li. ar. angeli ꝯfirmat. gͦ ip̄m go qd̓ obijcit̉ ꝙ inordinate mouetur in deū. dd̓m ꝙ ſicut in dā nō mutat. ¶ Itē gr̄a ꝯfirmationis facit eſſe liberū a miſeria natis inordinatus motus volūtatis cōuerſus eſt eis in penaꝫ in angelis. ſicut gr̄a gratūfaciens facit libeꝝ a culpa. ſꝫ liber ⁊ imputat̉ in ſuppliciū nō in demeritū. ſic in angelis malis in tas a culpa nō mutat li. ar. nec eiꝰ libertatē. ergo nec libertas 20 penā eſt ꝯuerſus ille inordinatꝰ motꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ in a miſeria. gͦ nec ꝯfirmationis gr̄a. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ē mutatio aomni pctō contēnitur deus. dd̓m ꝙ nō eſt pctm̄ qͥn aſſit vis cō licuiꝰ dupl̓r. vno mō ꝙͣtū ad ſubſtantiā ſiue eſſentiā. alio motomplatiua. ⁊ quin ſit in deū aliquo mō. ſed tn̄ diſtinguuntur do ꝙͣtū ad ſtatū. Uel per alia ꝟba. Eſt mutari ꝙͣtū ad primuꝫ hic adinuicē ꝙͣtum ad principalitatē actuū. Dicit̉ em̄ aliquod eſſe. ⁊ eſſe mutari ꝙͣtū ad bn̄ eſſe. Si loquamur de mutatione pctm̄ eſſe in deū. aliqd̓ in ꝓximū. aliquod ꝙͣtū ad vim admini primo mō. ſic ſine dubio dd̓m ꝙ ꝯfirmatio liberū arbi. nō mu ſtratiuā. aliqd̓ ꝙͣtū ad vim ꝯtēplatiuā. ⁊ ẜm ꝙ diſtinguunt̉ ſic in. tat cū ꝑficiat ⁊ ꝯſeruet. ſicut oſtēdunt rōnes ſcd̓o inducte. Si 2 loquimur. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ in cōtrariū ꝙ oppoſita nata aūt loq̄mur de mutatione ſcd̓o mō.ſ. ꝙͣtū ad ſtatū vel bn̄ eſſo fieri ſunt circa idē. dd̓m ꝙ illud hꝫ inſtantiā in accidentibus ſic etiā abſqꝫ dubio planū eſt ꝙ li. ar. aliū hꝫ ſtatū nūc ⁊ aliud inſeparabilibꝰ ſiue ſit inſeparabile ꝑ naturā ſiue ꝑ acqͥſitionē cōplementū ꝙͣ haberet priꝰ. Huic aūt mutationi nō obuiāt rō qꝛ ergo in angelis bonis eſt gr̄a inſeparabil̓r. ideo impoſſibiim nes ſcd̓o inducte. ſꝫ ſolū p̓mo de qua erat queſtio in partē nele eſt ꝙ inſit culpa. Ecōtra intelligendū eſt in malis angelis. gatiuā terminata.ſ. ꝙ li. ar. ꝑ ꝯfirmationē. ⁊ ſi alteret̉. nō tn̄ Accn̄s em̄ inſeparabile aut eſt naturale aut quaſi in naturam qe fit aliud. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obrpͥmo ꝙ vertibilitas eſt li. ar. nacōuerſum. ⁊ in his que natural̓r inſunt hꝫ illud verbum inſtāturalis. dd̓m ꝙ aliqͥd ē naturale ꝑꝑnature cōplementū vtpo21 tiam etiā ẜm ph̓m. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de ſtatu hoīs mor te igni ꝙ tēdat ſurſum. Aliqͥd eſt naturale ꝑꝑ nature defectuꝫ tui iam ptꝫ ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ ſimpl̓r exit ſtatum meriti. angeſicut ignē poſſe extingui. Sic li. ar. eſt aliqͥd naturale ꝑꝑ natu h lus nō. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de angelis bonis ꝙ nō auget̉ nōre cōplementū vt poſſe in bonū. aliquid ꝑꝑ nature defectū vt in eis bona volūtas. ptꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e: qꝛ voluntas bona nō ita 11 ſuf poſſe verti in malū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aliqͥd mutat̉ ẜm ſubeſt ab operatione vt malicia. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de ſimplici ſtantiā qn̄ ꝑdit illud qd̓ oꝫ per naturā. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ fi. hoc poſſit ha tate angeli. dd̓m ꝙ illud argumētum deficit dupl̓r. Primo qꝛ bere veritatē in eo naturali qd̓ cōſequit̉ cōplementū nō tn̄ eſt voluntas deliberatiua cū ſit libera nō mouetur ẜm ſuū totum verū in eo qd̓ ꝯſequit̉ defectū. ⁊ tale qͥd ē ꝟtibilitas. Sicut em̄ poſſe ꝙͣuis nullū habeat retardatiuū. ⁊ illud manifeſtum eſt. 1 dicit Anſel. poſſe peccare nō eſt libertas. nec pars libertatis. qꝛ angelus magis diligit vnū ꝙͣ aliū. ⁊ magis odit vnū ꝙͣ aliū 1 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de oppoſitione dr̄iaꝝ. dd̓m ꝙ ſicut mortaleꝝe ſed hoc nō eſſet ſi total̓r moueret̉ in quēlibet. ideo ratio nō va 1 ⁊ immortale dupl̓r pn̄t cōparari ad ſubſtantiā viuentē. ſic mu let. Preterea alius defectus eſt ibi. qꝛ eſto ꝙ ꝙͣtum poſſet ſe tabile ⁊ īmutabile ad libertatem. Si em̄ mortale ⁊ immortale ꝯuertere p̓ma vice. adhuc poſſet magis peccare qm̄ poſſe peci i. vtrūqꝫ ſit ꝑ naturā. ſic dicūt differētias oppoſitas eſſential̓r care ē poſſe deficere. ⁊ poſſe moueri inordinate ⁊ ꝙͣuis nō pot diuerſificātes ſuppoſita. Si aūt mortale ſit ꝑ naturā. īmortaſit intentiꝰ moueri ꝙͣtū ad motū: pōt tn̄ magis deordinari. qꝛ le ꝑ gratiā auferentē defectū nature. ſic nō ſunt differētie opſemꝑ creſcere pōt ꝓnitas ⁊ inclinatio ad malū. ⁊ ita ptꝫ illud. poſite. ſꝫ ſunt cōpoſſibiles. vl̓ ſaltē qd̓ eſt ſub vna pōt eſſe ſub 24 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō pōt euitare. dd̓m ꝙ falſum eſt. Quāaltera ſola alteritate. ꝙͣtū ad bn̄ eſſe ſiue cōplementū gr̄e. per uis em̄ maliciā volūtatis nō poſſit īmutare. pōt tn̄ ceſſare a no hūc modū mutabile ⁊ īmutabile ꝑ naturā īpoſſibile eſt eē circumento quod homini facit. ⁊ ꝓpterea ipſe induxit ſe in hanc ca idē manēs. idē nec ſil̓ nec ſucceſſiue: ſꝫ mutabile ꝑ naturam neceſſitatē. ⁊ nō penitet. ⁊ ideo nō excuſat̉. nullus em̄ excuſat̉ immutabile ꝑ gratiā nō ſic opponunt̉. nec eēntial̓r diſtinguū 3. 25 per neceſſitatē inductā niſi peniteat de inductione. ¶ Ad illd̓ tur. ⁊ iō nō variāt ẜm ſubſtantiā li. ar. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ rō qd̓ obijcit̉ ꝙ diabolus eſt oīno impoſſibilis ad gratiā. dd̓m ꝙ nales ptātes ſunt ad oppoſita. dd̓m ꝙ verū eſt: ſꝫ nō ad oīa op nō creſcit mala voluntas ꝙͣtuꝫ ad impoſſibilitatē ſuſcipiendi poſita. ſꝫ ad aliqua vtpote ad facere aliqͥd ⁊ nō facere. ad ingratiā. ⁊ hoc eſt equal̓r in oībus dānatis. ſꝫ ꝙͣtū ad indignita cidere tunicā ⁊ nō incidere vt dicit ip̄e ph̓s. ⁊ hoc mō li. ar. cō tem. ⁊ diabolus eſt indignus. ⁊ pōt eſſe magis indignꝰ ẜm qd̓ firmatū ad oppoſita pōt eſſe. ⁊ iō rōnalis ptās eſt ſicut ⁊ ante magis offendit ⁊ abutit̉ bonis naturalibus ſibi datis. Qd̓ gͦ obr̄ nō eſt in malū ⁊ bonū. gͦ nō eſt ad oppoſita. manife☞ Onſequenter ſcd̓o queritur de li. ar. immutabili ſtum eſt ꝙ iſta rō eſt peccās ẜm ꝯſequēs. ¶ Ad illud qd̓ obr̄d 31 Itate. tam in cōfirmatis ꝙͣ in obſtinatis. Suppodiuerſitaie obiecti ꝙ li. ar. ꝯfirmatū nō eſt in malū. dd̓m ꝙ h̓ ſito ꝙ angeli in ſua cōditione habuerint li. ar. ſiveritatē hꝫ de obiecto ꝑ ſe. malū aūt nō eſt obiectū ꝑ ſe li. ar. cut homo queruntur hic tria. Primū eſt vtrū con inqͣtū li. ſꝫ ſolū inqͣtū deficiēs ⁊ iō nō ſequit̉ ſi nō pōt in mafirmatio mutauerit libe. arbi. Scd̓m eſt vtrū oblum ꝙ nō ſit liberū. vel ꝙ ſit aliud. ſꝫ ſequit̉ ꝙ nō eſt deficiens ſtinatio auferat libertatis vſum. Tertium eſt vtrum hec vel il ꝯfirmāte influētia manus oīpotētis. que nullo modo ſinit de la minuat libertatis dominium. ficere ꝙͣuis liberū habeat poſſe ⁊ velle. Utrum cōfirmatio mutet li. ar. ita ꝙ ſit ( d TUIEITIO. j. aliud ante ꝯfirmationē. aliud poſt. Et Utrū obſtinatio tollat demonibꝰ liber 1 IEIIIO. lj. tatis vſum. Et ꝙ ſic videt̉ li. ar. vt diꝙ ſic videt̉. Uertibilitas ineſt li. ar. creato ꝑ naturā. ergo qd̓ cit Anſel. eſt ptās ſeruādi rectitudinē ꝓpter ſe. gͦ ſeruatio recti aufert lib. ar. vertibilitatē. mutat eius naturā ⁊ variat. ſꝫ con tudinis eſt vſus li. ar. ſꝫ hāc nō bn̄t nec pn̄t habere angeli obſti firmatio hec aufert lib. ar. vertibilitatē. ergo mutat ⁊ variat. nati. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē Anſel. Ptās peccādi nō eſt libertas nec ꝑs ¶ Itē nihiliidē manēs idē pōt oppoſitas differētias particilibertatis. gͦ peccare nullo modo eſt vti libertate. ſꝫ demones pare: ſed mutabile ⁊ immutabile ſunt oppoſite differentie enꝑ li. ar. nunꝙͣ faciūt actū qui nō ſit pctm̄. nec pn̄t facere ꝓpter tis. ſicut mortale ⁊ immortale viuentis. ſi ergo li. ar. ante conobſtinationē in malo. gͦ ꝑdiderūt libertatis vſum. ¶ Itē libe firmationē eſt mutabile. poſt cōfirmationē eſt immutabile. gͦ re velle ⁊ neceſſario velle ſunt oppoſita. ſꝫ demones neceſſario eſt aliud ⁊ aliud. ¶ Itē rōnales poteſtates ſunt ad oppoſita. bn̄t malā voluūtatem. ergo neceſſario volunt malum. non erſicut dicit ph̓us. ergo cū potētia deſinit eſſe ad oppoſita deſigo libere

I Diſtinctio I go libere. ſed libere velle eſt vſus libertatis. gͦ amiſerūt liberue gratia. ſed lib. ar. nō ꝯfirmatū ex ſeipſo faciebat qd̓ voletatis vſum. ¶ Item frenetici ⁊ inſani nō hn̄t libertatis vſum bat. ꝯfirmatū aūt qd̓ facit implet per gratiā. ergo liberiꝰ erat qm̄ plus in eis regnat appetitus fantaſticus ꝙͣ rōnalis: ſꝫ in ante ꝯfirmationē ꝙͣ poſt. ¶ Itē hocip̄m videt̉ de obſtinatiōe demonibꝰ eſt furor irrōnalis. amēs ꝯcupiſcētia. fantaſia ꝓter primo ꝑ Anſel. qui dicit ꝙ potētia peccandi addita li. ar. ip̄m ua. ſicut dicit Diony. gͦ er̄ ꝙ amiſerūt li. ar. vſum. ¶ Itē beſtie diminuit. ergo multomagis actus peccādi. gͦ maxime neceſſinō bn̄t vſum li. ar. qꝛ mouent̉ ẜm impetū: ſed diabolus maiori tas peccādi. ſꝫ hoc eſt in obſtinatione. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē liberiꝰ ē ali impetu mouet̉ ad malefaciēdum ꝙͣ beſtia ergo nō hn̄t liberta quid qd̓ nulti ſubiacet ſeruituti ꝙͣ qd̓ ſubiacet. ſed li. ar. in obtis vſum. Ꝙ autē maiori impetu moueatur videt̉ in li. lxxxiij. ſtinatis ſubiacet ſeruituti peccādi ante ꝟo minime. ergo ⁊c. ꝗ. qꝛ dicit aug. videmus ferociſſimas beſtias timore penaꝝ a ¶ Itē liberior eſt potētia quāto facilius exit in actū ad quē ē maximis voluptatibꝰ abſtrabi: ſed diabolus timore pene nō et tanto minus libera. quāto difficilior eſt ad illd̓. ſed difficildimittit ſuꝑbire. ergo maiori impetu fertur in malū. ergo ⁊c. limū eſt in angelo obſtinato velle bonū. gͦ vr̄ ꝙ in eo li. ar. ma¶ Cōtra. In quocūqꝫ eſt vſus rōnis ⁊ appetitus. eſt vſus li. xime ſit diminutū. ¶ Cōtra. ꝙ obſtinatio nō diminuat vr̄ Dio ar. ſꝫ in demonibꝰ eſt vſus rōnis. qꝛ ꝯferunt ⁊ diſponūt. ergo ny. de diui. no. data inqͥt ipſis angelis dona nequaꝙͣ mutata ⁊c. ¶ Item ei qd̓ nō hꝫvſum li. ar. nō imputatur aliquid quod dicimꝰ: ſed ſunt integra ⁊ ſplēdidiſſima. ergo ſi li. ar. fuit eis faciat. ſed demonibus obſtinatis mala que faciūt imputant̉. datum natural̓r. ergo nō eſt diminutū. ¶ Item li. ar. dicitur ergo bn̄t vſum li. ar. ¶ Itē potētia incorruptibilis nō alliga liberū eo ꝙ nō poteſt cogi. ergo ſi libertas diminuitur aliqua ta organo ſemꝑ eſt in ſuo actu ⁊ vſu. ſꝫ li. ar. in demonibus eſt coactio introducitur: ſed li. ar. obſtinati nullo pōt cogi. ergo bmōi. ergo nullo mō pōt impediri a ſuo vſu. ¶ Itē nihil qd̓ nullo modo poteſt diminui. ¶ Itē ſi diminuitur per obſtinacauſatur ab vſu li. ar. ⁊ ſine illo nō pōt cauſari. aufert lib. ar. tionem ⁊ pctm̄. ergo cū nō ſit infinitū. oīno poterit auferri. er vſum: ſꝫ obſtinatio eſt hmōi. ergo obſtinatio nō aufert li. arb. go videt̉ ꝙ aliqn̄ perdant demones li. ar. quod eſt ſupra īprovſum. Prima ptꝫ per ſe qꝛ effectus ꝓprius nō deſtruit cauſam. batum. Quod aūt cōfirmatio nō diminuat ſed augeat. videt̉ Scd̓a ptꝫ qꝛ obſtinatio eſt a mala voluntate. ¶ Itē per q̄ qͥs per Anſel. in li. de li. ar. qui ſic dicit. Qui hꝫ quod decet ⁊ expeccat dꝫ puniri: ſed demon li. ar. peccauit ergo in ipſo dꝫ pupedit. nec pōt illud ꝑdere. liberior eſt ꝙͣ qui poteſt. ſed li. ar. niri. ergo demon hꝫ li. ar. ⁊ ꝯſtat ꝙ ip̄m non eſt ocioſum. ergo confirmatū nō pōt ꝑdere iuſticiā ⁊ rectitudinē quā expedit ⁊ a bꝫ aliquē vſum. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ⁊ ſi multis modis dicatur vſus decet habere. non cōfirmatum pōt. ergo ⁊c̄. ¶ Itē quatomaſicut babitum eſt in p̓mo libro. tn̄ quātum ad pn̄s ſufficit dico gis aliquid aſſimilatur illi quod eſt liberum. infinite libertaꝙ vſus alicuiꝰ potētie d̓r dupl̓r. vno modo actus elicitus a po tis. tanto liberius eſt. ſed li. ar. ꝯfirmatū magis aſiimilat̉ deo tentia. Alio mō actus elicitus a potētia ad eū fineꝫ ad quem et eius arbitrio ꝙͣ nō ꝯfirmatū. ergo eſt liberiꝰ. ¶ Itē oīs po eſt. Primo modo dicendo vſus lib. ar. eſt libere velle ſiue elitentia que hꝫ diſpoſitionē eleuātem ⁊ reddētem facilem ad ilgere. Scd̓o modo vſus li. arb. eſt rectitudinē ſeruare. quoniā lud ad quod eſt. eſt liberior ꝙͣ illa que caret hac diſpoſitione. ad illā eſt. Dd̓m eſt igitur ꝙ obſtinatio demonibus nō aufert ſed li. ar. confirmatū ſic ſe bꝫ reſpectu nō confirmati. ergo ⁊c. vſum pͥmo mō. qꝛ libere volūt qd̓ volūt. Sꝫ vſuꝫ ſcd̓o mō ſic. qꝛ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ quādo queritur de diminutione dominij liber. eoꝝ potētia ⁊ ſi in actū exeat non tn̄ in actū ordinatū in finem 5 tatis ar. diſtinguēdum eſt in dominio. Quoddā eſt em̄ domiRōnes aūt ꝓbantes ꝙ demones bn̄t vſum li. ar. ꝓcedunt de nium quod opponitur coactioni. quoddā quod opponit̉ ſubvſu ẜm primā viā. vnde ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud ergo quod iectioni. Si autē loquamur de dominio libertatis qd̓ opponi Sꝫ obijcitur ad oppoſitū de Anſel. dicēdum ꝙ Anſel. diffinit lib. tur ſeruituti coactionis. ſic priuat coactionē. ⁊ hoc dn̄ium eſt ar. ꝑ actū ordinatū in finē qui eſt ſeruare rectitudiuē. ⁊ ita ꝙͣeſſentiale li. ar. ⁊ iō nō minuit̉ nec auget̉. Rurſus qꝛ oēm pritum ad vſum ſcd̓o mō dictū. ⁊ tūc amittūt demones obſtinati uat coactionē equaliter eſt in oībus tam in bonis ꝙͣ in malis ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ poteſtas peccādi nō eſt libertas nec tam in creatore ꝙͣ in creaturis. ſicut dicit Bern̄. in lib. de lib. a pars libertatis. dd̓m ꝙ verū eſt. nunꝙͣ tn̄ eſt fine libertate. ſiar. vbi dicit ꝙ manet libertas volūtatis integra tam in malis cut nec peccare eſt ſine vſu libertatis fiue libere voluntatis. ꝙͣ in bonis. tam in creatore ꝙͣ in creaturis. Si autē dicat̉ doOīs em̄ qui peccat libere vult. Et ideo cōtinuatio pctī vſum minium qd̓ opponitur ſeruituti ſubiectionis ſic recipit magis li. ar. nō excludit: ſed includit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ libe et minus. nec ineſt equaliter oībus. Nam in miſeris ſubiacet 5 re velle ⁊ neceſſario velle opponunt̉. dd̓m ꝙ duplex eſt neceſſimiſerie in beatis eſt liberū. in malis ſubiacet culpe. in bonis tas. Quedā a cā extrinſeca. vtpote neceſſitas coactiōis ⁊ hec eſt liberū ⁊ tanto liberiꝰ quāto magis diſtat a malo. in creatu opponitur ei quod eſt libere velle. Quedā ꝟo eſt a diſpoſitioris ſubiacet mādatis. in deo ꝟo eſt ſupra om̄e mādatum. ⁊ hoc ne intrinſeca. ⁊ hec huic nō opponit̉. immo ſtat ſimul cū libermodo accipiēdo dominiū per cōformationē augetur. que ma tate. talis eſt in li. ar. demonū qd̓ ita cōglutinauit ſibi malum gis elōgat a ſubiectione culpe ⁊ miſerie. ⁊ per obſtinationem ¶cvt nullo mō velint ab eo ſeparari. ¶ Ad illud ꝟo quod obijcit̉ minuit̉. que ceruicē. ſubmittit vtriqꝫ. Concedēde ſunt igit̉ rō de freneticis. dd̓m ꝙ frenetici ſic bn̄t vſum fantaſie ꝙ abſorbe nes ꝙ obſtinatio minuit ⁊ ꝯfirmatio auget. qꝛ hac via procetur vſus rōnis. ⁊ magis agunt̉ ꝙͣ agant. demon aūt ſic hꝫ fan dunt. ⁊ ideo verū ꝯcludūt. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ primo ꝙ cō 49 taſiam ꝓteruā ꝙ vſus ⁊ actus rōnis nō excludit. Ila em̄ p̄ter firmatio diminuit ꝓpter neceſſitatē. dd̓m ꝙ neceſſitas immu uitas potiꝰ eſt a li. ar. ꝙͣ ſit ab infirmitate nature. ſic ponimus tabilitatis ad bonū. nullo mō repugnat li. ar. nec inꝙͣtum liin frenetico. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de beſtijs ꝙ abſtrahunt̉. ergo berum a coactione. quia coactio eſt ab extrinſeco. nec inqͣtum minori impetu mouet̉. dd̓m ꝙ illud impetu mouet̉ qd̓ non bꝫ liberū a culpa vel miſeria. ⁊ ideo nō diminuit. illa ergo ꝓpoſi retrahēs. Habere aūt retrahēs hoc eſt dupl̓r.ſ. intra et extra tio ſolū bꝫ veritatē de neceſſitate coactionis vel ꝓnitatis ad impetus aūt qͥ magis repugnat li. ar. eſt illud qd̓ excludit remalum. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de amplitudine. dd̓m ꝙ poten 41 tinaculū interius nō qd̓ exteriꝰ excludit. qm̄ igitur impetꝰ be tiam ampliari ē dupliciter. Aut reſpectu eoꝝ que poſſe ē poſſe ſtie excludit retinaculū intra. ꝙͣuis poſſit retrahi ꝑ illud qd̓ ⁊ de talibus verū eſt. aut reſpectu eoꝝ que poſſe eſt nō poſſe. eſt extra. ideo nō hꝫ li. ar. demon aūt hꝫ potentiā interiorē per ſꝫ deficere. ⁊ reſpectu taliū nō eſt verū. ⁊ tale eſt malū. vn̄ diui quā ſine aliquo exteriori repellēte pōt retrahi. ⁊ q̄ a nullo exna potentia q̄ eſt ampliſſima ⁊ liberrima nō eſt reſpectu mali. trinſeco pōt ſuperari. ⁊ ideo impetus demonū in malū li. ar. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de bn̄ficio ⁊ gratia. dd̓m ꝙ illud verum nō repugnat: ſed conſonat. ⁊ ſic patet illud. eſt ſi eque bene per ſe poſſet ſicut poteſt cū gratia. ſed hoc nō 42 1 Utrū ꝯfirmatio vel obſtinatio dimi eſt verū. quia illud beneficium gratie eleuat potētiam ad ea ? Queſtio. l. jͣnuat libertatis dn̄iuꝫ. Et ꝙ ꝯfirmaad que erat ⁊ per ſe attingere non poterat. ¶ Ad illud quod tio minuat vr̄. Liberior ē potētia ⁊ magis ſuoꝝ actuū dn̄a que obijcitur ꝙ obſtinatio nō minuit. qꝛ integra manent data dd̓ꝫ G oīno nulli ſubiacet neceſſitati ꝙͣ que ſubeſt ſꝫ li. ar. ꝯfirmatuꝫ ꝙ illud intelligitur ꝙͣtum ad ſubſtantiā naturaliū non quanneceſſitatē bꝫ ad bn̄ faciendū. nō cōfirmatū ꝟo minime. gͦ cōtum ad habilitates. vt melius infra videbitur. ¶ Ad illud qd̓ firmatio diminuit dominiū. ¶ Itē quāto potētia amplior. tā obijcitur ꝙ libertas eſt dominiū ꝓpter priuationē coactionis 14 to liberior. ſed ꝯfirmatio artat lib. arb. ad bonū. ante ꝟo erat dd̓m ꝙ ꝙͣtū ad illud nō diminuit̉ ſicut predictū eſt. ¶ Ad illd̓ indifferēs ad bonū ⁊ ad malū. ergo vr̄ ꝙ liberiꝰ erat āte ⁊ ma quod obr̄ ꝙ total̓r poſſet tolli libertas. dd̓m ꝙ verū eſt de ea 45 gis dn̄ans actuū. ¶ Itē potētia que exit ī actum ex ſeip̄a maq̄ diminuit̉ qualis eſt libertas a culpa ⁊ miſeria. de alia ꝟo nō gis eſt ſuoꝝ actuū dn̄a ꝙͣ que exit mediante alieno bn̄ficio ſieſt verū ⁊ ſic pꝫ illud. Patēt etiā oīa alia lr̄alia per hec dicta.

Secundi. Libri. cognitio gratie nō nature videt̉ ꝙ nullo mō fiat ipſis demoni ¶ De ꝯſequentibus obſtinationem angeloꝝ maloꝝ. Et lꝫ ma bus. ¶ Rn̄. dd̓m ⁊ pro vero habendū eſt quod dicit Inido. et li angeli ⁊c. Supra egit magiſter de confirmatione ⁊ obſtina 4 Aug. ꝙ aliqua preſciunt reuelatione ſupernoꝝ ſpirituum. cuiꝰ tione angeloꝝ. in hac parte agit de ꝯſequentibus ad hec. Direuelationis attēdendus eſt finis ⁊ modus. Finis. qꝛ mirabi uiditur aūt hec pars in duas. In prima agit de his que conſe lis ſapientia per inimicātes ſibi implet volūtatem ſuam. vnde quuntur obſtinationē. In ſcd̓a de bis que conſequunt̉ confirmationē. infra diſtin. ix. ſicut reuelatio ſomnij de poſt p̄dic tā ſuꝑeſt ⁊c. Pri 4 exaltatiōe Ioſeph facta gi dat̉ nec ipſos quidē tranſ☞ Agit de demonuꝫ ſtatu ma diuiditur ī duas. In inſidiantibus ẜm mirabi greſſores āgelos ⁊ aereas po poſt obſtinationē quātum ad pͥma agit de demonū ſtalem dei diſpoſitionem fecognitionē.ſ. ꝙ viuacem ſenteſtates in imā iſtā caligine tā tu poſt obſtinationē quā cit ad eius impletionem. ſum non perdiderūt ⁊ quibus ꝙͣ in ſui generis carcere ab iltum ad cognitionem. Se licet ẜm intentiones illocundo ꝟo quātum ad vim rum eſſet ad impedimen lius ſublimis etheree purita modis ſciant. e operatiuā. ibi quoꝝ ſcien 55 tum. ſic deus ita oſtendit tis habitatiōe detruſos. ꝑ qͦs ¶ Et lꝫ mali angeli ita ꝑ ma tia atqꝫ virtute ⁊c̄. Et illa per angelos ſuos demōiliciam ſint obdurati viuaci tn̄ magice artes pn̄t qͥcqͥd poſſīt ſcd̓a pars duas habꝫ. In bus. vt dū illi obuiāt aliſenſu nō ſunt penitus priuati nō aūt aliqͥd valere pn̄t niſi da prima determinat poten quid valde decēs ⁊ comta deſuꝑ ptāte. Datur aūt vel tiam demonum reſpectu ē Nam vt tradit Iſido. triplici petens ordinatiſſime imcreaturarū general̓r. In ad fallēdū fallaces ſicut ī egiacumine ſcīe vigēt demones: pleat ⁊ eliciat. Et ex hoc in ſcd̓a v̓o reſpectu hoīm. et ptꝫ primū qꝛ nō eſt ſimile ptios. ⁊ in ipſos ēt magos da ſcꝫ ſubtilitate nature. experiē hoc infra diſ. viij. ſolet ēt Humanū em̄ conſiliū potia tꝑm. reuelatione ſuꝑnorū ta eſt vt in eoꝝ ſpūum oꝑatio Augu. in q̄ſtione verſari. Prima teſt irritari. non tn̄ diuiſpūum. De hoc etiā Aug. ait ne viderent̉ ammirādi a qͥbus 48 pars hꝫ tres partes. In num. ¶ Attendendus eſt iii Spūs mali quedā ꝟa de tꝑafiebāt dānandi. vel ad monen pͥma oſtendit̉ qͥd poſſint. etiam modus duplici em̄ ire u in ſcd̓a ꝟo qual̓r. in tertia dum fideles ne tale aliqͥd face libus rebus noſcere ꝑmittun mō ſit reuelatio. Aliquāꝟo quātum ꝑmittuntur. do mētis illuſtratione ſire ꝓ magno deſiderēt. ꝓpter tur. ꝑtim ſubtilitate ſenſus. ꝑ me Primū facit ibi. quorum cut fiebat ſctīs ꝓphetis. tim experientia tꝑm callidioqd̓ ēt nobis in ſcriptura ſunt ſcīa atqꝫ ꝟtute ⁊c. Scd̓m ⁊ hec eſt gr̄e. Aliqn̄ ꝟo ſo rit res ꝓpter tam magnā lōgitu prodita. vl̓ ad exercēdam pro ibi. nec putandū eſt iſtis la p̄dictione. ſicut homo i tranſgreſ. Tertiū ꝟo facit fdinem vite. ꝑtim a ſctīs ange bandam manifeſtādamqꝫ iureuelat aliquādo volūta ibi. illud quoqꝫ ſciendū ē lis quod ip̄i ab oīpotente deo ſtoꝝ patientiam. tem ſuaꝫ. ⁊ hoc nō eſt gra⁊c. Et ita duo generalit̓ tie aliquo mō ꝑficientis diſcūt iuſſu eius ſibi reuelāti¶ De poteſtate demonuꝫ ꝯtinet iſta pars primū eſt vel eleuātis naturā. ſꝫ po bus. aliquādo idem nephādi 1 reſpectu creaturarū qualiter de demonuꝫ cognitione. teſt eē opus miſericordie ur ⁊ p ſpūs et que acturi ſunt velut poſſint. g ſcd̓m de virtute. ſi illud ordinet̉ ad bonuꝫ 45 diuinando predicunt. ¶ Nec putandū eſt iſtis trāſ e ¶ Triplici acumine ſciē eius cui predicit̉. vl̓ iuſti 111 T ¶ Agit de potētia demotie vigēt demones videt̉ greſſoribus angelis ad nutū cie ſi ordinet̉ ad punitioIſido. in diuiſiōe iſta dinē alicuiꝰ mali. vtpote ſi num reſpectu creaturaꝝ gn̄aſeruire hāc viſibiliū rerū maminute procedere. qꝛ Au ad fallendū fallaces vel 116 teriā. ſed deo potiꝰ a quo hec liter quid poſſint. gu. ſuꝑ Gen̄. iij. quattuor vtriuſqꝫ ſi ſil̓ ad vtrūqꝫ. ⁊ poteſtas datur inqͣtn̄ incōmu ¶ Quoꝝ ſcīa atqꝫ ꝟtute ma modos ponit quos etiaꝫ ita ē qͣſi ſemꝑ. qꝛ hmōi fu gtabil̓ iudicat. Nec ſane creagice artes exercētur. quibus magr̄ adducit in littera. tura p̄dicunt̉ demonibꝰ ⁊ Ꝙ de¶ Item videt̉ ſuperflua tores illi mali angeli dicendi tn̄ tam ſcīa ꝙͣ ptās a deo data ꝑmittūtur miracula fieri mones ph̓s em̄ nō ponit niſi duab eis. vt boni talia ꝑui nō ſumex ſunt. qꝛ ꝑ illos magi ranas et eſt. vel ad fallendum fallaces. os modos. dicit em̄ ꝙ oē pendāt in qͥbus ſe vidēt a creato eī uruvel ad monēdū fideles. vel ad ſerpētes fecerunt. non em̄ ipſi quod quis nouit. diſcēs dānatis ⁊ miẜis ſuꝑari ⁊ resꝙͣui tationuti exercendā ꝓbādāqꝫ iuſtoꝝ pa eas creauerūt. Oīm qͥppe re vl̓ inueniens nouit. Rn̄. mali ⁊ fallaces ꝓficiāt in per eoein rum que corporal̓r viſibil̓rqꝫ tientiā. vn̄ Aug. in li. iij. d̓ tri. dd̓m ꝙ diuiſio Iſido. ſuf penis errātes ⁊ in errorē magira uil deo Uideo inquit infirme cogita naſcunt̉. occulta q̄dā ſemīa in ficiens eſt ⁊ ꝯſona verbis mittētes occulto dei iudi nas taeer Aug. Sufficientia auteꝫ cio tn̄ iudicio iuſto vn̄ val lia fece tioni qͥd poſſit occurrere. cur corporeis mūdi huiꝰ elemenptꝫ ſic. omne em̄ qd̓ demo de ſtultū ē deſiderare fa rint. ſ. iſta miracula etiā magicis ar tis latēt que deꝰ original̓r eis nes ſciunt. aut ſciunt cocere miracula vl̓ p̄ſcire fu tibus fiāt. Nā ⁊ magi pharao indidit. Ipſe ergo creator eſt gnitione innata. ⁊ ſic ditura et qͣſi magna hec reoīm rerū qui creator eſt inuiſi nis ſerpētes fecerūt ⁊ alia: ſed cuntur ſcire acumine ſen putare cū inimicos dei in illud eſt ampliꝰ admirandum ſus. aut cognitione acqͥſi biliū ſeminū. qꝛ quecūqꝫ naſcē bis videmꝰ abūdare. ta: ſed cognitio acquiſita g ¶ Nec ſane creatores quō magorū potētia que ſerdo ad oculos noſtros exeunt poteſt eſſe dupliciter aut Innuit mgr̄ ꝙ angeli ma pētes facer̄ potuit. vbi ad mu ex occultis ſeminibꝰ accipiūt de rebus q̄ ſubſunt rōni ⁊ li īmo ēt boni nō ſūt crea ſcas minutiſſimas.ſ. cinifes vē ꝓgrediendi primordia hec et hec ꝑ experiētiā adiſcun tores. qꝛ nō oꝑant̉ niſi ex tum ē. oīno defecit. qua tertia incremēta debite magnituditur aut de rebusque ſunt teriꝰ. Sꝫ ꝯͣ hͦ nō vr̄ rō. qꝛ ſi nis diſtinctiōeſqꝫ formaꝝ ab plaga egyptus cedebat̉. Ibi ſupra. ⁊ ſic ꝑ reuelationē ſolꝰ creator oꝑat̉ interiꝰ. Exodi tūc gͦ natura nihil ꝓducit ſuperiorū ſpūum. Quod certe defecerunt magi dicenoriginalibus(vt ita dicā) reviij. ¶ Itē creare ē ꝓducere ergo obijcitur de Aug. di tes. digitꝰ dei ē hic. Un̄ ītelligulis ſumūt. Sicut ergo nec cēdū ꝙ duo modi reducū aliquid de nihilo. ſꝫ ſi demon ꝓpria virtute extratur ad vnuꝫ. ⁊ iterū Aug. beret ſemen de potētia in actū nō de nihilo faceret. gͦ nō eſſet magis aſſignat̉ modos p̄dicendi futura ꝙͣ cognoſcēdi. Ph̓us creator. Rn̄. dd̓m. ꝙ quedā eſt virtus q̄ in ꝓductiōe rerū ſolū ⁊ aūt loquit̉ de cognitionē acqͥſita. vel ſi general̓r de oī. tūc ſub operat̉ exteriꝰ. quedā que ꝑfecte operat̉ interius. quedā parinuētione comp̄hendit ſenſus acumē ⁊ experientiā tempoꝝ. tim interiꝰ partim exterius. Uirtus artificis ſolū operat̉ exte 47 f ¶ Partima ſanctis angelis ⁊c. Innuit magr̄ ꝙ demōes ali rius amouēdo ſiue iungēdo ⁊ applicādo vnā naturā cum alia. qua cognoſcūt a ſanctis angelis que ab oīpotenti deo diſcunt Uirtꝰ dei operat̉ ꝑfecte interius: qꝛ ipſa pͥmordialia q̄ ſunt iniuſſu eiꝰ ſibi reuelātibus. Cōtra. Demones ſunt inimici dei et tima ꝓducit ſemina. Uirtꝰ ꝟo q̄ eſt partim interiꝰ partim exteangeloꝝ. ſi gͦ ab inimicis abſcōdēda ſunt ſecreta ꝯſilia. gͦ vide rius eſt virtꝰ nature. q̄ extrinſecus eſt reſpectu rōnū ſemīaliū. tur ꝙ deꝰ eis nūꝙͣ reuelari faciat. Itē ip̄i ſunt in tenebris dāſꝫ interiꝰ reſpectu ꝓducēdoꝝ ex ip̄is. Natura em̄ dū oꝑatur im nationis. ergo cum non ſint ydonei ad gratiā. ⁊ reuelatio ſit mittit

Siſtinctio mittit virtutē ſuā vſqꝫ ad intima paſſi. ⁊ in illa īmiſſione ip̄am ne eius qͥ agit. ſed ratione eius qui patit̉. niſi altiſſima dei iueſſentiā forme que erat in potētia incōpleta nō ꝓducit. ſed ꝓdicia aliud requirāt. ¶ Quod ergo obijcitur ꝙ res agere pro ductam a deo ſupponit. ipſam tn̄ adiuuando ad actum ꝑfectū prios motus finit. non intelligitur ꝙ non compeſcat virtutem adducit. ſolus igitur ille pōt illas ſeminales rationes facere per contrarias poteſtates. ſed quia tātum ſinit agere. quātum qui poteſt creare. quoniā ipſe non ſunt ex alijs. ſed ex nihilo. ⁊ ſuam iuſticiam decet permittere. ex ipſis fiunt omnia que d̓ pa naturaliter producuntur parētes dicimꝰ creatores bo D intelligen lo viribꝰ ac facultatibꝰ aliquā tes nō ⁱgitur nec pater eſt creatiā huiꝰ parminū nec agricolas creatoreſ t creator filij nec agricola ſege oꝑationē forinſecꝰ admouere tis ẜm duo q̄ frugū ꝙͣuis eoꝝ extrinſecus res fi tum. quia licet pater opevt tūc vel tūc. ſic vl̓ ſic. exeat q̄ magr̄ det̓mi ꝝ friτ εtur interius ſicut natu adhibitis motibꝰ iſta creāda Inat. duo que creatur. Iſta qͥppe original̓r ra. tamē operatur exteri m. rūtur. Primū ē de cognidei virtꝰ interius operet̉. ita ⁊ pͥmordialiter ī quadā textu et circa aliquid et ex alitione demonū. Scd̓m eſt nō ſolū malos. ſed nec bonos ra elemētoꝝ cūcta iam creata quo nō ex nihilo. licꝫ non de ip̄oꝝ virtute ſuꝑ reruꝫ angelos fas eſt putare creato operetur adeo exterius ſi ſunt: ſed acceptis oportunita ꝓductione. ¶ Circa prires. Sꝫ ꝓ ſubtilitate ſui ſencut agricola. Oꝑatio aumū tria querunt̉. Primū tibus poſtea prodeunt. tem demonis magis eſt ſi ſus ⁊ corꝑis ſemina iſtaꝝ revtrū cadat ī demonibꝰ de ☞ De poteſtate demonuꝫ milis operationi agricoceptio ſiue error circa pn̄ rum nobis occultiora nouer̄t quātum eis reſpectu creatura le ꝙͣ paterne. tia. Scd̓m vtruꝫ obliuio ⁊ ea ꝑ ꝯgruas tꝑationes elerum permittatur. b ¶ Sicut ergo mentem circa p̄terita. Tertiū vtꝝ mētoꝝ latent̓ ſpargūt atqꝫ ita noſtram iuſtificando for ¶ Illud qͣꝫ ſciēdū ē ꝙ angeli p̄cognitio circa futura. ⁊ gignēdaꝝ rerū ⁊ accelerādo mare ⁊c. ¶ Contra. Si h̓ mali quedā pn̄t ꝑ nature ſubti 6 ¶ verum eſt. tunc ſicut grarum incremētoꝝ p̄bent occaQueſtio. j. 8. litate que tn̄ nō pn̄t ꝓpter dei tia eſt a deo nullo modo a ſiones. Sꝫ nec boni hoc niſi ceptio cadat ī demonibꝰ vel bonoꝝ angeloꝝ ꝓhibitio natura vel potentia crea circa pn̄tia. videt̉ Ro. j. quātū deꝰ iubet. nec mali hͦ in ta. videt̉ ꝙ ſimiliter omnem.i. qꝛ non ꝑmittunt̉ illa fa j. qm̄ nō ꝓbauerūt habeiuſte faciūt niſi ꝙͣtum iuſte ipnis alia forma ſit a ſolo cere a deo vl̓ ab āgelis bonis re deū in noticia tradidit ſe ꝑmittit. nā iniqͥ malicia vodeo. ergo agens creatum poſſent vtiqꝫ feciſſe cinifes ſe illos deꝰ ī reprobū ſenſuꝫ ta/ Nullam formā inducit. luntatē ſuā hꝫ iniuſtā ptātem hoc dicit apl̓s de hoībus Augu. ranas ẜpenteſqꝫ fecer̄t. Que ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ beatꝰ Auaūt non niſi iuſte accipit ſiue c Si gͦ eque vel magis ſe Quare dam ꝟo non pn̄t facere etiā ſi gu. valde ſubtiliter loqui ms ad ſuā penā ſiue ad alioꝝ vl̓ pe uerus eſt deꝰ in angelos. n̄ potue tur ⁊ veraciter ſi ꝟba eiꝰ ꝑmittant̉ ab angelis ſuꝑiori1e5 gͦ videt̉ ꝙ dati ſunt in re rūt ꝓdu nam maloꝝ vel laudē bonoꝝ ſane intelligant̉. Uult erbus qꝛ nō ꝑmittit deꝰ. vn̄ aug. probū fenſum: ſꝫ in oībus cerecini h Sicut gͦ mentē noſtrā iuſtifigo dicere ꝙ ſicut mētē no in li. iij. de tri. Ex īeffabili potalibus cadit error ergo fes qͥ ra ſtram iuſtificādo formatando formare nō pōt niſi deꝰ a⁊c. Si tu dicas ꝙ illud in nas ſertētatu dei fit. vt ꝙ poſſent ma re nō pōt niſi deꝰ. qꝛ grap̄dicare aūt extrinſecꝰ euāgetelligitur de ſenſu in agēpētes fe li angeli ſi ꝑmitterent̉. iō non tia nō eſt ex aliquo ſꝫ poliū etiā hoīes pn̄t. nō ſolū bo dis nō in cognoſcendis. cerunt. tius ex nihilo. vel eēt abpn̄t qꝛ nō ꝑmittunt̉. Neqꝫ em̄ ſi Cōtra Aug. dicit ſuꝑ Ge ni ꝑ veritatē. ſꝫ etiā mali ꝑ ocire in infinitū. ſic formaꝝ occurrit alia rō cur non potenē ne. ad lit. ꝙ mali āgeli in caſionē ita creationē rerū viſi ſeminales rationes ſiue 18 rant facere ciuifes qͥ ranas ſer telligunt̉ ꝑ tenebras. boformaꝝ primas eſſentias (biliū deus interiꝰ operat̉. Ex res ni ꝟo per lucē. ſꝫ tenebra penteſqꝫ fecerūt. niſi qꝛ maior eſolus deus pōt ꝓducere. teriores aūt oꝑatiōes atqꝫ cō 1 magis d̓t priuationē luīs Exod̓. aderat dn̄atio ꝓhibētis deij ſtal̓s em̄ aut neceſſe eſt eſſe oī tēperationes ſiue occaſiones ꝙͣ caloris. gͦ videt̉ ꝙ co. ſpm̄ſctm̄. ꝙ ēt magi ꝯfeſſi ſūt ex nihilo aut ī infinitū ab pe ab angelis tā bonis ꝙͣ malis gnitio eoꝝ nit obſcurata. ſire non ergo intelligit au dicētes. Digitus dei eſt hic. gͦ ⁊ errori ſubiecta. ¶ Itē vel etiā hoībꝰ adhibent̉. Sed 18u. quo ad deductionem Quid āt ꝑ naturā poſſint nec vr̄ ꝙ errori ſit penitꝰ ſubforme de potētia in actuꝫ hec ab hoībus tanto difficiliꝰ tri poſſint ꝑꝑ ꝓhibitionē ⁊ qͥd iecta. qꝛ Diony. de di. no. Aliam vocat actionē quoadhibent̉. ꝙͣtū eis deſunt ſen ipſius nature ſue cōditionem d̓t ꝙ in demonibꝰ ē furor dāmodo exteriorē. ſed po ſuū ſubtilitates. ⁊ corpoꝝ mo irrōnalis amēs. ꝯcupīa. potius quo. ad ꝓductiofacere nō ſinant̉ hoī explorabilitates in mēbris terrenis ⁊ fantaſia ꝓterua. ſꝫ fantanem illius ſeminis ratiore difficile eſt. īmo īpoſſibile. ſia ē pͥncipiū erroris. gͦ vr̄ pigris. Un̄ qualibuſcūqꝫ āge nis que eſt eſſentia rei. aNouimꝰ hoīem poſſe ambula ꝙ rō eoꝝ penitꝰ ſit ſubiuliter ſe habens cū eſt ī po lis vicinas cās ab elementis re. ⁊ neqꝫ hoc poſſe ſi nō ꝑmit gataterrori. ¶ Itē ꝑ ſil̓e. tentia ⁊ in actu. ꝯtrahere ꝙͣto facilius ē tanto tatur volare aūt nō poſſe. etiā Hoī īflicta ē ꝓ pctō igno i ¶ Illud quoqꝫ ſciendū mirabiliores ī hmōi oꝑbꝰ eo rātia. nō tm̄ agēdoꝝ: ſed ⁊c. Innuit magr̄ ꝙ ange ſi ꝑmittat̉. Sic ⁊ illi angeliq̄ rū exiſtūt celeritates. ſed nō ē etiā cognoſcēdoꝝ. ergo ſi li mali vel demones quedam pn̄t facere ſi ꝑmittant̉ ab creator niſi qͥ pͥncipal̓r iſta for nō minus pctm̄ angelicū dam pn̄t ꝑ nature ſubtili angelis potētioribus ex īpedebuit puniri patet ⁊c. tatem q̄ nō pn̄t ꝓpter dei mat nec qͥſꝙͣ hoc pōt niſi vnus rio dei. Quedā vero non pn̄t ¶ Itē hͦ vr̄ ꝑ ſil̓e. Sicut ꝓbibitionē. Cōtra hoc ē creator deꝰ. Aliud ē em̄ ex inſe babet affectus ad boetiā ſi ab eis ꝑmittant̉. qꝛ ille ꝙ deus ſic dedit virtutes timo ac ſummo cauſaꝝ cardīe num ita intellectus adve rebus ⁊ ſic admīſtrat eas non ꝑmittit a quo eſt illis tacōdere ac miniſtrare creaturā rum: ſꝫ affectus demonū vt eas agere ꝓprios molis nature modus. qui etiaꝫ ꝑ quod facit ſolus creator deꝰ. adeo eſt depreſſus ꝙ non tus ſinat ſicut dicit Aug. angelos ſuos illa plerūqꝫ no poteſt moueri in amorem vij. de ciui. dei. vn̄ peccaAliud aūt ꝓ diſtributis ab il ꝑmittit. q̄ conceſſit vt poſſint. boni. aut inordinate more volētes nō cohibet: ſꝫ uetur ſi amat. ergo nec in finit ꝓut volunt peccare. gͦ pari rōe nō dꝫ angeloꝝ potētiā co tellectus in ſpeculationē bibere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ deꝰ volūtates nō cobibet ꝓpter legē li veri. Si tu dicas ꝙ pctm̄ magis corrūpit affectū demonū ꝙͣ in bertatis quā eis ſtatuit. ſꝫ iuſto iudicio de malo in peius rue tellectū. Cōtrariū vr̄. nam oēm prauā electionē p̄cedit prauuꝫ re ꝑmittit: ſed virtutē reſtringit iudicio eque iuſto qꝛ oꝑatio iudiciū. qꝛ nō eligit volūtas deliberatiue niſi p̄cedat iudiciū potētie vt frequēter in his qͥ potētia abutunt̉ eſt ad alioꝝ affli ergo vr̄ ꝙ pͥma rō deordinādi ſit in iudicio. ⁊ ita in cognitiōe: ctionē ⁊ punitionē. qm̄ igit̉ oīs pena dꝫ eſſe iuſta. ſi hn̄s potēergo in cognitiua magis ꝙͣ in volūtate vel eque dꝫ eē punitio. tiam iniuſte affligit vel vult affligere. dꝫ potētia cōpeſci nō rō ¶ Itē hoc ꝯfirmat̉: qꝛ excecatio ⁊ obſtinatio ſūt pene peccati ergo ſicut affectio p̄ſupponit cognitionē ita obſtinatio q̄ eſt pe

Secundi Libri pliciter ad tot ſe extendit ratio boni ad quot ⁊ veri. qꝛ vtrūqꝫ na affectionis excecationē que eſt pena cognitionis. gͦ cū dia ꝯuertit̉ cū ente ⁊ in oībus entibus. Si aūt de diffuſione boni bolus ſit obſtinatꝰ. etiā eſt excecatus. ¶ Itē bonū eſt diffuſi gratuiti nō eſt verum. qꝛ multi ſunt qui ydonei ſunt ad capien uum ſui ⁊ verū ſil̓r. ⁊ magis eſt diffuſiuū ſui bonum ꝙͣ verum. dam intelligentiā. qui tn̄ ydonei non ſunt ad capiendā gr̄am. qꝛ hoc hꝫ de ſua rōne. ſi ergo deus inqͣtū bonus ſubtrahit in¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nō debent eis dari bona. Dd̓m ꝙ doc. fluentiā bonitatis affectiue ipſoꝝ demonū. ergo inquātuꝫ ve num dupl̓r pōt accipi ꝓprie cōiter. Proprie donum d̓r qd̓ ſim rum diffuſionē luminis ip̄i cognitiue. ¶ Itē quicqͥd ſit de cōpliciter aliunde eſt. cuiuſmodi ſunt gr̄e infuſe ſiue dona infuſeruatione luminis dati. tn̄ demonibꝰ cū ſint in ſtatu dānatio ſa. ⁊ talis eſt gr̄a gratūfaciens vel ad eā habilitās. Alio monis noua dona nō debēt daria deo ſꝫ nihil pōt aliqͥs addiſcedo d̓r donum qd̓ eſt per adiutoriū diuinum. nihilominus tn̄ ꝑ re niſi xp̄o docēte. ſicut dicit Aug. in lib. de magiſ. gͦ ſi xp̄s nō acquiſitionē noſtrā. ⁊ illud nō d̓r ꝓprie donū. ſed habito reſpe dꝫ noua dona eis donare. ergo nec nonā cognitionē. ergo in ctu ad hoc qd̓ nō acquirit̉ ſine dei adiutorio. ⁊ hoc modo deꝰ bis que ante lapſum nō cognouerūt ex quo nō habent doctodat dona bonis ⁊ malis. Quia em̄ deꝰ dedit lumen cogitatiorem veritatis neceſſario errāt ⁊ decipiunt̉. ¶ Sed ꝯtra. Lu. nis ab initio qd̓ poterat in acquiſitionē multoꝝ ſcibiliū. ⁊ ipſe xvj. d̓r. ꝙ filij ſeculi huius prudētiores ſunt filijs lucis in gn̄a nō ſubtrahit qd̓ dedit. nec etiā ꝯſeruationē. cum talia poſſint tione ſua. loquitur de malis. ergo ⁊c. ¶ Itē Diony. de di. no. ſtare cū pctō mortali. ⁊ ideo qui hꝫ primū donum poteſt mulData ipſis dona nequaꝙͣ mutata dicimus. ſed ſunt integra ⁊ tiplicare. etiā reprobus exiſtens. ⁊ deus d̓r docere nō inſpirāſplēdidiſſima loqͥtur de demonibus. ergo ſi habuerūt natura do ſiue infundēdo. ſꝫ cooperando lumini dato ⁊ ꝯſeruādo illd̓ le iudicatoriū illumīatū ⁊ potēs dirigi in cognoſcēdis. vr̄ ⁊c. Exēplum huius eſt. deus dedit frumentū auaro. ⁊ dedit ter¶ Itē Iſido. de ſum. bo. Preuaricātes angeli etiā ſctītate aram potentē fructificare. cum recolligit multum de blado de miſſa. ſenſum. angelice nature nō amiſerūt. ¶ Item peccatuꝫ bona terra deus dat. ſed nō ita ſicut ſi ipſe ſterilē terram fine non eſt ꝯtra actū. ſed ꝯtra ordinē actus. ergo nō ē ꝯͣ cognitio 16 iactu ſeminis faceret fructificare. hoc em̄ ꝓprie eſſꝫ donū. pri nem ſimpl̓r: ſed ꝯtra cognitionem ordinatā in finē. ſi ergo como modo ſolum large. ſic deꝰ dat dona bonis ⁊ malis. ⁊ demo gnitio. ſpeculatiua ꝙͣtum eſt de ſe nō dicit cognitionē ordina nibus ⁊ hoībus. ꝙͣuis ipſis hecipſa bona in mala ꝯuertātur. 3⁊ tam in finē. ptꝫ ꝙ per pctm̄ nō dꝫ deprauari. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ de iule ¶ Ad ea autē que obijciunt̉ ad oppoſitum. dd̓m ꝙ intelligunt̉ ceptio ⁊ error venit ex deordinatione ſiue deuiatione iudicij. de iudicio ſpeculatiuo. tn̄ de illo nō eſt intelligēduꝫ ꝙ magis Iudiciū aūt duplex eſt in quolibet rationāte. Unum qd̓ eſt co vigeat in malis ꝙͣ in bonis. vel etiā tm̄ ſicut ante lapſuꝫ. qꝛ regnoſcendoꝝ. quod eſt veri ſub rōne veri. Aliud angeloꝝ qd̓ ē uera ꝙͣuis multa clare cognoſcant. maxime illa quoꝝ cogniboni ſub rōne boni. Et primū eſt intellectus ſpeculatiui nec qio r̄ tio eſt eis innata. rōne quoꝝ dicit Dionyn̄. ꝙ bn̄t ſibi data inſpectat ad li. ar. ſcd̓m ꝟo eſt intellectus practici. ⁊ eſt pars li. tegra. tn̄ in multis errant ⁊ fallunt̉ illi nephādi ſpūs. qꝛ p̄ſum nec de ar. Primū iudiciū ⁊ ſi maneat integrū ꝙͣtum ad ſubſtantiā po ptuoſi ⁊ curioſi ſunt. ⁊ ideo frequēter iudicant de bis que eoꝝ dic tentie. nihilominꝰ ꝑ culpā eſt in angelis aliquo mō obnubilaiudicio nō ſubſunt. ⁊ ideo a veritatis tramite in errorem labū actus tum. qꝛ errāt frequēter ī iudicādo de multis. ⁊ in multis deci necbatur. ⁊ ſic patent omnia obiecta. piūtur. maxime cū iudicāt de ꝯtingentibus. aliud iudiciū ē in rimpit̉ nec Utrū in demonibus cadat obliuio cireis oīno ſubuerſum. ⁊ ꝙͣtum ad hoc excecati ſunt angeli mali q nitus. ⁊ tauetio. lj. cap̄terita. Et ꝙ ſic vr̄. nullus de ſapiē h ſicut ꝙͣtum ad affectū obſtinati. ⁊ ꝑꝑ iſtiꝰ iudicij ſubuerſionē te fit ſtultus niſi aliqͥd obliuiſcat̉. demones autē de ſapienti4 dn̄r facti tenebra ⁊ dati in reprobu ſenſum. ⁊ ſic patꝫ rn̄ſio ad bus facti ſunt ſtulti. maxime lucifer. de quo Ezech̓. xxviij. tu S primū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de Dio. ꝙ eſt in demonibus fan plenus ſapīa. Et de quo Eccl̓i. iiij. Melior eſt puer ſapiēs re4i taſia ꝓterua. dd̓m ꝙ fantaſia dupl̓r accipitur. Aliqn̄ ꝓ vi ſenſi an ge ſene ⁊ ſtulto. glo. exponit de lucifero ſiue diabolo. ergo ⁊c. tiua collatiua ſenſibilium receptoꝝ a ſenſu particulari. Aliqn̄ ¶ Itē gr̄a reparat ⁊ reformat totā imaginem. gͦ ⁊ pctm̄ defor fantaſia d̓r apparitio ẜm ꝙ d̓r a phanos quod eſt apparitio. mat: ſꝫ deformatio memorie ⁊ corruptio eſt ꝑ obliuionē. ergo iuhil Et primo mō eſt in ſolis corporibus. ſcd̓o mō in ſpiritibꝰ. Hec vr̄ ꝙ pctm̄ in vim memoratiuā inducat in angelis obliuionem aūt fantaſia ꝓterua d̓r eſſe in demonibus. qm̄ ⁊ ſi demones in ¶ Itē intelligere ⁊ memorari ipſoꝝ demonū eſt cū variatione telligētes ſint ⁊ multa vera cognoſcāt. tn̄ alios nolunt docere gͦ in tꝑe. ſed oē qd̓ menſurat̉ a tꝑe ſeneſcit ⁊ tēdit ad corruptio ſed a veritate ſeducere. ⁊ ideo qꝛ non pn̄t niſi per apparentes nem. qꝛ tēpus facit diſtare qd̓ eſt. vt dicit ph̓s. vnde eſt princi ſimilitudines. hinc eſt ꝙ ſtudiū demonū maxime circa talia ē pium corruptionis per ſe. ergo cū corruptio circa vim memointantum. ſicut magnus clericus qui vellet alios paralogiſaratiuā ſit tm̄ per obliuionē. ptꝫ ⁊c. ¶ Iteꝫ ſicut ſe bꝫ intelligē itm re ſtuderet in ſophiſmatibꝰ. ⁊ ideo fantaſtici dn̄r ꝓpter ratio tia ad errorē. ita memoria ad obliuionē. ſꝫ ī intelligētia ange nes fantaſticas ⁊ apparentes quas inueniūt. ⁊ hanc fantaſiā li cadit deceptio. ⁊ involūtate obliquatio. ergo in memoria ca dicit ꝓteruam. Qꝛ cū ẜm iudiciū ſuū veritatē cognoſcāt. tn̄ co dit obliuio. ¶ Item oppoſita nata ſunt fieri circa idē. ſed me gnitā ſcienter impugnāt. Et hoc eſt ꝓteruire.ſ. veritati intelmoria angeli pōt ꝓficere adiſcendo. ergo pari rōne deficere lecte obuiare. iō bn̄t fantaſiā ꝓteruā. Habēt etiā ꝯcupiſcenobliuiſcēdo. cū ſtatus ille ſit magis aptus ad defectū ꝙͣ adꝓtiam amentē. qꝛ cū nō deberent appetere niſi boneſtū ⁊ confe fectum. ¶ Itē mēte humana ſolus deꝰ ſuperior eſt. ſicut vult rens. appetūt res maxime nociuas. ſicut peccare ⁊ alios ī pec Aug. ſed ꝯtingit in mētem noſtrā cadere obliuionē. ergo ſi ꝑs catum p̄cipitare. ꝙͣuis hoc nō intendāt final̓r. Ibi etiā eſt fu eſt angelice. multo fortius in mēte demonū. Ꝙ aūt in mēte no ror irrōnalis. qꝛ cū ſolis malis deberēt ex rōne iraſci. iraſcun ſtra cadat obliuio ꝙͣtū ad ſuperiorē partē. patꝫ qꝛ Augu. dicit 34tur ⁊ furiūt ꝯtra bonos. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ homini inflicta ꝙ eoꝝ cognitio que ſpectant ad diuinitatē eſt ſuperioris pareſt ignorātia ẜm ſpeculationē intellectus. dd̓m ꝙ verū eſt ī po tis. ſed frequēter taliū obliuiſcimur. ergo ⁊c̄. ¶ Sed ꝯtra qd̓ ſteris: ſed ade nō eſt inflicta ignorātia cognoſcendoꝝ: qꝛ haeſt naturale eſt indelebile. ſed ſpēs exiſtētes in angelica mēc buit cognitionē ſibi innatā. Sic ⁊ demones qꝛ habuerunt coria ſunt ei innate ⁊ ꝯcreate. ergo ſunt indelebiles. ſi gͦ obliuio gnitionē ſibi īnatā. ⁊ deꝰ vix ſubtrahit dona ſua naturalia ſcꝫ venit per deletionē ſpecierū. patꝫ ⁊c. ¶ Item om̄e quod recigratis data. iō nō inflixit iſtā ignorantiā in intellectu ſpecula pitur in aliquo eſt ibi per modū recipientis. ergo ſpes q̄ eſt in tiuo. ſed tn̄ ignorātie pena ꝯtraria eſt. ⁊ cecitas in intellectu angelica memoria eſt ibi per modū recipientis. ſed memoria practico. Paruulis aūt d̓r infligere ignorantiā. nō ſubtrahen angelica eſt incorruptibilis nec dependet a corruptibili. nec do ſcīaꝫ ſꝫ nō apponēdo. Preterea moles carnis corrupte agꝙͣtum ad ſubſtantiā nec ꝙͣtum ad operationē. nec ꝑ ſe nec per I grauat intellectus iudiciū. ⁊ iō nō eſt fil̓e. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. accn̄s. ergo ſpēs que ibi recipit̉ ē ſimpliciter incorruptibilis. ꝙ affectus eſt priuatus rectitudine volūtacis. dd̓m ꝙ pecca¶ Itē hoc videt̉ a minori. Uertibilior eſt voluntas ꝙͣ aliqua tum magis reſpicit volūtatē. ⁊ magis directe opponitur boni interioꝝ potentiaꝝ: ſed culpa que adheret voluntati adberet tati affectionis ꝙͣ veritati cognitionis. ⁊ iō demones nō ſunt inuertibiliter. gͦ multo fortiꝰ ſpēs que eſt in memoria eſt in ea ita puati lumine cognitionis ꝑ culpā ſicut bonitate affectōis indelebiliter. ſi ergo obliuio eſt ꝓpter deletionē ſpēi. patꝫ ⁊c̄. Uerūtamen ſicut prius tactū eſt. eſt quoddā iudiciū qd̓ eſt cō ¶ Itē oē qd̓ corrumpit̉. aut corrūpit̉ qꝛ bꝫ ꝯtrariū. aut qꝛ eſt iunctum volūtati ⁊ ē ſubuerſuꝫ in malis angelis ⁊ excecatū. iō ex ꝯtrarijs. aut qꝛ eſt in aliquo qd̓ bꝫ ꝯtrarium vel eſt ex ꝯtra ptꝫ ſolutio ad alia duo ſequentia. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ borijs. Hec ſcripta ē a philoſopho in li. de mor. ⁊ vi. ſꝫ ſpēs exn̄s num eſt diffuſiuum ſui. ſcd̓m ꝙ eſt loqui de diffuſione boni ſim in memoria demonis nullo p̄dictoꝝ modoꝝ eſt corruptibilis. pliciter vel boni gratuiti. Si loquimur de diffuſione boni ſim xobih

I Diſcinctio ſ I ergo ⁊c. ¶ Item ph̓s dicit ꝙ virtꝰ ſenſitiua nō ſeneſcit quātū ⁊ hoc eſt in demonibꝰ qͥ creati ſunt in actualitate plene cognieſt de ſe. ſolum rōne organi. Un̄ in primo de aīa dicit. Si p̄ſby tionis. ⁊ quorū intellectus agens eſt liber a corpore. ergo ⁊c. ter vl̓ ſenex acciꝑet oculū pueri. videret vtiqꝫ ſicut videt puer ¶ Sed cōtra. ꝙ nō p̄ſciant futura ꝯtingētia vr̄. Quāto aliqͥd ergo cū virtus memoratiua ipſiꝰ demonis nō pēdeat ex orgamagis eſt pn̄s alicui. tāto certiꝰ eſt ei. ſꝫ volūtas vniuſcuiuſqꝫ no. nō ſeneſcit nec laſſat̉ in operādo. gͦ nec in recipiēdo ſpēs. ⁊ ſibi preſentior eſt ꝙͣ alij ergo certior eſt ſibi qͥd velle debeat ꝙ 5 ita vt vr̄ nihil obliuiſcit̉. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ actū memorie ꝯtingit alij. ſed homo nullus certitudinaliter ſcit qͥd debeat cras vel acciꝑe ⁊ ꝑ modū babitꝰ. ⁊ iſte ē retinere ſpēm. Et eſſe dr̄ ꝑ mo le vel cogitare. ergo multominus nec alia creatura quātuꝫ eſt dum babitꝰ. qꝛ ꝯtinue tenet. ⁊ dicit magis ſtatū ſiue ꝯſeruatio de ſe pōt preſcire. ¶ Itē oīs cognitio creature pēdet a re ſcinem ꝙͣ actionē. Eſt ⁊ aliꝰ actꝰ memorie ꝑ modū vſus ſiue actꝰ ta. qꝛ ſcibile nō ſe habet in cōparatione ad ſcientē creatū ꝑ mo qͥ eſt meminiſſe ſiue recordari. Primꝰ qͥdē actus naturalis eſt dum poſſibilis. ſed potiꝰ per moduꝫ actualis ⁊ motiui. ſed nul ⁊ nō ſubeſt volūtati. nec penes illū attendit̉ meritū vel demela cognitio pendens a cognoſcibili pōt eſſe certa de re incerta ritū. Scd̓s vero actus pōt ordinari ad bonū ⁊ eiꝰ oppoſituꝫ.ſ. ſed futurū cōtingens eſt res incerta. ergo nō pōt certitudina ad malū. Et ſcd̓m hūc duplicē modū diſtinguēdū eſt ī obliuio liter ab angelo cognoſci. ¶ Iteꝫ ſi cognoſcit futura. aut ergo ne. Nā ſi dicat̉ obliuio ꝑ oppoſitionē ad retentionē ſpeciei. ſic ſciētia acquiſita. aut innata. Si acquiſita. ſꝫ hec incipit ab exi eſt deletio ſpeciei de memoria. Si aūt dicatur per oppoſitum ſtentia rei. qꝛ a reip̄a generat̉ in cognoſcēte. cū ergo res nōdū ad recordationē. ſic dicit debabilitationē ſiue debabilitatem ſit. nō pōt cognitionē eius acquirere. Si innata. ergo nō pōt quantum ad iſtum actum qͥ eſt meminiſſe. ⁊ hoc pōt eſſe bonuꝫ ignorare aliqua eoꝝ q̄ futura ſunt. ergo preſciuit caſum ſuū an ſcꝫ cum obliuiſcimur malorū illatorū nobis. ⁊ malū cuꝫ obliui teꝙͣ caderet. qd̓ ſupra improbatum eſt tanꝙͣ impoſſibile. ergo ſcimur beneficiorū nobis a deo collatoꝝ. vel obliuiſcimur eoꝝ ⁊c. ¶ Itē ſi p̄ſcit futura. ergo ſcit qͥs debeat vincere. vtrū ipſe que nobis eſſent expediētia ad ſalutē. Cōtra. qd̓ dr̄ Deut̓. iiij. anis quem tentat. ergo cum ip̄e refugiat victoriā bonoꝝ. nun Caue ne vnꝙͣ obliuiſcaris dn̄i dei tui ⁊c. Si igit̉ loquamur de ꝙͣ tentaret niſi illos quos preſciret ſibi ſuccūbere. ſed aliquos obliuiōe primo mō. ſic dico ꝙ nō cadit in demonibꝰ. nulla em̄ alios tentat. ſicut pꝫ in Iob. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ futuroruꝫ 5. eſt in eis deletio ſpeciei. Si ſcd̓o modo. ſic dico ꝙ cadit. immo eſt triplex genus. Quedā em̄ ſunt futura q̄ bn̄t cām determīacecidit magna obliuio. qꝛ obliti ſunt ſue ſalutis ſunt etiā oblitam ⁊ infallibilē. vtpote ſunt illa q̄ attendunt̉ circa motuꝫ cor ti beneficioꝝ dei. qꝛ cuꝫ cōuertunt̉ ad mala. inhabiles fiūt ad porum ſuperioꝝ. in quibus eſt determinatio ⁊ oīs impedimērecolendū bona. hoc modo cōcedo ꝙ obliti ſunt. ⁊ ſic ꝓcedūt ti remotio. talia pn̄t certitudinaliter ſciri nō ſoluꝫ a deo. ſed ⁊ due prime rōnes. Prima que ſumpta eſt a ſtultitia. Scd̓a que a creatura. ⁊ hoc in ſua cā. ſicut tp̄s eclipſis ⁊ cōſimiliū. Queſumpta eſt ab imagine deformata. nā ꝓcedūt hac via. ¶ Ad il dam ſunt q̄ habent cām determinatā. ſed tn̄ fallibilem. vt pote lud qd̓ obijcit̉ ꝙ intelligere cadit in tꝑe. dd̓ꝫ ꝙ cadit in tꝑe ex ſunt illa q̄ ſunt ẜm inferiorē naturā. Que ideo bn̄t cām detertenſo noīe tꝑis nō prout eſt motus primi mobilis mēſura. quia minatā. qꝛ intentio nature mouet determinate ad vnū. Ideo nec demonuꝫ eſſe nec intelligere pendet ex illo. Tn̄ aliter pōt vero fallibilē. qꝛ multipl̓r pōt occurrere impedimentū. vtpodici ꝙ ꝙͣuis actus vt actus cadat ſub tꝑe vel in tꝑe. nō tamen te ager ſeminatus ſi terra pinguis eſt ⁊ bona. diſpoſitio ſupeactus vt babitꝰ. qꝛ habet modum ſubſtātie intra ſiue in qua eſt riorum corpoꝝ afferet pinguē fructū ⁊ iſta poſſunt quodāmō nec habet variationē. ⁊ ideo ſicut ſubſtātia demonum nō corſciri ⁊ p̄ſciri. non tm̄ a deo. ſed etiā a creatura q̄ nouit naturas rumpit̉ nec ſeneſcit in tꝑe. nec babitꝰ. ita etiā nec actus vt barerum ſuperioꝝ ⁊ inferioꝝ. non tn̄ ita certitudinaliter ſicut p̄bitus. ⁊ talis eſt retentio ſpēi. ⁊ ꝑ hoc pꝫ aliud ꝙ nō eſt ſil̓e de dicta. Quedam aūt ſunt que habent cauſam indeterminatam intelligere ⁊ obliuiſci qꝛ intelligere nō taꝫ eſt actus naturalis ⁊ fallibilē. ſicut ſunt ea q̄ ſunt a voluntate noſtra. que indeter ꝙͣ etiā cōformis volūtati. ⁊ ſimiliter errare. ſed ſpēm tenere vl̓ minata eſt ꝓpter hoc ꝙ eſt ad oppoſita. Fallibilis etiā. qꝛ pn̄t 5.amittere eſt ex potētia vel impotētia naturali. Preterea ratio etiā volenti proficere occurrere multa impedimēta. ⁊ talia nō illa nō valet. qꝛ cū memoria habeat naturā ſpecularē ſiue ſpepn̄t certitudinaliter ſciri ab aliqua creatura in ſeipſa. ſed ſolū culi. intelligētia naturam luminoſam ſiue luminis. ⁊ angelus a deo vel ꝑ reuelationē diuinā. Ratio aūt huius iſta eſt. qꝛ co plus habet de natura ſpeculi ⁊ de potētia recipiēdi ꝙͣ de natu gnitio creature pendet ex re. qm̄ igitur res incerta eſt ⁊ in ſe. ⁊ ra luminis. illa em̄ in ſolo deo eſt potiſſime vl̓ in bis q̄ ſunt dei in ſua cauſa. ideo creatura non poteſt certitudinaliter illā noformes ꝑ gloriā. ideo nō valet nec eſt ſimile. Magis em̄ pōt in ſcere aut p̄ſcire. Diuina aūt cognitio non pendet a re aliqua. ī tenēdo ſpem ꝙͣ in recte iudicādo aliqua em̄ ſunt ſupra iudiciū mo oīa que nouit. ẜm modum ſue veritatis nouit. ⁊ qꝛ veritas angeli nō ſic eſt de tentione ſpēi. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ opſua eſt certiſſima. certiſſime cognoſcit contingentia vt neceſſa Poſita nata ſunt fieri circa idē. Uerū eſt niſi alterū naturaliter ria. ⁊ hoc meliꝰ explanatum fuit in primo lib. ⁊ ſicut certiſſime inſit. ⁊ natura angeli poſſibilis eſt ad receptionē ꝑ naturā. ad nouit. ita pōt certitudinaliter denūciare ⁊ reuelare. ideo hec eꝫ delectionē vero minime. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſolus deus eſt cognitio futuroꝝ vel dei eſt vel a deo. ⁊ ideo cū talia p̄dicunt̉ maior mente humana dd̓m ꝙ verū eſt quātum ad rōnē ꝑficiēp̄dictio dr̄ diuinatio. qꝛ talis eſt actꝰ diuinꝰ. ⁊ qꝛ demones ſuꝑ di. tamen qꝛ mens humana ex coniunctione cum corpore terre bi maxīe deſiderāt honorari vt deꝰ maxīe conant̉ on̄dere hoc ī ſtri aliquas contrahit proprietates ⁊ defectus deprimentes. ſe habere. ⁊ ideo dicere ꝙ demones ꝑ ſeip̄os futura ꝯtingētia quantum ad hoc eſt inferior mēte angelica. ⁊ ideo ſicut mens p̄ſciāt certitudinal̓r. hoc eſt eis attribuere qd̓ dei eſt iō ē ibi īhumana impedit̉ ab actuali cōſideratione ꝓpter depreſſionē fidelitas. ⁊ infidelitati frequēter annexa idolatria. ideo diui corporis. ita etiā compellit̉ obliuiſci. intellectus aūt angelio natio eſt ꝓhibita. Quāuis aūt demones nō poſſint ꝑ ſeipſos 5j ſemper eſt in actu intelligendi. ⁊ ideo non eſt mirū ſi memoria futura cōtingētia ſcire certitudinaliter. tn̄ frequēter vera p̄di ſemꝑ eſt in actu conſeruandi. ⁊ ſit patent obiecta. cunt. qꝛ euentum futuꝝ aliquo modo p̄ſentiunt. hoc autem eſt iij Utrū in demonibus ſit precognitio qͥ O quadrupliciter ſicut dicit Aug. in. iij. ſuper Gen̄. ad lr̄aꝫ. Aut UEIIIO. C..j. ad futura. Et ꝙ ſic vr̄ ꝑ ſil̓e. qꝛ aſtroem̄ ſenſus vel īgenij acrimonia. aut multa experiētia. aut dolo nomi ⁊ mathematici ꝑ curſuꝫ aſtroꝝ p̄cognoſcūt ⁊ dicūt multa ſa cautela. aut aliena doctrina. Senſus acrimonia. vt quādo futura. ⁊ videmus ꝙ in multis vera dicunt. ergo ſi maior eſt in vident diligēter ⁊ cōſiderant ad qͥd inclinet̉ affectio nr̄a. vel telligentia ⁊ cognitio in demonibus videtur ⁊c. ¶ Itē hoc on̄ que ſint inducētia vel retrahētia. Experiētia tempoꝝ. qꝛ ex ta ditur ab effectu. qꝛ iſti magi ⁊ diuini per pacta cum demonibꝰ libus videt̉ accidere talia. Doloſa cautela. qn̄ p̄ponit aliqͥd fa multa vera predicunt. ⁊ nō poſſunt niſi per reuelationē demo cere. ⁊ p̄dicit ꝙ aliqͥd ſit facturꝰ. Aliena doctrina qn̄ iuſto dei num. ergo videtur ꝙ ipſi futura precognoſcunt. ¶ Itē vr̄ hoc iudicio ꝑmittit̉ addiſcere ab angelis. Et ſic pꝫ ꝙ demones fu a minori. qꝛ intellectus agēs in ſomnis ⁊ in exta ſi multa ver a tura ꝯtingētia ⁊ ſi pn̄t ꝓbabiliter p̄ſentire. nō pn̄t tn̄ certitufutura preuidet. ſicut pꝫ qꝛ frequēter ſomniamꝰ qd̓ euenit nodinaliter p̄ſcire ſicut oſtendunt rationes ad hoc inducte. bis poſt longa tꝑa. ſed demones ſunt oīno abſtractia ſenſibꝰ ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ de aſtronomis ſiue mathematicis ꝙ di 8 ergo ⁊c ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ aīa quodāmō eſt oīa. qꝛ in ea eſt quo cūt frequēter vera. dd̓m ꝙ hoc ſolum eſt ꝯiecturando. ſiue ẜm eſt oīa fieri quātum eſt ex ꝑte intellectꝰ paſſibilis. ⁊ quātū eſt legē aſtroꝝ. ſiue ẜm dyabolica cōmercia. Scd̓m legem aſtroꝝ exparte intellectꝰ agētis eſt in ea quo eſt oīa facere. gͦ ſi intel vtpote qn̄ dn̄at̉ ſtella q̄ habet impreſſionē ſuꝑ diuerſos humo lectꝰ agēs eſſet liber. vel paſſibilis reductus ad actū ꝑ agēteꝫ res diſponit ẜm hoc hominem ad diuerſos mores ⁊ affectiōes tūc nō ſolū eſſet in potētia ad cognoſcēdū futura. ſꝫ etiā ī actu Scd̓m dyabolica commercia. vt quando volunt vi aſtrorum ee

Secundi libri vltra ꝓcedere ꝙͣ ad illud ſuꝑ qd̓ pn̄t. tunc eniꝫ niſi dyabolꝰ ad intrinſecum. ergo forma eſt ꝯpoſita ex materia ⁊ forma. qd̓ ab eſſet. ita frequēter falſum ſicut verum dicerēt. nunc aūt cū toſurdum eſt. Si ex nihilo. ſed oē qd̓ ex nihilo creatur eſt a crea i to auxilio demonum frequēter falſa p̄dicunt ⁊ decipiunt̉. Sꝫ tore. ergo nulla forma eſt ab agēte creato. ¶ Itē cum forma ē tāta eſt demonum aſtutia ꝙ ita ſciunt occultare fraudē ſuā vt in potētia materie. aut eſt in potētia in qua. aut a qua. auterē on̄dāt errorē ſiue defectum fuiſſe in aſtronomo ꝯſiderāte. non Non ex qua bͦ ꝓbatum eſt cuꝫ forma nō habeat materiale pͥnci in arte aūt dyabolo aſſiſtēte. In hoc igit̉ ſtat rn̄ſio. ꝙ aſtrono pium ex quo ꝯſtet. īmo ſit in ſimplici eſſentia ꝯſ̄iſtēs. ergo inqͣ mi de ꝯtingētibꝰ bn̄tibꝰ cām fallibilē ⁊ indeterminatā non p̄vel a qua. Non a qua. qꝛ materie nō eſt agere. ergo ſolum in po tentia vt in qua. ſed forma que ſolum eſt in potentia vt in qua ſciūt vera. niſi ex cōiectura. ⁊ dyabolꝰ ex maiori ꝯiectura illa j ſentit nō tn̄ certitudinal̓r p̄ſcit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de magis ⁊ totaliter eſt ab extrinſeco. ⁊ nulla talis forma eſt naturalis vſ diuinis ꝙ dicunt vera dd̓m ꝙ verum eſt ſed cum aliqn̄ dicant a natura. gͦ nullum agēs creatum pōt naturalē formā ꝓducefalſa pꝫ ꝙ potiꝰ dicunt verū cāſualiter ꝙͣ certitudinal̓r. ꝯiectu re. ¶ Contra. Oīs res ſicut vult Aug. Dam̄. ⁊ ph̓s habet prora potiꝰ ꝙͣ ſcīa. Qui em̄ ſemel dicit futuꝝ ī verbo dn̄i ⁊ nō eue priam operationem. alioquin aliquid eſſet ocioſum in natura. nit. ſicut in lege dr̄. ſomniator eſt ⁊ nō ꝓph̓a dn̄i. ⁊ ideo p̄cipit̉ ſed oīs operatio boni alicuius eſt operatrix. alioqͥn eſt fruſtra ? occidi. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ſomnijs in quibus p̄uident̉ futu ergo videt̉ ꝙ oīs res aliquid poſſit producere. ſiue operari ad ra. Dd̓m ꝙ quicqͥd de hoc ſenſerint ph̓i quoꝝ poſitiōes lōgum alicuiꝰ productionē. aut ergo materie. aut forme. nō materie qͥ eſt retexere. qd̓ de eis dicit ſacra ſcriptura indubitanter eſt te forme. ¶ Item vnius corruptio eſt ꝯtrarij gn̄atio. nunꝙͣ eniꝫ nēdum. Reprehēdit em̄ eos qͥ ꝯfidentiā bn̄t in ſomnijs. vnde abijcitur frigus niſi per introductionem caloris. nec econuer Eccī. xxxiiij. ſicut ꝑturiētis cor tuum fantaſias patit̉ niſi ab al ſo. ſed conſtat ꝙ agens creatum poteſt abijcere ⁊ corrumpere tiſſimo fuerit miſſa viſitatio. id eo ītelligēdum ꝙ qͥnqꝫ de caucontrarium. ergo. poteſt ſe vel ſimile ſibi introducere. ¶ Item ſis fiunt ſomnia. Quedā ꝯtingunt ex diſpoſitiōe corꝑis. Que certum eſt ꝙ calidum calefacit. qui hoc non nouit īdiget ſenſu dā ex ſollicitudine mētis. Quedā ex illuſiōe dyabolica. Queergo calor ignis generat calorē. ergo pari rōne qua calidū ge dā ex reuelatiōe angelica. Quedā ex viſitatōe diuina. Prima nerat calidum ignis generat ignē. cuꝫ non ſit mīoris virtutis duo ſomnia ſunt p̄ſagia futuroꝝ q̄ bn̄t cām in nobis. vt ſomnia ¶ Itē certum eſt ꝙ obiectuꝫ generat ſui ſimilitudinē in ſpecu q̄ contingunt ex cauſis corꝑis ſunt ſigna infirmitatis. Sōnia lo. qd̓ patet. ſi obiectuꝫ amoueatur. nullo modo reſultabit ibi q̄ contingunt ex ſollicitudine mētis ſunt figna eoꝝ ad q̄ faciēſimilitudo. ergo pari rōne ſi adſit materia diſpoſita. agēs pōt generare ſibi ſimile in natura. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ad hoc. ꝙ 7i da vel deſiderāda nr̄a inclinat̉ affectio. Alioꝝ vero non ſunt ſi gna de ſe. īmo ſi ad alia applicent̉. potiꝰ prebēt occaſionē errā de eductione forme ineſſe quadruplex fuit poſitio. Quidāem di ꝙͣ p̄ſciēdi. Somnia q̄ ſunt a dyabolic a illuſione nulliꝰ ſunt poſuerunt latitationē formaꝝ ſicut imponit̉ anaxagore. Et illud poteſt dupl̓r intelligi. Aut ꝙ ip̄e poneret formas actuali roboris. ſicut nec diuinationes aurupiſcum. Somnia vero q̄ 4 ſunt ab angelis bonis aut a deo. ſunt in nobis ſigna. ſunt vera ter exiſtere in materia. ſꝫ non apparere extrinſecꝰ. ſicut pictu⁊ recta ⁊ ita ex hoc nō habet̉ ꝙ p̄cognitio futuroꝝ ꝯtingentiū ra cooꝑta panno. ⁊ iſte modꝰ īpoſſibilis eſt oīno. qꝛ tunc ꝯtra ria ſimul ponerent̉ in eodē. Alio modo pōt ītelligi ſic. vt eſſen ẜ9 aliter habeat̉ ꝙͣ a deo. niſi ꝑ aliquā coniecturā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa quodāmō eſt oīa dd̓m ꝙ intellectꝰ agens nō eſt ens tie formaꝝ ſint in materia in potentia. non ſolum latentes. ſed entes in potētia. vt materia habeat in ſe ſeminales oīm forma actu plene reſpectu oīm. qꝛ nō eſt plene agēs ⁊ ideo indiget iu uari a cognoſcibili ad hͦ ꝙ fiat in actu. vel a deo. qͥ ē oīno actꝰ rum rationes ſibi a primaria conditione inditas. ⁊ illud ꝯcorreſpectu oīm entium ⁊ veroꝝ. ⁊ qꝛ futuꝝ contingēs non bꝫ eſſe dat ⁊ ph̓ie. ⁊ ſacre ſcripture. ⁊ per actionem agentis educeren niſi indeterminatū. ideo non pōt intellectuꝫ iuuare ad certitu tur in actum. ſed hic intellectus non fuit huius poſitionis. ſed dinalē cognitionē habendā de ſe. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ ī primus fuit ẜm qd̓ expoſitores dicunt. Hec eniꝫ poſitio fuit ꝙ tellectꝰ agens eſt in actu reſpectu oīm ad q̄ poſſibile eſt ī potē agens particulare nihil agat. ſed tm̄ detegat. Alia fuit poſitio ph̓oꝝ modernoruꝫ ꝙ oēs forme ſunt a creatore. Et hec poſitio tia ſoluendū eſt ꝑ interemptionē. nō ſolū in hoībꝰ verumētiaꝫ in angelis. Quedā em̄ ſunt ad q̄ tam agēs ꝙͣ poſſibilis eſt ī po poteſt dupl̓r intelligi. vno modo ꝙ deus ſit prīcipaliter agēs ⁊ produces in omni rei eductione. ⁊ ſic habet veritatē. vl̓ ita ꝗ tentia qꝛ ſunt ſupra poſſe creature. vn̄ illa ꝓpoſitio non hꝫ veri 1 deus ſit tota cā efficiēs. ⁊ agens particulare non facit niſi matateꝫ niſi de his tm̄ q̄ ſunt infra poſſe intellectꝰ creati reſpectu quoruꝫ habet intellectus ſe. ⁊ in ratione agētis ⁊ poſſibilis nō teriā adaptare. vt ſicut ꝓducit aīam rationalē. ita ⁊ alias for mas. ⁊ iſte intellectus videt̉ fuiſſe illorum ph̓oꝝ. Et iſte intel aūt reſpectu eorum q̄ ſunt ſupra. ⁊ ſic patet illud. ¶Onſequēter querit̉ de ſcd̓o articulo ſcꝫ de virtulectꝰ eſt impoſſibilis. Quia agēs particulare aut inducit aliquid. aut nihil. Et ſi nihil. ergo nihil agit. Si aliqͥd īducit. er te demonum. De qua tria q̄runt̉. primuꝫ eſt quaſi go vr̄ ꝙ aliquā efficiat diſpoſitionē. ſed quā ratione poteſt ī preambulum. vtrum oīs forme inductio ſit a crea vnam. ⁊ in aliam. quare iſta poſitio non eſt rationabilis. Tertore. an aliq̄ ſint ab agente creato. Scd̓m eſt vtrū tia poſitio eſt ꝙ forme naturales fere oēs ad minus corporai veraruꝫ formarū inductio ſit a ſpū maligno. Ter les cuiuſmodi ſunt elemētares forme. ⁊ forme mixtiōis. ſunt ī tium eſt vtrum miniſterio demonuꝫ poſſit quis vti in huiuſmo potentia materie. ⁊ per actionē agētis particularis educunt di operibus ſine peccato. in actuꝫ. ⁊ iſta eſt poſitio. quā videt̉ tenuiſſe ph̓s. ⁊ modo tenēt Utrum oīs forme inductio ſit a creatore RC cōiter docto. in ph̓ia ⁊ theologia. Sꝫ tn̄ hec duas habet vias. AeIUIO. j. an aliqd̓ agēs ꝑticulare ſiue creatū poNam quidā dicunt ꝙ huiuſmodi forme ſunt in materia ⁊ in po ſit aliquā inducere. Et ꝙ oīs ſit a creatore videt̉. primo autori tentia receptiua. ⁊ quodāmodo actiua ſiue cooꝑatiua. qm̄ ma tate dn̄i in Iohāne. Pater meus vſqꝫ modo operat̉ ⁊ ego ope teria ⁊ hꝫ poſſibilitatē ad recipiēdum. ⁊ etiā inclinationem ad ror. ſed ſi res ꝓducerent̉ ꝙͣtū ad formā a natura nō ꝓpter hͦ di cooꝑandū. ⁊ in agēte eſt hmōi forma ꝓducēda ſicut in pͥncipio ceret̉ deus vſqꝫ modo oꝑari. ergo videt̉ ꝙ oīs forma ſit ab ip̄o effectiuo ⁊ originali. qꝛ oīs forma ꝑ naturā ſue ſpēi recipit vir ¶ Item rōe vr̄ nobiliꝰ principium eſt forma ꝙͣ materia ⁊ matutē multiplicādi ſe vn̄ inductio forme eſt ab agēte formā ſuā gis dicit qͥd diuinum. ergo cum natura non poſſit in minꝰ. qꝛ multiplicāte. Et ponit exēplū in cādela quō vna inflāmat mul non pōt in productionē materie. īmo eſt a ſola creatione. multas. ⁊ ab vno obiecto relucēt multe imagines in pluribꝰ ſpecu tofortiꝰ vr̄ de forma. ¶ Itē principia rerum ſunt incorruptilis. ⁊ hmōi forme vt dicunt non hn̄t ex quo ſint materialiter. ſꝫ bilia vt vult ph̓s. ergo tam materia ꝙͣ forma. ſed incorruptibi ex quo originaliter. ⁊ ideo non dicunt̉ creari nec dicuntur eſſe le eſt in generabile. ergo tā materia ꝙͣ forma eſt ingenerabilis ex nihilo. Illud em̄ creatur qd̓ nullo modo eſt. ſed talis forma ergo ſi ꝓducit̉ ineſſe hoc nō erit a natura. ſed ſolū ꝑ creationē ſic producta aliquo modo eſt. tum rōne agentis. tum rōne ma ¶ Item oīs actio creature terminat̉ ad hoc aliqͥd. ſed forma terie. Alia via eſt ꝙ forme ſint in potētia materie. non ſoluꝫ in non eſt hoc aliqͥd. ergo nō terminat̉ ad formā. ergo cum ꝓduqua ⁊ a qua aliquo modo. ſed etiā ex qua. ⁊ hoc dicunt. non qꝛ ctio naturalis ad llud terminet̉ qd̓ ꝓducitur per naturam im ip̄a eſſentia materie ſit ex qua res ꝓducit̉. ſꝫ qꝛ in ip̄a materia poſſibile eſt formam produci ab agente creato. Nec materiam aliqͥd eſt ꝯcreatum ex quo agēs dū agit in ip̄m educit formaꝫ. hoc conſtat. ⁊ omne quod producitur ẜm aliquod horum pronō inꝙͣ ex illo tāꝙͣ ex aliquo qd̓ ſit tāꝙͣ aliqͣ pars forme ꝓduce ducitur. ergo nihil producitur ab agente creato. ¶ Item cuꝫ de qꝛ illud pōt eſſe forma. ⁊ fit forma. ſicut globꝰ rōſe ſit roſa. producit̉ forma. aut ex aliquo. aut eſt nihilo. Si ex aliquo. ſed Et iſta poſitio ponit ꝙ in materia ſint veritates omniū forma oē qd̓ eſt ex aliquo habet aliqͥd ſui conſtitutiuū tāꝙͣ principiū rum

l Diſtinctio I 1 ruꝫ ꝓducendaꝝ natural̓r. ⁊ cū ꝓducit̉ natural̓r qͥdditas nulla corꝑale adeo pōt influere in corꝑale ꝙ ſua influentia ⁊ virtute veritas eſſentie īducit̉ de nouo. ſꝫ dat̉ei noua diſpoſitio. vt qd̓ ⁊ actione educit formam de potētia in actum. ſicut patet tam erat ī potētia fiat ī actu. Differūt em̄ actꝰ ⁊ potētia. nō qꝛ dicāt in actione elementorum ꝙͣ corporum celeſtium. ergo multo for diuerſas qͥdditates. ſꝫ diſpoſitōes diuerſas eiuſdē. nō tn̄ ſunt tius pōt hoc ſpūs ſiue bonus ſiue malus. Cōtra. Exo.vij. Abdiſpoſitiōes accidētales. ſꝫ ſubſtātiales. ⁊ hoc nō eſt magnū ſi ſorbuit virga moyſi virgas magorū. qd̓ exponēs aug. ait ⁊ ba eſt in potētia agētis creati. vt qd̓ eſt vno mō faciat eē alio mō bet̉ in gloſ. Moyſi virga abſorbuit virgas non dracones. Ab Et hec poſitio inter oēs p̄dictas vr̄ eſſe ītelligibilior ⁊ veritaſorbere em̄ potuit qd̓ erant. non qd̓ nō erant. gͦ virge que vide ti vicinior. Hāc poſitione credo eſſe tenēdā. nō ſolū qꝛ eā ſuabantur verſe in dracones erant virge. non verſe in ſerpētes. ſi deat rō. ſed etiā qꝛ ꝯfirmat autoritas Auguſt. ſuꝑ gen̄. ad lit. ergo demones tunc operati ſunt ita excellenter vt potuerunt. quā magr̄ allegat ꝙ q̄ ꝓducunt̉ a natura. ẜm rōnes ſeminales videtur ꝙ ſpēs rerum non poſſint vere trāſmutare aut educeꝓducunt̉. Quid aūt ſint iſte rōnes ſeminales videbit̉ īfra qn̄ re. ¶ Item. ij. Theſſalo. ij. dr̄ ꝙ manifeſtatio antixp̄i erit in ſi de bis erit ſermo. Scd̓m hāc igit̉ poſitioneꝫ ſuſtinēdū ꝙ ages gnis ⁊ ꝓdigijs mendacibus ẜm operationē ſathane. ſi gͦ menꝑticulare educit formas ⁊ īducit. ⁊ res naturales ꝓducit. ⁊ rō dacia erunt ꝓdigia ⁊ ſigna. gͦ non vere faciet qd̓ videbit̉ face 72 nes ad hoc inducte ſunt ꝯcedēde. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ deꝰ re. ſed tunc maxime oꝑabitur dyabolus ẜm poſſe ſuum. gͦ non operat̉ vſqꝫ mō. dd̓m ꝙ verū eſt. qꝛ vel ꝑ ſe operat̉ vel cū alijs pōt veras formas inducere. ¶ Itē ſuꝑ illud. Immiſſiones vn̄ argumētū nō valet. deꝰ vſqꝫ mō operat̉. gͦ agēs creatum et angelos malos. gl. Aug. Ea q̄ mirabiliter in creaturis fiūt at 7ꝫ nō cooperat̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō pōt in materiaꝫ. dd̓m ꝙ tribuere malis angelis non audemus. ſed ſubito de virgis fa nō eſt ſil̓e. qꝛ materiale pͥncipiū nō eſt in alio vt in potētia. cuꝫ cere veros ſerpētes eſt miraculū. qꝛ ꝯtra ſolitum curſum natu ſit de ſe potētia tūc em̄ eſſet in potētia. ⁊ educeret̉ potentia de re. gͦ hoc non pōt malus angelus. ¶ Itē ratione vr̄ hocip̄ꝫ ſic potētia. qd̓ nō eſt intelligibile. ſecꝰ eſt in forma vt viſum eſt. ⁊ Omne qd̓ dat alteri ſpēm ⁊ actum eſt ens actu reſpectu eiꝰ qd̓ ideo nō eſt ſil̓e. Pōt etiā ſumi rō ex ꝑte agētis. qꝛ ꝓductio crea dat hoc ꝓbat ph̓s ⁊ dicit in vij. prime ph̓ie. nihil enim dat qd̓ ture cū ſit agēs limitatūeſt ꝓductio ſil̓is a fil̓i. ſꝫ ꝯſtat ꝙ nihil non habet. ſed angelus malus nec genere nec ſpecie conuenit agit rōe materie ſꝫ forme. iō magis pōt in formā ꝙͣ ī materiā. cum iſtis rebus corꝑalibus. ergo non poteſt eis formas ⁊ ſpe ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ pͥncipia rerū ſunt incorruptibilia. ilcies dare. ¶ Item in ꝓductione ſiue in tranſmutatione reruꝫ lud intelligit̉ in vniuerſali. nō in ꝑticulari. Uel ītelligit̉ ẜm eſnaturaliū angelꝰ oꝑat̉. aut gͦ natural̓r aūt artificial̓r. Si natu ſentiā nō ẜm eſſe. ⁊ iō forma in ꝑticulari generat̉ ⁊ corrūpitur raliter cum natura ſit vis inſita rebus ſimilia ex ſimilibus ꝓ Uel pōt dici ꝙ eſſentia eiꝰ remanet in potētia poſt corruptionē creans. tūc faceret angelos. Si artificialiter. ſꝫ qd̓ eſt ab ope ſicut ante gn̄ationē. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ actio nature ad hͦ rante artificialiter. eſt artificiatuꝫ. gͦ forme quas inducit ſunt aliqͥd terminat̉. dd̓m ꝙ ſicut dicit ph̓s. ꝓprie loquendo forma artificiales. ſꝫ aſinus artificialis non eſt aſinus vere. ſꝫ equinō generat̉. ſed ꝯpoſitū. Cum em̄ ꝓducit̉ forma nō ꝓducitur uoce. ⁊ ſimiliter manus ⁊ ꝯſimilia. gͦ nunꝙͣ inducit veras forin ſe nec ꝑ ſe. ſed vt in materia ⁊ ſic facit ꝯpoſitū. ⁊ adillud ter mas. ¶ Itē ſi inducit veras formas. gͦ facit vera miracula. gͦ minat̉ gnatio. nihilominꝰ gn̄atio vel ꝓductio naturalis reſpimiracula non atteſtātur potētie diuine. gͦ non ſunt in robur fi cit ꝯpoſitū principaliter gratia forme. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ vtꝝ dei xp̄iane. ¶ Si dicas ꝙ differunt ab iſtis. q̄ritur quomodo ex aliquo aūt ex nihilo. dd̓m ꝙ ẜm tertiā poſitionē tenēdo pridifferunt ⁊ quomodo poſſunt diſcerni. ¶ Rn̄. Ad p̄dictorū in mā viam illius poſitiōis forme ꝓducunt̉ ex aliquo. ſꝫ nō ex ali telligētiam eſt notādum. ꝙ quādo q̄ritur vtruꝫ demon poſſit quo material̓r vel ꝯſtitutiue. ſꝫ ex aliquo original̓r. Uel ẜm ter inducere veras formas. aut trāſmutare de forma in formam. tiā opinionē tenēdo viam ſcd̓am illius poſitiōis fiūt ex aliquo non eſt q̄ſtio de forma artificiali. qꝛ planum eſt ꝙ poteſt face nō ꝙ ex. dicat partē. ſed ꝙ dicat ꝯſubſtātialitatē. ſicut rōſa ex re ymagines ⁊ figuras ſicut homo. ſed de formis naturalibꝰ. globo. qꝛ globus ſit roſa. ⁊ ꝑ hoc pꝫ vltimum. Cōcedo enim ꝙ vtrum ſcꝫ poſſit veruꝫ ſerpentē ⁊ verā ranā ꝓducere. ⁊ ſic de forme naturales ſunt in materia quantum ad potentiam ⁊ in alijs. ¶ Ad hanc q̄ſtionē rn̄dēdum eſt ꝑ diſtinctionē qm̄ ꝙ de qua. ⁊ ex qua. ⁊ a qua. ẜm predictum modum. Et ſi tu obijcias mon formam inducat dupl̓r poteſt intelligi. Aut ꝙ virtute ꝓꝙ materia non agit nec conſtituit. dicendū ꝙ eſſentia materie pria. aut ꝙ virtute aliena. Si ītelligat̉ ꝙ īducat virtute ꝓpria ſolum ſe habet per modum receptiui. ſed ſeminarium inditum ſic abſqꝫ dubio falſum ē. ⁊ hͦ dicit Aug. Si ītelligat̉ ꝙ virtute ſe babet quodammō per moduꝫ actiui. quodamimō per modū aliena.ſ. ꝑ virtutē rerū naturalium quas ꝯiungit adinuicem paſſiui. qm̄ cooparatur agenti. nihilominus ip̄m variatur ab poteſt. ſicut eſt exēplū in agricola qui ſegētes mediante ſemivna diſpoſitione in aliam vt dictum eſt. Hec igitur eſt ſumma ne iacto. ⁊ terra germināte. ⁊ aqua irrigante fructificare facit poſitionis ꝙ agens creatum nullā quidditatem nec ſubſtātia⁊ hͦ eſt virtute aliena. virtute aūt ꝓpria generat ſibi ſimilē. Et lem nec accidentalem omnino producit. ſed entem ſub vna diſ ratio huius eſt. qꝛ forma naturalis non ꝓducit̉ niſi a ꝯditore poſitione facit eſſe ſub alia. nature. vel a natura ꝯdita oꝑante ꝑ modum nature. ⁊ ideo re Utrum verarum formaꝝ inductio pōt ( naturalē virtute ſibi indita ꝓducit. ſꝫ oꝑando in agricultura ueſtio. lj. nt eſſe a ſpū maligno. Et ꝙ ſic vr̄. prīo oꝑat̉ vt artifex. ⁊ iō naturā pōt expedire ⁊ adiuuare. ſꝫ rē na autoritate ſacre ſcripture Exodi. vij. dr̄. Fecerunt aūt malefi ture non pōt ꝓduce̓. Dd̓ꝫ igit̉ ꝙ ſpūs maligni pn̄t formas ar ci ſil̓r. ſed ꝯſtat ꝙ virga moyſi ꝯuerſa fuit in verum draconem tificiales īduce̓ ꝑ virtutē ꝓpriā. ⁊ formas naturales ꝑ virtu alioquin nō eſſet verum miraculum. ſi gͦ malefici ſil̓r fecerunt tē alienā ꝑ ꝓpriā aūt non pn̄t. ⁊ rō huiꝰ eſt. qꝛ oꝑat̉ ꝑ modum ⁊ hoc nō niſi virtute demonum. gͦ demones veros ſerpētes de artis in hͦ ⁊ non ꝑ modū nature. Un̄ ſicut natura non ꝓducit virgis facere pn̄t. gͦ ⁊ veras formas inducere. ¶ Item in glo. formā artificialē. ſic nec ars formā naturaleꝫ. Si q̄rat̉ ratio babetur idē. demones diſcurrunt ꝑ mundū ⁊ ſubito ſemina af huiꝰ. dico ꝙ eſt limitatio potētie agētis ad talē ⁊ talē effectuꝫ.1 ferunt. ſic ꝙ nouas rerum ſpēs ꝓducunt. ex hoc pꝫ ꝙ ſpecierū ẜm diſpoſitionē dei ⁊ primariā ordinationē cauſaruꝫ. ¶ Rur ſiue formaꝝ inductio ſit a ſpū maligno. ¶ Item maior eſt poſus ſi q̄ras rationē quare deus ſic diſpoſuit. dico ꝙ ordo ſapiē teſtas demonuꝫ ꝙͣ hoīm ꝑ artificiū. ſed boīes mediāte arte al tie hoc requirit. Cū em̄ ſit triplex agēs.ſ. deus. natura ⁊ ītel chimie diuerſoꝝ metalloꝝ ſpēs faciūt. ergo multo fortius hoc ligētia. iſta ſunt agētia ordīata. ita ꝙ primū p̄ſupponit̉ a ſcd̓o demones pn̄t. ¶ Itē qd̓ ſubiacet potētie inferiori ſubiacet ſu ⁊ ſcd̓m p̄ſupponit̉ a tertio. Deꝰ em̄ oꝑat̉ ex nihilo. natura veperiori. ſed potētia demonū ꝑ naturā ſuperior eſt potentijs re ro non facit ex nihilo. ſꝫ ex ente in potētia. ars ſupponit oꝑarum naturaliū. qꝛ dr̄ Iob. xl. Nō eſt ptās ſuꝑ terrā q̄ ei poſſit tionē nature ⁊ oꝑat̉ ſuꝑ ens ꝯpletū. nō em̄ facit lapides. ſꝫ do ꝯparari. ſi ergo natura inferior veras ⁊ nouas ſpēs pōt indumū de lapidibꝰ. Un̄ ſicut natura non pōt anticipare oꝑationē cere ⁊ inducit. gͦ ⁊ potētia demonū. ¶ Item forme ẜm ſeminadei q̄ ē de nihilo ꝓducere. ſic nec ars oꝑationē nature. Sꝫ tūc les rōnes latent in materia vt habetur in littera. ⁊ p̄determiq̄res quare non eſt econuerſo vt ars p̄cedat naturam. dd̓m ꝙ natuꝫ eſt ſupra. ⁊ ad hoc ꝙ fiant in actu nō indigēt niſi extrin oꝑatio naturalis ꝑ naturā priꝰ eſt in codē ꝙͣ oꝑatio artis. ſeco adiutorio. ſi ergo dyabolꝰ ſcit modum educēdi. ⁊ poſſe bꝫ ¶ Et p̄terea eſt alia ratio. Qꝛ agēs per naturā ꝓducit ſibi ſiad adiuuandū. gͦ veras formas pōt inducere. ¶ Itē ordo vni mile ẜm veritatem. ſed a gens ẜm artem ſimile ſolum ẜm ſpeuerſitatis eſt vt ſuperiora ꝑ naturam influāt in inferiora. ſicut ciem vel ydeā. vel exemplar. qꝛ gͦ in ꝓductione rei naturalis ptꝫ ꝙ celeſtia influunt in hec inferiora. ſed ſpūalia multo ſunt ſiue forme naturalis agēs aliqͥd imꝑtit̉ paſſo. ⁊ nihil̓ ī partit̉ ſuꝑiora reſpectu corꝑalium. ꝙͣ corꝑalia reſpectu corꝑaliū gͦ ſi aliqͥd niſi id reſpectu cuius eſt in actu ẜm veritatē. ideo foree ij

Secundi Libri eſt. ꝙ ibi ſunt tenebraꝝ oꝑa. quia qui male agit odit lucem. Et mas illas de potētia in actū deducere non pōt. niſi qd̓ agit ꝑ modū nature. In artificialibus aūt nihil impartit̉ agēs paſſo ꝑte finis differunt ſimiliter. qꝛ miracula dei fiunt ad vtilitatē ⁊ diuinam gloriaꝫ. ſꝫ magorū ad deceptionē ⁊ gloriā vanā ⁊ er ſꝫ aufert vel mutat ẜm locū. ſicut ptꝫ in forma ꝯpoſitionis ⁊ ficellentiā. vn̄ ſunt quaſi inutilia. Differunt etiaꝫ ex ꝑte facti. qꝛ gura inciſionis ⁊ hinc eſt ꝙ agēs ꝑ artē non pōt ꝑ virtutē pro demones faciunt huiuſmodi vilia ⁊ inutilia. miracula vero di priā formas naturales ꝓducere. niſi ille ſolꝰ qͥ eſt actus plenꝰ ⁊ uina faciunt valde neceſſaria ⁊ vtilia. vn̄ demones maxime fa ꝑfectus reſpectu oīm tā in cognoſcēdo ꝙͣ in oꝑando.ſ. ſolꝰ deꝰ ciunt ranas ⁊ ſerpētes. qꝛ hec de facili ꝓducunt̉ oꝑatione naDicamꝰ igitur breuiꝰ ꝙ bas formas de quibꝰ loquit̉ demones ture. ⁊ qꝛ diuino iudicio magis ꝑmittunt̉ ad prioris facti mepn̄t vere trāſmutare. nō tn̄ virtute ſua ſꝫ nature. vn̄ tm̄ ſunt mi moriā. vn̄ ſicut deus tēperat potētiā ⁊ aſtutiā dyabolicā. vt ſic niſtri nō principales agētes. qꝛ ſi eſſent pͥncipales agētes. cuꝫ patiat̉ eū ꝑuerſe imitari vt in ip̄a imitatiōe poſſit ſeducere ma non ꝓducāt ꝑ ꝯueniēs. noīe ⁊ ſpecie ꝓducerēt ſicut creator ⁊ los iuxta eoruꝫ merita mala. poſſint etiā deprebēdia bonis. ⁊ it a eſſent creatores. qd̓ Aug. exp̄ſſe negat. Un̄ tres rōnes prīe vt fides ſimul cū miraculis habeat locū. Si em̄ ſolus ⁊ eiꝰ ſerverū ꝯcludunt. qm̄ nō ꝓbant ꝙ faciāt virtute ſua ſꝫ virtute ſeui miracula facerēt. qͥs non credidiſſet in deū miraculis ꝯpul minū adductoꝝ. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ virtute ꝓpria. qꝛ poſus. nunc aūt cū mali faciunt. ⁊ boni faciunt qͥ diuinitus illuꝯtētia eius eſt excellētior. dd̓m ꝙ illa ꝓpoſitio nō hꝫ veritatē ni ſtrant̉ vt inter hec poſſint diſcernere. ꝑ vera miracula adiuuā ſi de virtute q̄ ꝑ oēm modum eſt ſuꝑior. vel ſi in alijs babet lotur. ⁊ ꝑ demonum miracula excercentur ⁊ probantur. cum. oportet intelligi in bis ad que vtraqꝫ virtus habet ſimili ter ordinari. aliter patet eſſe falſum. homo enim potentior eſt Utrū aliquis poſſit vti miniſterio de ueſtio. llj. monum in faciēdis huiuſmodi miraaſino. non tamen poteſt generare aſinum ſicut aſinus facit. qꝛ culis abſqꝫ peccato. Et ꝙ nō videt̉. Non pōt a demonibus re virtus eius non eſt ad hoc ſimiliter intellige in propoſito. So ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ forme ſunt in materia ſeminaliter. diquiri conſilium abſqꝫ peccato. ergo non recipi miniſteriū ſiue cendum ꝙ illa ratio ſeminalis valde remota eſt ab actu ꝯpleconſiliuꝫ. Prima probatur autoritate ⁊ exēplo. Autoritate. qꝛ to. nec pōt ad actum reduci niſi multa adminiculātia babeat. Leuit̓. xx. precipitur occidiqui ſciſcitat̉ magos ⁊ ariolos. Exē ex quorū influētia ſibi ⁊ nature ſue ꝯueniente ꝓficiat quouſqꝫ plo probat̉. iiij. Reg. xj. vbi reprehenditur ⁊ punit̉ rex iſrael ad actū ꝑueniat talis nō eſt influētia ſpūs ꝓpter diſcōuenien qui miſit ad conſulendum deum accharon. ¶ Item Augu. de tiā in forma ⁊ natura. influere em̄ pōt ad motū localē ⁊ regimē doctrina chriſtiana dicit diuinationes eſſe danandas ⁊ fugiē nō ad gn̄ationē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſpūalia influāt in corꝑadas. qꝛ ibi intercidunt pacta demonum. ſi ergo plus eſt facere 3 lia ⁊ ſuꝑiora in inferiora. dd̓m ꝙ influūt ẜm ꝓportionē vnius ꝙͣ docere. ⁊ primum non eſt ſine pactionibus dānabilibus erxſ ad alterū. ⁊ ẜm ꝙ cōpetit nature ſuſcipiētis. Aliter em̄ influit go nec ſcd̓m. ¶ Itē dyabolus eſt doloſus. ⁊ ꝯſtat ꝙ nullū dili ſol. aliter angelꝰ. Sol pōt influere corꝑalē vel formalē ꝓprieta git niſi in malū ſuū ⁊ vt ip̄m peruertat. ergo qui ſuſcipit ab eo tē cōicando.ſ. lucē ⁊ calorē. angelus nō ſic pōt influere in corobſequiū. cōmittit ſe diſcrimini. ⁊ oīs talis peccat mortaliter. ꝑalia. ſꝫ ſolū localiter mutādo non ad formā. ſꝫ ad ſitū. cum nō ergo ⁊c. ¶ Itē dyabolus eſt inimicus ieſu xp̄i ⁊ dei ergo qͥ ſuſui habeat conuenientiā in forma ⁊ natura. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ſcipit ab eo auxiliū vel facit cōmerciū. cū nulla ſit ꝯuentio xp̄i 8i iiſ ꝙ nihil vere faciunt primo ꝑ virgas magoruꝫ. dd̓m ꝙ veritas ad belial. efficit̉ xp̄i inimicꝰ. ſed nō pōt eſſe ſine peccato. gͦ ⁊c. if eſt ꝙ gloſe vident̉ ſibi obuiare ibidē. verū tn̄ hoc magis ſonāt ¶ Cōtra hoc videt̉ autoritate apoſtoli qui tradebat incorrigi ſe nec offe ꝙ veros ſerpētes fecerūt. ⁊ denominat ibi ſerpētes a materia biles ſathane in interitū carnis ſicut pꝫ. j. Coꝝ. v. ergo vtebat̉ ſin. ꝙ preexiſtente. ſicut ſerpenteꝫ moyſi vocant virgam. licet verus miniſterio demonuꝫ ad adimplendā iuſticiā. ergo pari rōe po ſrce eſſet ſerpēs. ſic ⁊ de alijs intelligēdū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ teſt homo quando indiget vti ad alia obſequia. ¶ Itē ſi indilo c Sꝫ antixp̄s faciet ſigna mendacia. dd̓m ꝙ illud intelligitur nō qꝛ geo elemoſyna non tantū a bono ſed a peccatore ⁊ impio poſnon faciet aliqua ſigna veracia ẜm trāſmutationē formarū. ſꝫ ſum accipere ⁊ petere. ergo ſi indigeo pane ⁊ vino poſſum hoc non veracia babēdo aſpectū vel reſpectuꝫ ad finē ſiue ad intē petere a demonio vt procuret ſi non adeſt homo qui ſtatim tri tionem. qꝛ ad hoc faciet vt mendaciū ⁊ falſum perſuadeat. buat. ¶ Itē a malo ſeruo pōt quis exigere ſeruitium ⁊ recipe im 34 ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de glo. aug. dd̓m ꝙ aug. nō negat quin re. ergo ſi quis ſanctus dyabolum ſuperauit. pōt ei licite impe 5 aliqͥd poſſit demonibus attribui ſꝫ ꝙ nō oīa ſunt eis attribuē rare ⁊ eius obſequium in creaturis tranſmutandis accipere. da. immo quedā attribuuntur bonis angelis. ¶ Itē eſto ꝙ hmōi artes ſolis caracteribus exerceāt̉ fine īmo 85 ¶ Ad duas ſequētes rationes non oportet reſpondere. veruꝫ lationibus ⁊ alijs cōmercijs. videt̉ ꝙ ibi nullū ſit peccatū. qꝛ em̄ concludunt ſcꝫ ꝙ angelus ꝓpria virtute nō pōt formas na illi caracteres aut hn̄t aliquā virtutē cōpellēdi demones. aut turales tranſmutare ſiue inducere vel adducere de potētia in nullam. Si nullā ergo demones nihil faciunt. Si aliquam. ſꝫ as actum. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obr̄ querit̉ qualiter educat. ſi ve omnis virtus eſt a deo. ⁊ vti aliquo ad id qd̓ eſt. non eſt pecca re educat. vere facit miracula. gͦ miracula ſunt ſigna fallibilia tuꝫ. ergo videt̉ ꝙ miracula iſta demonū poſſunt excerceri abſ gͦ non ſunt efficacia noſtre fidei teſtimonia. dd̓m ad hoc ꝙ ⁊ ſi qꝫ peccato. ¶ Itē ſi aliquis ſuſcipiat obſequiū demonū in his ſint vera oꝑa. non tn̄ ſunt vera miracula. qm̄ miracula nō ſunt que expediunt ſibi ſiue in miraculis ſiue in alijs. bene ſciēs qͥ ꝑ vim nature. ſꝫ ꝑ vim ſupra naturā q̄ eſt agētis pͥmi ſunt em̄ ſu tuꝫ poteſt. in quo peccat. videt̉ ꝙ in nullo. Quia in fide nō pec pra facultatē nature. ⁊ ideo atteſtant̉ oīpotētie faciētis. ſꝫ oꝑa cat. quia nihil credit diuinitatis eſſe in dyabolo. In moribus q̄ faciunt demones. ⁊ ſi miracula videant̉. qꝛ fiunt in tꝑe nonon peccat. ergo nullo modo vt videt̉. ¶ Itē ſi ego amiſiſſem ceptibili. nō tn̄ ſunt vera miracula. qꝛ fiunt vi nature. Attamē librū meum eſſet peccatū ſi requirerem a quocunqꝫ qͥ ſciret vbi eſſet. ergo ſi aliqͥs amiſit cappam ⁊ ego ſcio bene ꝙ dyabolus ſi obijcias ꝙ natura nō pōt ita cito operari. dd̓m ꝙ verum eſt de hac natura ꝑ ſe. ſꝫ taliter pōt eſſe adiuta ⁊ cōfortata vel con poteſt noſſe. videt̉ ꝙ illud ſaltem ſine peccato poteſt fieri. q̄rit ergo vtrū hmōi artes vel diuinationes poſſunt eſſe abſqꝫ pecfirmat̉ rebus ꝯuenientibus vt quaſi repente ꝓrumpat in effecaro. ¶ Reſpon. dicendū ꝙ hmōi artes magice ſiue diuinatio ctū. ſicut pꝫ de generatione ranaꝝ quas de quibuſdā folijs in nes non poſſunt eſſe abſqꝫ peccato. nec poteſt a dyabolo requi modico tꝑe naſci contingit. ¶ Si aūt queras quō diſcernant̉ ri conſiliū vel etiam auxilium ſiue miniſteriū abſqꝫ peccato. nibmōi miracula. dd̓m ꝙ ⁊ſi ꝯueniant in materia. differūt tamē ſi fortaſſis in hoc caſu vbi deꝰ dyabolū ſubijceret homini iuſto ex ꝑte principalis agetis. ⁊ ex ꝑte miniſtri. ex parte finis ⁊ ex ſuo iudicio. ⁊ ſicut de aliquibꝰ viris ſanctis audiui narrari. vo ꝑte facti. Ex parte principalis agentis. nam in miraculis diluntario aūt commertio non poteſt ſine peccato. Aut em̄eſt ibi uinis oꝑatur agens potētie infinite. ⁊ ſupra naturā. In mirapeccatuꝫ infidelitatis. vtpote ſi demonio credendo attribuat culis demonū oꝑat̉ virtus nature multipl̓r adiuta ꝑ naturas diuinū aliquid. Aut eſt ibi peccatum ydolatrie. vtpote ī oblaalias. Ex ꝑte miniſtri. Nā dei miracula fiunt ꝑ publicā iuſtitionibus ⁊ ſacrificijs. Aut inobedientie ſaltem. quia facit con ciā ẜm veritatē vel ẜm apparentiā. Sꝫ miracula demonū fiūt tra probibitionem diuinam et eccleſie. Ratio autem huius ꝓꝑ priuatos ꝯtractus ⁊ quedā archana. Et hoc eſt qd̓ dicit Aubibitionis eſt. quia talis peccat in ſeip̄m dumſe committit diſ gu. ꝙ boni faciunt miracula per publicā iuſticiam. hoc eſt per crimini. Peccat in eccleſiam. quia babet commerciū cum illo fidem veram q̄ vere iuſtificat. quam veritas oībus predicat. qui eſt oīno preciſus ⁊ eccleſie. aduerſariꝰ. Peccat etiā in maMali xp̄iani ꝑ ſigna publice iuſticie. qꝛ fidem habent ⁊ viden ieſtateꝫ diuinam dum recurrit ad dyaboluꝫ quaſi non fir ops tur habere oꝑa. ſed magi ꝑ priuatos cōtractus. ⁊ hoc eſt quod ⁊ oīno ſufficiens ⁊ benignus deus xp̄ianoꝝ. ⁊ ideo ꝓbibitū eſt dicitur in Exo. ꝑ incantatiōes ⁊ archana quedam. huiꝰ ſignuꝫ ⁊ fine

Diſtinctio III ⁊ ſine pctō fieri nō poteſt. vnde cōcedēde ſunt rōnes ad hoc in terminat actum. ibi. Aſſu¶ Determīat modū per as ducte. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ paulus vtebat̉ miniſterio munt autē aliqn̄ corpora. queꝫ angeli habent corpora dyabolico in puniēdo malos. dici pōt ꝙ hoc nō erat dyaboli ¶ Similiter ſcd̓a ꝑs baſibi coniuncta. a co cōmertio. ſed magis diuino iudicio. ⁊ ipſius apl̓i imꝑio cui bet duas. In prīa mouet Olet etiam in ſubijciebant̉ ſpūs maligni nō cōfederabant̉. ſicut magis ⁊ diqueſtionē. in ſecūda deter Di. viij. uinis. Uel dd̓ꝫ ꝙ illud tradere nō erat aliud ꝙͣ exponere vexa queſtione verſa mīat. Primū facit ibi. S Aug. ij. ꝗ tioni demonū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de elemoſyna quā poſſuꝫ ac ri apud doctos vbi deū hoībꝰ ⁊c. In ſcd̓a li. retra ciꝑe ab impio. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e duplici ex cā. Primū quidem vero determīat certa relin vtrū angeli om ctatōuꝫ qꝛ ⁊ ſi mēbrum nō ſit actualiter vnitum. non tn̄ eſt membrū oīquēs dubia. ibi ceterū bec nes boni. ſcꝫ ac qͦdaꝫ lo no p̄ciſum ſicut demoniū ⁊ pn̄t recipi ⁊ īpēdi ex charitate pievelut nimis. mali corporei ſint. ideſt corco dicit tatis officia. non ſic eſt de dyabolo ⁊ angelis eius quorū certa eſt damnatio. Amplius elemoſyna quam habet impius. tꝑe ne pora habeant ſibi vnita. Quod aliqui putāt inniten demōeſ ceſſitatis eſt viri iuſti. ergo vir iuſtus cū exigit eā ⁊ recipit. qd̓ aliquan tes verbis Augu. qui dicere videtur ꝙ angeli omnes ſuū eſt accipit. ⁊ ideo iuſte facit. nō ſic eſt de miniſterio dyabo do hoīꝫ ante confirmationem vel lapſum corpora aerea hali in faciēdis miraculis. nunꝙͣ em̄ dyabolicis miraculis vel p̄ diſpoſibuerint de puriori ac ſuperiori aeris parte formata fidijs indigemꝰ. qꝛ aūt dn̄s ſubuenit ꝑ ſe. aut ꝑ angelū ſuū. aut tōes nō ad faciendū habilia non ad patiendū ⁊ angelis bonis ſolū voꝑ proximū nr̄m. aut tribuit patientie meritū. ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ dyabolus eſt ſeruus. dd̓m ꝙ eius ſeruitiū ⁊ miniſteriuꝫ qui perſtiterunt talia ſunt obſeruata corpora vt in eis ce ꝓlanon eſt ad hoc deputatū a deo niſi fiat ſpāli priuilegio. ſed potas veꝝ poſſint facere ⁊ non pati: q̄ tante ſunt tenuitatis vt a tius deputatus eſt ad temptandū ⁊ excercendū. ⁊ ſic ſeruit. lꝫ ēt cogimortalibus videri nō valeāt niſi ſuꝑueſtita aliqͣ groſ intendat expugnare. qꝛ de malo ſuo deus facit bonū noſtrum tatōe cō ſiori forma. qua aſſumpta vident̉. depoſitaqꝫ videri de ceptas or ¶ Ad illud qd̓ querit̉ qd̓ pctm̄ ſit in caracteribus. dd̓m ꝙ maſinūt. Angelis vero malis mutata ſunt ī caſu corꝑa in cūſigna gnuꝫ pctm̄ eſt. qꝛ ad hoc fiunt ſcꝫ ad miniſteriū demonū implo randū. qd̓ nō licet. ⁊ ideo malo fine fit. Qd̓ aūt querit̉ aut badeterioreꝫ qͣlitatē ſpiſſioris aeris. Sicut em̄ a loco d̓i q̄daꝫ ex bent virtutē aut non dd̓m ꝙ ex ſe non habēt virtutē. ſed ſolum aīo expͥ gniori in inferiorē locū.i. in caliginoſum aereꝫ deiecti ex dyabolica pactione. ſic em̄ pepigit dyabolus cuꝫ illis qͥ fuemunt̉ in ſunt. ita illa corꝑa tenuia mutata ſunt ⁊ tranſformata runt ei familiariores. ꝙ talia ſigna recognoſceret. ⁊ ad talia ſe corꝑeto in deteriora. corꝑa ⁊ ſpiſſiora. ī qͥbꝰ pati poſſent in ſu pn̄ter offerret. Oſtendit aūt per illa ſe cogi. vt oſtendat aliqͥd ta facul ꝑiori elemēto.i. ab igne. Et hoc aug. ſenſiſſe videt̉ ſu tate p̄di veritatis eſſe in hmōi artibus in quibus ſunt multa nephāda. per q̄ adducitur homo ⁊ a fide ⁊ a cultu dei. vnde nullo mō cre per gen̄. ita dicēs. Demōes dn̄r aerea aīalia. qͥ corpo ſcere. dendū eſt ꝙ tales caracteres aliquid poſſint. maxime ſuꝑ ſpiTūc reꝫ rū aereorū natura vigēt. nec ꝑ mortē diſſoluunt̉. qꝛ p̄ ritus. niſi ex pactione eorum. ⁊ ideo omnia talia carmina vana dixi ocualet ī eis elemētū aptiꝰ ad faciēdū ꝙͣ ad patiēdū. Ad ſunt ⁊ ꝑnicioſa nec facit dyabolus qꝛ in illis delectetur ſed in cultiſſipatiēdū em̄ humor ⁊ humꝰ. ad faciēdū aer ⁊ ignis apinfidelitate facientium. ¶ Ad illud qd̓ queritur in quo eſt pec maꝫ autitudinē p̄bēt. Trāſgreſſores vero angeli cū principe daciori catum. dd̓m ꝙ ſi aliquis hoc faciat nō credens eos habere poſ ſe. nec offerens quicꝙͣ peccat pctō inobedientie ⁊ peccato moſuo nūc diabolo tūc archāgelo. non mirū ſi poſt pctm̄ aſſertio rum. qꝛ ex hacip̄a inuocatiōe demonum facit contumeliaꝫ deo in hāc caliginē detruſi ſunt. Neqꝫ etiā hͦ mirū eſt ſi con ne ꝙͣ de ſuo ⁊ cetui xp̄iano. ⁊ dum iungit ſe ſciſmatico ⁊ mendaci ſe peri bui. Nā uerſi ſunt ex pena ī aereā qͣlitatem qua pn̄t ab igne pa culo cōmittit. ſed vix aut nunꝙͣ ex hoc ſolo dyabolo ſatiſfacit. ꝑuenire ti. Caliginoſa tū aeris tenere tm̄ ꝑmiſſi ſunt. qͥ eis qͣſi iſta ad uiſi aliqua infidelitas vel ydolatria immiſceatur. Sicut enim carcer ſit vſqꝫ ad tp̄s iudicij. Ecce his ꝟbis videt̉ aug. noticiā ad diuina miracula plurimū facit fides recta ſicut ſonāt euan ita tradere qd̓ qͥdā opinant̉ de corꝑibꝰ angeloꝝ. Hoc d̓monū gelia. ſic ad demonum miracula facit multum fides peruerſa qm̄ dyabolꝰ peruerſus eſt imitator dei. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ aūt eū alij dixiſſe aſtruūt nō ita ſentiēdo ſed opinionē ꝑ nō nul ꝙ non ſit peccatū querere de perditis. dd̓m ꝙ peccatuꝫ eſt. qꝛ la exꝑialiorū referēdo. qd̓ ex ipſiꝰ verbis dijudicare volunt. qͥ contra prohibitionē. ⁊ prohibitū eſt p̄dictis de cauſis. Potiſmēta cō bus ait. Demones dicunt̉ aerea aīalia. nō ait ſunt. ita ſima tn̄ cauſa eſt. qꝛ ip̄e mendax eſt ⁊ pater eius. ⁊ frequētiſſipertū ē em̄ qͥdā dicebāt. De habitatiōe ꝟo caliginoſi aeris in nͦ vtrime veris immiſcet falſa ⁊ ideo periculuꝫ magnū eſt credere ſi quē detruſi ſunt nō opinādo ſꝫ rei veritatē aſſerēdo eū qͣꝫ q̄dā ſi bi. qꝛ poſſet hoīeꝫ de facili inducere in errorē ⁊ dicere ꝙ ille ba bet re qui non habet. ⁊ videt per hoc poſſe oriri mala ⁊ qꝛ etiā tradidiſſe dicūt. qd̓ ipſiꝰ locutōis diſtinctio on̄dit. Di gna dēt̉ ad ſe allicit ꝑ huiuſmodi reuelationes ⁊ ad ſuaꝫ ſocietaiē que ex corꝑe cūt quoqꝫ plurimos catholicos tractatores ī hoc con ꝑnicioſa ē valde. ad quā deſiderat dyabolꝰ vt decipiat ⁊ ideo cogitan ueniſſe atqꝫ id concorditer docuiſſe ꝙ angeli corporevt hoīes minus caueant. in ſuis diuinationibꝰ q̄dam honeſta tiuꝫ illi ſint. nec corpora habent ſibi vnita. pretendit. vtpote qꝛ puero virgini ſuas diuinationes oſtēdit. ſenſibiT ¶ Determīat actū ad quē angeli aſſumūt corꝑa. blia. nos cum tamen in occultis ad turpiſſima incitet. ⁊ ideo dicit Aug. iij. ſuper Gen̄. ad litteram in fine. bono xp̄iano ſiue mathema ¶ Aſſumūt autē aliquando corpora deo preparante auerten tici. ſiue quilibet impie diuinantes. maxime vera dicentes. ca ad impletionē miniſterij ſui ſibi a deo iniuncti. eadē. tia. an a uendi ſunt ne conſortio domonū animā deceptaꝫ pacto quodā lia vt ſpi poſt expletionē deponunt. in quibus corporibus ho ſocietatis irretiant. ⁊ ſic patet totum. ritualia minibus apparuerūt atqꝫ locuti ſunt. Et aliquando qͥ iſta cogͦ De poteſtate demonum quam Diſtinctio. viij. babent ſuper corpora ſimilis dem locuti ſunt ex ꝑſona dei. ſine diſtinctiōe alicuius ſcāt. aut humanis. perſone. Aliquādo ex perſona patris vel filij ſiue ſpi difficile Olet etiā in queſtione verſari ⁊c. Supra egit maa rituſſancti. Nec dubitandū ab hoīgiſter de ptāte demonū reſpectu creaturaruꝫ corbus aut gͣ eſt deuꝫ in corporalibus for poraliū cōiter. in hac ꝑte agit de eoꝝ ptāte re ſpe nullate a ¶ Deum in corporalibꝰ. mis apparuiſſe hominibꝰ. ſi ctu hoīm diuiditur aūt hec ꝑs in duas. In prima formis apparuiſſe. Uide nus pōt 5 l cut Auguſti. in. ij. li. de triniagit de poteſtate demonum ſiue angelorū ſuꝑ cor tur ꝙ talis apparitio po īueniri. ta. oſtēdit conferens diuerſe pora ſimili a humanis. In ſecūda vero agit de poteſtate detius ſit occaſio erroris ꝙͣmonū quam hn̄t ſuꝑ hoīes.j. diſt. eadē illud etiā cōſideratiōe ſcripture teſtimonia ex qͥbꝰ veritatis. Deus eniꝫ caret ⁊c. ¶ Prima pars hꝫduas. In prima determinat qͣliter angeforma ⁊ figura in corpore deū in corporeis figuris ho li aſſumunt corꝑa. In ſcd̓a vero incidenter dubiā queſtionem et corporeitate ẜm veritaminibus apparuiſſe ꝓbat et Aug. inducit q̄ tāgit hanc materiā. ibi. Sed vbi deū hoībus in tem. ⁊ qui credit vl̓ opinaaliquādo ex perſona dei ſine orporalibus ⁊c̄. Prima pars hꝫ duas. In prīa determīat motur contrarium errat. ſi er ū per quē angeli habent corꝑa ſibi cōiuncta. ¶ In ſcd̓a vero diſtinctiōe. aliquādo ſub digo frequenter opinamur ee iij

libri Secundi que apdarēt ſenſibꝰ. vr̄ ꝙ talis apparitio ſit erroris occaſio. corruptibilia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ aug. ītelligit de viſu corꝑali. ⁊ pe ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ forma ⁊ figura corporalis non ducit immediahoc veꝝ eſt ꝙ dicit ꝙ oē viſibile ē mutabile. Nihil em̄ pōt vide te in cognitionē dei. ſed mediante ſpū rōnali. cuius miniſterio re ſenſus corꝑalis ſine extēſione quātitatis. vbicūqꝫ aūt eſt cx fiebat illa apparitio. ⁊ qꝛ in aſcendendo prius fit abſtractio a tēſio ꝙͣtitatis ibi eſt ꝯpoſitio. vbi vero ꝯpoſitio ē poſſibilis eſt corꝑali forma ⁊ figura ꝙͣ ꝑueniat̉ ad deū. dū a corꝑe ad deum reſolutio ⁊ mutatio ad minꝰ quātū eſt de natura rei. ſolū em̄ qī aſcedit̉ mediāte ſpū īcornō ſimplex eſt immutabile poreo. ideo talis apparitio ſimpl̓r. ⁊ ideo neceſſario ſe ſtinctione ꝑſonarū ſermonē in quaſlibet ſpēs corꝑales ⁊ potiꝰ ſcala eſt ꝑducens ad quit̉ ꝙ ſi aliqͥd vr̄ ſenſu cor eis factū eſſe. ¶ De perpleip̄as veras. ſicut aqua vera ī cognitionē veritatis ꝙͣ ſit poreo ꝙ ſit mutabile. xa queſtōe quā ponit aug. c vinū verū ꝯuerſa eſt a domi occaſio deuiādi. Q gͦ obr̄ ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ d̓ em̄ rēs an̄ ad exhibēdū bas cor ꝙ illa opinamur interiꝰ qͥ no. An ip̄a propria corpora pyreo ⁊ de alijs corꝑibꝰ ce apparent exteriꝰ dd̓m ꝙ il porales apꝑitiones creatu⁊ ſua trāſformarēt ī id quod Ieb. ij. leſtibus. dd̓m ꝙ nec emp lud verū eſt ſi opinio vl̓ ra ra noua ſit formata. an angereū. nec aliud corpꝰ celeſte volūt accōmodatū ad id qd̓ tio deſcendat ad ſenſum ⁊ nec corpus qd̓ eſt. vel pōt li qͥ ante erāt miſſi. ⁊ ſi ip̄i miſ agunt. Sed qd̓ horū ſit. qm̄ ei innitatur. cū aūt a ſenſu eē. oīno ē īmutabile. Quā ſi ſunt. vtruꝫ ſeruata ſui ſpūa hō ſum. nullo experimēto cō abſtrabit ⁊ innitit̉ fidei ⁊ uis em̄ non mutent̉ mutalis corporis qͣlitate aliquaꝫ reuelationi nō habet occa prehēdere valeo. ſicut angetiōe q̄ eſt de eē in aliud eē ſionē errādi. ſed potiꝰ veri ſpeciē corꝑalē de corpulētio li qͥ hoc agūt. Attēde lector ſiue de vnaforma in aliam tatem inquirendi. ri materia aſſumpſerit. an ꝓ mutata tn̄ ſunt mutatione qꝛ queſtionē ꝓpoſitā nō ſolab ¶ Non videbit me hō ⁊ q̄ eſt de nō eſſe ineſſe. ⁊ mu priū corpus ſuū mutauerint uit. ſed indiſcuſſam reliquit. vi. contrariū huius habet̉ tabilia ſunt ꝑ naturaꝫ mu in ſpeciē actioni ſue aptam. vtrū angeli qͥ mittebant̉ ſerExo. xxiiij. loquebat̉ dn̄s tatōe q̄ eſt in nō eſſe. ⁊ hoc T uatis ſuis ꝓprijs ſpiritalibꝰ ¶ Mouet queſtionē. c ad moy. fa. ad fa. ⁊ numeqꝛ ſunt cōpoſita. ⁊ ideo nō ri. xij. palā ⁊ nō ꝑ figuras ¶ Sꝫ vbi deū hoībꝰ ī corꝑa corꝑibus ſuꝑueſtirent̉ aliqͦ ſunt ſuū eē. Nulluꝫ em̄ ens ⁊ enigmata deū vidit dici libꝰ imagībꝰ apꝑuiſſe aſſerit eſt ſuū eſſe niſi ſumme ſimcorpulētiori ſpecie. in qͣ poſtur de eodem moyſe. plex. ⁊ ſicut nullū agēs eſt ꝑplexā qōnē ꝓponit quā nec ſent videri. an ip̄m corpꝰ mu ¶ Rn̄. dd̓m eſt ad hoc ꝙ ī pec ſuū agere niſi ſumme ſimabſoluit querēs vtrū in illis tarent ⁊ trāſformarēt in quā prima autoritate ſignifica plex. ⁊ ꝓpter hoc ꝙ mendi corꝑalibꝰ apꝑitionibꝰ creatur ꝙ deus non poteſt vicūqꝫ vellent ſpēm in qua poſ cat ſuū eē aliūde. dicit by. deri a viatore in ſui eſſentura aliqua crearet̉ ad illud ſent cerni. In quibus ꝟbis ꝙ oībus creaturis accidit tia ⁊ claritate. ſꝫ in duobꝰ opus tm̄ in qua deꝰ hoībꝰ ap ii̓ eſſe. ⁊ iō ꝑ naturā ſuaꝫ oīa videtur aug. atteſtari angeſequentibus infinuatur fa pareret. an angeli qͥ an̄ erant ſunt poſſibilia ad nō eſſe. ⁊ los eſſe corporeos ac ꝓpria miliaritas dei ad moyſen ſic pꝫ rn̄ſio ad totum. ita mitterēt̉ vt manētes ī ſuiſ ac ſpiritualia habere corꝑa. ꝙͣtum ad apparitione ⁊ q̄ EDintelligentiaꝫ ſpiritalibꝰ corꝑibꝰ aſſumerēt tum ad contemplationem ¶ Determinat motā qōlan buiꝰ partis tria s in quarum vtraqꝫ propheex corpulēta inferioꝝ elemēne ꝙ deus in ſpecie q̄ eſt deꝰ cne q̄runt̉ circa aſſūtas alios excellebat. Fatorū materia aliquā ſpēꝫ cor aptionē corporum nūꝙͣ mortalibꝰ apparuit cemiliaritas apparitiōis no ab angelis tā bonis ꝙͣ ma poralē. quā coaptatā qͣſi alitera relinquens dubia. d tatur cū dicit̉ ꝙ loquebat̉ I lis. Primuꝫ ſpectat ad cor quā veſte mutarēt ī quaſlibꝫ ¶ Ceterum hec velut nimis ci fa. ad fa. ſubintelligenni ꝑis ⁊ ſpūs vnionē. Scd̓m ſpēs corꝑales veras qͥdē. an dum eſt in ſubiecta creatu ꝓfunda atqꝫ obſcura relinad corꝑis aſſūpti formatio corpꝰ ſuū ꝓpriū verterēt in ra. Eminentia contēplatio quētes. illud indubitāter teuc nē. Tertiū ſpectat ad cornis cum dicitur palā ⁊ nō ſpēs aptas actiōibus ſuis ꝑ neamus. ꝙ deus in ſpecie eſꝑis formati ⁊ aſſūpti oꝑaper figuras ⁊ in enigmate virtute ſibi a deo datā. Ait tionē. Circa pͥmū q̄runtur ſentie ſue nūqͣ mortalibꝰ ap Exo. xj deū vidit. qꝛ non tm̄ fulge duo prīo q̄rit̉ vtruꝫ angeli em̄ ita aug. ī. iij. li. d̓ fri Que paruit. ſicut ī faml̓o ſuo moy bat viſione corporali. aut .xiij. ui habeant corpora natural̓r rēdū eſt in illis antiqͥs corꝑa b ſi dicit. Nō videbit me hō ⁊ imaginaria. ſed etiaꝫ inteſ qii ſibi vnita. Scd̓o vtrum halibꝰ formis ⁊ viſis vtrū ad hͦ lectuali. beant corpora ſibi volūta ꝯob. ſ viuet. Et in euāgelio Iohāopꝰ tm̄ creatura formata ſit ī c ¶ Uiſibile em̄ quicꝙͣ non Aus. 5 nis legitur. Deum nemo virie aſſumpta. ꝫ eſt quod non ſit mutabile. qua deus ſicut tūc oportuiſcdit vnꝙͣ. Uiſibile enim quicContra. corpus celi empy ueſtio. j. ſe iudicauit humanis on̄deꝙͣ nō eſt quod nō ſit mutabi rei viſibile eſt ⁊ tamen non Utrū angeli habeāt corꝑa ret̉ aſpectibꝰ. an angeli qͥ iā le. ideo ſubſtantia ſiue eſſeneſt mutabile. Item q̄ro de natural̓r ſibi vnita. Et ꝙ erāt ita mittebant̉. vt ex ꝑſo qua mutationē intelligat tia dei. quoniaꝫ nullo modo ſic on̄dit̉ prīo auc̄te augu. aut de mutationē ad ſituꝫ na dei loquerent̉. aſſumētes mutabilis eſt nullo modoviij. de ci. dei vbi diffiniēs aut de mutatiōe ad formā corꝑalē ſpēmde creatura cor demones dicit demōes ſūt ſeip̄am viſibilis eſt. proinde Si de mutationē ad ſitum porea in vſuꝫ mīſterij ſui aut gn̄e aīalia. mente rōnalia. illa om̄ia que patribus viſa hoc nihil eſt qꝛ iſta nihil fa aīo paſſiua. corꝑcaeria. du ip̄m corpꝰ ſuū cui nō ſubdūt̉. ſunt cū deus illis preſentare cit ad viſum. Si de mutaratiōe eterna. ſi gͦ eadē eſt ſꝫ ſubditū regūt mutātes at tur per creaturā facta manitione ad formam. illud ſinatura bonoꝝ ſpirituum ⁊ qꝫ vertētes in ſpēs qͣs vellēt militer falſuꝫ eſt. qꝛ corpo feſtum eſt. ⁊ ſi nos latet quomaloꝝ pꝫ ⁊c. ¶ Itē greg. ī ra ſuperceleſtia ſunt incor accōmodatas atqꝫ aptas aomelia de epiphania. Iumodo ea miniſtris āgelis fe ruptibilia ⁊ inalterabilia ctiōibꝰ ſuis. ẜm attributaꝫ a deis tāꝙͣ rōe vtētibꝰ rōna cit deus. per angelos tamen Cōcedē ⁊ tamen viſibilia. Item qͥ le aīal.i. angelꝰ nūciare de creatore ſibi potentiā. Sꝫ fa facta eſſe dicimꝰ. Audeo erdit ē an̄ ritur etiā de quo viſu intel buit. ſed omne aīal habet teor excedere vires intētōis go fiducial̓r dicere. nec deuꝫ gelos ligat. Aut em̄ intelligit de corpꝰ natural̓r ſibi vnitū. mee. vtrū āgeli manēte ſpūamitti. ſꝫ viſu corꝑali. aut d̓ viſu mē patrem nec verbuꝫ eius. nec ſi gͦ angelꝰ eſt aīal. ergo ⁊c. reliqͣ ex tali. Si de mētali falſum li ſui corꝑis qͣlitate ꝑ hāc ocItē ber. cāticoꝝ omel̓. iij. ſpiritū eius qui eſt vnus de pedire eſt. Si de viſu corꝑali. q̄ri liq̄t oēꝫ creatū ſpm̄ corꝑeo. cultius oꝑantes aſſumāt ex per id quod eſt atqꝫ idipſum tur q̄ neceſſitas ſit ꝙ viſi nō ſuffi ꝓrſus īdige̓ ſolatio. ſꝫ age inferioribꝰ elemētis corpulē eſt vllo modo eſſe mutabileꝫ bile ſit mutabile. cū ita be lus habet oē illud quo nacit. tioribus qd̓ ſibi coaptatū qͣſi ac per hoc multominus eſſe. ne ſenſus iſte ꝑticipet cor turaliter indiget. cuꝫ gͦ ſit aliquā veſtē mutēt ⁊ vertant pora incorruptibilia ſicut viſibilem. ſpūs creatꝰ. habet ſibi corpus

l Diſtinctio I pus naturaliter vnitū. ¶ Itē ad hoc eſt ratio. Quāto ſubſtāctione iuncte. ⁊ ideo neutrū cōuenit angelo. qꝛ ꝑfectio ſua ma tia eſt nobilior tāto in potētijs eſt multiplicior. ſꝫ angelus eſt ior eſt ꝙͣ ſit ꝑfectio viuificātis ꝑ modum forme. ⁊ minor ꝙͣ ſit ꝑ nobilior ſubſtātia ꝙͣ aīa. gͦ ſi aīa nata eſt viuificare corpꝰ. mul fectio dantis vitam per modum cauſe. Et loquor de vita q̄ cōtomagis ⁊ angelꝰ. ſꝫ hꝫ illud natural̓r ſibi vnitū ad qd̓ viuifipetit rationali ſubſtantie. cādū eſt natural̓r natꝰ aptꝰ. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē nobiliori mō viuit qd̓ ¶ Utrū angeli aliqn̄ aſſumant corꝑa. Et B viuit et ī fluit vitā ꝙ qd̓ nō influit īfluētia em̄ ſignū ꝑfectiōis ueſtio. lj. g nc vr̄ Sern̄. in cā. homel̓. iij. diſcureſt ⁊ cōplemēti. gͦ. ſi angelꝰ eſt ita nobile viuēs ſicut aīa. ⁊ aīa rere ⁊ de loco ad locū moueri nō eſt niſi corpoꝝ. ſꝫ angelꝰ malpōt aliꝗd viuificare. gͦ ⁊ angelꝰ. ſꝫ nō p̄t viuificare niſi corpus ad mīſteriū diſcurrit. ⁊ de loco ad locū venit. gͦ vel ē corporeꝰ natural̓r ſibi vnitū. gͦ ⁊c. ¶ Ad oppoſitū dam̄. diffiniēs āgelū vel hꝫ corpꝰ natural̓r vnitū vel corpꝰ aſſumptū. ſed nō prīo mō dicit ꝙ angelꝰ eſt ſubſtātia ītellectualis. incorꝑea. gͦ angelꝰ nō nec ſcd̓o. gͦ tertio. ¶ Itē nulli pōt impēdi hoſpitalitatis obſe bꝫ corpꝰ ſibi vnitū. qꝛ ſi haberet corpꝰ ſibi vnitu natural̓r. ſicut quiū niſi bēat corpꝰ natural̓r vnituꝫ vel aſſūptū. ſꝫ angelis ali hō d̓r eſſe corporeꝰ. ita ⁊ angelꝰ. ¶ Itē dionyſius in pluribus qn̄ īpēſa ſunt hec officia ſicut dr̄ vlt. ad heb̓. ꝙ qͥdā placuerunt locis dicit ꝙ angeli ſunt diuine mētes ⁊ ſpūalia lumīa īmatedeo angelis hoſpitio receptis. gͦ vel habuerunt corꝑa vnita vl̓ riales ⁊ incorporei. ¶ Itē hoc ip̄ꝫ oſtēdit̉ rōnibꝰ ſic. Tāto ſub aſſumpta. ſꝫ nō habuerunt natural̓r vnita. gͦ ⁊c̄. ¶ Item nulla ſtātia ē nobilior quāto eſt deo ſimilior. ſꝫ deꝰ oīno caret corꝑe ſb̓a ſpūalis ex ſui ꝯſortio p̄bet ſolatiuꝫ ſenſui niſi ꝑ īhabitatiogͦ ſubſtātia ſpūalis oīno carēs corꝑe eſt nobilior inter ſubſtanē corꝑis fiat viſibilis. ſꝫ angeli frequēter p̄bēt ſolatia non ſo tias creatas. gͦ vel eſt eā ponere in vniuerſo. vel in vniuerſo de lummō ẜm ſpm̄ ſꝫ etiā ẜm ſenſuꝫ. ſicut pꝫ ī angelo thobie. gͦ ība ficiet nobiliſſima creatura. ⁊ tūc vniuerſuꝫ eſſet acephalū qd̓ bitāt corꝑa. ſed illa nō hn̄t ſemꝑ vnita. gͦ voluntarie aſſumpta eſt incōueniēs. ¶ Itē ſi aliqͥd cōponit̉ ex diuerſis naturꝭ ⁊ al ¶ Itē nullꝰ ſpūs pōt viſibil̓r demōſtrari ad demonſtrationē terā illarū eſt reꝑire ꝑ ſe. cōtingit ſil̓r ꝑ ſe reꝑire ⁊ reliquā ſed corꝑis niſi ſit aliquo mō corꝑi illi ꝯiunctꝰ. ſꝫ angelꝰ qͥ loquebat̉ hō cōponit̉ ex ſubſtātia corꝑali ⁊ ſpūali. gͦ cū ſit reꝑire ſubſtā thobie viſibil̓r poterat demōſtrari ⁊ vere dici hic eſt raphael. tiā pure corporalē ꝑ ſe eſt reꝑire ſubſtātia pure ſpūalē. hāc āt vel hic eſt angelꝰ. gͦ habebat ſibi corpꝰ illud aliquo mō coniun dicimꝰ angelū. gͦ angelꝰ non hꝫ corpꝰ. ¶ Itē qꝛ hō cōponit̉ ex ctū. ſꝫ nō ꝑ naturalē ꝯiunctionē. gͦ ꝑ voluntariā aſſumptionē. eorꝑe ⁊ aīa. cū peccauit factꝰ eſt paſſibilis ⁊ mortalis. gͦ ſi an¶ Itē nihil eſt organum vel inſtri alicuiꝰ īmediatuꝫ niſi īme gelus haberet corpꝰ ſibi vnitū ſicut ⁊ hō. vr̄ ſaltē ꝙ angeli qui diate aſſumat̉ ab illo. vel natural̓r ꝯiungat̉ illi. ſꝫ angelꝰ mulpeccauerūt ſint mortales ⁊ corruptibiles qd̓ ſi plane falſuꝫ eſt ta exercet oꝑa circa nos. ſicut loqͥ ⁊ māducare q̄ non pn̄t exermanifeſtū eſt ⁊c. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ ceri niſi mediāte corꝑe organico vel īſtr̄o. gͦ ⁊c̄. ¶ Cōtra. Ma circa iſtā qōnē dubitauerūt aliqn̄ magni doctores. vtrū.ſ. an iorē ꝯueniētiā hꝫ aīa rōnalis ad corpꝰ ꝙͣ habeat angelicꝰ ſpūs geli habeāt corꝑa natural̓r ſibi vnita. vn̄ ſuꝑ hoc dubie loquit̉ ſed anima exuta corpus non aſſumit. ergo nec ſpiritus angeli tā Aug. ꝙͣ bern̄. ſꝫ nūc ſatꝭ certitudinal̓r tenet̉. ⁊ magr̄ ⁊ Ricus. ¶ Itemproportio debet eſſe aſſumentis ad aſſumptum. car. affirmat ꝙ angeli ſūt natural̓r incorꝑei. nec bn̄t corꝑa na ſed ſpiritus angelicus eſt omnino incorꝑalis. ergo nō habet ꝓ tural̓r ſibi vnita. De hoc tn̄ plures dubitat. vtrū demones ha portionē ad corpꝰ. gͦ nunꝙͣ aſſumit illud. ¶ Itē aūt ꝯpetit anbeāt corꝑa ſibi inſeꝑabil̓r alligata ī quibꝰ corqueant̉. ſed ſatis gelo hēre corpꝰ aut nō ꝯpetit. Si ꝯpetit habere. gͦ vr̄ ꝙ angeplanū eſt ꝙ ſicut boni angeli nō bn̄t corꝑa niſi volūtarie ſūpta li nō ſunt ꝑfecti qn̄ non bn̄t corpꝰ. Si non ꝯpetit. gͦ qn̄ aſſumit ſic nec mali. ⁊ huiꝰ ſignuꝫ eſt ſicut dicit Ricar. ꝙ corpꝰ modice hꝫ qd̓ non decet ip̄m. gͦ ſi angelꝰ bonus non facit niſi qd̓ dec et quantitatis a maxīa multitudine demonū aliqn̄ obnidet̉. ſicut ip̄m non aſſumit corpꝰ. Itē ſi aſſumit. aut ꝓpter aliqͥd. aut pro legit̉ Marci. v. de illo qͥ dicit. legio mihi nomē eſt legio em̄ vt pter nihil. Si ꝓpter nihil gͦ fruſtra. Si ꝓpter aliqͥd aut eſt bo idē Ricar. dicit ꝯtinet. vj. milia. ſex cētos. lxvj. vn̄ ſi demones num aut maluꝫ. Si bonum. gͦ ꝑ corpꝰ aſſumptū meret̉. Si macorꝑa haberēt. cū ſuis corꝑibꝰ nullo mō poſſent ſubītrare cor lum. gͦ ꝑ corpꝰ aſſumptū demeret̉. gͦ angelꝰ dꝫ ⁊ pōt puniri ⁊ p̄ pus. ita modicū. ꝓpter qd̓ ſatis ꝓbabil̓r dici pōt ꝙ nō ſolū nō miari cum corꝑe aſſumpto. qd̓ eſt incōueniēs ⁊ plane falſum. bn̄t corꝑa ſibi natural̓r vnita. verūetiā nec boni nec mali hn̄t ī ¶ Itē vbicunqꝫ eſt aſſumptio ibi eſt aliqͣ vnio vel in ꝑſona vel ſeꝑabil̓r alligata quātū ē de lege cōi. Nec obſtat eoꝝ cruciatꝰ in natura. ſicut pꝫ ī aſſumptione humāe nature a filio dei. gͦ ſi qꝛ ſicut in. iiij. li. on̄det̉. ſpūs abſqꝫ eorꝑe ẜm ordinē diuīe iuſti angelꝰ aſſumit corpꝰ vnit ſibi vel in ꝑſona vel in natura. Sed cie pōt ab igne materiali puniri. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes ad non in natura vnit ſibi qꝛ nō reſultat tertium. Nec in ꝑſona qꝛ hāc ꝑtē. ¶ Ad illud vero Aug. qd̓ īducit̉. viij. de ciui. dei. dd̓m nō eſt cōicatio ideomatū. gͦ nullo mō ē ibi vnio. gͦ nec aſſūptio. ꝙ ibi loqͥt̉ Aug. ẜm opinionē apuleij. ⁊ frequēter circa hāc ma ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ī angelis duplex eſt vis.ſ. ꝯtēplatiua ⁊ admini teriā plꝰ loquit̉ ẜm alioꝝ ꝙͣ ẜm ſnīam ſuā. ¶ Ad illud Greg. q ſtratiua. Scd̓m ꝯtēplatiuā ꝯuertunt̉ ad deum. ⁊ ſic nō īdigēt angelꝰ eſt aīal. dd̓m ꝙ aliqͥd eſſe aīal dupl̓r dr̄. Aut rōe forme ſolatio corporis aſſumpti. Scd̓m adminiſtratiuā deſcēdūt ad 3 aut rōne oꝑatōis aīali debite. ibi aūt dr̄ angelꝰ aīal̓ nō rōe for nos ⁊ ꝯdeſcēdunt nobis. ⁊ vt nobis ꝯgruētiꝰ ꝯdeſcēdāt indime ſꝫ potiꝰ rōne oꝑatōis ꝯſequētis. Uel aliter. eſſe aīal dupl̓i gēt ſolatio aſſumpti corporis. Indigēt inꝙͣ ad aliqͣs oꝑatōes pōt dici. vel ẜm veritatē. vel ẜm on̄ſionē ſiue apparētiā. Greexercēdas. īdigēt ad ſeip̄os manifeſtādos. īdigēt ad noſmetaūt loquit̉ de ſcd̓o mō. qꝛ angelꝰ apꝑet eſſe aīal cū aſſumit corj ip̄os letificādos ſiue ꝯfortādos. ⁊ iō aſſumunt corpora ſicut ī pus. ip̄e aūt obijcit ẜꝫ primū modū accipiēdi aīal. ¶ Ad illud ſtr̄a vel organa ad operādum ſicut ſigna ad manifeſtādum. ſiqd̓ obr̄ de Bern̄. ꝙ oīs ſpūs creatꝰ īdiget corꝑeo ſolatio. dd̓m cut cooperimēta vel babitacula ad ꝯuerſandū. Un̄ corpꝰ aſſūꝙ indigere corꝑe pōt eſſe dupl̓r. Aut ꝓpter ſe. aut ꝓpter alios ptuꝫ ꝯiungit̉ illis ſicut inſtr̄m motori. ſicut ſignuꝫ ſignificato Spūs indigēs ꝓpter ſe eſt ſpūs brutalis vel humanꝰ. ⁊ de hͦ ſicut habitaculum inhabitatori. hͦ autē magis exigit īdigētia verū eſt ꝙ bꝫ corpꝰ natural̓r ſibi vnitū. Spūs vero īdigēs ꝓex parte nr̄a ꝙͣ īdigētia ex parte ſua. ⁊ qꝛ finis īponit neceſſita pter alios eſt ſpūs angelicꝰ. ⁊ iſte nō hꝫ corpꝰ ſibi natural̓r vni tē his q̄ ſunt ad finē. ⁊ corpꝰ effigiatum vel organizatuꝫ huma tū ſed aſſumptū volūtarie vt mīſtret alijs. Un̄ Bern̄. Angelici na effigie maxīe ꝯpetit operationibꝰ ſpiritꝰ rōnalis. ⁊ exp̄ſſius ſpūs ad ea capiēda q̄ btāꝫ faciūt creaturā nullo mō ſuis corꝑi ſignificat. ⁊ tāꝙͣ pulchrum īdumētum quodāmō decorat. ideo bus adiuuant̉. ⁊ iō nō hn̄t ea ꝯiūcta ꝓpter īdigētiā ſupplēdā angelꝰ aſſumit corpꝰ non qͣle cunqꝫ. ſꝫ humana effigie inſigniin ſeipſis. ſꝫ in nobis. ⁊ qꝛ hanc ſupplēt ad tp̄s. ideo nō hn̄t ea tum. ⁊ ꝯcedēde ſunt rōes hͦ on̄dētes. Ad rōnes ad oppoſitum ᵛnita ſimpl̓r. ſꝫ ad tp̄s. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſb̓a nobilior eſt q̄ iā ptꝫ rn̄ſio. ¶ Ad illud em̄ qd̓ obr̄ de aīa exuta ſatis plana eſt multiplicior ē in potētijs. dd̓ꝫ ꝙ veꝝ ē ī illis potētijs q̄ ſimpl̓r rn̄ſio. nō em̄ eſt ſil̓e. qꝛ nō hꝫ vim admīſtratiuā nec vſum admī 14 atteſtant̉ ꝑfectiōi. potētia aūt viuificādi corpꝰ ⁊ ſi quodāmō ſtrādi. ⁊ iō nec corpꝰ aſſumit. nec hēre dr̄ potentiā aſſumendi. ſit ꝑfectiōis. nihilominꝰ ꝓpter ꝯiūctū hꝫ quādā indigentiaꝫ ⁊ ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝓportio eſt aſſumētis ⁊c̄. dd̓ꝫ ꝙ ꝓportio imperfectionē. ⁊ ideo ab illa ſubſtantia q̄ ꝑfectiſſima eſt inter attēdit̉ ⁊ īuenit̉ ibi per euꝫ moduꝫ per quē eſt aſſumptio. Cuꝫ 15 creaturas eſt aliena. hec aūt eſt ſubſtātia angelica. nec de hac em̄ nō aſſumat ī vnitatē nature. nō reqͥrit̉ ꝙ ſit ibi ꝓportio ſipotētia ꝯcludit ratio ſupradicta. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ influēs cut perfectōis ad perfectibile. ſꝫ ſufficit ꝙ ſit ꝓportio ſicut mo vitā ⁊ hn̄s vitā nobiliꝰ eſt ꝙͣ habens tm̄. dd̓m ꝙ aliqͥd cōmuni toris ad mobile. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ vtruꝫ ꝯpetat angelo bēre 16 care ſiue dare vitā alijs pōt eſſe dupl̓r. Aut ꝑ modū efficiētis corpꝰ ⁊c. dd̓m ꝙ ꝯpetit hēre corpꝰ vt voluntarie aſſumptuꝫ ad ⁊ hoc ſimpl̓r ꝑfectiōis eſt. ⁊ ſic cōpetit ſoli deo. Et ꝑ modū in ꝯplēduꝫ miniſteriuꝫ. ſꝫ nō ꝯpetit ad ſuum eſſe ꝯpletum. iō nec formātis ⁊ ſic nō eſt ſimpl̓r ꝑfectiōis. īmo ꝑfectiōis cū īperfecarētia generat indigētiā. nec aſſumptio generat indecentiā. ee iiij

Secundi Libri ra corpora humana. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ corpora aſſumpta ab ange z ¶ Ad illud qd̓ querit̉ ꝓpter qͥd aſſumit. vtrū propter aliquid lis non habent verā ſormā ⁊ cōpletionē corporum humanorū vel ꝓpter nihil. dd̓m ꝙ ꝓpter aliqͥd ſicut p̄dictū eſt. illud tn̄ ꝓ nec etiā organizationē completa. ſed ſolum effigieꝫ. Et huius pter qd̓ aſſumit nō ꝑficit per corpꝰ tāꝙͣ aīa per corpꝰ ꝓpriū. ſꝫ rō eſt duplex. Una qꝛ non competit angelis tale corpus ad mi tāꝙͣ artifex per inſtr̄m. ⁊ ideo ſicut inſtr̄m per qd̓ qͥs meret̉ nō niſt eriū. ſicut nunc vltimo oſtenſum eſt. Alia rō eſt. qꝛ angelus remunerat̉. ſic nec corpꝰ ab angelo aſſumptum. ¶ Ad illud qd̓ non pōt educere formā naturalem in eſſe niſi adiutus a virtuix obr̄ ꝙ vbi eſt aſſumptio dꝫ eſſe vnio in ꝑſona vel īatura. dd̓m te nature. ſicut babitū fuit in p̄cedenti diſtinctione. In ꝟtute ꝙ nō ſufficiēter diuidit. qꝛ hō aſſumit veſtimētum cū ſe induit aūt nature eſt ꝓducere corpora oīm aīalium. verūtamēaliter nō tn̄ vnit ſibi in ꝑſona nec in natura. ſꝫ illud locū hꝫ in illa aſ ⁊ aliter. Ad quedam em̄ educēda ſufficit cauſa vniuerſalis ſine ſumptione in qua eſt vnio ꝑfecta. qͣlis eſt cū dei filiꝰ aſſumpſit adiutorio agētis particularis ꝯſimilis in ſpecie nature. cuiuſ humanā naturā. ¶ Ex p̄dictis igit̉ pꝫ q̄ſtio ꝓpoſita ⁊ rn̄ſio ad modi ſunt aīalia q̄ generant̉ per putrefactionē. Quedā auteꝫ obiecta. pꝫ etiā ꝓ quāto dicit̉ angelꝰ corpus aſſumere. qꝛ nō ſo ſunt ad q̄nō ſufficit niſiadiuuet̉ ab agēte ꝯſimilis ſpeciei ſicut lum ꝓpter hoc ꝙ moueat vel operet̉ aliꝗd circa corpꝰ. ſed qꝛ il corpora aīalium que ꝓducunt̉ ſolūmodo per propagationeꝫ ⁊ lud accipit ad ſe vt in illo operet̉. vt in illo manifeſtet̉. vt ī illo iſtud planum eſt ad ſenſum. ¶ Si aūt queratur rō huius. Pri cōuerſet̉ ⁊ qꝛ in illa cōiunctione ſiue acceptiōe corpꝰ potiꝰ ſeqͥ ma eſt diuina inſtitutio ẜm quā eſt limitatio in virtutibus ⁊ na tur moduꝫ ſpūs ꝙͣ econuerſo. qꝛ ab illo format̉ ⁊ cōſeruatur ⁊ turis rerum. ⁊ hoc ẜm legē quam indidit eis ab initio. Unde ſi regitur ideo angelꝰ ſe habet in ratione aſſumētis ⁊ habentis. cut dixit. germinet terra berbam virentē. non dixit ꝙ gemina corpus vero in ratione aſſumpti ⁊ habiti. ret hoīem. homini aūt dixit ꝙ ſe multiplicaret. ſic terra germi Onſequēter q̄ritur de ſcd̓o articulo.ſ. de forma nat berbā. ⁊ homo generat hominē. Hec aūt lex ſiue inſtitutio tiōe corꝑis aſſumpti. Circa qd̓ duo q̄runt̉. Pri non eſt abſqꝫ rōne. Quia quedaꝫ ſunt animalia īperfecta tā in mo q̄rit̉ de ipſo corꝑe aſſūpto ꝙͣtū ad pͥncipiuꝫ organizatione ꝙͣ in duratione. Quedam vero perfecta vtroqꝫ formale. Scd̓o ꝙͣtū ad pͥncipiū materiale. mo. Quia vero quedā corpora aīalium ſunt imperfecta ⁊ in or Utrū illud corpꝰ habeat d ganizatiōe. ⁊ in cōpletiōe. ideo non indiguerunt agente tante ii deIIO. j. verā formā corꝑis huma virtutis. ſed potuit virtus productiua ipſoruꝫ dari terre tanqͣ atu Cni. Et ꝙ ita ſit vr̄. qꝛ cū appareat eſſe corpꝰ humanū. aut eſt ve matri. ⁊ ſoli tanꝙͣ patri cum adiutorio aliorū corpoꝝ ſimpliciū rū. aut eſt ibi ęrror ⁊ deceptio. ſed error ⁊ deceptio nō cōpetit tam elementariū ꝙ celeſtiū. Quia vero ſunt imperfecta duraangelis ſanctis. gͦ cū aſſumūt corꝑa q̄ vident̉ eſſe humana. ve tione. ⁊ aliquando pereunt. ideo oportuit hoc ꝯmunicari agē re hn̄t formā humanā. ¶ Itē ad corpꝰ humanū nihil plus reqͥ ti alterius nature. qꝛ ad hoc data eſt vis generatiua rebus vt rit̉ niſi equalis ꝯpletio ⁊ debita organizatio. ſicut dicūt natudicit philoſophꝰ vt perpetuent̉ in eſſe. ¶ Econtrario eſt de aīa rales. ſed corpꝰ qd̓ angelus aſſumit debitā habet organizatio libus vtroqꝫ modo perfectis. ⁊ ideo virtus ꝓductiua ipſorum dedle nē. ſi ergo organizatio p̄ſupponit ꝯpletionē. ergo videt̉ ꝙ ha maiorem exigit actualitatē. ⁊ rō ſeminalis cum maiori difficul taten beat totum qd̓ eſt de veritate humani corporis. ¶ Itē ꝙ ange tate ꝓfertur in actu. ideo maiori indiget adiutorio. Illa igit̉ neuti li vere poſſint formare corpus humanū vr̄. Corpus humanū ſi animalia ſiue corpora eorum que ad primū genus ſpectāt edu ſum cut dicit Aug. eſt in rōnibꝰ ſeminalibus ſicut ⁊ alia corꝑa. ſed ci poſſunt ab angelis mediāte nature adiutorio velociter ⁊ qͣfieſte qꝛ forme quorūdā aīaliū vt ſerpentium ⁊ hmōi hn̄t rōes ſemi ſi ſubito. veraciter tamen. qꝛ per vim nature. Sed aīalia et eoꝝ atapti nales diſperſas in rebꝰ. iō dicit aug. ꝙ miniſterio demonū ve corpora que ſpectant ad ſecundum genus educi nō poſſunt ve imergo cire educunt̉. ergo pari rōe vr̄ ⁊ corꝑa hoīm. Si tu dicas ꝙ non raciter niſi cum auxilio nature ⁊ cum diuturnitate ⁊ tempore ⁊ ſato valet. qꝛ maior reqͥrit̉ diſpoſitio ad ꝓducēdū corpꝰ humanū. h̓ quoniam aſſumptio corporum ab angelis eſt velociter ⁊ quaſi nō ſoluit. qꝛ qd̓ pōt diſponere a remotis ī pͥncipio oꝑis ꝯtinuā repente. ideo vera corpora humana non aſſumunt. qꝛ non pn̄t yi do actionē. cū nō ſit diſtātia īfinita. poterit venire ad diſpoſiilla per ſe formare veraciter. ⁊ cum alteriꝰ adiutorio nō pn̄t fa qio tionē īmediatā. gͦ ſi angeli pn̄t veloci oꝑatōe ꝓduce̓ corꝑa aīa cere ꝙ exeant ineſſe velociter. ⁊ eſto ꝙ educerent̉. adhuc non lium minꝰ ꝑfecta. ergo ⁊ pari rōne corꝑa aīaliū magis ꝑfecta ꝯpeterent ſicut tactum eſt in obijciēdo. tum propter appetitū ergo ⁊ corpꝰ humanū. ¶ Itē ſi aliqd̓ agens indifferenter ſe bꝫ quē baberēt ad animam rationalem. tum propter grauitatem ad aliqua ꝓducēda. qua rōne pōt in vnū. pōt in alteꝝ ſꝫ ange que duo repugnant fini illius corporis. Nam ſi haberet aīam iit li nō bn̄t maiorē ꝯueniētiā cū corꝑibꝰ ſerpētium. ꝙͣ cū corꝑibꝰ rōnalem. non eſſet cōpetens ſignum ad apparēdum. Si habe 4 hoīm. īmo magis econuerſo. ergo ſi pn̄t auxilio nature ꝓduce̓ ret grauitatē. non eſſet cōpetens inſtrumentum ad operandū vera corꝑa ſerpētiū pn̄t auxilio nature ꝓduce̓ vera corꝑa hoīꝫ maxime ad motuꝫ. non eſſet etiā competens abitaculū ad in ergo ⁊ aſſumere. ¶ Itē qd̓ pōt in maius pōt in minus. ſed aīa habitādum. ¶ Concedēde ſunt igitur rationes ꝓbātes ꝙ anquātūcūqꝫ ſit modice nobilitatis excellit nobilitatē cuiuſcūqꝫ gelī non aſſumunt vera corpora humana. ſiue boni nue mali. ii corꝑis. ſicut dr̄ in. viij. de ciui. dei. ⁊ ī alijs locis multis. cuꝫ g ¶ Ad illud qd̓ obijcitur in contrariū ꝙ eſt ibi error ⁊ deceptio īx iij miniſterio angeloꝝ educi poſſint ⁊ educant̉ aīe vegetabiles ⁊ dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ non aſſumunt illa corpora vt oſtendant ſe ti ſenſibiles quorūdā aīaliuꝫ. multofortiꝰ ꝓduce̓ pn̄t vera corꝑa eſſe hoīes ⁊ veros hoīes ſꝫ vt on̄dant ſe rōnales. ⁊ qm̄ illa cor hoīm. ¶ Ad oppoſitū ſic eiuſdē virtutis create eſt corpꝰ forma pora ſignant illos eſſe rationales. ⁊ ad hoc formata ſunt finali re ⁊ īformare. qꝛ vis formatiua eſt ab īformatiua ſiue ꝑfectiua ter. ideo vera ſunt ꝙͣuis non ſint vere humana. ſicut in prīo liSꝫ nullꝰ ſpūs angelicꝰ pōt humanū corpꝰ ꝑficere. gͦ nec forma bro dictū fuit de igne ⁊ colūba. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ eſt ibi re. ¶ Itē angeli nō pn̄t operari circa creaturas niſi cū adiuto organizatio ⁊ equalis cōpletio. dd̓m ꝙ falſum eſt. non em̄ eſt ii rio nature. ſꝫ nulla natura pōt generare corpus humanuꝫ niſi ibi vera organizatio q̄ competit corpori humano. q̄ quidē eſt ari illa q̄ ei eſt ſil̓is in ſpecie. ergo angelꝰ non pōt formare veꝝ cor virtute formatiua cum ſeminibus delata. ſed potius quedam pus humanū niſi mediāte hoīe. ſed hō nō pōt corpus humanū lineamentorum protractio ẜm illius cōformitatē. ⁊ hec nō ſuꝑ educere niſi generādo. gͦ nec angelus vera corꝑa humana forponit equalitateꝫ cōplētionis. qꝛ talis protractio pōt fieri ab mare niſi per gn̄ationē hoīs. ſꝫ cū aſſumit corpus non indiget artifice in ligno ⁊ lapide. nec q̄cunqꝫ qualitas mixtiōis eſt illa humano auxilio. ergo nunꝙͣ verū aſſumit corpus humanum. que facit ad veritatē bumani corporis. ſed illa que habet vir¶ Itē ſi pn̄t eorpus de nouo formare. ergo pari rōne ⁊ corrututem ſpecificatiuā hominis completiuam ⁊ directiuam. ptum reꝑare. ergo pn̄t mortuos ſuſcitare qd̓ eſt ſoliꝰ dei ꝓpriū ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ corpus humanum eſt in rationibus ¶ Itē ſi corꝑa aſſumpta abangelis eſſent vera corꝑa humana ſeminalibus. iam pꝫ rn̄ſio. qꝛ ꝙͣuis ſit ibi. nunꝙͣ tn̄ educit̉ niſi īꝫ haberēt appetitum ad aīam rōnalē. ſꝫ deus ꝯplet appetitū na concurrat virtus agentis exterioris. que reſidet in lumbis vi ture. ergo ſtatim īfunderet̉ eis aīa rōnalis. ¶ Itē ſi corꝑa ve ri ⁊ matrice mulieris. ⁊ ideo ſine bis nūꝙͣ poteſt illa ratio ſemi ra humana aſſumerēt. aut ẜm ſtatū gl̓ie. aut ẜm ſtatū vie. Non nalis ad actum perfectum educi. Et ſi obijciatur ꝙ poteſt diſẜm ſtatum gl̓ie hoc ꝯſtat. qꝛ iā vlteriꝰ corpus illud nō eſſet cor ponere diſpoſitione remota ⁊c̄. Dd̓m ꝙ illud habet locum vbi ruptibile. nec ab angelo ſeꝑabile. ſi ergo aſſumunt. hoc eſt ẜm diſpoſitio remota fit neceſſaria ſola incenſiōe. tunc em̄ ſufficit ſtatū vie. ſꝫ corꝑa humana ẜꝫ ſtatū vie ſunt pōderoſa ⁊ grauia virtutis actiue continuatio ⁊ intenſio. non aūt quando requiſiue in ſtatu nature corrupte. ſiue in ſtatu innocētie. ergo nō et ritur noue forme vel alterius forme ẜm ſpeciem operatio. ⁊ ſic̄. ſent habilia ad motum nec ad velox miniſterium. ergo ſi nō aſ eſt in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ indifferēter ſe habet 1. ſumunt corpora niſi ꝓpter miniſterium. ergo nō aſſumunt veangelus

Diſtinctio I angelus ad oīa corpora animalium. dicendum ꝙ ⁊ ſi hoc verū re corpus mixtuꝫ. ꝙͣuis nō ſit vere corpus humanum. Illā au ſit de ipſo angelo in ſe nō eſt tn̄ verum de virtute nature. ex cu tem formā mixtionis dicunt eſſe ab angelo tanꝙͣ a p̄parāte ſoius adiutorio angelus operat̉. ⁊ ideo ſicut angelus ꝑ ſe nō po lum. ſed a dn̄o tāꝙͣ a dante. dante inꝙͣ nō ꝑ creationē vel infu teſt educere corpus humanum. ita nec corpus alicuius aīalis ſionem ſed ꝑ intrinſecā oꝑationē ẜm qd̓ dictum eſt ſupra. ꝙ in zſicut natura quedā pōt faciliter. quedā cuꝫ maiori difficulta didit rebꝰ naturā ⁊ ꝟtutes ſeminarias ẜm qͣs deo cooꝑante cū ⁊ te. vt prius viſum eſt. ſic ⁊ angelus ipſius virtute adiutus. cte naturales forme ꝓducunt̉ ineſſe. Sed cū corpꝰ illud qͣſi re¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ poteſt in magis nobile. dicendū ꝙ pēte formet̉ ⁊ deſtruat̉. alijs nō videt̉ ꝓbabile ꝙ ſit plena mix illu d non bꝫ ſemper veritatē. qꝛ homo poteſt generare hominē tiōe mixtū. maxīe cuꝫ ī eiꝰ reſolutiōe nō apꝑeat tꝑis lōgitudo qui eſt nobilior. ⁊ non poteſt generare aſinum. maxime autem nec putrefactōis corruptio. ⁊ iō dixerunt ꝙ corpꝰ illd̓ eſt de na tunc deficit quando res nobilior eſt facilioris productionis. ſi tura elemētari ſimplici ex qͣ dicūt illud corpꝰ aſſumptuꝫ forma cut frequenter contingit. ⁊ ſic in propoſito. nam facilius educi ri hoc mō. Natura em̄ clemētaris ex qͣ corpꝰ ſibi format angelꝰ tur aīa vegetabilis ſiue ſenſibilis anima ꝑ putrefactionē edueſt aeris elemētū qd̓ de ſui natura eſt rare factibile ⁊ cōdēſabi cti ꝙͣ educatur ⁊ organizetur verum corpus hominis. le ſi aſſit virtꝰ q̄ hͦ poſſit. vn̄ ſicut nūc videmꝰ aquā ſolidari ī cri De corpore aſſumpto ex parte prīcipij ſtallū. vel glaeiē ex frigore. ſic ꝯtingit aliqͣ ꝟtute occulta q̄ nō q d ueiO. ll. materialis. Et q̄rit̉ vtrū corpus illud latet angelos aerē ꝯdēſari poſſe ẜm plus ⁊ minꝰ ad voluntatē quod aſſumit angelus fiat de natura celeſti an elementari. Et angeli oꝑantis. hoc aūt corpꝰ dū ꝯdenſat̉ pōt ſuſciꝑe figurā ⁊ ꝙ ſit de natura celeſti videt̉. finis imponit neceſſitatē bis que effigiē. ⁊ ita corꝑi organico effici ꝯforme. pōt nihilominꝰ ī vna ſunt ad finē. ſed angelꝰ aſſumit corpꝰ ad ſuijpſiꝰ on̄ſionē. cū erꝑte ꝯdēſari plus. in alia minꝰ. ī alia minime. ⁊ ſic ꝯformari ner go angeli per naturā ſint lumina. debēt ergo aſſumere corpora uo oſſi ⁊ carni. Pōt etiā vna ſui ꝑte īterciꝑe plus de luce. ī alia de materia lucis. ergo de natura celeſti. ¶ Itē organum ſiue ī minꝰ ⁊ in alia minime. ⁊ ẜm hͦ here in ſe diuerſos colores. ⁊ ita ſtrumentum debet cōformari mouenti ſiue motori. ſed angelꝰ corꝑi humano effici quaſi in oībꝰ ꝯforme. ꝙͣuis nō ſit ī ſuis pͥn aſſumens corpus vt inſtrumentum eſt immutabilis ⁊ ſpaſſibicipijs multiforme. ⁊ ita idoneū eē īſtr̄m. ſignū ⁊ bītaculū vt ab lis ⁊ incorruptibilis ꝑ naturā. ergo vn̄ corpus aſſumptum for angelo aſſumat̉. Sꝫ adhuc qꝛ hͦ difficile ē ītellige̓. quō ex aere matur debet eſſe īcorruptibile ⁊ impaſſibile. tale aūt nō eſt ni ſiue alteriꝰ elemēti ꝯmixtōe fiat corpꝰ ſolidū ⁊ diuerſis coloribꝰ ſi corpus celeſte. ergo ⁊c̄. ¶ Itē locus maxime cōpetens ange coloratuꝫ. cū colores ꝓduce̓ nō ſit artꝭ niſi mediāte auxilio na lo eſt corpꝰ celeſte vt celū. ſi gͦ angelus in corꝑe aſſumpto locat̉ ture. Iō tertia via vr̄ adhuc eē ꝓbabilior.ſ. ꝙ corpꝰ aſſūptūab tāꝙͣ inbabitaculo. vr̄ ꝙ corpus illud ſit ſumptū de celo. aut nō angelo corpꝰ elemētare ē. nō qꝛ ſit ex qͣttuor elemētꝭ plena mix ꝯpetit ipſi angelo. ¶ Itē corpus aſſumptuꝫ aut eſt de natura tiōe ꝯmixtū ſic̄ corpꝰ ꝯplexionatū. nec qꝛ ſit ex puro ⁊ ſimplici celeſti aut elemētari. Si de natura celeſti. babeo ꝓpoſitū. Si elemēto formatū. ſꝫ qꝛ pͥncipal̓r format̉ ex aere cū aliqͣ admix de elemētari. aut graui. aut leui. ſed ſi eſt de graui cū difficultiōe alteriꝰ elemēti. ſic̄ videmꝰ ī nube q̄ nō ē corpꝰ plene mixtū tate mouet̉ ſurſum. ſi de leui violenter mouet̉ deorſum. ergo ſi hꝫ em̄ ī ſe naturas pluriū elemētoꝝ. ꝑ hūc modū ⁊ corpꝰ ab an neutrum borum competit velocitati angelice. corpus quod gelo aſſūptū pͥncipal̓r ab aere ītelligit̉ eē formatū. ꝯcurrente aſſumunt non eſt elementare. ergo corpus celeſte. ¶ Item ad hͦ natura alicuiꝰ vaporis terrei vl̓ aquei. qͥ qͥdē faciat tā ad ſi eſt elemētare. aut eſt mixtū. aut ſimplex. Si ſimplex ergo nō varietatē ꝯdēſatiōis ꝙͣ ad multiformitatē coloris. hāc aūt nō eſt aptū ad colorē. nec ad effigiē. nec ad organizatōeꝫ. Si mix oꝫ angelū d̓ lōginqͦ mēdicare cū aer ꝓ magna ſui ꝑte ſit cōmix tum ergo cū corpꝰ mixtū ſit reſolubile ⁊ rarefactibile. videt̉ ꝙ tus vaporibus. ⁊ hāc poſitionē mediā inter vtrāqꝫ tāꝙͣ exvtra ſicut corpꝰ humanū ex ſeparatiōe anime fit putridū ſic ⁊ corpꝰ qꝫ ꝯſtitutā ad pn̄s poſſumꝰ ſuſtinere. ¶ Ad qōnē igit̉ ꝓpoſitā ab angelo aſſumptū. qd̓ apparet eē ſalſuꝫ. reſtat ergo ꝙ nō eſt rn̄dēdū breuiter ꝙ angelꝰ tā bonꝰ ꝙͣ malꝰ aſſumit corpꝰ ex nacorpus elemētare. ſꝫ eſt elemētare vel celeſte. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſi tura nō celeſti ſꝫ elemētari. nō ſimplici nec plene ꝯmixta. ſꝫ me eſt corpꝰ elemētare. hꝫ ꝯtrariū ſiue ſit ſimplex ſiue ſit mixtū. er dio mō vtpote ex aere vaporabili. angelꝰ tn̄ malus ex ꝑte infe go ſi trāſeat ꝑ regionē ignis. videt̉ ꝙ quicqͥd eſt in eo humidū riori bonus vero ex ꝑte ſuꝑiori. nō inꝙͣ ſuꝑiori in qͣ nulla reꝑiat̉ cōſumat̉. Si vero ꝑ regionē aque. quicqͥd eſt in eo igneū extin natura alterius elemēti. ſꝫ ſuꝑiori ꝯꝑatiōe ⁊ reſpectu eiꝰ ꝑtis guatur. ꝙ ſi hoc cōſtat eſſe falſum. ergo ſi angelus ſine leſione de qͣ aſſumunt corꝑa angeli mali. iō ꝯcedēde ſunt rōnes ꝙ cor pertrā ſit regiones oīm elemētorū cū corpore aſſumpto. cōſtat ꝑa ab angelis aſſumpta nō ſint de natura celeſti ſed elemētari illud non eſſe de natura elementari. ſed eſt de natura elemen¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ angelꝰ aſſumit corpꝰ ad ſui oſtēſioneꝫ tari vel celeſti. ergo ⁊c. ¶ Ad oppoſitū arguitur ſic prīo auto. dd̓m ꝙ angelus nō tm̄ modo oſtēdit ſe pēſata dignitate ſiue no Grego. ait enim ſic. Nūꝙͣ abraā angelos videre. potuiſſet nibilitate ſua. ſꝫ etiā idoneitate ſigni ⁊ neceſſitate ex ꝑte noſtra. ſi corpꝰ ex aere aſſumpſiſſent. Et Beda de natura rerū. angeLꝫ igit̉ eius dignitas oīs corꝑis nobilitatē precellat. qꝛ tn̄ cor li ad nos veniētes corpus ex aere ſumūt. ¶ Itē rōne ſic. Ange pus elemētare ſufficit ad eiꝰ manifeſtationē ẜꝫ ꝙ noſtra exigit li aſſumūt corpora maxime ꝓpter motū ⁊ diſcurſum. ſꝫ corpus indigentia. ⁊ ad hoc eſt idoneuꝫ vt ſit corꝑis organici materia celeſte non eſt babile ad motum rectum ſed circularem. ergo iō magis ꝯpetit vt angelus de ipſo ſumat corpus ꝙͣ de celeſti non competit in miniſterio angelico aſſumere corpus de celo. natura. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ inſtr̄m dꝫ ꝯformari motori. dd̓m ¶ Item angelus aſſumit corpus ad apparēdum. ⁊ hoc in huꝙ verum eſt qn̄ organum ſiue inſtr̄m eſt ei ꝑpetuo ꝯiunctuꝫ. ſꝫ 2s mana effigie. ſed corpus celeſte nec eſt terminatiuuꝫ viſus nec qn̄ cōiungit̉ ſolum ad tp̄s. ſufficit vt ſibi ꝓ oportunitate loci ⁊ eſt figurabile. ergo nō videt̉ ad conſtitutionē corporis aſſumtꝑis ⁊ oꝑis ꝯformet̉. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito reperire. ¶ Ad illud pti ab angelo tunc habile. ¶ Itē ſi aſſumit corpus de celo. cū qd̓ obijcitur ꝙ angelus locatur in corpore aſſumpto tāꝙͣ in ha 2s non aſſumat de toto. aſſumit de parte. ergo ſeparat ⁊ diuidit bitaculo. iam pꝫ reſponſio. qꝛ non eſt habitaculum debitum anpartē celi a toto. ſed om̄e diuiſibile ē corruptibile. ergo videt̉ gelo quantum ad excellentiam ſue dignitatis. ſed quantuꝫ ad ꝙ natura celeſtis ſit corruptibilis. ſꝫ hoc eſt falſum. gͦ ⁊ pͥmū. indigentiam noſtre infirmitatis ⁊ quoniam ſtatui noſtre infi¶ Item ſi aſſumit corpus de celo. cum aſſumat parte quā fert mitatis plus conformatur elementaris natura ꝙͣ celeſtis ideo deorſum ſecuꝫ. aut aliqͥd ſubintrat locum eius aut nihil. Si ni ⁊ ſi babitaculum celeſte plus competat angelo ad contemplābil. ergo remanet vacuuꝫ. Si aliqͥd. aut oportet illud de nouo dum. tn̄ habitaculum ex corpore elementari plus competit an creari. aut oportet corpꝰ illud rarefieri. ſed ſi hec om̄ia ſunt in gelo adminiſtrandū. ¶ Item ad illud qd̓ obijcitur. aut eſt cor cōueniētia. patet ⁊c̄. ¶ Itē angelus ſathane frequēter ſe trāſ pus graue aut leue. dicendum ꝙ nec ſimpliciter graue nec ſim 30 figurat in angelum lucis. ⁊ tunc cōſtat ꝙ aſſumit corpꝰ ita pul pliciter leue. tum quia ex aere. tum quia et aere cōmixto vapo chrum ſicut ⁊ angelus bonꝰ. ſed demones nō aſſumunt corꝑa ri ⁊ ideo eſt habile ad motum ẜm oēm poſitionem. qd̓ non eſſet de natura celeſti. qꝛ vſqꝫ ad illā nō conſcendunt. ſed ſolum de ſi eſſet corpus ſimplex ponderoſum aut leue. natura elementari. ergo. ſimiliter videtur ꝙ ⁊ angeli boni. ¶ Ad aliud iam pꝫ rn̄ſio. qꝛ nec oīno ſimplex. immo quodāmo ¶ Reſpon. ad borū intelligentiā eſt notandū ꝙ circa hoc dido mixtum vt competat colori ⁊ organizationi. nec adeo mix 3º r6 uerſe fuerunt ſapientiū opinioues. Quidā em̄ dicere voluerūt tuꝫ ē vt ſubiaceat putrefactioni. ſed medium tenet vt predictū ꝙ angeli aſſumunt corꝑa ex natura elemētari. ita tamē ꝙ non eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ patitur a contrario. Dicenex vno tm̄ ſꝫ ex omnibus ſimul mixtis. aliquo tamē eorum pre dum ꝙ ſicut formatio illius corporis quamuis ſit ex adiu 32 dominante. vn̄ dicūt corpus illud ab angelo aſſumptū eſſe vetorio nature. tamen principaliter eſt a virtute ſpiritualis.

Secundi Libri ſubſtātie. ꝓpter hoc ꝙ effigies illiꝰ corꝑis plus eſt artificialis corpus. ſcd̓m vero.ſ. ſeminis ſuſceptio ⁊ trāſfuſio pōt eis ꝯpeꝙͣ naturalis. ſic et cōſeruatio illius corꝑis eſt a virtute angetere prīo em̄ ſuccūbūt viris in ſpē mulieris. ⁊ ex eis ſemē pollu lica. Un̄ ſicut ſua virtute abſqꝫ manibus corpus illud effigiat. tionis ſuſcipiūt. ⁊ qͣdā ſagacitate ip̄ꝫ ī ſua virtute cuſtodiūt. ⁊ ſic ſua virtute ꝓtegit ⁊ cōſeruat. ⁊ ipſo deſerēte redit corpꝰ ad poſt modū deo ꝑmittēte fiūt īcubi. ⁊ ī vaſa mulieꝝ trāſfundūt preiacentē materiā. Ideo ſicut eius cōſeruatio non pendet ex ex qͣ trāſfuſiōe hoīes gn̓ari pn̄t. His viſis facile rn̄det̉ ad qōnē ꝓpoſitā ⁊ ad argumēta. ¶ Ad qōnē. qꝛ ſimpl̓r ꝯcedit̉ ꝙ nō ſimili. ita nec corruptio fit a contrario. hn̄t opera potentie generatiue ⁊ vegetatiue q̄ ſunt generare ⁊ꝫOnſequēter querit̉ de tertio.ſ. quas operatiōes alimēto vti. ſicut on̄dūt rōnes ad hͦ inducte. bn̄t tn̄ aliq̄s oꝑaexercet angelꝰ in corpore aſſumpto. Et circa hoc tiones bis ꝯformes. non in toto ſꝫ in parte. ⁊ hͦ ꝓbāt rōnes anduo q̄runt̉. Primo querit̉ vtrū ibi exerceat oꝑate oppoſitū īducte on̄dētes.ſ. ꝙ angeli boni cō medūt. ⁊ ꝙ ma tiones aīe ſeu potentie vegetatiue. ¶ Scd̓o vtrū li generāt. Uerū eſt em̄ ꝙ boni angeli cibū ſumpſerūt. ſed non ibi exerceat operatiōes potentie ſenſitiue. ad ſuā refectionē. ſed ad dantiū cōſolationem. ⁊ iō nō erat ibi Utrū angelꝰ in corꝑe aſſumpto exerceat E 4 error. nec deceptio. nec illuſio. ꝙͣtū erat ex ꝑte ipſoꝝ angeloꝝ. ueIIO. j. oꝑatōes aīe vegetatiue. Et vr̄ tā de bo lꝫ. aliquis ignorans naturā illoꝝ poſſet ex hoc accipere occanis ꝙͣ de malis ꝙ ſic. De bono. Cibari ſiue comedere eſt actꝰ ſionē opinādi falſum. ⁊ ſic pꝫ rn̄ſio ad tres rōnes primas. Cōſpectās ad potētiā vegetatiuā ſed bunc actum exercēt angeli cedendū eſt etiā ꝙ demones ẜm viā predictā ſemen poſſunt ſu in corpore aſſumpto. ſicut ꝓbat̉ ex eo qd̓ ſcribit̉ Gen̄. xviij. vbi ſcipere ⁊ trāſfundere ſi deus permittat. ſꝫ nō poſſunt alimētuꝫ abraam expoſuit angelis cibaria. ⁊ ſicut ibidem legit̉ comede in verum ſemē ꝑ ꝓpriam virtutē ꝯuertere. ideo dicunt̉ quodārūt. ¶ Itē nō decet nuncios veritatis falſis on̄ſionibꝰ deciꝑe modo generare ſicut oſtendunt tres rōnes ſequētes. Attamen oculos hoīs intuētis. ſꝫ angeli apparētes comederūt cum his vltima rō non cogit. plus em̄ eſt generare ꝙͣ coire. ⁊ ideo nō ſe ad quos mittebant̉. ſicut frequenter legit̉ in ſcriptura. gͦ vere quitur ſi poſſunt coire cū muliere. ꝙ propter hoc poſſint eā im cibabant̉. ſꝫ iſte eſt actꝰ vegetatiue potētie. gͦ ⁊c. ¶ Itē lingua pregnare vel ex ea prolē generare. ꝯgruit in duo oꝑa nature. in locutionē ⁊ cibatione. ſed angeli Utruꝫ angeli in aſſumptis corꝑibꝰ bain aſſumptis corporibꝰ ꝑ linguā vere ⁊ ꝓprie loquebant̉. gͦ ve ueſiO. lj. beāt oꝑatiōes ꝯueniētes potētie ſenſi g re cibabant̉. redit gͦ idem qd̓ priꝰ.ſ. ꝙ boni angeli in aſſumpto tiue. ⁊ ꝙ ſic videt̉. Idē eſt principiū motus ⁊ ſenſus. ſicut dicit corpore vegetatiue potētie actum exercēt. ¶ Itē hocip̄m oſtē pus aphūs. ſꝫ angelꝰ corpori aſſumpto dat motum. ergo ⁊ ſenſum. dit̉ de malis. generare em̄ eſt actꝰ potētie vegetatiue. ſꝫ demo intab ¶ Itē ſicn̄t angelꝰ aſſumit corpus habēs organa apta ad mo nes mediātibꝰ corꝑibꝰ aſſumptis generāt. ſicut dicit Ioſephꝰ lumꝑ an tū. ita aſſumit corpꝰ habens organa apta ad ſenſuꝫ. Sicut em̄ narrans illud qd̓ ſcribit̉ Gen. viij. de gn̄atiōe gigantiū. viden ¶ Aai corpus illud aſſumptū hꝫ manꝰ ⁊ pedes. ita hꝫ oculos ⁊ aures tes filij dei. gͦ ⁊c. ¶ Itē cōis opinio eſt de merlino ꝙ generaqpius ſꝫ organa ſentiēdi ſine ſenſu ſūt inutilia. gͦ ſi nō fruſtra aſſumit tus fuit a demone incubo. ſed ſi hoc demon incubus nō potuit ꝙ car illa organa. videt̉ ꝙ illa ſenſificet ⁊ per illa ſentiat. ¶ Itē qd̓ niſi mediāte corꝑe aſſumpto. ergo idē qd̓ prius. ¶ Itē actꝰ or ſud qd̓o hꝫ oꝑationē conſequentē ꝓpriū ſpēi. hꝫ oꝑationē conſequēteꝫ dinatꝰ ad gn̄ationē eſt per mixtionē cū ſexu femineo vel virili. dom ꝙ an ꝓpriū generis. ſꝫ ſicut ꝓpriū hoīs eſt riſibile. ita ꝓpriuꝫ aīalis ſed demon ſuccubus ſe viro ſubijcit ſubiectiōe in qua eſt effutum ad eper eſt eſſe ſenſibile. ergo ſicut angelus in corꝑe aſſumpto pōt ride ſio ſeminis. ⁊ demō incubꝰ mulieri incūbit. gͦ vr̄ ꝙ ſi poſſint cōi tqꝫ corpus c re vel lugere. ſic ⁊ pōt videre ⁊ audire. ¶ Itē angelus de natu re ꝙ poſſint etiā generare. gͦ in aſſumpto corꝑe exercent actuꝫ puici is oſ ra ſua aūt hꝫ ſenſum aut nō hꝫ. Si nō. cū ſenſus ſit cognitiuus potētie vegetatiue. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic ⁊ on̄dit̉ ꝙ bonis tipia. ꝑticulariū. nō cognoſcit particularia. qd̓ eſt plāe falſū. Si ꝟo angelis nō ꝯpetat actus cibadi. Scribit̉ em̄ thobie vltimo. ⁊ ue ¶ adſenſus bꝫ cū ſenſus ſit potētia qua mediāte ſenſificant̉ organa eſt verbū raphaelis angeli. videbat̉ vobis quidē comedere ⁊ nipedem ⁊c corꝑalia. pꝫ ⁊ c. ¶ Itē angelꝰ exiſtēs ī corꝑe aſſumpto cognobibere. ego vero. cibo ⁊ potu īuiſibili vtor. ergo nō vere angelꝰ xiricit not ſcit hec ſenſibilia. aut igit̉ potētia īmateriali. aut potētia q̄ na comedebat cibuꝫ corporalē. ⁊ ſi videret̉ comedere. ¶ Itē vbi mmūta ſit alligari corꝑi. Si potētia īmateriali. gͦ ita bn̄ cognoſcit. cunqꝫ eſt vera cibatio. ibi eſt deperditi reſtauratio. ſꝫ in corꝑi gtani ii diſtās ſicut ꝓpinquū. igit̉ angelꝰ qͥ eſt rome audit nos loquen bus aſſumptis ab angelis nulla fit deperditio. qꝛ nō eſt ibi ca ¶i tes pariſiꝰ. gͦ nō indiget moueri ⁊ diſcurrere. ꝙ ſi hͦ ē falſuꝫ. re loris ꝯſumptio. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē vbi eſt vera cibatio. ibi eſt ſeꝑatio uii po ſtat ꝙ illa cognoſcit potētia q̄ eſt corꝑi ꝓportionabilis ⁊ ꝯcer puri ab impuro. hoc aut nō facit angelꝰ btūs in corꝑe aſſumim ij nit determinatā diſtantiā. ſi ergo iſta eſt ſenſus. pꝫ ⁊c. ¶ Itē pto. gͦ ⁊c. ¶ Itē ꝙ malo angelo non ꝯpetat gn̄atio vr̄. qꝛ gn̄ade nihil patit̉ a corpore niſi ſenſum habeat corpori ꝓportionabilē tio eſt ſil̓is in ſpecie. ſꝫ demon aſſumēs corpꝰ nō aſſimilat̉ hoī ſed angelꝰ cremat̉ ab igne. ergo ſi ſenſus eiꝰ pōt pati a corpore ſed demoni. gͦ non generat hoīeꝫ ſed ſi generat. generat demo uiar eſc multo fortius pōt per corpus ſentire. cū per naturā magis ſit nē. qd̓ pꝫ eſſe falſum. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ad hoc ꝙ fiat gn̄atio. neceſſe il natus in corpus agereꝙͣ a corpore penā ſuſcipere. ¶ Ite ange eſt ẜm medicos ꝙ ꝯcurrat triplex ſpūs. naturalꝭ. vitalis. ⁊ aīa lus aſpiciēs me in aſſumpto corpore ſuſcipit in oculo meo ſil̓ilis. ẜm ph̓m triplex calor. vꝫ calor aīe. calor celi. ⁊ calor clemētudine. ⁊ cū oculus ille ſit corpus paruium. ⁊ terſumvlteriꝰ de ti. gͦ cū demō nec ſpm̄ aīalē. nec calorē aīalē in. corꝑe aſſumpto ſua multitudine iudicat. hoc planū eſt. ſi gͦ ad ſenſum nihil plꝰ poſſit habere. vr̄ ꝙ nullo mō poſſit generare. ¶ Itē generare reqͥrit̉ ꝙͣ receptio ⁊ iudiciū. vr̄ ꝙ ſentiat ꝑ corpꝰ aſſumptum. nō eſt actꝰ aīe ⁊ corꝑis ſed ꝯiuncti. ſꝫ ex demone ⁊ corpore nō ¶ Ad oppoſitū. Senſus p̄ſupponit vitā. ſꝫ angelꝰ corpꝰ aſſum H3 fit vnum. gͦ nunꝙͣ pōt per corpꝰ exire in actuꝫ gn̄andi. ¶ Rn̄. ptū nō viuificat ſicut ꝓbatū eſt ſupra. gͦ nec ſenſificat. gͦ ꝑ ip̄m dd̓m ꝙ ſpūs angelicꝰ ſiue bonꝰ ſiue malꝰ in corpore aſſumpto nō ſentit. ¶ Itē ſenſus p̄ſupponit actu vegetatiue. ſꝫ angeli in non hꝫ operationē aīe vegetatiue. nec ꝙͣtum ad cibationē. nec aſſūptis corꝑibꝰ. nō bn̄t oꝑa vegetatiue. ergo nec oꝑaſēſitiue. ꝙͣtuꝫ ad gn̄ationē. qꝛ non hꝫ vim nutritiuā. nec hꝫ vim genera ¶ Itē ſi angelꝰ ſentiret ꝑ corpꝰ. cū ſenſus ille qͥ fit mediāte ortiuā. hꝫ tn̄ aliquo mō operationes his ꝯformes. lꝫ non plene ⁊ gano corꝑali ſit nature corꝑee alligatꝰ. angelꝰ natꝰ eſſꝫ ſicut et hoc pꝫ ſi attēdat̉ natura cibationis ⁊ gn̄ationis. In cibatione aīa ꝑ naturā vniri corꝑi. gͦ qn̄ nō hr̄et corpꝰ. nō hr̄et eē ꝑfectū. em̄ eſt ſibi ſumptio ⁊ ꝯſumptio. eſt uihilominꝰ ꝯuerſio ⁊ vnio. ⁊ ¶ Itē ſi angelꝰ ſentiret ꝑ corpꝰ. cū ſentire ē actio ꝯiūcti. ange ꝙͣtū ad primū ꝯpetit angelo ī corpore aſſumpto cibatio ſiue co lus ſuas oꝑatiōes miniſteriales cōicaret corꝑi. gͦ deberet cor meſtio nō ſimulate ſꝫ vere. qꝛ cibū ſiue appoſitū vere ſumebāt care penā ⁊ gl̓iaꝫ qd̓ falſum eſt. ¶ Itē ſentire eſt ꝓpriū aīalis. ⁊ ꝯſumebāt. verūtn̄ cibꝰ aſſumptꝰ eoꝝ īdigētiā vel deperditio gͦ nulli ꝯpetit ſentire niſi cui ꝯpetit eē aīal. ſꝫ hoc nullo modo nē non reſtaurabat. qꝛ talis cibatio ex potētia non ex īdigētia cōpetit angelo. ergo ⁊c̄. ¶ Item ſi ſentire eſt mediāte organo eſt in angelis. his vero qͥ vegetant̉ non tm̄ eſt potētia. ſꝫ etiaꝫ corporeo. ergo non cognoſceret hoīeꝫ clauſo oculo. nec cognoindigētia. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit aug. ꝙ ſicut aliter abſorbet aquā ter ſceret hoīem a tergo. nec cognoſceret hoīeꝫ ī obſcuro. q̄ omnia ra ſitiēs. al̓r radiꝰ calefaciēs. ſic al̓r ꝯpetit cibatio hoī. al̓r cōcum ſint falſa reſtat ꝙ angelus in aſſumpto corpore non habꝫ petit angelo ſiue al̓r hoī viatori. al̓r beato. Per hunc etiā moopera competentia potentie ſenſitiue. queritur igit̉ q̄ oꝑa con dū circa actū gn̄ationis ī aliquo ꝯformat̉ ſpūs aſſumēs corpꝰ ueniāt vel exerceantur ab angelo in corpore aſſumpto. ¶ Rn̄. in aliquo vero nō. Nā in actu gn̄ationis ⁊ eſt ſeminis ꝯſtitutio ad p̄dictorum intelligentiam eſt notandū. ꝙ cuꝫ aīa vniat cor ẜm neruos ⁊ virtutes. ⁊ calores tali ſpēi ꝯpetētes. ⁊ ē ſeminis pori vt perfectio ⁊ motor. quedāſunt operationes que conſeſic perfecti trāſfuſio. ⁊ ſuſceptio. Primū eſt ſoliꝰ illiꝰ cui deꝰ de quunt̉ ip̄am aīam in corpore vt eſt motor. quedaꝫ vt perfectis dit vim ꝓpagatiuā ⁊ hͦ nullo mō ꝯpetit demonibꝰ aſſumētibꝰ

Diſtinctio III quedam partim ſic ⁊ partim ſic. Differenti aūt mō exercet ala ☞Querit vtrum demop̄ter organū ⁊ ideo tam re in corde oꝑationes q̄ ſequunt̉ ip̄am vt motorē ⁊ vt ꝑfectioneꝫ nes intrēt corpora hoīm ſub ceptio ꝙͣ iudiciū eſt totiꝰ Nam oꝑatiōes qͥ conſequuntur aīam vt motorem ſic exercetſtantialiter an illabantur mē corpus. ꝙ illas eaſdē exercet in corpus. qꝛ non ſolū mouet alia ꝯiuncti. In oculo vero an corpora. ſed etiā corpus propriū. Oꝑatiōes vero q̄ ꝯſequunt̉ geli ſic eſt receptio ī orga tibus hominum. e no ꝙ nō eſt receptio in vir animā in corpore vt eſt ꝑfectio. ſic exercet aīa in corꝑe ꝑ corꝑ a ¶ Illud quoqꝫ cōſideratiōe tute aliqua illi organo alli ꝙ exercet eas cū corpore ſicut patet. Anima clauſo oculo cordigniſſimū videtur. vtruꝫ de gata. ⁊ ſic eſt iudiciū a vir pus aliqd̓ videre nō pōt. Tertias aūt oꝑatōes. exercet in cor mones ſiue corporei ſiue īcor tute in organo ꝙ etiā p̄ter ꝑe qͣſi vtroqꝫ mō. ⁊ iō prime ꝯpetūt aīe vt eſt hͦ aliqͥd. ⁊ motor organū vn̄ angelꝰ. ita beporei ſint. hominū ſubſtātia differēs a mobili. ſcd̓e vero vt ē forma iūcta materie. Qm̄ igit̉ ne ꝑciperet aliquē clauſis angelus vnit̉ corꝑi aſſumpto nō vt ꝑfectio ſed vt motor. iō pri liter intrent corpora eorūqꝫ oculis vt aꝑtis. ⁊ ideo non mas oꝑatiōes exercet plene in eode corpore. ſecūdas minime animabus illabantur. an iō eſt ibi receptio ⁊ iudicium tertias vero quodā modo ſic. qͦdā modo nō. Et hͦ meliꝰ ptꝫ ſi de intraredicant̉. qꝛ malicie ſue ẜm ꝙ ꝯpetit ſenſui. ac ꝑ hͦ ſcendamꝰ exemplificādo. motus ꝓgreſſiuꝰ ſiue qͥcunqꝫ aliꝰ ſit ibi effectū exercēt dei permimēbroꝝ exterioꝝ eſt ab aīa in corꝑe vt eſt motor vel motrix. ⁊ non eſt ibi ſenſus exterior ſione opprimendo atqꝫ vexā Nec etiaꝫ oculis angeli di ideo ꝯpetit angelo. ſentire vero ꝑ organa corꝑis ꝯpetit aīe vt citur oculus niſi equiuoce eſt illoꝝ organoꝝ perfectio. Sicut em̄ aīa ꝑficit totuꝫ corpus do eas. vel in peccatum pro ita viſus ſiue potētia viſiua ꝑficit oculū. ⁊ hec non cōpetit an ⁊ tale corpꝰ plus hꝫ ratiovoluntate ſua trahendo. nem inſtrumēti ꝙͣ organi. gelo in corꝑe aſſumpto. Ridere vero eſt oꝑatio q̄ partim com ☞ Determinatio autorilicet organicum poſſit dici petit anime vt eſt motor. partim vt eſt ꝑfectio. Ibi em̄ eſt q̄dā tate euangelica. cordis exhilaratio ⁊ hec eſt ab aīa vt eſt ꝑfectio. Eſt etiaꝫ ibi ꝓpter aſſimilationeꝫ quaꝫ quedā genaꝝ motio. ⁊ hec eſt a b aīa vt eſt motor. rōe primi nō babet cum corpore natura ¶ Qd̓ in homines introeāt ꝯuenit angelo. ſed ſolū rōne ſcd̓i. ¶ Ex hoc pꝫ rn̄ſio ad q̄ſtioli. ⁊ ſic patet totum. atqꝫ ab eis expulſi ex eāt. euā neꝫ propoſitā. Si em̄ vocent̉ oꝑa potētie ſenſitiue ipſi actꝰ ſen ¶ De poteſtate demonum gelium aperte declarat comtiendi ꝑ organa. ſic breuiter dd̓m ꝙ angelꝰ nō exercet ea ꝑ cor quaꝫ bn̄t ſuꝑ corꝑa hūana memorans demonia in quoſ pus aſſumptū. Si aūt extēdant̉ oꝑa potētie ſenſitiue ad ea q̄ a ¶ Illud qͣꝫꝯnderat ōe dam ingreſſa. ⁊ per chriſtum ſunt ab aīa vt mouēte. ſic cōicat ea corꝑi. Rōnes igit̉ ꝓbātes dig. ⁊c. Supra egit magieiecta. ſed vtrum ẜm ſubſtan angelum non ſenfificare corpus aſſumptum concedende ſunt ſter de virtute demonum ⁊ g ¶ Ad illud vero qd̓ primo obijcit̉ in cōtrarium ꝙ idem eſt pͥn tiam fuerint ingreſſa. an pro etiam bonorum ſpirituum cipium motꝰ ⁊ ſenſus. dd̓m ꝙ ph̓s loquit̉ ī aīalibꝰ in qͥbꝰ vult reſpectu corporum humapter mali effectum dicantur ꝙ cor ſit principium ſenſus. ſicut ⁊ principium motꝰ. ¶ Ad ilnorum ſimilium. In hac ꝑ ingreſſa non adeo perſpiculud qd̓ obijcit̉ ꝙ corpus illud habet organa apta ad ſentiēduꝫ te agit de ꝟtute. ⁊ poteſtaum eſt. dd̓m ꝙ angelus nō tm̄ aſſumit corpus humanum vt inſtrumēte demonuꝫ reſpectu homi tum ad operādum. ſed etiā vt ſignum ꝯueniēs ad ſe oſtēdēdū ¶ Explanat autoritate num. Diuiditur auteꝫ hec ⁊ qꝛ corpus carens organis debitis hoī. nō eſſet ꝯueniēter an gennadij. pars in quattuor particu g gelici ſpūs oſtēſiuum. ideo corpus bn̄s oīa organa aſſumit. nō las. ¶ In prima magiſter ¶ De hoc autem gēnadius ad ipſoꝝ organoꝝ ſenſificationem. ſed potius ad ſuijpſiꝰ oſten querit. In ſecunda deterin diffinitionibꝰ eccleſiaſtico ſionē. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ cōicat corꝑioꝑatione cōſequēEnerminat per autoritatē euan rum dogmatum ait. Demoas tem ſpeciem ⁊c. dd̓m ꝙ ridere nō eſt actus ꝯſequēs ſpēm hoīs gia dr̄ gelij. ibi. ꝙ in homines innes per energiam operatioab enqd̓ ꝓut dicit motum ſolū genaꝝ exterioꝝ. qꝛ ſic ꝯſequit̉ animaꝫ vt troeant ⁊c̄. In tertia vero motorē. ſed ꝓut cum hͦ dicit aliquē actum interiorē qͥ ꝯſequit̉ eſt in. ⁊ nem non credimus ſubſtātia explanat per autoritatem erge qd̓ exiſtentiā aīe in corꝑe vt eſt ꝑfectio. hoc autem mō nō cōpe tit gennadij. ibi. de hoc autē liter illabi anime. ſed appliē labor ⁊ angelo. ſed ſolum primo. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ angelus ba gennadiꝰ. In quarta ⁊ vlcatiōe ⁊ oppreſſiōe vniri. Il bet ſenſum. qꝛ cognoſcit ſingularia. dd̓m ꝙ ſentire pōt accipi meneqd̓ tima illaꝫ explanat per au labi autē menti illi ſoli poſſi cōiter. ꝓprie. ⁊ magis ꝓprie. Cōiter ſentire idem eſt qd̓ reꝫ vt eſt. defe toritatem bede preſbyter. pn̄tem cognoſcere. ẜm quē modū accipit Aug. ad paulinā ī li. ctꝰ vnde bile eſt qui creauit. qui natu ibi beda quoqꝫ ſuper illu de vidēdo deo. Scd̓o mō ſentire idem eſt qd̓ rē vt hic ⁊ nūc co energia ra ſubſiſtens incorporeus ca locum ⁊c. gnoſcere. ⁊ ſic accipit boetiꝰ cum dicit. ꝙ ſenſus eſt particulaq. īteripabilis eſt ſue facture. Ecce rium. ⁊ intellectꝰ vniuerſalium. Tertio modo ſentire idē eſt ꝙ or labor hic videtur infinuari ꝙ ſubſtantialiter non illabantur vel defe ſpēm exiſtentē in materia p̄ter materiā mediāte organo corpo demones vel introeant corda hominum. reo ſuſciꝑe. ⁊ ſic accipit ph̓s in ſcd̓o de aīa. cum dicit ꝙ ſenſus ctꝰ. Un̄ U eſt ſuſceptiuꝰ ſpecieꝝ in materia p̄ter materiā. Primis duobꝰ ¶ Explanat autoritate Bede. illi dicū modis nō differt ſenſus ab intellectu re. ſꝫ rōne tm̄. ⁊ hͦ mō be tur ener ¶ Beda quoqꝫ ſuper illum locum actuum apoſtolone ponit̉ in angelo. angelꝰ em̄ ꝑ ſuā potētiā intellectiuā cogno gumini rum vbi Petrus ait Ananie. Cur tentauit ſathanas q̄ īteriꝰ ſcit rē vt pn̄tē ⁊ vt hic ⁊ nunc dirigēdo aſpectum ſuꝑ ip̄aꝫ. Ter cor tuū dicit. Notādū ꝙ mentem hoīs iuxta ſubſtan laborāt tio vero mō differt potētia ſenſitiua ab intellectiua re ⁊ rōe. ⁊ tiā nihil implere poſſit niſi creatrix trinitas. qꝛ tantū ꝑ vexaillo tertio mō ſenſus eſt potētia alligata corꝑi. ⁊ hoc mō ſpirimodo ẜm operationem ⁊ voluntatis inſtinctum aīa de tui angelico nō ꝯuenit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ſi cognoſcat tionē de potētia īmateriali. tunc nihil facit ad hͦ diſtantia dd̓m ꝙ dum his que ſunt creata implet̉. Implet ꝟo ſathanas cor monis ī ſingularia cognoſcit ⁊ ſentit potētiaī materiali cognoſcit. aſpe teriꝰ ob alicuius non quidem ingrediens in eum ⁊ in ſenſum ctum tn̄ ſuꝑ re cognitā dirigit. ⁊ ideo ſi res illa nō eſt ei pn̄s ſi ſidētis eius neqꝫ introiens adituꝫ cordis. ſi quidem ptās hec ⁊ aīazla ue īmediate ꝯiuncta. neceſſe eſt vel virtutē augeli deferri vſqꝫ ſolius dei eſt. ſed callida ⁊ fraudulenta deceptiōe ani borare ad ip̄am vel ecōuerſo. ⁊ qm̄ tā virtꝰ angeli ꝙͣ obiecti eſt virtꝰ fi mam in effectū malicie trahens per cogitatiōes ⁊ in facietis nita. ideo nec cognoſcit nec pōt cognoſcere in ꝙͣtacunqꝫ diſtan tia hͦ aūt nō eſt ꝓpter virtutis materialitateꝫ. ſicut eſt in ſenſu centiua vitiorum quibus plenus eſt. Impleuit ergo corꝑis. ſꝫ ꝓpter virtutis finitateꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ patiſathanas cor ananie non iutrādo. ſed malicie ſue vitur ab igne. dd̓m ꝙ illud nō cōcludit ſicut melius oſtēditur in res inſerendo. Item ſpiritus immundus flamma viriiij. ſenſus em̄ ⁊ affectꝰ ſpūalis ſufficit ad ſentiendū verū dolo tutū de cordibus fideliū expulſus. doctoribus veritarem. ſicut on̄dit̉ ibidē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ recipit ⁊ iudicat. tis venenum perſecutionis infundit. His autoritatidd̓m ꝙ cum iſta duo ſint ī ſenſu videlꝫ receptio ⁊ iudiciū recep tio eſt principal̓r rōne organi. ſꝫ iudiciū rōne virtutis. In ſen bus oſtenditur ꝙ demones non ſubſtātialiter intrant ſu autē corporeo ſic eſt receptio in organo ꝙ eſt receptio paricorda hominum. ſed propter malicie effectum. de quiter ⁊ in virtute. ⁊ ſic eſt iudicium virtutis illiꝰ in organo ꝙ nō bus pelli dicuntur. cum nocere non ſinuntur.

Secundi Libri pōt eſſe multiplex motor. ⁊ vnus motor multa pōt in ouere ma D intelligentiam huius partis ſex incidūt xime qn̄ illa bn̄t aliquē ordinē. ⁊ qꝛ diuīo iudicio aīa peccatrir dubitabilia. Primo ergo queritur vtrū de 4 ſubijcit̉ demoni obſidēti ſicut tortori ⁊ affligētii. hinc eſt ꝙ n̄mones habitare poſſint in humanis corpo mul in eodē corpore eſſe pn̄t ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad vltimū qd̓ obij ribus. Scd̓o vtrum illabātur animabus ciebatur de coexiſtentia duorū ſpirituū. Non em̄ eſt ſimile pro Tertio vtrum poſſint ludificare ſenſus hu eo ꝙ illi vt ſupra dictum eſt repugnat ordo vniuerſitatis. huic manos. Quarto vtrum poſſint cogitatioaūt conſonat ordo diuine equitatis. ẜm quam aīa peccatritat ¶M14 nes immittere. Quinto vtrum poſſint affefligitur. Nec repugnat ordo vniuerſitatis qꝛ diuerſimode ad ctiones incenuere. Sexto vtrum poſſint ſcrutari ſecreta noillud habitaculum comparatur. ſtre conſcientie. Utrū demones illabi poſſint aīabꝰ. Et Utrum demones in humanis corporibꝰ d T UEIIIO. Ij. ꝙ ſic vr̄ Luce. iiij. Ecce homo bn̄s de h q UIEITIO. j. poſſint habitare. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ nullꝰ moniū. ibi gloſa intrauerat dyabolꝰ vn̄ exierat xp̄s. ſꝫ xp̄s nō ſpūs eijcitur de aliquo corꝑe vel habitaculo in quo nō eſt. ſed exierat de corꝑe. ſꝫ de ſpū. ergo dyabolꝰ ſubintrat ſpm̄. ¶ Itē demones ſicut legit̉ in euāgelijs de obſeſſorū corꝑibꝰ ſunt eieſi impartibile adiungat̉ īpartibili. ẜm totū applicabit̉ ei. ⁊ qd̓ cti a xp̄o ⁊ eius apoſtolis aliquādo ergo babitauerunt in eis. applicat̉ alicui ẜm totū. applicat̉ ei ẜm ſuū intimū ſꝫ illabi nō ¶ Ite Aug. de diuinatiōe demonū loquēs de demonibꝰ dicit eſt aliud ꝙͣ ẜm ītimū ꝓfundari. ergo cū demō ſit īpartibilis. ⁊ ſuadēt miris ⁊ inuiſibilibꝰ modis ꝑ illam ſubtilitatē ſuorū cor obſidēdo hoīem aīe applicet̉. videt̉ ꝙ eidē neceſſario illabat̉ porū hoīꝫ corpora non ſentiētiū penetrādo. Sed ſi pōt corpus ¶ Itē ſicut eſt ordo in corꝑibꝰ. ita eſt ordo in ſpiritibus. ſed in penetrare. cū poſſit ibi quieſcere. pōt ⁊ inbabitare. ¶ Itē con corporibꝰ videmꝰ ꝙ agēs influit virtutē ſuā paſſo vſqꝫ ad inti ſtās eſt ꝙ aliqui a demonibus obſident̉. ergo obſeſſi dicūt̉ aut mū. aliter em̄ nō alteraret totū ergo pari rōne ⁊ in ſpiritibꝰ. qꝛ demon habet in eis effectū. aut qꝛ eſt in eis ẜm ſubſtantiaꝫ demō pōt īfluere virtutē ſuā paſſo viꝫ aīe. vſqꝫ ad ītima aīe. ſꝫ Si qꝛ habēt in eis effectū. ergo oēs peccatores eſſent obſeſſia virtꝰ demōis nō eſt ſpūalior ꝙ ſubſtātia. gͦ vr̄ ꝙ demō vſqꝫ adī dyabolo. qd̓ falſum eſt. ergo qꝛ ſunt in eis ẜm ſubſtātiā obſeſſi tima aīe illabi poſſit. ¶ Item ſicut homo efficit̉ templū dei ꝑ dicunt̉. ergo babitāt in ſuis corporibꝰ. ¶ Itē nullū corpꝰ pōt gratiā. ita efficit̉ templū dyaboli ꝑ peccatū ſed oīno ibidē vbi prebere obſtaculū ſpūi. ergo ſi demones ſpūs ſunt. nullū corp 51 priꝰ erat gratia incipit eſſe culpa. ergo vbi priꝰ habitabat de eſt eis obſtaculū. ergo ſicut lumē penetrat aera vſqꝫ in profun bo pōt habitare dyabolꝰ. Cōtra. Aug. de fi. ad pe. ineſt ſingl̓is ſpi dum ⁊ ibidē manet. ſic ſpūs demoniacꝰ corpus humanū ſubin ritibꝰ naturalis terminꝰ quo ad ſe inuicem diſtinguunt. ⁊ vnꝰ trare pōt per totū. ergo ſi non expellat̉ ab agēte maioris potē̓ in altero non eſt. ſed anima humana ſpūs eſt. ergo non pōt eſſe tie videt̉ ꝙ ibi poſſit inbabitare. ¶ Ad oppoſitū arguitur ſic. in demone. nec demon in ea. ergo nec illabi. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ ſi Suꝑ illud Abacuc. ij. Dn̄s in tēplo ſctō ſuo. glo. Simulacris vnus ſpūs illabit̉. aut alter pōt illabi aūt nō. Si ſic. ergo paaſſidere pōt immundus ſpūs. intrinſecꝰ eſſe nō pōt. ergo ſi nō ri rōne ⁊ tertiꝰ ⁊ quartus. ⁊ ſic de alijs ⁊ ita oēs ſpūs mali poſ pōt in ſimulachris. multominꝰ nec in corꝑibꝰ humanis. ¶ Itē n ſent illabi vni aīe qd̓ plene falſum eſt. Si nō poteſt ergo vnus Beda dicit. ⁊ mgr̄ adducit in littera ſuꝑ illud Actu. v. Cur tē ſpūs implet totā aīam. ſed hoc eſt falſum. qꝛ imaginē dei nihil tauit ſathanas cor tuū. Implet ſathanas cor alicuiꝰ nō quidē minus deo implere poteſt. ſicut dicit Aug. ⁊ Beda. ingrediēs in eū nec in ſenſum eius. ergo nō videt̉ ꝙ demō inid in ¶ Item ſi demon illaberet̉ aīe. eſſet intimꝰ anime. ergo ꝑ togredat̉ ẜm ſubſtātiā corpus alicuius hominis. ¶ Itē aīa vnit̓ tum. tum dominaret̉ ei. ergo poſſet ꝑtrabere ad mala quecūqꝫ velcorpori vt motor aut vt ꝑfectio. ſed qꝛ cōiungit̉ vt ꝑfectio imppiulo. q let. ⁊ ita aīa li. arb. nō baberet. Qd̓ ſi aīa li. arb. nō pōt amittepoſſibile eſt in eodē corpore eſſe aliā naturā ꝑficientē. ergo cū ierum dii re. ergo nec demon ei illabi pōt. ¶ Item ſi illaberet̉ anime ni coniūgat̉ vt motor impoſſibile eſt in eodeꝫ corꝑe eſſe aliū ſpm̄ ime eigo r bil eſſet ita intimū in aīa in quo non eſſet ⁊ ſuꝑ quod nō poſſet vt mouentē ſi ergo demō in corꝑe humano non pōt eſſe nec vt ridemon. ſed ſicut deus illabēdo aīam rectificat ⁊ conſeruat. ſic motor. nec vt ꝑfectio. ergo nullo mō. ¶ Itē ſicut ſupra dictuꝫ demon qd̓ pōt deordinat ⁊ deprauat. ergo ſi demon illaberet̉ eſt nullo mō cōpetit duos ſpūs angelicos eſſe ſimul in eodē lo anime. demon poſſet ſinde reſim vel volūtatem naturalem decoprimo. ergo pari rōe non videt̉ ꝙ in eodē loco primo poſſit prauare. ⁊ ad malū inclinare. qd̓ eſt impoſſibile. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ᵐ pou eſſe aīa ⁊ angelus. ſed aīa eſt in toto corꝑe ſuo ſicut vult Aug. illabi aliquid alicui importat ꝙ illud intimū ſit ei ⁊ ꝙ intime ergo in nulla parte corꝑis pōt eſſe demon. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut operetur in illo. nihil aūt tale eſt reſpectu anime niſi ſolꝰ deus innuit textꝰ euangelicꝰ. ⁊ Auguſt. etiam in lib. de diuinatione I ideo ſolus diuinus ſpūs anime poteſt illabi. In anima namqꝫ demo. demones per naturam ſue ſubtilitatis ⁊ ſpiritualitatis 11 humana idem eſt intimum ⁊ ſupremum ⁊ hoc patet qꝛ ẜm ſuuꝫ poſſunt quecunqꝫ corꝑa penetrare. ⁊ in eis ſine aliquo obſtaſupremum maxime approximat deo ſimiliter ſuum intimū. vn culo ⁊ impedimento ſubſiſtere rōne vero ſue poteſtatis pn̄t ea de quanto magis redit ad interiora tanto magis aſcēdit ⁊ vni corꝑa in quibꝰ ſunt ꝯmouere ⁊ cōturbare. Sicut em̄ ſpūs ſpūi tur eternis. ⁊ quia ſolus deus ſuperior eſt mente humana. ẜm penetrabilis eſſe nō pōt ſic nec corpꝰ pōt reſiſtere ſpūi. ideo de ſui ſupremum ſolus deus poteſt menti eſſe intimus ⁊ ideo illa mones ꝙͣtū eſt de poteſtate ⁊ ſubtilitate nature. pn̄t corꝑa hu bi ſpiritui rationali eſt diuine ſubſtantie proprium. Concedē mana intrare pn̄t etiā ⁊ vexare niſi prohibeant̉ a ſuꝑiori virtu de ſunt igit̉ rationes oſtendentes ꝙ animabꝰ humanis illabi te. ⁊ cū ꝑmittunt̉ introire ⁊ vexare tūc dicunt̉ corpora obſidenon poteſt malignus ſpūs. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ 4re. ¶ Permittit aūt hoc dn̄s ſiue ad glorie ſue oſtenſionē. ſiue de glo. ꝙ intrauit dyabolꝰ ⁊c. dd̓m ꝙ hoc nō dicit̉ de ingreſſu ad peccati punitionē. ſiue ad peccātis correptionē. ſiue ad no ẜm ſubſtantiā ſed ẜm effectū ſiue ꝯformitatis maliciā. vn̄ non ſtrā eruditionē. Sed ex qua iſtarū cārū determinate permitvult glo. plus dicere ꝙͣ ꝙ vbi finit gr̄a ibi incipit eſſe malicia. tat latet hoc humanā induſtriā ꝓpter hoc ꝙ occulta ſunt dei ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ īꝑtibile īpartibili applicat̉ ẜm totū. dd̓ꝫ. iudicia. hoc tn̄ p̄lanū eſt ꝙ non ſunt iniuſta. ⁊ ideo nō ꝑmittat ꝙ aut intelligit̉ de iūctura ſituali. aut de iūctura virtuali. Si talia ſine cauſa. ¶ Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes ꝙ demones poſde ſituali ſic pōt habere veritatē: ſic autē nō eſt ītelligere apſunt humana corpora ſubintrare. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de gl. plicationem ſubſtātiaꝝ ſpiritualiuꝫ. qꝛ non ſunt ſituales. Si ꝙ intrinſecus eſſe non pōt. dd̓m ꝙ eſſe intrinſecꝰ in aliquo hoc 45 autē intelligat̉ de applicatione virtuali. ſic ſcd̓ꝫ nō habet veri pōt eſſe dupl̓r. Aut ſicut contentū reſpectu cōtinentis. vt aqua tateꝫ. qm̄ in ſimplici ſubſtātia reperit̉ magnitudo virtutis. et reſpectu vaſis. ⁊ ſic demon bene pōt eſſe intrinſecus in ſimula ẜm illam cōſiderari pōt in aīa maior ⁊ minor rō dignitatis ẜꝫ cris. ¶ Alio mō eſſe intrinſecus dicit̉ aliquid qd̓ influit in inti acceſſum ad originē illius virtutis. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ n ma rei. ⁊ influendo conſeruat ⁊ perficit. ⁊ hoc mō non cōgruit cut eſt ordo incorporibus ita eſt in ſpiritibus. dicēdū ꝙ ⁊ ſi ſit demoni. nec reſpectu ſimulacri. nec reſpectu hominis. ⁊ ſic loaliqua ſimilitudo. non tamē omnimode perfecta. nec quantuꝫ quitur illa glo. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de Beda. ꝙ non ingread ordinem. nec quantum ad intimitate. Non quantum ad or 46 ditur in hominem. dd̓m ꝙ non loquit̉ de ingreſſu in homineꝫ qͥ dinem. qꝛ omnes ſubſtantie rōnales immediate ſunt nate ferattendit̉ ex parte corꝑis ſed qͥ attendit̉ ex ꝑte ſpūs rationalis ri in deum nec quantum ad hoc vna preeſt alteri hoc autē nō ¶ Ad illud qd̓ obijcit ꝙ aīa cōparat̉ ad corpꝰ vt ꝑfectio ⁊ mo contingit in corporibus inneniri. Nō eſt etiam ſimile quātum tor ⁊c. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile de cōparatiōe ꝑ modū motoris ⁊ 45 adītimitatē. qꝛ qd̓ eſt intus ⁊ extra in re corꝑali eſt eiuſdē namodū ꝑfectiōis. qꝛ vniꝰ perfectibilis vna ſola eſt ꝑfectio. ꝑfeture. non differens dignitate. ſꝫ magis partiuꝫ poſitiōe in aiſi ctio em̄ appropriat ſibi ꝑfectibile ⁊ ecōuerſo. ſed vniꝰ mobilis ma

Diſtinctio III ma vero qd̓ eſt intimum hoc eſt maxime ſupremum ⁊ deo ꝓxifantaſma rei peruenit ad organuꝫ viſus vel auditus. Sic ⁊ in mum. ideo in rebus corꝑalibus qd̓ pōt influere exteriꝰ magis ꝓpoſito demon pōt fantaſmata exiſtētia in organo interiori fa ⁊ magis agendo. pōt peruenire ad interius ⁊ ad intimum non cere difiluere ad organa ſenſuū ⁊ ſic videt̉ homini ꝙ videat vl ſic in ſpiritu vbi idem dicitur intimuꝫ eſſe qd̓ eſt in eo ſupremū ſentiat ipſam rem dum ex rei fantaſmate format̉ organū. ⁊ in⁊ digniſſimum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ ibideꝫ eſt culpa vbi tentio ſenſus ſuꝑ illudconuertit̉. iudicat̉ de ſimilitudine ac ſi 5 fuit gratia. dd̓m ꝙ verum eſt. ſed ex hoc non videt̉ ꝙ ibidē ſit eſſet veritas. Ab exteriori vero ſpecies obijciendo pōt hoc mō dyabolꝰ vbi deus. qꝛ aliter gr̄a eſt a deo. aliter culpa eſt a dya ſenſum ludificare. Unaqueqꝫ em̄ res nata eſt ſpeciem ſuā ſuſce bolo. Gratia em̄ eſt a deo vt pn̄te. ⁊ influēte. ⁊ intime oꝑante. ⁊ pribili dare. Et ſi eſſet aliqͥd qd̓ nō tm̄ ſpēm ſuſciperet. ſꝫ etiaꝫ medullas affectiōis penetrāte. ẜm qd̓ innuit Apoſtolꝰ ad Hetenere poſſet. poſſet circunferri ⁊ alicui ꝓ veritate offerri. ſicut bre. iiij. Uiuus eſt ſermo dei ⁊ efficax ⁊c. ſed culpa dr̄ eſſea dya on̄dit̉ luna in puteo. Qꝛ ergo non latet demonē natura ſpecubolo. ſolū ſicut a ſuggerēte ⁊ impellēte quodāmō quaſi exteriꝰ laris. non ſolum ſuſceptiua ſpecierū. ſed etiā retentiua. mediā inſtigāte. ⁊ ideo nō oportet dyabolū babitare ī intimo cordis te illa pōt quācūqꝫ vult ⁊ cuiuſcunqꝫ rei vult ſpeciē pro verita peccatoris quātūcūqꝫ medullitꝰ adbereat pctm̄. Ulteriꝰ. pctm̄ te ſenſibus noſtris offerre. quam cū pro veritate accipiunt lunō ponit aliqͥd ſed potius priuat. ideo ẜm ip̄m non dicit̉ aliqͥd dificant̉. Hunc igit̉ triplicē modū dicunt demoni eſſe poſſibiillabi aīe. ſed potius ab eo aliqͥd corrumpi. ⁊ ſic pꝫ ꝙ nō eſt filem ⁊ modo vti hoc. modo illo. ⁊ modo tertio. Sed quilibet mile de culpa ⁊ gratia ꝙͣuis ſint circa idem. borū modorū interius conſideranti babet aliquid improbabi ij Utrū demō poſſit ſenſus illudere. Et litatis. Non em̄ videt̉ poſſibile ꝙ ſubſtātia ſpūalis q̄ habet in 3 4 Queſtio. li.j. ꝙͣ ſic vr̄. ſuꝑ illud Exod. vij. Fecerūt ſe ſpēs omnino immateriales poſſit eas ſenſibꝰ imprimere. cū magi ꝑ incātationes ⁊ archana quedā ſimiliter dicit Blo. Ra oīno ſit virtus improportionabilis. nec etiam videtur ꝙ ſpēs bani. Dyabolicis figmētis ſpectantium oculos illudebant. vt ab organo interiori regrediant̉. cum iſte ſit ordo retrogradus res in ſua ſpecie remanentes alie viderentur. ¶ Item in itine Preterea mirum eſt valde ſi demon inuenit ita magnuꝫ ſpecu rario clementis dicit nicheta ad petrum narrans preſtigia ſ lum in quo in magnitudine ſua ⁊ latitudine poſſit on̄dere vnū monis. vidimus canes cantare ⁊ imagines ambulare. Cōſtat caſtrum ſicut pluribus aliquando eſt on̄ſum. Mirum eſt etiaꝫ ꝙ hoc nō fiebat niſi virtute demonuꝫ. ſi igiiur demones hec ⁊ ſi videt quis ita rē ꝙ non poteſt videre ſpeculū. Mirabilis eſt bis ſimilia plura faciunt que nullo modo niſi miraculoſe fieri etiā natura talis rei corporalis que poteſt ſpēm ſuſcipere ⁊ tepoſſunt. ergo oculos ſpectantium illudunt. maxime cuꝫ illa fa nere. cum videamus ſpeciem ab obiecto ſpeculo ſenſibiliter ſe cere vidētur ad que per auxilium nature iuuari non poſſunt. parari non poſſe. Ideo alius modus dicēdi eſt qui magis eſt ¶ Item in vitaſpatrum legitur ꝙ quidam adduxerunt quan conſonus nature ⁊ intelligētie. ꝙ demon pōt ludificare ſenſus dam puellam ad ſanctum patreꝫ que videbat̉ eis eſſe equa. ſꝫ ſiue oſtēdendo pn̄s eſſe qd̓ non eſt. ſiue aliter oſtēdēdo ꝙͣ eſt. ſi ſanctus pater deprehendit ꝙ eſſet puella. gͦ ſi hoc fiebat arte ue abſcondēdo quod pn̄s eſt. Primum quidē facit ſpecies ofdyabolica. apparet ergo ⁊c. ¶ Itē plus eſt deciꝑe intellectuꝫ ferendo. ſecundum facit ſenſum vel obiectum diuariando ter ꝙͣ ſenſum. ſed demones multos decipiunt ⁊ ſeducunt quantū tium vero facit impedimētum p̄ſtando. Primum pōt intelligi ad intellectum. gͦ multo fortius ſeducere vel illudere pn̄t quā ſic. quando fantaſmata exiſtentia interius offerunt̉ forti obla tum ad ſenſum. Cōtra. Senſus particularis non errat vt dicit tiōe ipſi virtuti interiori. vel virtꝰ īterior fortiter illis intēdit philo. circa proprium obiectum. ergo nō percipit niſi illud qd̓ ſimilitudo rei videtur eſſe veritas. Hoc manifeſtuꝫ eſt ꝑ natu verum eſt. ſed deluſio ſenſuum nō pōt eſſe ſine errore ⁊ decepram nam frenetico propter aſcenſum fumoſitatum ad cerebrū tione. ergo ⁊c. ¶ Itē cum dyabolus facit aliquē videre aſinū ex modica occaſione exteriori videtur eī ꝙ videat multa q̄ nō vel aliqd̓ aliud animal vbi nō eſt ẜm veritatē. neceſſe eſt ꝙ faſunt ſibi pn̄tia. vel ꝙ audiat. Similiter per fortē conuerſioneꝫ ciat ſimilitudinē illius aīalis in oculo. ſed illa ſimilitudo non intenſionis fantaſma videtur veritas. ſicut aug. exemplificat pōt generari niſi ab illo aīali. cum nō poſſit educi de nihilo. gͦ in libro de trinit. ꝙ quidam tanta conuerſione recogitabat cu vel oportet ꝙ afferat afinum. vel nunꝙͣ faciat eum videri. ſꝫ ſi iuſdam mulieris imagineꝫ ꝙ ei carnaliter commiſceri videba aſinū affert nō eſt ludificatio. ſi nō affert nō immutat. ergo nū tur etiam vigilando. ꝑ bunc modum demon pōt ſiue intentioꝙͣ pōt deludendo immutare vel immutando illudere. nē ad imaginē conuertere. ſiue fumos aliquos immittēdo ſpi ¶ Item cum hominē facit videre capram. aut ſimilitudo hoīs rituꝫ animalē immutare. ⁊ fantaſmata diuerſimode variare ⁊ peruenit vſqꝫ ad oculum. aut non. Si ſic. ergo cum iudicet ẜm intētiōi offerre. ⁊ ſic diuerſa homini facere apparere. ⁊ hoc mo ſimilitudinē receptam iudicabit illam eſſe hominē. ergo nō de do vtitur frequētiſſime. Et huius ſignuꝫ eſt. qꝛ nunꝙͣ facit bo cipietur. Si non ꝑuenit. q̄ro quid impedit. ⁊ videt̉ ꝙ nihil poſ minē aliquid ſentire cuius imaginē non habeat in interiori or ſit. Exiſtente em̄ medio illuminato. neceſſe eſt obiectum multi gano virtutis imaginarie. Nunꝙͣ eniꝫ cecos naturaliter facit plicari per medium ſi non aſſit corporeū obſtaculum. ergo viſomniare de coloribus. nec ſurdos de ſonis. nec eis talia repre detur ꝙ nullo modo poſſit eſſe ibi ludificatio ſenſus. ſentat in vigilia vel in ſomnis. ¶ Item cum facit videri qd̓ non eſt. aut hoc facit immutando ¶ Secundum moduꝫ poſſumus intelligere ſic. ꝙ res alio mō virtutē. aut immutando oculum. aut obiectum. Si immutādo vt ſubſtantia alia diſpoſitōe appar eat ſenſui ꝙͣ ſit naturaliter obiectum. ergo eſt verum miraculum. non ergo preſtigiuꝫ. Si Qd̓ pōt contingere ꝓpter variationē aliquam ex parte orgaimmutando organū vel virtute. cū hec ſint digniora. tunc erit ni. ſi cut quando humor ſanguineus vel vapor igneus deſcedit maius miraculū. ergo falſa miracula erunt maiora veris. ꝙ ſi ad oculos videtur homini ꝙ ea q̄ exterius ſunt ſint rubea. vel hoc eſt falſuꝫ redit ideꝫ ꝙ prius. ¶ Rn̄. ad predictorū intelliꝓpter variationē aliquā ex parte obiecti. ſicut ꝯtingit aliquā gentiā attendendū eſt ꝙ abſqꝫ dubio demones poſſunt ſenſus do ꝙ ex poſitione candele facte de ſerpētis pinguedine ⁊ diſdeludere. ſicut multiplex experiētia docet. modū aūt aſſignapoſitiōe palearū vidētur palee ſerpētes eſſe oꝑatione natura re eſt valde difficile. ⁊ ad hoc plures doctores conati ſunt dili. Simile eſt in aliquibus virtutibus quarundā rerum mineuerſimode. Quidā nāqꝫ voluerunt modū huius deluſionis aſralium. Et qꝛ iſte modus nō latet demones. ⁊ ſunt miniſtri ve ſignare dicētes hoc ſupra naturā eſſe. Tripliciter autē hoc eſt loces potētes q̄ neceſſaria ſunt ad hec ſtatim offerre. ideo ſenfieri poſſe. Pōt em̄ hoc facere demon a ſuperiori influendo. ab ſus noſtros frequēter deludunt. oſtēdētes remaliter ꝙͣ ſit. dū intrinſeco fantaſma mouendo. ab extrinſeco ſpecies obijcieneam faciunt aliter ꝙͣ ſe habeat apparere. qd̓ quidē ſit ꝑ variado. A ſuperiori influendo dicunt hoc modo fieri poſſe. quia de tionem modicam inducendo circa organum vel obiectum. que mon per naturam ſuperior eſt ſenſu corporeo. ⁊ quia ſuperiora quidē variatio non mutat formam ſed ſolum ex quadā accidē nata ſunt influere in inferiora. demon poteſt ſpecies quas batali adherentia. ⁊ eſt vt paſſio. non paſſibilis qualitas. bet in ſe ſenſui imprimere tam interiori ꝙͣ exteriori. que tamen ¶ Tertium modum ſic poſſumus intelligere. Res ſiquideꝫ q̄ minus ſunt ſpirituales in ſuſcipiente ꝙͣ in dante. quia qd̓ recip̄ſto eſt ſenſum noſtrum ſine viſibili obſtaculo pōt dupliciter H pitur in aliquo eſt per modum recipientis nō per modum rece latere. aut qꝛ impeditur virtꝰ ſenſus. nec ꝑueniat ad ſenſibile. pti. Similiter ab interiori fantaſmata mouendo dicunt ſic poſ aūt quia impeditur ſpēs ſenſibilis ne perueniat ad ſenſum. ⁊ ſe accidere ſicut accidit in ſomnis ex motu fantaſmatū. ⁊ de flu vtroqꝫ modo impeditur ſenſus ne percipiat quod ſibi eſt p̄ſto tu ab organo excitari virtutem ſenſitiuam interius ⁊ fieri ſom vtrūqꝫ aūt horū ſatis credēdum eſt eſſe poſſibile virtuti demo nium in quo videtur homini ꝙ videat vel audiat veritatē. cuꝫ nis ⁊ ideo dr̄ poſſe facere ꝑ hanc viam vt hominē reddat inui

Secundi libri ctio malaq̄ eſt in pateſtate nr̄a. Alijs vero videtur ⁊ ꝓbapiliſibilē. qd̓ tn̄ certuꝫ nō eſt. ſi tn̄ eſt. hac via poſſe fieri nō eſt mul ꝙ non pn̄t facere aliquid quo facto neceſſario cogitemꝰ malū tum incredibile. His viſis pꝫ rn̄ſio ad qōnē ꝓpoſitā. qm̄ termi niſi in caſu. videlicet cum cogitatio anime nō eſt circa vtilia oc nanda eſt in partē affirmatiuā. pꝫ etiā in ꝑte rn̄ſio adobiecta. cupata. Cum em̄ euagat̉ ⁊ eſt ocioſa ratio. tunc pōt ei dyaboſ5¶ ¶ Ad illud em̄ qd̓ obr̄ ꝙ ſenſus nō errat circa ꝓprium obiectū offerre ymaginē turpem ⁊ vanā. ⁊ ideo volēti malas cogitatio dd̓m. ꝙ hoc intelligit̉ ꝙͣtū eſt de ſui natura. ſalua.ſ. media. diſ nes ⁊ ymaginatiōes effugere. ſollicite ⁊ diligēter cauendū eſt poſitōe organi. medij ⁊ obiecti. Intelligit̉ etiā de ſenſu ꝑticune ꝯtingat aliquando animuꝫ a bonis ⁊ ab vtilibus cogitatio lari ꝑ ſe. In hac autē deceptiōe ſenſus cōis ſiue fantaſia q̄ di nibus reuocari. hoc tamen difficile eſt niſi ei qui ſolitus eſt in collatiua admiſcet̉ ſenſui ꝑticulari ⁊ iudicat eſſe alteriꝰ qd̓ eſt bonis animum exercere. cui multo facilius ⁊ delectabilius eſt ſuū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nulla res pōt videri niſi ꝑ ſuā ſpēm. in bonis verſari cogitatōibus. ꝙͣ ſit viris carnalibus in fedis dd̓m ꝙ ſpēm nec de nouo dat. nec de nouo offert. ſꝫ illā q̄ erat ī ⁊ turpibus ymaginibus. fantaſia. tā viuaciter virtuti illi īteriori obijcit vt credat ſe rē Utruꝫ demones poſſint malas affectio 30 exteriorē ſenſibiliter intueri. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ facit hoīeꝫ ꝗ UUIIO. V. nes incēdere. Et ꝙ ſic videt̉ Oſee. vij. videri caprā vtrū illa ſpēs hoīs deferat̉ ad viſum. dd̓m ꝙ forOēs adulterātes ſicut clibanus ſuccenſus a cōquēte. ⁊ glo. ex taſſis īpedit ne ꝑueniat ad viſum vel viſus ad eā. vel ſaltē īpe ponit ꝙ clibanus eſt fornicator. ⁊ coquēs dyabolus. ergo ⁊c. dit nt ꝑueniat ad iudiciū. dum loco illiꝰ offert ſpēm capre quā ¶ Itē Beda. ſuꝑ actu. vj. dicit. ꝙ dyabolꝰ fraudulēta ⁊ calli bꝫ in fantaſia. ⁊ ſic dum aſpicit ad corpꝰ humanū eſtimat ſe vida deceptione animā in affectum malicie trahit. ſed hoc nihil 37 dere caprā. ¶ Itē illud qd̓ querit̉ vbi facit immutationē. vel aliud eſt ꝙͣ prauā affectionē incēdere. ergo ⁊c. ¶ Itē dyabolꝰ circa organū. vel obiectū. vel virtutē. dd̓m ꝙ pōt facere ⁊ facit poteſt carnē nr̄am ꝯmouere. ſicut dicit̉ Iob.vj. ſuꝑ illud. tercirca oīa hec ꝓ loco ⁊ tꝑe ſicut ſibi vr̄ expediri. nec tn̄ videt̉ ꝙ ra tradita eſt in manu impij. exponit Greg. ideſt caro in manu ſit verum miraculū. qꝛ nō eſt ibi vera formaꝝ trāſmutatio aut dyaboli. ſi ergo carne commota excitatur ſtimulus ꝯcupiſcen inductio. ſed ſolum quedā trāſitoria ⁊ quaſi momentanea imtie qui eſt in nobis tanꝙͣ igniculus praue affectionis. videt̉ ꝙ mutatio. q̄ cum oſtendat circa rem verā eſſe trāſmutationē. nō dyabolus poſſit in nobis incendere affectionem ꝯcupiſcētie. eſt verum miraculū. ſed vanum ⁊ falſum preſtigium. ¶ Item ignem incendere non eſt aliud ꝙͣ igni pabulum miniUtrū demō poſſit cogitatiōes īmit ſtrare. ſed male imaginationes ⁊ exteriores oportunitates ⁊ k Queſtio. iiij. tere. Et ꝙ ſic vr̄ prīo autoritate veoccaſiones ſunt fometa ꝯcupiſcentie. ergo videt̉ ꝙ dyabolus te. te. in psͣ. Immittit angelꝰ dn̄i in circuitu ti. eum ſi bonꝰ an iic bunc ignē ꝯcuſpicētie poſſit in nobis accēdere. ¶ Itē calidigelus pōt immittere. cū bonꝰ ⁊ malꝰ ſint eiuſdē nature. pꝫ ⁊c. poteſt calefacere. ergo inflāmatū poteſt inflāmare. ſed dyabo ¶ Itē autoritate Ioh. xiiij. cuꝫ dyabolꝰ miſiſſet in cor vt trade lus totus eſt inflāmatus: īmo ⁊ in eo ſunt flāme ⁊ incentiua vi ret eum iudas. ſed mittere in cor nō eſt aliud ꝙͣ īmittere. gͦ ⁊c. tiorum. ſicut dicit̉ Iaco. iij. ⁊ Beda dicit. ⁊ magiſter dicit ī lit ¶ Itē greg. in moralibꝰ. Maligni ſpūs in cordibꝰ malignorū fotera. ergo poteſt dyabolꝰ nos ad malū infāmare. ergo ⁊ incēcogitatiōes īmittere nō deſiſtunt. ¶ Itē ſuggeſtio eſt aculeꝰ rim dere. ¶ Ad oppoſitū. Imago maxime ꝑficitur in affectione ⁊ dyaboli. ſed ſuggeſtio nihil aliud eſt ꝙͣ praue cogitatōis īmiſtemn voluntate. ergo ſi dyabolus non habet poſſe ſuꝑ aīam inquāſio ſi gͦ dyabolꝰ pōt mala ſuggerere. gͦ ⁊ pōt malas cogitatōes ij tiōe. tum eſt dei ymago. gͦ non videtur ꝙ poſſit affectionē nr̄am inimmittere. ¶ Cōtra. Matt.vij. ſuꝑ illud. Nihil qd̓ in os ītrat ficut q cendere. ¶ Itē libertas arbitrij ꝯſiſtit maxime in affectu ſiue coinquinat aīam. dicit glo. Bede. ꝙ dyabolꝰ nō eſt malaꝝ codim in volūtate. ſed lib. ar. eſt illud ſuper qd̓ minime poteſt dyabo gitationū immiſſor. ¶ Itē ſi pōt cogitationē immittere. cū in ſiuetū q lus gͦ videt̉ ꝙ minime poſſit in nr̄m affectū. gͦ ſi non poteſt ītel cogitatiōe formetur acies intelligētie. gͦ pōt mentē nr̄am forii lectui cognitionē vel cogitationē īmittere. gͦ multominꝰ affemare qd̓ falſum eſt. cū hoc dicat aug. eſſe ꝓpriū veritatis prīe. xii ctionē incendere. ¶ Itē cogitatus preambulꝰ eſt ad affectio¶ Itē nihil nobis intimꝰ eſt ꝙͣ nr̄a cogitatio. gͦ ſi dyabolꝰ pōt nem. ſed qd̓ non pōt in diſpoſitionē. non pōt in ꝯplementum. cogitatiōes immittere. gͦ pōt qn̄ vult ad interiora nr̄a ſpūalia ergo ſi dyabolus non poteſt immittere cogitatum. nō pōt inintroire. ſed hoc nihil aliud eſt ꝙͣ illabi. ergo mēti noſtre illacendere. affectum. ¶ Item ſi poteſt malas cogitationes incē bi pōt qd̓ ſupra improbatū eſt. ¶ Itē ſi pōt cogitatiōes immit dere. cuꝫ huiuſmodi affectiōes ſemper ſint culpabiles ꝯtinue tere. gͦ pōt qn̄ vult malū facere cogitare. ſed ip̄e ꝯtinue nobis poſſet nos facere peccare. qd̓ nepbas eſt dicere. Eſt igitur q̄optat malū. gͦ nunꝙͣ ꝑmitteret nos a cogitationibꝰ malis deſi ne ſtio q̄ differētia ſit inter incendere ⁊ immittere. ⁊ ꝓ quāto dya ſtere. qd̓ manifeſte falſum eſt. Eſt igit̉ q̄ſtio quātum poſſe habolus magis dr̄ incenſor ꝙͣ immiſſor. cū econuerſo videat̉. cuꝫ beat dyabolꝰ reſpectu cogitationū generādaꝝ in nobis. vtruꝫ multo plꝰ ſit affici ꝙͣ cogitare. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ incēdere eſt actꝰ ei ſcꝫ poſſit effice̓ vel tm̄ offerre. ⁊ ſi offerre. vtrū neceſſario poſſit trāſlatus a corꝑalibus ad ſpiritualia. In corꝑalibus aūt incē nos ꝯpellere ad hoc ꝙ nos recipiamꝰ oblatū. Et ꝙ ſic vr̄ qꝛ fi dere eſt non ignem generare. ſed potius igni pabulū miniſtra aliqͥd pſ̄itat̉ aſpectui oculoꝝ noſtroꝝ neceſſariū eſt nos videre re. vel applicando ignem cōbuſtibili. vel cōbuſtibile igni. ſic ⁊ ⁊ ſic de alijs ſenſibꝰ. gͦ ſimiliter videt̉ de cogitatiōibus. Qd̓ ſi in ſpūalibus. Ignis autem iſte ꝯcupiſcentia eſt ſiue libido ꝑ verum eſt. videt̉ ꝙ a malis cogitatiōibus nō poſſumus euade uerſa. ꝑabulum iſtius ignis ſunt cogitatiōes ⁊ affectiōes car re. ⁊ ꝙ mala cogitare nō ſit reprehēſibile. cuꝫ tn̄ dn̄s rep̄bēdat nales ⁊ terrene. ⁊ delectationes fede. ⁊ ita incendere in ſpūali Matth̓. ix. Quid cogitatis mala in cordibꝰ veſtris ⁊c. ¶ Rn̄. a bus nō tantummodo accipitur reſpectu affectionum. īmo ⁊ co i dd̓m ꝙ immiſſio dicit actum cuiꝰ effectꝰ terminat̉ in eo qd̓ int̓ꝰ gitationum. ⁊ reſpectu vtrarūqꝫ non dicit actuꝫ ſicut principa eſt. Hunc aūt actum dupl̓r pōt dicere reſpectu illius effectus. liter agentis. ſed ſolum ſicut excitātis ⁊ ſubminiſtrantis. Qm̄ Aut ſicut cauſe pͥncipal̓r agētis ⁊ efficiētis. aut ſicut excitātis igitur dyabolus pōt nos ad malas cogitationes ⁊ affectiōes vel īpellētis. Prīo mō ꝓprie accipit̉. ⁊ ſic ꝯpetit ſoli deo reſpe excitare. licet nō poſſit eas ī nobis ſua poteſtate efficere. ideo ctu aīe. ipſe em̄ ſolꝰ eſt qͥ ꝑ modū principalis agētis pōt in eiꝰī recte ⁊ ꝓprie a ſanctis ⁊ a doctoribus ſacre ſcripture incenſor⁊ timis cogitatiōes ⁊ affectiōes gignere ⁊ formare. Alio mō acdicitur non immiſſor. ⁊ ꝯcedende ſunt rationes ad hoc. ¶ Ad cipit̉ large ⁊ minus ꝓprie. qm̄ immiſſio de rōne ſui noīs quan illud qd̓ obijcitur ꝙ dyabolus non pōt ſuper imagineꝫ nec ſu dam virtutē ⁊ autoritatē ſufficientē reſpectu effectꝰ importat. per lib. arb. dd̓m ꝙ non pōt ſicut agens ⁊ mouens principale. ⁊ ideo qn̄ ſolummō dicit excitationē vel impulſionē. large acpōt tamen ſicut ſuggerens ⁊ inducēs. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Dam̄. cipit̉ ⁊ minus ꝓprie. ⁊ ſic ꝯpetit demoni reſpectu aīe. qm̄ eius violentiam alicui inferre nō pn̄t. in nobis em̄ eſt ſuſcipere coofficiū eſt ſiue ꝑuerſum ſtudiū cidē malas cogitatōes ſuggere rum immiſſiones. ¶ Ad illud ꝙ nō poſſit in cogitationem. dire. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad rōnes ad vtrāqꝫ partē. Nā rōnes ⁊ autori cendum ꝙ ſicut non pōt cogitationeꝫ formare. ſic nec affectiooꝫ tates ad primā partem inducte ꝓcedunt de miſſiōe ⁊ īmiſſiōe nem principaliter cauſare vel mouere. ſicut autem poteſt affecōiter dicta rōnes vero ad oppoſitū ꝓcedūt de īmiſſiōe ꝓprie 16. ctionem incendere. ſic etiam cogitationem. ¶ Ad illud qd̓ vl59 dicta. ¶ Ad illud vero qd̓ querit̉ vltimo. quātuꝫ poſſe habeāt timo obijcitur ꝙ tunc poſſet facere nos peccare. dd̓m ꝙ veruꝫ demones reſpectu malaꝝ cogitationū nr̄aꝝ. dd̓m ꝙ fantaſma eſt ſi potentia incendendi importa ret neceſſitatē vel precipua 66 ta pn̄t offerre. ¶ Ad illud aūt qd̓ q̄rit̉ vtruꝫ neceſſario poſſint ⁊ effectiuā poteſtatē reſpectu affectōis praue. ſed ſicut p̄dictu ꝯpellere. diuerſimode a diuerſis rn̄det̉. Quidā em̄ dicūt ꝙ ne eſt nō dicit cām efficiētē. ſed diſponētē. q̄ qͥdē diſpoſitio effica ceſſario poſſint ꝯpellere ad cogitatiōes maloꝝ. non tn̄ malas ciā nō hꝫ niſi nos demꝰ ei vigore ex nr̄a negligētia vel ꝯſenſu. Cogitatio em̄ q̄ eſt de malo. nō eſt mala niſi eā comitetur affe Queſtio. vj

Diſtinctio II Et vltima. Utꝝ demones poſſint ſcru naturale ſicut natural̓r ſuſcipit ita ⁊ natural̓r reddit ⁊ ita nid o LuEIUIO. V. tari ſecreta nr̄e ꝯſcīe. Et ꝙ ſic vr̄. De hil occultat. iō ſpeculū ſibi oppoſitū nō ſolū ip̄ꝫ ſꝫ etiā oē ꝙ lu monū officiū eſt accuſare ẜm ꝙ legit̉ in Apoca. xij. Proiectꝰ eſt cet ī eo repn̄tat. Speculū aūt voluntariū nō eſt ī actu manife accuſator fratrū ⁊c. gͦ ſi ī iudicio arguemur de ſecretiſſimis co ſtatiōis eoꝝ q̄ in ſe ꝯtinet niſi cū hͦ facit voluntas. ⁊ tale ē ſpegitatiōibꝰ vr̄ ꝙ he nō lat eāt accuſatorē nr̄m. ¶ Itē pctm̄ ē ca culū ſpūale. ⁊ iō nō eſt ſil̓e. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de oculo corꝑa 71 racter beſtie ẜm ꝙ inſinuat̉ Apoc̄. xiij. ſꝫ vnuſqͥſqꝫ cognoſcit ꝓli. ꝑ hāc ip̄am rōnē iam pꝫ priū ſignaculū vbicūqꝫ ponit̉. gͦ dyabolꝰ cognoſcit pctm̄ vbicū G rn̄no. Oculꝰ em̄ vnꝰ corꝑa ☞ De angelicoꝝ ordinū qꝫ ſit ſꝫ nihil eſt in nobis ſecretiꝰ ꝙͣ ſint pctā cogitationū nr̄aꝝ lis videt qͥcqͥd videt̉ ali ſ̄ diſtīctiōe ꝙͣtū ad ꝓpriā cōdi ⁊ affectionū. gͦ ſi hec dyabolꝰ pōt videre ſecreta ꝯſcīaꝝ nr̄aruꝫ obiectū ſit vtriqꝫ reuelatū iionē ſcꝫ qͥ ⁊ quot ſint. rimari pōt. ¶ Itē aug. xij. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄aꝫ. mali angeli cogia ſit aūt vni aperit̉. ⁊ alteri tationē nouer̄t qꝛ multa p̄dicūt q̄ nō p̄dicerēt ſi cogitatōes nō Oſt p̄dicta tegit̉ vnꝰ pōt videre qd̓ nō nouiſſent. ¶ Itē hoc vr̄ ꝑ rōneꝫ. Notior eſt oꝑatio ꝙͣ potētia ⁊ videt aliꝰ qꝛ gͦ nullꝰ ſe ſibi Diſt. ix. ſupereſt copotētia ꝙͣ ſb̓a. qꝛ ꝑ cognitionē oꝑatōis ⁊ potētie ꝑuenit̉ ad co nec vult nec pōt velare. gnoſcē de or gnitionē ſb̓e. ſed ſb̓a aīe nō pōt latere dyabolū. gͦ nec eiꝰ oꝑaqꝛ ſibi ſꝑ pn̄s eſt. iō oculū dinibꝰ ange tio nec virtꝰ. gͦ ſi cogitatio ⁊ affectio ſunt actiōes aīe. gͦ nō pn̄t ꝓpriū ſi qͥd ī ſe ē nō pōt laloꝝ qͥd ſcrip latere demonē. ¶ Itē ſb̓e ſpūales ſicut dicit dyony. ꝑ ſui natu tere. alienū vero oculū pōt M rā ſunt ſpecula. ſꝫ ſic eſt in ſpeculo materiali ꝙ qn̄ vnū obr̄ alte tura tradat ſubterfugere. ⁊ ſe illi reue ri. nō ſolū repn̄tat ip̄ꝫ. ſꝫ etiā oē qd̓ relucet in ip̄o. gͦ ſi maioris Que in pluribꝰ locis. ix. eſſe lare. qm̄ nō eſt ip̄i pn̄s. nec cōicatōis ſunt ſpecula ſpūalia. vr̄ ꝙ qn̄ demō intuet̉ ⁊ aſpicit ſuꝑ eū potēs. ⁊ iō oēm ocu ordīes angeloꝝ ꝓmulgat.ſ. aīam nō ſolū ip̄aꝫ videat. ſed oē qd̓ eſt in ip̄a. ¶ Itē nihil pōt lū ſpūalē pōt ꝯſcīa nr̄a laangelos archagelos p̄ncipa oculꝰ meus videre ī me qd̓ nō poſſit videre oculꝰ alienꝰ. ſi gͦ ſic tere. excepto ſe ⁊ illo qͥ ē ſu tus. ptātes. ꝟtutes. dn̄atōes eſt in oculo corꝑali reſpectu rei viſibilis corꝑalis pari rōe ſil̓r pra ſe. Et iō dicit Aug. ſuꝑ erit in oculo ſpūali reſpectu cognoſcibilis ſpūalis. gͦ ſi oculuꝫ thronos. cherubī. ⁊ ſeraphī. Gen̄. ad lr̄am ꝙ ſicut ſb̓e meū ſpūalē nō latet ſecretū ꝯſcīe mee. pari rōe nec oculos deEt īueniunt̉ ī iſtis ordinib corꝑales bn̄t aliqͣ velamēmonū. ¶ Adoppoſitū. iij. reg. viij. Tu ſolꝰ noſti corda filioꝝ bo ta qͥbꝰ ſe alienis aſpectibꝰ tria terna eē. ⁊ ī ſingl̓is tres minū. nō gͦ demō vel aliꝰ. ¶ Itē Hiere. xvij. Ego dn̄s ſcrutās occultāt. ſic ⁊ ī bis ſubſtāordīes vt trinitatis ſil̓itudo corda ⁊ renes. gͦ ſi dn̄s hoc ſibi attribuit tāꝙͣ propriū. vr̄ ꝙ nō tijs ſpūalibꝰ ſuo mō ītelli Diony. L in eis īſinuet̉ īpreſſa. Un̄ dio cōicet dyabolo. ¶ Itē. j. Choꝝ. ij. Nemo ſcit q̄ ſunt hoīs. niſi gēdū eſt. hͨ eſt ꝟboꝝ ſuorū be ⁊V5H ſpūs hoīs qͥ eſt in illo. ſꝫ demō nec eſt ſpūs noſter. nec eſt in no ny. tres ordines angeloꝝ eē ſnīa. Et ſi tu q̄ras quō pōt t2 bis. gͦ nō nouit ſecreta ꝯſcīe nr̄e. ¶ Itē Aug. ī li. de eccl. dog. tradit: ternos in ſingulis po hͦ eē vl̓ ītelligi. cū ſb̓a ſpūa Internas cogitatōes nr̄as dyabolū nō videre certū ē. ¶ Itē nēs. Sunt em̄ tres ſuꝑiores lis ſimplex ſit ⁊ vniformis rōne vr̄. ꝙ ſi internas cogitatiōes cognoſceret. cognoſceret ⁊ ꝑ totum. ⁊ ita vr̄ ꝙ qͥ videt tres inferiores. tres medij. virtutes gͦ btī Iob patiētiā cognouiſſet. qd̓ ſi cognouiſſet. nō modicū nihil latet. ⁊ cum Superiores. ſeraphin. chetentaſſet. cū nolit ſuꝑari. ſꝫ tentauit. gͦ nec virtutes nec cogita vniformis ſit nō pōt eē ibi 5tiōes eiꝰ cognouit. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ ītelligētiā eſt notādū. ꝙ rubin. throni. Medij. dn̄aaliqͥd occultās ⁊ aliqͥd ocſicut deꝰ volūtati creature rōnalis dedit dn̄ium ſiue arbitriu tiones virtutes. poteſtates cultatū. dd̓m ꝙ obſtaculū cui nulla potētia p̄ſidet niſi diuīa. ſic eiꝰ cognitiue dedit ꝯſcīe Inferiores principatus arillud nō hꝫ ītelligi ꝑ inter ſecretū cuiꝰ ſecreta ⁊ ꝓfunda nō penetrat niſi diuīa ſapīa. ⁊ iō poſitionē alicuius nature changeli angeli. dico ꝙ nulla creatura. nec būana. nec angelica. pōt ꝯſcīe hūa opace. ſicut eſt in viſu nr̄o ne noſſe ſecreta niſi ꝑ ſigna vel ꝯiecturas vl̓ niſi nouerit dei re corꝑeo vel obſcure. vel mi uelatōe. aut hoīs denūciatōe. Et qm̄ pauca ſunt ita ſecreta qͥn nus clare. ſꝫ ibi abſcōdere idē eſt qd̓ nolle manifeſtare. ⁊ lꝫ nō ꝓdeāt in oꝑa exteriora. vel appareāt ꝑ ſigna exteriora faciei. ſint ibi diuerſitates plicaꝝ ex ꝯpoſitiōe diuerſaꝝ naturaꝝ. ſūt vel ꝑ ſigna cordis qd̓ mouet̉ diuerſimode ẜm diuerſitatē affetn̄ in aīa gradꝰ potētiaꝝ ⁊ ſtatuū. ẜm quos q̄dā dicunt̉ eſſe aīe ctionū hinc eſt ꝙ multe cogitatōes ⁊ affectiōes nr̄e dep̄hendi magis intima. vtpote q̄ reſpiciūt potētias ſuperiores ⁊ ſimpli pn̄t a malignis ſpiritibꝰ niſi arceant̉ dei virtute hͦ aūt cogniciores ſiue puriores. ẜꝫ quas aīa magis in ſeip̄a recolligit̉ ⁊ et tio potiꝰ eſt ꝯiecture ꝙͣ certe ſcīe. Et iō ꝯcedēde ſunt rōes on̄ qd̓ ſumme vnum eſt vnit̉ ⁊ ſimplicificat̉. ⁊ penes bas maxīe re ct dētes ꝙ angelꝰ malꝰ ſecreta ꝯſcīe nr̄e ꝑſcrutari nō pōt. ¶ Ad ſidet ꝯſcīe ſecretū. ⁊ ſic pꝫ ſolutio obiectoꝝ. ex qͥbꝰ etiā manife illud gͦ qd̓ obr̄ prīo in ꝯͣriū de accuſatoris officio. dd̓mꝙ nō ſo ſtant̉ oīa q̄ in lr̄a dicunt̉. hoc ſolū aūt indiget explanatōe ꝙ di lū ip̄e demō erit accuſator. īmo etiā cor nr̄m. vn̄ ⁊ ſi de exterio cit gēnadiꝰ ꝙ demōes ꝑ energie oꝑationē ⁊c. qͥd appellet ener ribꝰ viſibilibꝰ accuſari poſſumꝰ a dyabolo de ſecretis ⁊ occulgiā. Et dd̓ꝫ ꝙ energia dr̄ ab en qd̓ ē ī ⁊ erge qd̓ eſt labor ⁊ me tis nō. neutra tn̄ īpunita relinquent̉. qꝛ nō deerit accuſator ⁊ ne qd̓ ē defectꝰ inde energia qͣſi interior labor vel īterior defeteſtis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pctm̄ eſt caracter dyaboli. Dd̓ꝫ ꝙ ctus. Unde illi dicūt̉ energumini qͥ interiꝰ laborāt ꝑ vexationē pctm̄ tūc dr̄ eſſe caracter. qn̄ ſcribit̉ in frōte. hoc aūt ē cū pec demonis interiꝰ obſidētis ⁊ aīaꝫ laborare faciētis ⁊ hoc qd̓ gē cat ſine rubore ⁊ publice. vt iā poſſit ei dici frons mulieris me nadius dice̓ intendit. Cetera patent q̄ in littera dicuntur. retricis facta ē tibi. noluiſti erubeſce̓. ⁊ tūc abſqꝫ dubio pctm̄ ¶ De cōſequentibꝰ cōfirmationē angeloruꝫ nr̄m cognitū eſt a dyabolo. qꝛ iā nō eſt ſecretū ſꝫ manifeſtum. OITin.. bonorum ꝙͣtum ad ordinū diſtinctionem. es ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Aug. ꝙ cogitatōes nouerūt dd̓ꝫ ꝙ loqͥt̉ Oſt p̄dicta ſuꝑeſt cognoſcere ⁊c. Supra egit magr̄ de cognitiōe ꝯiecture nō certe ſcīe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ node ꝯſequētibꝰ ad maloꝝ obſtinationē. ī hac ꝑte agit c tior eſt oꝑatio ꝙͣ ſb̓a. dd̓m ꝙ verū eſt de oꝑatiōe extrinſeca de de bis q̄ cōſequunt̉ bonoꝝ ꝯfirmationē. hec aūt ſunt intrinſeca aūt nō hꝫ ſemꝑ veritatē. Multe em̄ res ſunt nobis duo.ſ. diſtinctio ordinum. ⁊ ꝯſequēs miniſteriū. iō hͦ note quaꝝ virtutes ⁊ oꝑatiōes nos latēt. Uel dd̓m ꝙ hoc locū ꝑs bꝫ duas. In prīa agit de angelicoꝝ ordinū diſtinctiōe. In bꝫ in oꝑatiōe naturali. nō in oꝑatiōe volūtaria. Oꝑatio eniꝫ ſcd̓a de angelorum mīſterio ⁊ miſſiōe infra diſt. x. hoc etiā in naturalis ẜm ꝙ naturalis eſt. ita ſe natural̓r nata eſt repn̄tare ueſtigādū eſt ⁊c. ¶ Prīa ꝑs hꝫ duas ꝑtes. In prīa agit de dinec ſe occultare pōt. ſicut nec ſh̓a. īmo ꝑ ip̄am manifeſtat̉ ſb̓a ſtinctōe ordinū ꝙͣtū ad ꝓpriā ꝯditionē. Inſcd̓a vero ꝙͣtū ad dū plus hꝫ de rōne actualitatis. ac ꝑ hoc manifeſtatiōis ⁊ lu reꝑationē. ibi. Notādū etiā ꝙ decimꝰ ordo ⁊c̄. Prima ꝑs bꝫ qͣt cis. In oꝑatōe aūt volūtaria ſecꝰ eſt. Nā cū ſb̓a ſe natural̓r re tuor ꝑtes. In prima determinat qͣliter angeloꝝ ordines diſt in pn̄tet. ſicut natural̓r eſt. ſic ſe occultare nō pōt. Oꝑatio volūguūt. In ſcd̓a qͣliter noīant̉. ibi. Hic ꝯſiderādū ē. In tertiade taria ſicut volūtarie exit īeſſe. ita ⁊ volūtarie manifeſtat̉ ⁊ ita terminat qd̓ ſit huiꝰ ordinatōis pͥncipiuꝫ. ibi. Iā nūc inqͥrere occultari pōt. īmo nō manifeſtat̉ niſi hō velit. talia aūt ſunt q reſtat ⁊c. In qͣrta vero ⁊ vltīa determīat moduꝫ ibi. Preterea latēt in ſecreto ꝯſcīe nr̄e ideo ꝙͣuis dyabolꝰ poſſit videre aīaꝫ cōſiderari opꝫ ⁊c̄. ¶ Scd̓a vero pars principalis que incipit 7o ꝓpria virtute. tn̄ nō pōt illā ꝯſpicere. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſpe notādum ⁊c. duas babet. In prima determinat de reparatio culū repn̄tat aliud ſpeculū ⁊ q̄ ſunt in eo ꝯtēta. dd̓m ꝙ eſt du ne ordinum angelicorum facienda. quantum ad gradū. In ſe plex ſpeculū. quoddā naturale ⁊ quoddā volūtariū. Speculū cunda vero quantum ad numeꝝ ibi. Non em̄ iuxta numeꝝ ⁊c.

Secundi Libri ctionē pluralitatis ⁊ ecōuerſo ſubdit̉ vt ꝯſummata. in quo fiNnotan ¶ Ad intelligentiaꝫ aūt eorum q̄ in hac parte dicunt̉. primo ꝓ dum ꝙ cedendū eſt via narratiōis. Scd̓o vero via inqͥſitōis. Uia nar gnat̉ ꝙ in trinitate ⁊ vnitate ꝯſiſtit oīmoda ⁊ ſumma ꝑfectio. i iſta non ratiōis aūt eſt diffinitiua ⁊ diuiſiua. ⁊ ideo opꝫ hic p̄notare qͣScd̓e vero diffinitiōis intellectꝰ ſic pōt haberi. Diffinit̉ enim ſunt du rundā rerū diffinitiōes ⁊ diuiſiōes. Oportet igitur prīo vide ibi angelica bierarchia ẜꝫ egreſſum a deo. Egredit̉ aūt a deo bia lr̄a/ re qͥd ſit hierarchia. Scd̓o vero quid angelus. Tertio quid ſit ẜm rōnē ymaginis ⁊ ſil̓itudinis ſicut ⁊ hō. ⁊ iō in illa notifica tiōe prīo deſcribit ip̄azbie lia. ſꝫ dꝫ ordo angelicus quibus p̄rarchiā egredienteꝫ a deo p̄poni ⁊ intellectis. maxīa via pre x ☞ Quid appellet̉ ordo. ſortiti ſunt vocabula īferiori ꝑ modū ymaginis. cum di legi an̄ ſtabit̉ nobis ad ſequentia ⁊ qͣl̓r āgeloꝝ ordīes noīant̉ ⁊ bꝰ cetera relinquētes ordini cit. Hierarchia eſt ordo di qōnes termināda. Sciendū igit̉ q̄ ſit rō noīs cuiuſqꝫ ordīs. d bus ad cognomīationē. vt ſe uinꝰ ſcīa ⁊ actio vt ordo.i. di. ix. qꝛ ꝙ p̄ter diffinitionē qͥd no¶ Hic ꝯſiderādū eſt qͥd apordinata ptās rn̄deat paraphin qͥ ordo excellētiſſimꝰ ẜuit ad minis qua hierarchia dici tri ⁊ ſcīa filio ⁊ actio ſpūipellet̉ ordo. Deinde vtꝝ ab ītelligē tur a hiera qd̓ eſt ſacrum ⁊ eſtimat̉ tā dilectōeꝫ ꝙͣ cogni ſctō. ẜm memoriā ītelligen tiam qō archos pͥncipatus quaſi ſa ip̄a creatōe fuerit diſtinctio tionē diuinitatꝭ ⁊ cetera ꝟtu tiā. ⁊ volūtatē. Scd̓o vero num. cer principatus. vel ordo illoꝝ ordinū? Ordo angelo tū dona ceterꝭ oībꝰ ſublimiꝰ deſcribit ꝙͣtū ad rōnē ſil̓iNo. hoc ipſius hierarchie. beatus rū dr̄ multitudo celeſtiū ſpi⁊ ꝑfectiꝰ ꝑcepit. ⁊ tn̄ ab excel tudinis. cum ſubiūgit: dei nomē ſe Dyony. tres ponit diffinilētiori dono.i. charitate norituū qͥ inter ſe in aliqͦ mūere forme inquātū poſſibile ē raphinꝰ tiones in libr. de angelica ſimilās ⁊c̄. ⁊ tangit̉ ip̄a aſgr̄e ſimilant̉. ſicut ⁊ ī naturaqn̄qꝫ le bierarchia quarum prima mē accepit ille ſuꝑior ordo. ſimilatio quātū ad habitū git̉ ī ſcri eſt hec. Hierarchia ē diui liū datoꝝ munere ꝯueniunt. Maiꝰ eī donū eſt ip̄a chari cū dr̄ deiforme inquātum ptura ꝑ na pulchritudo vt ſimpla. Ut verbigr̄a. Seraphin di tas ꝙͣ ſcīa. Itē maiꝰ eſt ſcire poſſibile ⁊c̄. ⁊ ꝙͣtū ad actū n. ⁊ tūc vt oprima vt cōſummatacunt̉ qͥ p̄ alijs ardēt charitaꝙͣ iudicare. Scīa nāqꝫ inforcū ſubinfert̉ ⁊ ad inditas ē pl̓alis vel vt conſummatiua. Sete. Seraphin em̄ īterp̄tat̉ ar mat iudiciū. Iōqꝫ ſcd̓s ordo ei illuminatōes ⁊c̄. Sil̓itu numeri cūda eſt hec. Hierarchia ē dinis em̄ ſiue gr̄e aſſimilā dēs vel ſuccēdēs. Cherubin a ſcd̓o dono.i. cognitōe ꝟita ⁊ neutri ordo diuinus. ſciētia. ⁊ actis actꝰ eſt ſurſum duce̓. ſign̄is. et ctio deiforme ꝙͣtum poſſiqͥ p̄ alijs ī ſcīa eminēt. Cheru tis appellatꝰ eſt.ſ. cherubin. cut eiꝰ origo ē deſurſuꝫ de ngͣat bile eſt ſimilans ⁊ ad indi bin em̄ interp̄tat̉ plenitudo Ita ⁊ de alijs ītelligēdū eſt. ſcēdere. Tertiā aūt diffini cētū an tas ei diuinitus illuminaſcīe. Thronꝰ dr̄ ſedes. throAſſignat̉ gͦ excellētia orditionē ſic poſſumꝰ intellige geloꝝ il tiōes ꝓportionabil̓r in dei ni aūt vocant̉(vt be. Greg. nū ẜm excellētiā donorū. Et re deſcribit̉ em̄ vt p̄dictue liꝰ ordīs ſil̓itudinē aſcēdēs. Tertia angelica hierarcbia ꝑ reait) qͥ tāta diuinitatis gr̄a re Qn̄qꝫ eſt h̓. Hierarchia ē ad deū tn̄ ſicut greg. ait. illa dona oī greſſuꝫ ad deū principal̓r. ſcribit̉ quātū poſſibile ē ſil̓itudo bus ſunt cōia. oēs em̄ ardēt plen. vt ī eis ſedeat deus ⁊ ꝑ Notat̉ igit̉ ī p̄dicta diffini ꝑ m. ⁊ ⁊ vnitas. ip̄m bn̄s ſcientie eos iudicia decernat atqꝫ in charitate. ⁊ ſcīa pleni ſūt. ſic tōe bierarebia ꝑ r̄grediēs tunc eſt ſancte ⁊ actionis ducem ⁊ in hi formet. Dn̄atiōes vocant̉ qͥ ⁊ de alijs. Sꝫ ſuꝑiores alijs ſiue ꝑ regreſſus eius. pͥmo pl̓is nū ad ſuum diuiniſſimū deco qꝛ fin pͥncipatꝰ ⁊ ptātes trāſcēdūt. excellētiꝰ(vt iā dictū eſt) ip̄a ꝙͣtū adbabilitatē. cū dicit merima rem immutabil̓r diffiniēs rari. ſꝫ i bierarcbia eſt ad deū quā queſti Prīcipatꝰ dicunt̉ qͥ ſibi ſub acceperūt a qͥbꝰ ⁊ noīantur. qorar. li. q ſcu. ge. quātū vero poſſibile eſt re tum poſſibile eſt fil̓itudo ⁊ orta et fngulaba ⁊ ſigͣat format ſuos laudatores. Un̄ greg. In illa ſumma ciiectis q̄ſunt agēda diſponūt vnitas. Secūdo ꝙͣtum ad verbis eſed ſefāgelos ī Iſtarum diffinitionum di eiſqꝫ ad explēda diuīa mīſte uitate qͥſqꝫ ordo eiꝰ rei cēſeỉ a ctualitatē. cum dicit ip̄m illo ordi ſtinctio ⁊ explicatio poteſt greni ꝓriic o ria prīcipāt̉. Ptātes noīant̉ noīe quā pleniꝰ accepit ī mu bn̄s ſcīe ſancte ⁊ actōis du ne ꝯten ſic haberi. Quia prīa diffi ruat̉ cibe nere. ¶ Sꝫ orit̉ hic qō talis hi q̄ hͨ ceteris potētiꝰ in ſuo cem. Tertio ꝙͣtum ad īmu tos. Ali nitio eſt hierarchie increa untiordīe acceperūt. vt virtutes tabilitatem cū ſubiūgit. ⁊ Si qͥs ordo ab illo dono no qn̄ ſcri te. due vero ſequētes crea ad ſuū diuiniſſimū decorē bit̉ ſe te. Differūt autē. qꝛ prima aduerſe eis ſubiecte eoꝝ re minat̉ qd̓ pleniꝰ poſſidet tūc īmutabil̓r diffiniēs. Quar raph. ⁊ illarum principal̓r attendi r autē frenēt̉ ptāte. ne hoīes tm̄ tēcherubin ī ſcīa p̄eminet oībꝰ to ad plenitudinis vberta tūc ē ſintur penes egreſſuma deo. tare valeāt ꝙͣtum deſiderāt qꝛ a ſcīa noīatur. Sed qͥ matē cū ſubinfert. ꝙͣtum vero gularis ſed vltima penes regreſſuꝫ Uirtutes vocant̉ illi ꝑ qͦs ſi gis diligit plus cognoſcit. poſſibile ē reformās ſuos Expla i nūeri ⁊ lꝫ vtrobiqꝫ tangat̉ vtrūqꝫ gna ⁊ miracula freq̄nter fiūt Tm̄ em̄ vt tradit autoritas laudatores. in hoc.ſ. ꝙ nō natio ¶ dſded ge. ma. Prima autem diffinitio qͣ ſolū ſibi ſufficit. ſꝫ etiā ꝓ aua netbaoei. ⁊ ſignifi eſt bierarchie increate excognoſcit ibi qͥſqꝫ quātū dili Archāgeli qͥ maiora nūciāt. pter plenitudinē charitatꝭ ritatis cat āge primit ip̄aꝫ quantū ad tri ipuAngeli qͥ mīora. Hec noīa il git. Itaqꝫ ſeraphin nō ſolū ī ⁊ gr̄e potēs eſt alios adiu luꝫ iſtiꝰ nitatem ⁊ vnitatem. ita ꝙ charitate. ſꝫ etiā in ſcīa p̄emi lis nō ꝑꝑ ſe. ſꝫ ꝑꝑ nos eis da uare. Et ſic pzex p̄dictꝭ diſ ordīs vn̄ nec trinitas p̄iudicat vnita ſunt. Qui em̄ ſibi noti ſūt nent. Iōqꝫ autoritas illa ſic finitōibꝰ qͥd ſit hierarchia ꝟ. hͦ ſera tati nec vnitas trinitati. ſꝫ tā diuina ꝙͣ angelica. Per ꝯtēplatōe nobis īnoteſcunt vr̄ intelligēda vt ꝯꝑatio non phin di vnitas ſpectat ad ꝑfectioquaꝝ intellectu elicit̉ q̄dā cas ſera nem trinitatis. ⁊ trinitas cognomīatōe. Et noīant̉ ſin referat̉ ad oēs ordines. ſꝫ ad diffinitio magr̄alis q̄ cōpe phinqꝫ vnitatis. Ut igitur oſtēda quoſdā.ſ. inferiores. Ille em̄ guli ordīes a donis gr̄arū q̄ tit oī bierarchie lꝫ nō vnibi ſic ſe tur ibi eſſe vnitas in trininō ſingul̓r. ſꝫ excellēter data ordo nō plenius ſeraphin ac uoce q̄ talis ē. Hierarchia ꝓlia di raphal tāte dicit hierarchia eſt di cepit ſcīam in munere. ſꝫ pleſunt in ꝑticipatōe. In illa eī eſt rerū ſacraꝝ ⁊ rōnabiliū ternia mus vel uīa pulchritudo. Pulchriniꝰ ab alijs ordinibꝰ qͥ ſunt ī celeſti curia. vbi plenitudo ordinata ptās. in ſubditistia eiuſ al̓r. Dic tudo em̄ conſiſtit in plura debitū retinens principa dem. cherubi litate ⁊ equalitate. ſicut di feriores. Nec nomīatur qͥſqꝫ boni ē lꝫ q̄dā data ſint exceltum. Hoc aūt nō ſolum cōſanctos cit Aug. in lib. de vera re. lēter. nihil tn̄ poſſidet̉ ſinguordo ab oī re quā pleniꝰ ab petit hierarchie angelice. cherubi Ut autem oſtendat ꝙ plulariter. Oīa em̄ in oībꝰ ſunt alijs accepit. ſed ab aliqͣ reꝝ ſꝫ etiā eccleſiaſtice vel hūa ſacra ſit ralitas nō p̄iudicet vnitanō qͥdē equaliter. qꝛ alij alijs quas accepit. Uel pōt cōpa ne. de qua nihil ad pn̄s. ſꝫ cherub ti dicit. vt ſimpla. qꝛ ſic eſt ſolum de hierarchia angeſublimiꝰ poſſidēt. qͥ tamē oēs ratio referri nō ad ipſos oralmus. ibi pluralitas vt tn̄ nō tol lica. Et qm̄ hec nō pōt coQuare latur vnitatis ſimplicitas dines ſꝫ ad alia dona. nec ad bn̄t. Cūqꝫ oīa dōa gr̄aꝝ ſupe gnoſci niſi cognoſcat̉ quid hͨ nomīa Ut autem oſtendat̉ ꝙ vniriores ordines ſublimiꝰ ⁊ ꝑomnia alia dona: ſꝫ ad q̄dam ſit angelus. ideo prenotan ſintordi tas non p̄iudicet trinitati fectiꝰ p̄ceperīt. tn̄ ex p̄cipuis Sicut em̄ homīes cuꝫ plura de ſunt ⁊ angeli diffinitionibꝰ an ſiue pluralitati ſubiūgit vt nes. Angelꝰ aūt ſic notifigeloruꝫ optima. qꝛ ſic ē in deo vni catur a dam̄. angelꝰ eſt ſb̓a incorꝑea intellectualis. ſemꝑ mobi data. tas vttn̄ ſit ſumma bonitas. ꝑ quā eſt ꝑfecta cōicatio ⁊ ſic ꝑſo lis arbitrio lib̓a. deo mīſtrās. gr̄a nō natura īmortalitatē ſuſciꝫ narū pl̓alitas. ¶ Poſtremo vt on̄dat ꝙ vnitas ſpectet ad ꝑfe piens

diſtinctio I piens. Dion̄. aūt al̓s diffi D habeāt dona q̄dā alijs excellē tionē ad deorſum ꝑ priua ¶ Determinat huiꝰ ordinit angelū ſic. Angelꝰ eſt tionē ꝯparatio ad ſurſuꝫ tiꝰ poſſidēt. Ita forte ⁊ angenatiōis modū vtꝝ.ſ. oēs āgeli imago dei māifeſtatio oc tangit̉ cū d̓r ſpeculū claꝝ li quibuſdaꝫ muneribꝰ magsi eiuſdē ordīs ſint eqͣles. d culti lumīs ſpeculū clarū ſplēdidiſſimū. vbi notat̉ pollēt ⁊ alijs quibuſdā minꝰ. ſplēdidiſſimū īmaculatū ¶ Preterea conſiderari opꝫ ꝙ gr̄a deſurſuꝫ veniēs na M Determinat qd̓ ſit hui incōtaminatū. incoinqͥna V vtꝝ oēs āgeli eiuſdē ordīs eqͥ turā ꝯſeruat. naturā detū ſuſcipiēs ſicut ꝯueniēſ ordinatiōis principiū. vtꝝ.ſ. les ſint. Ita eſſe qͥbuſdā placu corat. naturā ꝯfirmat. et eſt totā ſpecioſitatē boniordines ab initio creationis ꝙͣtū ad hec tria dicit. ſpe it ſꝫ nō eſt hͦ ꝓbabile nec aſſer formis ⁊ deiformitatis. ⁊ culū clarū ſplēdidiſſimū. ita diſtincti fuerint. 5 tione dignū qꝛ lucifer qͥ fuit d̓ in ſe reſplēdere faciēs bo Cōꝑatio ꝟo ad id qd̓ deor ¶ Iā nūc inqͥrere reſtat vtrū collegio ſuperiorū. ipſis etiaꝫ nitatē ſilentij qd̓ eſt in ab ſum ē ꝑ modū pͥuationis ditis. Differ̄t aūt be due ⁊ iſti ordīes a creatiōis initio dignior extitit qͥ alijs excellēnotat̉ cū dicit īmaculatū notificationes. qꝛ prima ita fuerint diſtīcti. Qꝛ ita fue incōtaminatū incoinqͥna tiores creati fuerant. Ex quo deſcribit angeluꝫ ꝙͣtū ad tum. ꝑ q̄ tria remouet tri rūt diſtincti a pͥmordio ſue cō percipit̉ ꝙ ſi perſtitiſſet in or eſſe. ſcd̓a ꝟo nō ſolū ꝙͣtuꝫ plicē feditatē ab angelo ditiōis vr̄ teſtimonio autoridine ſuperiori fuiſſet. et talis ad eſſe ſꝫ ēt ꝙͣtuꝫ ad bene que repugnat gratie. Pri tatis inſinuari qͥ tradit de ſin eſſe. Prime diffinitionis eiuſdē ordinis dignior extitiſ mo feditatē actam. ⁊ hec intellectꝰ haberi p̄t ſic de gulis ordinibꝰ aliquos ceciſet. Sicut enim eſt vnus ordo eſt feditas actualis. ⁊ reſcribit̉ em̄ ibi āgelus ꝙͣtū diſſe de ordīe nāqꝫ ſuꝑiori lu mouetur per hoc qd̓ dicit̉ apl̓oꝝ. ⁊ alter martyrū ⁊ tamē Per ſil̓e ad ſub̓am ꝙͣtum ad virtu immaculatum. Scd̓o fe cifer ille quo nullus dignior in apoſtolis alij alijs ſunt dion̄dit n̄ tem. ꝙͣtū ad oꝑationē. et ditatē adherentē ſiue ad ꝯditꝰ fuit. Apl̓s ēt principat gniores. ſimiliter ⁊ in martyri oēs eiuſ ꝙͣtū ad durationē. Sub̓a uenientem. ⁊ hec eſt fedi ⁊ ptātes tenebraꝝ noīat oſtēdem ortangit̉ in eo qd̓ d̓r. angel bus alij alijs ſunt ſuperiores tas venialis ⁊ remouetur dīs paeſt ſub̓a incorꝑea ꝟtus in dēs de ordinibꝰ illis cecidiſſe ita ⁊ in ordinibus angeloꝝ re per hoc quod d̓r. inconta res eſſe hoc qd̓ ſubiungit intelleqͥ cū in malis mīſteriū exercecte creditur eſſe. minatū. Tertio remouet ctualis. ſꝑ mobilis. arbiT ant nō tn̄ penitꝰ noībꝰ ordinū feditatem contractam. ⁊ ¶ De reꝑatiōe ordinū an trio libera vbi notatur tri hec eſt feditas originalis ſuoꝝ priuati ſunt. Sꝫ nō vr̄ il gelicorū quantum ad graduꝫ plex ꝟtus angelica. ſcꝫ cō ⁊ remouetur ꝑ hoc qd̓ d̓r lud poſſe ſtare. nō em̄ tūc cha quomodo.ſ. dicat ſcriptura d̓ gnitiua oꝑatiua ⁊ imꝑati incoinquinatū. Sil̓r deiritate ardebāt. nec ſapīa polle ua. Cognitiua ī hoc ꝙ d̓r cimū ordinē ex hōibꝰ cōpleri. formitas glorie tangitur intellectualis operatiua bāt. neqꝫ ī eis deꝰ ſedebat. Si cū non ſint niſi nouē ordīes. e ẜm duplicē cōparationeꝫ in hoc ꝙ d̓r ſemꝑ mobilis em̄ hoc habuiſſēt nō cecidiſſēt ſcꝫ ad id qd̓ ſurſuꝫ ē ⁊ ad ¶ Notādū etiā ꝙ decimꝰ or qꝛ ſine fatigatione p̄t ope id qd̓ deorſum eſt. Ad id Non ergo tūc erāt cherubindo legit̉ de hoībus reſtauran rari. ſꝫ imperatiua in hoc quod eſt ſurſum ꝑ hoc qd̓ vl̓ ſeraphin vel throni. Ad qd̓ ꝙ d̓r ar. li. quā non opꝫ di dus. Sed cuꝫ non ſint niſi no dicit ſuſcipiens ſicut ꝯue dicimꝰ. qꝛ an̄ caſuꝫ quorūdam ſtingui ab alijs predictis uē ordines. nec plures fuiſſēt niens eſt totā ſpecioſitain re. ſed ſufficit ꝙ diſtinnō erāt iſti ordīes. qꝛ nōdum etiā ſi illi qͥ ceciderūt perſtitiſ tem boniformitatis ⁊ dei guatur rōe. Operatio ꝟo habebāt dona ī quoꝝ ꝑticipa ſent. mouent̉ lectores quō ſcri formitatis. Comparatio tangit̉ cū d̓r deo mīſtrās tiōibꝰ ꝯueniūt. Sꝫ qͥbuſdā ca em̄ ad deū deiformis effi ptura dicat decimū ordinen uit̓ Duratio cuꝫ ſubiungitur citur cū ſpecioſitatē a d̓o dētibꝰ alijs appoſita ſunt eiſqꝫ cōpleri ex hoībus? Greg. nāan Fratia nō natura immor ſuſcipit. Cōparatio ꝟo ad qͥ cecidernt collata fuiſſent ea talitatem ſuſcipiens. Ue qꝫ ait homines aſſumēdos in diid qd̓ inferiꝰ eſt notat̉ cū catur autē hic gratia non dē dona ſi ꝑſtitiſſēt. Iōqꝫ ſcri ordine angeloꝝ. quoꝝ alij aſin d̓r ⁊ ī ſe reſplēdere faciēs aliquis habitus gratiſda ptura dicit de ſingulis ordini ſumunt̉ in ordine ſuperiorum bonitatē filentij. qd̓ eſt in tus ſꝫ gr̄a d̓r gratuita dei bus aliquos cecidiſſe. nō qꝛ fu abditis. hoc aūt eſt dū re qui ſcꝫ magis ardēt charitate influētia. Intellectꝰ auiſſent in ordinibꝰ ⁊ poſtea cor fulgentiā diuine bonitatem ſcd̓e diffinitionis ſic Alij in ordine inferioꝝ qui.ſ. tis quam ipſe bꝫ oſtendit ruerūt ſꝫ qꝛ ſi ꝑſtitiſſēt eoꝝ apoteſt haberi. Diffinituminus ꝑfecti ſunt. Ex quo ap alijs. Hoc autē vocat ſilē nāqꝫ ibi angelus non ſoliqͥ in ſingulis fuiſſēt ordinib paret nō eē de hoībus formātium quia nemo poteſt in lum ꝙͣtum ad eſſe nature qͥ ⁊ in nature tenuitate. ⁊ ī for dum decimū ordinē. tanꝙͣ no time deo cōiungi quin in ſed etiā ꝙͣtum ad bn̄ eſſe me perſpicacitate differentes uem ſint angeloꝝ et decimus illo quietet̉. ⁊ quin omīs ⁊ iō notificatur hic ange gradꝰ habebāt ſicut illi qͥ ꝑſti ſtrepitus exterior qͥeſcat hoīm ſed hoīes pro qualitate lus inqͣtum hꝫ dei imagi ⁊ iō vocat ſilētiuꝫ in abdi terūt. Alij eī vt p̄diximꝰ ſuꝑio nem per naturam inꝙͣtuꝫ meritoꝝ ſtatuēdos in ordinitis. Et ſic pꝫ quid ſit biebꝫ ſil̓itudinē per gratiam res alij inferiores ꝯditi ſunt. bus angeloꝝ. Qd̓ ergo legit̉ rarchia. ⁊ quid ſit etiā an inqͣtū hꝫ deiformitatē ꝑ Superiores qͥ natura magis decimus ordo compledus de gelus. ¶ Tertio reſtat vi gloriā. Rō aūt imaginis ſubtiles ⁊ ſapīa magis ꝑſpica dere quid ſit ordo angeli ⁊ hoībus ex tali ſenſu dictū foexprimit̉ ꝙͣtū ad duo. ſcꝫ ces īferiores qͥ natura minus cus. Diffinitur autē ſic a re accipi pōt quia de hoībus ꝙͣtū ad id qd̓ ſurſuꝫ eſt. et Gre. et in lr̄a adducitur ſubtiles ⁊ intelligētia minꝰ ꝑꝙͣtū ad id qd̓ deorſum eſt reſtaurabitur qd̓ in angelis la hec diffinitio a magiſtro Primū tangitur cū dicit. ſpicaces fctī ſunt. Has aūt in pſum ē de qͥbus tot corruerūt Ordo eſt multitudo cele Angelus eſt imago dei. uiſibiles dr̄ias īuiſibiliū. ſol vt poſſet fieri decimus ordo. ſtium ſpūum qͥ inter ſe ali Scd̓m cū ſubiungit mani ille pōderare potuit qͥ oīa in Propter ꝙ apl̓s dicit. reſtau quo munere hr̄e ſimilant̉ feſtatio occulti luminis. numero ⁊ mēſura ⁊ pōdere diſ ſicut ⁊ in naturaliū dono. L54. 2 5 rari oīa in xp̄o que in celis et Imago em̄ eſt inquātum rum ꝑticipatiōe ꝯueniūt poſuit.i. in ſeipſo qui eſt mendei capax eſt. ⁊ particeps q̄ etiā in terris ſunt: qꝛ ꝑ xp̄m Huiꝰ notificatiōis expla eſſe pōt: ſed manifeſtatio ſura omni rei modū prefigēs. redēptum eſt genus humanū natio in promptu eſt. Nō luminis eſt inqͣtū illumi ⁊ numerus omni rei ſpeciē p̄de quo ſit reparatio ruine an tificatur em̄ hic ordo quā nationes quas ſuſcipit in bēs ⁊ pōdus omnē rem ad ſta tum ad ſuum fundamengelice. tn̄ nō minꝰ ſaluaret̉ hō ferioribus oſtēdit. Sil̓r bilitatem trahens. id eſt tertū ꝙͣtū ad ſuū cōplemētū ſi angelus nō cecidiſſet. ꝙͣ tn̄ ad ſil̓itud inē gr̄e de ꝙͣtū ad diſpoſitionē qͥ in minans. ⁊ formans. ⁊ ordinās ſcribit̉ ꝙͣtū ad duplicē re U De reparatiōe ordinuꝫ ter hec mediū tenet locū. ſpectū. ad ſurſum ꝑ poſiomnia. angelicoꝝ quātum ad numeꝝ Fundamentū tangit̉ cuꝫ ff

j Secundi Libri dīcit. Ordo eſt multitudo celeſtiū ſpūum. ordo em̄ fundat̉ in bi dn̄r pͥncipatꝰ. Preſunt ēt demonibꝰ ⁊ bi dn̄r ptātes. ⁊ ſic pꝫ. natura. Cōplemētū ꝟo tangit̉ in hͦ ꝙ dicit. qͥ inter ſe aliqͦ mūe ordo ẜm dignitatē p̄lationū. qꝛ em̄ plus ē p̄ſidere angel̓ ꝙͣ hoī bus ⁊ bonis hoībꝰ ꝙͣ demonibꝰ. iō pͥmo dn̄ationes. ſcd̓o pͥncire gr̄e ſimilant̉. ordo em̄ ꝯplemētū bꝫ a gr̄a. Diſpoſitio media iio inter vtrūqꝫ notat̉ ī hͦ ꝙ dr̄. ſicut ī naturaliū donoꝝ ꝑticipatio patus ⁊ tertio ptātes enūerant̉ a Gre. ⁊ a Ber. Diuiſio aut ter ne ꝯueniūt. qꝛ meliora naturalia diſponūt ad maiora gratuitie bierarchie ex duplici rōne p̄aſſignata depēdet. Si em̄ terta. Ex p̄dictis notificant̉ tia bierarchia ſumat̉ penobis illa tria q̄ pͥus ꝓpo nes actionē mīſterialē ſic de hominibꝰ plꝰ ſaluari ꝙͣ cor ꝙ.ſ. hoīes aſſumunt̉ iuxta nu ſita ſunt ẜm deſcriptiōes triplex ē ordo angelicꝰ ẜꝫ ruit de angelis ſed non minuſ meꝝ ſtantiuꝫ. non lapſoꝝ. ſ ꝯueniētes qͣs facile eſſet ꝙ tripl̓r ꝯtingit deputari ita dicēs. Suꝑna hierl̓m ma¶ Nō eī iuxta numeꝝ eoꝝ qͥ ẜꝫ topicū calūniari. ⁊ dead regimē alteriꝰ vl̓ mini ter noſtra ciuitas dei nullaciceciderūt. ſꝫ eoꝝ qͥ ꝑmāſer̄t ho ſtruere ſꝫ omittēdū eſt qꝛ ſteriū. Quidā em̄ ſunt an ⁊valde paꝝ vtile ¶ Poſt h̓ uiū ſuorū numeroſitate fraumines ad btītudine admittūgeli ordinati ad regimen ad diuiſiōes ꝓcedenduꝫ dabitur. aut vberiori etiā copͥncipū et hi pͥncipatus. tur. Un̄ gre. Suꝑna illa ciui eſt. ſunt aūt diuiſiōes treſ Quidā ꝟo ad regimē mul tas ex angelis ⁊ hoībꝰ cōſtat. pia fortaſſe regnabit. Neqꝫ p̄notāde ad faciliorē extitudīs ⁊ hi dn̄r archāge em̄ numerum. aut ſctōrum ho ad quā credimꝰ tantos hūani plicationē diſtīctiōis an li. Quidā ad cuſtodiā pgeneris aſcēdere. quantos ilminū. aut immūdoꝝ demonū gelicoꝝ ordinū. Prīa ē hͦ ſone ſingularis. et bi dūr bierarchiaꝝ alia ſuꝑcele nouimus. in quorū locū ſucce lic contingit angelos remāſiſ angeli. Et ſic pꝫ ēt ordo ⁊ ſtis. alia celeſtiſ. alia ſub ſufficientia illoꝝ ordinū: dentes filij catholice matris. ſe. Sicut ſcriptum eſt in canti Deute. celeſtis. Scd̓a hͦ eſt Hieqꝛ plus ē p̄ſidere pͥncipi que ſterilis apparebat in terco. Deut̓onomij. Statuit ter rarchiaꝝ celeſtiū. alia ſu xxxij. ꝙͣ vni genti p̓nceps eī p̄ris. in ea pace de qua illi ceciminos populoꝝ iuxta numeꝝ Quidā ꝑior. alia media. alia infe eſt toti gēti. Et plus ē. de derunt. ſine vllo tꝑis termino angelorum dei. ¶ A quibuſdicūt ẜꝫ rior. ſiue ꝙ idē ē. alia epiputari ad cuſtodiā multi numerū phania. alia ypph̓ia. alia dam tamen putatur quod ho ꝑmanebūt. Sꝫ illoꝝ ciuiū nu tudinis. ꝙͣ ad cuſtodiā ꝑ lapſorū ypoph̓ia. Tertia hͦ eſt. qꝛ ſone ſingularis. ⁊ ꝑ iſtum mines reparentur iuxta numerus. ſiue qͥ eſt. ſiue qͥ fuit. ſiparin angelo ordo pͥme bierarchie trimodū diſtinguit ⁊ ordīat ue qͥ futurus eſt. in cōtemplamerum angelorum qui cecide pcula rū hoīeſ plex eſt.ſ. ſeraphin. cheru Diony. Si ꝟo accipiat̉ pe mitur. rūt. vt illa celeſtis ciuitas nec tione eiꝰ artificis eſt qͥ vocat reparā. bin. et throni. Ordo ſcd̓e nes oꝑationē vite actiue. Ro. iiij. li ſum ſuorum ciuium numero priue ea q̄ nō ſunt tāꝙͣ ea q̄ ſunt. Ec bierarchie ſil̓r triplex eſt dos. ſic ēt triplex eſt ordo ẜꝫꝗ nō pīe ẜꝫ btm̄ Dio. dn̄atiōes ptā tur. nec maiori copia regnet. ce aꝑte dicit nō minꝰ de hoībꝰ triplex ē miniſteriū. Aut git repen tes ⁊ v̓tutes ẜꝫ gre. ⁊ ber. em̄ mīſteriū ꝯſiſtit in ope ſaluari ꝙͣ corruit de angelis. Quod Auguſtinus ī enchi. jni dn̄ationes pͥncipatꝰ ⁊ ptā rando. aut in docēdo ⁊ in ſentire videtur. non aſſerens verut ſed plus non aſſerit. tes. ſil̓r tertie bierarchie docendo aut maiora. aut triplex ē ordo ẜꝫ dio. prin minora pͥmū eſt ꝟtutū. ſe 111 cipatꝰ. archāgeli ⁊ angeli. ẜm gre. ⁊ ber. ꝟtutes. archāgeli ⁊ an cūdum archāgeloꝝ tertiū angeloꝝ ⁊ pꝫ ordo. qꝛ plus eſt facere cit geli. Prīe diuiſionis manifeſta ē rō ⁊ ītelligētia. Qm̄ em̄ bie ꝙͣ docere ſiue dicere ⁊ reuelare maiora maius ē ꝙͣ reuelare mi xi rarebia nō eſt niſi in ſb̓a intellectualis. Hec aūt eſt triplex. dinora. ⁊ penes hūc modū ſumpſit diſtinctionē tertie hierarchie uina.ſ. angelica ⁊ hūana. iō triplex diſtīguit̉ hierarchia. ⁊ diGreg. ⁊ Ber. Ex his apparet rō haꝝ diuiſionū. apparet etiaꝫ uina d̓r ſuꝑceleſtis angelica celeſtis būana aūt ſubceleſtis. diuerſificatio inter Greg. ⁊ Diony. Qꝛ em̄ diuerſimode diſtin Scd̓e aūt diuiſiōis rō ⁊ manifeſtatio ē duplex. vl̓ ẜm ea q̄ eēn ctionē bierarebiaꝝ ꝯſiderauerunt iō diuiſiones ordinū in iptial̓r reſpiciūt bierarebiā. q̄ ſunt ordo. ſcīa ⁊ actio. vl̓ ẜm ſtatꝰ ſis diuerſimode aſſignauerunt. ſed cum vtrūqꝫ boꝝ ſimul non ⁊ officia. Si pͥmo mō ſic triplicē opꝫ eē bierarchiā. Unā penes poſſit eſſe verū. ſcꝫ ꝙ principatꝰ ſit de media hierarcbia ⁊ infiſcīam. ⁊ hͦ ē ſup̄ma. Alterā penes ordinē. ⁊ hͦ eſt media. Tertiā ma. ⁊ ſil̓ virtutes quin ꝯfundant̉ bierarchie ⁊ ordines. querit̉ ꝟo penes actionē. ⁊ hec ē infima. Prīa em̄ hierarcbia pͥncipaqd̓ iſtoꝝ ſit verius ⁊ cui magis innitēdum ſit. Et dd̓m ad hoc. liter attendit̉ penes ſcīam diuinā. media ꝟo penes potētiā or ꝙ magis innitēdum eſt dicto Diony. tū qꝛ ipſe didicit ſicut d̓r dinatā. tertia ꝟo penes actionē admīſtratiua. Si ꝟo ẜm ſtatū a paulo. ⁊ ita tradidit ſicut audiuit. tū qꝛ Gre. in ꝯfirmatione ⁊ officia. ſic ſil̓r oꝫ eſſe tres. Nā q̄dā eſt ſtatꝰ ꝯtēplatiuoꝝ: q̄dā eoꝝ que de hac materia dicit. ipſiꝰ autoritatē indicit. tū etiaꝫ actiuoꝝ. q̄dā p̄latoꝝ. Penes ſtatū ꝯtēplatiuoꝝ eſt bierarchia qꝛ ſicut ex p̄dictis pꝫ Diony. diſtinctionē bierarchiaꝝ ſumpſit ſup̄ma. penes ſtatū actiuoꝝ ē bierarchia īfima penes ſtatum penes ea q̄ ſūt ip̄is āgelicis ſpiritibꝰ ītrinſeca ⁊ eēntialia. ⁊ iō mediū.ſ. p̄latoꝝ aſſignat̉ hierarchia media. Tertie āt diuiſioſic ordines diſtinxit. ſicut bn̄t collocari in celis. Gre. ꝟo plus nis rō ⁊ exēplificato ex rōe ſcd̓e diuiſiōis hꝫ ortū. Qꝛ em̄ ſup̄penſauit oꝑa ⁊ officia. ⁊ ideo ſic diſtinguit ẜm ꝙ plus pōt vale ma hierarchia ẜm vtrūqꝫ modū accipiēdi attēdit̉ ī ſcīa ⁊ ſtatu re ad eruditionē noſtrā. nec vnus ꝯtradicit alteri. nec verbuꝫ cōtēplationis q̄ ꝯſiſtit in ꝯuerſione ad deū. iō cū ad ꝯuerſio alterius retractat ſed aliū modū diſtinguendi aſſignat. tū pro nem neceſſario reqͥrat̉ triplex actꝰ ⁊ triplex donū.ſ. tētionis. pter diuerſitatē conſiderationis in principio. tum propter dicognitiōis ⁊ dilectiōis. iō triplex ordo ibi ponit̉. Quātuꝫ ad uerſitatem conſiderationis in fine. ꝑfectā tentionē eſt ordo thronoꝝ ꝙͣtū ad ꝑfectā cognitionē ē D intelligentiā predictoꝝ ⁊ eoꝝ que magr̄ dicit in lr̄a ordo cherubin. ꝙͣtū ad ꝑfectā dilectionē ordo ſeraphin. ⁊ hoc vt via inqͥſitiua ꝓcedamus circa ordines angeloꝝ que pꝫ ex ſuis interp̄tationibꝰ. Qꝛ igit̉ tā pͥma rō ꝙͣ ſcd̓a ꝯp̄hēdit P Iruntur nouē. Primo querit̉ de ordinibꝰ in cōparatiōe hec tria. iō oēs tractatores in hac diſtinctione ꝯcordāt.ſ. Dio ad naturā ſubſtratā. Scd̓o in cōparatione ad cām completiny. qͥ diſtīguit hierarchias penes eēntialia. ⁊ Gre. qͥ diſtīguit uam. Tertio in cōparatione ad diſpōnem p̄ambulaꝫ. Quarto penes officia. Sil̓r ſubdiuiſio ſcd̓e bierarchie pēdet ex dupliquerit̉ ꝙͣtū ad noīationē. Quinto ꝙͣtum ad reparationē. Seci rōe p̄aſſignata. Dictū eī ē ꝙ ſcd̓a bierarchia vno mō accipit̉ xto ꝙͣtum ad prelationis euacuationē. Septimo ꝙͣtum ad nu penes ordinē ſiue ordinatā ptāteꝫ. hꝫ em̄ ſub̓a ordinari mediā merum. Octauo in cōparatione ad ſuū oppoſitum. Nono ⁊ vl te potētia. Perfectio aūt ꝟtutis ſiue potētie ꝯſiſtit in tribꝰ.ſ. timo in comparatione ad diſparatum. in p̄ſidēdo ⁊ penes hoc attendit̉ ordo dn̄ationū. In reſiſtēdo De ordinibus angeloꝝ in comparatio/ A M ⁊ penes hͦ ordo poteſtatū. Et in oꝑando. ⁊ penes hoc eſt ordo UVIIIO. j. ne ad naturā ſubſtratā. vtrum ſcꝫ angevirtutū. Et ordināt̉ hi ordines ẜm maiorē dignitatē ⁊ minorē li diuerſoꝝ ordinum ſint diuerſaꝝ ſpecieruꝫ per naturam. Et qꝛ plus ē p̄ſidere ꝙͣ repugnare. ⁊ repugnare ꝙ ꝑ ſe oꝑari poſſe ꝙ ſic videtur. Multiplicatio angelorū maxime manifeſtat di iō recte ſic ordinant̉ ordīes medie bierarchie a Dio. vt primo uinam potentiam ⁊ ſapientiā ⁊ bonitatem. ⁊ maior multiplica ponant̉ dn̄atōes. ſcd̓o ptātes ⁊ tertio ꝟtutes. Si aūt ſcd̓a hie tio ſpectat ad maiorē manifeſtationē. ſed maior eſt multiplica rarchia ſumat̉ penes ſtatū mediū.ſ. p̄latoꝝ. ſic ſil̓r tres bꝫ ortio q̄ eſt ẜm numeruꝫ ⁊ ſpeciem ꝙͣ que eſt ſolum ẜm numerum. dines ẜm triplicē p̄lationē angeloꝝ. Preſunt em̄ angeli angeſed ī angelis reperitur vtraqꝫ. ergo angelus differt ab angelo licis ſpiritibꝰ. ⁊ ibi dn̄r dn̄ationes. Preſunt ēt bonis hoībꝰ. et ẜm ſpeciem. ſed differunt maxime augeli diuerſoruꝫ ordinum. ergo

Diſtinctio ergo vr̄ ꝙ diſtinguant̉ ẜm ſpēm. ¶ Itē angeli diuerſoꝝ ordira angelicadebꝫ eſſe vna. Rurſus qm̄ illa ciuitas dꝫ eſſe vnita num magis differūt ꝙͣ angeli eiuſdē ordinis ī ſimplicitate qd̓ ⁊ ꝑfecte reſtaurata. iō dꝫ eſſe vna ⁊ he rōnes pn̄t aſſignari ſuo eſt pͥmū attributū. gͦ pari rōe ⁊ in ꝑſonalitatis diſtinctione. gͦ mo circa hoīes. ſi qͥs aūt vellet ꝑ hoc oſtēdere ꝙ hoīes ⁊ ange cū angeli eiuſdē ordīs ſaltem differāt nūero angeli diuerſorū li eſſent vniꝰ ſpēi dicemꝰ ꝙ angeli nō cōiungunt̉ hoībus vnita ordinū differūt plusꝙͣ numero. ſꝫ maior dr̄ia ꝙͣ ea q̄ eſt ẜm nute nature: ſꝫ obeqͥo bn̄ficētie. ⁊ hō ſil̓r angelo. qꝛ ille iſtū adiu merū nō eſt niſi ea q̄ eſt ẜm ſpēm. gͦ ⁊c. Si tu dicas ꝙ differunt uat iſte illū reꝑat. qd̓ n̄ eēt ſi eēt eiuſdē nature. ⁊ iō vtrūqꝫ cō magis aliqua dr̄ia accidētali. ſicut aqua diuerſoꝝ fontiū mauenit ciuitati ſuꝑne. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de magis ⁊ minꝰ. dd̓mꝓ gis ꝙͣ aqua eiuſdē fontis. Obr̄ ꝯͣ hoc. qꝛ magis differūt ī ſimꝙ intēſio ⁊ remiſſio ẜm ꝓprietates inſeꝑabiles nō variant ſpe plicitate eſſentie: ſꝫ ſimplicitas eſſentie nō eſt accn̄s angelocū ciem ꝑ ſe. ⁊ ſi aliqn̄ ꝯcomitent̉ diuerſitatē ſpēi in his formis q̄ nullo mō poſſit intendi ⁊ remitti in eodē angelo. ſꝫ eſſentialis ꝯcernūt diuerſaꝫ mixtionē elementoꝝ. q̄ attendit̉ ẜm qualita ꝓprietas. ergo facit eſſential̓r differre. gͦ ibidē qd̓ priꝰ. ¶ Itē tes actiuas. ſicut d̓r caliduꝫ in qͣrto gradu differre a calido in hoc vr̄ a ſil̓i. cū ſint tria gn̄a viuentiū.ſ. vegetabiliū. ſenſibiliū pͥmo. ſimpl̓r tn̄ loq̄ndo nō hꝫ veritatē. qd̓ pꝫ qꝛ maior eſt inten intellectualiū. in gn̄e eoꝝ que viuūt vita vegetabili eſt poneſio ⁊ gradus in gratijs ⁊ p̄mijs ꝙͣ ī naturalibꝰ ꝓprietatibꝰ ⁊ tn̄ re diuerſitatē nō ſolū ẜm numerū. ſed ēt ẜm ſpēm. ſicut in plānō differ̄t ſpē. ſꝫ ſolū accn̄te. nec valet ſi nō intendit̉ in eodē. gͦ tis. ⁊ ſil̓r in gn̄e eoꝝ q̄ participāt vitā ſenſibilē. ſicut in aīalibꝰ eſt eēntialis. ſicut nec de gl̓ia. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝑ ſil̓e de alijs: ergo pari rōne in bis q̄ participāt vitā intellectualē. ſicut ī an viuētibꝰ ⁊ de luīaribꝰ pꝫ rn̄ſio ꝙ nō ē ſil̓e. nec in re nec in rōne. gelicis ſpiritibꝰ ſi gͦ eſt ibi differētia ẜm ſpēm. cū maxime attē In re nō. qꝛ illa bn̄t diuerſas oꝑationes ſpecificas. nō ſic andatur angeloꝝ dr̄ia in diuerſis ordinibꝰ. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē ſicut cor geli. In rōne nō qꝛ illa ſunt ordīata ad diuerſas neceſſitates pora luminoſa ſua varietate decorant celū. ⁊ tn̄ ſunt oīa lumiangeli ꝟo oēs ad vnū pͥncipale. Rurſus ī vita ꝯtēplatiua vninoſa. ita angeli ſuo mō decorant empyreū. vn̄ dn̄r aſtra matu tas. ⁊ in actiua multiformitas. ⁊ hītatio angeloꝝ ē vniformis tina. Iob.xxxj. ſed celi luminaria differūt ſpecie nō nūero ſo⁊ p̄terea magis diſtāt ab vno ⁊ ſummo ⁊ ſumme. ergo ⁊c. lo: qꝛ bn̄t oꝑationes ⁊ imp̄ſſiones oīno diuerſas ⁊ ſpeciales gͦ i. Que ſit diſtinctionis ordinū principa ꝓ 6 pari rōne ⁊ angeli qͥ ſunt ornatus empyrei. ¶ Cōtra. Oē qd̓ ē UIEINIO. Cj. lis cā. vtrum ſcꝫ ſit a natura vel a gra ꝓcul ab origīe diſpargit̉: ⁊ qd̓ approximatur origini colligit̉ ⁊ tia. Et ꝙ a natura videtur per illud qd̓ dicit magr̄ in lr̄a. Suvnitur. ſicut pꝫ in numeris. pꝫ etiā in lumine ⁊ in alijs. ſꝫ ange periores ſunt qͥ natura ſunt magis ſubtiles ⁊ intelligentia am li ſunt ꝓximi cāe originali oīm.ſ. deo. gͦ debēt hr̄e vnitatē: ſed plius perſpicaces. ergo ſi ordo attendit̉ ẜm ſub ⁊ ſupra. videt̉ nō pn̄t vniri ẜm numeꝝ. gͦ debēt ẜm ſpēm cōpletā. ¶ Itē ꝯtin ꝙ ordo angeloꝝ ſit a natura. ¶ Item ſupra diſt. iij. in exordio git reperire ſpūalem ſiue rōnalē naturā ꝯiunctā ⁊ ſeparatā ſꝫ ſue conditionis alij ſuperiores alij inferiores dei ſapientia cō ꝯiuncta nō eſt niſi vniꝰ ſpeciei. gͦ nec ſeparata. Si tu dicas ꝙ h̓ ſtituti ſunt ſed quod habuerunt ab exordio ſue cōditionis eſt venit ex ꝑte corꝑis. hoc nihil eſt: qꝛ nō aīa ꝓpter corpus. ſꝫ cor eis naturale. ergo diſtinctio ordinum eſt in eis a natura. pus ꝓpter aīam. Et iterum. quid impediret corpora ẜm ſpeciē ¶ Item quecūqꝫ deus facit a primaria cōditione. facit in mo diuerſa fuiſſe facta ab initio. ſi cōgrueret ſpūs rōnales eſſe ẜꝫ do ſpecie ⁊ ordine. ita ꝙ iſta ſunt naturalia vnicuiqꝫ ergo noſpecies diuerſas. ¶ Itē angeloꝝ multitudo facta eſt ad illiꝰ biliſſimā creaturam: ſcꝫ angelicam a principio ſue cōditionis ciuitatis plenitudinē ⁊ decoreꝫ. ſed in illa ciuitate maxime at debuit facere in perfecto modo ſpecie ⁊ ordine. ſi ergo hoc eſt tenditur vnitas ⁊ nexus ⁊ conformitas. ergo cū conformitas a natura quod eſt eis ab initio inditū. ptꝫ ⁊c. ¶ Item gratie vnius nature faciat connexionē in charitate ⁊ ipſam adiuuet. gratūfaciens eſt vnire ⁊ aſſimilari. ſi ergo quod eſt principiū ꝓpter qd̓ etiā vt ſancti dicunt. deus voluit nō tm̄ hoīes facere vniendi nō eſt principium ordinis diſtinguendi. videtur ꝙ di ſimiles. ſed etiam omnes homines ex vno homine. ergo vide ſtinctio ordinū nō ſit a gr̄a. ſed eſt a gr̄a vel a natura. ergo ⁊c. tur ⁊c. ¶ Item angelica natura eſt caput vniuerſi. ergo cū ca ¶ Contra hoc obijcit̉ per diffinitionē ordinis quā magr̄ poput ſit ratione vnius ſpeciei. non vniꝰ indiuidui. ⁊ caput ⁊ ſta nit in littera. Ordo eſt multitudo celeſtiū ſpūum qui īter. ſe ali tus dꝫ eſſe in vno ſicut archa conſummata eſt in cubito. ergo quo munere gr̄e ſimilantur. ergo videtur ꝙ abſqꝫ munere gr̄e maxima dꝫ eſſe vnitas. ergo ⁊ ẜm ſpeciē. ¶ Item ruina angein angelis nō ſit ordo. ¶ Itē ſup̄mus oīm ordinū eſt ordo ſelica reparatur per hoīem qui eſt idē ſpecie: ſi ergo competēter raphin ſed ordo ſeraphin eſt ab eminētia dilectionis ⁊ chari⁊ congrue reparatur. videtur ꝙ oēs ruentes fuerunt vniꝰ ſpetatis. ergo prius ⁊ precipuus ordo eſt a gr̄a. ſi ergo oēs alij ex ciei: ſed quolibet ordine ſunt lapſi: ergo oēs eiuſdem ſpeciei. illo pendent. videt̉ ꝙ nullus ordo in angelis ſit ſine dono gra¶ Rn̄ dd̓m ꝙ circa hoc duplex eſt opinio ⁊ vtraqꝫ probabilis tie. ¶ Item throni dicūtur ſicut dicit Grego. quia tāta diuiUna eſt ꝙ in angelis eſt diuerſitas ẜm ſpeciē ⁊ etiam ẜm gene nitatis gratia replētur vt in eis ſedeat deus. ſi ergo deus non ra ſubalterna. vt hierarchia ſit quaſi vnum genus. et ordines dicitur ſedere nec inhabitare niſi per gratiā gratufacientem. tres faciāt ſpecies. ⁊ ad hoc ponendum moti ſunt. Tū propter ergo ordo thronoꝝ non eſt niſi a gratia. ergo pari ratione vidiuine bonitatis oſtēſionē. tum propter ſimile in alijs creatudetur de alijs. ¶ Itē deus nō prefert hoīem homini propter ris. tum etiā propter gradus repertos in ipſis angelis. Cum naturalia. ſed ꝓpter merita. ergo ſi diſtinctio ordinum eſt ẜm enim angeli eiuſdē ordinis aliquo mō ſe excedant. videtur ꝙ diuinā acceptationē. non eſt ẜm naturalia. ſed ẜm gratuita. angeli diuerſorū ordinū ⁊ bierarchiarum adeo ſe excedant ꝙ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ptꝫ ex diffinitione ordinis ſupra poſita or 8 etiā habeant in ſpecie. ⁊ in genere diuerſitatem. Alia poſitio ē do eſt a natura ⁊ eſt a gr̄a. ſed a natura tanꝙͣ a p̄ambula diſpo ꝙ angeli omnes ſunt eiuſdē nature. tū ꝓpter vnionē illiꝰ ciuiſitione. a gratia tanꝙͣ a completiua perfectione. hoc dico de il tatis. tum ꝓpter vniuerſi ꝑfectionē. Licꝫ aūt vtraqꝫ baꝝ poſilis ordinibus ẜm quos attendit̉ diſtinctio hierarchiaꝝ in ſup̄ tionū habeat ꝓbabilitatē. qꝛ tn̄ ꝑ ſcripturā nō īnoteſcit nobis mis ſpiritibus. ſicut manifeſte apparet ex officio ⁊ actiōe ⁊ no diuerſitas oꝑationū. Et videt̉ ꝙ illi qͥ aggreſſi ſunt hāc mate minatione ipſoꝝ ordinū. iuter quos p̄cipuus ordo eſt ordo ſe riaꝫ determīare ſicut Dio. Idiuīa inſpiratiōe cognouerint. et raphin qui noīatur ab ardore dilectionis. que non eſt in ange offm̄ ⁊ naturā ⁊ ipſi dicunt ꝙ oīa que ſunt oīm ordinū in omni lis cōſummata ⁊ perfecta niſi per gratiā ⁊ ideo concēdo ꝙ orbus reperiant̉. lꝫ magis excedenter in vno vr̄ magis theologi dinum principalis diſtinctio nō pōt eſſe a natura. ¶ Ad illud ca ⁊ probabilis poſitio: niſi occurrat manifeſta autoritas in ergo qd̓ obr̄ in ꝯtrariū de duplici autoritate magiſtri ꝙ ꝑ naꝯtrarium. ꝙ oēs angeli ſint eiuſdē ſpeciei. ſicut ⁊ oēs hoīes. turam alij alijs ſunt ſuperiores. dd̓m ꝙ hoc nō concludit ꝙ or ⁊ quēadmodū in hoībus ſunt gradus ⁊ ordines. ⁊ quo ad nadines ſint a natura ſicut a cā completiua quia non quelibet ſu turalia. ⁊ quo ad officia cōmiſſa ſiue dignitates. ⁊ quo ad graperioritas ⁊ inferioritas facit ordinē completū. ſed ea ſolū in tuita. ſalua tn̄ vnitate ſpēi. ſic intelligenduꝫ eſt in angelis. Un̄ qua ꝯſiſtit rerū ordinabiliū complementū ꝙͣtū ad officiū ⁊ ſta ꝯcedēde ſunt rōnes ad hāc partē inducte. ¶ Ad illud qd̓ obijtum. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ modus ⁊ ſpecies ⁊ ordo eſt a 1 citur de manifeſtatione. dd̓m ꝙ deꝰ nō manifeſtat bonitatē ni natura. equiuocatio eſt in ordine. ipſe em̄ loquitur ibi de ordi ſi ſaluo ordine ſapīe ordinātis mundū. ⁊ ſalua ꝓprietate natu ne quo creatura d̓r ordinata per comparationem ipſius ad fi re. ſil̓r ſalua ꝯdecentia ⁊ ꝑfectione ciuitatis ſuꝑne. Qm̄ igitur nem. ordo ꝟo angeloꝝ attenditur ẜm precellētiam ipſoꝝ ordicreatura cōpletior in mūdo dat ei ꝯſummationē. iō vna eſt in nabiliū inter ſe ⁊ hec completa nō eſt inter angelos natura cō ſpecie. Rurſus qꝛ ſupremū ⁊ optimū angeli qd̓ eſt deiformis ſimiles niſi ꝑ dona gratuita capacitatem nature complentia. intellectus vnus eſt nec hꝫ cōiunctionē cū inferiori. iō natu¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ gr̄a vnit. ergo ordines nō diſtinguit ft

Secundi. Libri. 4 ſiue. ꝑficit. dd̓m ꝙ eſt loqͥ de gr̄a ꝙͣtū ad habitū. ⁊ ꝙͣtū ad vſuꝫ diſpoſitionē neceſſitatis ⁊ ſic ẜm cōem opinionē eſt falſum. ex ⁊ ꝙͣtū ad ſtatū. Et ſi gr̄a gratūfaciens vniet ⁊ ꝯformet ꝙͣtū ad a doctoribus reprobatū. Tn̄ ẜm aliquoꝝ opinionē aliqn̄ poſibabitū qꝛ oēs babitꝰ gratuiti ſunt in oībus. diſtinguit tn̄ ꝙͣtū tum eſt tāꝙͣ verum. Rō aūt huiꝰ poſitiōis fuit iſta. Iſti em̄ po ad vſum ⁊ ordinat ꝙͣtū ad ſtatū ꝓ eo ꝙ vſus diuerſificant̉ ī di nebāt ꝙ gr̄a nō erat aliud ꝙͣ deꝰ ⁊ ꝙ charitas nō eſſet aliud ꝙͣ uerſis ⁊ ſtatus vnius in gr̄a eſt excellentior ſtatu alteriꝰ ⁊ hoc ſſ. ⁊ ꝙ intētio gr̄e vel charitatis nō erat niſi ẜm maiorē depueſt quod facit in bn̄tibus cōſimilē gratiā. ordinē ⁊ gradum. et tationē aīe ⁊ remiſſionē ꝯcupiſcētie. q̄ obſiſtit ne aīa poſſit pa hoc modo eſſe in angelis intelligendum eſt. fecte deo vniri. ⁊ iō ꝯcupiſcētia oīno extincta. aīa tm̄ vnit̉ deo De ipſis ordinibꝰ ꝙͣtuꝫ ad diſpoſitio ꝙͣtum eiꝰ pōt eleuari natura. ⁊ tātam d̓r hr̄e gratiā. ⁊ iō pone6 Queſtio. llj. nem p̄ambulā. ⁊ cū hec ſit natura liū bant ꝙ aīa final̓r q̄ meliora habebat naturalia maiorē habecapacitas ⁊ p̄cellētia. eſt qō̓ vtrū ẜm maiorē capacitatē naturet gratiā. Sꝫ huiꝰ poſitionis fundamētū improbatū eſt ī pri raliū dent̉ a deo maiora dona gratuita. Et ꝙ ſic vr̄ ꝑ illud qd̓ mo li. di. xvij. ⁊ āpliꝰ improbabit̉. jͣ. diſt. xxvj. Ip̄a aūt poſitio d̓r Mat. xxv. Dedit vnicuiqꝫ ẜm ꝓpriā ꝟtutē ꝯſtans eſt ꝙ loqͥt̉ de ſe improbabilis eſt ⁊ ꝯͣ bonos mores eſſe vr̄. dū tm̄ tribuit ibi de dono ſiue dato ſuꝑaddito nature. gͦ ſi ẜm virtutē natuei qui parū laborat ⁊ parū deo ſeruit ꝙͣtū ei qͥ magis. īmo pl̓ re dedit. videt̉ ꝙ ẜꝫ meliora naturalia. ſūt ⁊ maiora dona graſi maiora habeat naturalia. ⁊ ꝑſeuerat ī gr̄a. qd̓ oīno abſurdū tuita. ¶ Itē mgr̄ ſupra di. iij. qͥ natura magis ſubtiles ⁊ ſapīa eſt ⁊ ꝑ rōnes p̄cedentes improbatū. ⁊ iō ꝯcedēde ſunt rōes q̄ plus ꝑſpicaces creati ſunt. his maioribus gr̄e muneribꝰ p̄diti hoc on̄dunt. Ultima tn̄ rō nō cogit. qꝛ in diſtributionē gr̄aruꝫ ſunt. ⁊ bocip̄m dicit in lr̄a. gͦ vr̄ ꝙ maior gr̄a det̉ ẜm maiora na nec capacitas nature nec eiꝰ indigētia principal̓r penſat̉. ſꝫ di turalia. ¶ Itē ad hoc vr̄ eſſe rō materie diſpoſite ad formam uine p̄deſtinationis diſpoſitio ⁊ mēſura. ẜm quā partit̉ deꝰ mē ẜm em̄ ꝙ digniꝰ ⁊ melius diſponit̉. deꝰ nobiliorē dat formā. gͦ ſurā fidei. ſicut dicit apl̓us ẜm ꝙ in ſua p̄deſtinatione menſus cū naturalia ſint ſicut diſpōnes quedā ad gratuita. ꝙͣto quis eſt ei. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ in ꝯͣrium ꝙ dedit vnicuiqꝫʰ hꝫ meliora naturalia. tāto deꝰ dabit ei maiora dona gratuita. ẜm ꝓpriā virtutē. dd̓m ꝙ ſcd̓m dicit ibi ſolūmodo cām diſpo¶ Itē rō qͣre deꝰ nō dat hoī gratiā eſt. qꝛ hō nō accipit. gͦ cuꝫ nentem de cōgruo. Et iterū. ꝟtus ibi vocatur conatus cordis it ipſe ſit ſemꝑ prōptus ⁊ paratꝰ dona ſua liberaliſſime infunde qui nō ſolum dicit capacitatem. ſed etiā actualē preparatiore re. ⁊ liberalitas eiꝰ ſuꝑexcedat oēm capacitatē. vr̄ ꝙ de capanem. ⁊ iō autoritas illa nō cogit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de audei citate nature nihil dimittat vacuū. qn̄ qͥs plene ſe cōuertit ad toritate magr̄i ſil̓r dd̓m ꝙ ibi dicit diſpōnem de cōgruo. ⁊ ma i deū. ⁊ ſi hoc reſtat ꝙ qͥ maiora hꝫmnaturalia. cū maioris gr̄e ſit gis ꝯgruā diſpōnem dicit circa angelos ꝙͣ circa hoīes. de qui q capax. maiorē ēt hēbit gr̄am. ⁊ hoc vr̄ ſonare ꝟbū platōnis di bus loqͥtur mgr̄. Boni em̄ angeli qͥ ad deū ꝯuerſi ſunt ẜm hoc centis ꝙ dedit vnicuiqꝫ btītudini inqͣtū capax erat. ¶ Item plus ſe p̄parauerūt. ẜm ꝙ meliora naturalia habuer̄t. qꝛ quiſicut gr̄a eſt diſpō ad gl̓iam. ita bona natura ē diſpō ad gr̄am libet mouebat̉ in deū ẜm cordis conatū. cū nō bēret retardaſꝫ deꝰ ei qͥ hꝫ ampliorem gratiā. ampliorem dat gloriam: ergo tionē. nō ſic aūt ē in hoībus. ⁊ iō illa autoritas exponi dꝫ. amc ei qui babꝫ meliora naturalia. dat maiora gratuita. Si tu di pliari nō dꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ materie meliꝰ diſpoſite impͥrcas ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ gr̄a meret̉ gloriā nō ſic natura gratiā. obij mit deꝰ nobiliorē formā. dd̓ꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ materia diſponit̉ citur tunc. qꝛ qualiſcūqꝫ ſit cōparatio diſpōnis. hoc tn̄ verum ad formā naturalē diſpoſitiōe q̄ eſt neceſſitas. ſꝫ maior capaci uq ſiut. eſt qꝛ gl̓ia ꝑfecte cōplet naturā ita ꝙ nullus in ea remanet ap tas naturaliū nō diſponit ad maiorē gratiā diſpoſitiōe neceſx petitus incōpletus. ſi gͦ gl̓ia implet nature capacitatē. aut na ſitatis ſed ſolū ꝯgruitatis. ⁊ qꝛ diſpoſitio cōgruitatis multis xi tura magis capax magis bēbit de gl̓ia aut nō erit gl̓ificata. fi modis pōt impediri. ſiue per oppoſitū ſiue ꝑ maiorē ꝯgruitaliuce tem q̄ pōt ex aliqͦ accn̄te ſuꝑuenire in alio. iō illa rō nō conclu gͦ ẜm maiorē capacitatē nature ē maioritas gl̓ie. ⁊ ꝙͣtitas gl̓ie 11 rn̄det ꝙͣtitati gr̄e. gͦ ẜm maiorē capacitatē naturaliū attendit̉ dit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ hō nō hꝫ gratiā. qꝛ nō accipit. dd̓m ꝙ ꝓ 4 maioritas gr̄e. ¶ Itē finis īponit neceſſitatē his q̄ ſunt ad fiverū eſt: ſꝫ ex hoc nō ſeqͥtur ꝙ iō habeat gr̄aꝫ qꝛ accipit ſicut di nem. ſꝫ natura facta eſt ꝑꝑ gl̓iam nō ecōuerſo. ſi gͦ deꝰ p̄ſciens cit Anẜ. qꝛ in priuatiuis ⁊ ꝯͣdictorie oppoſitis nō tenet conſeſui tha ⁊ p̄deſtinatꝰ facit anima ad hoc ꝙ eā glorificet tantā dabit ei quentia in ipſo. ſed ecōuerſo. ⁊ ideo ſicut nō ꝯceditur ꝙ maioinust naturaliū capacitatē quātaꝫ ſcit ei eſſe daturū gloriā. aut ſi vl rem habeat gratiā. qꝛ accipit ſic nō eſt concedēdum ꝙ maiorē tra tribuatur. faciet aliqͥd fruſtra. qd̓ ſi hoc eſt falſum. reſtat habeat gratiā ex maiori capacitate. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ni ꝙ natura diſponit ad gratiā. dd̓m ſicut dicebatur ꝙ non eſt ſiᵐ ꝙˡ capacitas nature ⁊ ꝙͣtitas gl̓ie ſecū cōmenſurantur. ergo re dit idem qd̓ prius. ¶ Cōtra Eccl̓i. j. ẜm datum ſuū prebet illā mile qꝛ natura non ſic meretur gratiā. ſicut gratia gloriam. diligentibus ſe. ergo videt̉ ꝙ diſtributio ſapiētie ⁊ gratie nō ¶ Ad illud ꝟo quod ſubiūgitur ꝙ gloria perficit totā capaci tatem nature. dd̓m ꝙ ſicut forma perficit capacitatē materie.ᵐ penſatur ex parte ſuſcipiētis: ſed ex parte dei conferentis. ¶ Itē poſſibile eſt eū q̄ meliora hꝫ naturalia nihil br̄e de gr̄a non ſimpliciter: ſed ꝓut exigit diſpoſitio ſuperinducta. ſic glo ⁊ oī tempore vite ſue carere gr̄a. eū ꝟo qͥ habꝫ minora naturaria perficit naturā non ſimpliciter. ſed ẜm ꝙ exigebat gr̄a que lia abūdare in gr̄a. ꝙ ſi hoc verū ē. gͦ nō eſt diſpēſatio gr̄e ẜm prius li. ar. data erat. cū āt ſic perficitur. ſufficienter perfecta menſurā naturaliū. ¶ Itē deꝰ dat gratiā hoīẜm ꝙ ſe p̄parat eſt: qꝛ rectitudo iuſticie limitat appetitum nature vt non vlgͦ ſi bn̄s minora naturalia. freq̄nter ſe meliꝰ p̄parat ꝙͣ hn̄s ma tra appetat ꝙͣ gr̄a promeruit maxime cum plene ſufficiat qd̓ deus ſibi retribuit. ¶ Ad illud quod vltimo obijcitur ꝙ capa r iora. gͦ videt̉ ꝙ maiora ſuſcipiat dona gratuita ꝙͣuis minora habeat naturalia. ¶ Item qui meliora hꝫ naturalia frequen citas nature ordinatur ad gloriā final̓r dicēdum ꝙ ſic ordinatur a deo vt tn̄ preſupponat̉ diſpoſitio ex ꝑte volūtatis. vn̄ fiter remanet in ſtatu imꝑfectionis. qui ꝟo minora frequenter aſſumit ſtatū perfectionis ſiue religionis. ergo ſi maior ē gr̄a cut hō qui capax erat btītudinis. ⁊ ꝓpter btītudinē fctūs per deordinationē voluntatis deputatur eternis ſupplicijs ⁊ per in perfectis. ptꝫ ⁊c̄. ¶ Item gratia in nobis nullā potentiam dit gloriā. ſic hō qui maioris btītudinis capax eſt. qꝛ nō ex to ita pͥncipal̓r reſpicit ſicut arbitrij libertatē ſꝫ libertas arbitri tis viribus ſuis ſe diſponit ad gr̄am minorē aſſequit̉ gloriā qͥ equal̓r eſt in oībus. gͦ ſi maior eſt gr̄a in vno ꝙͣ in alio. nō eſt a aſſequatur alius minoris capacitatis qͥ magis ſe diſponit ad natura. ſꝫ magis a diſtributiōe diuina. ¶ Ite diſtributio gr̄e dei procedit ex viſceribus pietatis ⁊ mīe. ſed mīe eſt magis cō gratiā. Nec ſequiturꝙ aliquid ſit ibi fruſtra. qꝛ ex hoc oſtendit deus quātum poſſit gr̄a ſuper naturā. verum tn̄ hoc in bopati ei qui magis miſer eſt ceteris paribus. ⁊ qui magis indinis angelis non habet inſtātiam. cum enim ex totis viribus get. ſi ergo qui hꝫ minora naturalia magis indiget ſuſtentari a gr̄a ꝙͣ qui habet meliora. ergo vbi nulla merita vel demeriſuis ſe diſpoſuerunt ad gratiā ẜm ꝙ habuerunt meliora naturalia. data ſunt eis maiora gratuita. ta precedunt. deus ei qui minora hꝫ naturalia debet dare ma De ordinum nomīatione. ſuper qd̓ 6 iorem gratiā. gͦ diſtributio gr̄e nō eſt p̄ciſe ẜm maiorē capaci.j Queſtio. liij. dicit Srego. ꝙ vnuſquiſqꝫ ordo ab tatem nature: ſed ẜm beneplacitū pietatis diuine. ¶ Rn̄. ad eo denominatur quod plenius accepit in munere. Obijcit at predictoꝝ intelligentiā eſt notādum ꝙ gratiā dare ẜm maiocōtra hoc qꝛ quod non contingit cognoſcere non contingit nō rem capacitatē naturaliuꝫ poteſt intelligi tripliciter. Aut ita minare: ſed angelici ſpiritus ſunt nobis ignoti. ergo ſunt inꝙ hoc quod eſt ẜm dicat efficaciā cauſalitatis. ⁊ ſic ẜm oēs fal nominabiles. Si tu dicas ꝙ ip̄i ſe nobis notificāt dū reuelat̉ ſum eſt. qꝛ naturalia nō ſunt cā gr̄e. Aut ita ꝙ dicat diſpoſitio tunc ex hoc ſequit̉ ꝙ vno ſolo nomine debeāt nominari ſic emi nem ꝯgruitatis. ⁊ ſic vbi nō eſt obſtaculū ẜm oēs verū eſt. qꝛ nominamus ſicut cognoſcimꝰ. ergo per reuelationē cognoſcinaturalia bona de cōgruo diſponūt ad gr̄am. Aut ita ꝙ dicat mus

Diſtinctio l mus. oēs debemꝰ noīare ⁊ dicere reuelatores. gͦ nō eſt ibi pore pleniꝰ inquā reſpectu īferioꝝ. niſi donū illud ſit tante digni nere noīm diſtinctiones. ¶ Itē a digniori dꝫ fieri denoīatio. tatis ⁊ excellētie ꝙ ab eo debeat denoīari aliqͥs ordinū ſupeſꝫ charitas eſt excellētiſſimū donū qd̓ eſt in angelis gͦ oēs dn̄t rioꝝ. ſicut pꝫ. qꝛ ordo cherubin pleniꝰ accepit charitatē quā adenoīari a charitate. gͦ oēs debēt dici ſeraphin. Ite oīa dona liquis iuferioꝝ ordinū. ab ip̄a tn̄ nō denoīatur. qꝛ cum ſit doſunt oībus cōia. ſicut dicit Grego. ⁊ mgr̄ in lr̄a. ſed denoīatio num precellētiſſimū. excelletiſſimo ordini appropriat̉. His viangelicoꝝ ordinū fit a donis gratuitis. gͦ oīa noīa eoꝝ dn̄t eē ſis facile ē rn̄dere ad obiecta. ¶ Ad illud em̄ qd̓ obr̄ ꝙ nō ſint cōia quēadmodū ⁊ dona. ¶ Itē ſi vnuſꝗͥſqꝫ ordo denoīat̉ ab 24 noti. dd̓m ꝙ verū eſt de cognitione q̄ eſt ꝑ acqͥſitionē: ſꝫ nō de eo qd̓ pleniꝰ accepit in munere. ⁊ ſup̄mus ordo oīa dona gr̄aꝝ cognitione q̄ eſt per reuelationē. qual̓r cognouit btūs Pau. ⁊ pleniꝰ accepit ꝙͣ ordines inferiores. ergo dꝫ denoīari ab omībtus Iob. euāgeliſta. ⁊ iō ipſi potuerūt denoīare ⁊ alios eru bus donis. ergo habebit noīa oīm ordinū ſicut dona. ¶ Iteꝫ dire ſicut Pau. erudiuit diony. Oīm tn̄ angeloꝝ noīa ſumpta ſi d̓r ordo denoīari ab eo ꝙ pleniꝰ accepit in munere aut exceſ ſunt de ſacra ſcriptura. ſicut ſeraphin de Eſa. vj. cherubin de ſus plenitudinis notat̉ reſpectu alioꝝ ordinū. aut reſpectu apsͣ. ⁊ de alijs locis ſcripture. throni. de Dan̄. vij. dn̄atiōes. pͥn lioꝝ donoꝝ. Si reſpectu alioꝝ ordinū. cū ergo ordo inferior in cipatus. ptātes. ꝟtutes. ex diuerſis locis epl̓aꝝ pauli. Angeli nullo dono aliquē ſuperioꝝ ordinū excellat. a nullo dꝫ denoīa ⁊ archāgeli tā ex no. ꝙͣ ex vete. teſt. diuerſis locis. Qm̄ igit̉ ſa ri. Si ꝟo d̓r reſpectu alioꝝ donoꝝ. tunc aut dona angelorum cra ſcriptura fuit diuinitus inſpirata nō humanitus adinuen erunt inequalia. aut a nullo fiet denoīatio. ſed dona gratiarū ta īpoſitio noīm angeloꝝ potiꝰ fuit ex dei reuelatiōe ꝙͣ ex hūa in eodē ſunt equalia ſicut infra patebit in tertio. ergo a nullo na inueſtigatione. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ denoīatio dꝫ fieri a di 15 donoꝝ poteſt denominari inferior ordo. ¶ Item in imagine gniori. Dicēdum ꝙ nō ſolū hoc attendendum ꝙ denoīatio rei reformata. dilectio adequatur cognotioni. ergo ſi ordo cheru fiat a digniori. ſed etiā ꝙ nomen qd̓ pluribus conuenit attribin denominat̉ a plenitudine ſcientie. erit in eo ſil̓r plenitudo buatur digniori ⁊ ideo ꝙͣuis oēs ordīes a dono charitatꝭ ⁊ ar dilectiōis gratuite. ergo nomē cherubin ⁊ ſeraphin eidē ordi doris denoīari poſſent. qꝛ tamen donū illud in ſupremo ordini angeloꝝ dꝫ attribui ⁊ non alijs. ¶ Item cū ordo cherubin ne precellit. ſolus ille ordo ab eo debet denoīari. ¶ Ad illd̓ qd̓ denominetur a plenitudine ſciētie. aut denoīatur a plenitudi 26 obijcitur ꝙ omnia dona omnibus ſunt cōmunia. dicēdum ſine ſcientie aut reſpectu inferioꝝ. aut reſpectu ſuperioꝝ. Non cut ſupra tactum fuit. ⁊ ſi ſit in donis cōitas ꝙͣtum ad habitū reſpectu inferioꝝ: qꝛ talis in eis non eſt nobiliſſima cognitio. eſt tamen diſtinctio ꝙͣtum ad ſtatum. Denominatio autem nō Denominatur ergo a cognitiōe reſpectu ſuperioꝝ. ſed hec coſolū reſpicit ſub̓am babitus: ſed etiā p̄cellentiā ſtatus. ¶ Ad gnitio eſt ſapiētia. ergo denoīatur a plenitudine ſapīe. ſed ſaillud qd̓ obr̄ ꝙ ordo dꝫ denoīari ab eo munere qd̓ pleniꝰ acce7 pientia eſt excellētiſſimū oīm donoꝝ. ergo cherubin denoīat̉ pit. dd̓m ꝙ hoc nō eſt intelligendū de oī eo quod pleniꝰ acceab excellentiſſimo dono. gͦ videt̉ ꝙ ſit ordo ſup̄mus. vel ꝙ dipit: ſꝫ de eo qd̓ pleniꝰ accepit. ⁊ eſt in ipſo digniſſimū. maxime gnior ordo nō denoīetur a digniori noīe. ¶ Itē cū angeli baſi ille ordo ſit ordo digniſſimꝰ. ⁊ ſi ordo ſit īmediate ſeq̄ns illū beant quedā noīa que ſunt eis ꝓpria. quedā que ſunt cōia. q̄debet denomīari ab eo quod immediate ſequitur precellētiſſi dam que ſunt propria ⁊ pn̄t eſſe cōia. querit̉ que ſit iſtoꝝ noīm mum donū. ⁊ ſic conſequenter deſcendendo vſqꝫ ad infimū et īt rō ⁊ differētia. ¶ Rn̄. ad hoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ anſic ptꝫ reſpōſio ad hoc ⁊ ad ſequens. quoniā ſupremus a ſupre geli denoīari pn̄t per ea q̄ ſunt eis naturalia. noīari etiā pn̄t ꝑ mo debet denominari. quia illud digniſſimuꝫ eſt ⁊ pleniſſime ea q̄ ſunt eis gratuita. noīari etiā pn̄t ꝑ aliqͣ q̄ quodāmō ſunt accepit infimus ꝟo ab infimo dono. qꝛ cum in omībus exceda eis naturalia. quodāmō gratuita. Si denomīat̉ per ea q̄ ſunt tur ab alijs nomen ſumptū a dono vltimo ſibi debet relinqui. eis naturalia. cū eoꝝ natura nō innoteſcat nobis in ſingulari. nō qꝛ illud plenius alijs poſſidet. ſed qꝛ alij denominati ſunt ſed in cōi habent nomīari noībus cōibus ſumptis a natura et ab eo ꝙ pleniꝰ poſſidebāt. Et ex hoc ꝯſequēter factū eſt vt informa cōmuni. ⁊ hoc dupl̓r vel a cōmuni remoto. ⁊ ſic dicūtur fimus ordo denoīaret̉ ab infimo dono. Et ſi obijcit̉ ꝙ vnū do celeſtes eſſentie. vel a cōi propinquo ⁊ ſic dicūtur celeſtes ſpinum nō eſt excellētius altero. qꝛ dona ſunt equalia. dd̓m ꝙ et ritus. Si aūt denominentur ẜm dona gratuita. ſic qꝛ in ipſis ſi ſint eqͣlia intēſiue. nihilominꝰ eſt tn̄ in eis p̄rogatiua alicuiꝰ differēter babēt ſtatū ⁊ gradū. ⁊ ita diſtinctionē ſic per illam excellētie. ſicut charitas ab apl̓o d̓r maior eē fide ⁊ ſpe. ¶ Ad bn̄t ordines noīari noībus ꝓprijs. ꝓprijs inquā. ſiue reſpectu illud qd̓ obr̄ vbi maior eſt cognitio maior ē dilectio. Dicendū 18 demonum. ſiue reſpectu alioꝝ ordinū ſicut dicuntur ſeraphin ꝙ verū ad minus in gl̓ia. Unde ſicut in ſeraphin eſt maior ple ⁊ throni. Si autē fiat denominatio ab bis que poſſunt eſſe na nitudo dilectiōis. eſt amplior plenitudo cognitionis. nec che turalia vno modo accipiendo. ⁊ alio mō accipiendo gratuita. rubin dn̄r. qꝛ ſit in eis amplior plenitudo cognitionis ſimpl̓r: ſic nomina poſſunt eſſe cōmunia ⁊ propria. nomina inquā com ſed reſpectu inferioꝝ ordinum. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ 2munia bonis ⁊ malis. ⁊ ꝓpria bonis. ſicut principatus ⁊ potedonum ſapiētie eſt excellentiſſimū dicēdum ꝙ ſapientia ẜm qͣ ſtates. que ſi dicātur a naturali proprietate cōueniunt demoeſt donum excellētiſſimū eſt dicta a ſapore nō a ſapere. ⁊ ita in nibus. ſi ꝟo a dono gratuito. cōueniunt ſpiritibus ſanctis vel cludit charitatē. ſed ſapientia ſiue ſcientia a qua denominat̉ cōia omnibus ordinibus. propria ꝟo aliquibus. ſicut angeli ⁊ cherubin nomīat cognitionē dei. que ⁊ ſi ſit nobiliſſima cogni virtutes. Si em̄ dicantur a naturalibus donis. vtpote a limtio ⁊ ordinata ad affectionē. ⁊ ideo poſſit dici ſapientia. nō tn̄ pitudine ſcientie. ⁊ fortitudine potentie. ſic qꝛ hec duo ſunt in eſt ita nobilis vt dilectio a qua eſt ſapor. ⁊ ideo in illa rōne in oībus omnes poſſunt dici angeli. ſcꝫ habiles ad reuelādum. nomine ſapientie fit equiuocatio. ¶ Ad illud ꝟo quod vltimo oēs etiā virtutes. id eſt fortes ad operādum. Si autē dicant̉ queritur iam ptꝫ reſponſio ex predictis. a dono gratie ẜm ꝙ ſunt ad hec officia ſpecialiter deputati ſcꝫ De ordinū reꝑatione. ⁊ queritur vtruꝫ E g I ad myſteria reuelada ⁊ miracula facienda. ſic ſunt quorūdaꝫ UEIIIO. V. ad ſingulos ordines āgeloꝝ fiat aſſum ordinum nomina propria. ¶ Ex his igitur colligitur ꝙ deno ptio ſaluādoꝝ. Et ꝙ ſic videtur. Quia ſuper illud psͣ. Conſtiminatio angeloꝝ ꝙͣtum ad nomīa propria ſingulis ordinibus tuēs eos principes ſuper omnem terrā. dicit glo. Elegit pauſumpta eſt a donis gratiaruꝫ ẜm diuerſos ſtatus ⁊ gradus in peres vt exaltaret ad ordines celi qui fiūt ex hoībꝰ ⁊ angelis. quibus diſtinguūtur ⁊ ordinantur ſicut predictum eſt. In mo ¶ Itē ſuꝑ illud Ioſue.j. omnē locum quem calcauerit pes ve do aūt accipiendi nomina iſta tria ſunt notāda. Primū quidē ſter ⁊c. dicit glo. Si diabolum vincere potuero. ⁊ meruero vt ꝙ vnum donū dignius. eſt altero. ſic charitas dicitur eſſe do deus cōterat eum ſub pedibus meis. ꝯſequenter locū eius in num excellens inter alia. Scd̓m ꝟo eſt ꝙ ordo ſuperior in omī celo habebo. ergo ſi diabolus fuit de excellentiſſimo ordine ſi bus donis excellit inferiores. Tertiū ꝟo eſt ꝙ denoīatio debꝫ cut ſupra monſtratū fuit diſt. vj. videtur ꝙ homo poſſit aſcenfieri a digniori. Scd̓m hoc igitur cū. ix. ſint ſtatus in quibus dere ad ſupremū ordinē angeloꝝ. ¶ Item ruina angeloꝝ reordines angelici habeāt diſponi ẜm differentē gratuitoꝝ preſtaurāda eſt aut ſuꝑna ciuitas remanebit imꝑfecta ſed nō recellentiā. ordo ſup̄mus vendicat ſibi nomen a digniſſimo doſtaurat̉ ex angelis. qꝛ caſus angeloꝝ eſt irreꝑabilis. gͦ reſtauno ⁊ ſtatu ordo ſequēs a dono ⁊ ſtatu magis accedēte ad ſum rabit̉ ex hoībus bonis. ¶ Item diſtinctio ordinū pͥncipal̓r ve mum. ⁊ hec eſt plenitudo ſciētie. ⁊ ſic de alijs deſcēdendo vſqꝫ nit ex donis gratiaꝝ. ſed in via videmus ꝙ aliqui aſſimilātur ad infimū. Unde in denoīatione cōſideratur duplex exceſſus ſeraphin vſu gr̄e. aliqͥ cherubin. ⁊ ſic de alijs. ergo ſi deꝰ retri⁊ doni ad donū. ⁊ ordinis ad ordinē. ⁊ iſtud vult dicere greg. buit vnicuiqꝫ ẜm ꝙ meruit videt̉ ꝙ ad diuerſos ordines ange ꝙ vnuſqͥſqꝫ ordo eiꝰ rei cenſet̉ noīe quā pleniꝰ accepit in mune loꝝ hoīes debeāt aſſumi. ⁊ ex eis angeloꝝ ordines reſtaurari ff iij

Libri Secundi. ¶ Cōtra. maior eſt vnitas in ſuꝑna hierl̓m ꝙͣ in eccl̓ia militāte latioque eſt in ordine reſpectu ordīs euacuet̉ poſt iudiciū. Et ſed nūc in via ordo hoīꝫ nō admittit intra ſui vnitatē diuerſuꝫ ꝙ ſic vr̄. j. Coꝝ. xv. Cū euacuauerit oēm principatū. ptātem ⁊ in natura. gͦ vr̄ cū hō differat ſpē ab angelo. ꝙ ex angelis ⁊ hoī virtutē. ergo in die iudicij pͥncipatus ⁊ poteſtates ⁊ virtutes bus nō dꝫ fieri vnꝰ ordo. ¶ I ē ſicut ordo notat quādā dr̄iam euacuabunt̉. ¶ Item ſupra diſt. vj. capitur. Et ſicut inter bointer eos qͥ ſunt ordinū diuerſoꝝ. ſic ponit quādā ꝯuenientiaꝫ nos ꝙͣdiu durat mundus angeli angelis demones demonibꝰ inter eos q̄ ſunt eiuſdē ordinis qd̓ pꝫ ex ip̄a diffinitione ordīs homines hominibus preſunt: ſed in futuro euacuabitur omīs ſed plus differt hō ab angelo ꝙͣ differat ordo infimꝰ a ſup̄mo. prelatio. ¶ Item noīa ordinū accipiuntur penes officia mini ſi ergo angelus ſuꝑioris ordinis ⁊ infimi nō pn̄t in eodē oldiſtrandi vt in pluribus. maxime in his que ſubijciuntur. ergo ne collocari. multominꝰ de hoībꝰ ⁊ angelis idē ordo integrari cū ceſſabit miniſteriū ceſſabit ſubiectio. ergo ⁊ ceſſabit prela¶ Itē corpꝰ nūqͣ ſublimat̉ ad dignitatē ſpūs. gͦ nūqͣ dꝫ ibidē tio. ¶ Item p̄latio ordinis ad ordinem eſt ẜm actū illuminan collocari corpꝰ humanū vbi collocat̉ ſpūs angelicus. cū ſemꝑ di ⁊ purgādi ⁊ perficiēdi. ſed poſt iudiciū erit ſtatus in cōple ſit minꝰ dignū ꝙͣtūcunqꝫ gl̓ioſum. ſi ergo qͥ cōueniūt in ordine tione ſcientie ⁊ gratie. ergo nō erityltra illuminatio purgatio ꝯueniūt in ſediū collocatōe. vr̄ ex hoībꝰ ⁊ angelis eūdcm ordi ⁊ perfectio. igitur nec aliqͣ in ordinibus prelatio. ¶ Ad oppo nem ꝯſtare nō poſſe. ¶ Itē angelus in naturali capacitate ex ſitū. Precellētia ordīs ad ordinē ē ẜm maioritatē ⁊ mīoritatē cellit aīam. ſꝫ gr̄a data eſt angelis ẜm ſue nature capacitatem gratie. ergo ſi quātitas gratie in angelicis ſpiritibus non mu ſicut ſupra dictū fuit ⁊ mgr̄ dicit in lr̄a. gͦ cū nō poſſit dari gr̄a tatur. precellentia ordinis ad ordinē non tollitur nec euacuaaīabꝰ ſupra ſuā capacitatē. nunꝙͣ pn̄t aīe ⁊ angeli in granitis tur. ¶ Item angeli ſtatim vt cōfirmati ſunt. beati effecti ſunt zo adequari. gͦ nec ex eis idē ordo ꝯſtitui. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ inbeatitudine perfecta. ergo nihil remāſit in eis qd̓ eſſet ex partelligentiā eſt notandū ꝙ ſicut p̄dictū fuit ad ꝑfectionē ordite. Sed prelatio ordinis ad ordinē fuit in eis. ergo nō fuit ex nis duo ꝯcurrūt.ſ. natura ⁊ gr̄a. Natura tanꝙͣ fundamentū ⁊ parte: ſed nihil euacuatur niſi qd̓ ex parte eſt. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē pul⁊i diſpoſitio. gr̄a ꝟo vt cōplementū ⁊ conſummatio. ¶ Et qꝛ alichritudo conſiſtit in ordine. ⁊ ordo in precellentia. vniꝰ ad alquid tunc d̓r̄ eſſe ẜm quid qn̄ eſt in ſola diſpōne. tūc eſſe ſimpl̓r terum. ⁊ precellentia ponit prelationē ordinis ad ordinem. er qn̄ eſt in ſua ꝑfectionē. cū demones ⁊ angeli in naturalibꝰ cōigo ſi ab angelicis ſpiritibus tollitur prelatio. tollit̉ ⁊ pulchricent. d̓r aliqn̄ demones fuiſſe de diuerſis ordinibꝰ angeloꝝ ꝙͣtudo. ¶ Item ſicut ſummus ordo denoīatur ab eo qd̓ eſt ſibi uis nunꝙͣ plene fuerint in aliquo ordine. vn̄ hoc intelligit̉ ẜm inſeparabile. ſic medij ⁊ infimi. ſed ſeraphin nunꝙͣ definit eſſe quid nō ſimpl̓r. Qꝛ v̓o hoīes pn̄t ad eminentiā gr̄e ⁊ gl̓ie in qͣ ſeraphin. ergo nec principatus deſinit eſſe principatus. ergo ſunt angeli eleuati pōt ex hoībus ⁊ angelis idē ordo cōſtitui nunꝙͣ deſinet principari. ergo nō ceſſabit ibi prelatiōis ordo. qꝛ ꝙͣuis nō ꝯueniāt in natura. aſſimilant̉ tn̄ ⁊ equātur in hac ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā eſt notāduꝫ ꝙ tripliciter alize gr̄a. ⁊ ꝑ hunc modū reparat̉ angeloꝝ ruina. Et ſi tu obijcias quid dicitur preferri alteri. Aut per modum excedentis ſoluꝫ ꝙ nō pōt eſſe ꝯformitas in ꝑfectione vbi nō eſt ꝯuenientia in ſicut prefertur aurū argento. Aut per modū excedentis ⁊ inunti pambula diſpōne. dd̓m ꝙ hoc non hꝫ locū in ꝓpoſito. qꝛ illud um fluentis ſicut p̄fertur celeſtis natura elemēto. aut ꝑ modū im verbū eſt de diſpōne neceſſitatis nō aūt in diſpōne ſolius con perātis ſicut prefertur dn̄s miniſtro. ¶ Ad rōnem aūt ꝑfecte 37 gruitatis. Concedendū eſt gͦ ꝙ ſicut de ſingul̓ ordinibꝰ aliqui lum p̄lationis iſta tria ꝯcurrūt. vt qui p̄fertur natus ſit eū cui pre ceciderūt. ſic etiā ſinguli angelici ordines ꝑ hoīes reſtaurant̉ fertur excedere. ⁊ in ipſum aliquo mō influere. ⁊ eidē precipeſicut pͥme rōnes on̄dunt. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariuꝫ ꝙ re. hoc mō eſt nunc in p̄latione que attendit̉ inter ordinē ⁊ orad vnitatē eccleſiaſticā nō admittit hō rem alteriꝰ ſpeciei. didinem in hierarchijs angelicis. ⁊ etiā in hierarchia eccl̓iaſticēdum ꝙ nō eſt ſil̓e: qꝛ nullū aīal inuenire pōt hō ſibi ſil̓e in cō dns ca. In angelis cm̄ ordo q̄ ordini p̄fertur excedit in naturaliformitate rōnis. hō autē ⁊ angelus in participatione cōicant bus ⁊ gratuitis. etiā quodāmō influit purgādo. illuminādo ⁊ rōnis. ⁊ qd̓ plus eſt in deiformitate gl̓ie. ⁊ ideo nō poſſunt in perficiendo ⁊ etiā miniſteria cōplenda iniungit. Cū ergo que eādem ſocietatem ⁊ eiuſdeꝫ ſocietatis ordinem conuenire. cū ritur vtrū ceſſet prelatio ordinis ad ordinē. dicēduꝫ ꝙ ſi intel maior ſit vnitas volūtatum ꝙͣ facierum. ⁊ plus facit ad vnita ligatur de prelatione quātum ad primā ꝯditionem.ſ. rōne extem pacis ⁊ ſocietatis ⁊ ordinis ꝯſeruadā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ceſſus nō euacuabitur. ſed manebit. qꝛ ordo excedit ordinē tā ꝙ plus differt hō ab angelo ⁊c. dd̓m ꝙ verū eſt de difformitain gratuitis ꝙͣ in naturalibus. ita poſt iudiciū ſicut ⁊ nūc. Si te que opponit̉ vnitati nature. ſed nō eſt verū de difformitate aūt intelligat̉ rōne duoꝝ ſequentiū.ſ. rōne p̄ſidentie ⁊ influen que opponitur vnitati gr̄e in ſtatu ⁊ dignitate. vnitas aūt ordo ⁊ imperādo ſic ceſſabit ⁊ euacuabit̉. qꝛ illuminatio quā d̓r dinis plus reſpicit hāc ꝙͣ precedentē. ⁊ ideo illud non valet. recipere angelus ab angelo. ⁊ imperiū. ſi quod eſt ibi. attēdi¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ corpus nō ſublimat̉ ad dignitatē ſpūs. tur per cōparationē ad nos quibus miniſtrāt nō per cōparadd̓m ꝙ verū eſt. ſꝫ tn̄ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ nō debeat locari cum tionem ad deum in quo quieſcūt. ⁊ beatitudinis cōpletione ꝑ angelis. Sicut em̄ in ſtatu vie ⁊ meriti aīa ſequir̄ locū corꝑis fecte illuminant̉. ⁊ ẜm viā hanc ꝓcedunt rōnes ⁊ autoritates ⁊ in terra habitat cū ſit nata eſſe ſurſum. ſic ecōtra in ſtatu paoſtendētes ꝙ poſt iudiciū ceſſabit prelatio ordinis ad ordinē nia trie ⁊ p̄mij corpꝰ ſequit̉ locū ſpūs. ⁊ ibidē erit vbi natus eſt eē Sic em̄ dicit magr̄ ⁊ apl̓us ꝙ deus euacuabit prelationē euaipſe ſpūs. nō ꝓpter ſe: ſed ꝓpter eum cui coniungit̉. ⁊ ideo in cuando ptātem ⁊ pͥncipatū. dū em̄ tolletur miniſteriū tolletur ciſdē ſedibus locatur cū angelicis ſpiritibus ad quoꝝ digniſubiectio ⁊ imperiū. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ ꝙ prelatio ortatē ꝑ gr̄am eſt hūanus ſpūs ſublimatus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ dinis ad ordinē attenditur in precellētia naturaliū ⁊ gratuiꝙ angelus hꝫ capacitatē maiorē ꝙͣ aīa. dd̓m ꝙ rō illa calūnia torum. dicendū ꝙ hec nō eſt tota cauſa. vnde ſi ex hoc arguat bilis eſt. ⁊ ꝙͣtū ad maiorē. ⁊ ꝙͣtū ad aſſumptionē. Quāuis em̄ ab inſufficiēti arguit. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ angeli beatiꝫ. angelus excedat aīam in naturalibꝰ ẜm cōparationē creature beatificati ſunt ꝑfecte. dd̓m ꝙ lꝫ ex parte virtutis cōtemplaad creaturā. tn̄ ẜm cōparationē ad trinitatē ſummā cuius eſt tiue ꝑfectā ſint beatitudinē aſſecuti. ⁊ ex illa parte nihil ſit in imago tam angelus ꝙͣ aīa non opꝫ eſſe precellentiā. cū magis eis ex parte. ſunt tn̄ adhuc viatores rōne miniſterij. nā ꝙͣtum videamus humanā naturā exaltatā ꝙͣangelicā. Tum per graad illā vim vt ſupra dictū fuit ſunt in ſtatu merendi. ⁊ ideo ad tiam vnionis in xp̄o. Tū etiā per gratiā cōprehenſionis in vir huc aliquid habēt quod euacuabitur poſt diē iudicij. ¶ Ad il gine beata. Sed eſto ꝙ ſi adhuc iſta ꝓpoſitio haberet verita lud quod obijcitur ꝙ pulchritudo cōſiſtit in ordine. dd̓m ꝙ ve tem. adhuc remaneret in aſſumptione dubietas. Cuꝫ em̄ d̓r ꝙ rum eſt. nā ſicut ab angelis nō tolletur pulchritudo. ita etiam angeli ſuſceperunt gratiā ẜm capacitatē naturaliū nō eſt ītelnec tolletur ordo. ſed ex hoc nō ſequit̉ ꝙ nō tollat̉ prelatio. qꝛ ligendū preciſe ita ꝙ tantā ſuſceperint ꝙ plus nō potuerunt prelatio nō tm̄mō includit in ſe p̄cellentiā. ſꝫ ēt p̄ſidentiā q̄ plꝰ capere. qꝛ hoc nō de facili poſſet ꝓbari. nec autoritate nec rōreſpicit indigentiā vie ꝙͣ pulchritudinē ⁊ ꝑfectionē patrie. et ne. ſed ita intelligit̉ ꝙ naturalia meliora hn̄tibus plus datuꝫ ideo cū tollit̉ p̄latio. pulchritudo nō minuitur. ¶ Ad illud qd̓ 41 eſt de gratia ꝙͣ bn̄tibus minora ꝙͣuis iſti ⁊ illi plus poſſent ac obr̄ ꝙ ita eſt inſeꝑabile ab ordine angeloꝝ qd̓ eſt eē pͥncipatū cipere. Et ex hoc nō videt̉ ꝙ aīa humana nō poſſit ad equaliſicut eē ſeraphin. dd̓m ꝙ pͥncipatꝰ ẜm ꝙ noīat ordinē nō dicit̉ tatem cū angelis aſcēdere. īmo abſqꝫ dubio ꝯcedendū eſt poſ p̄ſidentiā actualē. ſed donū gr̄e vel datū ẜm ꝙ angelus natus ſe cū in xp̄o ⁊ btā virgine videamus precellere. eſt alijs p̄ſidere ⁊ hoc manere pōt ablata actuali p̄latione ⁊ iō De ordinibus angeloꝝ ꝙͣtū ad prela nō ſequit̉ definit pͥncipari. ergo deſinit eſſe pͥncipatus. qꝛ pͥn̄ Queſtio. v tionis euacuationē. ⁊ eſt qō vtrū pre cipatus nō dicit actū. ſed habitum vel ſtatum. Queſtio. vij.

Diſtinctio I pter imperfectionem meritoꝝ quā bn̄t multi in via. tum ꝓpter De illis ordinibus angeloꝝ ꝙͣtū ad G 5 Queſtio. vlj. numerū. ⁊ queritur vtrū ſit ſtatꝰ inperfectionē electoꝝ ꝙͣtū ad numerū que erit in hierl̓m ſuꝑna. Perfectio autē maxima in denario cōſiſtit ſicut infra dicetur nouenario. an ꝓtendatur numerꝰ vſqꝫ ad denariū. Et ꝙ ſic vi quādo agetur de decalogo vel decimatione. ⁊ ideo poſitionē detur. ſicut br̄ Lu. xv. in parabola de dragma. hō intelligit̉ ꝑ iſtam poſſumus ſuſtinere. quia eam probabilem reddit decidragmā decimā: ſed non d̓r dragma decima niſi reſpectu noue mationis ſignatio. ⁊ decime dragme inuētio ⁊ ſolis per. x. gra narij qui eſt in angelis. ergo ſi. x. dragma reinuenta eſt. videt̉ dus deſcēſio ⁊ ipſius denarij ꝑfectio. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ qͥli 43 ꝙ. ix. ordinibus decimus ordo adiunctus eſt. ¶ Itē ſi angel bet ordo eſt in aliqua hierarebia. dd̓m eſt ꝙ ſicut p̄ter angelinunꝙͣ peccaſſet. hō factus eſſet ⁊ ad btītudinē ꝑueniret. ſꝫ nō cam bierarchiā eſt nūc ponere hierarebiā eccl̓iaſticā. ſic p̄ter aſſumeret̉ ad reſtaurandos angeloꝝ ordines. ergo ſi nō careillas angelicas bierarchias erit intelligere in decimo ſaluari ret ordine. in aliquo ordine poneretur. ſꝫ ſluę in vno ſiue in plu gradu ſil̓ rōnem ordinis ⁊ bierarchie. bierarchie inꝙͣ per cōribus. nouē ordinibus adijceretur ordo vlterius. ſi gͦ ciuitas parationē ipſoꝝ adinuicē: qꝛ nō habebūt oīmodam equalitabierl̓m ꝑxp̄m ꝑfecte reſtaurata eſt. videt̉ ꝙ nō ſit ſtatus ordi tem: ſed ordinis per comparationē ad ordines ſuperiores. num in nouenario. immo ꝙ eis adijciat̉ ſalteꝫ decimus ordo. 14 ¶ Itē p̄terea ꝓportio reperit̉ in numeris. ⁊ qꝛ oīa ꝓducta ſūt ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcitur de expreſſa repn̄tatione ſumme trinitatis. dd̓m ꝙ ſicut vnitas addita nouenario nouenarium ẜm debitā ꝓportionē oīa dn̄r eſſe ꝓducta ẜm rōnes nūerales nō perimit: ſꝫ ſaluat ⁊ ad perfectionē numeruꝫ deducit. ſic de tā ab Aug. ꝙ a Boe. ſi ergo ciuitas ſuꝑne bierl̓m ē ciuitas ꝑcimus ordo ex hominibus ꝯſtitutus repn̄tationē ſumme trini fectiſſima ⁊ optime ꝓportionata. vr̄ ꝙ nūerꝰ ordinū ⁊ graduū tatis ab angelicis ſpiritibus nō tollit: ſꝫ ſalua illa expreſſa re eius nō ſtabit citra eū numerū in quo eſt ꝑfectio ⁊ ſtatus. ſed preſentatione facit ad ſuperne ciuitatis maiorē perfectioneꝫ. hic nō eſt nouenariꝰ. ſꝫ denariꝰ. ergo vr̄ ꝙ ſaltē vſqꝫ ad dena45 ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ eſt diſtinctio ẜm dona gratiarum. rium ꝓtendat̉. ¶ Iteꝫ btīſſima virgo maria in patria nō erit dd̓m ꝙ non eſt ẜm dona tm̄: ſꝫ ẜm dona ꝙͣtum ad ſtatum. infra p̄ter ordinē. cū ergo ſit ſupra oēs ordines. ꝑ ſe ꝯſtituet ordinē autem omnes ſtatus ordinum angelorum adhuc eſt intellige ergo videtur ꝙ ſint ibi plures ꝙͣ nouē ordines. ¶ Ad oppoſitum arguitur ſic. Oīs ordo reducitur ad aliquā bierarchiam re ſtatum magis infimū in homībus. ⁊ ita ordinem decimum ſed nō ſunt ibi niſi tres bierarchie. ſicut pꝫ ex ſufficiētia prius ꝙͣuis ex diuina benignitate ⁊ largitate ꝯtingit in gr̄a homīes equiparari angelis quibus ſunt inferiores per naturam. aſſignata. ſup̄ma media ⁊ infima. ⁊ quelibet eaꝝ ſufficiēter cō 48 ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcitur ꝙ tunc erit maior perfectio in hoībus. pletur triplici ordine. ergo nō videt̉ ꝙ debeant eſſe plures. dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ hoc nō eſt propter maiorem perfectioneꝫ ¶ Itē trinitas manifeſtat̉ in oībꝰ creaturis ẜm plus ⁊ minus maxime aūt manifeſtari dꝫ in btīs: ſꝫ numerus maxime exp̄ſſi ſꝫ propter maiorē a deo elongationem. infimus em̄ ordo inter oēs magis diſtat a deo. ſicut primus maxime appropinquat ⁊ uus trinitatis eſt ille qͥ ꝯſiſtit in trinitate ſuꝑ ſe reflexa. ſicut ſunt tres trini. gͦ vr̄ ꝙ in tali numero ordines btōꝝ habeant a quia hō pluribus gradibꝰ natus eſt diſtare a deo ꝙͣ angelus ſumma trinitate inſtitui. ¶ Itē diſtinctio ordinū eſt ẜm dona lꝫ ex diuina mīa factus ſit ei magis ꝓximus. ideo tenet decimum locum. vt ſic oſtendatur ꝙ excellat angelus hominē per gr̄aꝝ. ſꝫ nullū donū gr̄e eſt in hoībꝰ qd̓ nō ſit in angelis. gͦ nullum ordinē ꝯſtituēt hoīes p̄ter ordines angeloꝝ ſꝫ illi nō ſunt naturam oſtendatur etiam nihilominus quātum deus ſibi in niſi nouē. gͦ nō vr̄ ꝙ ſit ponere numerū maiorē. ¶ Itō ſi ponit̉ uiſcerauerit hominē per miſericordiam. ordo hoīm ꝑ ſe p̄ter aſſignatos ordines angeloꝝ. cū in oī ordi De ordinibꝰ angeloꝝ in compara H ō) Queſt io. vlij. none ad ſuū oppoſitū ⁊ eſt qō vtꝝ ne angeloꝝ ſint de hoībus. tūc hoīes diſtinguerent̉ ẜm deceꝫ gradus. gͦ vr̄ ꝙ ꝑfectioris numeri ſit ordo in hoībus ꝙͣ ī btīs in angelis ordo cōpatiat̉ ſecū equalitatē. Et ꝙ ſic vr̄ ꝑ Diony. ſpiritibꝰ. qd̓ nō vr̄. cū ipſi ꝑ naturā ſint deo ꝓximiores ⁊ ſil̓ioDicit en̄ diony. ꝙ illi qͥ ſunt in vna hierarebia eqͥpotētes ſunt 42 res. ac ꝑ hoc ꝯſtitui debeat in ordinis ⁊ numeri nobiliſſima ꝑ ſꝫ qui ſunt eqͥpotētes ſunt eqͣles. ergo in eadē hierachia angefectione. ¶ Rn̄. dd̓m ad hoc ꝙ qꝛ rōnes p̄dicte ſolū ſunt conli ſunt equales. ergo multo fortiꝰ in eodē ordine. ¶ Item Augruitatis. ⁊ autoritates ſuꝑ hoc nō inueniunt̉ exp̄ſſe. ꝙ ſuꝑ h̓ guſti. de vera reli. in omībus actibus cōuenientia placet. qua ſunt opiniōes varie. Quida nāqꝫ dicere voluerūt ꝙ oēs hoīeſ vna ſalua. etiā pulchra ſunt omnia. ipſa ꝟo cōuenientia vnita aſſumerēt̉ ad angeloꝝ ordines. nec eēnt in illa ſuꝑna hierl̓ꝫ ni tem equalitatēqꝫ appetit. ergo ſi in angelicis ſpiritibꝰ eſt per ſi ordīes nouē. ⁊ ſic cōpetebat vt eēt exp̄ſſa ꝯfiguratio ad ſuꝑ fecta pulchritudo. ergo cōuenientia et equalitas. ſed non eſt mūdanā bierarchiā q̄ in trinitate cōſiſtit. ⁊ ſi angeli ſtetiſſent equalitas inter angelos diuerſorum ordinum. ergo inter anad ordines eoꝝ aſſumpti eſſent ſicut nūc aſſumunt̉. In hoc tn̄ gelos eiuſdē ordinis. ¶ Item quoꝝ donum ⁊ premiū vnum ē. differt. ꝙ tūc illa aſſumptio eſſet hoīm btīficatio ſolū. nūc aūt ipſa habent equalitatem. ſꝫ donum ⁊ premium angeloꝝ eiuſdē eſt hoīm btīficatio ⁊ ruine angeloꝝ ꝑ quādaꝫ equiualentiā re ordinis eſt vnum ⁊ ſtatus vnus. ergo videtur ꝙ habeant equa paratio. Nec obſtāt rōnes ad hoc inducte. qꝛ ſolū ꝯgruitatis litatem. ¶ Item hierarchia angelica maxime eſt repreſentaſunt. Nec illud qd̓ obr̄ de btā virgine. qꝛ ſicut priuilegiū ſpāle tiua ſupreme hierarchie. ſꝫ in illa ordo nō excludit equalitatē nō eſt reducendū ad legē cōem. ſic ſingularis p̄rogatiua q̄ eſt ergo videtur ꝙ in hierarebia angelica debeat eſſe ordo cum in btā virgine nō eſt numerāda cū ordinū diſtinctiōe q̄ eſt ẜm equalitate: ſꝫ nō eſt equalitas in angelis diuerſoꝝ ordinum. legē cōem. Et iſta opinio ſatis ꝓbabilis eſſe videt̉. Uerumtū. ergo in angelis eiuſdē ordinis. ¶ Contra magiſter dicit in lit qꝛ textus euāgelicus hoc ſonare vr̄. dū hoīeꝫ decimā dragmā tera. ſicut in apoſtolis alij alijs ſunt digniores. ita in ordinibꝰ vocat. ⁊ Anſel. hoc vr̄ innuere in lib. de caſu diaboli. videt̉ aangeloꝝ creditur recte eſſe. ¶ Item perfectiori modo partici lijs magis eſſe ꝓbabile. ꝙ hoīes per ſe cōſtituant cōiter vnuꝫ pat̉ ratio ordinis vbi eſt ordo in omībus ꝙͣ vbi eſt ordo in aliordinem quē vocant decimū reſpectu nouē ordinum angeloꝝ. quibus tm̄ ſꝫ angeli perfectiſſimo mō inter ceteras creaturas Non em̄ decet vt dicūt ꝙ hoīes aſſumātur ad ordines angelo participāt ordinē. ergo nō ſolum inter angelos diuerſoꝝ ordi rum niſi illi qui hac vita eis ſil̓es extiterunt. Hi aūt ſunt virgi num: ſed inter angelos eiuſdem ordinis cōtingit ordinē aſſines qui nec nubunt̉ nec nubēt. ideo ſole virgines ad ordines gnare. ¶ Itē ſapiētis eſt ordinare ⁊ magis ſapiētis magis or angeloꝝ debēt aſſumi. ⁊ ex eis ſolum ruina angelica reſtaura dinare. ergo ⁊ maxime ſapiētis in eius effectu nobiliſſimo eſt ri ꝓ eo ꝙ angelis multū eſt cognata virginitas. Sꝫ hec poſires maxime ordinatas producere. ergo videtur ꝙ nō ſoluꝫ ſit tio nō videtur eſſe cōueniens. tum qꝛ per decimā dragmā non ibi ordo inter angelos diuerſoꝝ ordinum. ſꝫ etiam inter angeſolūmodo corrupti: ſed etiam virgines homines intelligūtur. los eiuſdem ordinis. ¶ Item lucifer dicitur fuiſſe maximus tum etiam quia multi carne corrupti multis virginibus preinter omnes angelos ⁊ cōſtat ꝙ de aliquo ordine fuit ergo an feruntur. vt beata maria magdalena et petrus apl̓us. multis geli illius ordinis nō erat ſibi equales. pari ratiōe videtur ꝙ alijs virginibꝰ maſculis ⁊ feminis abſqꝫ dubio ſunt ſuꝑiores. in alijs ordinibus alij ſunt ſuperiores alij īferiores. ¶ Reſpō Et iō tertia poſitio eſt adhuc ꝙ ſupra nouē ordines angelorū ſio dicēdum ꝙ ſicut in ſuprema hierarchia propter ſummā per addet̉ ordo decimꝰ ex bis qͥ ī vita iſta nō ꝑuener̄t ad tātam me fectionem reperitur pulchritudo ex perfectiſſima equalitate ritoꝝ excellētiā vt exaltent̉ ad ordīes angeloꝝ. ſꝫ meritis xp̄i ⁊ ſimilitudine parium ſic in angelica hierarchia reperitur pul ſaluati. decimū tenēt gradū. ſicut ꝓ eoꝝ ſalute ſol iuſticie xp̄s chritudo perfecta in genere creature ex quadam gradatione per. x. gradus deſcēdit. qd̓ ſignatū fuit ī facto miraculo. Ezediſparium. In bis em̄ duobus modis cōſiſtit pulchritudo et ch̓. iiij. regū. xx. Et iſta poſitio videtur eē ſatis ꝓbabilis. tūꝓ cōueniētia ſicut dicit Auguſtinus de vera religio. ſꝫ in ſupreff iii

I Secundi libri nere ordinū diſtinctionē in qͥbus eſt hec duo ſil̓ ꝯcurrētia repe ma hierarebia ex ſola ſil̓itudine ⁊ equalitate pōt eſſe ꝑfectiſſi rire. qm̄gͦ in angelis gr̄a corrn̄det nature. ⁊ creati ſunt in natu ma pulchritudo. qꝛ in qualibet ꝑſonaꝝ equaliuꝫ eſt oīmoda ⁊ raliuꝫ p̄cellentia. ⁊ btīficati indifferēti donoꝝ p̄rogatiua. hinc ſumma ꝑfectio. ī angelica ꝟo bierarchia. qꝛ illi ſpūs qͥ ordināeſt ꝙ ꝓprie eſt in eis ⁊ ordo ⁊ hierarchia maxime cū illa prero tur nō hn̄t figillatim ſummā ꝑfectionē. neceſſe eſt ꝙ ex quadā gatiua ita habeat ſtabilē ꝑmanentiā ⁊ diſtinctionē. ꝙ nullam ꝯueniēti diuerſitate. in quadā ꝓportionabili gradatione ꝯſur admittat confuſionē. In gat quedā ꝯueniētia ordinata. ⁊ pulchritudo in genere crea¶ Ponit diuerſas opiniohominibus ꝟo ⁊ ſi ſit repe ture ꝑfecta. ⁊ iō ſicut in ſanctis intelligimꝰ ꝙ vnꝰ eſt ordo apo diſt. x. ſtoloꝝ alter martyrū alter cōfeſſoꝝ. ⁊ ſic de alijs. ⁊ tn̄ in hicor rire p̄cellentiā in natura nes cum ſuis ꝯfirmationibus dinibus eſt gradatio quedā. nec pōt oīmoda reperiri equalilibus ⁊ etiā in gratuitis. de hoc an omnes ſpiritus cetas cū de quolibet ſancto poſſet dici. non eſt inuētus ſil̓is illi tamē hec duo vt plurimū leſtes mittantur. a qui cō. le. excelſi. ſic ſuo mō intelligendū eſt in ſpiritibus ange ſibi nō correſpondent. qꝛ Oc etiā inueſti licis iō ⁊ in eodē ordine ponēda eſt quedā gradatio ⁊ quidaꝫ vbi melior eſt natura freordo. lꝫ nō ſit tātus exceſſus quātus reperit̉ in angelis diuerquenter minor eſt gratia. gandū eſt. Utr ſoꝝ ordinū. vn̄ rōnes hoc ꝓbantes ꝯcedēde ſunt ꝙuis nō ſint ⁊ qui hodie minoreſt ī me om̄s illi celeſtes rito. cras fortaſſis erit multū cogētes. hoc em̄ vr̄ ſentire tā magr̄ in lr̄a ꝙͣ diony. in li. ſpūs ad exterio ꝟ maior. ideo in hominibꝰ 77 de angelica hierarebia. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ eqͥpotētes ſunt. Ira nūcianda mit dd̓m ꝙ eqͣlitas illiꝰ poſſe attendit̉ vel accipit̉ ẜm ꝯformitateꝫ ẜm ſtatum pn̄tem non eſt tātur. Quidā putāt aliquos ꝯuerſionis. ẜm quā attēdit̉ diſtinctio vniꝰ hierarchie ab alijs proprie ordinū diſtinetio in illa multitudine eē qͥ foras ẜm gratuita lꝫ aliquo mō ſicut pͥmā bierarchia ⁊ ordines qͥ ſunt in illa accipiunt̉ penes actum ꝯuerſiōis in deū nō qꝛ oīno equal̓r ꝯuertat̉: ſed qꝛ ad hͦ ẜm autoritates ⁊ officia ⁊ pro officio exeūt alios qͥ iut ſtatus ꝓfeſſionū ordinet̉ daſi. indifferēter oēs ordinātur ⁊ principaliter ab iſto actu oēs deſemꝑ aſſiſtūt. ſicut ſcriptū ē in 48 nominātur. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ꝯueniētia facit pulchritu eccl̓ia. Dd̓m eſt igit̉ ꝙ pro Dan̄. Milia miliū miniſtradinem. dd̓m ꝙ ſicut ibidem dicit Aug. ꝯueniētia nō tm̄ ſurgit prie ⁊ perfecte in ſolis an bant ei. ⁊ decies centena miex equalitate. ſꝫ etiā ex diſpariū ꝯgruēti gradatione. ⁊ ſic ī an gelis ponenda eſt diſtinat lia aſſiſtebāt ei. Itē diony. in ctio ordinū ī hoībꝰ ꝟo ⁊ ſi 49 gelis intelligendū eſt eſſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ bn̄t idem teſt aliquo mō reperiat̉ in pn̄ donum ⁊ premiū. dd̓m eſt ꝙ ſi intelligatur de premio cōi ⁊ incio hierarchia qͥ ſacer pͥncipatus ti. reperit̉ imperfecte ⁊ in creato qd̓ deꝰ eſt. verū eſt. ſi aūt intelligat̉ d̓ beatitudine crea tis d̓r de p̄latione ſpūum ait. Su certe. In futuro ꝟo ꝙͣuis ta. vel de donis gratiaꝝ ꝙͣtum ad ſtatum ⁊ dignitatē ⁊ preroperiora illa agmīa ab intimis reperiat̉ ſtabil̓r. nō tn̄ regatinā aliquā. ſic nō hꝫ veritatē. ſic em̄ quilibet reſpectu altenunꝙͣ recedunt. qm̄ ea que p̄e peritur vndiqꝫ vt ſic opor rius aliquā bꝫ p̄rogatiuā ẜm plus ⁊ minus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ cu teat eos qͥ p̄cellit in graminent vſum exterioris offici ꝙ hͨ hierarchia repn̄tat ſummā ⁊c. dd̓m ꝙ repn̄tat inqͣtū pōt. ici tia. precellere in natura. ⁊ cū in illa ſuprema bierarchia ſit ordo ⁊ perfecta pulchritudo cur in fumma vnitate ⁊ equalitate. ⁊ hec in hierarchia creata non ¶ Ex bis pꝫ rn̄ſio ad rōnes ad vtrāqꝫ partē. Rōnes aūt ꝓban a vtr tes ꝙ non ſolum angelis cōpetit ordo. loquūtur de ordine ẜm poſſunt ſimul coexiſtere propter limitationē creature. ideo eſt qualemcunqꝫ completionem ſiue perfectam ſiue ſemiplenam ibi ponere ordinē ⁊ pulchritudinē cū diuerſitate ⁊ quadā diſRōnes ꝟo ad oppoſitum oſtēdentes ꝙ in hominibus nō ſit or paritate vt qd̓ nō poterat hoc fieri ex vnitate ſaltē impleret̉ ex vi do procedunt alia via. non em̄ concludunt ꝙ nullus ſit ibi orſi plurium diuerſitate. Et hec eſt rō quare deꝰ cū habeat vnū fido: ſed ꝙ ipſa humana natura non habeat tantam ordinum di lium. nō tn̄ ꝓduxit vnum ſolū angelū. ſꝫ multos: qꝛ filius ꝑfeii ſtinctionem. quātam habet angelica. qꝛ hec hꝫ ſolūmō per quā cte implet patrē ⁊ imitatur vt dicit Augu. ſꝫ angelus perfecte dam confirmationē ad illam. Illa tn̄ rō non cōcludit. non eſt nō exprimit creatorē. ideo decuit eos creari in magna multinit ibi ordo per naturā. ergo nō per gratiā. Cum em̄ nō opꝫ gr̄am tudine vel in multiformi ordine. adequari nature nō opꝫ ordinē gratie p̄ſupponere ordinem in ⁊ vlti. De ordinibꝰ angeloꝝ in cōpara I AuEIIIO. L.tione ad ſuū diſparatū. Et eſt qō vtrū natura. quāuis gratia p̄ſupponat naturā tanꝙͣ accidens preſupponit ſubiectū. ⁊ qꝛ gr̄a noſtra cōformis eſt gr̄e angeloꝝ ꝙͦ alijs ſub̓ijs rōnalibus ꝙͣ angelis cōpetat ꝑ ordines diſtingui uis natura noſtra nō ſit eiuſdē ſpeciei cū eoꝝ natura. iō ſi qua Et ꝙ ſic vr̄. Sicut em̄ in angelis eſt p̄cellētia naturaliū ⁊ grain nobis erit ordinū diſtinctio. attenditur ꝑ cōformitatem ad iac tuitoꝝ. ita etiaꝫ in aīabus rōnalibꝰ. ergo ſi penes hoc attenordines angelicos. ideo nō oportebit plures ⁊ nouos ordines imditur ordo in angelis pari rōne in aīabꝰ exutis. ¶ Iteꝫ ſicut ex hominibus eſſe. niſi fortaſſis decimuꝫ qui ad angeloꝝ perfe diuina bonitas ⁊ ſapīa manifeſtat̉ in ꝯditione angeloꝝ ita ēt ctionem nō poterit peruenire. hoc tn̄ qd̓ nunc dictū eſt dubiū in ꝯditione ſpūum humanoꝝ. gͦ ſicut facit angelos in diuerſis eſt. ⁊ magr̄ non videtur acceptare. ꝙͣuis ſicut predictū fuit viordinibus. ita vr̄ ꝙ faciat hoīes. ¶ Itē ad reparationē ruino deatur ſatis probabile. Nec illa ratio cogit de vi adminiſtrati angelice ex diuerſis ordinibꝰ aſſumunt̉ hoīes. gͦ eiſdē gradiua. quia in diſtinctione ordinum magis cōſideratur ſtatꝰ grabus ⁊ eiſdē ordinibꝰ ordinabunt̉ in gl̓ia. qͥbus ordinant̉ ⁊ antie ꝙͣ operatio alicuius potentie. Ex his manifeſta ſunt que tā geli. gͦ vr̄ ꝙ nō ſolū angelis. ſꝫ etiā hoībus cōpetat. ¶ Itē orguntur in littera. do eſt nunc in eccl̓iaſtica bierarchia ⁊ ordines varij. cū tn̄ ipſa De miniſterio ⁊ miſſione angeloruꝫ eccleſiaſtica hierarchia ex puris hoībus cōſtet. ergo videt̉ ꝙ Oiſtinctio. L. ꝙtum ad angelos miniſtrantes. poīes nati ſunt ordinari. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic. Si ita cō petit ordo hoībus ſicut cōpetit angelus. ergo ſicut angeloruꝫ Oc etiā inueſtigādum eſt ⁊c. ¶ Supra egit magibeatoꝝ ix. ordines aſſignant̉. ita videt̉ ꝙ ⁊ hominū. ergo falde ꝯſequētibus confirmationē angeloꝝꝙͣtū ad di tem erunt. xviij. quod tamen nō ponitur. ¶ Item om̄s hoīes ſtinctionē ordinū. in hac ꝟo parte agit ꝙͣtū ad miex vno ꝓceſſerunt. ergo videtur ꝙ ꝙͣtum eſt de natura ſua ſint niſteriū. Et qm̄ mīſteriū reſpectū hꝫ ⁊ ad eum qui II parēs. ergo nō videtur ꝙ hoībus cōpetit ordo per naturam. miniſtrat. ⁊ ad eū cui miniſtrat̉. ⁊ iō pars iſta duas hꝫ ꝑtes. In pͥma determinat de miniſterio angeloꝝꝙͣtū ad Ꝙ ſi tu dicas ꝙ cōpetit eis per gratiā ꝯͣ. gratia preſupponit ipſos angelos mīſtrantes. In ſcd̓a determinat per cōparatio naturā. ergo ⁊ ordo gr̄e. ordinē nature. ergo ſi nō eſt ordo nanem ad hoīes quibus miniſtrāt. infra diſt. xj. Illud quoqꝫ ſciē ture nec gre. ¶ Item ordines angeloꝝ diſtinguunt̉ penes viꝫ dum eſt ⁊c. ¶ Prima pars in qua q̄rit qͥbus angelis competit cōtēplatiuā ⁊ vim adminiſtratiua. ſed in animabus exutis nō miniſtrare ſiue mitti hꝫ tres partes. In prima ponit diuerſas eſt ponere vim adminiſtratiuā. ergo nec ordinuꝫ diſtinctionē opiniones cū ſuis ꝯfirmatiōibus. In ſcd̓a ꝟo parte mouet du ¶ Itē ſi ponatur ordo in gl̓ia. dꝫ poni ordo correſpōdens orbitationes ⁊ determinat ibi. Hic oritur queſtio ſi oēs mittunt̉ dinibus repertis in via. ergo cū in clero ſint multi ordiues. in et nuncij dei exiſtunt. In tertia ꝟo parte illas duas opiniones religioſis ſunt etiā multe ordinū diſtinctiones in ſctīs etiam reducit ad quādam concordātiam formans quaſi ex illis duamulti ordines vt ordo patriarcbaꝝ. ꝓphetaꝝ apl̓oꝝ ⁊c. videt̉ bus opinionem vnam inter vtrāqꝫ mediam. ibi. Alij ꝟo dicunt s2 ꝙ multo plures eſſent ordines hoīm ꝙ angeloꝝ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝗ tres ordines ſupremos ⁊c. Harum partium ſubdiuiſiones ma cū ad ꝑfectā rōnem ordinis ꝯcurrāt p̄cellentia naturalium ⁊ gratuitoꝝ ſibi correſpondentiū. in eis ſolū ꝓprie ⁊ ꝑfecte ē po nifeſte ſunt in littera. a ¶ Quia

l Diſtinctio 4 a ¶ Quia illi a natura ſpūs ſunt. aliqn̄ angeli.i. nūcij fiūt. Cō gelos ſuos ſpūs. vr̄ ꝙ a ſolo deo debeāt mitti. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙꝛ tra. cū nō ſint tm̄ boni angeli. ſed ēt mali. vr̄ ꝙ deus nō tm̄mō mittere dicit autoritatē. pōt igitur dicere autoritatem princi bonos ſpūs. t̓mo ēt malos mittat. Et hoc vr̄ ꝑ illud qd̓ d̓r. iij. palē. vel pōt dicere poteſtatē aliquo modo vel autoritate ſub Reg. vlt. vbi dn̄s dixit ad ſpm̄ mendacij. Egredere ⁊ facita. iectam autoritati principali. Si mittere dicat primam ⁊ preci vr̄ em̄ ꝙ deus miſerit anpuam autoritatem. ſic ſogelū malū. Et exp̄ſſius ī nunꝙͣ habent. lius dei eſt mittere ange af pe qͥ grece ita vocat̉ ⁊ crīator psͣ. ſuꝑ illud. Immiſſiop los tam ſuperiores ꝙͣ in ¶ His autoritatibꝰ innitū interp̄tat̉ vel deorſum fluens nes ꝑ angelos malos ibi feriores. totum enim mitur qͥ angelos mitti(niſi infehebraiced̓r ſathā.i. aduerſariꝰ d̓t gl. ꝙ āgeli mali mittū niſterium angeloꝝ ad di riores) inficiātur. Obiectio tur. Et exp̄ſſiſſime Mat. Dr̄ ⁊ belial.i. apoſtata ⁊ abſqꝫ uinam autoritateꝫ ⁊ eius viij. Mitte nos ī porcos ꝯtra illos. iugo. Dicit̉ ēt leuiathā.i. adb complendam voluntateꝫ ſa. 6 Ad oppoſitū. qꝛ cū inten ¶ Quibus obr̄ qd̓ Eſa. ait. refertur. ⁊ ideo dicuntur ditamētū eoꝝ. ⁊ alia plura retio maloꝝ angeloꝝ ſit ꝑnuncij ⁊ miniſtri ſoliꝰ dei Uolauit ad me vnus de ſeraperies noīa q̄ vl̓ vniꝰ ſpūs ſūt dere oēs. ⁊ dei intētio ſit Si aūt mittere dicat auphin. qͥ ordo ſuperior eſt ⁊ ex ꝓpria vel pluribus cōia. ſaluare. non vr̄ ꝙ aliquo toritateꝫ ſcd̓o mō. ſic vnꝰ cellētior. Iōqꝫ ſi de illo ordīe mō debeat eos mittere. i Quō determinēt predi angelus ab altero poteſt mo potius impedire. mittunt̉ nō eſt ambigendū qͥn ctas autoritates q̄ vident̉ ad mitti. ſicut dicit Greg. ⁊ ¶ Itē ſi bos mittit. tunc ēt ⁊ de alijs mittant̉. Apl̓s qͣꝫ on̄dunt autoritates. ⁊ ſic uerſari qͥ dicunt oēs angelos ergo ſunt nūcij dn̄i. ergo ait. Oēs ſūt adminiſtratorij intelligit̉ illud verbū ma mitti. e debēt diciangeli dn̄i. qd̓ giſtri in littera. ſpūs in miniſteriū miſſi. His eb.j. tn̄ non dicit ſcriptura. ¶ Qui aūt oēs angelos mit c ¶ Hi ſpūs qͥ mittūt̉ ⁊c. teſtimonijs aſſerūt qͥdam oēs ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in exerci ti aſſerūt p̄miſſas autoritates Cōtra. hoc repugnat ver tio quo nos diabolus ex āgelos mitti. Nec dꝫ īdignuꝫ danielis.ſ. ⁊ dionyſij ita deter bo Dyo. Aut m̄ ſpiritucitat duo ꝯſiderant̉. ⁊ po videri. ſi ēt ſuꝑiores mittant̉. minant. Dn̄r ſuꝑiora agmina mittunt̉ ad ſuū officium teſtas ⁊ vſus. Ptās a deo cū ⁊ ille qͥ creator eſt oīm ad hͦ aūt ad nō ſuū. Si ad ſuū deo aſſiſtere. ⁊ ab ītimis nūqͣ ei collata eſt vſus ꝟo ptā cū ergo denominet̉ a ſuo inferiora deſcēderit. recedere nō qͥn aliqū̄ mittant tis nō eſt a deo p̄cipiēte. nō dꝫ ſortiri aliud nomē U ſed potius permittente. ¶Mouet dubitationes ſꝫ qꝛ rariſſime ad exteriora ꝓ ꝙͣ ꝓpriū. Si ad nō ſuū. gͦ qm̄ igit̉ miſſio proprie di ⁊ determinat ſi oēs mittuntur deūt neqꝫ tūc ab intimis recevſurpat ſibi qd̓ eſt alienu cit imperium ⁊ autoritacur vnus tm̄ ordo noīe angedūt. ſed dei pn̄tie ⁊ ꝯtēplatiōi ⁊ hoc eſt inordinatum. tem. ideo demones nō di loꝝ cenſetur. c ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ mitti ad ſemꝑ aſſiſtūt. qd̓ etiā faciūt qͥ cuntur ꝓprie mitti a deo ſuū offi. iuꝫ dupl̓r ē. Aut ¶ Hic orit̉ qō ſi oēs mittunt̉ frequēter mittunt̉. ima vt angeli. ſed potius dn̄i ad ſuū ꝑweritateꝫ. qꝛ ad T ⁊ nūcij dei exiſtūt quare vnus nio. angeli diaboli. qꝛ a ſuo Ex duabus opinionibꝰ hoc deputatus eſt. Aut principe diriguntur. ⁊ eī tm̄ inter nouem ordines ange p̄dictis tertiam quaſi mediaꝫ ad ſuū ꝑ appropriationē obedire intēdūt. Ad oēs loꝝ noīe cēſet̉. Ad qd̓ ꝗdā diformat. Primo mō oīs qͥ mittit̉. aūt illas autoritates rn̄cūt oēs qͥdē mitti. ſed alios ſe mittit̉ ad ſuuꝫ offm̄. i. ad ¶ Alij ꝟo dicūt tres ordīes dēdum eſt ꝙ intelligunt̉ pius ⁊ quaſi ex offō iniūcto qͥ illud ad qd̓ eſt idoneus. ſup̄mos.ſ. cherubin ⁊ ſeraphi non imperatiue ſed poti Scd̓o mō aliqn̄ mittitur ꝓprie angeli vel archāgeli no permiſſiue. ⁊ thronos ita creatori aſſiſteangelus ad ꝑficiēdū illi minant̉. Alios ꝟo rarius mit re ꝙ ad exteriora nō exeūt. in us doni vſum qd̓ ſibi nob ¶ Tres ꝟo medios ⁊c. ti.ſ. maiores. cū extra cōmunē fertores aūt tres ad exteriora appropriat̉. iō nec ab ilInnuit magr̄ ꝙ medij or diſpēſationē oborta qͥ cum an b mitti. tres ꝟo medios iuter lo ẜm primā impoſitionē dines preceptum diuinū geloꝝ miniſterioꝝ ſuſcipiunt noīs denoīat̉. nihilomivtroſqꝫ ꝯſiſtere. nō mō dignia ſuperioribus accipiunt nus tn̄ ſortit̉ nomē cōpeet nomē aſſumunt. Un̄ in psͣ. ⁊ referunt ad inferiores. tate vel loco. ſꝫ ēt offō. qꝛpcetēs illi dono vt oſtēdatur a Qui facit āgelos ſuos ſpūs Cōtra. ex hoc vr̄ ꝙ vnus ptū diuinū a ſuꝑioribꝰ accipiad qͥd mittatur. i. ciij angelus mittat alterum qꝛ illi qͥ natura ſpūs ſunt. aliunt ⁊ deferunt ad inferiores. D intelligē/ Heb. jͣ. cui ꝯcordat expoſitio greqn̄ angeli.i. nūcij fiunt. Iōqꝫ cum ſup̄mi medijs. ⁊ me tiam huius go. in moral̓. arguens ex ¶ Michael: gabriel: radij imis. atqꝫ hi hoībꝰ p̄ceptuꝫ eo qd̓ legitur in zacba. ꝙ partis inciphael de ſuꝑiori ordine putā vnus angelus dixit ad dit hic quedei nūciēt. merito oēs angeli alium. Loquere ad puer tur a qͥbuſda ⁊ ſunt noīa ſpiri Iſtio circa noīari debent. Et ob id forte tria. Prima q̄ſtio ē vtruꝫ ba illum. vbi dicit Greg. ad tuū ⁊ nō ordinū. d apl̓s ait. oēs ſpūs adminiſtra boni angeli mittantur. nio. prophetam. angelus an¶ Et putant illi michael gatores eſſe filij ⁊ mitti in miniScd̓o querit̉ ad qͥd mitgelum mittit. ⁊ queꝫ ſecū briel raphael de ſuꝑiori orditant̉ Tertio q̄rit̉ qual̓r ſteriū. vel ꝑ oēs non ſingulos gaudere dedero. cōiter ne fuiſſe. Michael interp̄tat̉ illud officium exequant̉. ꝓſpicit. ⁊ docet ⁊ erudit. ordines ſed de īferioribus or Circa primum duo quehoc etiam per ſimile pro qͥs vt deus. Gabriel fortitudinibus ſingulos angelos cō runt̉. Primo querit̉ vtrū batur taꝫ in demonibus do dei. Raphael medicīadei. plexus eſt. Illud ꝟo qd̓ Eſa. aliqui angeli mittantur. ꝙͣ in hoībus vbi ſuperioNec ſunt iſta noīa ordinū ſed ait ꝑ verba Dyo. determināt Scd̓o queritur vtrū oēs res mittunt inferiores. ſpūum. Et dicūt qͥdā ſingulū c dicētis. Hi ſpūs qui mittunt̉ Ad oppoſitum ſi angeli mittantur. hoꝝ vnius proprie ac ſingul̓r A mittunt̉ ab angelis ergo ꝑcipiunt hoꝝ vocabuluꝫ quo ꝗ I Queſtio. j. angeli ſunt nuncij angeſpūs eſſe nomē. Alij ꝟo nō vni rum gerunt officiū. Unde di Circa quam ſic procedit̉ loꝝ. ⁊ angelus eſt minius ſingul̓r ⁊ determinate. ſed cunt illū angelum qui miſſus ſter angeli. ⁊ angelus hꝫ ⁊ oſtēditur ꝙ angeli mit nūc huius nūc illius eē nomē eſt ad eſaiā. vt mūdaret ⁊ incē autoritatem ſuper angetantur Lu. j. Miſſus eſt ẜm qualitatē eoꝝ ad que nunderet labia prophete fuiſſedē lum. ſi ergo ſolus deus ē gabriel angelus a deo in ciāda vel gerēda mittūt̉. ſicut ci. ⁊c. ⁊ in pluribus alijs penes quē reſidet autori ordine inferioꝝ. Sed ideo di tas ⁊ ſolius dei dicuntur ſcripture locis. ¶ Item ⁊ demonū q̄dā noīa ſunt q̄ qui ctus ē forte de ſeraphin. qꝛ ve angeli miniſtri ⁊ nuncij. E angelus nomen eſt nūcij dā putāt eē vniꝰ ꝓpria. alij ꝟo niebat incendere ⁊ cōſumere ſicutd̓r ī psͣ. Qui facit an ⁊ officij. ſicut dicit glo. ſu pluribus cōia. Diabolus qͥ delicta eſaie. per illud Psͣ. Qui faci

Secundi j libri ſil̓ ⁊ ſemel nō poſſit ſe conuertere ad diuerſa ꝑ naturā. pōt tn̄ angelos ſuos ſpūs. ergo ſi vere ⁊ ꝓprie dn̄r angeli. vere ⁊ ꝓpͥe 41 ꝑ diſpēſationē diuinā. ſiue ꝑ gr̄am ꝑfectā. cuiuſmodi eſt gl̓ia. ſunt nūcij. ergo ſi nūcioꝝ ē mitti. pꝫ ⁊c. ¶ Itē quāto aliqͥs bꝫ vn̄ angelus ſil̓ ⁊ ſemel ⁊ de nobis cogitat ⁊ de deo. ſic ēt erit ī maiorē charitatē. tāto ſollicitior eſt circa eū quē pōt iuuare. ſꝫ ptīs ⁊ ꝑ hoc patēt duo ſequētia.ſ. de amiſſione feruoris chari angeli bn̄t ꝑfectācharitatē ⁊ pn̄t nr̄am indigētiā ſubleuare. tatis ⁊ remiſſione actionis virtutis agētis. hoc em̄ verū ē vbi ergo vr̄ ꝙ nnt ſolliciti nos adiuuare. ſed hoc nō faciūt ꝓpria autoritate ſed dei. ergo vr̄ ꝙ mittant̉ a dn̄o. ¶ Itē angeli ꝙͣvna ꝯuerſio impedit alterā. qd̓ qͥdē nō eſt in ꝓpoſito. Et iſtud ſatis clarū ē ītelligere ei qͥ pōt hoc caꝑe. quō aīa btīficata nl̓ tū ad ſtatū ⁊ dignitatē ſunt medij inter nos ⁊ deū. ergo vr̄ ꝙ ad deū ferāt petitiones nr̄as. ⁊ a deo nobis reuelatiōes reſc⁊ ſemel ītelligit ml̓ta. ¶ Ad illud qd̓ vltīo obr̄ de loco. Dd̓ꝫ ꝙ ſicut in p̄cedētibus babitū eſt. locus nō debet̉ angelo ꝓpterⁱ rāt diuinas. ſed hoc ꝓpriū nūcioꝝ eſt. ergo ⁊c. ¶ Cōtra. Fru ſtra mittit qͥs nūciū. vbi ipſe pn̄s eſt. ⁊ melius pōt facere ꝑ ſe eius neceſſitatē vel indigētiā. ſed ſolū ꝓpter quādā ꝯgruetiā. ip̄m. ergo ſi deus nobis pn̄tiſſimus eſt ⁊ oīa pōt facere ꝑ ſeip Hec aūt ꝯgruētia recōpēſari pōt ꝑ maiorē. ⁊ tūc nullā ponit ī ſuꝫ. gͦ ad nos fruſtra mittit angelū. ſed ipſe nihil fruſtra facit perfectionē vel indecētiā ꝑ ſuijpſius abſentiā. ⁊ ſic ē ī ꝓpoſito ergo ⁊c. ¶ Itē deus pr̄ miſit filiū ⁊ ſpm̄ſctm̄ ad ꝓcurādū noPlus em̄ delectat̉ angelus implere voluntatē dn̄i ſui. ⁊ adiuſtrā ſalutē. aut ergo ſufficiēter ꝓcurat̉ ſalus nr̄a ꝑ filiū ⁊ ſpm̄ uādo hoīem placere deo ꝙͣ delectet̉ eſſe in empyreo. ſctm̄. aut nō. Si nō ergo imꝑfectus mediator eſt filius ⁊ etiā Utrū oīum angeloꝝ ſit mitti. Et vr̄ ꝙ q ueIIIO. lj. nō dan̄. vij. Milia milium miniſtra/ B ſpūſſctūs. qd̓ ꝓphanū eſt dicere. Si ſic ergo fruſtra mittit̉ an gelus. ¶ Itē cū angelus mittit̉ ad nos. aut ad nos ꝯuertitur bāt ei ⁊ decies ⁊c. ergo ibi ſit diſtinctio inter miniſtrātes ⁊ af aut nō. Si nō. ergo fruſtra mittit̉. Si ſic. cum nō poſſit ſil̓ ⁊ ſe ſiſtētes. ergo non oīm eſt miniſtrare. ergo nec mitti. ¶ Item mel moueridiuerſis motibus. ergo definit eſſe btus. ¶ Itē vi Dyo. in li. de ange. hierar. Suꝑna illa agmina ab intimis nū ex hoc gn̄ari angelo p̄iudicium. qꝛ quātūcūqꝫ qͥs ſit feruētis ꝙͣ recedūt. qꝛ ea q̄ p̄eminēt vſum exterioris officij nunꝙͣ bn̄t. charitatis feruētius mouet̉ qn̄ mouet̉ in deū ꝙͣ qn̄ mouet̉ in ¶ Itē rōne vr̄. Plus diſtat actus miniſtrādi ab actu ꝯtēplan ꝓximū. ergo feruētius mouet̉ angelus cū deo aſſiſtit ꝙͣ cū no di ꝙͣ miniſteriū a miniſterio. ⁊ hoc pꝫ qꝛ penes primā differen nit bis miniſtrat. ſed cū minuit̉ feruor dilectiōis. minuit̉ dilectio tiā ſit diſtinctio hierarebiarū. penes ſcd̓am fit diſtinctio ordi deuotionis. ergo miſſio angeloꝝ ad nos ⁊ minuit in eis feruo nuꝫ. ſi gͦ ẜm diuerſos ordines diſtincta ſunt miniſteria. vt vnꝰ rē charitatis ⁊ delicias iocūditatis. ergo ⁊ in p̄iudiciū eoꝝ. ordo miniſteriū alteriꝰ ordinis nō aſſumat vr̄ ꝙ aliqͥ ordines ¶ Itē hocip̄m vr̄. Aīa ꝙͣuis habeat plures potētias. tn̄ qꝛ ilangeloꝝ ita ꝯtēplationi aſſiſtāt ꝙ ad miniſteria cōplēda non 11 le potētie in vna ſub̓a ſimplici radicant̉ cū intēdit̉ vna. remitmittant̉ nec exeāt. ¶ Itē maior eſt ordinatio in hierarchia an tit̉ altera. ergo pari rōne in angelis. cū angelus ſollicitat̉ cir gelica ꝙͣ ſit in eccl̓iaſtica. ſed in eccl̓iaſtica ita ſunt aliqͥ intēti ca ea q̄ ſunt virtutis miniſtratiue. minuit̉ eius ꝯtēplatio. ergo ꝯtēplationi ꝙ nō actioni. gͦ multo fortius vr̄ in hierl̓m ſuꝑna. ⁊ dilectio. ¶ Itē angelus btūs locatur in celo empyreo tanqͣ gͦ nō oīm angeloꝝ eſt mitti. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic prīo auin loco ſibi ꝯgruo ⁊ deputato. ergo appetit ibi eſſe. ſi gͦ egretoritate Heb̓. j. Oēs ſūt adminiſtratorij ſpūs miſſi ꝓpter eos dit̉ extra empyreū. aliqͥs appetitus erit in eo īcōpletus. ergo qͥ bereditatē capiūt ſalutis. ¶ Itē Eſa. vj. Uolauit ad mevnꝰ vr̄ ꝙ miſſio: in angelis ponat incōpletionē. ſi ergo angeli beade ſeraphin. gͦ aliqͥs de ordine ſeraphin miſſus fuit ad Eſaiaꝫ ti ſunt in ſtatu oīmode ꝑfectionis vr̄ ꝙ nullo modo competat ꝓph̓am. ſed ꝯſtat ꝙ ordo ſeraphin eſt ordo ſupremus. gͦ ſi ille Que eis mitti. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio btī angeli ad nos mittū mittit̉ vr̄ ꝙ oēs alij mittant̉. ¶ Itē rōne vr̄. Tm̄ deus dilexit Ftur a deo. ⁊ ſide hoc poſſint aſſignari plurime rōnes. vna tn̄ ſalutē noſtrā vt mitteret filiū ⁊ ſpm̄ſctm̄. ſed non fecit niſi qd̓ potiſſima ſumit̉ ex lege charitatis. Hec em̄ miſſio ꝯcordat ſeu decebat. ergo ſi miſſio ad nos nō derogauit filio. vr̄ ꝙ non de 41 cōpetit charitati diuine. ⁊ charitati angelice ⁊ humane. Charoget alicui angelo. ergo vr̄ oībus cōpetere. ¶ Iteꝫ de hoībꝰ ritati diuine. qꝛ in hoc manifeſtat̉ diuina bonitas quantū no aſſumunt̉ ad oēs ordines angeloꝝ. ergo ſi qͥlibet angelus deſtrā ſalutē diligat. dū nobiliſſimos ſpūs qͥ ei intima charitate bet reſtaurationē ſui ordinis ꝓcurare. ⁊ deus dꝫ ad hoc mitte iūgunt̉ dirigit ⁊ trāſmittit ad ꝓcurādā ſalutē noſtrā. Et com re. vr̄ ꝙ oēs angeli aliqn̄ ad nos mittant̉. ¶ Itē charitas an petit ēt charitati angelice. cū em̄ charitatis ardētis ſit maxigeloꝝ eminēs facit eos ſollicitari circ ſalutē nr̄am ⁊ per hoc me deſiderare alioꝝ ſalutē. ob quā ēt dicit dn̄s ſicut dixit Eſa ad nos venire diuina iuſſione. ſi ergo in ſup̄mis ordinibus eſt ias. Ecce ego. dn̄e mitte me. ⁊ angeli poſſint nos iuuare ꝓ eo maxima charitas. vr̄ ꝙ ipſi maxime ſalutē noſtrā procurāt. er ꝙ vidēt nos ſuo auxilio indigere. ⁊ malos angelos indefinen go ⁊ eos maxime dꝫ deus ad nos mittere. ¶ Itē promptiorē ter nos impugnare. iō ꝙ ad nos mittant̉ lex exigit charitatis charitas ad adiuuādum ꝙͣ ſit nequicia ad nocendum. ergo ſi angelice. Cōpetit ēt hoc charitati humane q̄ qm̄ paruula eſt ab angelis qͥ ceciderūt de oībus ordinibꝰ impugnamur mulꝙͣdiū ſumus in via. indiget foueri ⁊ nutriri ⁊ excitari. ⁊ qm̄ an to fortius vr̄ ꝙ ab angelis p̄ſiſtētibus de ſingulis ordinibꝰ ad geli ſunt ꝯciuēs hoībus cū nō ſint eis iūcti ꝑ ſil̓itudinē natuiuuemur. ergo ſi ad hoc mittunt̉ vt nos iuuēt pꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. ad g re q̄ excitat ad amorē oportuit iūgi ꝑ obſequiū bn̄ficentie. vn̄ hoc dd̓m ꝙ ſicut dicit magr̄ in lr̄a. Diuerſe ſunt opiniones ꝓrōnes ad hoc inducte ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ in con pter diuerſas autoritates q̄ vident̉ in hac materia ſibi ꝯͣrie. trariū ꝙ deus nobis pn̄s eſt. dd̓m eſt ꝙ ꝙͣuis deus ſit pn̄s. tn̄ Un̄ qͥdā adberētes qͥbuſdā. ⁊ ītelligentes eas ad lr̄am. alij v̓o ꝓpter cecitatē ⁊ caliginē intellectus nr̄i. in qua ſumus ip̄m co exponētes formauerūt ſibi opiniones varias. Quidā em̄ dixe gnoſcimus vt abſentē. ⁊ qꝛ illi ſpūs ꝓpter claritatē luminis ⁊ runt ꝙ ſoli angeli vltime hierarchie ad nos mittunt̉ ⁊ dicunt hoc ſenſiſſe Dyo. nec eſſe hoc ꝯͣ apl̓m. qꝛ illa diſtributio quam btītudinis ꝑfectionē. ſemꝑ vidēt deū facie ad facieꝫ. ⁊ ſunt ei facit apl̓s intelligēda eſt eſſe accommodata. cum dicit. Oēs pn̄tes quēadmodū illi qͥ ſunt in camera regis. īdicāt bis qui ſunt adminiſtratorij ⁊c. intelligit̉ de illis qͥ ſunt de vltima bie ſunt exterius regis voluntatē. ⁊ ad hoc mittunt̉ a ſuo dn̄o. ſic rarchia. Sed qꝛ iſta expoſitio ſenſui ⁊ intētioni apl̓i non conintelligēdū eſt in ꝓpoſito. Nec valet: dn̄s ꝑ ſe pōt facere. ergo cordat vult em̄ hoc ꝓbare ꝙ xp̄s melior eſt oībus angelis. nō nō dꝫ ad hͦ nūciū mittere. Multa em̄ p̄t ille qͥ p̄eſt ꝑ ſe facere. q̄ tn̄ iniūgit ſeruo vel nūcio vt ſaluet̉ in miniſterio ⁊ actionibꝰ tm̄ inferioribus ſed ſuꝑioribus. Iō eſt opinio ſcd̓a ꝙ oīm angeloꝝ eſt mitti. q̄ innitit̉ illi autoritati apl̓i. ⁊ hec opinio dicit decēs ⁊ ꝯgruus ordo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ filius ⁊ ſpūſſctūs verbum apl̓i non eſſe contrarium verbo. Dyo. qꝛ dicit ſuperio ſufficiēter ꝓcurāt ſalutē nr̄am. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſufficiēter ꝓcurent ra agmina non mitti. aut qꝛ non ita frequēter mittunt̉. aut qꝛ quātū eſt ex ſe. nō tn̄ excludunt nr̄i arbitrij libertatē. Adiutonon ex officio competit eis mitti. ſicut āgelis īferioris bierar res em̄ dei ſumus ſicut dicit apl̓s. j. Coꝝ. v. ⁊ qꝛ nr̄m arbitriū chie. Sed qꝛ expoſitio iſta verbi Dyo. vr̄ eſſe valde extraneapigrū eſt. ⁊ nō bn̄ gr̄e cooperat̉. iō indiget excitatore. ad hoc cum ipſe dicat ꝙ vſum exterioris officij nūꝙͣ habent. ſed ꝓ in aūt nullus eſt magis ydoneus ꝙͣ ſit angelus. ⁊ iō ꝯuenies eſt dubitanti credēdum eſt eſſe verum in hac parte tā verbū apl̓i vt ad nos mittat̉. nō ꝓpter indigētiā ꝓcurationis ſalutis nr̄e ꝙͣ verbum Dyo. Ideo eſt tertius modus dicendi ꝑ diſtinctio ex ꝑte filij vel ſpūſſcī. ſꝫ ꝑꝑ negligētiā cooꝑatiōis ex ꝑte nr̄i. nem vtrūqꝫ verbum ſaluās. ⁊ ad concordiā reducēs. ⁊ ex illis ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſi ꝯuertit̉ ad nos. nō ergo ad deū. Dd̓m duobus expreſſam veritatē eliciēs. diſtingui enim oportet in ꝙ illud argumētū peccat dupl̓r. Primo qͥdē. qꝛ nō mouet̉ ermiſſione. Eſt em̄ miſſio exterior q̄ eſt ad nos. Et eſt miſſio inga nos niſi ꝓpter deū. vn̄ motus eius nō qͥeſcit ī nobis. ſꝫ nos terior q̄ eſt ad angelos. ſed ꝓpter nos. Si de miſſione exterio ſꝑ refert ad deū. ⁊ iō motus iſte nō aufert motū ī deū. ſꝫ potiꝰ ri loquamur. ſic nō cōpetit oībus angelis. qꝛ nō cōpetit ſupe t diſponit ad illū. Alia ētro eſt. qꝛ ꝙͣuis vna ſub̓a. vnica potētia rioribus

Diſtinctio C rioribus agminibꝰ. ſicut dicit Dyo. qꝛ ea que p̄eminēt. vſuꝫ ex ex influētia diuina. Sed iſta poſitio eſt ꝯͣ veritatē catholicā ⁊ terioris officij nunꝙͣ babēt. in quo ſignificat ꝙ ītelligit de miſ piā. Qui em̄ hoc poſuerunt nō intellexerunt libertatē arbitrij ſione exteriori que eſt ad nos. Si aūt intelligamꝰ de miſſione nec aīe dignitatē. nec btītudinis ſublimitatē. qͥ ſi ītellexiſſent interiori. que eſt ad angelos ꝓpter nos. ſic mitti ꝯpetit omniſicut beatus Aug. egregius doctor. qͥ poſuit aīam īmediate a bus qm̄ ſuꝑiores mittunt̉ ad medios. ⁊ medij ad infimos. dū deo cōpleri. ⁊ moueri ⁊ btīficari. dixiſſent vt beatus Aug. Un̄ reuelādo purgāt ⁊ illumināt ea q̄ nobis expediūt. ⁊ hoc totuꝫ beatus Aug. vbicūqꝫ de mēte loquit̉ iſtuꝫ errorē extirpat. on̄ eſt ꝓpter nos. ⁊ iō ſignant̓ dicit apl̓s. miſſi ꝓpter eos. nō inqͥt dēs ꝙ ita īmediate aīa ẜm mētē vnit̉ deo. ſicut ⁊ mēs āgelica miſſi ad eos. Cōcedēde ſunt gͦ rōnes oſtēdētes ꝙ nō oīm eſt Si aūt intelligat̉ ſcd̓o mō ſic bꝫ veritateꝫ. ⁊ hoc mō intellexit ad nos mitti. ⁊ pꝫ ex iā dictis rn̄ſio ad verbū apl̓i. ¶ Ad illud beatus Dyo. in li. de bierar. ⁊ ꝑ hunc ēt modū ab angelo d̓r ꝓ qd̓ obr̄.vj. Eſa. dd̓m ꝙ angelus miſſus ad eū nō d̓r eſſe vnꝰ de pheta fuiſſe incēſus ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad duo prima obiecta. ſeraphin. qꝛ eſſet de ſup̄mo ordīe. ſꝫ qꝛ mittebat̉ labia eius in ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ bonū eſt diffuſiuū ſui. Dd̓ꝫ ꝙ diffuſio 36 cēdere. ⁊ hec rn̄ſio ſumit̉ a Dyo. ī li. de angelica bierar. ¶ Ad dupl̓r pōt eē a bono. Aut ꝑ modū multiplicatiōis. ſicut calor illud qd̓ obr̄ ꝙ miſſio cōpetit filio. ergo cuilibet ordini angeli vel lumēd̓r ſe diffundere. Aut ꝑ modū vtilis oꝑatiōis. ꝑ queꝫ co. Dd̓m ꝙ nō valet. Miſſio em̄ aut eſt ad redimēdū ⁊ ad ſalmodū d̓r bonꝰ bō bonitatē ſuā diffūdere. dū ad hͦ oꝑat̉ ⁊ labo uādū aūt eſt ad mīſtrāduꝫ. Prima eſt tāte dignitatis ꝙ nulli rat. vt alij bonitatē nō ab ipſo. ſed a deo ſuſcipiāt. ⁊ ꝑ hūc moalij pōt cōpetere niſi ſoli deo. Scd̓a ꝟo nō eſt tāte dignitatis dum intelligēda eſt diffuſio in bonitate vel charitate angeliꝙ cōpetat agmini ſup̄mo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ angeloꝝ ordi ca. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ inflāmatum iunctum inflāmabili in 1 nes oēs reſtaurabunt̉ ꝑ hoīes. Dd̓m tā ad hoc ꝙͣ ad duo ſeq̄n flāmat. Dd̓m ꝙ verū eſt qn̄ illa inflāmatio eſt ꝑ eductionē ali tia ꝙ reuera oēs angeli ſunt nobis in adiutoriū ⁊ oēs nos iucuius de materia. Ibi em̄ qd̓ eſt in actu pōt educere aliqͥd qd̓ uāt. vel mediate vel immediate. ſiue in miniſtrādis reuelatio eſt in potētia. Qn̄ ꝟo aliqͥd hꝫ inflāmari ꝑ caloris infuſionē. nibus. ſiue in ꝑferēdis. ſiue in offerēdis nr̄is or̄onibus. Dū eī non hꝫ veritatē. qꝛ hoc mō nō inflāmat̉ aliqͥd niſi ꝑ ꝯiūctionē agmina ſup̄ma q̄ ſunt nobis neceſſaria. inferioribꝰ agminibus ſui cum principio caloris. qd̓ caloreꝫ natū eſt infundere. ⁊ per reuelāt. dū ſil̓ cū illis ꝓ nobis ad deū interpellāt ⁊ petitiones bunc modum eſt inflāmari in ſpūalibus. vbi flāma eſt amor nr̄as deo exponūt. nō vt deū inſtruant. ſed vt petitiones nr̄as diuinus nō ex ipſa aīa ꝓductus. ſed potius a deo infuſus. ⁊ iō igneis ſuis affectionibꝰ deo acceptas faciāt. ſicut aduocatide hūc calorē nō pōt in nobis āgelicus ſpūs efficere ꝙͣꝙ aliquo coris or̄onibꝰ alioꝝ cāꝫ defendūt ⁊ ornāt. abſqꝫ dubio magnū modo ad eius ſuſceptionē poſſit nos excitare. auxiliū nobis p̄ſtāt. ⁊ ſic faciūt ad ordinū ſuoꝝ reparationē. Utrum angelus mittat̉ ad illuminanij ( ⁊ nihilominus ſequūt̉ charitatis ſollicitudinē. ⁊ efficaciꝰ nos UEIIIO. lj. dum nr̄m intellectum. Et ꝙ ſic vr̄. Qꝛ d adiuuant ꝙͣ alij impugnent. ita dicit Diony. in li. de ange. bierar. Ordinatio ꝯgrue diluqͣ Onſequēter q̄rit̉ de ſcd̓o articulo.ſ. ad qͥd mittunt̉. cidationis. claritatē primo apparētē in copioſis effuſionibus Et eſt prima qō. vtrū mittant̉ ad accēdēdū noſtrum excellētiſſimis manifeſtat eſſentias. ⁊ ꝑ eas q̄ pn̄t eſſentie. di affectū. Scd̓o vtrū mittant̉ ad illuminādū intellectū uinum participāt radium. Ex hac lr̄a manifeſte colligit̉ ꝙ de L Qꝭ mittant̉ ad inflāmādū affectū nr̄m. us nos illuminat mediātibus āgelis. ¶ Itē in li. de motu cor Queſtio. jͣ. vr̄. Angelus qͥ miſſus eſt ad Eſa. ſicut dis. ita diffinit̉ aīa. Anīa eſt ſub̓a incorporea. intellectualis d̓t Dyo. d̓r eſſe vnꝰ de ſeraphin. qꝛ miſſus ad incēdēdū ⁊ inflā earum illuminationum q̄ ſunt a primo. vltima reuelatione ꝑce mādum. ſed inflāmatio reſpicit affectū. ergo ⁊c. ¶ Itē actus ptiua. ergo inter reuelationē aīe ⁊ deum cum ꝑcipit illuminabierarebiaꝝ. ſicut vult Diony. de angelica hierar. ſunt illumi tionē. cadit ibi alia reuelatio media. ſed hec nō eſt niſi reuela nare purgare ꝑficere. ergo ſi purgatio reſpicit remotionē ſortio ſub̓e angelice. ergo vr̄ ꝙ aīa illuminet̉ a deo mediāte. ange dium. ⁊ ſordidatio reſpicit affectu quātū ad ꝯcupiſcētie vitiū lo. ¶ Itē angeli ſunt lumina ſpūalia. ſed qꝛ intellectus noſter vr̄ ecōtrario ꝙ angelus mittat̉ ad inflāmādū affectum ꝑ amo agēs lumē eſt dū ſe ꝯuertit ſuꝑ fantaſmata. abſtrahit ⁊ depurē ſctm̄ ⁊ mundum. ¶ Itē hoc vr̄rōne. Bonum ẜm ꝙ bonum rat. ⁊ hoc modo illuminat. ergo ſi angelicus intellectus muleſt diffuſiuū ſui. ſed angelus beatus eſt ꝑfecte bonus. gͦ p̄t bo tomagis in actu eſt ꝙͣ nr̄. ergo multomagis intellectum nr̄m nitatē ſuā diffundere. ſed bonū vt bonum reſpicit affectum. gͦ poſſibilē illuminare pōt. ¶ Itē planuꝫ eſt ꝙ angeli multa no vr̄ ꝙ cum affectus nr̄ ẜm ſuſceptionē bonitatis bꝫ ꝑfici ⁊ īflā bis reuelāt ſpūalia. q̄ non ſunt nata cadere ⁊ recipi. nec in ſen mari. ꝙ ad hoc poſſit ⁊ debeat angelus mitti vt nr̄m affectum ſu. nec in imaginatione. ergo vr̄ ꝙ immediate poſſint intelleinflāmet ⁊ ꝑficiat. ¶ Itē nos videmus in naturalibus ꝙ illd̓ ctui nr̄o ſil̓itudines imprimere. ſed talis impreſſio non poteſt qd̓ eſt inflāmatū. dum alteri rei inflāmabili approximat̉. ip̄aꝫ eſſe ſine illuminatione. ergo ⁊c. ¶ Itē angelus d̓r purgare ilinflāmat. gͦ ſi affectus angelicus eſt igne diuini amoris inflāluminare ⁊ ꝑficere. ergo ſi hoc ſolū ꝯueniret ei ꝑ modum exci matus ⁊ repletus. ⁊ in ſua miſſione nobis approximat. gͦ affe tationis. cum ſil̓r vnus hō excitet alterum. vr̄ ꝙ hō diceretur ctus nr̄os inflāmat. ¶ Ad oppoſitum arguit̉ ita. Scd̓m affepurgare illuminare ⁊ ꝑficere ꝙ ſi hō non d̓r eſſe purgator nec ctum nr̄m potiſſime cōſiſtit libertas arbitrij. ſed nihil niſi ſoilluminator ſicut angelus. vr̄ ꝙ angelus poſſit aīam a ſuꝑiori lus deus pōt ſuꝑ li. arb. cum fit ſub deo potētiſſimum. gͦ nulla illuminare. ¶ Itē multo plus pōt angelus beatus ꝙͣ diabolꝰ creatura quātucūqꝫ nobilis ⁊ ꝑfecta pōt iuflāmare vel ꝑfice ſed demon pōt in nobis varias cogitationes excitare. ⁊ ab inre affectuꝫ noſtrum. ¶ Itē ẜm affectū nr̄m maxime ꝯſiſtit iuferiori ſuggerere. gͦ vr̄ ꝙ angelus illuminatus ꝑ gl̓iam. cuꝫ ſit ſticia ⁊ eqͥtas. Iuſticia em̄ eſt rectitudo voluntatis ꝓpter ſe aīa nr̄a ſuꝑior ⁊ illuminoſior ipſam poſſit a ſuꝑiori illuminare ſeruata. vt dicit Anſel. ſed ſolius ſumme iuſticie eſt voluntatē ¶ Ad oppoſitum Aug. in li. lxxxiij. q. Mētē dicimus q̄ ita ad nr̄am rectificare. ergo ipſius ſolius eſt affectum inflāmare. imaginē dei facta eſt. vt immediate a prima veritate formet̉. ¶ Itē ẜm rectā inflāmationē affectus ꝯſiſtit charitas. ergo ⁊ in pluribus locis dicit ꝙ inter mētē ⁊ deum nihil cadit meſi charitas vel eſt ſpūſſctūs. vel īmediate a ſpūſctō. īflāmatio dium. ergo cum intelligētia nr̄a attēdit̉ ẜm aīe ſup̄mum. vr̄ ꝙ affectus nr̄i vt vr̄. ab aliquo alio nō pōt eſſe. ¶ Itē ẜm affectū non poſſit illuminari ab angelo. ¶ Itē ſuꝑ illud psͣ. Manus nr̄m maxime ꝯſiſtit aīe nr̄e deiformitas. ſi gͦ ſolius dei eſt dei tue dūe fe. me ⁊ plaſ. me ⁊c. dicit glo. deus ꝑ ſemetip̄m irradiformē efficere. ſolius dei eſt affectum nr̄m inflāmare. gͦ illud at pias mētes. gͦ nō vr̄ ꝙ ꝑ angelicū miniſteriū. ¶ Itē facili nō ſpectat ad miniſteriuꝫ angeli. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligē eſt ꝓducere formas corporales ꝙͣ ſit dare illuminatiōes ſpūa tiā eſt notādum ꝙ affectum nr̄m inflammari ab aliquo dupl̓r les. ſed angelus formā naturalē n̄ pōt ꝓducere tāꝙͣ prīcipale pōt intelligi. Aut ita ꝙ inflāmet̉ ab aliquo ſicut a principali agēs. ſed ſolū exterius diſponere. gͦ multo fortius nec illūina agēte ⁊ efficiēte. aut ſicut ab excitāte ⁊ adiuuāte. Et ẜm iſtum tionē ſpūalē dare. Itē ſi āgelꝰ illūinat aīam aut illūinat ī mit duplicem modum intelligēdi. dupl̓r ītellexerunt aliqͥ affectū tēdo ei lumē ꝓpriū. aut dādo nouū. Si ī mittēdo lumē ꝓpriū. nr̄m ab angelis inflāmari ⁊ ꝑfici. ſed primus intellectus ē he cū lumē ſuū nō ſit extra ip̄m. ergo angelus illabit̉ aīe. qd̓ ē ſoreticus. ſeds catholicus. Primum ꝟo intellectum habuerunt lius dei ꝓpriū. Si dādo nouū aut ꝓducēdo ex aliquo aut de aliqͥ ph̓oꝝ. Poſuerunt em̄ ꝙ aīa eſſet inſtr̄m intelligētie ⁊ ꝙ īnihilo. Si ex aliquo. quero ex quo. quod cum non ſit dare ſe telligētia influeret ſuꝑ aīam. ſicut influit agēs ſuꝑ inſtr̄m. vn̄ quit̉ ꝙ angelus ꝓducat ex nihilo. ⁊ ita ꝙ ſit creator. ¶ Iteꝫ iꝫ dixerunt ꝙ aīa triplicē hꝫ oꝑationē. aīalē intellectualē ⁊ diui ſi angelus illuminat aīam aut ꝑ mediuꝫ aūt ſine medio. Si ꝑ nā. Aīalē ex ſeipſa intellectualē ex influētia āgelica. ⁊ diuinā medium q̄ro quid ſit illud medium deferens ſpūalē illumina

Secundi libri ſi ſolū poſſet ꝑ modū excitātis. tūc nō poſſet ampliꝰ ꝙͣ hō. vel tionē. ⁊ cū deferēs ſpūalē illuminationē nō poſſit eē niſi ſpūs inter aīam illuminatā ⁊ angelū illuminātē eſt ponere mediuꝫ ēt malus angelus. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi nō poſſet alia via nos inſtruere iia⁊ nobis loqui ꝙͣ poſſit bo vel angelus malus. tn̄ ex hoc nō vi ſpm̄. Et iterū q̄rit̉ de illo ſicut de primo. ergo vel erit abire in infinitū. vel nō eſt ponere mediū. Et ſ immediate illuminat ꝙ adequat̉ in potētia ⁊ ꝟtute exprimēdi. qꝛ ꝑ eādē viam ꝯtin ipſam animā. ergo vr̄ ꝙ ſit in ipſa anima. ⁊ ita illabit̉ anime. git ⁊ bn̄ ⁊ meliꝰ docere. ſicut pꝫ. Per aures em̄ exteriores ad¶ Itē ita immediate nata eſt ferri in deū intelligētia vt volūdiſcimus a ſapiēte doctore ⁊ fatuo. ſꝫ multo meliꝰ nos docet qͥ tas. ergo ſi angelꝰ nō pōt volūtatē rectificare nō poterit illulumē ſapīe hꝫ. ꝙͣ qͥ illo caret ſic in angelo ītelligēdū eſt ſe hr̄e minare intelligētiā. ¶ Iuxta hͦ querit̉ penes qͥd accipiāt̉ iſti Et ꝑ hoc patēt illa duo vltīa. qꝛ non eſt ſil̓e nec de hoīe nec de tres actꝰ. videlꝫ illumīare. purgare. ⁊ ꝑficere. ¶ Rn̄. ad hͦ dd̓ꝫ demone. neuter em̄ pōt inſtruere ita efficaciter. cū nō habeāt p ꝙ animā quo ad ſuꝑiorē portionē rōnis illuminare. ſoliꝰ dei ē tm̄ lumē ſapīe. ¶ Ad illud qd̓ vltīo q̄rebat̉. quō fiat diſtinctio ꝓpriū. ſicut in pluribꝰ locis oſtēdit Aug. ꝙͣuis aliqͥ nō intelliiſtoꝝ actuū. Dd̓m ꝙ vnus modus dicēdi eſt ꝙ illi tres actꝰ regētes totius veritatis principiū. poſuerūt aliud videlꝫ intelle ſpi ciūt ītellectū. vt purgatio ſit ī initio. illuminatio ī ꝓgreſſu. ctū noſtrū nō ꝑuenire ad lumē primū. ſꝫ ꝑfici ⁊ illuminari a ꝑ ⁊ ꝑfectio in termino. Uel al̓r vt notent̉ ibi tria ad q̄ ordinatur mo lumīe ꝑ lumē intelligētie mediū. ſꝫ hoc eſt ſimpliciter tāꝗ eruditio vel doctrina āgelica. Primū eſt ad remotionē īpedi erroneū reſpuēdū. cū in multis locis btūs Aug. on̄dat cōtra mētoꝝ. Scd̓m eſt ad cognitionē veroꝝ. Tertiū eſt ad dilectio riū ⁊ etiā ſacra ſcriptura hͦ bicat ſicut Io. j. dr̄. Erat lux vera nē btōꝝ. Ad hec aūt ordinat̉ ꝑ modū excitātis. ſicut ſermo bn̄ q̄ illuminat ⁊c. q̄ quidē nō eſt lux creature. ſꝫ lux diuine ſapīe p̄dicātis. ⁊ iō nō irrōnabil̓r bonꝰ doctor ⁊ p̄dicator d̓r illumi ⁊ veritatis eterne. in qua hec aīaduertēda ſunt. ꝙ ē qd̓ intelli nare ⁊ purgare ⁊ ꝑficere ſuos auditores. ſicut exp̄ſſe beatus git. ⁊ qd̓ cetera intelligere facit. ſicut videmꝰ in iſto ſole mateDiony. in li. de angelica hierar. dat intelligere. riali reſpectu ſenſibiliū. ⁊ huiꝰ potētiſſimū ſignū eſt vel fuit ꝙ Onſequēter q̄rit̉ de tertio articulo.ſ. qual̓r iniūii intellectus noſter in aſpectu ſummi luminis natus eſt btīfica ctū ſibi offm̄ exequant̉. ⁊ cū hoc faciāt diſcurren 19 ri. nec vnꝙͣ aliquo pōt eſſe cōtētus quouſqꝫ ꝓducat̉ ad illius do ⁊ denūciādo incideret hic qō̓ de angeli motu clarū aſpectū. ¶ Animā igit̉ quo ad ſupremā partē angelꝰ nō ⁊ de locutione. Sed qꝛ de motu eſt dictū in pͥmo pōt illuminare. ſꝫ ꝙͣtū ad inferiorē partē rōnis poſuerunt cali. di. xxxvij. nūc q̄rēdū eſt de locutione angelica int tholici tractatores aīas nr̄as a beatis angelis ꝑ eoruꝫ reuela ⁊ ſuppoſito ꝙ cōpetat angelis loqͥ abſqꝫ aſſumpto corꝑe. ſicut pi tiones illuminari. hoc aūt tripl̓r pōt intelligi. Uno mō vt ītel dicūt plures autoritates ⁊ ſcripture locutione ſpūali. q̄ qͥdem lut ligat̉ angelus inferiorē portionē illuminare ꝑ modū luminis eſt ſine voce. circa modū loquēdi duo q̄runt̉. Primū eſt vtruꝫ irradiātis. Alio mōvt ītelligat̉ illuminare ꝑ modū ſpeculi de locutio angeli idē ſit ꝙ eius cognitio. Scd̓m eſt vtrū eadē lo ferētis. Tertio mō vt intelligat̉ illuminare per modū lingue cutio poſſit eſſe a deo ⁊ angelo. viuaciter exprimētis. Oēs bi modi ⁊ ſi aliquo mō ſint intelliCirca quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ on̄dit̉ ꝙ ſpūalis i ueIIO. j. angeli locutio nō eſt idē ꝙ eius cogni ⁊ gibiles. cū angelꝰ ſit lumē ⁊ ſpeculū. ⁊ habeat etiā ſpūalis inac terp̄tatiōis. ſiue locutiōis offm̄ ſuſtineri pn̄t. Tertiꝰ tn̄ modꝰ tio vel cogitatio. primo ꝑ illud qd̓ d̓r. j. Coꝝ. xiij. Si linguis illi ītelligibilior eſt. Nō em̄ multū bn̄ apparet qn̄ quō angelꝰ irra hoīm loquar ⁊c. ibi gl. Angeli p̄poſiti ſignificāt minoribꝰ qd̓ d̓ ita diat. nec quō ſe offerat aſpectui aīe. ſꝫ hͦ ſatis intelligibile eſt dei volūtate p̄ſentiūt. qd̓ fit aliqͥbꝰ nutibꝰ aut ſignis. ſi gͦ nūt 5 qn̄ angelus poſſit aīe qd̓ ꝯcepit ſuggerere ⁊ ſicut doctor dum cognitionis aliud eſt ꝙͣ cognitio. gͦ cognitio aliud eſt ꝙ locunata exterius loquit̉ incitat intellectū. ⁊ viā parat ad intelligēdū tio. ¶ Itē differt in angelo actus virtutis intellectiue ⁊ oꝑa ini ⁊ viua ⁊ efficax locutio quadā ſua viuacitate ad intellectū no tiue. gͦ pari rōne differt actꝰ ꝟtutis cognitiue ⁊ interp̄tatiue. ſi ſtrum hꝫ ingreſſum dū ſonat in aure corporis exteriꝰ. rōne cu gͦ cogitare eſt actꝰ virtutis ītellectiue. ⁊ loqͥ actus ꝟtutis īter ius ēt libētius audit hō bonū clericū. cuius ſermo eſt efficax pretatiue. gͦ nō ſunt idē. ¶ Itē nō eſt eadē ꝯuerſio qua intelle ⁊ viuꝰ. cū bēat aliqͥd latētis energie viue vocis actus. vt dicit ctꝰ ꝯuertit ad ſe. ⁊ qͣ ꝯuertit̉ ad alterū. ſi gͦ cogitādo ꝯuertit̉ x1 Hiero. Sic ⁊ ſuo mō intelligēdū eſt ꝙ angelꝰ hoc poſſit faceītellectꝰ ad ſe ⁊ loquēdo ꝯuertit̉ ad alterū. gͦ cogitare ⁊ loqͥ in re interiꝰ ⁊ ſic illuminare nō lumē īfundēdo. nec ſolū offerēdo angelo nō eſt idē ſed diuerſum. Itē ꝑ locutione eſt manifeſta ſicut obiectū vel ſpeculū. ſꝫ etiā viuaciter excitādo. ſicut dotio cogitatꝰ angelici. ſi gͦ idē eēt loqͥ ⁊ cogitare qͥcqͥd cogitaret ctor exterior ⁊ adhuc efficaciori mō. ¶ His viſis ptꝫ rn̄ſio pro alteri manifeſtaret. gͦ nihil qd̓ eſt in vno angelo. lateret qd̓ eēt magna ꝑte ad obiecta advtrāqꝫ ꝑtē. Nā rōnes oſtendētes ꝙ in alio. gͦ qͥcqͥd ſciret āgelus ſuꝑioris ordinis. ſciret ille qͥ ē inangelꝰ nō pōt intellectū nr̄m illuminare. loquunt̉ de ītellectu ferioris ordinis. qd̓ eſt plane falſum. gͦ ⁊c̄. ¶ Cōtra. Gre. ī mo ꝙͣtū ad ſuꝑiorē portionē.ſ. mētē ⁊ de illumīatiōe. q̄ qͥdē ē ꝑ lu ral̓. diffiniēs voce angeloꝝ dicit. Uox angeloꝝ in laudeꝯdito a mīs infuſionē ⁊ hͦ ſoliꝰ dei ꝓpriū ē ſicut p̄dictū eſt vn̄ rōes ille ris eſt admiratio intime ꝯtēplationis. ſi gͦ admiratio ſiue ꝯtē a ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad illd̓ ꝟo qd̓ obijcit̉ de dyo. iā ptꝫ rn̄ſio. Diplatio nō eſt actꝰ differēs a cognitione. gͦ nec locutio ſiue voci co em̄ ꝙloquit̉ de illuminatione ſcd̓o mō. nō primo. ¶ Ad illd̓ feratio. ¶ Itē Dam̄. nō lingua ⁊ auditu indigēt angeli. nā ſiqd̓ obr̄ de illa diffinitiōe aīe. Dd̓m ꝙ vltīa vl̓ ſcd̓a reuelatiōe ne ſermone voce ꝓlato tradūt ſibi ſuas intētiōes. gͦ vr̄ ꝙ aut dr̄ aīa illuminatiōes a deo ꝑciꝑe. nō qꝛ angelꝰ cadat mediū ī locutio angelica nihil ſit. aut ſi aliqͥd ē. nō eſt aliud ꝙͣ cogitater deū ⁊ aīam ꝑ modū influētis. ſꝫ qꝛ ꝑfectiꝰ ⁊ nobiliꝰ illumi re. Itē locutio nō ē aliud ꝙͣ ꝯceptꝰ māifeſtatio. āgelꝰ aūt inqͣ2ꝫ nat̉ a deo angelꝰ ꝙͣ aīa ꝑ naturā. ⁊ iō dr̄ iſta illuminatio ſcd̓a. tū ē ſub̓a cognitiua. hꝫ naturā luminis ⁊ ſpeculi. ſꝫ lux corꝑal nō ordine cauſalitatis. ſed dignitatis. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ an ꝑ hͦ ꝙ lucet. ſe manifeſtat ⁊ ſpeculū ꝑ hͦ ꝙ ſpēꝫ recipit ⁊ retinet geli ſunt lumina. Dd̓ꝫ ꝙ verū eſt. ſꝫ nō ideo dicunt̉ lumina. qꝛ ſpēm rep̄ſentat. gͦ vr̄ ꝙ angelꝰ hoc ipſo ꝙ ītelligit. cogitatōes lumē ſuū diffundāt exteriꝰ in alia. ſꝫ qꝛ intra ſe nitēt. Nō em̄ ē ſuas declaret. gͦ cū cognitiōis declaratio ſit locutio idē eſt ī ſil̓e de corporali lumine ⁊ ſpūali. Lumē em̄ ſpūale ꝓpter ſui di eo cogitatio ⁊ locutio. ¶ Itē loqͥ nō eſt alid̓ ꝙͣ dicere. ⁊ dicere nō eſt aliud ꝙͣ ꝟbū gignere ſiue formare. ſꝫ cogitatio nihil ali gnitatēa fonte luminis īmediate ꝓcedit. cū nō poſſit hr̄e mediū deferēs. Lumē aūt corꝑale ꝑ mediū recipit̉ ⁊ defert̉. ⁊ ſic ud ē ꝙͣ ꝟbi formatio. vl̓ ꝟbi ꝯceptio. ſicut vult Anſel. ⁊ Augu. gͦ cogitatio nihil alid̓ ē ꝙͣ interior locutio. ſꝫ locutio q̄ ꝯuenit pōt deferri ⁊ recipi. ſic ēt pōt reddi. ⁊ ſic. illuminatū pōt illuminare. ſicut pꝫ in luna. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ multa nobis re angelo ẜm ſe. eſt tm̄ interior. gͦ idē ē qd̓ cogitatio. ¶ Itē ſi louelāt q̄ nobis ꝑ ſenſum nō exprimūt. dd̓m ꝙ illud nō ꝯcludit cutio differt a cogitatiōe cū pſupponit eam. q̄ro qͥd addit ſuꝙ immediate influāt in intellectū. hͦ em̄ pōt fieri ſi īmediate ī pra ipſam. Si tu dicas mihi ꝙ addit manifeſtationē que ſit ꝑ tellectui ſuggerāt. Nec adhuc illud opꝫ. ſed etiā pōt fieri mequādā ſpēi oblationē ⁊ trāſfuſionē in alteꝝ quaſi in audiēteꝫ. diāte virtute fantaſtica. Sicut em̄ videmꝰ ꝙ ego nō poſſum ti tūc vr̄ cū angelꝰ ſuꝑioris ordinis nihil recipiat ab angelo īfe bi aliqͥd on̄dere niſi mediātibus ſenſibꝰ ⁊ viribꝰ īferioribus. qꝛ rioris. ꝙ angelꝰ inferioris ordinis nō poſſit loqui alicui ange intellectus tuus nō eſt natus a ſuꝑiori aliqͥd reciꝑe. niſi a deo lo ſuꝑioris ordīs qd̓ plane falſuꝫ ē. Si em̄ pōt angelꝰ loqͥ deo influēte. tn̄ nihil eſt in me adeo ſpūale. qͥn mediāte verbo ſenmultomagis p̄t loqͥ alteri angelo. ¶ Itē locutio q̄ differt a cō gitatiōe addit aliqd̓ ſignū expͥmēs. ſi gͦ angelꝰ vult ſpēm ītelli ſibili poſſim illud intelligētie tue depromere. ⁊ ita tecū loqui gibilē quā hꝫ in ſe alteri āgelo manifeſtare lonq̄do ⁊ ī ip̄o dif de ſpūalibꝰ ſicut de corporalibꝰ. multo fortius pōt hoc angelꝰ fert locutio ⁊ cogitatio. opꝫ ergo ꝙ differat ſpēs qͣ ītelligit et facere in ꝟtute īteriori. qꝛ eleuatior eſt ꝙͣ ſenſus exterior qua ſignū quo exprimit. tūc q̄ro de illo ſigno aūt eſt ſpēs aut res. 26 dā ſpūali locutiōe ⁊ fantaſmatū excitatiōe. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ Siſpecies

Diſtinctio ī Si ſpēs. ergo pari rōne indiget alio ſigno. ⁊ ſil̓r q̄reret̉ de ilralis. Un̄ nec lux pōt lucere. nec ſpeculū ſuſciꝑe. qͥn etiā ſe ma lo alio tertio. nec erit ibi ſtatus ſicut nec in primo. Si aūt eſt nifeſtēt. ſꝫ nō ſic eſt de angelica cogitatiōe. cuiꝰ manifeſtatio res aut intelligibilis aut fenſibilis. Senſibilis nō. qꝛ qͥcqͥd ē eſt volūtaria. ſicut dicit Augu. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. Ipſi angeli in angelo eſt ſpūale. Si intelligibilis q̄ro quare magis illam cogitationes ſuas ad nutū volūtatis mō occultāt. mō cōicāt. app̄hēdit angelus cui ſit ſermo ꝙͣ ipſam ſpēm q̄ eſt in intelleqͥbuſdā ſpūalibꝰ obſtaculis poſitis vel remotis. ſicut ſenſibil̓r ctu angelico. ⁊ iterū illa res q̄ eſt in vno angelo nō pōt fieri in videmꝰ circa corꝑa. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nihil aliud eſt loqͥ qͥ veritate in alio angelo. ergo opꝫ ꝙ fiat ẜm ſil̓itudinē. ⁊ tūc pa dicere. Dd̓m ꝙ ſicut loqͥ eſt dupl̓r in ſe ⁊ ad alterū. ſic ēt ⁊ dice 33 ri rōne ſpēs exn̄s in intellectu vnius angeli pōt gn̄are ſui ſire. ⁊ ꝙͣuis dicere in ſe idē ſit qd̓ cogitare. vel cogitādo intellimilē in alio. aut ſi nō q̄rit̉ quare nō. ¶ Itē quō pōt illud intel gere. tn̄ dicere ad alterū vlteriorē hꝫ actū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ligi. ⁊ qͥd eſt ibi mediū deferēs. ⁊ q̄ eſt ibi lux abſtrabēs. ⁊ q̄ ē ꝙ ſi locutio addit aliqͥd ſupra cogitationē ꝙ tūc nō poterit an za ibi vis vel virtus excitās ⁊ imprimēs. oīa em̄ hec vident̉ eſſe gelus inferioris ordinis loqͥ ad angelū ſuꝑioris. Dd̓m ꝙ verū neceſſaria ſi differt in angelo locutio ⁊ cogitatio. ¶ Rn̄. ad p̄ eſt ſi loqͥ adderet influētiā verā in alterū. ſed actus locutiōis 9 dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ loqͥ dupl̓r eſt. Uno mō loqͥ di ſuꝑadditus actui cogitationis. nō dicit niſi quādā ſpēi ꝓtencit actū in ſe ſiue ītrinſecū. Alio mō actū ad alterū ſiue quodā ſionē ad alterū. q̄ qͥdē ꝓtēſio nō eſt illius ſpēi imp̄ſſiua. ſed po mō extrinſecū. Primo mō loqͥ idē eſt ꝙ verbū formare ſiue gi tius excitatiua intellectus audiētis. vt ꝓpria ꝟtute ſuſcipiat. gnere. Scd̓o mō idē eſt qd̓ verbū formatū depromere ſiue ex ⁊ in ſeipſo faciat. Un̄ locutio ex parte loquētis non ponit niſi primere. Primo mō locutio ſiue in deo ſiue in hoīe ſiue in āge excitationem actiuam. ex parte audientis non niſi excitatiolo. nō eſt aliud ꝙͣ cogitatio. Scd̓o mō plus dicit ꝙͣ cogitationem paſſiuā. ¶ Ex hoc pꝫ qͥd ſit auditus angeli. ⁊ quomodo 25 nē. ſed differēter in diuerſis. In deo eī loqͥ ad alterū ſupra indifferat audire ⁊ videre. naꝫ tā audire ꝙͣ videre eſt in angelo tellectū notat effectū vel reuelationē. Nō em̄ d̓r deus nobis intelligere. ſed tūc videt. cū ex ꝓprio motu intelligit aliquid. loqͥ ſolū. qꝛ intelligit. ſed ēt qꝛ reuelādo aliqͥd aliquā illuſtraTūc audit qn̄ ꝑ oblationē ſpēi intelligibilis ab alio intelligē tionē in nobis efficit. Un̄ Greg. in moral̓. Dei locutio ad nos te excitatus ip̄m qd̓ ꝓfert̉ intelligit. ⁊ ſic cōpetit angelo nō ſo intrinſecus facta vr̄ potius ꝙͣ audit̉. qꝛ dū ſemetip̄m ſine molū reſpectu ſuꝑioris. ſed ēt reſpectu paris vel inferioris. qꝛ ſic ra ſermonis infinuat. repētina luce nr̄e ignorātie tenebras ilaudit ſupremus angelus ab infimo. ſicut magr̄ audire pōt a luſtrat. In hoīe ꝟo nō ſolū addit effectū in alterū. ſed ēt actū diſcipulo. nō qꝛ ab eo ſuſcipiat doctrinā ſiue illuminationē. ſꝫ ⁊ ſignū mediū. cū em̄ hō loquit̉ alteri. nō ſolū cogitat. ſed coqꝛ melius cognoſcit eius defectus ꝑ ſuijpſius detectionem. 36 gitationē ſuā formādo vocē ſenſibilē alij interpͥtat̉ ⁊ explicat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſi locutio differt a cogitatione ꝙ nutus Rō aūt quare locutio hoīs nō ſolū addit actu ſed ēt ſignū me differt a ſpecie. Dd̓m ꝙ illud nō opꝫ ꝙ differat re. ſꝫ ſufficit ꝙ diū hec eſt. qꝛ in aīa alius eſt actus ꝯuerſionis ſupra ſe. ⁊ ali differat ꝯparatiōe. Eadē eī ſpēs eſt. q̄ ꝯſiderat̉ in ſe. ⁊ que po actus ꝯuerſionis ad alterū. ⁊ in cogitatione ꝯuertit̉ aīa ſupra teſt protēdi ad alterū relatione differēs. ſed actus ꝯſiderādi illud qd̓ hꝫ in ſe. in locutione ꝟo offert alteri. ⁊ ita oꝫ ꝙ alius eā in ſe qui quidē eſt cogitatio ⁊ actus ꝓtēdendi ad alteruꝫ ſit actus cogitare ⁊ loqͥ. ⁊ ita addit actū locutio ſupra cogitaqui eſt locutio Iactus eſt alius ⁊ alius. nā bis actibus intelle tionē in hoīe. Addit ēt ſignū. qꝛ aīa ꝙͣdiu eſt cū corpore. nō eſt ctus angelicꝰ eadē ſimilitudine diuerſimode vtit̉. ita ꝙ in vno nata ſuſcipere niſi mediāte vi ſenſitiua. vn̄ qͥ amittur vnū ſenilla ſimilitudo ⁊ ītelligibilis ſpēs dicit̉ tm̄ ſpēs ⁊ ꝟbū. ī altero ſum neceſſe bn̄t amittere vnā ſcīam. iō ad hoc ꝙ aīa ꝯceptum vero nō tm̄ ſpēs. ſꝫ etiā nutꝰ. Uerūtamē poſſet dici ꝙ ſicut ſpēſ ſuū alteri exprimat. opꝫ ꝙ ip̄m voci ſenſibili ꝑ organa formaque eſt in ſpeculo dū ꝓtēdit ſe ad oculuꝫ. nō eſt oīno eadē. ſed te mediāte via imaginaria ꝯiūgat. ⁊ ſic ſil̓itudo intelligibilis ſe multiplicat. Sic etiā pōt intelligi ſpūali mō de ſpē. que eſt ſiue ſignatū intelligibile. ꝑ illud ſuū ſignū ſenſibile medianti in intellectu angelico. Si aūt querat̉ de medio. Dd̓m ꝙ nulla bus virtutibus ſenſitiuis ad intellectū alterius aīe aſcēdat et eſt queſtio. qꝛ cū ſit actio ſpūalis ⁊ intellectualis non indiget hͦ ꝯueniēs eſt. vt ſicut hō cōpoſitus ē ex aīa ⁊ corpore. ita eiꝰ medio corporali. Si vero querat̉ de virtute ꝑ quam ſit. ſiue de locutio aliqͥd hꝫ ſpūale. aliqͥd corporale. In ſpūalibus autem luce ſpūali. Dd̓m ꝙ ꝯcurrit ibi lux intellectus angelici offerēſubſtātijs medio mō eſt. nā locutio ſupra cogitationē addit ef tis ⁊ lux etiā ſuꝑne veritatis. Nā ſicut in luce corporali ad im fectū ſiue reſpectū. ſꝫ nō addit ſenſibile ſignū. Reſpectū qͥdeꝫ mutandū viſum videmus ꝯcurrere ⁊ lucē incorporatā. ⁊ lucē ⁊ effectū addit ꝓpter hoc ꝙ cogitatio quātū eſt de ſui natura inſuꝑ influētē ⁊ abſolutā. vtpote lucē ſolis. Sic etiā ⁊ in ſpūa eſt ſecreta. ⁊ iō nūꝙͣ fit manifeſta niſi ipſe cogitās aliqͥd tanꝙͣ li cognitione duplicē lucē ꝯcurrere intelligamus. ẜm ꝙ in plu audiēti offerat. ⁊ ſe aperiēdo ſe quaſi quodā nutu mediāte qd̓ ribus locis innuit Aug. in ſe bꝫ ad intellectū alterius quaſi ad aureꝫ ꝑtingere faciat. ¶Utrum eadeꝫ locutio poſſit eſſe a deo q Neceſſarius eſt etiā actus nouus. qꝛ nō eadē ꝯuerſione ſe ſuQueſtio. lj. ⁊ angelo. Et ꝙ ſic vr̄ Apoc. j. loquens pra ſe ꝯuertit. ⁊ ſupra alterū vl̓ ad alterū. ſꝫ tn̄ nō ē neceſſariū per angelum ſuum ſeruo ſuo Iobanni ⁊c. ſed quandocūqꝫ ali ſenſibile ſignū. nec deferēs mediū. qꝛ cū ipſe intellectus ange quis artifex agit per inſtrumentum. eadem eſt actio agentis licus ſine potētijs ſenſitiuis natus ſit ſuſciꝑe. āgelus loques ⁊ inſtrumenti. ſicut cum quis incidit per ſecurim. eadem eſt in ſine ſenſibili medio natus eſt ſil̓r offerre. ⁊ io ad loquēdū ſuffi ciſio. ergo eadem eſt locutio dei ⁊ angeli. ¶ Item cum loquit̉ cit ipſi angelo ipſa ſpēs intelligibilis q̄ ex virtute intellectiua deus nobis ꝑ prophetā. locatio illa dr̄ eſſe dei ⁊ ſpūſſctī. ⁊ ſil̓r ipſius angeli ꝑ vim volūtatis pōt ad alterū ꝓtēdi ⁊ ſicut illa locutio illa eſt ipſius ꝓpbete. ſed ꝯſtat ꝙ non eſt niſi vnica. et ſpēs dū ea ſibi ⁊ in ſe ꝯtuebat̉ intellectus erat verbū interius go pari ratione cuꝫ deus loquitur nobis per angelos. ¶ Itē ſic dū eam ꝓtēdit ad alterū efficit̉ quaſi nutus ⁊ verbū exteri qn̄ audita fuit vox illa. hic eſt filius meus dilectus. Lu. iij. cō us. ⁊ qꝛ tā illa ſpēs ꝙͣ virtus ꝓtēdēs illam ad alternm. ⁊ ipſa ſtat ꝙ illa fuit locutio dei. qꝛ nullus poterat hoc vere dicere ꝓtēſio ſpūalis eſt. iō nō indiget corporali medio deferēte. ſed niſi deus. ſed illa locutio ſucceſſionē habuit ⁊ variationem. er qꝛ virtus illa finita eſt. neceſſe eſt ad hoc ꝙ vnus angelus ingo fuit ab aliqua creatura ſpūali. ergo vr̄ ꝙ vna ⁊ eadem locu tellectū alterius angeli loquēdo. hoc eſt illā ſpēꝫ ꝓtēdēdo ex tio poſſit eſſe dei ⁊ angeli. ¶ Itē vr̄ ꝙ nulla locutio ſenſibilis citet ꝙ finita diſtātia adinuicē diſtēt. Ex his igit̉ pꝫ ꝙ ſi non poſſit eēdei. qͥn etiaꝫ ſit angeli. Locutio enim ſenſibilis fit me tātū differat in angelo locutio ⁊ cogitatio ꝙͣtū differt in hoīe diantibus organis. ergo ſicut deus ꝑ ſe nō pōt currere. quia differt tn̄ aliquo mō. Iō rōnes inducte ad hāc partē ꝯceden curſus fit mediantibus organis corporalibus q̄ nō hꝫ deus. 3 de ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Greg. Dd̓m ꝙ Greg. loquit̉ de ergo ſil̓r nec per ſeipſum ſenſibiliter loqui. ergo ſalteꝫ locutio locutione angeli in cōparatione ad deū. apud quē loqͥ cogita ſenſibilis dei ſic eſt dei ꝙ angeli. ¶ Cōtra. Diuerſarū ſubſtā3 re ē. qꝛ aurē eius nihil latet. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Dam̄. dd̓m tiarum agētium diuerſi ſunt actus. ſed deus ⁊ angelus oīno ꝙ ꝙͣuis locutio angeli nō differat a cogitatione. ꝓpter hoc ꝙ ſunt diuerſi agētes. ergo diuerſas faciūt locutiōes. ¶ Itē lovltra cogitationē dicat vocē ſenſibilē. nihilominus tn̄ non eſt cutio dei nō eſt aliud ꝙ verbū dei. ⁊ ꝟbū angeli eſt oīno aliud oīno indifferēs. qꝛ ⁊ ſi nō addat vltra cogitationē exterius ſi ⁊ aliud. gͦ locutio dei ⁊ angeli eſt oīno alia ⁊ alia. ¶ Itē nullꝰ gnū. addit tn̄ vlteriorē actū atqꝫ reſpectū rōne cuius ꝯcernit actus qͥ ꝑ ſe ⁊ ꝓprie ꝯuenit deo vt ſubiecto ſi dicat̉ de creatudiſtātiā finitā. ꝙͣuis cogitatio ⁊ intellectus ab oī diſtātia abſ ra ē idē ꝓut d̓r de deo ⁊d̓ creatura. ſicut pꝫ. aliud em̄ eſt intel⁊⁊ trabat. ¶ Ad illud quod obr̄ de manifeſtatione lucis ⁊ ſpeculigere hoīs. aliud intelligere dei. ergo pari rōne alia erit locu li. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ lucis vel ſpeculi manifeſtatio eſt natu tio dei. alia locutio augeli. ¶ Item cum deus loquitur mēti

j i Libri ꝯecundi bus nr̄is. loquit̉ aīe quātū ad ſupremā partē. cuꝫ ꝟo angelus ¶ Ad illud qd̓ vltimo queritur vtrum huiuſmodi apparitio nes ⁊ locutiones ſenſibiles fiant ſemper mediante miniſterio loquit̉ ſuggerit ab inferiori. ergo nō vr̄ ꝙ eadē poſſit eſſe locu angeli. De hoc dubie reſpondet Aug.. in li. iij. de tri. Magis tio dei ⁊ angeli. ¶ Iuxta hoc q̄rit̉ cū angelus appareat ⁊ lotn̄ hanc partē innuit ꝙ oēs fiant mediāte angelico miniſterio quat̉ in ꝑſona dei. vtrū ſil̓r poſſit adorari in ꝑſona dei. Queri ſiue fuerint in veteri teſtamento ſiue in nouo. Sed Greg. ertur ēt vtrū apparitiones oēs in ſubiecta creatura qͥbus deus apparuit. ⁊ locutiones ēt facte ſint mediātibꝰ angelis. ¶ Rn̄preſſius hoc affirmat. ꝙ 3 dd̓m ꝙ ſicut tripl̓r dicimur videre deū.ſ. viſiōe corporali. ima oēs fiant mediante rōna ☞Oſtēdit ꝙ boni angeli ginaria ⁊ intellectuali. In viſione intellectuali vr̄ deus in ſeli aliqua creatura. Ait eī deputant̉ ad cuſtodiaꝫ ⁊ mali ipſo lucēs. Uiſione aūt īmaginaria ⁊ corporali vr̄ deus in ſub ſic in moral̓. Per angelū ad exercitiū hoīum. a zs iecta creatura apparēs. ¶ Sic ēt tripl̓r dicimur audire. Aut Di loquit̉ dn̄s. cum ſuperne ꝑ aliqd̓ ſignū exterioribus auribus oblatum. ſicut pluries au Llud qͣꝫ ſcien reuelationis verba audi ditū fuit. ⁊ in veteri ⁊ in nouo teſtō. Aut ꝑ aliqd̓ ſignū in inteuntur. ſicut d̓r Io. xj. Cla dū eſt ꝙ ange riori ſenſu. vel in interiori imaginatione formatū. Aut ꝑ aliqd̓ rificaui ⁊ iterum clarifili boni depuinſpirationis verbū noſtris mētibus īſtillatū. Et ſicut tripl̓r cabo. Neqꝫ em̄ deus qͥ ſitati ſūt ad cuaudit̉. ita ēt d̓r tripl̓r loqͥ ẜm ꝙ in nobis triplicē excitat audine tꝑe vi intime impulſio ſtodiā hoīum tum. Sicut em̄ ſenſum noſtrū ad ſuijpſius apprehēſionē excinis clamat in parte vocē E tat mediante ſigno ſenſibili in quo apparet angelus ex ꝑſona ita vt qͥſqꝫ ele ſuā ꝑ ſub̓am edidit. quaꝫ dei. vel deus apparet ex miniſterio angeli. mētē aūt noſtraꝫ ꝑ ctoꝝ habeat angeluꝫ ad ſui ꝓ circūſcriptā tꝑe per huſemetip̄m informat. vt ip̄m videat ⁊ cognoſcat. ſic in locutiōe mana verba diſtinxit. ſed fectū atqꝫ cuſtodiā ſpecialiter intelligēdū eſt. Nā locutio illa qua deus loquit̉ ꝑ ſignū ſenſide celeſtibus loquēs ver Mat. delegatum. Unde in euangebile ſiue exterius ſiue interius aut ſemꝑ aut frequēter fit per ba ſua que audiri ab ho xvu lio veritas a puſilloꝝ ſcādalo angelū. ſicut dicit Greg. in moral̓. Ait em̄ cū loquit̉ deus nominibus voluit rationaprohibēs ait. Angeli eorum bis ꝑ angelū aliqn̄ volūtatē ſuā rebus indicat. aliqn̄ imagini li adminiſtrante creatunffei bus oculis cordis oſtēſis. aliqn̄ imaginibꝰ an̄ corporeos ocuſemꝑ vident faciē pr̄is. Ange ra formauit. De his autē dere pot los ex aere aſſumptis. aliqn̄ ſubſtātijs celeſtibus aliqn̄ terre apertius habitū eſt in pͥlos dicit eoꝝ eſſe qͥbus ad cugis in nis aliqn̄ ſimul celeſtibus ⁊ terrenis. ⁊ de oībus exēplificat. mo li. di. xvj. vbi habituꝫ dn̄ en̄ ſtodiam deputati ſunt. Supti Locutio ꝟo qua deus inſpirat aliqͥd cordibus nr̄is. ⁊ ſi poſſit eſt de apparitione ſiuevlus a quē locū Hiero. tradit vnam fieri ꝑ angelū excitātē ab inferiori. ſicut dicit Greg. ꝙ nōnūſibili miſſione. ri dūc quāqꝫ aīam ab exordio natiui ꝙͣ deus humanis cordibus ita ꝑ angelū loquit̉. vt ipſe mētis aduobtutibus p̄ſentet̉. fit tn̄ principal̓r ab ipſo deo. Primus igit̉ tatis habere angelum ad ſui Diſtinc xj. nateſ ⁊ ſcd̓s modus loquēdi ⁊ angeli eſt ⁊ dei. ſed dei taꝙͣ imperan De angeloruꝫ miniſterio cuſtodiaꝫ deputatū. inquiens adulta cut tis. angeli ꝟo tāꝙͣ exequētis. ita ꝙ ſermo exequētis referatur ⁊ miſſione per comparapeā pōt ꝑei ita. Magna dignitas anima ad ꝑſonā imperātis. Hoc aūt pōt eſſe dupl̓r. Uel cuꝫ angelus tionem ad hominem cui veeoīa inbirum ē. vt vnaqueqꝫ habeat ab loquit̉ in ꝑſona dei. ſicut cū formauit illā vocē Luce. iij. Hic ē miniſtrant. ibis dꝫ ange ortu natiuitatis in cuſtodiam filius meus dilectus. ſiue ſicut locutus ē ad moyſen Exo. iij. ſaſtidqe E A Llud qͣꝫ ꝓx Uel cū loquit̉ vt nūcius dei ꝓferēs illud verbū quaſi a deo. ꝑ ſui angelum delegatū. Greg. ſciēdū eſt ntia nuale quē etiā modū d̓r dn̄s loqͥ ꝑ ꝓphetas. Tertius ꝟo modus loquoqꝫ dixit. Q quiſqꝫ vnum ꝙ angeli niſueriano quēdi eſt ꝓprius ipſius dei. ⁊ ita nō pōt eadē eſſe locutio dei boni ⁊c. ncfuctu bonum angelum ſibi ad cuſto ⁊ angeli ẜm illū modū. Ex his pꝫ rn̄ſio ad qōnem. ⁊ ꝓ magna iiii Supra d̓ ꝑ iibi diam deputatum ⁊ vnum ma5 parte ad obiecta. Nā rōnes que ꝓbāt ꝙ eadē locutio poſſit eē Iterminaiia diii lum ad exercitiū hꝫ. Cum em̄ dei ⁊ angeli. ꝓcedūt ẜm eū modū loquēdi ẜm ꝙ deus loquit̉ uit magr̄ de angeloꝝ minatu ciro oēs angeli boni noſtruꝫ bonū ꝑ angeli miniſteriū. ⁊ tūc eadē ē locutio. ſicut eadē eſt oꝑatio niſterio quātuꝫ ad ipſos niaca ⁊ principal̓r mouētis ⁊ īſtrumēti ꝙͣuis ſit ibi diuerſa relatio. ⁊ velint. cōiterqꝫ ſaluti omnium angelos miniſtrantes. iij 3 oes ille rōnes hac via ꝓcedūt. vt pꝫ. ⁊ ita ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad In hac parte d̓terminat me te ſtudeant ille tn̄ qui deputat̉ illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ in ꝯͣriū ꝙ diuerſarū ſubſtātiarū agentiū. diuer de angeloꝝ miniſterio ꝑ eſt alicui ad cuſtodiam. eū ſpe ſi ſunt actus. Dd̓m ꝙ illud intelligit̉ de actu primo ⁊ immedia cōparationē ad homine leſcea nin cialiter hortatur ad bonum. ſi to reſpectu virtutis agētis. Si em̄ intelligat̉ de opere oꝑato. cui miniſtrant. Et qm̄ oē Thob. vi cut legitur de angelo thobie. ſic nō hꝫ veritatē ſimpl̓r. maxime qn̄ plura agētia nata ſunt cō officium ſiue miniſteriuꝫ iij. currere ad vnū effectū. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. Nā locutio angeli ⁊ de āgelo petri in actibꝰ apo laudabile ⁊ bonū dꝫ haſic eſt ab angelo vt nō excludat ſed includat operationeꝫ dei. bere premium. ideo pars Act̓ ſtoloꝝ. Similiter ⁊ mali ange actio tn̄ dei que eſt idē qd̓ ipſe deus. nō pōt eſſe eadē cū locuiſta hꝫ duas partes. In licum deſiderent malum hoīꝫ tione angeli. ſed iſtius locutionis effectus ⁊ dei ⁊ angeli eſſe prima determinat qualimagis tn̄ hominem ad malum 5 pōt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ locutio dei non eſt aliud ꝙͣ verbum ter angeli hoībus miniincitat ⁊ ad nocenduꝫ fortius dei. Dd̓m ꝙ ſicut prius dictū eſt. ſicut loqͥ eſt interius ⁊ exteri ſtrando eos cuſtodiunt. us. ita eſt ſermo intetior ⁊ exterior. Et ſermo ſiue verbū inteinſtat ille qui ad exercitiū eiꝰ In ſcd̓a querit. vtruꝫ an rius. nō pōt eſſe idē cū ſermone vel verbo angeli. ſed ſermo ex geli ex ipſo actu miniſtrā deputatus eſt. terior pōt. Sermo em̄ interior dei ſiue verbū eius eſt ipſe deꝰ di in merito vel ī premio ſermo ꝟo exterior eſt illius verbi effectus. ¶ Ad illud dd̓m ꝙ proficiant. ⁊ incipit ſcd̓a loqui ꝓut deus d̓r loqͥ ꝑ angelū nō cōparat̉ ad deum ſicut ad pars ibi. Preterea illud conſiderari oportet ⁊c. Prima pars ſubiectū. ſed ſicut ad cām. Nō em̄ d̓r illa locutio eſſe dei. qꝛ ſit bꝫ duas. In prima oſtendit ꝙ boni angeli deputantur ad cu dei diſpoſitio. ſed qꝛ eſt ab eius imperio. ipſe aūt obijcit de lo ſtodiā ⁊ mali ad exercitium hoīum. In ſcd̓a querit ⁊ determi cutione interna ⁊ increata. de qua nihil ad ꝓpoſitū. ¶ Ad ilnat vtrū ſinguli deputent̉ ad cuſtodiam ſinguloꝝ. ibi. Solet lud qd̓ obr̄ ꝙ ex alia ⁊ alia parte loquit̉ deus ⁊ angelus. Dd̓m aūt q̄ri vtrum ſinguli. Sil̓r ſcd̓a pars principalis duas hꝫ ẜm ꝙ obiectio illa ꝓcedit de locutionē ẜm tertiuꝫ modum. ¶ Ad duas opiniones ẜm quas dupl̓r determinat qōnē ꝓpoſitam. In prima parte ponit primā opinionē q̄ incipit ibi. Preterea illud qd̓ querit̉. vtrū ſil̓r cōpetat ei adorari ex ꝑſona dei. ſicut illud ꝯſiderari opꝫ ⁊c. In ſcd̓a. ſcd̓aꝫ. ibi. Alij aūt dn̄t āgelos cōpetit ex ꝑſona dei apparere ⁊ loqͥ. dd̓m ꝙ ſicut ſermo quem ī ꝯfirmatiōe ⁊c. Subdiuiſiōes aūt ꝑtiū ⁊ intellectꝰ magr̄i pa format angelus in ſubiecta creatura. dupl̓r pōt referri ad de um. Aut mediate aut immediate. Immediate cū angelus ꝓtēt ī lr̄a. Nā totalis ītētio diſtinctiōis verſat̉ circa duo. vꝫcir ca. cuſtodiā ⁊ eiꝰ ꝯn̄tia vel annexa. a ¶ Unāquāqꝫ aīaꝫ ab ortu nunciat tāꝙͣ ſi deus ꝓnūciaret. Immediate. qn̄ angelus pro natiuitatis br̄e angelū. vr̄ hoc verbum Hie. falſum. qꝛ cū aīa nunciat vt nūcius dei. ſic intelligendū eſt in apparitione ſenparuuli in ortu ſue natiuitatis nō poſſit mereri nec demereri. ſibili. qꝛ forma illa aut principal̓r ducit in angelum qͥ eſt nunnec ſit capax diſcipline vr̄ ꝙ fruſtra angelus ſe occupat circa cius dei aut principal̓r ducit in deū. ⁊ primo mō pōt adorari illā ꝓ illo tꝑe. ſicut ſi aliqͥs doctor vellet erudire paruulū vadulia. ⁊ ſcd̓o modo poteſt adorari latria. ſicut adorauit abraā gientem

diſtinctio I U gientē. Qd̓ ſi tu dicas ꝙ Querit et determinat angeli proficiant in cognitiob ¶ Cōſtat itaqꝫ oēs an angelus cuſtodit nō eru vtrū ſingulis hominibus ſinne ac per hoc in beatitudine. gelos in cognitionē diui diēdo quātū ad ſpm̄ ſed noꝝ myſterioꝝ. ẜm ꝓceſ Prime guli angeli an pluribus depu teſtimonijs ſanctorum confir defendēdo quātū ad cor ſum tꝑis ꝓfeciſſe. Hoc vr̄ opiniotatus ſit vnus ad cuſtodiā vel māt. Dicit enim Eſaias ex ꝑpus tūc vr̄ ꝙ cum in pari eſſe ꝯͣ Greg. qui dicit in nis per exercitiuꝫ. ꝑiculo ſit puer nō natꝰ. ⁊ b ſona angeloꝝ xp̄i aſcendētis dyalogo qͥd eſt qd̓ non vi autoriſtio natus quātuꝫ ad corpus ¶ Solet aūt q̄ri vtrū ſinguli magnificentiam admirantiū. deat qui videntem oīa vi tāteſ cō ꝙ debeat cuſtodiri an̄ na āgeli ſingulis hoībus an vnꝰ det. ſi ergo vidēt quaſi a firmatō Quis eſt iſte qͥ venit de edō. tiuitatis ortuꝫ. Rn̄. dd̓m principio tꝑis exēplar di Eſa. pluribus ad cuſtodiaꝫ vel ad E tinctis veſtibus de boſra. T. ꝙ ſicut dicit Hieronymi uinū vr̄ ꝙ in nullius co lxiiij. exercitiū deputatus ſit. Sed in psͣ. Quis eſt iſte rex glorie autoritas ꝙ ad cuſtodiā gnitione defecerunt. Si Psͣ. cum electi tot ſint quot ⁊ boni hoīs angelus intelligat̉ Ex qͥbꝰ apparet ꝙ myſteriuꝫ tu dicas ꝙ intelligit de xxiij. deputari ab ortu natiuiangeli ſunt plures cōſtat eſſe verbi īcarnati plenius cogno oībus q̄ ſunt de neceſſita tatis. nō ſolum intelligit oēs ſil̓ bonos ⁊ malos hoīes uerunt angeli poſt impletiote ſalutis. ſicut dicit made natiuitate ex vtero. ſꝫ giſter in littera. Obr̄ cōꝙͣ boni angeli ſint. Et cū elenem ꝙͣ ante. Et ſicut in cogni ēt de natiuitate in vtero tra hoc. Unū ſolū eſt illd̓ cti tot ſint quot angeli boni. ⁊ tione huius myſterij ꝓfecerūt ex tūc em̄ nō an̄ dꝫ angeqd̓ eſt de eſſentia ſalutis angeli boni plures ſint ꝙͣ ma lica cuſtodia circa eum qͥ ita dicūt eos ī deitatis cogni ergo non deberet dicere uaſciturus eſt deputari. li. plureſqꝫ ſint hoīes mali ꝙͣ tione ꝓficere Qꝭ aūt in hmōi ratione illius ꝙ oīa ſciāt qꝛ illa cuſtodia principa boni. nō eſt ambigēdū plures quaſi beatitudo eſſet in myſterij cognitione ꝓfecerint lius reſpicit ſpm̄ ꝙͣ corpꝰ multis. Preterea ſi illud eſſe bonos hoīes ꝙͣ ſint mali euidenter docet apl̓s dicens. ⁊ iō nō dꝫ ſpālē angelum Eph̓. iij exēplar diuinū eſt ratio angeli. ⁊ pl̓es eē mali hoīes qͣ Que ſit diſpēſato ſacr̄i abſcō ad ſui cuſtodiā br̄e an̄q oīm ⁊ qͥ cognoſcit rōnem ſint mali āgeli vel boni āgeli. ſpūs infundat̉. Nō dꝫ ēt diti a ſeculis in deo. vt innote rei cognoſcit ipſam rē vr̄ differre. qꝛ extunc defenIōqꝫ dici oꝑꝫ vnū eūdēqꝫ an ſcat multiformis ſapīa dei ꝑ ꝙ angelus oēs res creadere pōt ⁊ adiuuare. ma gelū bonū vel malū pluribus eccl̓iam principibus ⁊ ptātibꝰ tas cognoſcat dum illud gis tn̄ ẜm tꝑa diuerſa. hoībus deputari ad cuſtodiā vnum cognoſcit. ⁊ ſi ꝓfein celeſtibus. Suꝑ que locum Dū em̄ invtero eſt paruu cerunt ẜm ꝓceſſum tꝑis. vel exercitiū. ſiue eodem tꝑe ſi dicit Hiero. angelicas dignilus. pōt interimi ⁊ dānaHiero. ergo vr̄ ꝙ eoruꝫ cognitio ue diuerſis tꝑibus. Iō aūt di ri. dū eſt extra vterū ante tates prefatū myſteriū ad pu ad eam ſubiaceat trāſmutationi adultā etatē. pōt a baptiſ cimus eodem tꝑe vel diuerſis opi. derum non intellexiſſe. donec cō tꝑali. ⁊ ita non viderent̉ mate impediri. dū eſt in tꝑibus. qꝛ vr̄ qͥbuſdam ꝙ oēs termipleta eſt paſſio xp̄i ⁊ apl̓oꝝ p̄eſſe btī. Rn̄. dicēdū ꝙ cō adulta etate ad diuerſa natio. hoīes qͥ ſunt ſil̓ in aliquo tꝑe dicatio ꝑ gētes dilatata. His gnitio in angelis quedaꝫ pctā pōt ꝑtrahi. Cōtra. eſt a natura. quedam ꝟo ſinguli ſingulos angelos hr̄e aūt vr̄ ꝯͣdicere Aug. ſuꝑ eunhec oīa in bis tribus ſta Aug. ꝯͣ eſt a gratia. Cognitio ꝟo pn̄t bonos vel malos. qꝛ lꝫ ma tibus dꝫ angelica cuſtodem locū epl̓e dicēs. Nō latu Hieroque eſt a natura duplex dia ſibi deputari vt ꝑ eaꝫ ior ſit numerus hoīm cōputa it angelos myſteriū regni cenymide eſt. Quedam enim dicit̉ ab bis malis poſſit eruia tis in vnū oībus qͥ fuerunt et loꝝ. qd̓ oportuno tꝑe reuelatermieſſe a natura. qꝛ naturali ab aduerſario defendi ⁊ ſunt ⁊ futuri ſunt ꝙͣ angeloꝝ. nationē ter inſerta vt cognitio ec tum eſt ꝓ ſalute noſtra. Illis bi effectus ſatis dn̄r plaapparū que ſunt de prima mu tn̄ qꝛ hoīes decedētibus hoīergo a ſeculis innotuit ſupra ni qͥ ſunt ꝑ liberationem rēs con di conſtitutione. ⁊ quanbus ſuccedūt. ⁊ iō nūqͣ ſil̓ ſūt a malo. Utruꝫ aūt paruu memoratū myſteriū. qꝛ omīs trarie tum ad hanc angeli non lus ꝙͣdiu caret vſu rōnis in hac vita. angeli ꝟo nūꝙͣ de creatura nō ante ſecula. ſed a tates. proficiunt nec deficiunt. aliquē occultum effectuꝫ cedūt ſed ſil̓ oēs ſunt eſſe pōt ſeculis eſt. Attēde lector. qꝛ vi 2 qꝛ quantum ad hanc hababeat quantuꝫ ad habi vt ſinguli hoīm dū in hac vita bent vniuerſales ſpecies dent̉ diſſentire in hac ſnīa illu litationē ⁊ directioneꝫ in ſunt. ſingulos habeātꝭ āgelos oīm. Alio mō cognitio a Deterſtres doctores. Ideoqꝫ vt oīs bonum. aſſignare eſt difnatura d̓r cognitio que ē Ninato bonos vel malos ad ſui cuſto ficile. ſed negare non eſt repugnantia de medio tollat̉ p̄dictaꝑ naturalē potētiaꝫ. ſiue tutum. diā vel exercitiuꝫ deſtinatos. predicta verba Haymonē ſeſit innata ſiue ſit acquini/ rū auto Ceterū ſiue ita ſit ſiue nō. non quētes ita determinemus. vt ta. ⁊ quantū ad hāc profe ritatū. eſt dubitādū vnūquēqꝫ hr̄e angelū ſibi deputatū. ſiue illis angelis qui maioris dicerunt angeli ẜm proceſpluribus ſil̓ deſtinatus ſit. ſiue vni ſingl̓r. nec eſt miran ſum tꝑis per multipliceꝫ gnitatis ſunt. ⁊ per quorū mi experientiaꝫ ⁊ conuerſio dū vnuꝫ angelū pluribꝰ hoībus ad cuſtodiā deputari. niſterium illa nunciata ſunt ex nem ſuper his que de no cū vni hoī pluriū cuſtodia deputetur. ita vt eoꝝ qͥſqꝫ parte cognita a ſeculis fuiſſe. uo fiūt. Similiter cogni ſuuꝫ dicatur habere dn̄m vel ep̄m vel abbatem. vtpote familiaribus ⁊ nūcijs. tio a gratia duplex eſt. Querit̉ ⁊ rn̄det ẜm primā opinionē. vtrū angeIllis ꝟo qui minoris dignita Quedam a gratia fixa q̄ li ꝓficiāt in merito vel p̄mio vſqꝫ ad iudiciū. dam a gratia influente. c tis ſunt incognita extitiſſe di Sicut em̄ ī membris cor ici ¶ Preterea illud ꝯſiderari opꝫ. Utrū angeli boni ī camus vſqꝫquo impleta ſunt poralibus ponuntur que p̄mio vel in merito ꝓficiāt vſqꝫ ad iudiciū. Q in meri ⁊ per eccleſiaꝫ predicata. ⁊ tūc dam virtutes influentes s. tis ꝓficiāt atqꝫ quotidie magis ac magis mereant̉. ab oībus āgelis perfecte fuequedam fixe. ſiue vita. q̄ buſdā vr̄ ex eo qꝛ quotidie hoīm vtilitatibus īſeruiūt brūt cognita. Cōſtat itaqꝫ om dam influens quedam fi eorūqꝫ ꝓfectibus ſtudēt. Quibꝰ ēt nihilominus vr̄ ꝙ xa. ſic intelligendum eſt nes angelos in cognitione di ⁊ in p̄mio ꝓficiāt.ſ. in cognitione ⁊ dilectione dei. Lꝫ ⁊ in ſpiritualibus memuinorum myſteriorum ẜm pro bris ſiue ſpiritibus anem̄(vt aiūt) in ꝯfirmatiōe btītudinē acceperint eterceſſum tꝑis profeciſſe. Unde gelicis. Qꝛ gr̄a fixad̓r eē nā atqꝫ ꝑfectā. auget̉ tn̄ qͦtidie eoꝝ btītudo. qꝛ magis non incongruēter ipſi dicunt gr̄a ꝯfirmationis. Cogni ac magis diligūt atqꝫ cognoſcūt ⁊ eſt eorū charitas qͣ angelorum ſcientiam ac btītu tio ꝓcedēs ab hac gr̄a eſt deū ⁊ nos diligūt ⁊ meritū ⁊ p̄miū. Meritū qꝛ ꝑ eā ⁊ viſio eterne lucis in qua dinē augeri vſqꝫ ad futurā cō nec ꝓficiūt angeli nec de obſeqͥa ex ea nobis impēſa merent̉ ⁊ in btītudine ꝓfi ſummationem. quando in ſcīa creſcūt. cognitio ꝟo q̄ ē a ciunt ⁊ ipſa eadem eſt premium. qꝛ ea beati ſunt. Et ꝙ ac beatitudine ita ꝑfectiſſimi gr̄a itluēte. ē cognitiore.

E ecundi. Libri. j ab oppoſitis cuſtodia angelica minuit noſtrā gloriam. ſed de uelationis. que iō vocat̉ influēs. qꝛ nō ſemꝑ reuelat deus my us nihil debet facere qd̓ ſit noſtre gl̓ie detrimentum. ergo ⁊c. ſteria. ſed ꝓ loco ⁊ tꝑe. ⁊ ẜm hāc intelligit magr̄ angelos ma¶ Itē hocipſum oſtendit̉ rationibus ſumptis a parte angeli gis ꝓfeciſſe. nō qꝛ aꝑtius viderint verbū. ſed qꝛ reuelatio aliqͣ maior eſt qui recūbit ꝙͣ qui miniſtrat. ergo ſi angelus qui cufacta eſt eis a verbo. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nō ꝓficiūt. qꝛ vi ſtodit hoīem ei miniſtrat hō viator eſt maior angelobtō. ꝙ ſi dēt oīa vidēdo verbū. Dd̓m ꝙ illud dictū eſt nō ꝑ proprietatē hoc falſum eſt. ergo angelus nō miniſtrat hoī. igitur angelus ſed per equiualētiā ⁊ ſuf non cuſtodit hoīem. aut in cuſtodia peruertit̉ ordo. ¶ Iteꝫ ſi ficientiā. qꝛ cognitio ſoli erunt. vt nec augeatur ampli angelus cuſtodit hoīem. aut hoc habet a natura aut a gratia us verbi adeo ſufficit an nec minuatur. Si a natura cū eadē ſit natura in bonis ⁊ in malis. vr̄ ꝙ mali gelis ſicut ſi haberēt co☞ Reſpondet ẜm opinioſint cuſtodes hoīm. Si a gratia. cuꝫ vna aīa excedat aliam in gnitionē oīs rei. etiam in nem ſcd̓am que dicit angelos gratia. vr̄ ꝙ vna debeat ad cuſtodiaꝫ alterius deputari. Itē particulari. ¶ Ad illud hoc oſtēditur a parte ipſius dei. Deus enim cuſtos perfectus in quibuſdā p̄miſſoꝝ non pro qd̓ obr̄ ꝙ vidēt oēm rōnē eſt ẜm ꝙ d̓r in pͣs. Ecce nō dormitabit neqꝫ dormiet ⁊c. gͦ ſi ſuf dd̓m ꝙ ſpeculum eternuꝫ feciſſe. ficiēs eſt diuina cuſtodia vr̄ ꝙ ſuperfluat angelica. aut ſi aneſt ſpeculū voluntarium ¶ Alij aūt dicūt angelos in gelica eſt neceſſaria vr̄ diuina cuſtodia eſſe diminuta. ¶ Itē ⁊ exēplar illud eſt volunꝯfirmatione tāta deitatis dicuſtodia eſt ad conſeruandū in bonū. ſed non minus eſt contarie ductiuū. iō quātum ſeruare in bono ꝙͣ liberare a malo. nam non minor eſt virtus lectione atqꝫ noticia fuiſſe pre cūqꝫ quis in eo aſpiciat. ꝙͣ querere parta tueri. ſi ergo non decuit hominē liberari nec ditos. vt inhis vlter ius noꝓ nihil in eo videt niſi quāerui de poteſtate diaboli niſi per deum. videtur ꝙ nō debeat tū vult reuelare. ¶ Ad il fecerīt nec ꝓfecturi ſint. Pro cuſtodiri per angelum aut honor diuinus tranſfertur in ange lud vero qd̓ obijcitur de fecerūt tn̄ in ſcīa rerū exteriolum. Sed cōtra. Eſaie. lxij. Super muros tuos hieruſalē ⁊c. trāſmutatione tꝑis. dd̓m rū ſicut in cognitione ſacramē dic Gloſ. muri ſunt apoſtoli. cuſtodes ſunt angeli. ¶ Item. eccl̓. ꝙ ⁊ ſi cognitio beatitudi ti incarnatiōis ⁊ hmōi ſed nō xvij. In vnamquamqꝫ gentem prepoſuit rectores. Glo. id eſt nis tꝑi non ſubiaceat. tn̄ angelos. ¶ Item matthei. xviij. Angeli eorū ſemper vident in ꝯtēplatione deitatis. qꝛ tri cognitiones ⁊ affectiōes faciem patris mei. Glo. Non ſunt contemnendi ad quoruꝫ cu ⁊ etiā cogitationes ange nitatē in vnitate. atqꝫ vnitatē ſtodiam mittuntur angeli. ¶ Ex bis autoritatibus colligitur loꝝ circa res creatas niin trinitate nō plenius intelli milite ꝙ angeli deputati ſunt ad cuſtodiam hominum. ¶ Item hoc bilimpedit variari ꝑ tēgunt ſiue ītellecturi ſunt ꝙͣ ab hoīer ipſum oſtenditur ratione. Ordo vniuerſi hoc exigit. vt omne pora. Dicit em̄ Augu. ſuꝑ natur malum babeat bonum ſibi oppoſitum. Qd̓ confirmatur per il ipſa ꝯfirmatione ꝑceperunt. Gen̄. ad lr̄am ꝙ deus ſpi lud qd̓ d̓r Eccl̓i. xxxiij. contra malum bonum. ſi ergo tētamur Ita ēt dicūt eos in charitate ritualē creaturaꝫ mouet ſec per angelos malos vr̄ ꝙ defendi debeamus ꝑ bonos. ¶ Itē ꝑ tꝑa nō ꝑ loca. Et hec d̓ nō ꝓfeciſſe poſt ꝯfirmationeꝫ deus lex diuinitatis hoc exigit. vt media reducantur per prima. et angelis dicta ſufficiāt. qꝛ eoꝝ charitas poſtea nō eſt turarum n poſtrema per media ad ſuum primum principium. ⁊ hoc ꝯfirD intelliaucta: ⁊ ſic dicūt eos non ꝓfetio eſt imꝑmatur per illud qd̓ dicit Diony. in li. de hierar. angelica. Lex gētiā hudum eſt deciſſe in meritis. ſed hoc quandiuinitatis eſt in nullo negligere ordinē. ſed per prima media ius parufeſtationē ⁊ per media poſtrema reducere. ergo ſi angelus beatus ſupetū ad vim merēdi. ſed nō quan tis circa iſc operar rior eſt homine viatore. vr̄ ꝙ homo mediāte auxilio angeli ad duo incitū ad numerū meritoꝝ. Plul. uatū nō de beatitudinem debeat peruenire. auxiliū aūt illud maxime eſt Idit becdu ra em̄ bona fecerunt poſtea q̄ num cuſto in cuſtodiendo. ergo ⁊c. ¶ Item lex pietatis hoc exigit vt ſubitatio. Primo circa antūc non fecerāt. ſed eoꝝ charili ſtentetur indigens a potente. Si ergo homo viator fragilis ē geloꝝ cuſtodiam. Scd̓o tas ex qua illa ꝓceſſerūt non et indigēs ſuſtentatione ⁊ cuſtodiente. ⁊ angelus beatus forcirca eis annexa. Quātū tis eſt ⁊ potens. videt̉ ꝙ homo committi debeat angelice cup iſt eſt aucta. ex qua tm̄ meruerūt ad primū querunt̉ tria. ſtodie. ¶ Rn̄. dicendum ꝙ conueniens eſt hominē lapſum de ſue cuſta Primo queritur vtrū ananteꝙͣ iſta adderent̉. quātum putari angelice cuſtodie. ⁊ angelum deputari ad cuſtodiēdū iui de geli deputari debuerint poſtea his adiectis. Illud ꝟo Quid hominem. Tum qꝛ decet altitudinem diuine potentie. tum qꝛ imqnō eſt fu ad cuſtodiaꝫ hoīs lapſi. qd̓ alij ſuperius dicunt ꝓbabi ſit ꝓbadecet ordinem ſapientie. tum qꝛ etiam decet dulcedinū miſeri igutilea ſic Scd̓o vtrū ſi bō ſtetiſſet bilius. lius vr̄.ſ. ꝙ angeli vſqꝫ ad iudi cordie. Altitudinem nāqꝫ decet diuine potentie duplici ex cā. ituilis alid deputati fuiſſent ad cuUna eſt. qꝛ deus non ſolummodo vult honorari in ſe. ſed etiā fiutim berc cium in ſciētia ⁊ alijs ꝓficiāt. ſtodiā hoīs īſtituti. Terin ſuis ſeruis. Unde non ſufficit altitudini diuine potentie. ꝙ metu tio vtrū aliquis angelus Quibus tn̄ vidētur obuiare Huic ꝓangeli miniſtrēt ſibi. ſed etiam qꝛ ad oſtenſionē excellētis ſue ntibu deputatꝰ ſit ad cuſtodiaꝫ quarūdā autoritatum verba. babilio potētie hoc ab eis exigit. vt miniſtrent etiā creature ſue. Alia ina fiio c chriſti. Ait em̄ Iſid̓. de ſummo bono ri ſnīe eſt ratio. qꝛ cū deus habeat diabolū ⁊ eius demones aduerſa g obuiāt rios. magis decēs eſt ꝙ ipſe eos vincat per ſuos miniſtros. vt Angeli in verbo dei oīa ſciūt iecſt. Queſtio.ſ. autori per hoc oſtēdat̉ potētia manus dei qua nō ſolum potēs eſt in anteꝙͣ fiāt. ſed nec oēs nec oīa iu Circa quā ſic proceditur tates. ſe. ſed etiam in ſeruis ſuis. ⁊ vt non indebite poſſit dn̄s exerci iio ⁊ oſtenditur ꝙ angeli nō ꝑfecte angelos ſcire dixit. ⁊ iō tuum appellari. Ordinē ꝟo ſapiētie ſimiliter decet. Nam hic litti. debuerīt deputari ad cu eos in ſcientia proficere nō re eſt ordo quē diuina lex in ſuis operibus exequit̉ ⁊ ꝯſeruat. vt ſtodiam hoīs. Et primo mouit. Greg. in li. dyalogorū Grego poſtrema per media deducat ad ſumma. qm̄ igit̉ angelus tuꝫ oſtendit̉ rōne ſumpta ex ratione immortalitatis nature. tum etiam ratione gratie con ait. Quid eſt qd̓ ibi neſciant parte hoīs ſic. Cui nulla ſummate medium tenet inter deum ⁊ hominē lapſum. decens vbi ſciētem oīa ſciūt. Ubi vipōt fieri violētia. nulla ī fuit vt deus hominē adiuuaret ⁊ cuſtodiret per angeluꝫ. Dul det̉ dicere ꝙ oīa ſciant angeli diget cuſtodia. ſed li. ar. cedinem etiam decet diuine miſericordie que aperuit ſinum humanū ad pctm̄ non po ⁊ nihil ſit qd̓ neſciāt. Sꝫ accihomini lapſo. nec ī aliquo ei defecit qd̓ ſpectat ad ſalutis ſue teſt violentari. ergo non piendū eſt hoc de his quoruꝫ promotionem. ⁊ ideo cū homo lapſus eſſet venūdatus vt face indiget ab angelo cuſtocognitio btm̄ facit cognitore ret malum ei miniſtrauit preciū ſanguinis filij ſui per queꝫ eſt diri. fruſtra ergo ſunt an redemptus vt faciat bonum. ⁊ qꝛ habet aduerſariū impugna vt ſunt ea que ad myſteriū tri geli ad eius cuſtodiā detem. dedit ei miniſtrum cuſtodientē. vel cuſtodem auxiliante putati. ſed deus nihil fanitatis ⁊ vnitatis pertinent. vt ſi ex nulla parte miſeria remaneret humana ſine diuine micit fruſtra. ergo ⁊c. Iteꝫ ſericordie ſubſidio ⁊ beneficio. Competebat igitur homini la quanto aliquis pauciori pſo dari ex hac triplici rōne angelicā cuſtodiā. Sunt etiā alie bus auxilijs extrinſecis rōnes q̄ in obijciēdo tacte ſunt. Rōnes ergo ad hāc parte intriūphat de aduerſario. tāto glorioſior eſt victoria. ergo gloducte ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad illud qd̓ primo obr̄ ꝙ homini non rioſius eſſet hoī vincere diabolum ꝑ ſeipſum ꝙͣ ꝑ angelicum poteſt fieri violētia. dd̓m ꝙ ⁊ ſi nō poſſit fieri violētia quantū ſuffragiū. ergo carentia angelici preſidij auget gloriam. igit̉ eſt ex

Diſtinctio I eſt ex ꝑte li. ar. poſſet tn̄ fieri quātū eſt ex ꝑte ſui. Et iteꝝ ꝙͣuis nature lapſe. vr̄ ꝙ ſi nunc habeat angelum ad ſui cuſtodiā de angelus nō poſſit ſufficiēter li. ar. violentare niſi br̄t ꝯͣriā ptā putatum ꝙ multo magis tunc. i ¶ Itē pronior eſt deus ad mi tē arcētē a deo. poſſet tn̄ inducere ⁊ circūuenire ꝙ valde pauſerendum ꝙͣ ad condēnādum. ergo ſi hō in ſtatu nature inſtici eſſent quos nō deijceret. ⁊ iō ꝑneceſſaria eſt cuſtodia ange tute habuit angelū malum tētantē. ergo multo fortius miſeri lica q̄ cōprimat ptātē diabolicā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ carētia cordia diuina debuit ſibi dare angelū cuſtodientē. ¶ Itē an angelici p̄ſidij auget gl̓iam ⁊ triūphū. dd̓m ꝙ verū eſſet ſi ita geli deputati ſunt nobis cuſtodes. vt per eoꝝ operationem re bn̄ triūpharet hō abſqꝫ angelo ſicut cū adiutorio āgelico. nūc trahamur a malo. ſꝫ homo in ſtatu innocētie indigebat a maaūt nō eſt ita. ſi em̄ ei deeſſet angelicū ſubſidiū. multo frequē lo retrahi. cū poſſet peccare. ergo debebat ab angelo cuſtodi tius vinceret̉ ꝙͣ vinceret. ⁊ multo melius eſt cum angelico p̄ſi ri. ¶ Itē hō viator committitur angelice cuſtodie. vt per ſudio vincere ꝙͣ ſine p̄ſidio ꝑdere. Et iterū p̄ſidiū angeli nō exſtentationē ⁊ auxiliū angelicuꝫ. ⁊ per ſubſidium operationis cludit li. ar. nec minuit de ſub̓a meriti vel p̄mij. vel de nobilita eius poſſit de bono in melius aſcendere. ſed homo in ſtatu in te triūphi quātū ad id qd̓ eſt ſub̓ale. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ non nocētie proficere poterat. ergo vr̄ ꝙ ad ipſius cuſtodiā angecōuenit ex parte angeli. qꝛ maior eſt qͥ recūbit ꝙͣ qͥ miniſtrat. lus deputari debebat. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi angelus deputatꝰ ad dd̓m ꝙ verū eſt qn̄ miniſter recūbēti miniſtrat ꝓpter ſeip̄m. ſi cuſtodiam hoīs in multis proſit ei ⁊ ſubueniat. ſpecialiter tn̄ cut ſeruus regis miniſtrat regi ꝓpter eius dignitatē ⁊ impead hoc deputatur vt ab inuiſibili aduerſario defendat. Quia riū. ſed nō hꝫ veritatē qn̄ aliqͥs miniſtrat alicui habēdo reſpe enim homo non habet colluctationē aduerſus carnē ⁊ ſangui ctū ad aliū. ſicut aliqn̄ magnus miles deſeruit nō tm̄ regi. ſed nē. ſed aduerſus mūdi rectores ⁊ aduerſus ſpūalia nequicie ēt toti familie nec aliquē abijcit nec d̓ſpicit. vt ei nō miniſtret in celeſtibus qui ſunt hoſtes inuiſibiles dꝫ per oppoſitū habe ꝓpter vtilitatē ꝑſone. nō em̄ ꝯſiderat qͥs eſt. ſed cuius ſeruus re inuiſibiles adiutores ad ſuijpſiꝰ defenſionē. Et qꝛ aduereſt. ſic ⁊ in ꝓponto intelligēdū eſt ſe br̄e. Angelus em̄ hoī non ſarius vndiqꝫ nos impugnat. nā rōnē ſeducit ꝑ aſtucias. volū ꝓpter ſe miniſtrat ſed ꝓpter deū cuius gerit imaginē. Uel ali tatē alicit per blāditias. virtutes opprimit per violētiā. iō bo ter dici pōt ꝙ verbū illud intelligit̉ de miniſterio ſubiectiōis nus angelus ſpecialiter ad hoc nobis datur vt hoīem defennō p̄ſidētie. cuſtodire aūt hoīem ⁊ ſi miniſteriuꝫ dicat magis dat ab oppreſſione contra violentiam. vt hoīem erudiat ⁊ diij tn̄ importat angelum p̄ſidere hoī ꝙͣ eſſe ſubiectum. ¶ Ad illd̓ rigat contra fallaciam vt hoīem exhortet̉ ⁊ inducat ad bonū qd̓ querit̉ vtrum habeat a gratia vel a natura. dd̓m ꝙ ab vtro contra blanditias. Quia igitur aduerſarius noſter diabolus qꝫ habet. Quia eī de natura ſua fortior eſt hoīe ⁊ potētior. ⁊ ſi etiam hoīe inſtituto erat fortior ⁊ aſtutior. ⁊ in propoſito mali militer in gr̄a eſt excellētior ī ſtabilior. adeo vt plus excedat cie pertinacior. ideo competebat hoī dari angelicaꝫ cuſtodiā hoīem ꝙͣ excedit pedagogus paruuluꝫ. iō ꝯuenit angelo ⁊ ex que comprimeret poteſtatē aduerſariam. non ſolum ẜm ſtatū natura ⁊ ex gr̄a. vt hō cōmittat̉ eius cuſtodie ⁊ tutele. ¶ Ad nature lapſe. ſed etiam inſtitute. lꝫ magis nunc ꝙͣ tūc indige 14 illud qd̓ obr̄ ex parte dei ꝙ dn̄s eſt cuſtos ꝑfectus. Dd̓m ꝙ ꝑ ret. vnde ꝯcedende ſunt rationes ad hoc inducte. ¶ Ad illud fectio diuine cuſtodie nō excludit vtilitate angelice. Sicut eī ꝟo qd̓ obr̄ primo ꝙ angelus datur hoī ad cuſtodiam propter deus operat̉ in oībus rebus. ⁊ tn̄ eius oꝑatio oꝑationes crea ſupplēdos defectus. dd̓m ꝙ illa nō eſt tota cauſa niſi largevo turarum nō excludit. ſed ꝯſeruat ⁊ adiuuat. nec tn̄ eius oꝑacetur ſuppletio defectus ſiue quantum ad defectum qui ineſt tio eſt imꝑfecta. aut oꝑatio creature ſuperflua. ſic intelligenſiue etiam quantum ad defectum qui poteſt ineſſe vt non inſit dum eſt de cuſtodia. Sicut em̄ deus ꝓpter ſue bonitatis ma⁊ lꝫ in primo hoīe non eſſet defectus actualis. erat tn̄ in eo de nifeſtationē. ⁊ ordinis ſapiētie oſtenſionē. creaturis cōicauit fectibilitas. ⁊ ſi ex ſe non haberet defectum in defectū tn̄ prepoſſe operari ⁊ in alias creaturas effectum ſuum imprimere. ij cipitari poterat per ſuum aduerſarium. ¶ Ad illud qd̓ obijciipſo tn̄ nō deſerēte ſed cooperāte ſic dedit angelis poſſe botur ꝙ angelus non deputatur ad cuſtodiam alterius angeli. minem cuſtodire. cū tn̄ a ſeruoꝝ ſuoꝝ cuſtodia ipſe nunꝙͣ deſi dd̓m ꝙ ⁊ ſi angelus poſſit alteri angelo preſidere. tn̄ proprie ſtat. qꝛ tale poſſe cōpetebat āgelice nature ⁊ gratie. ⁊ vna iſta non d̓r ipſum cuſtodire. nam ille ſolus indiget cuſtodia qͥ pōt rum cuſtodiarum alteri nō preiudicat. immo diuina facit ad impugnari. ⁊ per cuſtodiam ſuperare. vel abſqꝫ cuſtodia perangelice cuſtodie ꝑfectione. angelica ꝟo ad perfectionis diui dere. ⁊ ille ſolus dꝫ cuſtodire. qui non poteſt expugnari nec ꝑ u ne cuſtodie manifeſtationem. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deus per dere. ⁊ hinc eſt ꝙ angelus pōt deputari ad cuſtodiam hoīs īſeipſum debuit redimere. ergo per ſeipſum debuit cuſtodire. ſtituti ⁊ non alterius angeli. nam angeli ſimul conditi ſunt et dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. Redimere enim eque magnuꝫ eſt ſicut cō ſimul etiam qui beatificant̉ beatificati ſunt. ⁊ ſimul etiaꝫ qui dere. ⁊ ideo ſicut nullus debuit eſſe conditor niſi ſolus deus. peccauerunt irrecuperabiliter lapſi ſunt. ⁊ ideo angelus non ſic nullus aliꝰ debuit eſſe redēptor. cuſtodire aūt dicit aliqueꝫ pōt deputari ad cuſtodiam alterius angeli. qꝛ bonus poſt cō effectum beneficentie qui magis eſt exterius ꝙͣ interius. ⁊ iō firmationē non indiget. malo aūt poſt obſtinationē nō ꝓdeſt. non eſt tantus. Nec valet illud qd̓ obr̄ ꝙ non minor eſt virtus ante ꝟo ꝯfirmatione ⁊ obſtinationē non erat qui poſſet defen tueri bona ꝙͣ acqͥrere. dd̓m em̄ ꝙ tūc illud verū eſt qn̄ ꝯſeruadere. nec erat qui poſſet impugnare. cum oēs eſſent equaliter tio ⁊ acquiſitio eſt in ptāte eiuſdē virtutis. vertibiles. in hoīe ꝟo viatore ſecus eſt. Nam homo erat in ſta j. Utrū ſi bō ſtetiſſet fuiſſent angeli detu vertibilitatis ⁊ pugne in quo poterat amittere vel lucrari s QueſtiO..j. putati ad hoīs ꝯditi cuſtodiam. Et ꝗ angelus in ſtatu btītudinis erat a quo nō poterat cōmoueri. 16 non vr̄. Angelus deputatur ad cuſtodiā hoīs ꝓpter ſupplen¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ mēti humane que nō ē ꝑ pctm̄ corrupta dos eius defectus. ſed in hoīe ẜm ſtatum nature inſtitule nul ſolus deus dꝫ prefici. dd̓m ꝙ verū eſt de ea prelatione q̄ hꝫ op li erāt defectus. ergo ad eius cuſtodiā non debebat deputari poſitā ſeruitutē. ſic em̄ hō ꝯditus ſoli deo dicebatur eſſe ſubaliquis angelus. ¶ Itē homo ẜm ſtatum nature inſtitute nō iectus ⁊ ſolius dei erat ſeruus nō alterius. De prelatione ꝟo erat magis ꝓnus ad malum ꝙͣ vnus angelus in ſuis naturali que attendit̉ ẜm excellētiaꝫ ſtatus. ⁊ ẜm preſidentiā reſpectu bus ꝯſtitutus. ergo ſi angelus ꝯditus nullius cuſtodie eſt cō alicuius actus nō bꝫ veritatē. ſic enim angelus preeſt angelis miſſus niſi ſoli diuine. videt̉ ſil̓r ꝙ nec hō in ſtatu īnocētie cō in quibus nūqͣ fuit pctm̄. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ⁊ ſi homo tunc 17 ſtitutus. ¶ Itē cuſtodia dicit quādā preſidētiā in cuſtodiēte babuerit angelum ad cuſtodiam deputatum ꝙ nunc vnus bō reſpectu cuſtoditi. ſed anīa humana ſolus deus maior eſt niſi debet habere multos. dd̓m ꝙ illud argumētum non cogit. qꝛ deprauet̉ ꝑ culpā. ergo ſi hō in ſtatu īnocētie nulla culpa erat effectus angelice cuſtodie dupliciter poteſt creſcere vel prodeprauatus. non debuit ei per officiam cuſtodie preſidere ali pter multitudinem cuſtodientium. vel propter maioreꝫ ſuccur quis angelus. Itē ſi ad cuſtodiā hoīs inſtituti deputat̉ ange ſum cuſtodientis. ⁊ ideo lꝫ homo lapſus maiori indigeat offilicus ſpūs. ergo cū virtus hoīs ſit modo per pctm̄ multiplici cio cuſtodie ꝙͣ inſtitutus. tn̄ qꝛ idē angelus ẜm diuerſas opor ter deiecta. vr̄ ꝙ vni hoī non ſufficiat vnius angeli cuſtodia. tunitates pōt magis ⁊ magis ſuccurrere ⁊ indigentias releergo ſi nunc vni hoī lapſo ſufficit vnus. vr̄ ꝙ tunc nō indigeat uare. iō nō opꝫ per augmētationem indigētie in cuſtodito nu cuſtodia alicuius. Contra. ſuꝑ illud Mat. xviij. angeli eoꝝ ⁊c. merum cuſtodum multiplicare. glo. Hiero. Magna dignitas eſt aīarum. vt vnaqueqꝫ ab ortu Utrū aliqͥs angelus deputatus fue C natiuitatis ſue habeat ad ſui cuſtodiam angelum deputatū. Queſtio. iij. rit ad cuſtodiā chriſti. Et ꝙ ſic vr̄ ⁊ Si ergo deputatio angelice cuſtodie pertinet ad dignitatem illud psͣ. Angelis ſuis deus mādauit de te vt cuſtodiant te in aīe. cum aīa ẜm ſtaū nature inſtitute dignior eſſet ꝙͣ ẜm ſtatū oībus vijs tuis. ergo ſi hoc intelligit̉ de capite ſicut glo. expo g8

j Libri g ꝯecundi nit ibidē. pꝫ. ¶ Itē ſuꝑ illud Luce.xxij. Ecce apparuit ei an¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ id qd̓ charius eſt melius cuſtodit̉. dd̓ mri gelus dn̄i ꝯfortas eū. Beda in teſtimoniū vtriuſqꝫ nature et ꝙ verū eſt qn̄ illud qd̓ magis eſt charū ita indiget cuſtodia n̄ angelus eū ꝯfortaſſe ⁊ angelus ei miniſtraſſe deſcribit̉. ſi ercut illud qd̓ minus. ſic aūt non eſt in ꝓpoſito. Nam xp̄i aīa nō go actus ꝯfortādi ꝑtinet ad offmū̄ angeli cuſtodiētis. vr̄ ⁊c. ſic indigebat cuſtodiri q̄ peccare non poterat. Uel aliter pōt iit ¶ Itē vr̄ hoc rōne. qꝛ xp̄s ẜm naturā humanā maxime ẜm ſta dici ꝙ deus diligentius cuſtodit aīam xp̄i ꝙͣ aīam alicuius al tum paſſibilitatis minoratus eſt paulominus ab angelis. erterius hoīs. plus enim facit per ſeipſum ꝙͣ vlli alij aīe faciat go ſi erat mortalis ⁊ paſſibilis. ⁊ ēt minoratus ab angelis. inper ſe ⁊ per angelum. digebat ⁊ cōpetebat vt vr̄ ab angelis p̄ſidētibus ⁊ immortaOnſequēter de ſcd̓o articulo.ſ. de annexis anlibus cuſtodiri. ¶ Itē ordo vniuerſitatis hoc exigit vt ꝯͣ ma gelice cuſtodie q̄runt̉ tria. Primo q̄rit̉ vtrum lū ſit bonū. cū igit xp̄s habuit malū angelū ad ex ercitū ⁊ pu angelus propter noſtram obſtinationem ſubgnā. ſicut legit̉ Mat. iiij. ꝙ tētatus eſt a diabolo. gͦ debuit ha trahat cuſtodie bn̄ficiū. Scd̓o q̄rit̉ vtrū ex no bere bonū angelū ad cuſtodiā. ¶ Itē addignitate ſpectat hu ſtra beatificatione accreſcat ei nouū gaudiuꝫ. mane aīe ꝙ cōmittat̉ tā nobili cuſtodie ſicut angelice. ergo ſi Tertio q̄rit̉ vtrū angelus cuſtodiens ex dāna aīa xp̄i fuit nobiliſſima oīm. vr̄ ꝙ ibi maxīe cōpetat cuſtodia tione cuitodici incurrat aliqd̓ detrimētū. angeloꝝ. ¶ Itē ſapiēs dn̄s illud qd̓ hꝫ charius. facit cuſtodi Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ oſtēdit̉ ꝙ ange¶) ri diligētius. ſed deus chariorē habebat xp̄m ꝙͣ aliquē aliuꝫ. UEIIIO. j. ius ſubtrabat ab hoīe cuſtodie bn̄ficiū ergo vr̄ ꝙ ſi alijs nō deeſt angeloꝝ cuſtodia ꝙ nec aīe xp̄i q̄ in ꝓpter obſtinationē ꝑ illud Hiere. ij. Curauimus babyloneꝫ ⁊ᵈ ter oēs ⁊ ſuꝑ oīa erat deo chariſſima. ¶ Cōtra. xp̄s ab inſtāti non eſt curata derelinquamus eā ⁊c. ibi glo. Medici ſunt anſue ꝯceptionis fuit btūs ⁊ ꝑfectiſſime btūs. ſi ergo btī potius geli quos a nobis repellimus. dū eoꝝ ꝯſilio nō acquieſcimus eſt cuſtodire ꝙͣ cuſtodiri. vr̄ ꝙ xp̄o nullo mō cōpetat cuſtodia ¶ Itē per aliā glo. oſtēdit̉ illud idē ibidē. Caue ne qn̄ relināgelica. ¶ Itē xp̄s ab īſtāti ſue ꝯceptiōis ⁊ ẜm aīam ⁊ ẜm cor quat te medicus. ſi em̄ reliquerit. pꝫ ꝙ abſceſſio medici dampus fuit diuinitati vnitus. tāta vnionē qͣ maior neqͥt intelligi natio tua ſit. ergo angelus hoīem quem cuſtodit aliqn̄ derelī 1 ergo ſi diuina virtus q̄ oīpotentiſſima eſt. ⁊ ꝑ oīa ad nutū ſue quit. ſed hoc nō eſt niſi qn̄ obfirmat faciē ſuā ꝑ obſtinationē. it volūtatis prōpta erat. ergo vr̄ ꝙ nulla iudigeret aliena cuſto ergo ⁊c̄. ¶ Itē Dam̄. dicit ꝙ antixp̄s carebit ageloꝝ preſidio 4 dia. ¶ Itē qͥ ab alio cuſtodit̉ ex hoc qd̓ cuſtodit̉ eſt quodamſed hoc nō eſt niſi qꝛ ipſe erit obſtinatus in malo. ergo vr̄ ꝙ p̄modo illi obnoxius. ergo ſi xp̄s nulli dꝫ eſſe obnoxius a nullo ſidiū cuſtodie obſtinatis ſubtrahat̉ ab angelis. ¶ Itē angeangelo debuit cuſtodiri. ¶ Itē eſto ꝙ xp̄s nō habeat angelū lus neminē inuitum pōt compellere ad bonū. ſed obſtinatus ad ſui cuſtodiā. q̄ro vtrū ex hoc incurrat aliqd̓ dānū vel incōfactus eſt inuitus ad bonuꝫ. ergo fruſtra circa ipſum laborat it mn modū vel pctm̄. vel omittat aliqd̓ bonū ⁊ cū nullum hoꝝ ſit ni angelus. ergo ſi ſtultus eſt qui aliqͥd fruſtra facit. maxime qͥ lūt. hil tollit a xp̄o abn̄tie angelice cuſtodie. ergo nihil adijcit p̄ſi hoc nouerit. vr̄ ꝙ propter obſtinationē perdat homo angelicij dētia. ergo ſi ponit̉ xp̄s ab angelo cuſtodiri. vr̄ ꝙ aliqͥd circa preſidiū. ¶ Item maioris benignitatis ⁊ miſericordie deus slp̄m fiat fruſtra. qd̓ eſt incōueniēs. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ xp̄o non eſt eſt ꝙͣ ſit angelus. ſed deus propter peccati commiſſionem redi datus angelus ad cuſtodiā. tū qꝛ xp̄s non indigebat. tū ēt qꝛ linquit cordis humane habitaculū. ergo multo fortius videt̉ cit nō cōpetebat. Nō egebat. qꝛ aduerſarius eius nec poterat op ꝙ ꝓpter obſtinationē angelus ſubtrabat miniſteriū. ¶ Iteꝫ cit primere ꝑ violētiā corpus diuinitati vnitū. nec poterat ſeduꝓpter rebellionem ⁊ obſtinationem excōicat̉ qͥs ⁊ eijcit̉ extra xus cere ꝑ aſtutias intellectū a verbo plenarie illuſtratū. nec pote cētū fideliū. ⁊ ſubtrahit̉ ei orationū eccleſiaſticarū beneficiū xinōi rat allicere ꝑ blāditias affectū plenitudine gr̄e ꝯfirmatū. iō ergo ſi tantus zelator iuſticie vel maior eſt angelus ꝙͣ ſit eccle mū xp̄s nō indigebat angelo bono. nec quātū ad defenſionē corſte prelatus. ⁊ prelatus rebelli ⁊ obſtinato ſubtrahit benefiijj poris. nec quātū ad eruditionē rōnis. nec quātū ad incitatiocium cōionis ⁊ orationis. videt̉ ꝙ multo fortius angelus ſub nē affectionis. Nō ſolū aūt nō indigebat angelica cuſtodia. ſꝫ trabat preſidiū cuſtoditionis. ¶ Iteꝫ grauius peccat ille cui nec ēt ei cōpetebat. Cuſtodia em̄ in cuſtodiēte reſpectu cuſtoſuggerunt̉ bona ⁊ facit mala ꝙͣ qui facit mala ſine aliqua exditi dicit p̄ſidentiā quādā. ⁊ qꝛ angeli xp̄o dn̄o ſuberāt nō pre hortatione bonoꝝ. ⁊ hoc propter contemptū. ergo obſtinatus erāt. iō nec aliqd̓ officiū p̄ſidētie ipſis angelis reſpectu xp̄i cō in malo grauius peccat ꝙͣ qn̄ contempta exhortatione angeli incit mitti debebat ⁊ ꝓpterea nullꝰ angelus debuit deputari ad cu ca perſiſtit in malicia ꝙͣ ſi eſſet omnino ab angelo derelictus. ſtodiendum xp̄m. ſed angeloꝝ multitudo debuit deputari ad ergo ſi angelus bonus non debet aliquid facere qd̓ vergat in eiꝰ miniſteriū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ in ꝯͣriū de psͣ. Angelis ſuis malū eius quem cuſtodit. vr̄ ꝙ ex quo obſtinatus eſt. non dedeus mādauit de te ⁊c. dd̓m ꝙ illud intelligit̉ de capite rōne beat eū amplius cuſtodire. ¶ Contra paratior eſt bonus anmēbroꝝ. vn̄ ſicut dicit Aug. diabolus male expoſuit ſiue intel gelus ad conſeruandū in bono ꝙͣ ſit malus angelus ad precilexit dū capiti attribuit rōne ſui qd̓ ſcriptura attribuit ei rōe pitandū in malū. ſed malus angelus quātūcūqꝫ homo ſit bomēbroꝝ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ angelus eū ꝯfortabat. dd̓m ꝙͣ nus vſqꝫ ad morteꝫ non deſinit ipſum infeſtare. ergo videt̉ ꝙ 25 angelus nō ꝯfortabat eū ꝯfortatione poteſtatiua ſicut cōfornec bonus quātūcūqꝫ malū vſqꝫ ad mortem deſinat cuſtodire tat illos quos cuſtodit. ſed ſolū miniſteriali. ſicut ꝯfortat arMaior propoſitio manifeſta eſt. Minor probat̉ per illud qd̓ miger ſtrēnuū militē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ xp̄s ē ab angelis d̓r in glo. Thob. vj. ſuper illud. apprehende branchiam eius. minoratus. dd̓m ꝙ ⁊ ſi xp̄s minoratus dicat̉ rōne paſſibilitaDiabolus vſqꝫ ad cruceꝫ ſecutus eſt xp̄m. ¶ Item quanto ali tis. nūqͣ tn̄ ſic minoratus eſt vt aliqͥs angelus auderet ei p̄fiquis peior eſt. tanto eſt pronior ad malū. ⁊ quanto pronior ad dere. cū ita bn̄ ſit adorandus xp̄s in cruce ⁊ in ſua infirmitate malū. tanto magis indiget retrahente. ergo ſi angelus depuſicut etiā cū in ſua apparebit virtute. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ba tatus ad cuſtodiam ad hoc ordinat̉ vt retrabat a malo. videt̉ buit malū angelum ad exercitiū. dd̓m ꝙ illud exercitiū ſoluꝫ ꝙ non debeat ſubtrabi obſtinato. ¶ Item de nemine deſpefuit exterius nō interius nec fuit ad ipſius probationē. ſꝫ porandū eſt dū eſt in via. ergo quantūcūqꝫ qͥs ſit obſtinatus nō tiꝰ ad noſtrā inſtructionē. ⁊ aduerſarij ꝯfutationē. ex quo xp̄i eſt deſperandū de eo. ergo ſi medicus non relinquit egrotum dignitas nō minuebat̉ ſed manifeſtabat̉. ſed nō ſic eſt in offiniſi illū de quo deſperat. videt̉ ꝙ angelus nullū relinquat ꝙͣcio cuſtodiēdi. nā ſi angelus ad eius cuſtodiā deputaret̉. potūcunqꝫ obſtinatus. ¶ Item in egritudine corporali ſic eſt ꝙ tius eſſet defectibilitatis oſtēſio. ꝙͣ virtutis ⁊ dignitatis maꝙͣuis aliqua egritudo ſit incurabilis. tamen ſi pōt intendi ꝑꝫ nifeſtatio. vel etiā alicuius inſtructio. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ di utile eſt habere cōſiliū medici. ſi ergo nullus ē adeo obſtinatꝰ gnitatis eſt habere cuſtodiā angelicā. dd̓m ꝙ quedam ſunt di in hac vita qͥn poſſit in eo malicia intēdi. vr̄ ꝙ cuilibet compe gnitatis ſimpl̓r. quedā ꝟo ſic ſunt dignitatis vt etiā annexum tat cuſtodia angeli. ſi ergo angelus non ſubtrahit cuſtodiam habeāt aliquid indignitacis ſiue infirmitatis. cuſtodiri autē ab eo qͥ eſt idoneus cuſtodiri. videt̉ ꝙ nullus quātūcūqꝫ obab angelo ita dicit dignitatē in aīa reſpectu illarū creaturaꝝ ſtinatus beneficio angelice cuſtodie ꝙͣdiu ē in via debeat de q̄ cōmittunt̉ angelice cuſtodie. vt tn̄ dicat imperfectionem re ſtitui. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiam notandū eſt ꝙ cōiſpectu btōꝝ qͥ aliena cuſtodia nūqͣ egēt. Et qꝛ aīe xp̄i non eſt ter tenet̉ a docthribus ſacre ſcripture ꝙ angelus nō omnino attribuēdū aliqͥd qd̓ deroget eius beatitudini. Iō et ſi ab an relinquit obſtinatos ꝙͣdiu ſunt viatores. nec tamen adeo dili gelo cuſtodiri aliquo mododicat dignitatē nō tn̄ xp̄o dꝫ attri genter cuſtodit ſicut cuſtodit bonos. aut mediocriter malos bui. qꝛ ſil̓ cū hoc in cuſtodito quādā importat defectibilitatē. ideo communiter dicitur ꝙ quodāmodo deſerit. ⁊ quodamo ſemper

Diſtinctio ſemꝑ cuſtodit. Explicatio aūt huiꝰ pōt diuerſimode fleri. Nā Quartus eſt demones arcere. Thob. vl. Demonium abvxore aliquē cuſtodiri ab angelo hoc pōt dupl̓r intelligi. vel ẜm bamea compeſcuit dicit tho. de raphaele. Quintus eſt docere. bitū vel ẜm actū. voluerūt gͦ aliqͥ dicere ꝙ angelꝰ obſtinatū ẜꝫ Dan̄. ix. Nūc egreſſus ſumvt docerē te ⁊ intelligeres. Sextus actū cuſtodiēdi relinqͥt ꝓ eo ꝙ ipſe cuſtodiēti angelo nō obeeſt ſecreta reuelare. Gen̄. xviij. tres angeli miniſteriū trinitadit. īmo ꝯͣ eiꝰ monita faciē obfirmauit ꝙͣtū ꝟo ad habitū nō de tis ⁊ vnitatis exp̄ſſerūt. ⁊ ibidē ſequitur. Num celare poſſum ſerit. qꝛ ſꝑ prōptꝰ eſt ei ſubuenire. ſi quo mō ip̄m ad viā verita abraā ⁊c̄. Septimus eſt ꝯſolari. Thob. vj. Forti aīo eſto. in ꝓ tis videat inclinari. ⁊ hic qͥdē modus dicēdi nō ſufficit. qꝛ nul ximo eſt vt a deo cureris ⁊c. Octauus eſt in via dei ꝯfortare. lus eſt adeo malus ⁊ ꝑuerſus qͥn angelus bonꝰ poſſit ei aliqd̓ iij. Reg. xix. Surge ⁊ comede. grādis em̄ tibi reſtat via. Nobn̄ficiū cuſtodiēdi largiri. gͦ ſi ſꝑ eſt ei prōptus facere bonuꝫ nus eſt in via deducere ⁊ ꝯducere. Thob. v. Ego ducā ⁊ redu vr̄ ꝙ nūꝙͣ ſubtrabat oēm actū. Et iō ſcd̓s modus dicēdi eſt ꝙ cā eū ⁊c̄. Decimus ē hoſtes deijcere. Eſa. xxxvij. Egreſſus an duplex eſt cuſtodie angelice actꝰ. vnꝰ reſpectu corꝑis. alter re gelus dn̄i ꝑcuſſit in caſtris aſſyrioꝝ ⁊c. Andecimꝰ tētationes ſpectu ſpūs. Unꝰ ꝯſiſtit in repulſiōe hoſtis ne opprimat corꝑa mitigare. ⁊ hoc aſſignat̉. Gen̄. xxxij. Ubi iacob luctatus eſt cū alter in arcēdo ip̄m ne ꝑuertat aīas. Primi actꝰ efficacia eſt ī angelo. vbi benedictione accepta confortatus eſt poſt luctā. ⁊ angelo ſcd̓i ꝟo nō ſolū eſt in angelo. ſꝫ ēt in nobis. Quātū ad emarcuit neruus femoris eius. Duodecimus eſt orare ⁊ or̄oprimum actuꝫ bonꝰ angelus hoīem vſqꝫ ad mortē nō derelinnes deferre. Tho. vl. Qn̄ orabas cū lachrymis ego obtuli ⁊c. quit. qꝛ nō patit̉ ip̄m a demone opprimi vel occidi. niſi qn̄ al̓r Hi oēs ſunt effectus cuſtodie angeli. ex qͥbus oībus tā deo qͥ exigit fieri ſnīa diuini iudicij. Quātū ꝟo ad ſcd̓ꝫ actū. qꝛ actꝰ angelis debemus eſſe obnoxij ⁊ grati. illius efficacia nō tm̄ eſt in angelo. ſed ēt ī nobis. ſubtrahit cu j. Utrū ex btīficatione cuſtoditi angelo ſtodie bn̄ficiū ab bis circa quos videt ſe fruſtra exerceri. vtTUEINIO...j. cuſtodiēti āplificet̉ gaudiuꝫ. Et ꝙ ſic pote ab excecatis ⁊ obſtinatis. qͥ nec recipiūt īſtructionē nec vr̄ Lu. xv. Gaudiū eſt angelis dei ſuꝑ vno pctōre pnīam agēexhortationē. Sed cū cuſtodia magis reſpiciat aīam ꝙͣ corpꝰ te ꝙͣ ſupra. xcix. iuſtis. Ex hoc tex. pꝫ ꝙ ex ꝯuerſione pctōris adhuc nō vr̄ oīo ꝓbabile ꝙ āgelꝰ oēꝫ actū cuſtodie ſubtrabat angelis dei accreſcit gaudiū. ergo multo fortius de btīficatio reſpectu aīe. Et iō eſt adhuc tertius modus dicēdi ꝓbabilior ne eiuſdē. ¶ Itē angelus in miniſtrādo hoī aliqͥd meret̉. ſed p̄dictis ꝙͣ effectꝰ angelice cuſtodie. ⁊ eſt reſpectu boni. ⁊ reſpe nō meret̉ illud qd̓ hꝫ ſicut ꝓbatū eſt ſupra. ergo meret̉ haben ctu mali. Reſpectu boni ꝯſeruādi vel acqͥrēdi vel augēdi. Re dū. ſed qd̓ retribuit̉ ꝓ merito hoc eſt gaudiū. ergo meret̉ maſpectu ꝟo mali deſerēdi vel euitādi vel minuēdi. Bonus igit̉ ius gaudiū. ¶ Itē angelus hꝫ ꝑfecta charitateꝫ. ergo diligit angelus obſtinatos non deſerit ꝙͣtū ad actū cuſtodie qͥ reſpi ꝓximū ſicut ſeip̄m. ſed vbi ē par dilectio de pari bono. eſt par cit malū. qꝛ ſemꝑ retrahit hoīem ne labat̉ in peius. ⁊ hoc oſtē gaudiū. ſi gͦ angelus diligit illū quē cuſtodit ſicut ſeip̄m. tātū dūt rōnes p̄dicte. ſcd̓o inducte. ⁊ ꝯcedēde ſunt. Quātū ꝟo ad gaudet de eius ſaluatione quātū de ſua. ergo vr̄ eius gaudiū actū qͥ reſpicit bonū obſtinatos deſerit. ⁊ antixp̄m nō cuſtodi duplicari. ¶ Itē vbicūqꝫ eſt deſiderij cōpletio. ibi eſt gaudiū et. ⁊ ſic intelligunt̉ tres autoritates ad illā partē īducte. cna ⁊ delectatio. ergo vbi de nouo cōplet̉ aliqd̓ deſideriū. de noq̄ dicit ꝙ angeli nos relinquūt ⁊ nos eos repellimꝰ. Alia q̄ di uo accreſcit gaudiū. ſed angelus deſiderat illuꝫ quē cuſtodit cit ꝙ abſceſſio angeli eſt dānatio infirmi. Et tertia Dam̄. q̄ di ſaluari. ergo cū ſaluat̉. neceſſe eſt ip̄m gaudere de eius ſalute cit ꝙ antixp̄s carebit angeloꝝ p̄nidio. In oībꝰ eī bis ītelligit̉ ſed prius de hoc nō gaudebat. qꝛ nō erat. ergo vr̄ ꝙ nouū gau angelus recedere vel abeſſe. nō qꝛ nō defendat ab aduerſario dium ſibi accreſcat. ¶ Itē in āgelis cuſtodiētibus hoīes cre vel nō retrabat a malo. ſꝫ qꝛ nō ꝯſeruat ī bono. nec ꝑducit ad ſcere pōt cognitio ſicut ꝓbat in lr̄a magr̄: ſed quā rōnecreſcit bonū. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rō ſequēs. Nō em̄ ꝓbat ꝙ angelus ſempl̓r de cognitio eadē rōne ⁊ dilectio. ⁊ ſi dilectio. ergo gaudium ⁊ de relinqͥt obſtinatū. ſed ſolū ꝙͣtū ad effectū cuſtodie qͥ ē ī exbor lectatio. ¶ Itē in eo qͥ ordinate gaudet. ſicut creſcit materia 7 tādo ⁊ ꝓmouēdo ad bonū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deus deſerit gaudēdi. ita creſcit ⁊ gaudiū ſed in ſuꝑna bierl̓m creuit ⁊ crehabitaculū cordis ꝓpter pctm̄ dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ pctm̄ priſcit materia gaudij ex xp̄o ⁊ eius mēbris qͥbus miniſtrāt ange uat gr̄e habitū ꝑ que diſponit̉ aīa vt hō ſit dei babitaculū ⁊iō li btī. ergo vr̄ ꝙ in illis creſcat gaudiū. Qd̓ aūt materia gauefficit cor hoīs ineptū ad hoc ꝙ in ipſo babitet deus. Habitadij creuit. pꝫ tū ꝓpter xp̄i exaltationē. tū ꝓpter ruine angelitio em̄ dei in eo in quo babitat reqͥrit dignitatē. Cuſtodia ꝟo ce reparationē. tū ꝓpter hoīs ꝑditi reinuētionē. q̄ oīa affectui angelica in cuſtodito nō exigit dignitatē. ſed potius reſpicit ordinato ſunt materia gaudij. maxime affectui āgelico cū ſit indigētiā ⁊ neceſſitatē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ eccl̓ia ſubtrahit maxime ordinatus. Sed ꝯͣ. Btītndo eſt ſtatus oīm bonoꝝ ag or̄onis bn̄ficiū ab eis quos excōicat. dd̓m ꝙ hoc facit ad ipgregatione ꝑfectus. ſed vbi eſt ſtatus ꝑfectus ibi nō eſt ꝓfeſoꝝ ꝯfuſionē ⁊ correctionē. ſicut pꝫ īfra cū agit̉ de excōicatio ctus. ergo ſi in angelis btīs eſt ꝑfectū ⁊ plenū gaudiū. gͦ non ne. nūꝙͣ tn̄ ſubtrabit oīno or̄onū bn̄ficiū. Sic ⁊ in ꝓpoſito invr̄ ꝙ ex aliquo ſuſcipiāt incremētū. ¶ Itē gaudium eſt de eēn telligēdū eſt ꝙ angelus aliqn̄ iuſto dei iudicio non compeſcit tia btītudinis ſicut ⁊ charitas. ergo ſi pōt in eis creſcere gau hoīem ꝙ ambulet ī inuijs ⁊ abominatiōibꝰ ⁊ ignominie paſſio diū. pōt ēt in eis charitatis habitus creſcere. ſꝫ ſi charitas p̄t nibus ẜm impetū cordis ſui. nūꝙͣ tn̄ ſic d̓ſerit qͥn aliquo mō a creſcere. pōt in eis alterari. ergo pōt in eis amitti. ¶ Itē boꝯmalo retardet. lꝫ nō oīno īpediat. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ ex num creatum cōparatum ad increatum eſt ſicut punctus ad li hoc pctm̄ hoīs aggrauat̉. dd̓m ꝙ ſicut pctōr ex dei mīa ⁊ patiē neam. ergo ſi angelus beatus gaudet de vnoqͣꝫ ſicut gauden tia theſaurizat ſibi irā. ⁊ ꝯuertit mīam dei ad cumulū reatus dum eſt. improportionabil̓r plus gaudet de eo ꝙͣ gaudeat de ſui. ⁊ hoc nō eſt a deo. ſed ab ipſo pctōre dei tn̄ iudicio ꝑmittē aliquo creato. gͦ ſicut punctus adueniēs linee nō auget lineā. te. ſic in ꝓpoſito intelligēdū eſt ſe br̄e. Pōt ēt dici ꝙ nunꝙͣ ſic ſic creatura cum creatore nō eſt maior gaudēdi materia ꝙͣ ip̄a ꝯuertit̉ pctōr in malū. qn̄ meliꝰ ſit ſibi cuſtodiri ꝙͣ deſeri. qꝛ et creatrix eſſentia ꝑ ſeipſam. gͦ cū angelus gaudeat de ipſa veri ſi ꝯtēptus aggrauet peccātis reatū. tn̄ frequētatio pctōꝝ quā tate eterna ꝓpter aliqd̓ creatum nō vr̄ ꝙ gaudiū in eo creſcat bō incurreret ſi angelus deſereret. aggrauaret multofortiꝰ ꝙͣ ¶ Itē ſi creſcit gaudium in angelo ꝓpter btītudinē eius quē ꝯtēptus. Credēdū eſt em̄ ꝙ multis modis angeli qͥ nos cuſto cuſtodit. ⁊ ille qͥ cuſtodit̉ pōt impedire ſuā btītudinē. ergo p̄t diūt. ⁊ ſtudeāt ꝓmouere ad bonū. ⁊ ſtudeāt retrahere a malo īpedire gaudij angelici ꝑfectioneꝫ ꝙ ſi hoc eſt falſum. cum ſit ꝙͣuis hoc nō ꝑcipiat hebetudo ſpūs nr̄i. ꝓpter qd̓ multi ſuper ꝯͣ rōnē vere btītudinis. ergo ⁊ primum. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ gaudiū biūt. multi ſunt ingrati. ⁊ frequeter ſibi attribuūt qd̓ ē ex bn̄in angelo creſcere. pōt intelligi dupl̓r vel extēſiue vel intenſi31 ficio angelico. ⁊ ex hoc minus efficiunt̉ digni vt ab āgelis ad ue. Extēſiue d̓r creſcere. qn̄ qͥs de pluribus gaudet. Intēſiue iuuent̉. ⁊ ꝓpter hoc ꝑutile eſt effectus angelice cuſtodie noſſe ꝟo qn̄ affectꝰ eius de aliquo copioſiꝰ gaudet. Si ꝟo intelliga3º ⁊ intelligere. ¶ Cōſueuerūt aūt a magr̄is effectꝰ. xij. aſſignamus de incremēto gaudij ẜm primum moduꝫ. ſic abſqꝫ dubio ri qͥ eliciunt̉ ex ſcripturis. Primus eſt ꝓ delictis increpare. verum eſt. ⁊ doc. cōiter hoc ſentiunt ꝙ ipſis btīs āgelis accre Iud̓. ij. Aſcēdit angelus dn̄i de galgala ad locum flētiū ⁊ ait ſcit gaudium. qꝛ de pluribus gaudēt ẜm ꝙ plures ſaluantur. Eduxi vos de terra egypti ⁊ poſt nō audiſtis vocē meā. SeSi aūt loquamur de cremento gaudij ꝙͣtum ad modum ſcd̓m cundus eſt a vinculis pctōꝝ abſoluere. Act̉. xij. Angelus aſtiſcꝫ ꝙͣtum ad intētionē. ſic diſtiuguēdum eſt. Nā gaudium du tit. ⁊ poſt ceciderunt cathene de manibus eius. hoc tn̄ intelli plex eſt. Eſt em̄ gaudium in quo ꝯſiſtit p̄mium ſub̓ale. ⁊ hoc ē .32 gēdū eſt diſpoſitiue. Tertius eſt impediētia ad bonū auferre gaudium de bono increato qd̓ hꝫ angelus de deo. ⁊ ī deo. Eſt qd̓ ſignat̉ Exo. xij. vbi angelus percuſſit primogenita egypti iterum gaudium in quo ꝯſiſtit p̄miū accidētale. ⁊ hoc eſt gau ss ij

Secundi. Libri 4 vult ip̄m ſaluari. ergo vr̄ eū cuſtodire inuite. Si vult. ergo vr̄ dium qd̓ hꝫ angelꝰ de bono creato ſiue ꝓprio ſiue alteno. Fue ꝙ volūtas eius volūtati diuine nō ꝯformet̉ nec ꝙ ēt impleat̉ rūt igit̉ qͥ dixerunt ꝙ in angelis btīs creſcit vtrūqꝫ gaudium ¶ Itē cū cuſtodit p̄ſcitum. q̄ro qd̓ p̄mium ei ex hoc redditur. intēſiue. qꝛ nōdū ſunt ꝑfecte btī. ꝙͣuis ſint ꝯfirmati. de quoꝝ Sub̓ale nō ꝯſtat. Accidētale nō. vt vr̄. qꝛ illud ꝯſiſtit cir a ſal opinione vr̄ fuiſſe magr̄. ¶ Sed qꝛ hoc nō vr̄ ꝓbabile ſicut ſu pra improbatum fuit diſt. v. vbi agr̄ de ꝯuerſione angeloꝝ. iō uationē eoꝝ quos cuſtodiunt ſicut pꝫ in p̄mio aureole. qd̓ ha bēt p̄dicatores. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ fuerūt qͥ dixerūt ꝙ neutrū gaudiū in eis creſcit intēſiue. ſꝫ ſocirca hoc diuerſimode ſenſerunt diuerſi. Quidā em̄ dicere vo lū extēfiue. ſicut charitas eoꝝ nō eſt maior ꝙͣ fuit ab initio. ꝙͣluerunt ꝙ angeli btī ex dānatione eoꝝ quos cuſtodiūt ⁊ ſi nō uis plures nūc diligāt ꝙͣ tūc. Sed qꝛ illud nō vr̄ adhuc multū incurrāt detrimētum gl̓ie. ꝯcipiunt tn̄ gemitum miſericordie ꝓbabile ꝙ angelis accreſcat gaudij materia qͥn ēt aliquo mō Quāuis em̄ ſint ex ſublimitate gl̓ie immortales ⁊ īpaſſibiles. intēdat̉ ⁊ gaudiū. ¶ Iō eſt tertius modus dicēdi ꝙ angelis nō tn̄ ſunt incōpaſſibiles. ⁊ hoc accipiunt ex quodā verbo ber nullo mō accreſcit gaudiū in quo ꝯſiſtit p̄miū eſſentiale. qꝛ ꝙͣ nar. qͥ vr̄ hoc dicere. ⁊ dicunt verbū Eſa. ſuperius dictū ſic in tum ad illud ꝑfecte btī ſunt. ſed gaudiū in quo ꝯſiſtit p̄mium telligēdum eſſe. Sed tn̄ illud non vr̄ intelligibile qͦ mō aliqͥs accidētale accreſcere pōt. nō ſolū extēſiue verūetiā intēſiue ⁊ poſſit cōꝑati ⁊ nō pati. nec illud vr̄ ꝓbabile ꝙ angeli aliqua rōne boni ꝓprij. ⁊ rōe ꝯiūcti. qꝛ miniſtrādo alijs bona oꝑa fa pietate ⁊ miſericordia flectant̉ ad reprobos cum ipſi maxime ciūt. in qͥbus p̄miū accidētale merent̉. ⁊ ēt ꝯciuēs ſuos ad btī zelēt iuſticiā ⁊ diuinā gl̓iam vtpote qͥ iā ſunt ꝯfirmati in ꝑfetudinē ꝑducūt ſuꝑ qͥbus abſqꝫ dubio gaudēt ⁊ ꝯgratulant̉. ⁊ cto ſtatu iuſticie. Propter qd̓ dicit Gre. in quadaꝫ omel̓. ꝙ ad bec poſitio tertia vr̄ eſſe ꝓbabilior. Et ẜꝫ hāc pꝫ rn̄ſio ad ꝑtes reprobos nō babet cōpaſſionē iuſtoꝝ aīe. Ait em̄ ſic. Iuſtorū oppoſitas. Nā rōnes oſtēdētes ꝙ ex nr̄a btīficatione angelis aīe ⁊ ſi bonitate nature ſue mīam hn̄t. iā tn̄ actoris ſui iuſticie accreſcat gaudiū. ꝯcludūt ſolū de gaudio accidētali. qd̓ ē cir ꝯiūcte. tāta rectitudine ꝯſtringunt̉. vt nulla ad reprobos cō ca bonū creatū in quo tn̄ nō ꝯſ̄iſtit eſſentialis p̄mij augmētapaſſione moueant̉ de btīs loquit̉. Et ꝓpter hoc ē alia poſitio tio. Rōnes ꝟo ad oppoſitū ꝓcedūt ſiue ꝯcludunt de gaudio 5 ꝙ angeli cuſtodiētes ex dānatione eoꝝ quos cuſtodiunt nec ſubſtantiali rōne cuius eſt angelus ꝑfecte beatus. ⁊ ꝙ rn̄det n ꝯcipiunt gemitū. nec incurrunt aliqd̓ gl̓ie detrimētuꝫ. Gemiquātitati babitus. ⁊ ꝙ eſt circa bonū increatū. ⁊ hoc qͥdē non tum non ꝯcipiunt ꝓpter plenitudinē gaudij qd̓ adeo ꝑfectuꝫ creſcit in ea ſicut ille rōnes on̄dūt. ¶ Ultima ꝟo rō nō conclu eſt vt nullo mō ſuſcipiat admixtionē ꝯͣrij. Detrimētum ēt non dit ꝙ hō poſſit gaudium angelicū impedire. qꝛ ſicut iā melipatiunt̉ ꝓpter ſtabilitatē boni adepti. nihil em̄ bn̄t ꝙ poſſint us patebit. ſicut angelus ꝯgratulat̉ de hoīm ſalute. vt tn̄ non ſciū amittere. ⁊ ex parte meriti. nec ex parte p̄mij. cum ſint ī gl̓ia ⁊ triſtet̉ de dānatione. Et ita nr̄e ſalutis impedimētū. nullū in ci in iuſticia ꝯfirmati. Et qm̄ detrimētū dicit amiſſionē alicuiꝰ angelico gaudio vel p̄mio ponit defectū. nullū tn̄ incōueniēs 16 boni habiti. iō ex nullo euētu detrimētū aliqd̓ pn̄t pati. ⁊ ꝯce eſſe vr̄ ſi ꝯcedat̉ ꝙ impediri poſſit ipſius angeli aliqd̓ accidēdēde ſunt rōnes q̄ ad hoc inducunt̉. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ 3a tale gaudiū. ſed illud melius declarabit̉ ꝑ ſequēs ꝓbleuma. conſu deus requirit aīam cuſtoditi de manu cuſtodiētis. dd̓m ꝙ ve Utrū ex dānatione cuſtoditi īcurrat fect 4 rum eſt cum perit ꝓpter cuſtodis negligētiā. Et qꝛ in btīs an Queſtio. iij. angelus aliqd̓ detrimētū. Et ꝙ ſic vr̄ gelis nulla cadit negligētia. iō de manu ipſoꝝ nullus dānatꝰ iij. Reg. xx. ſcribit̉. cuſtodi virū iuſtum qͥ ſi lapſus fuerit. erit nu requirit̉. Et ꝓpterea verbum Orige. qd̓ ſequit̉ ſi ſimpl̓r intel aīa tua ꝓ anīa illius. ex quo colligit̉ ꝙ dn̄s eo pacto cōmittit ligat̉ eſt falſum. Nullo em̄ mō āgeli boni culpabunt̉. nec in iu ad cuſtodiēdū. ꝙ ſi cuſtoditus amittit̉ de manu cuſtodis redicium adducent̉. niſi forte qͥs dicat hoc debere ītelligi ꝙ ad quirat̉. Si ergo hō ꝑdit̉. vr̄ ꝙ angelus ip̄m cuſtodiēs incur(en ducent̉ in iudicium non ad ſuā ꝯdēnationē. ſed ad manifeſtā rat ſalutis ſue periculū. ⁊ hoc vr̄ dicere Orige. ſuꝑ illud num̄. 11 dum ꝙ reprobi ex malicia ſua ſunt dānati nō ex ſuoꝝ cuſtodū .xxv. Initiati ſunt beel. glo. Preeſt angelus bonꝰ qͥ ꝓ delictis negligētia. Uel niſi qͥs intelligat verbū Orige. vt angeli dicā culpat̉. ⁊ ꝓ bn̄ geſtis laudat. ¶ Itē Eſa. xxxiij. Angeli pacis tur ibi p̄lati. ⁊ per hunc modū verbū Eſa. qd̓ ſubſequit̉ pōt in amare flebunt. ꝯſtat aūt ꝙ nō fiebunt niſi ꝓpter miſeriā ⁊ dā 11 telligi vel exponi. vt angeli pacis dicantur ibi boni p̄lati. Si nationē hoīm. ergo ſi illis maxime cōpatiunt̉ quos cuſtodiūt tn̄ qͥs intelligit de angelis btīs ẜm veritatē amaritudo fletus vr̄ ꝙ de dānatione eoꝝ incurrāt gemitū ⁊ plāctum. ⁊ ita aliqd̓ nō indicat veritatē doloris ſed aliquā ꝯformitatē indicat in gaudij detrimētum. ¶ Itē ſi oppoſitum eſt cā oppoſiti. ⁊ pro ſigno vel effectu exteriori. ⁊ pōt illud intelligi dictum per aupoſitum propoſiti. ſed ſaluatio hoīm cuſtoditoꝝ generat ī antropoſpatō. ſicut d̓r deus tactus fuiſſe dolore cordis ītrinſecꝰ gelis cuſtodiētibus gaudium ⁊ ꝯgratulationē. er go dānatio Gen̄. vij. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſi oppoſitū eſt cā oppoſiti ⁊c. diꝫ gn̄abit gemitum ⁊ cōpaſſionē. ¶ Itē ſicut cōpletio deſideri cēdū ꝙ iſta maxima hꝫ inſtantiā vbi alterum ineſt ꝑ naturā ſi delectat aīam ita fruſtratio ꝯtriſtat. ſed angelus qꝛ cupit ſalue ad moduꝫ nature. ſicut ⁊ illa ꝙ oppoſita nata ſunt fieri cir uari eū quē cuſtodit. gaudet cum ille ſaluat̉. qꝛ deſideriuꝫ eiꝰ ca id ē. ⁊ qm̄ angelus beatus eſt ſuſceptibilis gaudij. ſed non implet̉. ergo cum ex eius dānatione fruſtret̉. vr̄ ⁊c. ¶ Itē pe triſticie. iō gaudere pōt de ſalute ꝙͣuis nō triſtet̉ ex dānationa arrij ſemꝑ creſcit ꝓpter ml̓titudinē eoꝝ quos ꝑ errorē ſuū ne. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ fruſtratio deſiderij ꝯtriſtat. dd̓m ꝙ trabit ad dānationē. ergo ꝑ oppoſitum ex nr̄a ſaluatione cretūc deſiderium fruſtrat̉ qn̄ quis aliqͥd appetit in oēm euētuꝫ ſcit angeloꝝ p̄mium nos cuſtodiētium. ſi ergo nos dānamur ſiue abſolute ⁊ illud nō euenit. qn̄ ꝟo appetit ſub ꝯditione et cum ipſi gl̓iari debeāt in nobis. ſiue de nobis. vr̄ ꝙ patiantur illa ꝯditio nō ſtat. ſi illud qd̓ appetit nō euenit. ꝓpter hoc nō gl̓ie detrimētū. ¶ Itē angeli mali gaudēt dū pn̄t hoīem perd̓r deſid rium fruſtrari. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. Nā angelus appe trahere ad ſupplicia. ⁊ hoc eſt qꝛ hoīes odiunt quos exercitāt tit eum quē cuſtodit btīficari. ſi ipſe voluerit fidel̓r adherere ⁊ tentāt. ergo ſi boni angeli diligunt illos quos cuſtodiūt. vr̄ xp̄o. ⁊ hoc nunꝙͣ fallit qͥn eueniat. ⁊ qꝛ ille qͥ dānat̉ recedit ab ꝙ doleāt ꝑ oppoſitum. ¶ Cōtra. Bonus angelus eſt beatus appoſita ꝯditione. iō in deſiderio angeli nullā ponit fruſtraſed beatus eſt cui ad nutum cuncta ſuccedunt. ei aūt qͥ hmōi tionē dū non ad id ꝑuenit qd̓ ſibi angelus appetebat. ¶ Ad ilꝫ eſt nō pōt aliqd̓ accidere detrimētū. ergo vr̄ ꝙ ex dānatione lud qd̓ obr̄ ꝙ ex nr̄a ſaluatione creſcit angeloꝝ p̄miū. dd̓m ꝙ eoꝝ quos cuſtodiunt nullum detrimētum incurrunt. ¶ Iteꝫ verum eſt ꝙ creſcit p̄mium accidētale. non tn̄ ſequit̉ ex hoc ꝙ angelus bonus voluntatē ſuā diuine voluntati ꝯformat. ergo ex defectu ſalutis incurrāt angeli detrimentum vel dānuꝫ. qꝛ ſi deus nō vult ſaluare niſi p̄deſtinatos. vr̄ ꝙ nec angelus bo detrimētum vel dānum eſt reſpectu rei iam habite. Si aūt ſit nus. ergo ſi nullus p̄deſtinatus dānat̉ nullus dānat̉ quē anreſpectu rei habēde. hoc ſolum eſt qn̄ ex impedimento aliqua gelus bonus nō velit dānari. ergo vr̄ ꝙ ex nullius dānatione remanet indigentia ⁊ imperfectio in eo qui impedit̉. Sic aut triſtet̉. ¶ Itē dolor ⁊ triſticia nō eſt ſine pena. ⁊ pena nō eſt ſi non eſt in propoſito. Qꝛ quātūcūqꝫ ille qui cuſtodit̉ damnēt. ne culpa puia. ſed in btīs angelis nunꝙͣ fuit culpa. ergo nec nihilominus tn̄ angelus hꝫ ſuum premium ſaluum ⁊ quatum fuit nec eſſe pōt triſticia. ¶ Itē angelus non magis meret̉ in ad gaudiū qd̓ bꝫ in deo ⁊ quātum ad gaudium qd̓ hꝫ in ſeipſo miniſtrādo bono ꝙͣ malo. cū ex voluntate equaliter bona miſiue de bono ꝓprio. Gaudebit em̄ de bonis operibus q̄ circa niſtret vtriqꝫ. ergo ſi remuneratio pēſat̉ ẜm meritū. nō minus illum fecit quē cuſtodiuit. Et quātum etiam ad gaudium qd̓ remunerat̉ angelus cum cuſtodit p̄ſcitum ꝙͣ cuꝫ cuſtodit p̄de hꝫ in altero. qꝛ cum vnus cadit alter coronā ſuaꝫ accipit. ſicut ſtinatum. ergo vr̄ ꝙ ex illa dānatione nullum incurrat angefuit expoſitum in primo libro. Iō ⁊ ſi ruina angelica non repa lus detrimētum. ¶ Iuxta hoc q̄rit̉ vtrum angelus velit illuꝫ rat̉ ex. illo quē cuſtodit. reparabit̉ tn̄ ex alio. Quāuis ergo ꝑ quē cuſtodit ſaluari cum reuelatū eſt ſibi eſſe p̄ſcitum. Si nō pter

Diſtinctio pter culpā illius ne de eo gaudeat patiat̉ impedimētū. ⁊ ex ta Et de angelice ꝯditione ⁊c. Supea egit mgr̄ de ꝓdi li tropo fortaſſis dicat Orige. ip̄m eſſe culpadū nullū tn̄ ex hͦ tione nature ſpūalis. in hac ſcd̓a ꝑte agit de ꝯditiozs incurrit detrimētum. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ angelus ma ne corꝑalis. Et qm̄ creature corporalis duo ſunt pͥn lus gaudet de dānatione. gͦ ⁊c. dd̓m ꝙ non eſt ſimile. Qꝛ ſicut I Icipia. vꝫ materiale ⁊ formale. iō pars iſta hꝫ duas. non eſt reperire malū omnino impermixtum bono. eſt tn̄ repe In pͥma agit de ꝓductiōe corꝑalis creature ꝙͣtū ad pͥncipiū rire bonū oīno īpermixmateriale. ⁊ hͦ ꝓductiod̓: iſ. xij. tum malo. ſic reprobatio e ¶ Dicta dicētꝭ ꝯtinuat. a poralium genera ſint formata creatio. In ſcd̓a agit de angelorum aliquo modo Ec de angelice ẜm ſpecies ꝓprias. Quā ſenꝓductōe ipſiꝰ ꝙͣtū ad pͥn admittit gaudium licet ī cipiū formale. ⁊ hec ꝓdu nature ꝯditione purum. ſed perfecta beatentiam Gregoriꝰ Hieronictio d̓r diſtīctio. jͣ. di. xiij. titudo nullum patitur ſe dicta ſufficiant. mus ⁊ Beda: alijqꝫ plures cō Prīa aūt diſtīctiōis oꝑa cum tormentum vel gemi Nūc ſupereſt de mendant ac proferūt. Que ēt tio fuit ⁊c. ¶ Prīa ꝑs ꝯti z tum. Ex predictis patēt aliaꝝ quoqꝫ reꝝ ſcripture geneſeos. vnde prīa net pn̄tē diſt. in qͣ intēdit illa duo que vltimo quecreatione ac precipue de opeagere de materie reꝝ cor huius rei ad nos manauit corebātur.ſ. de voluntate rum ſex dierum diſtinctione poraliū ꝓductiōe. Et qm̄ ⁊ premio angelorum cugnitio magis cōgruere videt̉. circa ꝓductionē materie ſtodientium malos. Uononnulla in medium profer☞ Alterā ex illis opiniōicorporalis due fuerūt ſo lūt enim malos quos no re cū deus in ſapientia ſua an bus eligit ⁊ explanat quō per n̄. j. uerunt eſſe preſcitos volēnes opi. iō ꝑs illa dugelicos condidit ſpūs. alia ēt interualla temporis res coras bꝫ. In prima vnā ex il luntate abſoluta damna creauit. ſicut on̄dit ſupradicta lis eligit. In ſcd̓a iuxta porales condite ſunt. ri quantum autē in ſe eſt c ſcriptura Gen̄. q̄ dicit. in prin illam opi. de materia illa vellēt eos ſaluari. ⁊ ideo ¶ Scd̓m hanc itaqꝫ traditio tractat ⁊ inqͥrit. ibi. de qͦ non cuſtodiunt inuite. cipio deū creaſſe celū.i. angenem: ordinem atqꝫ modū crea re priuſꝙͣ tractemus ⁊c. Quia ꝙͣuis ſciant ſe frulos. ⁊ terrā.ſ. materiā quattutionis formationiſqꝫ rerū inPrīa ꝑs hꝫ qͣtruor ꝑticuſtra laborare ad ꝑducen or elementoꝝ adhuc cōfuſam ſpiciamus. Sicut ſupra melas. In prima dicta dicē dum eos ad ſalutem. tn̄ ⁊ informē. q̄ a grecis dicta eſt moratū eſt. In principio crea dis ꝯtinuat. In ſcd̓a diſciūt ſe fructuoſe laborachaos. ⁊ hec fuit ante oēꝫ diē. uerſas ſctōꝝ opi. circa ꝓ re in hoc ꝙ retrahunt ne uit deus celum.i. angelicā naductionē materie corꝑaincurrāt maiorē damnadeinde elemēta diſtinxit deꝰ ⁊ turam: ſed adhuc informem vt liū explicat ibi. Quidaꝫ 4otionem. Quadruplex em̄ ſpecies ꝓprias atqꝫ diſtīctas quibuſdam placet. Et terram nāqꝫ ſctōꝝ ⁊c. In tertia conſueuit principalis efſingl̓ rebꝰ ẜm genꝰ ſuū dedit. a id eſt illam confuſam materiā alterā ex illis opi. eligit fectus cuſtodie angelice q̄ nō ſimul vt quibuſdā ſctōrū Augu. quattuor elementoꝝ quā noaſſignari circa animas. ⁊ explanat. ibi. Scd̓ꝫ hāc Quare patrū placuit ſed per interual Unus eſt vt proficiat aīa itaqꝫ traditionem ⁊c. In mine terre vt ait Auguſt. con illa ꝯfu in bonum gratie. Alius la temporum ac ſex volumina qͣrta ⁊ vl. qd̓dā dubiū de ſa matra manicheos. ideo appellavt non cadat in malū cul terminat ibi. Attende. qꝛ dierum: vt alijs viſum eſt for uit moyſes. quia terra inter teries hic dicit Aug. ⁊c. Sil̓r ſe pe. Tertius ē ſi cadat ꝙ mauit. omnia elementa minus eſt ſpe vocetur poſtmodum reſurgat. cūda ꝑs pͥncipalis ī qua U ¶ Diuerſas opiniōes cir terra cioſa. ⁊ illa inanis erat ⁊ incōQuartus ne totiens vel de ipſa materia ẜm opica productionem materie cor abyſſuſ in tantum malum cadat. plus electam inqͥrit quat poſita propter omniuꝫ elemē aqua. quotiens vel ad quantuꝫ tuor hꝫ partes. In pͥma poralium explicat. b torum commixtionem. Eandeterminat qual̓r fuerit aduerſarius īcitat. Poſ¶ Quidā nāqꝫ ſanctorū padem etiam vocat abyſſum diſet tamē aliter dici ꝙ nō informis ⁊ ꝯfuſa. In ſcd̓a trum qui verba dei atqꝫ archa cens. Et tenebre erant ſuꝑ fa determinat vbi fuerit loeſt angelis reuelatum qͥ na excellēter ſcrutati ſunt ſuꝑ ciem abyſſi ⁊c. quia ꝯfuſa erat ex eis quos cuſtodiūt ſal cata. ibi nūc ſuꝑeſt qd̓ ſehoc quaſi aduerſa ſcripſiſſe vi uari debeāt vel damnari cūdo ꝓponebat̉. In teret commixta: ſpecie diſtīcta ca dentur. Alij quidem tradidehoc tn̄ non eſt certuꝫ. De tia ꝟo anticipādo deterrens. Eadē ēt materia informinat qͥbus diebus vel ī premio v̓o dicendum ꝙ fi runt omnia ſimul in materia ⁊ mis dicta eſt aqua: ſuper qua cut duplex eſt finis artiquot fuerit diſtincta ibi forma fuiſſe creata. qd̓ Augu. ferebat̉ ſpiritus domini: ſicut nūc ſupereſt vt diſtinctis ficis vnus in ſe ⁊ alter in ſenſiſſe videtur. Alij vero hoc ſuperfertur fabricandis rebꝰ alio ſicut patet in rethonem ⁊c. Quarto ꝟo ⁊ vlt. magis probauerūt ac aſſerue re cuius finis eſt loqͥ orvoluntas artificis. qꝛ ſubiace autoritate Alcuini cōfirrunt. vt prima materia rudis nate. ⁊ hic finis eſt in ſe. mat ibi. quattuor em̄ mo bat bone voluntati creatoris dis vt dicit Alcuinus. ⁊ alter alij perſuadere. ⁊ atqꝫ īformis: quattuor elemēquod formandum perficienhic eſt finis in alio. Sic a ¶ Illā ꝯfuſaꝫ materia torum cōmixtionē atqꝫ confu dumqꝫ inchoauerat. qui ſicut ēt duplex eſt premiuꝫ an quattuor elemētoꝝ quaꝫ ſionē tenens creata ſit. Poſt dominus ⁊ conditor preerat geli accidentale. vnum noīe terre. vt Aug. ait ꝯͣ modū vero ꝑ īterualla ſex die quo gaudet d̓ bonis ope fluitanti ⁊ confuſe materie. vt manicheos. iō appel. ⁊c. rum ex illa materia rerum cor ribus que fecit. Aliud Contra. hoc vr̄ eſſe qd̓ di diſtingueret ꝑ ſpecies varias quo gaudet de ſalute eiꝰ cit Hug. ꝑ terrā hoc elequem cuſtodiuit. Et quemadmodum artifex ſi habet finem mentū terre ſignari puto cū d̓r. In prin. crea. deꝰ ce. ⁊ ter. gͦ nō vr̄ ſignare illa materiaꝫ primum ⁊ caret ſecundo. nihilominus perfecte dicitur bainformē in ſua gn̄alitate. Itē ſi ꝑ terrā ſignat̉ materia inforbere methodum. ſi ex contingētibus nihil omiſit. ſic angelus mis. cū ī illa ꝯueniat celū ⁊ terra. vr̄ ꝙ nō bn̄ diſtinguāt̉ illa qui fideliter cuſtodiuit eum qui ex ſua culpa damnatur perfe duo. Iu xta hoc eſt qō ꝓpter qͥd iſtis tribꝰ noībus illa īformis ctum babet premium ⁊ meritum dum de bonis ſuis operibus materia appellat̉.ſ. noīe terre abyſſi ⁊ aq̄. cū nō magis eēt ibi gloriatur. Gaudium autem illud qd̓ eſt de multiplicatiōe bo de rōne terre ⁊ aq̄ ꝙͣ ignis vel aeris. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ⁊ ſi multe. norum operum. non eſt premium ſubſtantiale cum non ſit de ſint expoſitiones huius verbi in pͥncipio creauit deꝰ ce. ⁊ ter. ſummo bono. ſed accidentale. nec tn̄ eſt aureola. qꝛ non omne qͣttuor tn̄ ſunt pͥncipales. ⁊ ẜm has differēter exponit̉ nomen premium accidentale eſt aureola. ſed illud ſolum quod habet terre. Una expō ꝙ ce. ⁊ ter. vnā ⁊ eādē materiā noīant.ſ. mate preexcellentiaꝫ. riā informē oīm corporaliū. ꝓut tn̄ de ip̄a debebāt fieri duoꝝ xv De corporalis ereature ꝓductio corpoꝝ gn̄a.ſ. celeſtia ⁊ elemētaria. vt ſit ſenſus. In principio Diſtinctio. IIj. ne quantum ad principium macreauit deus celū ⁊ terrā.i. materiā ex qua debebat fieri ce. ⁊ teriale. ⁊ hec ꝓductio d̓r creatio. oīa elemēta ⁊ iſta expoſitio ꝯfirmat̉ ꝑ ſubſequētem litteram. s g iij

( Secundi. ibri hoc ſatis ſufficiēter rn̄de ſa informis dicat̉. an qꝛ oī for qn̄ vellet ⁊ ſicut vellet. Hec iō ¶ Subſequenter em̄ ex at mgr̄ in lr̄a. pōt tn̄ dici 45 ma caruerit. an propter aliud. primit̉ qualiter factū eſt dicta eſt aqͣ. qꝛ oīa q̄ ī terra na ꝙ inſinuat̉ ipſa materia celū. ⁊ qual̓r facta eſt ter Scd̓o vbi ad eſſe ꝓdierit. ⁊ q̄ ſcūt̉ ſiue aīalia ſiue arbores vl̓ informis iſtis tribus noī ra. Alia vero expoſitio eſt tū in altū aſcēderit. Ad illud berbe ⁊ ſil̓ia ab humore incipi bus ſub tripliciꝯditione ab hac expoſitiōe vald̓ lō gͦ qd̓ primo poſitū ē breuiter unt formari atqꝫ nutriri. His ſe hr̄e in cōparatione ad ginqͣ. qꝛ noīe celi vl̓t ītelformā. Ipſa em̄ materia rn̄dētes dicimus illā primam oībus vocabulis vocata eſt il ligere naturā ſpūalē. nodat forme fixionē. ⁊ promateriā nō ideo dicta for̄e inla īformis materia vt reſ igno mīe terre naturā corꝑalē pter hoc appellatur noīe vt ſit ſenſus. In pͥncipio formē ꝙ nullā oīno formā hata notis vocabulis inſinuaret̉ terre q̄ īter cetera elemēcreauit de. ce. ⁊ ter.i. āge buerit. qꝛ nō aliqͥd corporeuꝫ īperitioribꝰ ⁊ nō vno tm̄. Naꝫ ta plus hꝫ de ſtabilitate. licā naturā ⁊ materiā pri tale exiſtere pōt. qd̓ nullā haſi vno tm̄ ſignificaret̉ vocabu Ipſa ēt materia a forma mā. ⁊ hec expoſitio ꝯfirbeat formā. ſed iō non abſurrecipit ſpecioſitatē ⁊ cōlo hoc eſſe putaret̉ qd̓ ꝯſueue mat. ꝑ lr̄am ſequētē. qꝛ ī pletioneꝫ. ⁊ ꝑ ſe eſt quaſi rāt hoīes in illo vocabulo inſcd̓o die ꝓductio celi cor de informē appellari poſſe di tenebra. ⁊ iō aſſignat̉ no porei exprimit̉. gͦ in princimus. qꝛ in cōfuſione ⁊ ꝑmix telligere. Sub his ergo noīmīe abyſſi tenebroſe. Ip cipio tēporis. ſi qua fuit tione quadā ſubſiſttens nōdū bus ſignificata eſt materia ilſa qͣꝫ materia ad formam productio celi. nō fuit ce pulchrā aꝑtāqꝫ ⁊ diſtinciā rela ꝯfuſa ⁊ informis q̄ nulla ſpe hꝫ aptitudinē ⁊ īclinatio li corporalis ſed ſpiritua nē. ⁊ ita quādā fluxionē ceperat formā qualē mō cerni cie cerni ac tractari poterat.i. lis. Tertia expoſitio qua q̄ ſignat̉ noīe aque. mus. Facta eſt ergo illa mate ſi media inter has duas noībus viſibiliū rerū q̄ inde fu b ¶ Nō em̄ tenebre aliqͥd eſt expoſitio Hugonis qͥ ria in forma ꝯfuſiōis ante for ture erāt ꝓpter infirmitatem ſunt. Cōtra ſi tenebra nidicit per terram intelligi mā diſpoſitiōis. In forma cō paruuloꝝ qͥ minus ydonei ſūt hil ē. ergo nō eſt alicubi. terrenum elementum. et inuiſibilia cōprehēdere. ⁊ tūc fuſionis prius oīa corporalia ergo nō vr̄ ꝙ eēt ſuꝑ fa ꝑ celuꝫ tria alia elemēta ciē abyſſi. Itē tenebra ni materialiter ſimul ⁊ ſemel ſūt erāt tenebre.i. lucis abſentia. que ſil̓r ſuꝑ terrā circum hil dicit niſi negationem quāqꝫ in modum nebule b Nō em̄ tenebre aliqͥd ſunt. ſꝫ creata. poſtmodū in forma diſ ij pn̄tie lucis corꝑalis. cuꝫ erant expanſa. ⁊ ī vna cōm ai poſitionis ſex diebus ſunt or ip̄a lucis abſentia. ſicut ſilētiū e6 ergo ab eterno eſſet verū fuſione permixta. ſiue po iculus dinata. Ecce abſolutuꝫ quod non aliqua res. ſed vbi ſonus dicere ꝙ lux corporalis tius in vna permixtione veis opite primo in diſcuſſione propoſinō eſt ſilētium d̓r. Et nuditas nō erat ab eterno eſſet ve confuſa circūquaqꝫ ſuſpē lain verboa. c tum fuit. ſcilicet quare illa ma non aliqua res eſt. ſed in corrū dicere ꝙ eſſet tenebra ſa. q̄ eouſqꝫ in altū ꝓtēde ittua ſuquod falſum eſt. Item ſi teria dicatur informis. bat̉. quouſqꝫ nūc ſūmitaſ pore vbi tegmētū non eſt. numi tenebra nihil eſt ⁊ quod corporee nature ꝑtingit. O te¶ Determinat vbi illa ma ditas d̓r. Sicut ⁊ inanitas nō nihil eſt non poteſt ab ⁊ illd̓ videt̉ ſimiliter ꝑ lit diſpoſiti eſt aliqͥd. ſed inanis d̓r locus teria fuit locata. alio diuidi. ergo non poterā ſequētē confirmariiā ergo cid ¶ Nunc ſupereſt quod ſcd̓o eſſe vbi nō eſt corpus. ⁊ inani tuit tenebradiuidi a luce Quarta expoſitio q̄ cōins in oībus proponebatur explicare. vbi cuius ꝯͣriū hr̄ in lr̄a gen̄. tas eſt abſentia corporis. or ē ẜm expoſitores plant nq nulla cuU Itē ſi tenebra nihil eſt. ⁊ ſcilꝫ illa materia ſubſtiterit. ⁊ or eſt. ꝙ ꝑ celū intelligat̉ ¶Quoddaꝫ dubiū deter idra: dici di ꝙ nihil eſt nō bn̄dicit do celum empyreum. qd̓ eſt ꝙͣtum in altitudine porrigeſi aim ꝙ ele minat.ſ. quo ſenſu tenebre diminū. gͦ tenebre nō bn̄di angelorum habitaculū. ī xiticepbo q bat̉. Ad qd̓(nihil temere aſſe cantur eſſe aliquid ⁊ quomocūt dn̄o. Rn̄. dd̓mꝙ tene quo angeli ſunt creati. ꝑ nati cn̄ſe rentes) dicimus. ꝙ illa prima do dicantur eſſe aliquid. d bre ſemꝑ accipiunt̉ priua terram vero materiaꝫ om cmiuim ac rerū omnium moles. qn̄ crea¶ Attende qꝛ hic aug. tenetiue. ⁊ qm̄ priuatio relinnium corpoꝝ intra ipſuꝫ pintrut ta eſt. ibidem ad eſſe videt̉ ꝓquit ꝯſtātiā alicuius ſub cōtentorum ſiue celeſtiū bras dicit non eſſe aliquid. cū idieniū. iecti. tenebra ſemꝑ aliqͥd ſiue terreſtriū. Hec expo dijſſe. vbi nunc formata ſubſialibi tenebre inter creaturas B tile ( p̄ſupponit in obliquo. nū ſitio ſequēti littere cōcor ſtit. Eratqꝫ terrenum hoc ele ponātur q̄ bn̄dicūt dn̄m. Un̄ ꝙͣ eniꝫ eſt tenebra niſi ſit dat qua expͥmit d̓ illa ma ar mentum in vno loco eodē me dr̄. Bn̄dicite lux ⁊ tenebre do aliqͥd qd̓ tenebret̉. Un̄ qꝛ teria facta eſſe corꝑa ceiniu. dio ſubſiſtens ceteris in vna mino. Ideoqꝫ ſciendum eſt te tenebra nō dicit tm̄ non leſtia ⁊ elementaria. Et exiſtētiā lucis. ſed etiam nebras diuerſis modis acciconfuſione permixtis eiſdem ſi tu q̄ras quare illa duo iilalfi cū hoc addit aptitudinē diſtīguit. plana eſt reſpō qꝫ circūquāqꝫ in modo cuiuſpi.ſ. vel ꝓ lucis abſentia quaaiti corꝑis illuminabilis. qꝛ ſio. qꝛ celum empireū cōdam nebule oppreſſis. ita obdi liter ſupra accepit aug. iuxta ergo tenebra priuationē pletum erat immutabile uolutum erat vt apparere nō quam acceptionem non ſunt dicit. ideo d̓r eē facta. qꝛ ⁊ habebat menſurari eui jf aliquid vel ꝓ aere obſcurato poſſet quod fuit. Illa ꝟo tria ꝟo aliquid ponit in obliternitate cum ſuis contē quo. ideo non eſt et erna. ſiue aeris obſcura qualitate. in vna permixtione cōfuſa cir tis. materia vero illa inSi ergo alicubi dicat̉ ꝙ completa erat ⁊ ſubiecta ⁊ ẜm hoc aliqͣ res creata ſunt cumquāqꝫ ſuſpenſa. eouſqꝫ in tenebra nihil eſt hoc dici mutabilitati. tam ipſa ꝙͣ altum porrigebantur. quouſIdeo ergo dicit tenebras tūc tur quantum ad illud qd̓ ea que ex ip̄a futura erāt fuiſſe ſuꝑ faciē abyſſi. qꝛ nonqꝫ nūc ſummitas corporee na dicit tenebram in recto. ⁊ ideo debebat menſura ture pertingit. Et ſicut qͥbuſduꝫ erat lux. q̄ ſi eēt. ⁊ ſuꝑeſſet ſicut dicit̉ cecitas nihilē ri tēpore. Et per hoc paSi ꝟo dicatur ꝙ tenebre dā videt̉ vltra locū firmamē⁊ ſuꝑfūderet̉. ſꝫ nōdū lucꝭ gr̄a tet ꝙ ſcriptura diſtinxit aliquid ſunt vel ꝙ diuiſe illa duo valde rationabi ti extendebat̉ illa moles que opus ſuū deꝰ venuſtauerat. q̄ ſunt. vel ꝙ benedicūt do v liter. ⁊ eleganter cum in in inferiori parte ſpiſſior atqꝫ poſtea prīo die formata eſt. minum. hoc dicitur ratio primaria cōditiōe diuerDeterminat qual̓r magroſſior erat. In ſuperiori ve ne eius circa qd̓ ſunt. et ſas haberēt mēſuras. ẜm ro rarior atqꝫ leuior atqꝫ ſubſic patent obiecta. Sꝫ ad teria corporaliū ẜm opinionē quas adinuicē differrent huc poſſet obijci ꝙ habi plus electa fuerit informis et tilior exiſtebat. De qua rario ſiue eorum differentie in tus naturaliter precedit noteſcerent. ⁊ per hoc pa e ri ſubſtantia putant quidā fu confuſa. priuationem. ergo ſi tene tent duo obiecta prima. ¶ De qua re priuſꝙͣ tracteiſſe aquas que ſuꝑ firmamen bra dicit priuationem lu¶ Ad illud qd̓ queritur tum eſſe dicuntur. Talis fuit mꝰ duo nob̓ diſcutiēda occur minis priꝰ fuit lux ꝙͣ eēnt quare his tribus noībus tenebre. Preterea nox ē mūdi facies in prīcipio pͥuſꝙͣ rūt primū qͣre illa materia ꝯfu appellata ē. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi ad differentia

Diſtinctio dr̄ia tꝑis. ergo non eſt priuatio pura. ſed ſcriptura dicit ꝙ terū ſub oīmoda informitate ⁊ poſſibilitate ꝓducta fuerit. Iteꝫ nebras appellauit noctē. ergo vr̄ ꝙ falſum dicat cū dicat ꝙ te ꝙ illud ſit poſſibile vr̄. Poſſibile eſt prius eſſe ſine poſteriori. nebre nō aliqͥd ſunt. Et ꝓpterea opꝫ diſtīguere ꝙ tenebra du ſꝫ materia pͥor eſt oī forma. gͦ poſſibile fuit eaꝫ fieri abſqꝫ om̄i pliciter pōt importare priuationē. Uno mō qꝛ ſimpl̓r dicit luforma. ¶ Itē ad rerū ꝯditionē ꝯcurrit duplex potētia.ſ. pocis abn̄tiā ⁊ hoc mō nō ſequit̉ lucē. ⁊ ſic nihil eſt formal̓r loq̄n tētia actiua ⁊ potētia paſſiua. vel potētia agētis ⁊ potētia ma do. ſic ēt ītelligit ſcriptu terie. ſed poſſibile eſt potētiā agētis p̄cedere effectū ⁊ natura ra ꝙ tenebre erāt ſuꝑ fa⁊ duratione. gͦ poſſibile eſt ꝙ poſſibilitas vel capacitas matereciperet formam vel diſpoſicieꝫ abyſſi ⁊ ſic intelligit ris natura ⁊ duratione p̄exiſtat oī forme. ¶ Itē ꝙ illud ſit cō tionem. Aug. cū dicit tenebre nō gruū vr̄ ſic. Si aliqͥd vnū reperit̉ in vniuerſo qd̓ ꝯſtitutuꝫ eſt ¶Anticipādo determīat aliqͥd ſunt alio mō teneex pl̓ibꝰ naturis. ⁊ alterā illarū eſt ꝑ ſe inuenire. ſil̓r ꝯtingit ꝑ qͥbus diebꝰ vel ī quot iſta ma bra dicit priuationem luſe inuenire ⁊ reliquā ad hoc ꝙ vniuerſitas ſit cōpleta. ſed res cis ī vna parte cū poſitio teria ſiue mūdi facies in ipſo mūdane ꝑ materiā cōponunt̉ ⁊ formā. ⁊ eſt inuenire purā for ne illuminationis in alia mā in qua nihil eſt de poſſibilitate materie vtpote deū. gͦ erit primordio fuerit diſtīcta. gͦ ⁊ hoc mō tenebra appelreꝑire pura materiā in qua nihil erit de actualitate forme. ſꝫ ¶ Nūc ſuꝑeſt vt diſpoſitiōeꝫ lat̉ vmbra q̄ r̄ſultat ex ob hoc nō fuit niſi in mūdi exordio. ergo vr̄ ꝙ materia ꝓducta ſit illaꝫ qual̓r ꝑfecta ſit ordine ꝓ iecto corꝑis opacit ſic te ſine oī forma. ¶ Itē deus ē agēs ordinatiſſimum. gͦ ab extreſequamur. Sex diebus ſicut nebra ⁊ ſi aliquo mō ſit pͥ mo in extremū ꝑuenit ꝑ mediū. ſed mediū inter oīno nō ens ⁊ natio non tn̄ eſt priuatio docet ſcriptura geneſis diſtīens in actu eſt ens oīno in potētia. gͦ vr̄ ꝙ deus in ꝓductione pura. ⁊ ꝑ hūc modū accixit deus ⁊ in formas redegit rerū prius de nō ente fecit ens in potētia ꝙͣ ꝓduxerit aliquā piēdo a luce d̓r eſſe diuiſa formā. ¶ Ad oppoſitū Hug. in li. de ſacra. Credo illā primaꝫ proprias cūcta q̄ ſimul mate⁊ ſignat̉ nōie noctis. ⁊ in materiā. nō iō dictā informē fore. qꝛ nullā oīno formā babucrial̓r fecerat. Perfecitqꝫ opꝰ uitat̉ ad laudē creatoris rit. qꝛ nūꝙͣ aliqͥd tale corporeū exiſtere pōt. ⁊ hoc iō mgr̄ d̓t in ſuuꝫ die ſexto. ⁊ ſic deinde die ⁊ ꝯſequit̉ babitū lucis. lr̄a. ¶ Itē Boe. Oē eſſe eſt a forma. ſed oē qd̓ creat̉ ſtatī poſt ſeptimo requieuit ab oī opec ¶ Deus oꝑat̉ primo in creationem eſt. ergo vel eſt forma vel babet formā. ſi igit̉ ma ꝟbo oīa diſponēdo. Con re ſuo.i. ceſſauit nouam createria prima creata fuit. vel fuit forma vel habuit formam in tra. oī operationi reſpon ſue eductionis pͥncipio. ſed nō fuit forma. gͦ ⁊c̄. Itē ph̓s. Imturam facere. Sex em̄ diebus det aliqͥs effectus ergo ſi poſſibile eſt materiā ſeꝑari ab oī forma. ſꝫ ſi materia tꝑe pexi ſex rerū genera diſtīxit. nihil deus oꝑat̉ oīa diſponenſteret oī forme poſſꝫ ab ea ſeꝑari gͦ nō fuit creata ī carētia oīs qꝫ poſtea fecit. qd̓ in aliqͦ iſtodo in verbo. cum oꝑatio forme. ¶ Itē vnitas bonitas veritas ſiue modus ſpēs ⁊ ordo rum nō contineat̉. operatꝰ eſt v. iſta fuit ab eterno vr̄ ꝙ ſunt in rebꝰ ex parte pͥncipij formalis. ſed īpoſſibile eſt aliqͥd multa ꝓduxit ab eterno. tamen poſtea ſicut veritas in eſſe vel ꝓduci in quo nō ſit veſtigium creatoris. ergo impoſſi Itē in ſapiēte operatore bile ē ꝙ aliqͥd educat̉ carēs oī forma. ¶ Itē ſi materia illa ca euāgelio ait. Pater meꝰ oꝑa diſpoſitio p̄cedit oꝑatio reret oī forma. ergo ⁊ oī accidēte. gͦ nō bret extēdi nec locari tur vſqꝫ nunc ⁊ ego operor. nē. ergo cū deus ſit ſapinec eſſe in motu. nec in qͥete. ſed nihil tale in reruꝫ natura pōt E ¶Cōfirmat qͣttuor eē mo ens in oībus oꝑbꝰ ſuis. exiſtere. gͦ materia nō potuit in ſui ꝯditione oī forma carere. dos diuīe oꝑatiōis autoritavr̄ ꝙ nulla eius operatio ¶ Itē materia hocip̄m qd̓ eſt d̓r eſſe ad formā. gͦ eſſentialē bꝫ debeat dici diſpoſitio. te Alcuini. b depēdētiā a forma ſi gͦ īpoſſibile ē aliqͥd ſeparari ab eo qd̓ eēn Rn̄. dd̓m ꝙ alcuinus intialiter ſibi inheret. impoſſibile eſt materiā p̄ter oēm formam ¶ Quattuor em̄ modiſvt ait diget hic pio expoſitore. exiſtere. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ dupl̓r ē5 c alcuinꝰ ſuꝑ gen̄. deus operat̉. Multū em̄ loquit̉ impro loqͥ de materia. Aut ẜm ꝙ exiſtit in natura aūt ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ Primo in ꝟbo oīa diſponenprie dū ipſam eternā dif ab aīa. Si ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ ab aīa. ſic pōt ꝯſiderari informis ſi do. Scd̓o in materia informi poſitionē vocat oꝑationē ue ꝑ priuationē forme diſtincte. ſiue ꝑ pͥuationē ēt oīs forme. ipſe eī extēdit nomē opequattuor elemētoꝝ de nihilo ⁊ ſic docet Aug. xij. ꝯfeẜ. eſſentiā materie intelligere. Naꝫ ma rationis ad oēm ꝓductio eā creādo. vn̄. Qui viuit īeter teria ẜm ſui eſſentiā eſt informis ꝑ poſſibilitatē oīmodā. ⁊ dū nē. ſed qm̄ pr̄ generādo ⁊ ſic ꝯſiderat̉ formarū ipſa capacitas ſiue poſſibilitas eſt ſibi ꝓ nuꝫ creauit oīa ſimul. Oīa.ſ. ꝓducēdo verbū. oīa ī ipforma. Eſt iterū loqͥ de materia ẜm ꝙ bꝫ eſſe ī natura. ⁊ ſic nū elemēta vel oīa corꝑa materia ſo diſpoſuit. iō largo mō ꝙͣ eſt p̄ter locū ⁊ tp̄s. ſiue p̄ter qͥetē ⁊ motū. ⁊ hoc mō nō ſolūliter ſimul creauit. Tertio per ſed improprie ip̄ꝫ ab eter mō nō ꝯgruit īmo ēt impoſſibile eſt materiā informē exiſtere no diſponēdo ī filio opeoꝑa ſex dierum varias diſtin ꝑ priuationē oīs forme. Et hͦ ē qd̓ dicit mgr̄ ⁊ Hug. de ſctō vi rari dixit. xit creaturas. Quarto ex pri cto. ⁊ oēs in hoc tractatores ꝯſenſerūt ꝙ illa materia q̄ primo D intelligēinordialibus ſeminibus nō in ꝓducta eſt ꝑ creationē nō fuit in oīmoda poſſibilitate ſiue in tiā buiꝰ parcarētia oīs torme. vn̄ ꝯcedēde ſunt rōes ad hāc partē īducte. cognite oriunt̉ nature. ſed no tis ẜm duo ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pͥmo facta eſt oīm capacitas. ⁊ ſil̓r de eo te ſepiꝰ reformant̉ ne ꝑeant. q̄ magr̄ deqd̓ d̓r in.xij. de ꝯfeẜ. dd̓m ꝙ Aug. loquit̉ de prioritate nature. terminat de nō de prioritate durationis. Scd̓m em̄ ordine nature prius ē informi materia corpora materia oīmode in potētia. ꝙͣ ſit ſub aliqua forma. ⁊ ita oīmo lium. circa duo hic incidit dubitatio. Primo circa materie in de informis ꝙͣ aliquo mō formata. qꝛ formationē hꝫ aliūde. ſꝫ formitatē. Scd̓o ꝟo circa eius quātitatē. Citca primū q̄runt̉ informitatē ⁊ poſſibilitatē bꝫ ex ꝓpria natura. non tn̄ pōt eſſe tria primo q̄rit̉ vtrū materia corporaliū creata ſit in oīmoda prior duratione. Nūꝙͣ em̄ informitas eſt niſi ꝑ aliquāſ ormaꝫ. poſſibilitate. Scd̓o vtrū creata ſit in ꝑfecta actualitate. Ter nec poſſibilitas niſi ꝑ aliquē actū ¶ Ad illd̓ qd̓obr̄ ꝙ priꝰ pōt tio vtrū creata ſit ſub aliqua formarū diuerſitate. eē ſine poſteriori. dd̓ꝫ ꝙ illd̓ nō hꝫ veritatē qn̄ priꝰ a poſterio Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ oſtēdit̉ ꝙ mate6 ri depēdet. vel qn̄ ad ip̄m neceſſariā hꝫ ordinationē. vel ēt qn̄ eIIIO. j. ria creata ſit ī oīmoda poſſibilitate. ita illud qd̓ eſt prius in vna ꝯſideratione. poſterius eſt in altera ꝙ nullā habuerit formā. primo ꝑ Aug. in li. de ſimbol. qͥ ait ſic oībus bis de cāis fallit p̄dicta rō in ꝓpoſito. Materia em̄ a Primo oīm formarū capacitas data eſt vt ordinatiſſimo dei forma depēdet ⁊ ad ipſam bꝫ neceſſariā ordinationeꝫ ⁊ ꝙͣuis munere cetera formarent̉ q̄ formata ſūt. ergo vr̄ ꝙ in materia ſit prior ꝓductione ſiue gn̄atione. poſterior eſt tn̄ in cōpletiōe ẜm ꝙ primo ꝯdita fuit fuerit ſolū formarū capacitas ⁊ nulla ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de potētia agētis ⁊ materie. dd̓m ꝙ nō eſt forma. ¶ Itē Aug. in. xij. li. ꝯfeſ. nonne tu dn̄e docuiſti me. qꝛ ſil̓e. qꝛ potētia agētis nō ſic depēdet ⁊ cōplet̉ ꝑ effectum. ſicut a priuſꝙͣ iſta informē materiā formares atqꝫ diſtingueres. non potētia materie depēdet ⁊ cōplet̉ ꝑ actuꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ erat aliqͥd nō color nō figura nō corpus nō ſpūs. tn̄ nō oīno ni ꝙ eſt reperire formā ꝑ ſe. gͦ ⁊ materiā. dd̓m ꝙ ꝓpoſitio illa nō 2 bil erat. informitas ſine vlla ſpecie. Et poſt illud totū ꝓpe nihꝫ neceſſitatē. ſed ſolū ꝯgruitatē. Pctm̄ eſt ēt in aſſumptione. bil erat. qm̄ adhuc oīno informe erat. iā tn̄ erat qd̓ formari po qꝛ forma illa q̄ cū materia facit cōpoſitū nūꝙͣ ſine materia reterat. Ex bis duobus verbis exp̄ſſe colligit̉ ꝙ materia corpo perit̉. Cū em̄ d̓r̄ deus eſt pure forma. eqͥuocat̉ nomē forme. qꝛ g s iiij

⁊ Secundi Libri marum diſtinctione. ¶ Item impoſſibile eſt dies materi ſco i nō d̓r ibi forma ꝓut eſt ꝑfectio materie. ſꝫ forma noīat ibi eēn ſimul eſſe. ergo īpoſſibile eſt hoc intelligere ꝙ deus ſimul oīa tiam q̄ babet eſſe in oīmoda actualitate ⁊ cōpletione. ⁊ nullo produxerit. ⁊ tamen ea produxit per ſex dies. oportet ergo ẜm as modo pōt ꝑuenire ad alterius cōpoſitionē. ¶ Ad illud quod poſitionem que ponit omnia ſimul eſſe producta ſenariuꝫ illū obr̄ de ordine in ꝓducēdo. dd̓m ꝙ ad hoc ꝙ ſeruet̉ ordo in ꝓdierum intelligere ſpiritualiter. ⁊ ita lucem ſpiritualem ⁊ noductione. non opꝫ ꝙ q̄cūqꝫ babēt ordinē nature habeant ordi ctem ſpiritualem. ergo ſi hec omnia ſimul producta ſunt in pri nem durationis ſucceſſiue. contra hoc em̄ innumerabiles ſūt mo inſtanti diuiſa eſt lux a tenebris.i. boni angeli a malis. exinſtātie. ⁊ ideo ꝙͣuis ens in potētia ſimpl̓r inter non ens ⁊ ens go non fuit mora inter creationem ⁊ lapſum. qd̓ eſt ſupra imactu ſit mediū. nō oꝫ tn̄ ꝙ duratiōe ſequat̉ vnū ⁊ p̄cedat alterū probatum ⁊ oſtenſum eſt eſſe contra Aug. ¶ Item cum ſacra Utrū materia illa ꝓducta ſit in ꝑfecta ſcriptura ordinat opera. vj. dierum. aut ordinat quantum ad ueiO. lj. actualitate. Et ꝙ ſic vr̄ primo per tex. ordinem durationis aut quantū ad ordinē nature aūt quātuꝫ I Gen̄. ij. Iſte ſunt gn̄ationes celi ⁊ terre in die qua creauit de ad ordinē dignitatis. Si quātū ad ordinē dignitatis. ergo cū us celū ⁊ terrā ⁊ omne virgultū agri ⁊c. ergo in eodē die ꝓdu hō ſit digniſſima creaturarū debuit eius ꝓductio attribui pri cta ſunt q̄ prius dixit ꝑ ſex dierū numerū fuiſſe diſtincta. Itē me diei. ¶ Si quātū ad ordinē nature. ergo productio ſolis ⁊ Eccl̓i. xviij. Qui viuit in eternū creauit oīa ſimul ſi oīa ſimul ſune fuit ante ꝓductionē planetarū ⁊ berbarū. Reſtat igitur ſunt creata. ergo corporalia ⁊ ſpūalia. ⁊ oīs corporaliuꝫ dr̄ia. hoc eſſe dictum quātū ad ordinē tꝑis ſiuedurationis. ¶ Rn̄. ¶ Itē Iob.xl. Ecce behemoth quē feci tecū. ſed bebemothē ad predictoꝝ intelligētiā notādū eſt ꝙ circa hāc qōnē diuerangelus primo factus. ⁊ hō vltimo die factus. ergo oīa ſimul ſe ſunt ſctōꝝ opiniones. Quidā em̄ ſctī in hac queſtiōe magis facta ſunt. His autoritatibus arguit Aug. ꝓ ſua opinione in ſecuti ſunt viam theologicam trahētes rationem ad ea q̄ ſunt hac parte. ¶ Itē hocip̄m oſtēdit rōne ab agēte ꝑfecte poten fidei. Quidam ꝟo inter quos precipuus fuit Augu. magis ſe tie dꝫ exire effectus ẜm ꝙ magis ē manifeſtatiuus ſumme po cuti ſunt viam philoſophicam que illa ponit que videntur ma tētie. ſed maioris potētie eſt poſſe ſimul oīa ꝓducere ꝙͣ ſucceſ gis rationi conſona. vnde ⁊ intellectum ſcripture trabit ad ra ſiue. ergo magis eſt declaratiua diuine potētie ꝓductio mate tionis confirmationem ⁊ atteſtationem. vnde cum videat̉ rarie cum ꝑfecta actualitate forme ſil̓ ⁊ ſemel ſibi collate ꝙͣ poſt tionabilius a ſumma potentia omnia produci ſimul. ⁊ mora tē modū ex illa ſucceſſiue educte. ſi ergo deus oꝑat̉ ẜm ꝙ eius poris interiacentis nullius videatur eſſc vtilitatis vel neceſſi potētiam magis decet. videt̉ ⁊c. ¶ Itē ꝑfecte ſapiētis eſt ortatis. poſuit omnia ſimul eſſe prodacta ſuam poſitionem condinate oꝑari. ergo ſi ꝯfuſio repugnat ordinationi. videt̉ ꝙ de firmans p r̄ autoritates ſacre ſcripture. ⁊ exponens illud qd̓ us nihil produxerit cum confuſione. cum ſit perfecte ſapiens. videtur ſibi contradicere. videlꝫ de dierum diſtinctione. oſtē don produxit igitur ſub ordine. ſed ordo preſupponit diſtinctionē dens ꝙ illi dies non fuerunt dies materiales. ſed potius ſpiergo ⁊c. ¶ Item perfectio effectus atteſtatur perfecte bonirituales qui omnes ſimul potuerunt eſſe. ⁊ hec poſitio multū tati in efficiēte. ſi ergo deus eſt bonitatis ꝑfectiſſime. videtur fuit rationabilis ⁊ valde ſubtilis. Uerūtamē qꝛ ad hāc poſitio ꝙ ſtatim cū produxit materiā. debuit ipſam formis plene ꝑfinem videtur intellectus ſcripture diſtrahi ⁊ ſecurius eſt ⁊ ma cere cuꝫ ipſe hoc poſſet. ⁊ materia ēt exigeret. Si tu dicas ꝙ gis meritorium intellectum noſtrum ⁊ rationē oīnoſc ripture mitus hoc non concludit ꝙ ſtatim debuit ꝑficere. ſed ꝙ ex rationabi ſupponere ꝙͣ ipſam aliquo mō diſtrahere. Iō cōiter aliqͥ dotis po li cā. ⁊ potuit ⁊ debuit differre. Obijcitur contra hoc. qꝛ natu ctores ⁊ qui preceſſerūt Aug. ⁊ qui ſecuti ſunt ſic intellexerūt rifeſt ra ⁊ ars operat̉ ꝙͣcitius pōt. ⁊ de excellētia virtutis ⁊ bonita ⁊ poſuerunt ſicut textus in littera ſacre ſcripture Gen̄. ſonare ca lꝫ oīa itis eſt ꝙ effectum ſuum compleat velo iter. ſi ergo taꝫ natura videt̉. Unde poſuerunt oīa materialia ⁊ corporalia. ſimul eſſe iubn̄ſi ꝙͣ ars eſt imitatrix diuine artis ⁊ virtutis. videt̉ ꝙ deus cuꝫ creata in materia. ſed per ſenarium dierū eſſe diſtincta in for ſtatim complere potuerit ꝙ nulla tꝑis mora vel durationis ma. Hanc poſitionē ⁊ ſi minus videatur rationabilis ꝙͣ alia. diſtulerit. ¶ Sed contra primo per tex. gen̄. arguitur vbi dinon tn̄ eſt irrationabile ſuſtinere. Quāuis em̄ rō non p̄cipiat lixe citur ꝙ per ſer dierum ſpaciū compleuit dn̄s opus qd̓ inchoa huius poſitionis ꝯgruitateꝫ prout ꝯſiderationi ſue innititur 4 uerat. ergo videtur ꝙ non ſubito materia ſit in ꝑfecta actuali ꝑcipit tn̄ ꝓut ſub lumine fidei captiuatur. ¶ Eſt enim huius einc eſci ce tate producta ẜm ſacre ſcripture ſententiaꝫ ſi igitur maior eſt ſucceſſiue formationis ⁊ diſtinctionis rō quadruplex. viddlꝫ rtfunre. ⁊t huius ſcripture autoritas ꝙͣ om̄is humani ingenij perſpicaci litteralis moralis allegorica ⁊ anagogica. ¶ Litteralis ī hoc mta tas. vt dicit Aug. magis ſtandum eſt huic ſententie ꝙͣ omni ꝑ ꝙ deus nō tātum intēdit facere quantū pōt. nec tantū etiam meis ſuaſioni humane. Si tu dicas ꝙ rudibus loquebatur legiſiacōicare creature quantū pōt recipere. vn̄ cū poſſit dare btītu ix. ii. tor. nec potuit ſimul dicere ꝙ ſimul potuit deꝰ facere. neutra dinē abſqꝫ meritis. vult tn̄ ꝙ mereamur. ſic cū poſſit ſtatim ꝑiſcnti rero. iſtarum reſponſionū videt̉ ſufficiēs. qꝛ propter ruditatē audi ficere materiā. maluit tn̄ ipſam ſub quadā īformitate ⁊ imꝑte dei toris non debet ei dare aliquis occaſionē deceptionis. Moy ctione facere. vt ex ſua imꝑfectione quaſi materia addeū cla in ſes aūt bn̄ nouerat ꝙ ipſi verba eius ad litterā intelligerēt er maret vt ipſaꝫ ꝑficeret. ⁊ hoc idē voluit ꝑ ſenariū dierū differ go ſciēter docebat eos id vnde poſſent decipi ⁊ errare. Item re. vt in ꝑfectionē numeri ſil̓ oſtēderet̉ ꝑfectio vniuerſi. Scd̓ꝫ ꝙͣuis ſimul nō potuitomnia dicere ⁊ oꝑa illa expͥmere. tn̄ poem̄ Ariſmeticū. ſenarius eſt numerus ꝑfectus. qꝛ ꝯſtat ex oītuit exprimere ſimul omnia facta eſſe. ¶ Item Chryẜ. ſuper bus ſuis partibus aliquotis. ita ꝙ nō deficit nec excreſcit par Ioh̓. omel̓. xxij. qd̓ ſimul extitit ꝑ ſubſtantiam materie non ſil̓ tes aūt aliquote dn̄r q̄ ſumpte aliquotiēs reddūt totū. Ratio apparuit per ſpeciem forme. ergo non videtur ꝙ ſimul produ moralis eſt vt in hoc erudiatur bō ꝙ ſicut materia corporea ꝑ cta ſit ſubformis. Ad hoc ſunt autoritates communiter ſctōꝝ ſeipſam informis exiſtit. tūc aūt formatur cū diuina bonitas ⁊ doctoꝝ. vt Ambro. Hiero. Grego. Baſilij. Diony. ⁊ Dam̄. et eius informitati tribuit formā. ſic aīa formari nō pōt ꝑ ſeipſaꝫ aliorum plurium tam grecorum ꝙͣ latinoꝝ. Itē per rationem niſi deus gratiā ſuam infundat. cui ēt numerus ſenarius atte videtur hocipſum. Quāuis deus poſſet ſtatim hominē in bea ſtatur. qꝛ tp̄s eſt merēdi per vniuerſum tp̄s vite preſentis. vt titudine collocare. ⁊ vniuerſum in ea ꝑfectiōe in qua erit poſt poſtmodū detur hoī quies. Quia non ꝑuenit̉ ad ꝑfectionem i iudiciū facere. maluit tn̄ ordinem ſeruare non ſoluꝫ in mundi meriti vſqꝫ ad ꝯſummationē gratie finalis poſt quā nulla ſeq̄ criſtentia. ſed etiam in decurſu. qꝛ efficacius ſic manifeſtatur tur veſpera. ⁊ ideo dies ſeptimus nō hꝫ ſibi aſſignatum veſpe eius ſapientia. ergo ſimiliter videtur ꝙ in primario rerum exi ij re in ſcriptura. Allegorica ꝟo rō eſt. qꝛ ſicut expreſſe Aug. oſtē tu non tantum modo ſeruauerit ordinem quantum ad ipſum dit in illa prima mūdi ꝯditione q̄ eſt diſtincta ꝑ ſenariū totuꝫ eſſe. ſed etiam quantum ad ipſum pioducere ſiue facere. ergo ſpacium decurſus mūdi pn̄tis ẜm ſex eiates p̄ngnat̉. vt primꝰ non videt̉ ꝙ omnia ſimul produxerit. ſed ſucceſſiue. ¶ Itē di dies etati prime reſpōdeat. ſcd̓s ſcd̓e. ⁊ ſic deinceps ẜm ꝙ pla uina potentia non tm̄ manifeſtatur in productione forme. ſed ne adaptat Aug. ſuper Gen̄. ad litteram qd̓ hic longum eſſet etiam tm̄ ⁊ amplius manifeſtatur in eductione materie. mate repetere. Ratio autem anagogica eſt vt ī illa dierū diſtinctio ria aūt ẜm maiorē ſui capacitatē magis declarat efficiētis po ne intelligatur perfectio cognitionis in angelica natura beateſtatē. ſed tanto maior eſt capacitas in materia. quāto maior tificata ẜm ꝙ plane oſtēdit Aug. ſuper Gen̄. ad litteram quaeſt in ea informitas. ſi ergo ad manifeſtationē diuine potētie ſi per totum. Qd̓ ideo vocat ad litterā. qꝛ expoſitionem iſtam debuit materia produci capax ẜm ꝙ erat poſſibile videtur ꝙ quam alij reputabant anagogicaꝫ dicit legiſlatorē intendiſſe deus debuit eam producere in tanta informitate in quāta ma ad litteram. nihil tamē ibi aſſerēdo dicit. ſed proteſtatur ipſe teria poſſet aliquo modo ſubſiſtere. ergo non ſub perfecta for modo

Diſtinctio modo inqͥſitorio ſe ibi ꝓcedere. Et ſicut patꝫ ex eius intētione me elemētares ſicut ptꝫ. qꝛ vltra illas nō eſt reſolutio niſi ad ibidē. magis volebat intellectum ex ſcriptura elicere ex quo primā materiā. gͦ ſi materia illa aliquā formā habuit corpora ſcriptura nō poſſet a viris philoſophis derideri. nec ꝓpter h̓ lem. vr̄ ꝙ habuerit formā elemētarē: ſꝫ forme elemētares ſunt aliqͥs naturali ph̓ia imbutus a fidei veritate retardari. ſicut eque pͥme. ergo videt̉ ꝙ ſimul habuit oēs. ¶ Itē ꝯſtans ē ẜm ipſe aliquādo fuerat retardatꝰ. magis inꝙͣ ꝙͣ intellectū prinpoſitionē ſctōꝝ ꝙ lux illa faciebat noctē ⁊ diē: ſꝫ diē nō potecipalē exponere. quē ibi babuit legiſlator ⁊ magis intēdit on̄rat facere niſi eſſet corpus tranſparēs ⁊ illuminabile. Nocteꝫ dere quid creatū fuerit. vel tunc potuerit. ꝙͣ qͥd factuꝫ fuerit. nō poterat facere niſi eſſet corpus opacū qd̓ vmbrā ꝓijceret vr̄ Et in. xij. ꝯfeſ. oſtēditur ꝙ vna ⁊ eadē ſcriptura multipl̓r pōt igit̉ ꝙ in primaria ꝯditione materia in quadā ſui parte fuerit intelligi. ⁊ in oībus ſenſibus vere. quoꝝ nullus ſpm̄ſanctū latranſpares. in quadā opaca. ⁊ ita ꝙ in ſe habuit formas diuer tuit. ex cuius inſpiratione ſcriptura edita fuit. ⁊ in hoc maniſas. ¶ Itē nihil eſt in gn̄e qd̓ nō ſit in aliqua eius ſpecie. gͦ ſi il feſte oſtēdit ꝙ alijs non contradicit. Hanc igitur poſitionē ſu la materia erat qͥd corporeū. erat igit̉ aliqd̓ corpus. gͦ vl̓ ſimaꝫ ſtinēdo ad obiecta in contrarium reſpondendum eſt. ¶ Ad il plex vl̓ mixtū. ſꝫ nō erat corpus ſimplex: qꝛ nec celeſte nec elelud em̄ qd̓ primo obijcitur de text. Gen̄. dd̓m ꝙ illud dictum mētare. gͦ ꝑmixtū. gͦ habebat in ſe diuerſitatē formaꝝ. ¶ Itē eſt per recapitulationē. et iſte terminus die. ibi confundit̉ vt materia illa cū eſſet imꝑfecta habebat aliquē appetitū. aut gͦ teneat̉ ꝓ diuerſis diebus. vel tenetur zeumatice vt reddatur ad vnā formā. aut ad plures. Si ad vnā gͦ vr̄ ꝙ cū deꝰ cōpleue a alijs ſingulis mēbris illius recapitulationis. ¶ Ad illud qd̓ rit appetitū eiꝰ ꝙ debuerit dare vnā ſolā formā corꝑalē. Si ad obijcit̉ de eccl̓iaſtici. xviij. Qui viuit ineternū ⁊c. dd̓m ꝙ ſcripl̓es. gͦ cū multiformitas appetituū veniat ex multiformitate ptura facit vim inter creare ⁊ facere. Nā creationē vocat ꝓdu diſpoſitionū. ⁊ multiformitas diſpōnū ex multiformitate for ctionē ex nihilo factionē ꝟo ipſam diſtinctionē. ⁊ hoc bn̄ ſigna maꝝ. gͦ vr̄ ꝙ illa materia ꝯdita fuerit ſub formaꝝ diuerſitate. tur Gen̄. ij. vbi dicitur ꝙ ceſſauit ab omni oꝑe ſuo quod crea¶ Sꝫ ꝯͣ. Gen̄. j. Terra aūt erat inanis ⁊ vacua. ſꝫ ſi eſſet in ma uit vt faceret. omnes igitur ſancti in hoc ꝯcordant ꝙ oīa ſunt teria formaꝝ diuerſitas nō eēt īanis ⁊ vacua. ¶ Itē alia trāſſimul producta in materia. ⁊ ideo omīa ꝯcedunt ſimul eē crea latio. Terra erat īuiſibilis ⁊ incōpoſita. ſꝫ ſi eēt ibi forma cele ta ſed tamē nō ſimul facta. ¶ Ad illud quod obijcitur de Iob ſtis ⁊ elemētarꝭ: eēt iā ibi materia aliqͦ mō ⁊ viſibil̓ ⁊ cōpoſita. xl. dd̓m ꝙ Grego. exponit ꝙ tecū dicit ibi ſimultatē non tēpo¶ Itē ſi ibi forme pl̓es erāt. aut gͦ erāt ꝑmixte. aut diſtincte. ris: ſed ſimultatē rationis. q. d. ecce bebemoth quē feci tecum Si diſtincte. gͦ nō erat materia illa īformis. Si ꝑmixte gͦ vr̄ ꝙ id eſt tibi ſimilē in rationis capacitate. ¶ Ad illud quod obijbēret formā ꝑmixtionis ⁊ ita nō erat īformis. īmo magis for citur ꝙ maioris potentie eſt declaratiuū producere multa ſil̓. mata ꝙͣ ſi hr̄et ſolā formā elemētarē. ¶ Itē miſcibilia p̄cedūt dd̓m ꝙ deus potētiam ſuā magis intēdebat manifeſtare in ꝓ mixtū. gͦ ſi ibi erāt forme ꝑmixte. ꝑ naturā priꝰ ſunt elemēta ꝙ ductione de nō eſſe in eſſe. ꝙͣ poſtmodū informatione. ibi eniꝫ illa materia q̄ pͥmo ē ꝯdita. gͦ vr̄ ordo p̄poſterꝰ qn̄ deꝰ ex mate magis manifeſtat ſapiētiam ⁊ bonitatē. ⁊ vt ſigillatim ⁊ diſtin ria illa fecit elemēta in ſeq̄ntibus diebus. ¶ Itē ſi ꝑmixte ibi ctim. ⁊ appropriatim in ꝓductione effectuū manifeſtaret̉ pererāt forme. gͦ materia illa magis approximabat mixto ꝑfecta fectio potētie. ſapiētie ⁊ bonitatis. placuit diuino actori premixtione ꝙͣ approximet elemētuꝫ. gͦ magis approximabat ad mittere opus creatiōis. poſtmodū ſubiūgere opus diſtinctio opus qͥnte diei ⁊ ſexte. ꝙͣ elemētoꝝ diſtīctio. gͦ vr̄ ꝙ nō debuit nis. poſtremo ꝟo opus ornatus ⁊ decorationis. Et in pͥmo ma ꝓductio illiꝰ materie determinari in rerū primordio. ¶ Itē ſi nifeſtatur potētia. in ſcd̓o ſapiētia. in tertio ꝟo bonitas perfeerat ibi formarū diuerſitas gͦ vr̄ ꝙ eſſet ibi actio ⁊ paſſio. ⁊ ita cta. lꝫ oīa in quolibet borum manifeſtari poſſint a deo. ⁊ ideo gn̄atio ⁊ corruptio ⁊ alteratio ⁊ ita nō erat dicēda materia inita bn̄ ſunt manifeſtata poſt ꝯſummatū eē rerū ill̓a tria. ſicut formis cū ī tali ſtatu eēnt oꝑatiōes q̄ cōpetunt formis diſtinſi in principio ſtatim materia fuiſſet producta ⁊ diſtincta ⁊ orctis. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ ītelligentiā notandum ꝙ informitatē ſnata. Et ꝑ hoc patēt duo ſeq̄ntia que ꝓcedunt cōſimili via. vi illiꝰ materie corꝑalis diuerſimode intellexerūt diuerſi. Quidelꝫ de bonitatis. ⁊ ſapiētie ꝑfectione. Ille em̄ rationes non dam nāqꝫ voluerūt dicere ꝙ materia illa diceret̉ chaos ꝓpter ꝯcludūt niſi ꝙ deꝰ materiā in informitate nō debuit relinq̄re formaꝝ multitudinē ⁊ ꝯtrarietatē. q̄ erat in partibus materie qꝛ hoc eſſet contra ordinē ⁊ perfectionē. ſed duꝫ fecit informē ita ꝙ ille partes nō diſtinguebant̉ adinuicē ẜm loca determivt formaret. ⁊ imperfectam vt perficeret. oſtēdit ⁊ perfectionata. nec ita proportional̓r inuicē iungebant̉ vt eis reſultaret nem ⁊ ordinē a ſe materie dari. Et ſi tu obijcias ꝙ ad ꝑfectioaliqd̓ mixtū cōpletū. ⁊ iō erat ibi quedā ꝑmixtio. nō ꝓportionem oīm horū ſpectat velociter effectum ꝑficere. ⁊ ornare ⁊ di nis ſꝫ ꝯfuſiōis ⁊ ſicut nō erat ibi ꝓportionalis mixtio. ita nec ſtinguere. dd̓m ꝙ illud verum eſt vbi agens agit ẜm totū ſuuꝫ ibi erat regularis actio. īmo cuiuſdā pugne ꝯfuſio. ita vt cali poſſe. vbi vero condeſcēdit poſſibilitati ⁊ infirmitati ⁊ vtilita da pugnarēt frigidis ⁊ humida ſiccis. ⁊ ſic recte poſſet mateti aliene nō habꝫ veritatē. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. Sicut em̄ deus ria illa chaos appellari. Sꝫ iſte modus ponēdi potiꝰ eſt poeſacram ſcripturam nobis tradidit quaſi rudi mō et inepto vt ticus ꝙͣphiloſophicꝰ. qꝛ magis ſequit̉ imaginatōis fictionē ꝙͣ quilibet poſſet capere ⁊ intelligere. cum tn̄ in ipſo ſint infiniti rōnem cū ẜm iſtā poſitionē ponant̉ elemēta illā materiā ſic ꝓtheſauri ſapiētie ⁊ ſciētie. ſic etiā in formationē rerum quātuꝫ ductā natural̓r p̄cedere. qd̓ nec rōni ꝯſonat. nec ſacre ſcpͥture. decebat cōdeſcendit modo nature ⁊ etiā eruditioni rationaEt iō eſt aliꝰ modus dicēdi rōnabilior ꝙ materia illa ꝓducta lis creature. Et qꝛ ex illa dilatione erudiebat̉ homo ſicut priꝰ eſt ſub aliqua forma. ſꝫ illa nō erat forma cōpleta. nec dās ma viſum eſt. ideo placuit diuine potētie bonitati ⁊ ſapiētie rerū terie eē cōpletū. ⁊ iō nō ſic informabat qͥn adhuc materia dice formas ſub dierū ſucceſſione diſtinguere. cū tn̄ poſſet eis ſubi retur īformis. Nec appetitū materie adeo finiebat. qͥn adhuc to materiā diſtinguere ⁊ ornare. mat̓ia alias formas appeteret: ⁊ iō diſpoſitio erat ad formas Utrū materia illa corporaliū creata vlteriores nō cōpleta ꝑfectio. Et qm̄ ad multas formas mate c Queſtio. li.j. at ſub aliqua formaꝝ diuerſitate. Et ria īformis appetitū ⁊ inclinationē habebat. iō ꝙͣuis illa forꝙ ſic videt̉ per textū. In principio creauit deus celū ⁊ terram ma nō hēret in ſe naturas diuerſas. tn̄ materia ī diuerſis ſuis ergo videtur ꝙ in principio ſue ꝯditionis habuit formā celeꝑtibus quādā diuerſitatē imꝑfectā hēbat. necnō ex diuerſis ſtem ⁊ formā elemētarem. Si dicas ꝙ celum ſtat ibi pro celo actibꝰ cōpletis. ſꝫ magis ex appetitibꝰ ad diuerſa. ⁊ iō ꝑmixta empyreo. ⁊ terra pro materia corporaliū. Obijcitur per textū d̓r ⁊ ꝯfuſa. Sicut exēplū ponit̉ ī embriōe. ꝙ actu hꝫ vna formā ſequētem. congregētur aque in locū vnum. ⁊ appareat arida. ⁊ figurā quādā maſſe carnis. illa tn̄ eſt diſpoſitio ad diuerſas ergo videtur ꝙ tertio die terra ſolūmodo manifeſtata fuit nō mēbroꝝ figurationes. Iſtud tn̄ nō ē oīno ſil̓e: qꝛ forma illa nō ꝓducta. ergo in ip̄o chaos videbant̉ iam eſſe elemēta. ¶ Itē erat tāte actualitatis ſicut ē forma embrionis. nec ī tāta ꝓpin Hug. de ſancto Uict. noīe terre hoc terre elemētum ſignatum quitate ad eductionē formaꝝ ſeq̄ntiū. ſicut forma embrionis puto. ſi ergo erat ibi elemētuꝫ terre. pari ratione ⁊ alia elemē ad eductionē mēbroꝝ. Forma em̄ embriōis ē viſibilis ⁊ ꝑ vim ta. Si tu dicas ꝙ ibi vocat elemētum terre. nō quia iam erat: ad ꝑfectā nature cōpletionē ē ꝑducibilis. illa ꝟo materia ſub ſedquia futurū erat. Obijcitur per illud quod ſubdit̉. eratqꝫ tali forma incōpoſita erat ⁊ īuiſibilis. ⁊ ad formas ſubſeq̄ntes terrenū hoc elemētum in medio ⁊ in vno loco ſubſidēs ceteris ſola diuina virtute ⁊ oꝑatione poterat ꝑduci. ⁊ ideo ꝑꝑ imꝑfe in cōfuſione permixtis. ſi ergo ꝑmixtio non eſt eiuſdē ſꝫ diuer ctionē forme illiꝰ materia illa d̓r̄ informis. ⁊ ꝓpter indetermi ſorum. videtur ꝙ ibi iam erant diuerſe forme elementares. natum appetitū multaꝝ formaꝝ confufa. d̓r ⁊ permixta. ⁊ hec ¶ Itē rōne hoc videt̉. Prime forme q̄ inſunt materie. ſunt for poſitio ſatis videtur eſſe intelligibilis ⁊ probabilis. Et iuxta

x Secundi Libri 5 hanc poſitionē ꝯcedendū eſt ꝙ materia nō fuit creata ſub for ph̓us non eſt materia vna. ſed corpora ſuperiora ſunt incorruptibilia. ⁊ inferiora corruptibilia. ergo ⁊c. ¶ Item que bn̄t eā at maꝝ diuerſitate ſicut rōnes ad hoc inducte oſtendūt. ¶ Ad il lud ergo qd̓ primo obr̄ in ꝯtrariū de textu dd̓m ꝙ celū ſtat ibi dem materiā ſunt ad inuicē tranſmutabilia. ſed corpora terre ꝓ empyreo. Et ſi obijcit̉ ꝙ ſcriptura ꝯn̄ter dicit terram appaſtria ⁊ celeſtia nō ſunt ad inuicē trāſmutabilia. ergo ⁊c. ¶ Itē materia ſubiecta priuationi ⁊ que non eſt ſubiecta priuationi ruiſſe nō formatā eſſe. dd̓m ꝙ ſicut artifex facit apparere effe differunt ẜm eſſe. ſed in celeſtibꝰ materia nō eſt ſubiecta priua ctum ꝓducēdo nō on̄dendo ſolū. ſic intelligendū eſt ꝙ deꝰ fetioni. in terreſtribus ꝟo eſt ſubiecta. ergo ⁊c̄. ¶ Itē corpus ce cit terrā apparere nō ſolū ſeparādo elemēta ad inuicē: ſꝫ etiaꝫ ꝓducēdo ita ꝙ ꝓductio fuit cū diſtinctione. ⁊ diſtinctio cū ꝓleſte ⁊ elemētare nō tm̄modo differūt forma ac qualitate: ſed etiā diſcontinuitate. ſi ergo ꝯtinuitas venit ab vnitate mateis ductione. ¶ Ad illud ꝟo ꝙ obr̄ ꝙ Hug. dicit ꝑ terrā intelligi rie ẜm eſſe cū iſta ad inuicē diſcontinua. qd̓ ptꝫ. qꝛ vnum moclemēta terre. dd̓m ꝙ hoc dicit nō ꝓpter forma terre q̄ iam inuetur. reliquū quieſcit. videt̉ ꝙ ẜm eſſe celeſtium ⁊ terreſtriuꝫ eſſet illi materie. ſed ꝑꝑ quādam aptitudinē incōpletā que inerat illi parti materie vt ꝑficeret̉ poſtmodū forma terre ꝑ euꝫ non poſſit eſſe materia vna. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū queritur vtrum:corpora celeſtia ⁊ terreſtria ſint ex eadē materia ẜm eſſe. hoc modū ẜm quē ꝯſueuit aliquid appellari eiꝰ noīe ad qd̓ ordina dupl̓r pōt intelligi. Aut ẜm eſſe qd̓ materia habuit ante ꝓdutur. Materia em̄ illa nō poterat niſi quodāmō balbutiēdo de ſcribi. necdū qd̓ ſermo ꝑfecte nō explicet. ſed etiā intellectꝰ iu ctionē. Aut ẜm eſſe qd̓ materia bꝫ poſt ꝓductionē. ſi ẜm eſſe qd̓ habuit materia an̄ ꝓductionē. ſic ſine dubio vna fuit materia imaginatione deficit. vn̄ ⁊ illud qd̓ ipſe ſubiungit de ꝑmixtiocorpoꝝ celeſtiū ⁊ terreſtriū. qꝛ vna fuit moles hn̄s vnā formā 9Ne. non eſt hoc dictū ꝙ ibi fuerit vera oppoſitaꝝ formaꝝ ꝯiun incōpletā. Si ẜm eſſe qd̓ hꝫ materia poſt ꝓductionē qd̓ quidē ctio: ſꝫ qꝛ nō erat ibi ꝑfecte formaꝝ diſtinctio. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ forme elemētares ſunt prime in materia corporali. dd̓m eſt eſſe cōpletū. ſic abſqꝫ dubio differt materia ccleſtiū ⁊ terre ſtrium ꝙͣtum ad eſſe. tu qꝛ ſub vna forma eſt corruptibilis ſub ꝙ de formisꝭ que dant materie eſſe cōpletum) verū eſt. forma ꝟo illa quā habebat informis materia nō dabat ſibi eē cōplealia eſt incorruptibilis. Tū qꝛ ſub vna forma eſt ſubiecta pͥuationi. ſub alia nō. ⁊ hͦ nō ſolū facit diuerſitatē in materia ẜꝫ eē tum. ⁊ iō tam formas ſimplices ꝙͣ cōpoſitas q̄ eſſe cōpletū tri 2 ꝙͣtum ad actū immo etiā ꝙͣtum ad potentiā ordinatā ad actū Abuunt p̄cedebat vl̓ p̄cedere poterat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ erat que quidē diuerſitas nō eſt in materia ẜm ꝙ eſt formis clemē ibi corpus opacū ⁊ trāſparens. dd̓m ꝙ nec erat ibi ꝑfecta oꝑa citas. nec ꝑfecta tranſꝑentia. erat tn̄ in diuerſis partibus ma taribus ſubiecta. Nā ⁊ ſi materia igni ſubiecta ⁊ aeri habeat aliud ⁊ aliud eſſe actuale. tn̄ qꝛ vtrobiqꝫ ſubiecta eſt trāſmuta terie ẜm ꝙ ꝯditor ordinauerat ex eis diuerſas formas ꝓduce tione re aliqͥs diuerſus diſpoſitionis modus qͥ nō ponebat diuerſitioni ⁊ p̓uatiōi. ⁊ poſſibil̓ ad vtrūqꝫ. iō dicunt̉ habere vnā ma tatem formaꝝ. ſicut ſi intelligat̉ ꝙ aliquod corpus in vna par teriā ẜm eſſe. in celeſtibus aūt corporibꝰ ⁊ elemētaribus nō cō trat in tingit hoc reperire. ¶ Ex bis patēt obiecta ad vtrāqꝫ parteꝫ. te ſit rarius. ⁊ ī alia magis cōpactū ſalua forme vnitate. ſic in ijtii ps ī telligi dꝫ ī illa materia que formā habebat maxime ad multa Prime em̄ rōnes que on̄dunt ꝙ celeſtia corpora ⁊ elemētaria 22 cōicant in materia ẜm eſſe. loquunt̉ de materia ꝙͣtū ad illud tior poſſibilē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nihil eſt in gn̄e ꝙ nō ſit in aliqͣ eiꝰ ſpecie. dd̓m ꝙ illud verū eſt de eo qd̓ eſt in gn̄e tāꝙͣ ens cō eē qd̓ habuit ante ꝓductionē. ⁊ ꝙͣtū ad ꝓprietates q̄ ſequunt̉ ter telligit illud eſſe. ſicut ſunt extenſio ⁊ ꝑſpicuitatis ꝑticipatio. Ultima pletum: ſꝫ materia illa non ſic erat corporea ꝙ eſſet cōpleta in eiunis na tn̄ rō nō ꝯcludit q̄ ꝓcedit ꝑ ſil̓e de raro ⁊ dēſo. ⁊ celeſti ⁊ elemē gn̄e corpoꝝ ſed ſic habebat extēſionem ⁊ corporeitatem ꝙ nō tari. Non em̄ eſt ſil̓e: qꝛ rarū ⁊ dēſum ſunt ad inuicem tranſmu babebat perfectam forme actualitatē ſicut dictum eſt prius. Queſt. 2z ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obijcit̉ de diuerſitate appetituū. dd̓m ꝙ ap tabilia. nō ſic corpora celeſtia ⁊ elemētaria. ⁊ loquor de poſſibi litate trāſmutandi ẜm naturā. non ẜm virtutē diuinā. ¶ Rōuit petitus nō ſemꝑ ſequit̉ formā completā. ſꝫ etiā attenditur ẜm nes ꝟo ad oppoſitū ꝯcludunt ꝙ materia ẜm eſſe nō ſit eadem appetentis indigētiam ⁊ aliquā diſpoſitionē ſemiplenam. niſi viaūne in celeſtibus ⁊ terreſtribꝰ poſt ipſoꝝ ꝓductionē. ſicut patꝫ diſfortaſſis ſit talis appetitus qͥ ꝯſequat̉ diſpoſitionē que eſt neias ccten currēdo ꝑ ſingulas. ¶ Aliter poſſet dici ⁊ quaſi in idē redit. ceſſitans. ſed talis nō erat in illa informi materia. ſed ẜm quā mc 16 ſieſ dam maiorē ſubtilitatē ⁊ raritatem in partibus materie erat qm̄ quadrupl̓r poteſt intelligi eſſe vnitas in materia. aut ꝙͣtū ad eſſentiā. aut ꝙͣtum ad eſſe incōpletum ⁊ a cōpletione remo deladiſpoſitio longinqua ad formas alias ⁊ alias. tum. aut ẜm eſſe incōpletum cōpletioni ꝓximū. aut ẜm eē ſimOnſequenter querit̉ de ſcd̓o articulo.ſ. de ipſiꝰ mapliciter cōpletū. ⁊ ẜm hoc diſtinguit̉ materia. ꝙ quedā eſt ſub uim terie quātitate. circa quā triplex verſatur inquiſitio ſnria iecta forme ſubſtātiali tm̄. q̄dam forme ſubſtātiali ⁊ extēſioni Primū quātum ad numerū. Scd̓m quātum ad temſiue quātitati. q̄dam forme ſub̓ali ⁊ quātitati ⁊ ꝯtrarietati que dei pus. Tertium quātum ad locum. dam forme ſubſtātiali ⁊ quātitati ꝯtrarietati. ⁊ in oībus ſuis Circa quā ſic ꝓceditur ⁊ queritur vtrū partibus vniformitati. Primo mō dicitur eſſe eadem materia d TUEIIIO. j. celeſtiū ⁊ terreſtriū vna ſit materia quā ſpūalium ⁊ corporalium ſicut ſupra fuit oſtēſum. Scd̓o mō ce tum ad eſſe. Supra em̄ queſitū eſt de vnitate materie ꝙͣtū ad leſtiū ⁊ terreſtriū. ſiue corruptibiliū corpoꝝ ⁊ incorruptibiliū it eſſentiā. Et ꝙ ſit vna videt̉ cōiter ẜm expoſitores nomīe terre Tertio ꝟo mō corpoꝝ elementariū ⁊ ad inuicē trāſmutabiliū. cū d̓r. In pͥncipio creauit deus celū ⁊ terrā ⁊c. intelligitur ma Quarto mō corpoꝝ ſpecie ⁊ natura ſimiliū. Primo igit̉ ⁊ ſecū teria oīm viſibilium circa celum empyreū. ergo ſi illa vna fuit do modo eadem eſt materia celeſti ⁊ terreſtrium. ſicut prime ⁊ habuit aliquam formā vt ſupra viſum eſt. ergo videt̉ ꝙ celerationes oſtēdunt. tertio ⁊ quarto modo nō. ſicut concludunt ſtia ⁊ terreſtria ex vna materia quātum ad eſſe ſint producta. rationes inducte ad oppoſitum. ¶ Itē materia illa ex qua formata ſunt corpora. nec habebat De informi materia ꝙͣtum ad tēpus ſue formā celeſtē. nec elemētarē. nec ꝯn̄tem ad bas. ergo ſi aliquā ij i d UICITO. l. productionis. ⁊ eſt queſtio vtrū produ g babebat formā. habebat formā ad hos cōem ⁊ indifferentem. cta fuerit in die. an ante oēm diem. Et ꝙ ante oēm diem vide ergo videt̉ ꝙ ẜm aliquod eſſe formale ſit ponere celeſtiū ⁊ ter tur primo per tex. Gen̄. In principio creauit deus celū ⁊ terreſtrium materiā eſſe cōem. ¶ Item extēſio ꝯſequit̉ materiaꝫ ram ⁊c. ꝯſtās ē hoc factū fuiſſe ante ꝓductionē lucis ſicut ip̄a non ẜm ſuā eſſentiā: ſed ẜm aliquod eſſe. cū ſit accidens: ergo ſcriptura inſinuat. ſꝫ cū luce cepit dies. gͦ an̄ oēm diē fuit proſi cōiter reperit̉ extēſio in corporibꝰ ſuperioribus ⁊ inferioribꝰ ductio informis materie. ¶ Itē Aug. xij. ꝯfeſ. Informē mate ergo videtur ꝙ vna ſit materia cōis ẜm eſſe in celeſtibus ⁊ ter riam feciſti ante oēm diē. Item Hug. de ſancto Uicto. in lib. reſtribus. ¶ Item lux eſt natura cōis reperta in oībus corpo de ſacra. Primo momēto teporis in quo creata eſt oīm viſibiribus tam celeſtibus ꝙͣ terreſtribus. ſiue ſit ſubſtātia ſiue acci liū ⁊ inuiſibiliū materia. Et ita neqꝫ nox neqꝫ dies fuit. ¶ Itē dens. ergo ſi forma iſta corporalis nō eſt ī materia niſi ẜm ali rōne vr̄. Qualitas tꝑis dꝫ rn̄deri qualitati rei ꝓducte: ſꝫ maquod eſſe. videt̉ idem qd̓ prius. ¶ Item ꝑſpicuitas eſt natuteria prima nec eſt ꝓducta oīno ſub pͥuatione forme. nec ſub co ra ſimil̓r reperta in oībus corporibus tam ſuꝑioribus ꝙͣ infepleta diſtinctione. gͦ eiꝰ ꝓductio nec diei cōpetebat nec nocti rioribus ẜm plus ⁊ minus: ſed ꝑſpicuitas tm̄ ꝯſequit̉ materiā gͦ an̄ oēm diē. ¶ Sed ꝯͣ Gen̄. ij. iſte ſunt gn̄ationes celi ⁊ terre ſed etiā formā ⁊ eſſe materie nō tm̄ eſſentiā. ergo videtur ꝙ in qn̄ creati ſunt in die in quo fecit deꝰ celū ⁊ terrā. ſꝫ qn̄ deꝰ fecit oībus corporibus ſiue celeſtibus ſiue terrenis eſt ponere mace. ⁊ ter. tūc creauit illā pͥmordialē materiā. gͦ in die ip̄aꝫ crea teriam vnam ẜm eſſe. ¶ Item rari ⁊ denſi ẜm eſſe ponitur vna uit. ¶ Itē creator oīm eſt deꝰ lucis. gͦ oīa q̄ facit. facit in luce. materia. ergo pari rōne lumīoſi ⁊ opaci ⁊ ſi hoc ergo celi ⁊ ele gͦ ſi creauit materiā. in luce creauit. ⁊ ita in die. ¶ Itē arguit menti. ¶ Contra. Corruptibiliū ⁊ incorruptibilium ſicut vult manicheus

Diſtinctio ( manicheus. Si deꝰ creauit aliqͥd in tenebris. erat in tenebris quodāmodo. ſed imꝑfecte habebat. ⁊ ideo ꝯcedēde ſunt ratio quō ergo babitāt lucē inacceſſibilē. ſi ergo hoc incōueniēs eſt nes que ad iſtā partē inducte ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ in incōueniens eſt ip̄am creaſſe in tenebris ⁊ creauit in tenebris contrariū ꝙ nihil eſt in loco niſi ens completum. dicēdum ꝙ 32 vel in die. ergo ⁊c. ¶ Itē nox ⁊ dies īmediate diuidūt tp̄s ſed eſt falſum ſi intelligatur de completione perfecta Embrio em̄ materia rerū corporaliū ꝓducta fuit cū tꝑe. ergo cū nocte vel in loco eſt ꝙͣuis ſit quid incompletum. Nec valet illa deductio cū die. ſed nō cū nocte. ergo cū die. ¶ Rn̄. dd̓ in ꝙ creatio celi peccat em̄ in hoc ꝙ dicit ꝙ omne quod eſt hoc aliquid eſt com ⁊ ter. ẜm oēs fuit ante oēm diē. ꝙͣtum ad ordinē nature. ꝙͣtum pletum. hoc em̄ falſum eſt. nam ipſum indiuiduū ⁊ forma indi ꝟo ad ordinē tꝑis ſiue durationis diuerſimode ſenſerūt diuer uidualis babꝫ eſſe completum ⁊ minus completum. ¶ Ad illd̓ ſi. Quidā ſenſerūt ꝙ nō fuit aliqua mora inter creationē ⁊ diquad obijcit̉ ꝙ nō replebat locū. quia erat inanis ⁊ vacua. Di 33 ſtinctionis inceptionē. immo ſtatim cū ꝓducta fuit illa matecēdum ꝙ vacuitas loci ⁊ vacuitas materie eſt equiuoce dicta ria. ⁊ lux que diē faciebat. nec fuit morula aliqua intermedia. Uacuitas em̄ loci eſt per priuationē corporis ꝯtenti. ſꝫ vacuiAlijs aūt videt̉ ꝙ fuit mora tꝑis interiacens inter terre creatas materie eſt per priuationē forme ⁊ complemēti. ¶ Attentionem ⁊ lucis factionē. ⁊ iſtud videt̉ magis cōſonū ſententie dendum tn̄ ꝙ ſicut locus dupl̓r dicitur vacuus. Aut proprie vt I as expoſitoꝝ. ſicut patebit in diſtinctione ſequenti. Utrūqꝫ tamē per priuationem oīs corporis. Aut large ẜm vulgarē modum potuit eſſe verū. nec aliquod boꝝ vſqꝫquāqꝫ certū. Suſtinēdo per. priuationē corporis ſolidi ⁊ ſenſibilis. ſicut d̓r̄ archa vacua tn̄ illud vltimū. rn̄dendum eſt ad primū obiectū de tex. Gen̄. ꝓpter abn̄tiam panis. ⁊ dolium vacuū ꝓpter abn̄tiam vini. ſic quia creare equiuoce ſumitur in ſcriptura. ⁊ ibi d̓r creatioce. ⁊ etiā intelligēdum eſt in vacuitate materie ꝙ d̓r dupl̓r vacua. ter. vtriuſqꝫ factio ſiue formatio. ⁊ ſic exponit Aug. ſuꝑ Gen̄aūt qꝛ nō babet aliquā formā. ⁊ ſic nunꝙͣ fuit vacua. aut qꝛ nō sad lr̄am. v. vbi innuit ꝙ creare ce. ⁊ ter. d̓r dupl̓r. vel informē babuit formā oīmode ꝑfectiuam. ⁊ ſic ꝙͣuis eſſet vacua. tn̄ lomateriā facere. vel per formas ⁊ ſpecies diſtinguere. ¶ Ad il cum poterat replere: qꝛ erat extēſa ⁊ corporea. ¶ Ad illud qd̓ lud qd̓ obijcit̉ ꝙ deus eſt in luce. dd̓m ꝙ intelligēdum eſt de obijcitur ꝙ nō habebat ſurſum ⁊ deorſum. qꝛ carebat ordine ⁊ 7ᶻ eſſe lucē ſpūalem nō corporalē que eſt lux ſapiētie. ⁊ in hac fediſtinctione ⁊ elemētari ꝓprietate. ¶ Ad illas duas rōnes ſil cit quicqͥd ꝓduxit. qꝛ oīa in ſapiētia fecit. ⁊ iō qd̓ obijcit̉ de te dicēdum eſt. ꝙ ſicut illa tria ꝓpoſita nō habebat niſi imꝑfecte nebris corporalibus nihil facit ad ꝓpoſitum: qꝛ nō magis eſt ⁊ ſemiplene rōne cuiuſdā inclinationis ⁊ longinq̄ diſpoſitiōis deus in tenebris in loco corporal̓r tenebroſo ꝙͣ in luminoſo. ſic ⁊ ſurſum ⁊ deorſum nō habebat ꝓprie. habebat tn̄ quodā¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nox ⁊ dies immediate diuidūt tp̄s. dd̓m modo.ſ. incōplete ⁊ ꝓpter quaſdā diſpoſitōes quas habebat ꝙ verū eſt ẜm eſſe quod bn̄t nunc ꝙ quidē attendit̉ ẜm reuolu ad graue ⁊ leue. dicit em̄ magr̄ leuiore fuiſſe in ſuperiori partionem corpoꝝ celeſtiū. ſed tunc erat tp̄s ẜm mutabilitatē que te ⁊ grauiorē in inferiori. nō ꝙ iſtas ꝓprietates ꝑfecte partici erat in materie partibus. que quidem mutabilitas erat abſqꝫ paret: ſꝫ in quadā longinqua et preābula diſpoſitione. ſicut ſu pn̄tia corporis luminoſi. ⁊ abſqꝫ vmbra corporis opaci. ⁊ ideo pra oſtēſum eſt expreſſe ſiue ex parte. tp̄s illud nō erat babēs viciſſitudinē diei ⁊ noctis ante forma j i De ꝓductione creature corpotionem lucis. Si quis aūt velit ſuſtinere oppoſitum plane poDiſtinctio. c.jͣ. ralis ꝙͣtū ad principiū formaterit ad rationes ⁊ autoritates ad oppoſitum reſpōdere ꝙ iule. gn̄ale oībus corporibus quod eſt forma lucis. Et d̓r hec ꝓtelligātur inſinuare ordinē nature non temporis ẜm quem in ductio diſtinctio. Ę formis materia omnem diem anteceſſit. Rima aūt diſtinctiōis oꝑatio ⁊c. Supra egit j5 De illa informi materia ꝙͣtū ad locū q magr̄ de ꝓductione nature ꝙͣtū ad principiū Queſtio. lIj. Et eſt queſtio vbi habuit illa matemateriale. in hac ꝟo ꝑte intēdit agere de eius ria ſitū. Et ꝙ illa materia corꝑaliū habuerit ſitū. videt̉ Hug. cōpletione ſiue formationē ꝙͣtū ad principiuꝫ de ſctō victo. Erat terrenū hoc elementū medio vno loco ſubſi formale. Et qm̄ duplex eſt informatio matedens. ceteris in vnā ꝯfuſione ꝑmixtis circūquaqꝫ in modum rie corporalis. quedā generalis quedā ſpecia nebule expanſis. ſꝫ hoc nō potuit eſſe abſqꝫ ſitu corporali ergo lis. Gn̄alis per formā cōem omnibus corporibus ⁊ hec eſt for ⁊c. ¶ Itē ꝙ repleuerit locū videt̉. qꝛ celū empyreū ſicut dicit ma lucis. Specialis ꝟo per alias formas ſiue elementaris ſiBeda. cū ipſa materia corporaliū fuit creatū. ſed conſtans eſt ue mixtionis. Ideo magiſter primo agit de formatione ſiue ꝓ ꝙ empyreū intra concauitatē ſuaꝫ natū eſt oīa corporalia alia ductione lucis. in hac.ſ. diſtinctione. Secūdo ꝟo agit de ꝓdu continere. ergo vel erat vacuū. vel ab illa mole corporea reple ctione cuiuſlibet alterius forme corporalis infra diſtin. xiiij. batur: ſed natura non ſuſtinet vacnū. ergo videt̉ ꝙ moles illa Dixit quoqꝫ deꝰ fiat firma ⁊c. Uel aliter. vt primo agat de eo replet locū. ¶ Item videtur ꝙ haberet ſurſum ⁊ deorſum. qꝛ qd̓ eſt gn̄ale principiū diffundēdi in corporibus. hoc eſt de luſummitas eius ſicut dicit Hug. porrigebat̉ quouſqꝫ nūc ſumce. Scdo ꝟo de ſpecialibus formis diſtinguētibus. Primum mū creature corporee ꝑtingit ergo erat ibi circūferentia ⁊ cen ſpectat ad opus prime diei. Secūdum ꝟo ad oꝑa dierum con trum. ¶ Item materia illa ſicut magr̄ dicit in lr̄a. in partibus ſequētium. Diuiditur autē pars iſta in tres. In prima deterſuperioribꝰ erat rarior. leuior ⁊ ſubtilior. in inferiori ꝑte ſpiſminat de lucis ꝓductione in ſe. In ſcd̓a in comparatione ad ſior ⁊ groſſior. ergo erat ibi grauitas ⁊ leuitas: ſed ẜm has ꝓeius effectū ſcꝫ diē quē faciebat. ibi. Hic notādum eſt ꝙ dies prietates corpora hn̄t locari ſurſum ⁊ deorſum. ergo redit idē diuerſimode accipitur. In tertia in cōparatione ad eius prin qd̓ prius. ¶ Ad oppoſitū. Nihil eſt per ſe in loco niſi qd̓ eſt hic cipium.ſ. ad verbum per quod fiebat. Preterea inueſtigandū ⁊ nūc. ⁊ nihil eſt hic ⁊ nūc niſi qd̓ eſt hoc aliquid ⁊ nihil eſt hoc eſt quomodo accipiendū ſit ⁊c. ¶ Prima pars habet tres par aliquid niſi quod eſt indiuiduū. ⁊ omne tale eſt ens cōpletum ticulas. In prima determinat qn̄ lux illa facta fuit: quia ante ergo a primo ad vltimū nihil eſt ī loco niſi quod eſt ens cōpleomnia alia. In ſecunda ꝟo qualis fuerit ibi. Sed querit̉ qua tum. ſed materia illa nō erat ens cōpletū. ergo ī loco nō habe lis illa lux. In tertia ꝟo vbi facta poſita fuit ibi. Si autē que bat ſitū. ¶ Itē ꝙ nō repleret locū vr̄. Nihil inane ⁊ vacuū reritur vbi facta eſt lux. ¶ Similiter ſecunda pars principalis plet locū: ſꝫ materia illa erat inanis ⁊ vacua. ſicut d̓r ī pͥncipi tres habet particulas. In prima determinat de ip̄o effectu lu Gen̄. ergo locū nō replebat. ¶ Itē ꝙ nō haberet differētias cis ſiue de die quātum ad ſpacium. In ſecunda quantum ad poſitionis ẜm ſurſum ⁊ deorſum vr̄: qꝛ iſte ſunt poſitiones ẜm modum diſtinguēdi. ibi. Hic eſt naturalis ordo diſtinctionis quas diſtinguunt̉ ⁊ ordinant̉ diuerſa corpora mūdi in vniuer dierum. In tertia quātum ad complemētum ibi. Solet auteꝫ ſo: ſed tūc non erat ibi diſtinctio nec ordo. ergo nec hmōi erat queri quare factus eſt ſol. ¶ Similiter tertia pars in qua deibi diuerſa poſitio. ¶ Itē grauitas ⁊ leuitas ſunt ꝓprietates terminat de lucis formatione per comparationem ad ſuū prin ꝯn̄tes formas elemētares: ſꝫ in materia illa nōduꝫ erāt forme cipium quod quidem eſt pater operans per verbū babet tres elemētares. gͦ nec erat ibi graue nec leue gͦ nec ſurſuꝫ nec deor partes. In prima explanat qualiter intelligēdum ſit ꝙ deus ſum cū he poſitionis differētie attendant ẜm illas ꝓprietates dixit. fiat. ibi preterea inueſtigandum eſt ⁊c. In ſecūda expla z1 ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ cū materia illa eſſet moles habens extēſio nat illud quod dixit ſcriptura ſcilicet patrem in filio. ⁊ per finem. ⁊ celum empyreum haberet ambiens. ꝙ ipſa in loco erat lium operari. ibi. Hic queri ſolet quomodo accipiendum ſit. ⁊ cū eſſet ſubſtantia corpulenta locū replebat. Rurſus cum in In tertia vero remouet opinionem hereticorū inſinuans aliā partibus diſtinctionē quādam haberet ẜm ſubtilitateꝫ ⁊ groeſſe expoſitionem verbi predicti. ⁊ hoc facit ibi. Sed dicit beciſſiem: ſed ſemiplenā ſic etiā poſitiones ẜm ſurſum ⁊ deorſum reticus hac ratione hoc poſſe ⁊c.

Secundi Libri a ¶ In myſterio factum ¶ Determinat qn̄ lux facta fuit. qꝛ ante oīa alia. a ſꝑaꝫ: qͦꝝ qͥſqꝫ a ſuo māe īcipiēſ eſt vt dies computētur a al vſqꝫ ad alt̓iꝰ diei māe tēdebat̉ Rima aūt diſtīctiōis oꝑatio fuit forma veſpera in veſperam. Cō ¶ De die quantū ad diſtī tio lucis ſic̄ on̄dit ſcriptura gen̄. q̄ ꝯmēo diſ. xiij. tra hoc videtur ꝙ ad ieiu guendi modū.ſ. de naturali or rata rerū informitate eaꝝ diſpōneꝫ a lunij obſeruationem oporSen̄. j. dine cōputatiōis dieꝝ ⁊ de iltet ieiunare diē preceden ce inchoauit ſubdēs. Dixit deꝰ. fiat lux. tem cum nocte ſequenti. lo qͥ ꝓ myſterio ītroductꝰ ē. e ⁊ facta eſt lux. ⁊ diuiſit lucem a tenebris. ¶ Item videt̉ ꝙ non con ¶ Hic eſt naturalis ordo diAppellauitqꝫ lucē dieꝫ. ⁊ tenebras nocte. Et factū eſt grue ſignificetur myſteet. ſtinctiōis dierū vt diſtinguāveſpere ⁊ mane dies vnus. Cōgrue mūdi ornatus alu rium redēptionis compu tur atqꝫ ꝯputent̉ dies a mane ce cepit. vn̄ cetera que creāda erant viderentur. tato die a veſpera ī veſpe avſqꝫ ad mane. Poſtea ꝟo ī my ram īmo potius in prima EQualis fctā fuerit lux illa corporal̓ an ſpūal̓. b comparatione dierū qua ſterio factū eſt vt dies cōpute ¶ Si querat̉ qual̓ illa lux fuerit corꝑalis.ſ. an ſpūal̓. Augu. xp̄s a tenebris nos ꝓdutur a veſꝑa ī veſperā ⁊ adiunDeſpūa Id rn̄demꝰ qd̓ legimꝰ traditū. Dicit eī aug. qꝛ lux illa xit ad lucē. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙgat̉ dies p̄cedēti nocti ī cōpu corꝑalis vel ſpūalis intelligi pōt. Si ſpūalis accipit̉ li luce. duplicē modū cōputādi tatiōe. ⁊ cū iuxta naturalē orangelica natura ītelligit̉. q̄ priꝰ īformis fuit. ſꝫ poſtea diē accipimus in ſcriptudinē p̄cedēs dies ſequēti nora. Primꝰ in quo dies pre formata eſt. cū ad creatorē ꝯuerſa ei charitate adheſit cedens copulat̉ nocti ſecti adiūgi debeat. qꝛ hō a luce Cuiꝰ informitas creatio ſuꝑiꝰ ſigͣta eſt. vbi dictū ē. In quenti ⁊ hoc quidem fuit ꝑ pctm̄ corruit ī tenebras igͦ pͥncipio creauit deꝰ celū ⁊ terrā. Hic ꝟo eiuſdē forma in prima dierū enumerarātie ⁊ pctōꝝ. deinde ꝑ xp̄m a tio on̄dit̉ cū ait. fiat lux ⁊ facta eſt lux. Hec gͦ angelica tione. in quo vt d̓t magr̄ iit tenebrꝭ ad lucē redijt. Un̄ apo natura priꝰ tenebre ⁊ poſtea lux fuit. qꝛ priꝰ habuit inp̄figurabat̉ lapſus futu Exh̓. n ſtolus. Eramꝰ aliqn̄ tenebre. rus a luce gr̄e in tenebraſ formitatē ⁊ imꝑfectionē. deinde formatiōis ꝑfectionē Aug. culpe. Aliꝰ modus cōpunūc āt lux ī dn̄o. Primꝰ itaqꝫ ⁊ ita diuiſit deꝰ lucē a tenebris. nā vt ait aug. ſuꝑ Ge. tandi dies attendit̉ inſo dies n̄ ab aurora ſꝫ a plena lu Huiꝰ creature īformitas ⁊ imꝑfectio fuit an̄qͣ formalennitatum cuſtoditione Hic de ce īcipiēs ⁊ pꝰ veſperā paulatī ret̉ ī amore cōditoris. Formata ꝟo ē qn̄ cōuerſa ē ad in quo nox p̄cedēs cōnucorpora occidēte luce excipiēs māe ſeincōmutabile lumē ꝟbi. Si ꝟo corꝑalis fuit lux illa qd̓ meratur diei ſeq̄nti ⁊ hoc Beca li luce. q̄ntis diei expletꝰ ē. vn̄ Bed̓. vult dicere a veſpera ī ve vtiqꝫ ꝓbabile ē: corpꝰ lucidū fuiſſe ītelligit̉ velut luciſperam. vt p̄cedat nox et Occidēte luce paulatī ⁊ poſt da nubes. qd̓ nō de nihilo: ſed de p̄iacēti materia forſequat̉ dies. qꝛ eramꝰ ali ſpaciū diurne lōgitudinis īfe ium maliter factū ē vt lux eſſet et vim lucēdi hr̄et: cū qͣ dies qn̄ tenebre. nūc aūt lux in riores ꝑtes ſubeūte: factū eſt pͥma exorta ē: qꝛ an̄ lucē nec dies fuit nec lux: lꝫ tp̄s fue dn̄o. Et qd̓ obr̄ de obſerveſpere ſicut nūc vſitato curſu Ubi lux illa facta ⁊ vbi poſita fuerit. c(rit. uātia ieiunioꝝ dd̓m ꝙ tētuori ſol̓ fieri ſolet. Factū ē āt māe pus ieiunij cōpetit tēpo¶ Si aūt querit̉ vbi eſt facta lux illa. cū abyſſus oēm gſter in liti ri miſerie. ⁊ ideo compueadē ſuꝑ terrā redeūte: ⁊ aliū terre altitudinē tegeret. Dici pōt ī illis ꝑtibus facta ſiredijt ad tatio diei in obſeruatiōe diē īchoāte: et dies expletꝰ eſt ſiden quas nunc illuſtrat ſolis diurna lux. Nec mirū lucē in ieiunij debet fieri ẜm con vnꝰ. xxiiij. horaꝝ: fuitqꝫ nox il ſuinde re. aqͥs poſſe lucere: cū etiā nautaꝝ oꝑatiōe ſepiꝰ illuſtrēt̓ formitatem ad diſtinctio inetatta lo triduo oīno tenebroſa q̄ ꝑ qui ī ꝓfundū merſi miſſo ex ore oleo aqͣs ſibi illuſtrāt: nem tꝑis pͥmi in quo erat qxiudiq fi creata ſydera aliqͣ luce claruit p̄figuratio lapſus huma q̄ multo rariores fuerūt in principio ꝙͣ modo ſunt. qꝛ 1 ☞ De die qͣtū ad cōplemē ni. Et qd̓ obr̄ ꝙ non debꝫ nondū cōgregate fuerāt ī vno loco. Facta ergo lux iliii terminari a veſpera in ve tum.ſ. cur ſol factus eſt ſi lux il la: vicē ⁊ locū ſolis tenebat: q̄ motu ſuo circūagitata: ſperam. dd̓m ꝙ prima ve la ſufficiebat. 1x noctē diemqꝫ diſcernebat. ¶ Ibi ergo primū lucē apſpera ponitur ibi inꝙͣtuꝫ ¶ Solet aūt q̄ri qͣre factꝰ eſt paruiſſe veriſimile eſt: vbi ſol quotidiano curſu circūeſt noctis principiuꝫ. ⁊ ſe ſol ſi lux illa faciēde diei ſuffiuectus apparet vt eodē tramite lux circūcurrēs ac pri cūda inqͣtū eſt finis diei ciebat. Ad qd̓ dici p̄t. qm̄ lux ⁊ ita ꝓ nocte ⁊ die. Licet mo ad occaſuꝫ deſcēdens veſperā faceret. deinde reuo aūt be due diſtinctiones illa forte ſuꝑiores partes illu cata ad ortū aurorā.i. mane illuſtraret. ⁊ ita diuiſit deꝰ in ſcriptura maxime expͥ ſtrabat. ⁊ ad illuīationē infelucē ⁊ tenebras: ⁊ appellauit lucē dic̄: ⁊ tenebras noctē mant̉ quattuor tn̄ modis rioꝝ ſolē fieri oportebat vl̓ po ¶ De effectu lucis ſiue de die quem faciebat quan ẜm diuerſorum computa tius iō qꝛ fctō ſole diei fulgui d tum ad ſpacium. tiones dies diſtingui cō auctꝰ ē. Ampliori eī multo lu ſueuerunt. Greci em̄ com ¶ Hic notandū eſt ꝙ dies diuerſis modis accipit̉ in putant diē a mane in mace radiauit dies poſtea ꝙͣ an̄. ſcriptura. Dr̄ eī dies lux illa qͥ illo triduo tenebras ilne. quia tunc primo appa b Si aūt querit̉ qͥd de luce illa lumīabat. ⁊ d̓r dies illuīatio ip̄a aeris. Dr̄ ēt dies ſpa ret ſol. Hebrei ꝟo a veſꝑa factū ſit cū mō non appareat. ciū. xxiiij. boraꝝ: qͣliter accipit̉ cū d̓r. Factū eſt veſꝑe ⁊ in veſperā. quia tunc inci Pōt dici āt de ea corpꝰ ſolis mane dies vnꝰ. Qd̓ ita diſtīguendū ē. factū ē veſpere piunt ſolennizare. AſtroQual̓r formatū aūt ī ea ꝑte celi eē in nomi ꝟo a meridie in mediſtīgui priꝰ ⁊ poſtea māe. ⁊ ita fuit dies vnꝰ expletꝰ. xxiiij. hora ridiem. quia tūc eſt ſol in debeat qͣ ſol ē nō ꝙ ip̄a ſit ſol. ſꝫ ſic eſt rū. dies.ſ. natural̓: qͥ habuit veſperā ſꝫ nō mane. Ma maiori virtute. Sācta ec illd̓ ⁊ fa ei vnita vt diſcerni nō valeat. ne eī d̓r finis p̄cedētis ⁊ initiū ſequētis diei qd̓ eſt aucleſia a media nocte vſqꝫ ctum eſt ☞Quō accipiēdū ſit illd̓ rora: q̄ nec plenā lucē nec oīno tenebras hꝫ. Mane gͦ ad mediā noctē. quia tūc veſpere ꝟbū qd̓ dixit deꝰ. fiat an ſono et mane primꝰ dies nō habuit. qꝛ nec dies p̄ceſſerat qͥ ſeq̄ntis natus eſt xp̄us. vnde ver vocis id deꝰ dixerit an al̓r. g ſus. Mane diē greca gēs dies vnꝰ diei initio t̓minaret̉. ⁊ eo p̄cipue qꝛ luce apꝑente: mox incipit. aſtra ſequētes in ¶ Preterea inueſtigādū eſt ſuꝑ terrā plenꝰ atqꝫ p̄clarꝰ dies extitit qͥ nō ab aurora medio lucis. Iudei veſpe Beda. quo accipiendū ſit qd̓ ait. diſꝫ a plena luce īchoauit ⁊ mane ſeq̄ntis diei cōſūmatꝰ re ſctā inchoat eccl̓ia mexit deus. fiat. vtrū tꝑal̓r vl̓ ſo ē. Un̄ Beda ſuꝑ gen̄. Decebat vt dies a luce īciꝑet et dio ſub tꝑe noctis. no vocis illud dixerit an alio ī mane ſeq̄ntꝭ diei tēderet vt oꝑa dei a luce īchoaſſe ⁊ ī b ¶ Si āt q̄rit̉ qͥd d̓luce il modo. Aug. ſuꝑ Gen̄. tradit la ⁊c. aut d̓ ea corpꝰ ſol̓ for Aug. lucē ꝯpleta eē ſigͣrēt̉. Reliqͥ ēt dies mane habuer̄t ⁊ ve matum.

Diſtinctio 1 matum. aut. in ea parte celi eſſe in qua ſol eſt. Cōtra primū vr̄ Si ꝟo eſſential̓r. quomō poterit illud referri ad naturā verbi eſſe falſum qꝛ nō eſt ordo de ꝑfecto ad imꝑfectum: ſed lux illa ꝑ quod facta ſunt oīa: cum verbū dicatur ꝑſonal̓r ſicut in pͥmo ꝑfectiſſima erat ſicut dicit Dam̄. ꝙ oꝑa prime diei perfectiora lib. on̄ſum eſt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ dicere vno modo cōnotat effectū ſunt. ¶ Item tex. videt̉ eſſe ꝯtrarius. d̓r em̄ ibi. Uidit deus lu in actu. alio mō cōnotat effectum in habitu non in actu. Dixit cem ꝙ eſſet bona. ⁊ Augu. explanat. vidit.i. placuit voluntati em̄ vno modo quaſi actū exterius. ⁊ ſic dicere eſt aliquem effe dei vt pro mō ſui generis ctum efficere ī quo dicēs maneret: qd̓ placuit vt fie nec temporal̓r nec ſono vocis Hoc em̄ ſcriptura frequenter exprimit ſe ⁊ hoc mō dici ret: ergo adhuc maneret Psͣ. ciij deū locutū fuiſſe. qꝛ ſi tꝑal̓r et tur deus dicere ſiue crea nobis ꝓponit. vt oīa in ſapiē lux in illa ſeip̄a. ¶ Iteꝫ ſi turam producēdo in qua mutabil̓r. ⁊ ſi corporal̓r dicat̉ dtia feciſti dn̄e.i. in filio et In ſol factꝰ eſt de illa luce vn ſe declarat. ſiue aliqͥd ſu Ben̄. j. ſonuiſſe vox dei. nec lingua ede facta ſunt alia lumina pͥncipio.i. ī filio creauit deꝰ ce ſpirando anime in quo vo ria. Si tu dicas ꝙ de illa rat qͦ loqueret̉. nec erat quem lum ⁊ terrā. Et illd̓. Per quē luntatem ſuā demonſtrat Heb. j. luce. tunc videtur ꝙ vna oporteret audire ⁊ ītelligere. fecit ⁊ ſcl̓a. Suꝑ illum quoqꝫ ⁊ ſic pluries accipitur in pars illius lucis corporis psͣ. xxxx Bn̄ ergo vox dei ad naturaꝫ ſcriptura. ⁊ cōnotat effepsͣ. locū. Uerbo dn̄i celi firma ceſſit in corpora luminoſa j. ctum actual̓r. Alio mō di ꝟbi ꝑ qd̓ oīa facta ſunt. refert̉ ti ſunt ⁊c. dicit Aug. ꝙ pr̄ ope que ſunt ſupra ſolem. ⁊ in cere dicit actum quaſi ex corꝑa luminoſa que ſunt c Dixit gͦ deꝰ. Fiat ⁊c. nō tꝑaratur per ꝟbū ſuū ⁊ ſpm̄ ſctm̄. ierius. nihilominus tn̄ re infra ſolem. ergo ſi nullū liter. nō ſono vocis. ſꝫ in ꝟbo Quō gͦ hoc accipiēdū ē. Pu latū. ⁊ hoc mō dicit cōpa corpus habet moueri op ſibi coeterno.i. ver buꝫ genuit tauerūt quidā heretici ꝙ pat rationē ad verbū ꝯceptū poſitis motibus. nullum intꝑal̓r ī quo erat ⁊ diſpoſuit velut autor ⁊ artifex filio ⁊ ſpi per quod dicens ſe et oīa etiā eſt corpus celeſte qd̓ ab eterno vt fieret in tempore loquit̉. per quē modū acrituſctō in reruꝫ oꝑatione qͣſi natura hēat moueri mocipitur in psͣ. ſemel locuet in eo factum eſt. tu recto. ſed orbiculari vi inſtrumēto vteret̉. Ex p̄dictiſ tus eſt deus. glo. ibi filiū Z T detur ꝙ prima luminariū ¶Quō accipiendū ſit qd̓ verbis errandi occaſioneꝫ ſugenuit in quo omīa diſpo ꝓductio fuerit per violēd̓r pr̄ oꝑari in filio vel ꝑ filiuꝫ mentes. qd̓ velut blaſphemuꝫ ſuit ⁊ ſic dicere ꝯnotat ef tiam ⁊ preter naturā. Se vel in ſpirituſancto. atqꝫ ſane doctrine aduerſum fectum in habitu: quia di cundū etiā videtur falſuꝫ cere importat diſpoſitio Hic ape ¶ Hic q̄ri ſolet quō accipiēabijcit pia fides. Non eſt ita quia non poteſt eſſe in ea nem. ⁊ ad diſpoſitionē ſe rit ex qͦ dum ſit qd̓ d̓r pr̄ oꝑari in filio parte in qua eſt ſol primo qꝫ intelligēdū ideo ſcripturaꝫ quitur opus. Tertio mo ſenſu di quia duo corpora nō poſvel per filiuꝫ. vel in ſpūſancto frequēter cōmemorare patrē do dicere dicit actū ītrin cat̉ pat ſunt eſſe ſimul. ſecūdo ēt ſecum ⁊ abſolutum. ⁊ hoc oꝑari in qꝛ ſol ſufficiēter illuminat. ergo videt̉ ꝙ lux illa ſit ibi fruſtra modo dicit Anſel. qꝛ dicere nō eſt aliud ꝙͣ videndo intueri. et filio vel 4 ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ cū queritur quid de illa luce factū ſit quat ſic quelibet ꝑſona dicit ſe ⁊ alia. ⁊ huic dicere nō reſpōdet ver ꝑ filium tuor modis ad hoc cōſueuit reſpōderi. quoꝝ duos tangit mabum conceptū: qꝛ ẜm hunc modū idē poteſt eſſe dicēs ⁊ dictuꝫ giſter in littera. Primus eſt: qꝛ luminaribus celi factis lux ilQuelibet em̄ ꝑſona ſeip̄am videt ⁊ ſeip̄am intuetur. ⁊ ſic non la redijt ad preiacentem materiaꝫ. quia non erat facta niſi ad ꝯnotat effectū nec actū. nec habitū. Si ergo queritur quomō faciendam quādam diſtinctionē dierum ſemiplenam qua per accipiatur dicere in rerū ꝓductione. dd̓m ꝙ pōt accipi primo fecta inde redijt vnde ſumpta eſt. Sed hec poſitio eſt. ꝯtra ra mō ſcꝫ ꝓut ꝯnotat effectū in actu. ⁊ tunc dicere idē eſt qd̓ ꝓdutionem ⁊ ꝯtra litteram. ꝙ deus deſtrueret opera ſex dierū pͥn cere. nec eſt ibi nugatio cum d̓r. dixit deus fiat. qꝛ nō tm̄ impor cipalia vel ꝙ ſineret perire. Secūdus modus dicēdi eſt ꝙ illa tat ipſam actionē in ſe: ſed etiā prout eſt ad ipſiꝰ manifeſtatiolux ſimpl̓r manet in forma ſua nō mutata. nec diſcernitur ꝙͣtū nem. ⁊ premittit ſcriptura verbū dicendi verbo faciendi. vt in ad ſenſum propter coniunctionem ſui ad ſolē nec tn̄ eſt fruſtra hoc oſtendat ꝙ deus maxima facilitate produxit ſingula. non qꝛ ipſius ſolis auget effectū. Sed qꝛ difficile eſt aſſignare quē qꝛ aliqua vox creata rerū productionē antecedat. Et ſic dicere effectum habeat cum ſole. Ideo eſt tertius modus dicendi ꝙ in diuerſis diebus poteſt plurificari: non ratione principalis ex ipſa factus ſit ſol. ⁊ in ea ſaluatur tāꝙͣ in re eiuſdē generis ſignati ſed cōnotati ſicut patet. qꝛ plurium productorū plures Sed qm̄ non videtur ſcriptura exprimere ꝙ deus poſt primū ſunt productiones paſſiue. ⁊ ratione connotati actiua dici podiem produxerit nouā lucem ſed ſolūmodo luminaria diſtinteſt plurificari. Pōt ⁊ nihilominus accipi ſecūdo modo. et eſt xit. Iō eſt quarta opinio ꝙ ex illa luce facta ſunt corpora luſenſus. dixit id eſt filiū genuit in quo omnia diſpoſuit: ⁊ ꝑ quē minoſa inter q̄ principatū tenet ſol: nec fuit ibi aliqua violen omnia ꝓduxit. ⁊ ſic exponit Aug. cū dicit ꝙ vox dei ad naturā tia: qꝛ vnaqueqꝫ creatura eū locū accipiebat quē ſibi dn̄s per verbi per quē omnia facta ſunt refertur. Et ad illud dicere ſenaturā deputabat. ⁊ ſic patent obiecta: qꝛ nec fuit illius lucis quitur creaturā fieri. ſicut ad diſpoſitionē ſequit̉ opus. nō im corruptio nec etiā violentia. ſed maior quedā ⁊ perfectio ⁊ dimediate vt tūc ſit quādo quis primo diſpoſuit. ſed ꝓloco ⁊ tēſtinctio. Qd̓ aūt dicit Dam̄. opus prime diei fuiſſe perfectiſſipore: ſicut dicētis diſpoſitio ordinauit. ⁊ ſic eſt in propoſito. nā mum hoc dicit per cōparationē ad alia corpora que a luce hadeus produxit nō tūc cū filiū genuit in quo diſpoſuit: ſed ſicut bent recipere influentiam. nō per comparationem ad lumina generādo filiū ab eterno diſpofuit ſe producturū in tēpore: ſic ria que ex ipſa luce ſunt formata. produxit in tēpore. In ip̄a em̄ diſpoſitione dei eterna non ſolū c ¶ Dixit ergo deꝰ fiat ⁊c. nō tꝑaliter. nō ſono vocis. ſed in ver erat ꝙ res producerentur: ſed etiā qn̄ producerētur. ⁊ hoc mobo ſibi coeterno. Uidet̉ hoc eſſe falſum. ſtatim em̄ vt dixit de do dicere in diuerſis diebus dictū eandē importat diſpoſitiores facte ſunt. ſicut d̓r in psͣ. dixit ⁊ facta ſunt ergo cū ꝓductio nē ⁊ eternā in qua ſi mul diſponūtur eternaliter que ſucceſſiue rerū ſit tꝑalis. dictio nō fuit eterna. ¶ Itē in dictione eterna producūtur ex tꝑe. Sic igitur primo ⁊ ſcd̓o modo pōt hic acci nō dicit deus niſi ſemel ſicut d̓r in psͣ. Semel locutus eſt deꝰ. pi dicere. ſed ſcd̓o modo magis ꝓprie. tertio autē mō nō videt̉ ſed cū ꝓduxit opera ſex dierum in productione cuiuſlibet ope hic accipi. qꝛ nō cōnotatur ibi aliqͥs effectꝰ: nec actu: nec habiris dixit. ergo illud dicere nō eſt eternū. ſiue generare filium tu: nec vr̄ etiā illo tertio mō magis ꝓprie accipi actꝰ dicēdi. nā Si tu dicas ꝙ illud dicere nō fuit niſi vnum ſolū. iteratur tn̄ ꝓ ſicut dictū fuit in primo libro diſtinc xxvij. dicere proprie non pter multos effectus. tunc videtur ꝙ ad dicere ſequitur facecſt fine verbo. ſicut nec proprie ibi dicitur eſſe locutio vbi nullꝰ re. ⁊ ſil̓ dixit. ergo ſimul oīa fecit. ⁊ non ſimul fecit ſicut d̓t ſcrieſt ſermo. Nihilominꝰ tertius modus accipiēdi dicere non vr̄ ptura ⁊ ſupra ꝓbatū eſt: ergo nō ſimul dixit. Propter hoc q̄rieſſe omnino improbandus ꝓ eo ꝙ ſatis rationabiliter vr̄ poſſe tur vtrū dicere accipiatur hic tꝑal̓r vel eternal̓r. Et ſi eternacōcedi ꝙ quelibet perſona loquat̉ ſe alteri. Si em̄ iſte actus qͥ liter quō dictū poſſit eſſe temporale. Et ſi temporal̓r: quomō eſt dicere cōuenit cuilibet ꝑſone create pōt conuenire cuilibet dicere temporale potuit omne creaturā precedere. ¶ Itē que perſone increate vel vere vel modo tranſumptiuo. iſte tn̄ moſtio eſt vtrū accipiatur notionaliter. aut eſſentialiter. Si acci dus accipiendi non cōpetit propoſito. ⁊ per hoc patēt que obie piatur notional̓r. quomō poneret effectū. aut quomodo effecta ſunt. d ¶ In principio id eſt in filio creauit deus celū et ctus creationis quē deꝰ dicendo ꝓduxit cōpetat toti trinitati terrā ⁊c. ¶ Cōtra. Si enim creatio mutatio eſt: ⁊ in filio nihil

Secundi libri ergo vel creatura ſpiritualis vtpote angelus non eſt de conſti mutatur. ergo in filio nihil creat̉. ¶ Itē querit̉ quare iſta acci jj tutione vniuerſi. vel ſcriptura rerū ꝓductioneꝫ inſufficienter pitur. pater eſt in filio ⁊ creat in filio. ita ꝙ hec p̄poſitio in. reexplicat ⁊ tradit. vel oportet per aliquid ibi poſitum exprimi ferturad ꝟbū eēndi ⁊ ad verbū oꝑandi. hec aūt nō recipit̉ pa ſed primi duo modi ſunt incōuenientes reſtat ergo ꝙ ſcriptuter eſt per filiū. ꝙͣuis iſta recipiatur pater oꝑatur per filium. Querit̉ etiā quā habitudinē importat hec p̄poſitio per. cum ra explicat ꝓductionē creature angelice: ſꝫ creatura angelica fuit in pͥncipio creata ſicut on̄ſum eſt ſupra. qꝛ prior oīm creadicit̉ deus pater creat ꝑ ta eſt ſapīa. ergo eiꝰ ꝓductio exprimit̉ ꝑ opus prime diei vl̓ ſal oꝑari in filio vel ꝑ filiū. tanꝙͣ s filium. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ hec tem formatio: ſꝫ opus pͥme diei nō fuit niſi ꝓductio lucis. gͦ p̄poſitio in. poteſt imporfilius nō poſſet facere ſi ei nō lucē intelligit ſcriptura naturā ſpūalem. ¶ Itē lux de ſpūalitare cauſalitateꝫ. ⁊ poteſt porrexiſſet pater dextram vel bus ⁊ corporalibus d̓r ꝓprie. magis tn̄ ꝓprie de ſpūalibus importare identitatem. tanꝙͣ aliqd̓ inſtrumētū fuerit de corporalibus. ſicut dicit Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. ProprijſCauſalitatem. vt cum dipatris oꝑantis ſꝫ potius illis ſime em̄ deꝰ lux eſt. ⁊ que ad ip̄m magis accedunt plus bn̄t de citur. omnia ſunt in deo. natura lucis. gͦ in ꝓductione lucis illa creatura dꝫ pͥncipal̓r in verbis patreꝫ intelligi voluit Idētitatem vt cū dicitur telligi cui pͥncipalius cōuenerit: ſed hec eſt creatura ſpūalis. pater eſt in filio. Hec aūt cū filio ⁊ ſpirituſancto operaergo ⁊c̄. ¶ Item lux illa corporalis eſt ad fomentū plantarū prepoſitio per quantū eſt ri ⁊ ſine eis nihil facere. ⁊ aīalium. ⁊ etiā ad ſolacium hoīm. ſi ergo primo ⁊ ſcd̓o die nō de ſe importat cauſalita6 ¶ E Remouet opinionē heerant plante que fouerentur. nec aīalia nec hoīes quibus illa tem. Dico igitur ꝙ cōuereticā inſinuās aliā eſſe ex polux aliquod ferret obſequiū. videtur ꝙ deꝰ fruſtra feciſſet eaꝫ nienter dicit̉ deus opera in primo dierū. ꝙ ſi deus nihil fruſtra facit. reſtat ꝙ per illam ſitionē verbi predicti. ri in filio. ⁊ rōne idētitalucē non intelligitur lux corporalis ſed intelligit̉ lux corporatis. quia pater operās eſt ¶ Sed dicit hereticꝰ. hac rō lis vl̓ ſpūalis. ¶ Itē ſi lux illa que p̓mo die creata eſt. erat lux in filio ⁊ rōne cauſalitatꝭ i ne hoc poſſe dixiſſe filiū oꝑacorporalis. ergo diem ⁊ noctem corporal̓r faciebat. ergo vide qꝛ filiꝰ eſt cauſa effectus ri ꝑ patrē vel in pr̄e ⁊ ſpm̄ſctm̄ tur ex hoc ꝙ ꝓductio ſolis fuerit ſuꝑflua. ¶ Itē ſi lux illa fuit producti a patre. ⁊ iō hec cū vtroqꝫ vel per vtrūqꝫ. qꝛ ficorporalis. cū eſſet bona debuit a diuina bonitate in ſuo eē cō prepoſitio in. cum ſuocaſeruari. ſic em̄ exponit Aug. vidit deus ꝙ eſſet bonū.i. qd̓ pla lius cū patre ⁊ ſpūſſctūs cum ſuali accipit̉ ī diuinis cū cuit vt fieret. placuit etiā vt in ſuo genere ꝑmaneret. ergo viverbis abſolutis ⁊ cū trā vtroqꝫ oꝑat̉. Cui breuiter rn̄detur ꝙ ſi lux illa facta eſſet in principio ꝙ adhuc maneret. er ſitiuis rōne duplici habi detur. Iō iſtud dictū eē ⁊ non go ſi magne claritatis eſſet illa. impoſſibile eſſet ꝙ ſenſum notudiuis ſcꝫ cauſalitatis ⁊ min iſtud. vt in pr̄e mōſtraret̉ auſtrum lateret. ſi igit̉ lumen eiꝰ nō percipimus ſenſu. ⁊ vſum eiꝰ idētitatis. hec aūt p̄poſitoritas. Nō em̄ pr̄ a filio ſꝫ fi nō capimꝰ intellectu. ipſa nō eſt. ergo nunꝙͣ fuit. ¶ Sed ꝯtra tio per. qn̄ importat habi hoc obijcit̉ ⁊ oſtēdit̉ ꝙ lux illa corporalis fuerit per textū pri lius a pr̄e oꝑat̉ ⁊ ſpūſſanctus tudinē cauſe ⁊ pͥncipij nō ito mo. qꝛ ante formationē lucis premittit̉ ꝙ tenebre erant ſuꝑ fa recipitur niſi in illis ꝟbis ab vtroqꝫ. Ideoqꝫ ēt filiꝰ per ni ciem abyſſi. ergo ſi per abyſſum intelligitur materia corporal̓ que importāt aliquē effeſpm̄ſa nctū legit̉ oꝑari: qꝛ cuꝫ luxique facta eſt ad expulſionē illaꝝ tenebraꝝ erat corporalis ctum reſpectu cuius fili ſpirituſancto operat̉ hocip¶ Item hocipſum oſtendit̉ per multos expoſitores. ⁊ primo bꝫ cauſalitatē. ⁊ iō recipi fnuās ſuma filio hn̄ti vt operetur. per Bedā. occidēte luce paulatim. ⁊ poſt ſpaciū diurne lucis tur ꝙ pater operat̉ per fi tio nat inferiores partes ſubeunte factū eſt veſpere. ſicut nunc vſita¶ Pōt ⁊ al̓r illd̓ accipi. vt di lium. ſed tn̄ nō recipitur iii to curſu ſolis fieri ſolet. ergo ſi hoc nō poteſt ītelligi niſi de lu ꝙ pater ſit ꝑ filiū. ſed hec cat̉ pr̄ in filio vel ꝑ filiū oꝑari fic ce corporali. pꝫ ⁊c. ¶ Item ꝙ de luce corporali intelligatur vi planius dicta ſunt in priqꝛ eū genuit oīm opificē. ſicut detur. Scriptura numerat ſenariū dierū. ⁊ conſtat ꝙ dies iſti mo li. diſ. xxxij. ⁊ ideo ad det dr̄ pater ꝑ eū iudicare. qꝛ geoēs ſunt eiuſdē nature. alioquin nō eſſent inſimul conumerapreſens hec ſufficiant. nuit iudicē. Ita ⁊ ꝑ ſpm̄ſctm̄ biles. ſed poſt formationē ſolis a quarto die in antea fuerunt D intelligentiā dies corporales. ergo in tribus antecedētibus diebꝰ fuerunt Alia p̄d̓r oꝑari ſiue pater ſiue filius buius partis in iiij dies corꝑales. ſed tales dies nō pn̄t eē nin a luce corporali. er dictorū qꝛ ab vtroqꝫ ꝓcedit ſpūſſanqua agitur de ſA 41 go ⁊c̄. ¶ Itē ꝙ nō poſſit intelligi de luce ſpūali videtur. qꝛ di expō. formatione luctus factor oīm. Un̄ Ioh̓es uiſio lucis ſpūalis a tenebris eſt ſeparatio bonoꝝ angeloruꝫ a cis que eſt opꝰ prime diei Criſoſt. in expoſitiōe epl̓e ad malis. ergo ſi ſimul eſt diuiſio lucis a tenebris. ⁊ formatio luIo. cri. queruntur tria. Primum hebr. ſic ait. Nō vt hereticus cis. ⁊ hoc fuit totū in prime diei initio. videtur ꝙ lapſus malo eſt de ipſa lucis ꝓductio rum angeloꝝ fuerit abſqꝫ aliquo ſpacio tꝑis interiecto ſi ergo inaniter ſuſpicatur tanꝙͣ aline. Secundum eſt de iphoc eſt impoſſibile ſicut ſupra probatū eſt ptꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. Dicē. qd̓ inſtr̄m pr̄is extiterit filius ſius lucis eſſentia ⁊ natu ix dum ꝙ in hac queſtione differenter ſenſerūt Auguſtinꝰ ⁊ alira in ſe. Tertiuꝫ eſt de ip neqꝫ per eū pr̄ d̓r feciſſe tanꝙͣ doctores. ſicut etiam in queſtione de informis materie produ ſius lucis. effectu et illuipſe facere nō poſſet. ſed ſicut ctione. Auguſtinus em̄ voluit ꝙ per celum intelligeretur naſtratiōe. ¶ Circa primuꝫ d̓r pater iudicare per filiū. qꝛ tura ſpiritualis informis. ⁊ qꝛ lux reſpondebat celo per conſe duo queruntur. Primo quens per ipſam lucē ſpiritualē. angelicam naturam formata iudiceꝫ genuit. ſic etiā dicitur queritur vtrum per illam dixit intelligi ad lr̄aꝫ ꝑ diē ꝟo dixit ītelligi ipſaꝫ ꝯſideratione operari per filiū. qꝛ eū cōſtat lucem que dicitur eſſe oangelicam per ſeptenarium dierū ſeptemplicem conſideratio pus prime diei intelligat opificem genuiſſe. Si em̄ cau nem. ⁊ per veſperam diei. conſiderationem creature in ſeipſaꝫ ſcriptura lucem corporaſa eiꝰ pr̄ eſt ẜm ꝙ pater eſt mul quia creatura eſt ſicut tenebra per mane vero reductionem ip lem vel ſpiritualem. Seto ampliꝰ eoꝝ cā eſt que per fi ſius cognitionis creature in ſuo genere proprio. ad cognitiocundo dato ꝙ intelligat nem que eſt in ſumma luce. ⁊ ad laudē ipſius dei. ⁊ qꝛ poſt per lium facta ſunt. Hec de opere corporalem eſt queſtio. fectā ꝯuerſionē a laudē dei nō ceſſat. ideo ſeptimū diē in quo prime diei dicta ſunt. qualiter faciebat diem et eſt requies ꝯtemplationis dixit nō habere veſperā. ¶ Ad hac noctem. aūt poſitionē manifeſtādam ſatis ſcriptura ꝯformatur ſuper Circa quā ſic ꝓceditur ⁊ oſtēditur ꝙ ilGen̄. ad lr̄am. vbi oſtēdit ꝙ multa dicūtur de illa. vj. dierum a M UUEIIIO..j. ia lux que d̓r primo die fuiſſe creata nō enumeratione. que magis cōpetunt diebus ſpūalibus et luci erat lux corporalis. Lux corporalis eſt ad decorē ⁊ ad comple ſpūali ꝙͣ luci materiali. ꝓpter quod in ꝓductione oīm rerum mentum celi fiderei ſiue firmamenti. ſi ergo qd̓ ornat ⁊ decocorporaliū d̓r. fiat. fecit ⁊ factū eſt in ꝓductione vero lucis nō rat aliquod corpus nō poteſt. nec debet ante ipſum fieri: cum d̓r niſi fiat ⁊ factū eſt. Et huius ratio eſt. qꝛ oēs alie res a crea ꝓductio firmamēti ſpectet ad opus ſcd̓e diei. videtur ꝙ pͥmo tura ſpirituali habēt triplicem modū eſſendi videlꝫ in ſua cau die lux corporalis nec potuit nec debuit fieri. Sed fuit facta ſa ꝓducente ⁊ in mente rōnali. ⁊ in corporali materia ſubſiſtelux corporalis vel lux ſpiritualis. ergo ⁊c. ¶ Item in enumete. Creatura aūt rōnalis nō babet niſi duplicem eſſendi moratione operum ſex dierum intēdit ſcriptura explicare produ dum. vicꝫ in ꝟbo ⁊ in ſe. Multa etiā ad hoc adducit qui oſten ctionem illorum que conſtituūt vniuerſum ſicut manifeſtū eſt dunt ipſam

Diſtinctio dunt ip̄am poſitionē eſſe cōſonā tam fidei ꝙͣ ſcripture. ꝙͣ etiā diuiſit deꝰ lucē a tenebris. ergo ſil̓ fuerūt lux ⁊ tenebre. ſꝫ ſi lux rōni. ⁊ per hoc veritatē fidei ⁊ ſcripture a recto rōnis tramite illa faceret diē ⁊ noctē ꝑ emiſſionē ⁊ retractionē radioꝝ. cū nō nullatenus etiā deuiare on̄dit. vnde ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am lib. j. ſit ſil̓ emiſſio ⁊ retractio. nō eſſet ſil̓ lucis ⁊ tenebraꝝ diuiſio. habemꝰ qͥd ẜm fidē rn̄dendū eſt oībus qui calūniari libris no ¶ Itē ſcrptura dicit ꝙ lux illa faciēdo diē. faciebat veſpere ⁊ ſtre ſalutis affectāt. vt quicqͥd ipſi de rerū natura veracibꝰ do mane. ſed ſi ſola radioꝝ emiſſione fieret dies. ⁊ ſola ꝯtractiōe cumentis demōſtrare potuerūt. oſtēdamus lr̄is nr̄is nō eē cō fieret nox. nū ꝙͣ eſſet veſꝑe ⁊ mane. ſꝫ ſemꝑ eſſet clarus dies vl̓ trariū. quicqͥd aūt de quibuſlibet ſuis voluminibꝰ bis noſtris obſcura nox. gͦ ille modus dicēdi nō competit ſacre ſcripture. lr̄is ⁊ catholice fidei ꝯtrariū ꝓtulerunt. aut aliqua facultate. ¶ Item emittere ⁊ ꝯtrahere radios ſunt cōparationes oppo aut nulla dubitatione. credamꝰ ip̄m eē falſiſſimū. Quātūcunſite. gͦ cū ſole ptātes rōnales ſunt ad oppoſita vr̄ ꝙ lux illa eēt qꝫ aūt hec poſitio ꝓbabilis eēt ⁊ rōnabilis catholici tn̄ tracta rōnalis ſub̓a. ſi ergo hoc eſt abſurdū dicere. vr̄ ⁊c. ¶ Item ꝙ tores qͥ Aug. ſecuti ſunt viā aliā approbauerūt magis.ſ. ꝙ die lux illumīet iſtelē actus naturalis ⁊ neceſſariꝰ. ſi gͦ nulla ſub̓a rum diſtinctio eſſet material̓ ſeu ſenſibilis. ⁊ pͥme diei oꝑatio pōt ſeipſam priuare ſua neceſſaria ⁊ naturali oꝑatione. videt̉ eēt formatio lucis corꝑalis q̄ tres dies fecit an̄ ꝓductionē ſol ꝙ lux vbi erat nō poterat nō illuminare. gͦ nō poterat radios Et qꝛ iſtam poſitionē magis inſinuat textꝰ ſcripture. ⁊ magis ſuos ꝯtrahere. ¶ Contra ſcd̓m modum obr̄ ſic. Ad hoc ꝙ fiat ſequunt̉ expoſitores ⁊ illi qͥ Aug. libēter ſecuti ſunt. iō poſitio motus alicuiꝰ corporis regularis ⁊ vniformis. nō ſolum reqͥri iſta ſecuriꝰ ⁊ vtilius eſt ſuſtinēda. Scd̓m hāc igit̉ poſitionem tur virtus motoris ſed etiā congrua diſpoſitio ex parte mobidd̓m eſt ꝙ ſcriptura ꝑ lucē illā quā dicit pͥmo eſſe factā. corpo lis ⁊ ex ꝑte ſpacij ergo ſi adhuc nō erat facta orbiū diſtinctio ralem lucē inſinuat. ⁊ ꝯcedende ſunt rōnes que illud ꝓbant. videt̉ ꝙ nulla fieret huius corporis reuolutio. ¶ Itē materia ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ primo ꝙ lux eſt ad decorē ⁊ ornatū celi. ex omni ꝑte ſua erat vniformis. ſi ergo motus eſt ꝑꝑ aliquam dd̓m ꝙ nō qualitercūqꝫ. ſꝫ ꝓut eſt in diſtinctione cōpleta ẜm diuerſitatē. vel in eo quo mouet̉. vel in eo circa quod mouet̉: numerū ⁊ ꝓprietatē corpoꝝ celeſtiū. ſtellaꝝ.ſ. ⁊ planetaꝝ. et hͦ videtur ꝙ lux nō moueret̉. ergo nō faciebat diē ⁊ noctem per nō fuit an̄ diē quartū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝯditio angelice na ſuū motū. ¶ Item materia illa ex omni parte erat eque illuīa ture dꝫ in. vj. diebus explicari. dd̓m ꝙ illud non opꝫ explicite bilis. ergo ſi lux illa vbicūqꝫ eſſet illuminabat quocūqꝫ mouedici. ſicut etiā nec de lapſu nature angelice in ſcriptura legit̉ retur. diē ꝯtinue faciebat. ergo nūqͣ faciebat mane ⁊ veſpere. hyſtorial̓r ſed magis allegorice. Et ratio huius eſt. qꝛ ſcriptu ¶ Itē ſi per ſuū motū faciebat diē ⁊ noctē. cū illa lux ante fue ra principal̓r intendit agere de oꝑibus reparatiōis hūane. ſirit ꝓducta ꝙͣ mota. fuit ꝓducta ante oēm diem. ergo nō erat cut dicit Hug. ⁊ ꝓpter illa vt meliꝰ explicent̉ agit de lapſu bo opus prime diei. Si tu dicas mihi ꝙ ſil̓ cepit eſſe. moueri ⁊ ilminis ⁊ ꝯditione nature hūane inſtitute. ⁊ rōne huiꝰ determiluminare. q̄ro vbi pͥmo incepit moueri. aut em̄ ex oriente. aut nat de his q̄ faciūt ad hoīs ꝯditionē ⁊ cōſeruationē. Et qꝛ in ex occidēte. aut ex aliqua alia ꝑte celi. Si ex oriēte. ergo vide ſcriptura agit̉ de lapſu nature angelice nec ēt in ea agit̉ de cō tur ꝙ p̓mo fecerit mane ⁊ poſtea veſperā. ⁊ hoc eſt ꝯͣ ſcripturā ditione angeli inſtituti. aliter poſſet dici ꝙ qꝛ ſcriptura trade q̄ dicit factū eſt veſpere ⁊ mane. Si ex occidēte. ergo videtur batur gēti rudi. q̄ verſabat̉ circa ſenſibilia. iō pͥmo in oꝑibus ꝙ lux cepit in occaſu qd̓ eſt incōueniens. Si in aliqͣ ꝑte alia vt vj. dierū ꝯditionē ſenſibiliū inſinuat nihilominꝰ tn̄ p̄bens viā in meridie. tunc vr̄ ꝙ dies ille nō habuit. xxiiij. boras qd̓ eſt ꝯͣ per hec ſenſibilia ad intelligēda ſpūalia. hoc eī fecit ad illa in expoſitores ⁊ ꝓpter hoc eſt q̄ſtio vbi lux illa ſit facta et qual̓r ſinuāda. vn̄ nō indocte ꝑ formationē lucis intelligi pōt forma diē ⁊ noctē faciebat. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut p̄tactū fuit in princi 14 tio nature ſpūalis. pͥncipalius tn̄ inſinuat̉ formatio corꝑalis. pio duplex eſt hic modus dicēdi. vnꝰ ẜm doctores grecos. vicꝫ ⁊ ſic pꝫ qual̓r ꝓceſſus ſcripture ꝙͣuis videat̉ eſſe vulgaris. tn̄ ē Bafiliū ⁊ Gre. ⁊ Dam̄. al̓r ẜm latinos. Dixerūt em̄ baſilius et n ſufficiēs ⁊ rōnalis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lux pͥncipaliꝰ cōuenit Dam̄. ꝙ lux illa emiſſione ⁊ ꝯtractione radioꝝ diem ⁊ noctē fa nature ſpūali. dd̓m eſt ꝙ verū eſt ꝙͣtū ad ꝓprietatē vocabuli. ciebat. hoc aūt dicebat eſſe in poteſtate ipſius lucis. nō ꝑ virnō eſt tn̄ verū ꝙͣtū ad vſum cōem. Noīata em̄ luce niſi determi tutem ꝓpriā. ſed per preceptionē diuinā. ⁊ huius ſil̓e legimus netur ꝑ antecedētia ⁊ ꝯn̄tia. lucē intelligimꝰ corporalē. ꝑ quā in ſcriptura Exod. x. Extendit moyſes manum in celū ⁊ facte tn̄ ꝑducimur ad intelligendū ſpūalē. qꝛ cognitio nr̄a incipit a ſunt tenebre horribiles in tota terra egypti tribus diebꝰ. Cō ꝝ ſenſu. ⁊ ſic docet diony. in li. de di. no. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lux ſtat em̄ ꝙ in illo triduo ſol erat in emiſperio terre noſtre habi corporalis eſt ad fomentū viuentiū ⁊ ſolatiū aīalium. dd̓m ꝙ tabilis. ⁊ in terra ieſſen. ⁊ ī alias habitabiles regiōes radios lux corporalis nō ſolūmō bꝫ iſtā vtilitatē. īmo etiā alias mulſue lucis emittebat. ⁊ a terra egypti radios ſue lucis ꝯtrahetas qͥ fortaſſe nos latent. quarū etiā vſum potuit tunc habere. bat. Sil̓e etiā forte factū eſt in paſſione dn̄i vbi ſol d̓r obſcura ſicut multe creature hn̄t virtutes ⁊ vtilitates quas nos ignotus fuiſſe. ⁊ hoc totū factū eſt nō natura ſed diuino precepto ⁊ ramus ⁊ tn̄ eas habere nō dubitamꝰ. Poſſet tn̄ dici ꝙ vſus eiꝰ per hūc modū intellexerūt doctores greci fuiſſe in illo primo fuit diē ⁊ noctē facere. nō ad aīalium illuſtrationē. ſed ad ditriduo. ⁊ ꝓpterea rōnes prius inducte de naturali ptāte ī nul uinoꝝ operū diſtinctionē. vnde ⁊ ſi tunc nō faceret ad illuſtra lo eos ledunt. Autoritates etiā ſacre ſcripture nō videntur cō tionē dūani feuſus: facit tn̄ nūc ex ip̄a diſtinctiōe ad illuſtratrarie. qꝛ diuiſio illa lucis a tenebris nō intelligitur ꝙͣtum ad tionē intellectus dū ex illa intellectus capit diſtinctionē diui ſitū localē. ſꝫ ꝙͣtū ad diſtinctionē formalē. ſicut diſtinguit̉ ha noꝝ operū. ¶ Ad illud qd̓ obr ꝙ ſuꝑfluum fuit facere ſolem. bitus a ſua priuatione. ⁊ qꝛ ab hoc babitu in priuationē ⁊ prodd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ ⁊ ſi lux illa ꝑfecte illuminaret ⁊ diē faceceſſus erat ⁊ regreſſus. ꝙͣtum ad regreſſuꝫ in habitu d̓r feciſſe ret ẜm ꝙ ſufficiebat ꝓ illo tꝑe ad dierū diſtinctionē placuit tn̄ mane. qd̓ quidē fiebat radioꝝ emiſſione. quātum ꝟo ad ꝓgreſ deo rebus ad maiorē ꝑfectionē eductis. vtpote ad ornatū luſum in priuationē d̓r feciſſe veſperā. qd̓ quidē fiebat radioruꝫ cem facere pleniorē. que etiā diē faceret clariorē. ⁊ ꝑꝑ hoc ex ꝯͣctione. ¶ Alius modus dicēdi ẜꝫ latinos doctores qui vr̄ eē ipſa ēt luce ſiue nube lucida ſolē fecit in maiori luīe ſicut dicerōnabilior eſt. qꝛ virtuti naturali poſſibilior. ſcꝫ ꝙ lux illa notur poſtea. Et ꝑ hoc pꝫ illd qd̓ obr̄ vltimo ſcꝫ ꝙ illa lux debuit ctem ⁊ diē faciebat ſuo motu. ſicut ſol ſua facit actione. Intelmanere dd̓m em̄ ꝙ verum eſt ꝙ manet ẜm formā ⁊ naturā: ſed ligit̉ em̄ lux illa facta fuiſſe vbi nūc eſt ſol. nā ex illa formatus non opꝫ ꝙ maneat ẜm illum ſtatū ẜm quē primo formata erat creditur eē ſol. ꝓducta aūt fuit ſuper eā partē ſupra quā nr̄m manet aūt in ſole qͥ ex ipſa formatus eſt. ſicut innuūt expoſitoeſt emiſperiū. ⁊ illud emiſperiū illuminādo fecit diem. ⁊ ꝓgre res. ⁊ melius patet ſuper litteram. diens ꝑuenit ad occaſuꝫ ⁊ fecit veſꝑe. ⁊ poſt deinde regrediēs Qual̓r illa lux faciebat diē ⁊ noctem. qͥ ad ortu fecit mane. vnde reſpectu vniꝰ ⁊ eiuſdē emiſperij noctē Queſtio. lj. Et dicit dam̄. ꝙ faciebat emiſſiōe ra⁊ diē faciebat ſucceſſiue. reſpectu ꝟo emiſperij noſtri ⁊ alteriꝰ dioꝝ ⁊ ꝯtractione. Ait em̄ ſic. In pͥmis tribus diebꝰ refluxo ⁊ ſil̓ faciebat diē ex vna ꝑte. ⁊ noctē ex obiectu illiꝰ nature dēſe ꝯͣcto luīe dn̄ico p̄cepto. dies ⁊ nox fiebat. Et baſiliꝰ in exam̄. q̄ erat in medio illiꝰ materie. q̄ ꝙͣuis nō eſſet adhuc in forma Tūc aūt nō ſolaris corꝑis motu. ſꝫ diffuſiōe pͥncipalis lumīs cōpleta erat tn̄ in illa ꝑte ita dēſata vt poſſet ꝓijcere vmbrā. ſi mō ſe ſubducētis. mō denuo reducētis. ẜm diuinā p̄ceptioneꝫ cut in ꝑte ſuꝑiori ꝓ ſua raritate ⁊ qͣdā ſubtilitate poterat ſuſci diē faciebat noxqꝫ reuertebat̉. Beda aūt ⁊ alij expoſitores la pere lucis influētiā. Et iō vtrūqꝫ eoꝝ inſinuās ſcptura d̓t diui tini dicūt ꝙ diē ⁊ noctē faciebat ſua reuolutōe ⁊ hͦ habitū fuit ſit deꝰ lucē a tenebris ꝙͣtū ad exn̄tiā lucis in vno emiſperio. et in autoritate priꝰ poſita q̄ inducit̉ in lr̄a occidēte luce paulatī tenebre in alio. ⁊ factū eſt veſpere ⁊ mane ꝙͣtū ad receſſuꝫ a no ⁊c. ¶ Cōtra primū dicēdi modū obr̄ ſic primo. ſcriptura dicit. ſtro emiſperio. ⁊ ꝙͣtum ad regreſſum. Hunc igit̉ modum tāqͣ

Secundi. Libri iut tur vtrum ſit forma ſubſtantialis vel accidentalis. probabiliorē ſuſtinēdo ad primū qd̓ obr̄ in ꝯtrariū ꝙ nō erat Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ oſtēdit̉ ꝙ lux ſit c ibi idoneitas ſpacij nec corꝑis per qd̓ fieret motus alicuiꝰ or( IUEIIIO..j. corpus. Augu. in lib. de lib. ar. ij. in cor bis. dd̓m ꝙ ſicut ſol in claritate illā lucē excedit. ita etiā ī moporibus lux primū locū tenet. ¶ Itē Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. tus regularitate ꝓpter orbiū diſtinctionē ⁊ cōplemētū ⁊ ſicut Aīa oēm corporeā materiā dignitate nature p̄cellit. ꝑ lucē tn̄ lux illa claritatē habebat ſufficiētē ꝓ illo ſtatu ſic ēt ſuꝑior ꝑs et aerē q̄ in mundo p̄cellentia ſunt corꝑa corpus adminiſtrat. materie. q̄ rarior erat ⁊ purior viā ſibi p̄bebat ad motū babilē ¶ Iteꝫ Aug. in epl̓a ad Uoluſian̄. iij. Hominū inqͥt iſte ſenſus ꝙͣuis nō eſſet in tāta ꝑfectione in quāta nūc eſt ether. ¶ Ad il eſt nihil niſi corꝑa valētium cogitare. ſiue iſta groſſiora videlꝫ lud qd̓ obr̄. ꝙ materia eſt ex oī ꝑte vniformis erat dd̓m ꝙ ex ſi humor aut humꝰ. ſiue ſubtiliora ſicut aer ⁊ lux: ſed tn̄ corpora. ex om̄i ꝑte eſſet influentiā lucis equal̓r nata ſuſcipere. illa tn̄ ¶ Itē hoc videt̉ rōne. In ſpiritibus ē reperire ſpm̄ qui eſt pu lux nō poterat vndiqꝫ illuminare. ſicut ⁊ ſol nō poteſt ⁊ iō cuꝫ re lux. ergo ſil̓r in corporalibus videtur ꝙ ſit reperire corpus ex vna ꝑte illuminabat̉. ex alia ꝑte erat obſcura. ⁊ qꝛ ad lumē qd̓ ſit pura lux. ergo ſimil̓t videtur ꝙ illud qd̓ eſt luminoſum vniformiter erat diſpoſita. cū nō poſſet ſimul illumīari oporte in corporibus ſit lux pura. ſed illud eſt corpus cū habeat extē bat illuminari ſucceſſiue. ⁊ ita oportebat fieri noctē ⁊ diē. Si ſi onem ſicut patꝫ in ſole. ergo videtur ꝙ lux ſit corpus. ¶ Itē tu q̄ris quare deꝰ nō fecit lucē ita ſufficientē ꝙ vndiqꝫ poſſet lux in ſole eſt in plena actualitate ⁊ poteſtate multiplicādi ſe. illuīare. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſic feciſſet. ꝑ illā lucē eſſet illuīatio. ſꝫ non ergo nō videtur ꝙ ſit permixta poſſibilitati materie. ꝯſtat au boraꝝ diſtinctio nec tꝑalis ſucceſſio. Diuīe aūt diſpoſitiōi pla tem ſolē eſſe corpus. ergo videt̉ ꝙ pura lux ſit corpus. ¶ Iteꝫ cuit mundū qͣſi carmē pulcherrimū quodā decurſu tꝑm venu nihil mouetur local̓r motu dimenſiuo ⁊ ſucceſſiuo niſi corpus iꝫ ſtare. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſꝑ illumīabat. gͦ ſemꝑ diē faciebat ſed lux illa q̄ pͥmo creata fuit ſuo motu faciebat diē ⁊ noctē. er dd̓m ꝙ nō ſequit̉. qꝛ nō q̄cūqꝫ illumīatio dies appellat̉. ſꝫ illu go erat corpus. ¶ Ad oppoſitū. dam̄. Lumē eſt qualitas natu minatio qͥ eſt in nr̄o emiſperio. q̄ magis dies dicebat̉ ꝙͣ illuīa ralis ipſiꝰ ignis: ſꝫ nulla qualitas eſt corpus. gͦ lux nō eſt cortio alteriꝰ emiſperij. nō ꝑꝑ illud qd̓ tūc erat ſolū. ſꝫ etiā ꝑꝑ id pus: ſꝫ qualitas corꝑis. ¶ Itē dicit ph̓us ꝙ forma eſt princi16 qd̓ futurū erat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ante fuit ꝓducta ꝙͣ mota tis. pium agēdi. ergo illud qd̓ maxime eſt principiū agēdi illd̓ ma dd̓m ꝙ in die naturali duo ſunt. vicꝫ claritas aerꝭ ſiue rei trāſ ſori xime eſt forma. ſꝫ lux inter cetera corꝑalia eſt maxime actiua. parētis. ⁊ ſucceſſio tꝑis. Claritatem aūt faciebat lux radioꝝ ergo vider̄ ꝙ ſit pure forma: ſed nullū corpus eſt pure forma. multitudine in ꝑte materie tranſꝑentis. ⁊ qꝛ lux ſil̓ ē ⁊ lucet et cū om̄e corpus ſit compoſitū. ergo lux nō eſt corpus. ¶ Item illumīat. ſil̓ cepit eē iſto mō dies cū luce. Succeſſionē āt tꝑis ſur Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. Lux eſt ſubtiliſſimū in corꝑe ⁊ ob hoc faciebat. vel ip̄a mutabilitas q̄ erat in materia informi an ꝓanime viciniſſimū. ſed qd̓ eſt viciniſſimū nobiliſſime forme. ilductionē lucis. vel ēt ipſa lux mota q̄ erat nubes lucida. ⁊ ita lud maxime participat rōnem forme. gͦ videt̉ ꝙ ip̄a lux ſit puvtroqꝫ mō ſucceſſio tꝑis vl̓ ſil̓ cū luce incipiebat vl̓ an̄. ⁊ illa ſuc re forma. ¶ Item nulli corpori opponit̉ aliqͥd priuatiue ẜm ꝙ ceſſio ad pͥmū diē ſpectabat. ⁊ iō qͦcūqꝫ mō dicat̉ dies. forma corpus eſt ſꝫ luci ẜm ꝙ lux eſt opponit̉ tenebra priuatiue ergo tio lucis eſt opꝰ pͥme diei. nō qꝛ p̓ma dies ip̄am lucē p̄ceſſerit. lux nō ē corpꝰ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ quidā nō attendētes nec interiꝰ t ſꝫ qꝛ ſil̓ incepit dies cū luce. Quāuis em̄ motꝰ ſequat̉ eē ẜm na iiij ꝯſiderātes ꝟba Aug. dixerūt lucē eſſe corpus ꝓ eo qd̓ poſuer̄t turā. tn̄ duratiōe pōt ſil̓ cū mobili inciꝑe. Et ſi q̄ras vbi inceniſia aliquod corpus pure eſſe lucē. ita ꝙ in eo nihil eſſet admixtuꝫ pit moueri. dico ꝙ vbi facta ē. ſꝫ de loco vbi facta eſt due ſunt ix ii de tenebroſitate materie. ſicut eſt corpus ſolare a quo cetera opiniones. ¶ Quidā em̄ dicūt ꝙ lux illa facta ē in meridie et corpora mūdi recipiunt illum inationē. Sed cū ſupra ꝓbatum rōnē huiꝰ aſſignāt duplicē. Unā qꝛ lux illa pͥmo faciebat veſpe ſit ꝙ nulla ſubſtātia per ſe exn̄s ſiue corꝑalis. ſiue ſpūalis ē pu re ⁊ poſtea mane. ſicut dicit ſcriptura. gͦ vr̄ ꝙ priꝰ tēderet ad oc re forma niſi ſolus deꝰ. ſatis planū eſt ꝙ nullum corpus pōt eē caſum ꝙͣ rediret ad ortū. Alia ē rō qꝛ dei ꝑfecta ſunt oꝑa. ⁊ iō pure forma cū etiā nullū corpus careat extēſione. ⁊ oīs extendiē ⁊ lucē fecit in ſua plenitudine. ⁊ ita ī meridie. ⁊ hͦ movr̄ ſen ſio fundetur ſupra naturā corporalē. nullū corpꝰ pōt eſſe ſine tire Beda ⁊ alijexpoſitores qͥ dicūt pͥmū diē a pͥma luce cepiſ1 materia. ⁊ iterū nullū pōt eſſe pure forma. ſi ergo lux formam ſe. Et ſi tu obijcias ꝙ tūc a pͥncipio diei vſqꝫ ad mane nō ſunt dicit. nō pōt eſſe lux ip̄m corpus. ſed aliqͥd corꝑis. ſi em̄ luxeſxxiiij. bore. rn̄dent ⁊ dicūt ꝙ ſex hore huiꝰ diei p̄ceſſerant ſucſet ip̄m corpus. cū lucis ſit ex ſeip̄a ſeip̄am multiplicare aliqd̓ 1 ceſſione tꝑis ꝑtranſeūte ꝑꝑ ipſiꝰ materie mutabilitatē. ⁊ poſtcorpus poſſet ſeip̄m multiplicare ex ſe fine appoſitiōe materie modū. vj. bora q̄ eſt in nuero ꝑfecta)facta eſt lux q̄ eſt corpꝰ aliunde. qd̓ eſt impoſſibile alicui creature. cū materia non ha fectū in ſui natura. in plena ⁊ ꝑfecta irradiatiōe vtpote ī mebeat educi niſi per creationē. Et iō aliter dd̓m ꝙ ſicut humorē i ridie. ⁊ cū eſſet tūc tp̄s eqͥnoxiale. vſqꝫ ad occaſuꝫ fuere. vj. bo calor dupl̓r accipiunt̉. Aliqn̄ em̄ dicunt ꝓprietates ſiue qualire. ⁊ poſtmodū vſqꝫ ad ortū ſeq̄ntis diei fuerūt. xij. ⁊ vj. p̄ceſiiu. tates corporee ſubſtātie. ſicut dicunt̉ humor ⁊ aqua ⁊ calor ipſerāt ante formationē lucis poſt creationē celi ⁊ terre ⁊ ita faſius ignis. Aliqn̄ nomināt ipſam ſubſtātiam ſub tali forma fictus eſt dies naturalis ꝑfectus ⁊ integer. ¶ Alia opīo ē ꝙ nō peet ſa cut dicit Aug. ꝙ humor ⁊ humus ſunt elemēta ⁊ ph̓i dicunt ꝙ fuerit mora tꝑis interiecta inter creationē ⁊ diſtinctionē. īmo calor eſt ſubſtātia quedā ſubtilis. Sic intelligēdū a parte lu ſtatim poſt creationē celi ⁊ terre ꝓduxit dn̄s lucē. ita ꝙ poſte cis. ꝙ lux pōt dici in abſtractione. ⁊ ſic nominat formā corꝑis rius natura. ſꝫ ſil̓ duratiōe ⁊ iſti dicūt ꝙ lux illa cepit in oriēte luminoſi per quā illud corpus hꝫ lucere ⁊ agere. ⁊ ſic di. Dam̄. ⁊ ſua reuolutōe ꝑfecta tendēdo ab eodē pūcto in idē fecit diē ꝙ eſt qualitas ignis. Aliqn̄ noīat in cōcretione ip̄am ſubſtannaturalē. ⁊ hoc vr̄ Hug. ſentire in li. de ſacra. Ait em̄ ꝙ nō fue tiam.ſ. luminoſam ⁊ ſic accipit̉ in illa diuiſione ſcꝫ ꝙ tres ſunt rit mora interiecta inter creationē ⁊ diſtinctiōis inchoationē ſpecies ignis.ſ. carbo. flāma ⁊ lux. Et per hunc moduꝫ loquit̉ īn q̄ incepit in lucis formatiōe. ⁊ illud vr̄ ſatis ꝓbabile ꝙ ibi cepe Aug. qn̄ dicit ꝙ lux tenet primū locū ī corporibꝰ. ⁊ ꝙ lux ⁊ aer rit lux illa in pͥmo die. vbi ꝯditus eſt ſol ī die. iiij. Credit̉ eī ſol ſunt corꝑa ſubtiliora. Uocat em̄ ibi lucē qd̓ nos vocamus igne iiij. die ꝯditꝰ fuiſſe in oriēte nō in meridie. ⁊ luna in occidēte. ſicut ex ꝟbis ipſiꝰ Augu. colligitur expreſſe. Et per hoc patent Et ſi tu obijcias ꝙ priꝰ deberet dicere factū eſt mane ⁊ veſpe. obiecta ad vtrāqꝫ partem. Nā autoritates ⁊ rōnes que dicunt dd̓m ꝙ ſicut dicit magr̄ in lr̄a mane dicit finē p̄cedētis noctis et ꝓbant lucē corpus nō eſſe ſꝫ qualitatē. accipiūt lucē in abſ⁊ ex hoc dicit quādā obſcuritatē ꝑꝑ hoc ꝙ nō tm̄ dicit diei ini tractione ſicut pꝫ. Autoritates ꝟo que ad oppoſituꝫ inducunt tium. īmo dicit noctis ꝯſummationē. Et qꝛ ī p̓ma lucis forma loquūtur de luce ꝓut accipit̉ ꝯcretiue. rōnes ꝟo que probant tione nō p̄ceſſerat nox. ſꝫ ſtatim lux incepit ẜm ſuā totā ptātē quod aliquod corpus ſit pure lux. nō ſunt cogētes. ¶ Ad illo: illumīare. iō d̓r dies illa cepiſſe a plena luce. adeo em̄ lucebat em̄ quod obr̄ de ſil̓itudine ſpiritualiū ⁊ corporaliū. non eſt fil̓e ibi vbi cepit ſicut ſi eēt in meridie. Iō nō d̓r feciſſe mane. quia quia lux ſpūalis cōis eſt creatori ⁊ creature ẜm analogiam. et nō p̄ceſſerat dies. ſꝫ pͥus veſꝑe qd̓ eſt finis diei. ⁊ poſtmodum quia creator pure actus eſt. ideo poteſt reperiri ī ſpūalibꝰ lux mane qd̓ eſt finis noctis. qꝛ pͥus fecit diē ⁊ poſtmodū noctem. in oīmoda actualitate ita ꝙ nihil habeat de poſſibilitate maEt tā hic modus dicēdi ꝙͣ p̄cedēs ſatis eſt ꝓbabilis nec faciterie. nec de tenebroſitate ignorātie. Corporalis ꝟo lux nō rele diſcernitur qͥs eoꝝ plus habeat veritatis. ⁊ iō quocūqꝫ iſto peritur niſi in creatura. que ad hoc vt per ſe exiſtat. indiget ſū irum modoꝝ dicat̉ nō eſt facienda magna vis. ſtētante a materia. ⁊ iō nō pōt inueniri lux pura ꝑ oīmoda ex¶Onſequēter querit̉ de eſſentia ⁊ qͥdditate lucis corcluſionē poſſibilitatis materie p̄t tn̄ inueniri pura lux ꝑ exclū poralis in ſe. Et circa hoc duo querunt̉. Primo q̄rit̉ ſionē opacitatis ⁊ tenebre. ⁊ ſic eſt ī ſole. ¶ Ad illud qd̓ obr ꝙn̄ a3 lvtrū lux ſit corpus vel forma corporis. Scd̓o querilux ſolis

I diſtinctio i lux ſolis eſſet ꝑmixta materie nō poſſet ſe multiplicare ꝑfecte tis locis. ⁊ ph̓i etiā principatū oꝑandi in corꝑibꝰ luci attribuDd̓m ꝙ pn̄tia materie nō tollit actualitatē forme maxīe qn̄ cor unt ideo lucē magis eſſe ſubſtātia ꝙͣ accidēs ſentire vidēt̉. Et pus multū hꝫ de ſpecie. ⁊ parū de materia. ⁊ qꝛ in ſole eſt abun iō eſt alia poſitio. ꝙ lux eſt forma ſubſtātialis corpoꝝ. ẜm cuiꝰ dantia lucis. ꝙͣuis ſit ibi materia. nō īpedit̉ ab actiōe ſua. Ea maiorē ⁊ minorē participationē corꝑa babēt verius ⁊ digniuſ aūt q̄ dicunt̉ habere lucē incorꝑatā nō bn̄t ꝑfectā ptātē multi eſſe in genere entiū. Un̄ ſicut nobiliſſimū corporū ſcilꝫ empyre plicādi ſe. nō qꝛ lux ſit ſolū ibi ī materia. ſꝫ qꝛ corꝑa illa multū um eſt precipue luminoſum. ita infimū vero ſcilꝫ terra eſt ma bn̄t de materia. ⁊ parū de ſpecie. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ lux pri xime opacū. in termedia vero ẜm ꝙ ſunt magis ⁊ minus nobimo creata mota fuit dimēſiue ⁊ ſucceſſiue. dd̓ꝫ ꝙ lux ibi vocat̉ liora participat plus ⁊ minꝰ. Et ꝙ oīa corꝑa naturā lucis par nubecula lucida. q̄ vere corpꝰ erat ⁊ illa nō fuit creata ꝓ eo ꝙ tidipāt hoc ſatis de plano oſtēdit̉. qꝛ vix eſt corpꝰ oꝑacū quin fuit ex p̄exiſtēte materia forma lucis. ſibi diuinitꝰ impreſſa vel ꝑ multā terſionē ⁊ politionē poſſit effici luminoſum ſicut pꝫ cū educta. Sic igit̉ ex predictis pꝫ. ꝙ lux ꝓprie ⁊ abſtracte loquē de cinere fit vitrū. ⁊ de terra carbunculus. Utraqꝫ autē haruꝫ do nō eſt corpus. ſed forma corporis. poſitionum magnoꝝ eſt. ⁊ quelibet valde ꝓbabilis. nec de faci Utrū lux ſit forma ſb̓alis vel accidēta6 ) li improbari pōt. Si autem interius cōſiderare velimus. que d TueINiO. lj. lis. Et ꝙ ſit forma ſb̓alis vr̄. Prior eſt iſtarum poſitionum ſit verior. inuenimus ꝙ vtraqꝫ haꝝ funda gn̄atio ſb̓e ꝙͣ accidēs. ſed lux īter omnes formas corꝑales deta fuit ſupra aliquod verum. Ueꝝ eſt enim ꝙ lux cum ſit forma ſcribit̉ prīo fuiſſe creata. gͦ non vr̄ accidēs. ſed ſb̓a aut illa oꝑa nobiliſſima inter corporalia. ſicut dicūt ph̓i ⁊ ſancti. ẜm cuius tio fuit inordinata. ¶ Ite forma ſb̓alis eſt nobilior ꝙͣ acciden participationē maiorē ⁊ minoreꝫ ſunt corpora magis ⁊ minus talis. ſꝫ lux eſt nobiliſſima forma corꝑaliū ſicut in multis locis entia eſt ſubſtātialis forma. Uerū eſt etiā ꝙ cū lux ſit ꝑ ſe ſenſi dicit aug. gͦ cū multe alie forme corꝑales ſint ſub̓e. vr̄ ꝙ lux ſit bilis. ſit etiā inſtrumentū oꝑandi ſit etiā augmentabilis ⁊ miforma ſb̓alis. ¶ Itē lux inter oīa corꝑalia maxīe aſſimilat̉ lunuibilis. ſalua forma ſubſtantiali. ꝙ ip̄a bꝫ formā nature accici eterne. ſicut on̄dit dyony. de di. no. ⁊ maxīe ī virtute ⁊ effica dentalis. ¶ Et ideo notandū eſt ad intelligentiā autoritatuꝫ cia. gͦ ſi hoc totū magis ꝯpetit forme ſb̓ali ꝙͣ accidentali. vr̄ ꝙ ⁊ rōnum. ꝙ ſicut lux incorꝑata eſt principiū coloris in ipſo cor lux nit ſb̓a. ¶ Itē nullū accidens eſt cā ſb̓e. ſed lux corꝑis cele pore terminato. qͥ quidē color eſt accidēs. ⁊ paſſibilis qualitaſ ſtis eſt principiū educēdi aīam vegetabileꝫ ⁊ ſenſibilē. q̄ ſunt ⁊ ſenſu ꝑcipit̉. ſic etiā lux in corꝑe luminoſo eſt principiū cuiuſ forme ſb̓ales. ergo vr̄ ꝙ lux ſit ſubſtātia. ¶ Itē nullū accidēs dam fulgoris. qui ad modum coloris eſt accidens. ⁊ mediante eſt ꝑ ſemetip̄m actiuum. cū nullum ſit ꝑ ſe exn̄s. gͦ ſicut ꝑ ſe nō quo luminoſum corpus a ſenſu apprebēdit̉. Et ẜm hoc duplici 27 eſt. ita etiā nec ꝑ ſe agit. ſed corpꝰ luminoſum inquātū lumino ter pōt lux accipi. Uno mō dicitur lux ipſa forma. que dat eſſe ſum. eſt ꝑ ſe actiuū. gͦ vr̄ ꝙ lux nō ſit ei accn̄s. ſed ſb̓alis forma corꝑi lucido. ⁊ a qua lluminoſum corpꝰ principaliter eſt actiuū ¶ Itē nullū accn̄s facit gradū ⁊ nobilitatē in rebꝰ ẜm differē ſicut a primo mouēte ⁊ regulāte. Alio mō dr̄ lux eſſe fulgor qui tias ſpecificas ꝓpter ſuijpſiꝰ ꝑticipationē maiorē ⁊ minorē. ſꝫ eſt circa corpus luminoſum. qui conſequit̉ exiſtentiaꝫ lucis in corꝑa mūdi ẜm ꝙ plꝰ ⁊ minꝰ ꝑticipāt de luce. ſunt magis ⁊ mitali materia. ⁊ qui etiā eſt ſenſus obiectum. ⁊ operis inſtrumē nus nobilia. quātū adeſſe ſb̓ale ⁊ ſpecie. ⁊ differētia. ſicut pꝫ re tum. ⁊ ſic eſt accidentale ꝯplemētum. Et ſic ptꝫ reſponſio ad q̄ſpiciēdo gradus in corꝑibꝰ mundi. gͦ impoſſibile eſt luceꝫ eſſe ſtionē propoſitam. etiam pro magna parte ptꝫ reſpōſio ad obaccidēs corꝑi luminoſo. ¶ Cōtra. Nihil ē de ꝯſtitutōe accn̄tis iecta. Rōnes em̄ oſtendentes lucem eſſe ſubſtantialē formā ꝓ niſi accn̄s. ſed lux eſt de ꝯſtōne coloris. cuꝫ color nō ſit aliud qͥ cedunt ẜm primam viaꝫ. ſicut ptꝫ intuenti. Rōnes aūt ad parlux incorꝑata. gͦ cū color ſit accidēs. lux eſt forma accidētalis tem oppoſitam procedūt via alia. exceptis quibuſdā ad quas ¶ Itē nihil eſt ꝑ ſe obiectū ſenſus niſi accidēs. qꝛ oē obiectur ſatis de facili reſpōderi pōt. ¶ Ad illud em̄ qd̓ obijcit̉ ꝙ lux ē ſenſus ponit̉ in tertia ſpecie qͣlitatis. ſꝫ lux ſeip̄a vr̄ ⁊ ꝑcipitur de ꝯpoſitione coloris dici poteſt ꝙ lux nō dicitur eſſe de com 48 ſenſu viſus. ⁊ eſt illud quo mediāte cetera ſentiunt̉. ſicut dicit poſitione coloris. tanꝙͣ principium intrinſecū ſed tanꝙͣ prinAug. ſuꝑ Gen̄. xij. ad lr̄am. gͦ lux eſt accn̄s. Ait em̄ aug. ſic. Uicipiū effectiuū. cū accidētia ſimplicia ſint. forma aūt ſubſtātia ſus agit pura luce īcorꝑata in ſubtiliſſimo aere. deīde lux mix lis bene pōt eſſe effectiuū principiuꝫ accidētis. ¶ Ad illud qd̓ 20 ta in aere caliginoſo. deinde cū corpulēto humore. deinde cum obijcit̉ ꝙ eſt forma ſenſibilis. Dicendū ꝙ hoc nō videtur rōne terrena craſſitudine. ⁊ ſic qͥnqꝫ ſenſus efficit. ¶ Itē qd̓ auget̉ ī ſue eſſentie. ſꝫ rōne fulgoris vel caloris cā inſeparabiliter conaliquo ſalua eius ſubſtātia et natura ip̄m eſt ſibi accidens. ſed comitantis. maxime vbi eſt vebemētia lucis. ¶ Ad illud quod 3o lux auget̉ in corporibus p̄cipue luminioſis. ſicut d̓r Eſaie. xxx obijcit̉. ꝙ augetur. Dicendum ꝙ augmentū illud attendit̉ rōErit lux lune ſicut lux ſolis. ⁊ lux ſolis ſeptēpliciter ⁊c. gͦ lux ne fulgoris non rōne lucis que eſt forma ſubſtātialis. ⁊ ſi rōne nō ē ſubſtātia. ſꝫ accidēs. cū ſubſtātia nō recipiat magis ⁊ miillius attenderetur. adhuc rō non valeret. qꝛ ꝙͣuis forma ſubnus. ¶ Itē ſicut ignis natural̓r lucet. ita ⁊ natural̓r calet. nec ſtantialis ẜm ſe non recipiat magis ⁊ minus. habet tamen inmaior eſt virtꝰ in ip̄o lucere ꝙͣ calere ſiue caleface̓. ſꝫ caliditas tendi ⁊ remitti ẜm eſſe ipſius in materia. ⁊ hoc maxime verum eſt qͣlitas accidētatis ipſiꝰ ignis. gͦ ⁊ luminoſitas. ¶ Itē ſi lux eſt in formis generalibus in quibꝰ magis conſiſtit cōitas ana in igne eſt forma ſb̓alis. aut gͦ vltima ⁊ ꝯpletiua. aut citra vlti logie ẜm magis ⁊ minus. ⁊ prius ac poſterius ꝙͣ vniuocatiōis. mā. Si eſt forma vltima ⁊ ꝯpletiua. gͦ nō vr̄ ꝙ ignis differat a ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ꝙ calor non eſt forma ſubſtātialis calidi. celeſti natura nec ꝙ aliqͣ luminoſa differāt ſpecifica differētia Dicendum ꝙ non eſt ſimile. qꝛ non eſt tante dignitatis ⁊ perfe Si ē forma citra vltimā. gͦ minꝰ ē forma ꝑfecta. ꝙͣ forma ignis ctionis forma caloris. ſicut forma lucis. Et hoc ptꝫ qꝛ forma lu ſpecifica cū forma vltimo ꝯpletiua ſit in re ꝑfectiſſima. gͦ nō vr̄ cis plus recedit a natura ꝯtrarietatis. corruptionis ⁊ alteraꝙ in igne lux ſit nobiliſſima forma. ſi gͦ in celo eſt forma vltima tionis. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ nō eſt forma vltima in igne. 32 vr̄ ꝙ digniora ſiue nobiliora ſint corꝑa elemētaria ꝙͣ celeſtia. dd̓m ꝙ ſi lux ponit̉ eſſe forma ſubſtātialis corpoꝝ ſpecie diuerqd̓ ſi falſum eſt. reſtat ⁊c. ¶ Itē in creaturis qͣlitas eſt īmedia ſorū. vtpote celi ⁊ ignis neutriꝰ eſt forma vltimo cōpletina. iō tū principiū actionis. Un̄ forma ſubſtātialis agit tāꝙͣ median ex hoc nō ꝯcludit̉ ꝙ natura elemētaris ſit nobilior celeſti. nec tibus ꝓprietatibꝰ accidentalibꝰ. ſed lux eſt immediatum prin ex hoc pōt etiā ꝯcludi ꝙ alia forma ſit nobilior forma lucis. ꝙͣ as cipium actionis. ergo vr̄ ꝙ lux ſit accidens. ¶ Rn̄. p̄notandū uis ſit vlterior. Forma em̄ lucis nō ponit̉ ī eodē corꝑe. cū alia eſt ꝙ in hac qōne ſapientes opinant̉ ꝯtraria ſapientibꝰ. Quiforma ſicut diſpoſitio imꝑfecta. que nata ſit ꝑfici ꝑ vltimā fordā em̄ dicere voluerūt ꝙ lux eſt accidēs corꝑi lumīoſo. ſicut ſa mā. ſed ponit̉ tāꝙͣ forma ⁊ natura oīs alterius corporalis forpientia ſiue ſciētia que eſt lux ſpūalis eſt accidēs ipſi aīe. ⁊ co me ꝯſeruatiua. ⁊ dans agēdi efficaciaꝫ. ⁊ ẜm quam attendit̉ cu lor eſt accidēs corꝑi termīato. ⁊ calor eſt accidēs corꝑi calido iuſlibet forme corꝑalis mēſura in dignitate ⁊ excellētia. ¶ Et Dixerūt em̄ ꝙ ſic ſe bꝫ corpꝰ luminoſuꝫ ad lucē. ſicut aīa ad co quod obijcit̉. ꝙ forma vltimo ꝯpletiua nobilior eſt. hoc verum gnitionē. ⁊ ſicut corpꝰ terminatū ad colorē ⁊ ſicut corpꝰ calidū eſt. vbi forma illa hꝫ compleri ⁊ ꝑfici per vltimam. Et ſpecialē ad calorē. qm̄ ꝑ ip̄am decorat̉. ꝓ ip̄am ſentit̉. ⁊ ꝑ ip̄am oꝑat̉. et ſcilicet vbi forma cōis habet perfici per vltimam ⁊ ſpecialem. iō ſi dicat̉ forma nobilis. hͦ nō ītelligit̉ ꝙͣtū ad eē primū. ſꝫ ꝙͣUel dicendum ꝙ hoc veritatem babet. vbivtraqꝫ forma.ſ. com tū ad eē ſcd̓ꝫ. ſicut ſcīa ⁊ gr̄a nobiliſſime forme ponūt̉. ꝙͣuis ac munis et vltima. eſt in ſuo potiſſimo eſſe. ſic autem lux non eſt 33 cidētia eē dicāt̉. Et ſic ꝓ magna ꝑte rōnes euadūt. Sꝫ qm̄ ſaniſi in celeſti corpore. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ ē immedia cra ſcriptura lucē īter ceteras formas pure corꝑaleſ ꝯmēdat ⁊ tum principium operandi. Dicendum ꝙ illud non cogit neceſ catholici tractatores. ſicut Dyo. in. iiij. de diui. no. ⁊ aug. ī mul ſario vt videt̉. Forma em̄ ſpeciales ꝑ ſe poſſe agere videt̉. Sꝫ b b

Secundi Libri a dijs ⁊ ſole. Et ſi tu obijcias eis. ꝙ vr̄ ꝙ ſubſtantia ſolis ⁊ alioꝝ qꝛ exēplum huiꝰ non de facili inuenit̉ in alijs. ꝙͣuis nō irratio luminariū iam eſſet pene conſumpta. dicūt ꝙ ſicut non cōſumi nabiliter credat̉ in forma lucis poſſibile eſſe. cū ſit maxīe acti tur ſubſtantia fontis ꝓ eo ꝙ ſicut fit emiſſio. ita fit etiā reſtanua. cōcedi pōt. ꝙ ꝙͣuis lux interiꝰ perficiēs ſit ſubſtātialis for ratio. ſicut dicūt ꝙ non cōſumit̉ ſb̓a ſolis ꝓ eo ꝙ ſicut exterius ma. tn̄ fulgor ille quo corpus illud inſtrumētaliter operat̉. ſen emittit lumē ſuū inferiꝰ. ſic virtute radioꝝ vapores ad ſe trahit titur. ⁊ decorat̉ ad naturā accidētis ſicut predictū eſt pertine ſuperiꝰ. ex quibꝰ reſt aurat̉. ſicut corpora alimēto. adeo vt nec re non indocte credi poteſt. deficiat nec decreſcat. ⁊ hͦ vr̄ ſenſiſſe. Seneca. Poſitio tn̄ iſta Onſequēter querit̉ de lucis effectu ⁊ irradiatiōe eſt contra philoſophiā. q̄ dicit corpora celeſtia oīno eſſe incorEt circa hoc duo q̄runt̉. Prīo querit̉ vtrū lumen ruptibilia. Scd̓a vero poſitio eſt. ꝙ lumē eſt corpꝰ. ⁊ ſil̓r radi qd̓ emittit̉ a corꝑe luminoſo. ſit corpus. an quali⁊ ꝓceſſus ipſoꝝ radioꝝ a ſole eſt. ſicut ramoꝝ a radice. maxīe ſi tas corꝑis? Scd̓o dato ꝙ ſit qualitas. eſt queſtio. I ita eſſet. ꝙ ſtatim radix poſſet ex ſe ꝓducere arborē adiuta divtrū ſit ſubſtantialis vel accidentalis. uina virtute. ſicut forte fuit in prīa rerū ꝯditiōe. ⁊ ſicut radix Circa quā ſic procedit̉ ⁊ oſtendit̉ primo ¶ nō diminueret̉ ſi ita ꝓduceret arborē. ⁊ tn̄ dicerent̉ ſemꝑ rami ueIIIO..j. ꝙ lumen qd̓ exit a corꝑe luminoſo ſit cor ab illa radice exire. nō qꝛ de nouo egrediant̉. ſꝫ qꝛ cū ſua origi pus. Omne qd̓ ꝑ ſe mouet̉ localiter ⁊ dimēſiue eſt corpus. ſed I ne ꝯtinuant̉. ſic dicūt ⁊ in ſolis radijs ſe hr̄e. Cū em̄ deꝰ ſolē tā radius ſiue lumen egrediens a ſole mouetur localiter. vtpote ꝙͣ originē ⁊ pͥncipiū lucis fecit. ſimul cū hͦ ramificationē radio ab oriente in occidentem. ergo tam̄ radiꝰ ꝙͣ lumen eſt corpus. rū ſibi dedit. ⁊ ita ſol ꝯtinue dicit̉ illos radios emittere. qꝛ illi ¶ Item nihil repercutitur ⁊ repellit̉ a corpore niſi corpus. im radij nūqͣ ſeꝑant̉ a ſua origīe. ſꝫ ſicut ſol mouet̉. ſic radij circū poſſibile em̄ eſt non corpus corpore moueri. ſed luminis ⁊ raferunt̉. nō noui generant̉. eoſdē em̄ radios quos emiſit a pͥnci dioꝝ fit repercuſſio ad corpus opacū. ergo tā lumen ꝙͣ radius pio ſuꝑ terrā. emittit ⁊ etiā nūc. Sꝫ eſto ꝙ ſol obſcuraret̉. ſicut eſt corpꝰ. ¶ Item impoſſibile eſt eſſe confractionē ⁊ interſeca4 in paſſiōe xp̄i credit̉ eſſe factū. Tunc vr̄ ꝙ oporteret extūc rationē niſi corpoꝝ. ſed ex repercuſſione luminis ad ſpeculū con dios renouari. ⁊ ita de nouo creari ſi corꝑa eſſent. Tertia poſi cauū ſit radioꝝ interſecatio ⁊ confractio. ergo videt̉ ꝙ tam lu tio eſt. ꝙ tā lumē ꝙͣ radiꝰ in medio corpꝰ eſt. ⁊ ꝓductio eiꝰ quā men ꝙͣ radiꝰ ſit corpꝰ. ¶ Item omnē qd̓ habet trinā dimenſiotū ad formā a ſole eſt. quātū vero ad materiā eſt a creatore. Di nem eſt corpꝰ. ſed lumen in medio habet trinam dimenſionem cūt em̄ ꝙ hͦ ſpectat ad ꝑfectionē vniuerſitatis. vt ſicut eſt aliqͣ qꝛ diffundit̉ ẜm oēm poſitionē. nec tm̄ eſt in ſuperficie. immo creatura q̄ quātū ad materiā ⁊ formā īmediate eſt a deo. vt an̄ eti ā penetrat aerē vſqꝫ ad profundum. ergo videt̉ ꝙ lumen in iſ gelꝰ. q̄dā aūt quātū ad formā eſt a deo īmediate. ⁊ quātum ad medio ſit corpꝰ. ¶ Itē eſto qꝛ ſol eſſet. ⁊ circa ip̄m eſſet ſpaciū materiā eſt a natura vt hō. ſic ⁊ tertiū genꝰ eſt qd̓ quātū ad for vacuū. cū ſol potens ſit ex virtute lucis. abſqꝫ adiutorio extrin mā ē a creatura ⁊ quātū ad materiā a deo. Sꝫ illud nō vr̄ ꝓba ſeco lumen ſuū diffundere. niſi habeat reſiſtēs. ⁊ in illo ſpacio bile. cū deꝰ nūꝙͣ creet materiā p̄ter formā aliquā. Licet aūt q̄vacuonullā habeat reſiſtentiā. ibidē lumen ſuū diffunderet. ſꝫ libet haꝝ triū poſitionū ſpāliter dicat aliqͥd īprobabile circa lumen illud nō eſſet in alio corꝑe ſuſtinēte. ergo vr̄ ꝙ eſſet ſub originē luminis ex lumine. oēs tn̄ cōiter īprobant̉ ꝑ hoc ꝙ diſtātia ꝑ ſe ens. ⁊ nō ſpūalis. hoc conſtat. ergo corꝑalis ¶ Iteꝫ ac cunt lumē in medio eſſe corpꝰ. Tū ꝓpter ipſiꝰ diffuſionē q̄ ſubi qd̓ pōt generare eorpus eſt corpꝰ. ſed lumen in medio diffuſuꝫ ta eſt. Tum etiā ꝓpter exiſtētiā cū aere q̄ imꝑmixta eſt. Tum pōt generare corpus.ſ. ignē per ſui multiplicationē ergo lumē etiā ꝓpter ipſiꝰ ꝓductionē. q̄ nec eſt ex materia. nec vnꝙͣſeꝑat̉ in medio eſt corpꝰ. ¶ Ad oppoſitū. Ph̓s in ſcd̓o de aīa. Lumen ab eiꝰ exn̄tia. īmo ſicut ꝯtinue eſt ita ꝯtinue gn̄at̉. vt dicit aug. nec eſt corpus. nec defluxus corporis. ¶ Iteꝫ hoc rōne videt̉ ꝙ lumen hꝫ ꝑmanentiā ꝑ cōtinuā ſolis influentiā. Et ideo eſt per ſuū oppoſitū. lumini em̄ opponit̉ tenebra principaliter. ſi quarta poſitio concors rōni ⁊ ph̓ie. ꝙ lumen ⁊ radiꝰ ſi noīet̉ il ergo priuatio nō eſt corꝑis ſed forme. lumen nō eſt corpus. ſed lud p̄ciſe qd̓ a luce bꝫ ortum. nec eſt corpꝰ. nec corporis deffux forma. ¶ Item hoc videt̉ per motū. nullū em̄ corpus mouet̉ ſicut rōnes ad hoc inducte on̄dūt. Si aūt dicat̉ radiꝰ aer illuile ſubito ẜm locū. ſed lux ſubito alterat. qꝛ ī īſtanti ab oriente ve minatꝰ ẜm dyametrū. ⁊ lumen aer illuminatꝰ ẜm profundū. ſic nit in occidens. ergo lumen non eſt corpꝰ. Si tu dicas. ꝙ non iſto modo radiꝰ ⁊ lumen poterit dici corpꝰ prout tn̄ proprie ac mouet̉ ſubito. ſed repente mouet̉. id eſt imperceptibiliter ī ali cipitur lumen ⁊ radiꝰ in medio corpꝰ non eſt. ¶ Ad illud ergoꝫ⁊ quo ſpacio. Tūc ſequit̉ ꝙ in maiori ſpacio poſſet ſentiri ſucceſqd̓ primo obijcit̉ ꝙ mouet̉ localiter. Dd̓m ꝙ ſicut videmꝰ in ſpe ſio. ſicut pꝫ in ſono. ergo ⁊c. ¶ Item nullū corpus velociꝰ mocie generata a colore. ꝙ dupl̓r mouet̉. ⁊ vnꝰ motꝰ eſt per diffuuetur ꝙͣ corpꝰ mobilis primi. pro eo ꝙ ille motꝰ eſt perfectiſſiſionē ꝓcedēdo a corꝑe obiecto vſqꝫ ad ſpeculū aliꝰ aūt motus mus oīm motuū. ⁊ ideo velociſſimꝰ. ſed lumen ab oriente in oc ẜm ꝙ videt̉ moueri. in ſpeculo ad motū corꝑis obiecti. ⁊ prius cidens multo citiꝰ mouet̉. ꝙͣ moueat̉ orbis primꝰ. qꝛ lux in īſtā non eſt motꝰ localis. ſed gn̄ationis. ſcd̓o vero motu nō mouet̉ ua ti. ⁊ illud ſaltē duodecim horis ſic. ergo lumen non eſt corpus. ꝑ ſe. ſed ꝑ accidēs. Sic intelligenduꝫ eſt in propoſito. ꝙ motꝰ ¶ Itē nullū corpus ſimul ⁊ ſemel mouet̉ ad oppoſitas partes luminis q̄ eſt ꝑ egreſſum ipſiꝰ a corpore lucido. nō eſt ꝓprie loſed lumen ſimul ⁊ ſemel mouet̉ ad partes oppoſitas. qꝛ diffun ci. mutatio. ſed magis luminis gn̄atio ⁊ diffuſio. ⁊ hoc pꝫ ex eo ditur ſurſum ⁊ deorſum. ante ⁊ retro. a dextris ⁊ a finiſtris. er ꝙ ſit ſubito in ſpacio quātūcunqꝫ magno. Motꝰ vero aliꝰ qͥ eſt go non pōt eſſe corpus. ¶ Itē impoſſibile eſt duo corpora imꝑ delationē ipſoꝝ radioꝝ ſuꝑ terrā cū ipſo ſole iſte eſt ſolum ꝑ permixta. ⁊ non ſeſe augmētantia eſſe ſimul. ſed lumen cū aere accidēs. ſicut mouet̉ virtꝰ ipſa ad motū ſui pͥncipij influentis. eſt impermixtū. ⁊ ip̄m aerē non augmētat. ⁊ tn̄ eſt ſimul. ergo ⁊ tn̄ virtus corpꝰ non eſt. Sic intelligendū eſt de lumine qd̓ ſe non eſt corpꝰ. Qd̓ aūt impoſſibile ſit duo corꝑa ſimul eſſe. ph̓s habet ad corpꝰ luminoſum ꝑ modū virtutis influxe. Un̄ dam̄. dicit. ⁊ ad hoc ſunt rationes q̄ pn̄t omittit ad pn̄s q̄ inducunt̉ dicimꝰ propter lumē qd̓ ex ipſo ꝓuenit lucem ignē ⁊ non poniin quarto. vbi agit̉ de penetrabilitate corꝑis glorioſi. ¶ Iteꝫ mus miniſteriale organū ignis eſſe. qd̓ ex ipſo eſt lumen virtu nullū corpus habet ſuū eſſe in fieri ꝯtinue ſed lumen ī aere ha temn vero magis naturalē. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ radij rebet ſuū eſſe in fieri cōtinue. qꝛ continue egredit̉ a ſole ſicut dipercutiunt̉ a corpore. Dd̓m ꝙ repercuſſio alicuiꝰ ab aliquo po cit̉ Aug. ergo impoſſibile eſt corpus eſſe. ¶ Item ſi lumen eſt teſt eſſe dupliciter. Quedam ex colliſione duoꝝ ſibi inuicē ob corpꝰ. aut eſt ex aliquo. aut eſt ex nihilo. Si ex nihilo. ergo eſt uiantiū ſicut pila repercutit̉ a pariete. Quedā ex ineptitudia creatore. ergo lumen eſt a ſolo deo. cuꝫ ipſiꝰ ſit creare. Si ex ne patiētis ad ſuſcipiendū virtutē agentis. ⁊ ſic repercutit̉ ra aliquo. quero ex quo. aut ex corꝑe a quo creat̉. aut ex corꝑe in dius a corpore etiā oꝑaco. Sol em̄ ſiue quodcunqꝫ aliud corp quo ſuſcipit̉. Cōſtat ꝙ non ex corpore in qd̓ ſuſcipit̉. qꝛ lumen luminoſum. habet virtutem diffundendi lumen vſqꝫ ad ſpaciū non producit̉ ex aere. tunc em̄ ibi poſſet manere recedente ſoaliqd̓ determinatū. cum ſit virtutis finite. ⁊ ꝙͣdiu ſe ꝓtendit il le. Si ex corpore a quo creat̉. ergo videt̉ ꝙ corpꝰ luminoſuꝫ in la virtus multipicat̉ lumen ſi ſuſceptibile ſit ydoneū. cuꝫ vero emiſſione luminis aliqͥd ꝑdat de ſua ſubſtātia ⁊ materia. ⁊ ita ante determinationē illiꝰ virtutis obuiat aliqd̓ corpus qd̓ non videt̉ ꝙ iam ſol deberet eſſe conſumptus. ¶ Rn̄. Dd̓m ad preeſt ydoneū ad eius ſuſceptionē. hocip̄o ꝙ lumen nō poterat ſe dictoꝝ intelligentiam eſt notandū. ꝙ circa hoc quattuor ſunt multiplicare in anteriꝰ multiplicat ſe retrorſum. nō ex virtute opiniones. Quidā em̄ voluerūt dicere. ꝙ tam lumen ꝙͣ radiꝰ corꝑis reſiſtentis. ſex ex virtute primi mouentis. vnde cum fil in medio corpus eſt. ⁊ egreſſus ipſoꝝ radioꝝ ab ipſo ſole eſt. ſi repercuſſio radij in aqua mota. mouet̉ radiꝰ. nō qꝛ aqua ſit pri cut egreſſus riuuloꝝ a fonte. Sicut em̄ a fonte procedūt riuumum mouens. ſed prima virtus radium ꝓducens. q̄ occaſiōe ti. qͥ ſunt corpora ⁊ eiuſdem nature cū fonte. ſic dicūt eſſe in ra accepta

ſ Siſtinctio C virtus radiuꝫ ꝓducēs. q̄ occaſiōe accepta ab aqua poterit raſe ⁊ abeſſe p̄ter ſubiecti corruptionē. ⁊ ita plenā rōnē accn̄tis diū reflecte̓. ⁊ occaſiōe accepta ab eodē pōt reflectionē variahꝫ lumē ī medio. nō tn̄ ꝑ ꝯparationē ad idē. Accidēs em̄ hꝫ cō re. ⁊ ita radiuꝫ mouere. Qd̓ em̄ dr̄ īpoſſibile eſt nō corpꝰ a corparari ad ſb̓am. ſicut ad ſubiectū ⁊ cāꝫ. lumē vero ⁊ ſi his duo pore repelli. dd̓ꝫ ꝙ ſi eſt aliqͥd ita nō corpꝰ ꝙ ſit ſpūs. hͦ eſt veꝝ bus modis habeat cōparari ad ſubſtantiā nō tn̄ ad eandē. qꝛ Si aūt eſt ita nō corpꝰ. qd̓ qͥdē indiget corꝑe deferēte. ſic abſad aerē cōparat̉ ſicut ad ſubiectum. qꝛ eſt in illo ad corpus lu qꝫ dubio repelli pōt. ſicut p̄dictū eſt ī lumine. ⁊ manifeſtū eſt ī minoſuꝫ ſicut eſt principiū. qꝛ eſt ab illo. Sꝫ qꝛ lumē ꝓut eſt in imagine q̄ relucet ī ſpeculo ꝓpter appoſitionē plūbi cuꝫ vitro medio exiſtēs hꝫ ſeip̄o ſentiri. ita ꝙ poſitū ſupra ſenſuꝫ ſenſum qd̓ eſt corpꝰ opacū. Si em̄ eſſet ſolūmō vitruꝫ ꝑ ſe qd̓ eſt corpꝰ facit. ⁊ iteruꝫ in eadē ꝑte medij hꝫ ſine ꝯfuſiōe multiplicari ẜꝫ ꝑuium trāſiret ſpēs ⁊ nō rediret ad oculuꝫ. ſicut pꝫ ſenſibileꝑ poſitionē Diony. Ideo eſt tertia poſitio ꝙ lumē in medio nec 37 experimētum. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ ſit interſecatio ⁊ ꝯfractio eſt ſb̓a nec accn̄s ꝓprie. qꝛ nō hꝫ ibi eſſe naturale ⁊ materie con radioꝝ. dd̓m ꝙ hoc dr̄ rōe aeris ꝯiuncti. qͥ ex virtute radioruꝫ cretū. ſꝫ ſpūale ⁊ abſtractū. Un̄ dicunt ꝙ ſicut ꝯparat̉ ſpecies ibi ꝯcurrētium. hꝫ ſubtiliari ⁊ moueri. ⁊ rōe illiꝰ dicunt̉ etiā ra coloris ī medio ad colorē exn̄tē in corꝑe obiecto. ſic lumē ī me dij ꝯfringi. dum ex multiplicatōe ẜm oppoſitas vias ꝑ ꝓgreſ dio ad lumē exiſtēs in corꝑe luminoſo. ſꝫ cū lumē ī medio non ſuꝫ ⁊ regreſſuꝫ fit q̄dā multiplicatio ⁊ aggregatio lumīs ⁊ ſub ſolū habeat oꝑationē ſpūalē ī aīa. ſꝫ etiā naturalē ī corꝑa natiliatio. aeris circa corpꝰ terſum ex qͣ ꝯtingit effectū calorē ra turalia. nō ſoluꝫ vr̄ eē ī aere ꝑ moduꝫ ſpūalē ſiue eſſe ibi ꝑ mo dij intēdi. ⁊ ignē ibidē ꝑ caloris intenſionē ex aere ſic ſubtilia duꝫ babitꝰ. ſꝫ etiā aliquo mō eē naturale. ⁊ ita vr̄ ꝙ illud nō ſuf to gn̄ari. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lumē bꝫ trinā dimēſionē in meficiat dicere. ꝙͣuis videat̉ eē valde veriſil̓e. Preterea intelligē dio. Dd̓m ꝙ dimēſionē pōt br̄e aliqͥd dupl̓r. Uel ex ſe. vel ex rō duꝫ eſt ꝙ oēs modi p̄dicti. aliqͥd veritatis in ſe ꝯtinēt. ⁊ ex oīne eiꝰ in quo eſt. Si ex ſe. ſic eſt corpꝰ. Si aliunde. non opꝫ. Si bus his elicit̉ vna veritas integra. qd̓ pꝫ ſic. Lumē em̄ ī medio em̄ bꝫ trinā dimēſionē albedo in ceruſa ⁊ niue. q̄ ſunt albe ītra dicit virtutē actiuā egrediētē a corꝑe luminoſo. ꝑ quā corpꝰ lu ⁊ extra. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ ſi circa ſolē eſſet vacuū ꝙ illumiminoſuꝫ agit ⁊ īprimit in hec inferiora. ⁊ hec eſt virtꝰ ſb̓alis ip̄i zs naret. dd̓m ꝙ lꝫ hoc alij dixerūt. tn̄ nō vr̄ veꝝ nec ꝓbabile. ph̓s corꝑi. Et de hac dicit Dam̄. ꝙ lumē qd̓ ē ex igne nō ē aliqͥd mi em̄ ꝯͣriū ſentit in. ij. de aīa. cum dicit ꝙ ꝑ vacuuꝫ nō eſt videre. niſteriale ipſius ignis vel accidētale. ſꝫ virtus. ei ꝯnaturalis ⁊ Et aug. ſil̓r in. xij. ꝯfeſ. in pͥncipio dicēs ſic. vbi lux eſſet ſi eſſet ꝯſb̓alis. ſicut pꝫ ī autoritate inducta in p̄cedēti ꝓbleumate. et niſi ſupereſſet eminēdo ⁊ illuſtrando. Ratio etiā eſt ꝯtra hoc. hec virtus nō eſt ſenſu ꝑceptibilis. nec ſolummodo oꝑat̉ in ſen quia cum lumen ſit forma corporalis. indiget medio deferente ſu viſus. ſꝫ etiā facit ad eductionē oīm ſenſuū in actuꝫ. ſicut di Et ſi tu q̄ras. qͥd īpediat. Dico ꝙ hoc nō eſt ꝓpter pn̄tiā īpediē cit aug. vij. ſuper Gen̄. ad lit. qd̓ babitū eſt in qͣdā autoritate tis. ſꝫ ꝓpter abſentiā adiutorij. ſicut ſi aliqͥs bn̄s magnā fameꝫ priꝰ inducta. Sic etiā dicunt ph̓i. ꝙ corpꝰ celeſte mediāte ſuo ⁊ carēs cibo. nō pōt comedere. nō qꝛ impediat̉. ſꝫ qꝛ nō adiulumine influit vſqꝫ ad ꝓfunduꝫ terre vbi mineralia corꝑa ge4o uat̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ lumē gn̄at corpꝰ. Dd̓m ꝙ lumē non nerari habēt. ⁊ ꝙͣtū ad hoc veruꝫ dicūt. qͥ dicunt ꝙ lume dicit agit ꝓpria virtute ſꝫ virtute corꝑis luminoſi corpꝰ aūt lumino ſb̓am accidētal̓r ad aerē ꝯparatā ſicut virtus agētis ad defeſum nō educit corpꝰ quātum ad materiā. ſed ſolūmō quātum rēs quodāmodo ꝯparat̉ accidētal̓r. Nō ſoluꝫ autē lumē dicit ad formā. ⁊ ideo cū lumen ſit illud per qd̓ agit non opꝫ lumen illā vim actiuā quā nō ꝑcipit ſenſus. ſꝫ etiā quādā qͣlitatē ſeneſſe corpus. ſed ſufficit ꝙ ſit forma corporalis. ſibilē qͣ ſenſus viſus efficit̉ ſentiēs iniactu. ⁊ illa eſt qͣlitas acci Utrum lumē ſit forma ſubſtātialis vel q dētalis in tertia ſpē qͣlitatis. ⁊ ẜm hoc dicit Auicē. in li. de ſufQueſtiO. lj. accidētalis. Et ꝙ ſit forma accidētali ficētia naturali. ꝙ lumē eſt affectio corꝑis habētis lucē cū ap vr̄. Qd̓ aduenit iā cōpleto ineſſe eſt accidentale. ſed lumen ad 11 poſitū fuerit illi.ſ. ꝑuiū. Et ſic verū dicebat illa ſcd̓a opinio ꝙͣ uenit aeri iam ꝯpleto ineſſe. ergo eſt accidentale. ¶ Itē quod dicebat lumē eſſe accn̄s. nō ſolum ꝑ ꝯparationē ad aerē ī quo adeſt ⁊ abeſt preter ſubiecti corruptionē eſt accidēs. lux abeſt recipit̉. ſꝫ etiā in cōparatiōe ad corpꝰ. a quo cauſat̉. qꝛ ab ipſo ⁊ adeſt p̄ter aeris corruptionē. qd̓ eſt ſubiectum eius. ergo ⁊c. orit̉. inquātum illud eſt fulgiduꝫ ⁊ hꝫ eſſe obiectū ſenſus. Se¶ Itē ſicut ſe habet colorad corpꝰ terminatuꝫ. ita ſe habet lu cundum aūt vtrāqꝫ naturaꝝ iſtaꝝ in lumine reꝑtaruꝫ. lumē ad men ad corpus tranſparens. ſed color eſt accidēs in corꝑe ter aerē ꝯparat̉. nō ſicut ad primū ſubiectū. ſꝫ ſicut ad deferēs. et minato. gͦ lumē eſt accidēs in corꝑe. trāſparēti. gͦ ⁊c. ¶ Iteꝫ ſi ad mediū ⁊ iō ꝑ ꝯparationē ad ip̄m aerem nō hꝫ modum exivnū oppoſitoꝝ in ſubiecto exiſtēs eſt accidēs. ⁊ reliquū eſt ac ſtendi naturaleꝫ. ſꝫ ꝑ modū babitꝰ nec eſt forma naturalis. ſed cidēs. ſed obnubilatio accidit ipſi aeri. ergo pari rōe ⁊ illumi potiꝰ ſil̓itudo eiꝰ.ſ. lucis ſunt ſpecies coloris ī medio nō eſt ꝓnatio. ¶ Cōtra. Impoſſibile eſt duo accidētia eiuſdē ſpeciei eſ prie color. ſꝫ vt color ſiue ſil̓itudo coloriſ. Maximā tn̄ hꝫ appro ſe in eodē ſubiecto. qꝛ accidēs numerat̉ ꝑ ſubiectuꝫ in quo eſt. xīationeꝫ ad illuꝫ. ⁊ adeo illi initit̉. vt nō īdigeat principio in ſed duo lumina ſicut dicit dyo. ſunt in eodē aeris medio. ergo trīſeco ex quo educat̉. Un̄ lumē in medio nō hꝫ principiū mate impoſſibile eſt lumē eſſe accus aeris. ¶ Itē accn̄s cū generat riale ex quo. ſꝫ potiꝰ originale a quo fluit ⁊ ad qd̓ etiā redit. cū ex ꝓprijs pͥncipijs ſubiecti hꝫ ortū ⁊ cū reſoluit̉. reſoluit̉ in ſuū in medio deſinit eſſe. ſicut dr̄ de ſil̓itudine. Et hoc mō dicit cō ſubiectū. ſꝫ lumē nec educit̉ ex aere. nec reſoluit̉ ī aerē. gͦ lumē mentator ſuꝑ. ij. de aīa. ꝙ lux eſt habitꝰ dyaphani. ⁊ ꝙ hoc eſt nō eſt accidēs aeris. ⁊ ꝯſtat ꝙ eſt ī aere. ergo ſi eiꝰ nō eſt acn̄s. in ip̄o ſicut ītentio ſiue ſpecies vl̓ ſil̓itudo. Et quātuꝫ ad hͦ veꝝ nulliꝰ eſt accidēs. ¶ Itē nullū accidēs trāſit a ſubiecto in ſub dicebat tertia opinio. Ex his igit̉ pꝫ ꝙ lumē in medio inquan iectū. ſꝫ radiꝰ mutat abvna ꝑte aeris ī aliā. ⁊ lumē ſil̓r. gͦ lumē tū dicit viā actiuā. dicit ſubſtātiā habētē modū accn̄tꝭ in quāaccn̄s eſſe nō pōt. ¶ Itē nullū accn̄s manet īmobile moto eo tuꝫ dicit qͣlitateꝫ ſenſibileꝫ dicit accn̄s. ſꝫ accn̄s illud relatum in quo eſt. ſꝫ radiꝰ manet immobilis moto aere. ggͦ radiꝰ accn̄s ad aereꝫ nō hꝫ plene rōneꝫ accn̄tis naturalis. ſꝫ ſil̓itudinis vl non eſt. Si tu dicas ꝙ hoc eſt ꝓpter hoc ꝙ lumen in medio hꝫ ītentiōis. q̄ eſt ibi nō ſicut in ſubiecto ſuſtinente. ſꝫ ſicut in deeſſe ſpūale ſicut ydolū. Obr̄ cōtra hoc. qꝛ radiꝰ ⁊ lumen hꝫ ibi ferēte. Ex bis patent rōnes ad vtrāqꝫ ꝑtē. ¶ Qꝛ em̄ obr̄. ꝙ ad oꝑationē naturalē ⁊ ē principiū oꝑatiōis naturalis. gͦ vr̄ ꝙ ſit uenit eſſe ī iā ꝯpleto. ⁊ recedit p̄ter ſubiecti corruptiōeꝫ. hͦ oſtē ⁊2 ibi natural̓r ⁊ ꝯcrete. nō ſpūal̓r ⁊ ab ſtracte. ¶ Rn̄. ad p̄dicto dit ꝙ hꝫ modū accn̄tis. ẜꝫ qd̓ eſt ī medio. ¶ Qꝛ vero obr̄. ꝙ ſe rū intelligentiā eſt notandū. ꝙ circa hoc triplex eſt modꝰ dicē bꝫ ad modū coloris ⁊ ē qͣlitas ſenſibilis. de lumine loqͥt̉. ẜꝫ ꝙ ī di. quoꝝ qͣlibet ſupponit lumē ī medio eſſe formā ſiue qualitaſe hꝫ naturā accn̄tis. Roes ꝟo ad oppoſitū q̄ ꝓbāt ꝙ nō ſit ac tē aliquā. Quidā em̄ dicunt ꝙ lumē in medio eſt ſb̓a. exiſtit tn̄ cidēs. qꝛ nō numerat̉ numeratiōe ſubiecti. qꝛ nō mouet̉ ad mo ī medio ꝑ modū accn̄tis. qꝛ nō ē ipſi aeri ſb̓alis ⁊ hͦ dicūt ꝓpt̓ tuꝫ aeris. qꝛ nō cauſat̉ ab aere. nec reſoluit̉ ī aereꝫ. ꝯcludunt hͦ ꝙ gn̄atio luminis a luce eſt ẜm viā vniuocatiōis. ⁊ iō cuꝫ lux ſoluꝫ ꝙ nō bꝫ ibi plene rōneꝫ accn̄tis naturalis. qd̓ ꝯparat̉ ad ſit forma ſb̓alis in ſuo fonte. dicunt lumē ſb̓am eſſe in medio. lꝫ illd̓ ī qͦ eſt ſicut ad ſubiectū ⁊ cām. ⁊ qd̓ etiā ſuſtinet̉ ⁊ depēdet modū eſſendi babeat accidētalē. maxīe cū luminis ⁊ lucis nō ab eo in qͦlē pͥncipal̓r ⁊ ei ꝯiungit̉ īſeꝑabili vīculo. hͦ autem nō videat̉ alia eſſentia eē. ſꝫ ſolūmodo differre videat̉ ꝑ moduꝫ eſ eſt ī ꝓpoſito. qꝛ lumen ꝙͣuis ſit ī aere cauſat̉ a corꝑe lumīoſo. ⁊ ſendi. ſiue ꝑ eſſe. Sꝫ qꝛ lumē ī medio ⁊ eſt illd̓ qd̓ potiſſime ſen ab illo pͥncipal̓r dependet nec eſt īaere ſic̄ ī ſuſtentāte. ſꝫ ſic̄ in tit̉ ⁊ facit alia ſentiri. iō ē ſcd̓a poſitio ꝙ lumē ī medio ē accn̄s deferente. ⁊ iō duratiōeꝫ ⁊ mutatiōeꝫ ⁊ numeratiōeꝫ potiꝰ renō em̄ cauſat̉ a corꝑe luminoſo. niſi inquātū fulgidū ē. ⁊ ita eſt cipit a lucido īfluente ꝙͣ ab aere ſuſcipiente. Et ob hͦ dicit Dio accn̄s ꝑ ꝯꝑationē ad principiū a quo. Dicunt ēt ꝙ ē accn̄s per ny. plura lumīa eſſe ī eodeꝫ medio īcōfuſa. ⁊ ꝯuelli ſiue ſeparaꝯparationē ad ſubiectuꝫ ī quo. qꝛ aduenit iā ꝯpleto ⁊ pōt adeſ ri abinuiceꝫ ẜꝫ abſentatiōeꝫ corpoꝝ illuminātiuꝫ. Diſtīctio em̄ bb ij

j Secundi ibri illa eſt ꝓpter cōtinuationē luminū cū ſua origine. a quo proce ſcipit ꝑegrinas īpreſſiōes. Dd̓ꝫ ad hoc. ꝙ nō vult dicere ꝙ aq dūt natural̓r. ⁊ in ꝟtute eiꝰ agūt ꝙͣuis in medio ſint quodāmo mō ꝑ ſubtiliationē caloris ꝑtrāſcāt celū ſydereū. qꝛ nūqͣꝫ illuc am do ſpūaliter ⁊ abſtracte. ⁊ ſic cetera circa hoc queſita iā patēt. aſcēderūt. ſed ꝑ ꝯꝑationem nature q̄ mō vſqꝫ ſuꝑaereꝫ eleuat De productione ſimplicium ⁊ inſenſi aquas. vult quaſi a minori arguere ꝙ diuina virtꝰ aquas ſupra di. xiij Diſtin. xiiij. buium continentium. firmamentū ſine nature p̄iudicio potuit ꝯſtituere. cū ī ſua prā Ixit qͣꝫ de te eſſet magis ⁊ magis cor 4 fiat firmapus ſubtiliare. tire videt̉. Utrū ꝟo noīe fir¶ Determinat celorū na mentuꝫ ⁊c. c ¶ Ideo em̄ fortaſ. ⁊c. Cō turam ẜm veritatem. a mamēti celū qd̓ excedit aerē tra. vr̄ iſta rō ita bene eſſe Supͣ egit an̄ ip̄e aer hic intelligat̉. idē Ixit qͣꝫ deꝰ. Z ad oppoſitū ſicut ad ꝓpoſi magr̄ de ꝓ I I augu. querit nec ſoluit. Ma fiat firmamē 16 tū. cuꝫ binariꝰ plꝰ accedat ductiōe iltūī medio aq̄ gis tn̄ approbare videt̉ celū ad vnitatem. ꝙͣ aliqͥs aliꝰlius forme q̄ eſt qua ſi gn̄a numerꝰ. Rn̄dendū eſt ad rū. ⁊ diuidat le principiū diſtīguēdi ceilld̓ hic accipi qd̓ ſpacia aerhoc ꝙ iſta rō mgr̄i eſt alle teras corporales formas. excedit. Aquas aūt q̄ ſuꝑ ilaqͣs ab aqͥs. C gorica. vera tn̄ eſt. Quam In hac parte agit de ꝓdu I. Diuiſitqꝫ alud celū ſunt dicit vaporal̓r uis em̄ binariꝰ inter nume ctiōe rerū quantū ad fortrahi. et leuiſſimis ſuſpendi qͥs que erāt ſub firmamento ros minus ab vnitate rece mas ſpeciales. Et qm̄ que guttꝭ. Sicut aer iſte nubiloab his q̄ erāt ſuꝑ firmamētū dat. prīo tn̄ hꝫ rōnē receſdā res ſunt ſimplices. q̄d ā ſus ī ſe ⁊ ꝓpter hoc ꝑ ip̄m ī ſus exalatōe terre aqͣs vapo mixte. ſiue q̄dā ſunt inſenſi Sciendū eſt ꝙ illius celi de telligit̉ diuiſio magis ꝙͣ ꝑ biles. q̄dā ſēſibiles. iō ꝑs ſcribitur hic creatio. ſicut ait ral̓r trahit. ⁊ ꝑ ſubtiles minu alios numeros. ⁊ receſſus iſta hꝫ duas. In prīa agit beda ſuꝑ gen̄. in qͦ fixa ſunt ſi tias ſuſpēdit. ⁊ poſt corpulē ab vnitate virtutis ⁊ ꝑfemagr̄ de ꝓductiōe ſimplidera. cui ſuppoſite ſunt aque tius cōglobatas pluuialiter ctiōis. Alia tn̄ ratio lr̄alis ciū ⁊ inſenſibiliū. In ſcd̓a Beda. refūdit. Si gͦ pōt aqua ſicut in aere ⁊ in terra. ⁊ ſuppoſite eſt. quā facit mgr̄ in hyſto vero de ꝓductōe mixtorū ꝙ celuꝫ rijs. qꝛ ſcd̓o die notatur fa videmus ad tātas minutias alie. de qͥbus d̓r. Qui tegis ⁊ ſenſibiliū. iufra diſt. xv. dr̄ crea cta eſſe diſtinctio aquaruꝫ Dixit etiā deꝰ ꝓducant aq̄ ꝑuenire vt ferat̉ vaporal̓r ſu aqͥs ſuꝑiora eiꝰ. In mediori. ab aqͥs. q̄ diſtinctio ⁊ ſi inpsͣ. ciij. reptile ⁊c̄. Et qm̄ corꝑa ſim per aerē aqͥs natural̓r leuiofirmamētū eſt.i. ſidereū celuꝫ choata fuerit in ſcd̓o die. De qua Picia ſiue inſenſibilia ſūt brē cur nō credamꝰ etiā ſuꝑ ilqd̓ de aqͥs factū eē credi pōt fuit tn̄ ꝯſummata in tertio in duplici dr̄ia. quedā em̄ mate lud leuius celū minutioribꝰ Criſtallinꝰ em̄ lapis cui macū dr̄. cōgregent̉ aque ī lo ria ſctm̄ ſunt continētia. q̄dā contē fra cum vnū. Et qꝛ diuīa viſio guttis ⁊ leuioribus īmanare gna ē firmitas ⁊ ꝑſpicuitas ta. ideo ꝑs prīa bꝫ duas. ſit celu ſignat approbationeꝫ poſt In prīa agit de ꝓductiōe vaporibꝰ. ſꝫ quoquo mō ibi de aqͥs factꝰ eſt. Si quē vero ꝑfectionem hinc eſt ꝙ ſcri ⁊ diſtinctiōe corꝑaliū quā ſint ibi eſſe non dubitamus. mouet. quō aque nature flui ptura tacuit ſcd̓o die vertū ad res cōtinētes. In ſe ☞ Tangit queſtioneꝫ de de ⁊ in ima labiles ſuꝑ celuꝫ bum videndi. cūda vero ꝙͣtū ad res con c figura celi. poſſint cōſiſtere. de deo ſcriD intelligentētas. ibi ſeqͥtur dixit de Quōgē fe ¶ Queri etiā ſolet cuiꝰ figu tiaꝫ huiꝰ ꝑtis ptū eē meminerit. Qui ligat pn̄t eſſe cōgregentur aq̄ ⁊c. ¶ Pri incidit hic qō re ſit celū. Sꝫ.ſ.ſ. ꝙͣuis autoſuꝑ celū maꝑs in qua.ſ. agit̉ de reaqͣs in nubibꝰ ſuis. Qui em̄ de celis. Et q̄ bus cōtinentibus vtpote res nr̄i ſciuerīt. ꝑ eos dicere ⁊ qͣles infra celuꝫ ligat aqͣs ad tp̄s I runt̉ hic tria. ſunt ille de celis ⁊ celoꝝ diſtinctōe noluit. uiſi qd̓ proſit ſaluti. vaporibꝰ nubiū retētas. pōt Primo q̄rit̉ de celis ꝙͣtuꝫ hꝫ qͣttuor ꝑtes. In prima aque ☞Querit de motu celi. d etiā ſuꝑ celi ſperā nō vapora ad naturā. Scd̓a q̄ſtio eſt determinat celoꝝ naturā. ¶ Querit̉ etiā ſi ſtet an̄ mo ali tenuitate. ſꝫ glaciali ſolidi de eis quātum ad figurā. In ſcd̓a tāgit queſtionem Tertia q̄ſtio eſt ꝙͣtum ad ueat̉ celū. Si moueat̉ inqͥūt de figura ibi. q̄ri etiā ſolet tate aqͣs ſuſpēdere ne labāt̉. motoris influentiā. Circa cuius figure. In tertia q̄quō eſt firmamentū? Si ſtat Quales aūt ⁊ ad qͥd cōdite primum q̄runt̉ duo. Prīo rit de motu. ibi. q̄rit̉ etiā ſi quō ī ea fixa ſidera circūeūt. ſint. ip̄e nouit qͥ ꝯdidit. Ecce it queritur de natura celi cri ſtet aut moueat̉. In qͣrta Sꝫ firmamētū dici pōt nō ꝓ oſtenſum eſt his ꝟbis qd̓ ce xeuus ſtallini. Secūdo de natuvero remouet quādā dubi Quare pter ſtationē. ſꝫ ꝓpt̓ firmita lū factū ſit.ſ. illud in qͦ ſunt fi ra celi firmamenti. tationē. ibi. poſt hec q̄ri ſo dicatur tē vl̓ terminū aqͣrū ītrāſgreſxa ſidera.i. qd̓ excedit aerē. ⁊ let quare ⁊c. Oēs he ꝑtes firmaq Queſtio.i. remanent indiuiſe p̄ter pri ſibilē. Si aūt ſtat. nihil impe de qua materia.ſ. de aqͥs et mentu Utrū criſtallinum celū ſit mam. que diuidit̉ in duas dit moueri ⁊ circūire ſidera. quales ſint aq̄ q̄ ſuꝑ illud ce de natura aq̄. Et ꝙ ſic viIn prima determīat natu ☞ Remouet dubitatōeꝫ lū ſunt.ſ. vt glacies ſolidate. detur ꝑ autoritatē ſcriptu rā celorū ẜm veritateꝫ. In T qͣre tacuit ſcriptura ī oꝑe ſe¶ Determinat celorum re Gen. j. Fiat firmamen ſcd̓a ẜm quorūdam opinio tum in medio aquarum. ⁊ cūde diei qd̓ ī alijs dixit. e naturam ẜm quorūdam opinem. ibi. Quidā vero celū diuidat aquas ab aquis. ⁊c. Et ſic breuiter tria inqͥ nionem qui putant celum il¶ Poſt hͦ q̄ri ſolet qͣre hic q̄ aūt ſola diuiſione diſtin rit magr̄ in hac ꝑte. celorū nō eſt dictū ſicut ī aliorū die lud eſſe ignee nature quibꝰ gunt̉ ſunt eiuſdeꝫ nature. naturā figuram ⁊ motum. rum oꝑibus vidit deꝰ ꝙ eſſꝫ conſentit Augu. b ergo ea q̄ ſunt ſuper firma a ¶ Glaciali ſoliditate a bonū. Sacr̄m aliqd̓ hic com mentū. ⁊ q̄ ſub firmamen¶ Quidā vero celū qd̓ exce quas ſuſpēdere ⁊c̄. Cōtra. to ſunt eiuſdē nature. Si cmēdatur. Ideo em̄ fortaſſis dit aerꝭ ſpacia ignee nature Ex hoc vr̄ ſuppone̓. ꝙ aq̄ tu dicas ꝙ firmamentum ille ſint de ſe pōderoſe. ⁊ ꝙ non eſt hic dictuꝫ. quod tn̄ ſi dicūt aſſerētes ſuꝑ aerē puꝝ ibi vocat̉ nō celū ſydereuꝫ ibi teneant̉ ꝑ violentiā ſocut in alijs factum eſt. qꝛ biignē eē qͥ d̓r eē celū. de qͦ igne ſꝫ aer obuiat textꝰ ſequēs Aug. ſu liditatis. qd̓ eſt cōtra ordi narius principium alteritaſidera ⁊ lumīaria facta eē cōvbi dr̄. ꝙ ſtelle poſite ſunt ꝑ gen̄. nem vniuerſitatis. Dd̓m ꝙ ī firmamēto. Obuiat etiā tis eſt ⁊ ſignum diuiſionis. iectant. Quibꝰ augu. cōſenad hoc ꝙ aquas illas com illud qd̓ ſcribitur Dauiel̓. parat ſoliditati. nō ꝓpter iij. Benedicite aque q̄ ſuꝑ celos ſunt dn̄o. ⁊ poſtea ſubdit̉. Be grauitatem. ſed propter continuitatem ⁊ ſtabilitatem. qꝛ non nedicite ſol ⁊ luna dn̄o. ergo aque ille ſunt ſuꝑ ſolē ⁊ lunaꝫ. Si ſtuunt. nec refluunt. nec deorſum deſcendunt. tu dicas aquas illas eſſe ſpirituales. obuiat illud qd̓ dicitur ī b ¶ Super illud leuius celum minutioribꝰ guttis ⁊c. Cōtra. pſal. Extendens celum ſicut pelleꝫ. qui tegis aquis ſuperiora Si hoc verum eſt. videtur firmamentū poroſum eſſe cū per ileius. ſed celū extēſum eſt corporale. ergo aque q̄ tangunt ſunt lud poſſint gutte aque emanare. Ur̄ ēt illud eē alterabile. ſi ſu corporales.

Diſtinctio l corporales. ¶ Itē hoc videt̉ autoritate doctoꝝ. aug. ſuꝑ Gen̄firmamētū eleuate. tūc noīe firmamēti intelligit̉ aer. ⁊ vtrūqꝫ ad lr̄am loquēs de aqͥs qͣlitercūqꝫ ſint ibi. ibi eſſe eas nō dubi borum dictoꝝ eliciunt ex verbis Aug. Primuꝫ ex hoc qd̓ dicit tamꝰ. maior eſt em̄ huiꝰ ſcripture autoritas. ꝙͣ oīs humani īge xiij. confeſ. ꝙ ille aque ſint immortales. Scd̓m vero ex hoc qd̓ nij ꝑſpicacitas. Si tu dicas ꝙ ſint ibi aq̄. ſꝫ tn̄ nō materiales. dicit ſuper Gen̄. ad litteram. ꝙ hoc pōt intelligi de aquis que ſed ſpūales. Contra hoc dicit Bafiliꝰ. aquā illā intelligamus ſuſpendunt̉ in nubibus. Sed iſtā poſitionē improbat Baſiliꝰ aquā eſſe verā. gͦ er̄ ꝙ vere aque ille bn̄t ſpēm ⁊ naturam aque in exame. reprobat etiā ipſe textus. qui dicit ſtellas eſſe poſiQd̓ ſi tu dicas ꝙ formā hn̄t aque. ſed tn̄ nō ꝓprietates. Cōtra tas in firmamēto per qd̓ firmamētum dixerat ſupra aquas ab hoc eſt verbū Bede. qd̓ adducit magr̄ in lr̄a. qͥ infra celū ligat aquis diuiſap. ſi ergo firmamētum illud eſt celum ſydereuꝫ. ⁊ aquas ad tp̄s vaporibꝰ nubiū retētas. pōt etiā ſupra celi ſphe oque ille ſunt materiales. poſitio p̄dicta nullo modo vr̄ poſſe ram nō vaporabili tenuitatē. ſꝫ glaciali ſoliditate aquas ſuſpē ſtare. Et ideo alij innitentes textui ſacre ſcripture ẜm ꝙ vr̄ ſo dere ne labant̉. ¶ Itē rōe vr̄. ordo partiū in mycrocoſmo ſiue nare dixerunt ꝙ aliqd̓ celū ſurſuꝫ eſt aquee nature. qd̓ diuina in minori mundo. rn̄det ordini partiū in maiori mundo. ſꝫ hic diſpoſitio ſurſum poſuit ad refrigerādū ardorē etheris. Et ad videmꝰ in natura corꝑis humani ꝙ ſupra cor qd̓ eſt calidum ⁊ oēs rationes ad oppoſitū rn̄dent ꝑ hoc ꝙ deus in ordinatiōe ignee nature ponit̉ cerebrū qd̓ eſt frigidū ⁊ aquee nature. gͦ ⁊ mundi plus conſiderat finis vtilitatem ꝙͣ forme qualitatem. ⁊ in maiori mundo ſupra ſolē ⁊ alia corꝑa calefaciētiaſ erit pone ideo ſicut in minori mundo poſuit cerebrū ſurſum ad calorem re naturā aqueā. ¶ Iteꝫ aqua de ſui natura eſt ꝑſpicua. ⁊ ꝑ l̓ cordis mitigandum. ſic ſupra celū ſydereuꝫ poſuit celū aqueū aꝑta ad ſuſceptioneꝫ luminis. gͦ cōformis eſt nature celeſti. gͦ ⁊ ibidē aque ille quieſcunt ⁊ ſuſtentant̉. vel a ſua ſoliditate. ſi aꝑta eſt vt de ea aqua poſſit aliqd̓ celū fieri. gͦ ſi aliqd̓ celuꝫ bꝫ cut videtur Beda dicere. vel ſua ſubtilitate. vel etiā dei virtu fieri ex aqua cū nullū ſit infra firmamētū. celū aqueū vr̄ ꝙ ſit te qͥ ſic ordinauit. Sed qꝛ credendū eſt opificem ſummū corpo ſupra fimamētum. ¶ Item ꝙ illud ſit poſſibile vr̄ ꝑ rōnē quā ra mundi optimo ordine ordinaſſe. non ſolū videtur ꝙ in ordi facit aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. Aqua ꝑ ſui ſubtiliationē pōt elenando conſiderauerit finis vtilitatē. ſed etiā ꝑfectionis digni uari vt ſit ſupra aerē gͦ maiori ſubtiliatōe poterit ampliꝰ eleua tatē. ideo non videtur verū elementuꝫ aque ſuper firmamentū ri. gͦ ſi oē corpꝰ diuiſibile eſt in infinitū ſi aſſit pōtētia diuiden collocaſſe. cuꝫ per naturā ſit minus nobile. Et ideo eſt tercius tis. poterit aqua tm̄ diuidi ⁊ ſubtiliari. ꝙ ſupra firmamētū na modus dicendi ꝙ ſupra firmamentuꝫ ſicut dicit ſcriptura ſunt 3 tural̓r poterit ꝯſiſtere. ⁊ ſi hoc. gͦ eſt aliqd̓ celum aqueum eſſe. aque que tn̄ non habent naturā ⁊ ſpēm aque elementi. cenſent̓ ¶ Itē illud eſt naturale vnicuiqꝫ qd̓ creator ei indidit a prīa tn̄ aque noīe. propter conuenientiaꝫ in aliqua proprietate. Un̄ ꝯſtone. gͦ ſi in prīa diuiſiōe aquaꝝ q̄dā poſite ſunt ſupra firma notandū eſt. ꝙ aqua iſta tres babet proprietates. habet em̄ ꝑmentum. quedam ſub firmamento. ita naturale eſt illis eſſe ſu ſpicuitatē. habet frigiditatē. habet nihilominus grauitatem. pra firmamētū. ſicut iſtis eſſe infra firmamētuꝫ. gͦ ſicut entibꝰ Quantuꝫ ad naturā perſpicuitatis. be aque ⁊ ille conueniunt ſupra firmamētuꝫ ſtultū eſſet dubitare. vtrū aque poſſint eſſe ī eo ꝙ habent naturā receptiuā luminis. ⁊ quodāmodo retenti fra firmamētū. ſic nobis entibꝰ infra firmamētū ſtultū eſt cre nam. ſicut experimento patet in aliquibus lapidibus. qͥ de no dere eſſe incōueniēs ſupra firmamētū eſſe celū aqueuꝫ. ¶ Ad cte nō vident̉ ꝑ ſe. niſi ponant̉ in aqua. Quātū aūt ad naturā oppoſitū arguit̉ ſic. prīo autoritate aug. xiij. ꝯfeſ. Sūt alie aqͣ grauitatis ſimpl̓r differunt. ille em̄ aque nullo modo ſunt gra q̄ ſupra firmamētū ſunt īmortales. ⁊ ab oī corruptōe ſecrete. gͦ ues. nec appetunt eſſe deorſum. Quantū vero ad naturā frigi vr̄ ꝙ celū aqueū nō ſit de natura iſtiꝰ aque. ¶ Itē corpus bn̄s ditatis. partim cōueniunt. partim differunt. Cōueniunt em̄ in i ſpēꝫ aque ꝑ naturā. eſt pōderoſum. gͦ ſi aliqd̓ celū eſt aquee na hoc ꝙ vtreqꝫ ſunt frigide effectiue. differunt aūt in hoc. ꝙ iſte ture. illud eſt pōderoſum. ſed pōderoſum nō opꝫ collocari niſi ſunt frigide formal̓r. ille vero minime. Et ẜm hoc pꝫ. ꝙ nomen deorſuꝫ ꝑ naturā. gͦ vr̄ ꝙ inordinatū ſit ponere ꝙ aliqd̓ ſit celū aq̄ tripliciter accipit̉ in primaria rerū diſtinctione. Aliqn̄ pro ī aqueum. qd̓ ſit ſurſum. ¶ Itē corꝑa mundi ordinant̉ ẜm maio formi materia. vt ibi. Spūs dn̄i ferebat̉ ⁊c. Aliqn̄ pro natura k rē nobilitatē ⁊ minorē. ⁊ corpꝰ qd̓ nobiliꝰ eſt. ſuꝑiꝰ locat̉. gͦ ſi aqͣ tranſparenti ⁊ luminis retētiua. vt ibi. Fiat firmamētū in me minꝰ nobilis eſt. ꝙͣ firmamētū. gͦ nunꝙͣ locāda eſt ſupra firma dio aquaꝝ. Aliqn̄ pro ip̄o elemēto aqueo. vt ibi. Cōgregent̉ aq̄ mentū. ¶ Itē corꝑa mundi ordinant̉ ſub ⁊ ſupra. ẜm maiorem in locū vnū. ⁊ ſic pꝫ ꝙ ſuꝑ firmamentū vere ſunt aq̄. ſicut dicit ſubtilitate ⁊ minorē. ⁊ ẜm maiorē raritatē ⁊ minorē. ſꝫ aer ſubſcriptura. ⁊ autoritates ſanctoꝝ. qꝛ illud intēdunt perſuadere tilior eſt ꝙͣ aqͣ ⁊ rarior. ⁊ ſil̓r ignis. gͦ nunꝙͣ aqͣ adeo poterit raPatet etiā ꝙ nō ſunt ibi aque elementa res. ſiue eiuſdē nature retieri vt ſit ſubtilior aere ⁊ igne. gͦ nūꝙͣ vr̄ ꝙ poſſit ꝯueniēter cuius ſunt aque iſte. nec quātum ad corruptibilitatē. nec quā ſupra ignē ⁊ aerē collocari. ¶ Ite habētiū eandē naturā ideꝫ tum ad grauitatē. nec quantū ad ignobilitatē. nec quantuꝫ ad eſt locꝰ. qꝛ em̄ eadē eſt natura glebe. ⁊ totiꝰ terre. idē eſt locus groſſitie. nec quantū ad tranſfundendi poſſibilitate. ſicut oſtē glebe ⁊ totiꝰ terre. gͦ ideꝫ eſt locus huius aq̄ ⁊ totiꝰ aq̄. ergo ſi dunt rōes ad oppoſitū adducte. Hāc aūt viā tertiā ſatis ſuſti aliqͣ aqua naturaliter eſt iuxta terrā. ergo ⁊ oīs aqua. ergo vinere poſſumꝰ ꝓbabil̓r. cū nihil videat̉ ſibi obuiare. Hoc aūt p̄ detur ꝙ nullum ſit celum aqueū. Si tu dicas ꝙ non eſt qͣrēda cipue attendendū eſt. nec in incerta materia aliqͥd certitudina hic ratio nature. qꝛ hoc fit virtute diuine potentie. Hanc rn̄ſio liter aſſerat̉. meliꝰ eſt em̄ pie dubitare ꝙͣ aliqͥd temerarie diffi nem refutat Aug. ſuper Gen̄. ad litterā inquiēs. nec quiſꝙͣ dinire. ¶ Ad illud vero qd̓ vlterius q̄ritur.ſ. quare noīe aquarū cat hec oīpotentia dei fieri. qualiter em̄ deus naturas fecerit cenſeatur celuꝫ illud. cū non ſit de natura aqͣ iam patet rn̄ſio. q̄ritur: nunqͥd vt de bis per miraculū ſue potentie operetur. Hoc em̄ dictum eſt propter cōuenientiā. non ſolū in perſpicui ¶ Item q̄ro. ad qͥd poſite ſunt ibi aque. Si ad refrigeranduꝫ tate. ſed etiā in frigiditate. ſed in perſpicuitate formal̓r. in fri calorē igneum. qd̓ quidē videt̉ propter hoc ꝙ ſaturnus qͥ ſupre giditate effectiue. Et ſi tu obijcias. ꝙ firmamentū cōuenit ſil̓r mus eſt inter planetas ⁊ velociſſime mouet̉. ⁊ ita ex motu dein ꝑſpicuitate. arguis ab inſufficienti. Preterea nō ꝯuenit eo bet eſſe calidior. tn̄ frigidiſſimꝰ eſt. ⁊ hoc non niſi ꝓpter aquas modo firmamentū cū aqua in ꝑſpicuitate. ẜm quē modū celuꝫ illas. vt videt̉. Obijcitur contra hoc. qꝛ ſi aque ille pn̄t infrigi aqueum credit̉ conuenire. Aque em̄ baben̄t ꝑſpicuitatem que dare calorē ſolis ⁊ alioꝝ corporum. ergo eadeꝫ ratione pn̄t ab nō tantūmodo eſt luminis ſuſceptiua. ſicut ꝑſpicuū aeris. ſed eis calefieri. ergo ⁊ conſumi. ⁊ ita aliqn̄ totaliter corrūperent̓ etiam quodammodo retentiua. ſicut per experientiā oſtendit̉ qd̓ eſt incōueniens. Querit̉ ergo cuiꝰ nature ſunt ille aque. ⁊ ꝓ cum metallum aliqd̓ ponit̉ in fundo vaſis in tenebris. ſuꝑfuſa quanto celū illud dicat̉ aqueū. ſi em̄ propter naturā ꝑſpicuita aqua liquida videbit̉ ſub luce retenta ab aqua. Sic etiā dicū tis. tunc oē celum debet dici aqueum. ¶ Rn̄. ad predictorum tur probari rubini. qui ꝑ ſe non lucent de nocte. Conuenit etiā intelligentiā eſt notandum. ꝙ in bacqueſtione propter diuerſi cum aqua in frigiditate. ſed effectiue ſicut dicit Baſilius. nec tatem poſitionū ⁊ debilitatē rationum. vix poteſt aliqͥd certū tn̄ ex hoc videt̉. ꝙ poſſit calefieri vel conſumi. Sed poteſt effe dici. ſed ex quadā proprietate ⁊ coniectura ex diuerſis poſitio ctus eius reprimi ſicut nec ſol ꝙͣuis calefaciat. babet formanibus pōt eligi vna quedā ſobria. q̄ inter fidem ⁊ rationem in liter infrigidari. ſed ſolūmodo ꝑ frigiditatem ei oppoſitā pocedat quaſi quadā media via. Propter qd̓ notanduꝫ eſt. ꝙ ali teſt effectus eius reprimi. ⁊ ſic patent omnia queſita circa illi qui ſequentes viā rationis ⁊ mundane ph̓ie. dixerunt ꝙ ſupra celi aquei naturam. firmamentum qd̓ eſt celum ſydereum. nulle ſunt aque corpora ij De natura firmamēti. ⁊ eſt q̄ſtio. vtruꝫ q les. ⁊ ſcriptura ſacra intelligi debet de aqͥs ſpūalibꝰ. Qd̓ ſi ali ueIIiO. I. nt̄ eiuſdē nature cū igne elemento. Et I cubi in ſcriptura legat̉ de iſtis aquis materialibꝰ ꝙ ſint ſupra ꝙ ſic videt̉. primo per autoritatem ſcripture. que nullam facit bb ii

ꝯecundi Libri ter. is em̄ ſolꝰ motꝰ eſt ſimplex qͥ caret ꝯͣrietate ⁊ in hͦ verū dimentionē de ꝓductōe ignis. ergo ſi ip̄e ſupremū eſt ⁊ nobiliſſi xerunt. ⁊ ſctīs vt p̄dictū eſt nō cōtradixerunt. vn̄ rōues on̄dē mū elemētū. eiꝰ ꝓductio nō debuit p̄termitti. ꝓpterea vr̄ ꝙ ſal tes ꝙ firmamētum ⁊ ignis elemētum nō ſint eiuſdē nature. cō tē intelligat̉ noīe celi. ¶ Itē hoc vr̄ autoritate Aug. qͥ ſuꝑ Ge cedēde ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ ſcriptura nō facit men ne. ad lr̄aꝫ. ⁊ in li. de ci. dei. dicit tm̄ qͣttuor corꝑa eē mūdi.ſ. hu tionē de igne. Dd̓m ꝙ ſil̓r nō facit mētionē de aere. in ſeꝑatōe mor ⁊ humꝰ. aer ⁊ lux. ſi gͦ firmamētū eſt aliqd̓ de corꝑibꝰ mun aūt aquaꝝ a terra ītelligēda eſt diſtinctio elemētoꝝ facta fuiſ di. ⁊ non eſt terra. nec aqua. nec aer. gͦ eſt ignis. ¶ Itē Hugo ſe. ſicut infra meliꝰ patebit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Hugo. pꝫ rn̄ de ſancto victore. exponēs illud. In pͥncipio creauit deꝰ celuꝫ ſio. Ideo em̄ celuꝫ cōprehēditur ſub igne. ꝓpter ꝯformē lucis ⁊ terrā. Dicit circa pͥncipium libri de ſacra nāqꝫ cerra erat ip̄m ꝑticipationē. Un̄ ſicut dictum eſt ſupra. ꝙ celuꝫ cryſtallinuꝫ cē terre elemētū. ⁊ celū erat leuis ⁊ mobilis circūfuſio reliquolū ſeri pōt noīe aq̄. qꝛ aliquā ꝓprietate eiꝰ ī ſe hꝫ. ſic ⁊ in ꝓpoſitoī triuꝫ. q̄ in circuitu medio iacētis terre ſuſpēſa ferebat̉. ⁊ illud telligi pōt. Triplex em̄ eſt ignis ꝓprietas. ſicut dictuꝫ eſt. sͣ. de opꝰ oīm corpoꝝ ſiue celeſtiū ſiue terreſtriū formādoꝝ materiā aqua. vna lumīoſitas. altera caliditas ⁊ tertia leuitas. ꝑ quaꝫ ꝯtinebat. ex hoc vr̄ ꝙ firmamētuꝫ ſit de natura alicuiꝰ elemēti mouetur motu qͥ eſt ſurſum. In ꝓprietate prīa ignīs ⁊ fij ma¶ Itē hoc vr̄ rōne. tm̄ quattuor ſunt qͣlitates prime. ergo vr̄ꝙ mētum ꝯueniunt. In tertia ignis ⁊ firmamētum ſimpl̓r diffetm̄ quattuor dn̄t eſſe corꝑa. q̄ ſunt de ꝯſtōne mundi primaria. runt. ī media vero ꝑtim differunt. ꝑtim ꝯueniunt. Cōueniunt ergo vel firmamētum eſt corpꝰ mixtū. vel eſt de natura alicui vtiqꝫ in hͦ. ꝙ tā ignis ꝙͣ firmamētuꝫ eſt caliduꝫ effectiue. Diffe quattuor elemētoꝝ. ſed nō eſt mixtum. nec de natura trium ele runt vero in hͦ. ꝙ ignis eſt calidꝰ formal̓r. firmamētuꝫ vero mi mentoruꝫ inferioꝝ. ergo eſt de natura ignis. ¶ Itē triplex eſt nime. ſi em̄ br̄et caliditatē informātē. haberet vtiqꝫ ꝯrietateꝫ. ſpēs ignis.ſ. ignis carbo ignis lux. ignis flāma. ſed natura fir ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ tm̄ qͣttuor ſunt prīe q̄litates. Dd̓m ꝙ veꝝ mamēti eſt vt natura lucis. ergo vr̄ contineri ſub tertia ſpecie o eſt de qͣlitatibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis ẜm ꝯͣrietatē. ⁊ ideo nō ſequit̉ ignis. ¶ Itē caliditas ineſt igni in ſummo. ergo ſi aliqͥd maxi ꝙ oīa corꝑa q̄ ſunt in prīa ꝯſtōne mundi. habeāt aliquaꝫ illaꝝ me calefacit. illud habet naturā ignis. ſed corꝑa celeſtia maxi qualitatum. ſꝫ ſolūmo illa q̄ bn̄t ꝯͣrietatē. Ad ꝯſtōnē aūt munme calefacūt inferiora. ſicut pꝫ in ſole. ergo bn̄t igneā naturaꝫ di. nō ſolum hec corꝑa reqͥrunt̉. ſꝫ etiā aliud qd̓ ſit ſupra hec. ſi ¶ Ad oppoſitū eſt autoritas ph̓i in li. de celo ⁊ mundo. qͥ p̄ter cut priꝰ on̄ſum eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ lux eſt ſpēs ignis. dd̓ꝫ ˡº hec quattuor corꝑa ponit eſſe corpus. v. ¶ Itē hocip̄m ratiōe ꝙ nō q̄cunqꝫ lux eſt ſpēs ignis. ſꝫ illa q̄ eſt ī materia trāſmuta on̄dit̉ corruptibile ⁊ incorruptibile ꝑ natura nō bn̄t eandē for bili ⁊ hec eſt q̄ hꝫ caliditate annexā informantē eādē materiaꝫ mam cōpletiuā. ſed firmamētum natural̓r eſt incorruptibile. inſ bmōi nō eſt lux corꝑis quinti. ꝙͣuis aliquo mō ſit iſti ꝯformis ignis elementum natural̓r corrūpitur. ergo nō ſunt eiuſdē na ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ corpꝰ quintuꝫ calefacit. Rn̄det̉. ꝙ corpꝰⁿ ture. ¶ Itē corpoꝝ bn̄tium diuerſos motꝰ naturales. diuerſe 11 quītum nō calefacit ꝑ naturā caliditatis quā in ſe habeat. ſed ſunt nature. ſed firmamētum ⁊ ignis hn̄t diuerſos motꝰ natuꝑ vim luminis. ⁊ hͦ apparet cū ex ꝯcurſu ⁊ reflectione radiorū rales. qꝛ ignis natural̓r mouet̉ motu recto. firmamētuꝫ moue circa ſpeculū cōcauū gn̄at̉ ignis. Et ſi obijcias. ꝙ nihil dat al tur natural̓r motu orbiculari. gͦ ignis ⁊ firmamētum ſunt alte iib teri qd̓ nō bꝫ. ergo ſi celū nō: habeat in ſe naturā igneā. nō marius ⁊ alteriꝰ nature. Si tu dicas ꝙ ille motꝰ nō eſt naturalis gis generabit ignē. ꝙͣ aerē. Rn̄det̉ ꝙ illud babet inſtantiaꝫ in firmamēto. Obijcit̉ cōtra hoc. qꝛ ſi aliqͥs motꝰ ineſt alicui coriid gn̄atione equiuoca. ſicut pꝫ qn̄ aliqͥd calefacit a motu. ſic ⁊ ī ꝓ pori nō naturalis eſt reꝑire aliqd̓ corpꝰ cui ſit naturalis. ergo poſito intelligitur eſſe. Et ſi tu dicas. quare magis gn̄at igneꝫ ſi hoc eſſet verū. tunc eſſet ponere aliqd̓ corpꝰ cui magis cōueꝙͣ aerē. cum nō habeat cum ipſo ꝯformitatē in forma. Dd̓m. ꝙ niret moueri orbiculariter ꝙͣ firmamēto. qd̓ falſuꝫ ē. ¶ Itē ſi ⁊ ſi non habeat cōformitatē in forma vltima. tn̄ ignis maxime firmamētū eēt ignee nature. gͦ natural̓r inflāmaret corꝑa ſibi i accedit ad eiꝰ naturā. Preterea cum aliqͥd hꝫ poteſtatē educē ꝓxima cū i git̉ ſit maxīe quātitatis vr̄ ꝙ ſtatī totū aerē abſor151 di multa q̄ ſunt in potentia in materia. eſto ꝙ ſit ad illa indiffe beret. Si tu dicas ꝙ a deo reprimit̉ hoc nō videt̉. qꝛ conditor rens. magis educit qd̓ nobiliꝰ eſt. Natura eniꝫ ſemꝑ deſiderat nature ſic res quas cōdidit adminiſtrat. ſicut dicit Augu. vij. qd̓ meliꝰ eſt. ⁊ ideo cum ignis ſit nobilior. magis educit ignem de ci. dei vt eas agere ꝓprios motus finat. Preterea. ſi hoc ve Sed adhuc manet q̄ſtio. ſi corpora celeſtia calefaciunt ꝑ natu rum eſſet. tūc mūdus nō ſubſiſteret natural̓r. ſed miraculoſe. ram luminis. vn̄ eſt hoc ꝙ luna humectat ⁊ īfrigidat. ſed de hͦ ¶ Itē nobilius eſt corpus qd̓ nō hꝫ cōtrarietatē. ꝙͣ corpꝰ qd̓ fortaſſis aliqͥd dicetur infra. Ad pn̄s aūt tm̄ ſufficiat. ꝙ gn̄atio hꝫ ꝯtrarietatē. ergo ſi ponere eſt corꝑa bn̄tia ꝯtrarietatē. erit caloris a corꝑe celeſti in his inferioribꝰ. vel eſt ꝓpter radioruꝫ ponere corpꝰ a cōtrarietate īmune. ſꝫ hoc nō eſt niſi corpꝰ celeaggregationē ⁊ intenſionē ex qua ſubtiliatur aer ſuſcipiēs ilſte. ergo firmamētū nō hꝫ ꝯtrariū. Sed ignis elemētū hꝫ ꝯtra luminationē. vel eſt ab aliqua virtute diuinitꝰ ei data a prima riū. ergo nō erit de natura eiꝰ. ¶ Itē ſi aliqͣ diuerſa reducant̉ ſui conditiōe totā ſpēm conſequente. ſicut ponitur in adaman ad cōcordiā ꝑ aliqd̓ videt̉ ꝙ illud nō habeat naturā alicuiꝰ iltis virtute. q̄ ⁊ ſi non faciat corpora celeſtia formaliter calida. lorū. ſꝫ ꝙ potēs ſit ſuꝑ oīa. ſed firmamētū ſua influentia facit qꝛ ſua materia nō eſt ad formā contrarietatis apta. influēs tn̄ elementa ꝯtraria ꝯcurrere ad corꝑa mixta. gͦ nō eſt de natura in hec inferiora. inflammat ea. cum ſint tranſmutabilia ꝓpter alicuiꝰ elemēti. ¶ Rn̄. hic notādū eſt. ꝙ in huiꝰ qōnis determi diſpoſitionem repertam in materia. natiōe vident̉ ſctī ⁊ expoſitores ſacre ſcripture ꝯͣdicere ph̓is. Onſequenter q̄ritur de celis quantū ad Cōiter em̄ ph̓i p̄ter qͣttuor elemēta poſuerūt eſſentiā quintam ſfiguram. Et circa hoc q̄runtur duo. Pri quā dixerūt eſſe corpꝰ incorruptibile ⁊ eleuatū a ꝯͣrietate. ⁊ ꝑ mo q̄ritur. vtrum celi habeant figura or hoc eſſe p̓ncipiū ꝯciliatiuū ⁊ ꝯſeruatiuū. Sancti vero nō vide bicularem. Secundo queritur vtruꝫ batur ponere niſi ſolūmō qͣttuor corꝑa ⁊ ſentire vident̉ naturam beant dextrum ⁊ ſiniſtrum. firmamēti eē igneā. ſed cū recta rō ſatis euidēter ꝑſuadeat fir Quod habeant or mamētū eſſe alteriꝰ nature ꝙͣ ſit aliqd̓ elemētū. Tu ꝓpter mo¶ QueſtiO. j. dicularē figuram tū qͥ nō latet ſenſus nr̄os. tum etiā ꝓpter effectꝰ varios. tū etiā vr̄. Et prīo experiētia ſenſus. Nā in quā ꝓpter vniuerſi ꝑfectionē. nō abſurde credi pōt ph̓os ī hac ꝑte cunqꝫ partē terre vel aq̄ qͥs eat. celū ſemꝑ vr̄ equaliter diſtare veꝝ ſenſiſſe ⁊ doctores veritatis ab eis in ſenſu nō diſcrepaſſe a terra. hoc aūt non eſſet. niſi haberet orbicularē figurā. gͦ ⁊c. ꝙͣuis vocetenꝰ videant̉ ꝯͣire. Sicut em̄ pꝫ ex verbis Aug. ī pl̓i ¶ Itē videmꝰ ſenſibil̓r moueri circulariter. ſꝫ motꝰ circularis bus locis ip̄e Aug. elemētū ignis denomīat a ꝑfectiōe lucis. non cōpetit niſi figure orbiculari. ergo celuꝫ eſt orbicularis fi naturales em̄ ph̓i maxīe ignē notificāt ꝑ ꝓprietatē caliditatis gure. ¶ Itē ſimpliciſſimo corpori ſimpliciſſima debetur figu⁊ qm̄ natura lucis reꝑit̉ ⁊ in corꝑe qͥnto. ⁊ in igne elemēto. ideo ra. ſed celū eſt ſimpliciſſimū inter corpora cū ſit ſubtiliſſimum ip̄m firmamētū ⁊ ignē dixit Aug. corpꝰ vniꝰ nature eē. nō inꝙͣ ergo ſimpliciſſima debet habere figurā. ſed hec eſt figura cirvniꝰ. qꝛ habeāt vnā formā ſpēi ſpecialiſſime. ſꝫ qꝛ naturā lucis cularis. ergo ⁊c. ¶ Itē ei corꝑi qd̓ eſt maxime cōtētiuū debet̉ ꝑticipāt ẜm quādā rōnē analogie. qꝛ vero illud corpꝰ.ſ. firmafigura capaciſſima. ſed celū eſt ꝯtētiuū oīm ſicut dicit Dam̄. ⁊ mētū ſubleuatū eſt a natura ꝯͣrietatis. ⁊ lucē ꝑticipat ī quadā figura orbicularis eſt capaciſſima ſicut manifeſte ꝯuincit rō ⁊ puritate. ignis vero naturā hꝫ ꝯͣrietatis. hinc ē ꝙ ph̓i dixerūt ſenſus. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē corꝑi ꝑfectiſſimo debet̉ ꝑfectiſſima figura ignē ⁊ firmamētū alteriꝰ ⁊ alteriꝰ eſſe nature. In cuiꝰ teſtimo ſed celū eſt ꝑfectiſſimū oīꝫ ⁊ figura orbicularis eſt ꝑfectiſſima niū adducūt ꝙ ignis. qꝛ ꝯͣriat̉ terre. mouet̉ directe motu ꝯͣrio oīm figuraꝝ. ſicut ꝓbat̉ in alia ſcīa. maxīe cū in ea reꝑiat̉ ꝑfeſcꝫ ſurſum. celū vero qꝛ cōtrarietatē nō hꝫ mouetur orbiculari ctio ſernarij

I Diſtinctio I ctio ſenarij ſexies em̄ tm̄ re ꝑit̉ in circūferētia. quātū eſt a cirſtia. ¶ Cōtra. Sicut dicit ph̓s in. ij. de celo ⁊ mūdo. in plātis cūferētia ad cētrū. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē corꝑi velociſſimo debet̉ figura nec eſt dextra. nec ſiniſtra. ſꝫ multomagis plante accedunt ad maxīe ad motū ydonea. ſed celū eſt velociſſimuꝫ corpꝰ. figura diſtinctionē organizationis. ꝙͣ celū. ergo vr̄ ꝙ celū nō habeat aūt maxīe apta ad motū eſt orbicularis. gͦ ⁊c. ¶ Ad oppoſituꝫ dextrum ⁊ finiſtrū. ¶ Itē dextrum ⁊ finiſtrū cauſant̉ innobis arguit̉ prīo. ꝑ illud psͣ. Extēdēs celū ſicut pellē. alia trāſlatio vt dicit ꝯmentator ſuꝑ librū de celo ⁊ mundo. a qͣlitatibꝰ actiſicut camera gͦ videt̉ ꝙ celū ſe babeat ꝑ modū tētorij. ⁊ ita vi uis ⁊ paſſiuis.ſ. ab abundātia caloris naturalis ꝓcedēte a cor eſſe figure ſemicircularis. ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ in vniuerſo nihil de. ⁊ ſpirituum plꝰ vigētium ī ꝑte dextra ꝙͣ finiſtra. ſi igit̉ hoc eſt ſuꝑfluū. ſꝫ oīa facta ſunt ꝓpter hoīem. gͦ nihil ponēdū eſt. nō eſt reꝑire ī celeſti natura. vr̄ ⁊c. ¶ Itē dextrum ⁊ ſiniſtrū p̄ qd̓ nō valeat ad hoīs vſuꝫ. ſꝫ ſi celū eſſet ſemicircularis figure ſupponūt ſurſuꝫ ⁊ deorſum. ſicut latitudo p̄ſupponit lōgitudi ſufficeret ad tegēdā terrā inbabitatā ab hoībus. gͦ vr̄ ꝙ ſuper nē ⁊ hꝫ ſecū annexa ante ⁊ retro. ī celo aūt nō eſt ponere ſurſuꝫ ſſuat aliꝰ ſemicirculus. ¶ Itē celi ſūt ſolidiſſimi firmati. ſicut ⁊ deorſum. cū hec ſint ꝯtraria. nō eſt etiā ponere ante ⁊ retro. d̓r in Iob ⁊ hͦ innuit ip̄ꝫ nomē octaue ſphere q̄ d̓r firmamētū. gͦ cum ante dicat̉. vbi eſt ſenſus ſicut dicit ph̓s. gͦ vr̄ ꝙ nō ſit ibi maxīe cōpetit eis figura. ẜm quā maxīe ſtabiliunt̉. hec aūt ma dextrum ⁊ finiſtrū. ¶ Itē nihil qd̓ habet extra ſe principiuꝫ ⁊ gis eſt ſemicircularꝭ ꝙͣ circularis. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſi celū eſt figufinē ſui motꝰ habet dextrum ⁊ ſiniſtruꝫ. ſed corpꝰ celi eſt hmōi re orbicularꝭ. ergo aūt aliqͣ ꝑs celi erit vacua. aut ml̓toplus di cum motꝰ eius ſit ſeparatꝰ. ergo habet dextrum ⁊ finiſtrum. ſtabit corpꝰ xp̄i ab aliqͥbus beatꝭ. ꝙͣ celū a terra. cū ab vna cir¶ Itē dextrum eſt vnum principiū motꝰ. ſed vna parte circuli cunferētia celi ad aliā. terra in medio ꝯſiſtat. gͦ ſi nō eſt ꝯgruū mota. mouent̉ oēs. ergo non magis incipit motꝰ ab vna parte ponere ꝙ aliqua ꝑs empyrei vacua ſit a ꝯtinētia btōꝝ. nec eſt circuli. ꝙͣ ab alia. gͦ in circulo vl̓ q̄libet pars erit dextra vl̓ nul ponere tantā diſtātiā inter xp̄m ⁊ alia corꝑa beata. vr̄ ꝙ empꝰ la. ſꝫ celū eſt corpꝰ circulare. qꝛ mouet̉ circulariter. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē reum nō ſit orbicularis figure. ⁊ ſi hͦ. ergo nec cryſtallinū. nec ſi aliqd̓ corpꝰ hꝫ dextrum ⁊ finiſtrū. illa pars q̄ eſt ſemel dexaꝫ firmamētū. ¶ Reſpō. dd̓m. ꝙ ad iſtā queſtionē ẜm ph̓iam ſatꝭ tra ſemꝑ eſt dextra qualitercūqꝫ corpꝰ illud mouet̉ local̓r. gͦ ſi planū eſt rn̄dere. ꝙͣuis expoſitores ſacre ſcripture de ea videā celū babet dextruꝫ ⁊ finiſtruꝫ. illa pars q̄ ſemel eſt in ip̄o dexte tur loqͥ dubie. hoc em̄ faciūt ꝓpter ipſiꝰ ſacre ſcripture reuerē ra. ſꝑ ē dextra. ſed nō eſt dare aliquā parteꝫ celi q̄ mō non ſit ī tiam. nō audētes explicare ꝙ illa diuina diſpōne voluit ſubti oriēte mō īoccidēte. mō ī alio loco. ẜm regn̄ationeꝫ celi. gͦ dex cere. vel hͦ faciūt ad reprimēdā noſtrā curioſitatē. volētes nos tra celi aliqn̄ eſſet oriēs. aliqn̄ occidens qd̓ nullo mō ꝯcedi po in bis q̄ dicunt̉ in lege ⁊ ꝓphetis cōtētos eſſe. ⁊ nihil vltra hoc teſt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝙͣuis dextrum ⁊ finiſtrū dicāt terminos lainquirere. Qꝛ tn̄ curioſorū inſtātia nō deſiſtit. neceſſario bn̄t titudinis. ⁊ ſurſum ⁊ deorſum longitudinis. ⁊ ante ⁊ retro pro doctores ſacre ſcripture multa determinare. q̄ ſine ſalutis dif funditatis. nō tn̄ noīat terminos illos ſimpl̓r. ſed ꝑ ꝯparatiopēdio poſſent de facili pertrāſire. ¶ Propter qd̓ ad predictā nē ad motum. vn̄ in nullo corꝑe ponit̉ proprie dextra ⁊ finiſtra queſtionē rn̄dent. ⁊ iuxta rōnis ⁊ ſenſus atteſtationē. dicūt ce niſi qd̓ diuerſimode ſuſcipit motoris influentiā. ita ꝙ primo in lū br̄e figurā orbicularē ⁊ hāc maxīe ſibi cōpetē. tū rōne ſimpli vna parte ꝙͣ in alia. vnde dextruꝫ ⁊ finiſtrum nō ponit̉ eſſe nec citatꝭ. tu rōne capacitatꝭ. tū rōne ꝑfectōis. tū rōne mobilitatꝭ in lapide. nec in plāta. nec etiā in ſtatua ponunt̉ niſi ſil̓itudina ſicut pꝫ ꝑtractāti. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ de ſacra ſcriptura. rie. qꝛ nō bn̄t moueri local̓r a motore ſufficiēte. in eis vero cor q̄ dicit celū ſicut pellē eſſe extenſum. vel ſicut camerā. Dd̓m ꝙ poribꝰ q̄ mouentur ad locū. ⁊ magis in vna ꝑte ꝙͣ in alia ſuſciſcriptura cōdeſcendēs ꝑuitati ſimpliciū modo vulgari freque piunt motoris influentiā. proprie ponit̉ dextra ⁊ finiſtra. ſicut ter loqͥtur. ⁊ iō cū loquit de celo. loquit̉ de ipſo ẜm ꝙ apparet in aīalibꝰ q̄ mouent̉ motu progreſſiuo. ⁊ in quibꝰ virtꝰ cordis ⁊ ſenſui noſtro. ⁊ dicit ad modū pellis vel camere extēſum. ꝙͣtū motoris magis viget ī ꝑte dextra. cuiꝰ ſignū eſt maior fortituad noſtrū emiſperiū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝑs inferioris emido aīalium in parte illa. propter qd̓ ⁊ ꝑtem illā prīo mouēt qn̄ ſperij nō eſt vtilis ad vſum humanū. Dd̓m. ꝙ falſum eſt. īmo ē incipiunt ambulare. ẜm hoc intelligendū eſt. ꝙ cuꝫ corpꝰ celeneceſſaria ſi celū dꝫ ſuꝑ nos moueri vel reuolui circulariter. ⁊ ſte quoddā babeat moueri ab oriente in occidentē. vel ecōuer vna ꝑs ẜuit nobis de die. alia ẜuit de nocte. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijſo ſicut firmamentuꝫ ⁊ orbes planetaꝝ. quoddā vero minime. citur ꝙ celi ſolidiſſimi ſunt. Dd̓m. ꝙ firmitas illa nō excludit ſicut empyreū. ꝙ dextra ⁊ finiſtra celis cōpetant ſatis proprie mobilitatem quācūqꝫ. ſed illā ſolū quā aliqͥd mouet̉ ſurſum et videtur non tn̄ vl̓r. conueniunt em̄ orbibꝰ mobilibꝰ. ſed non or deorſum ẜm motū rectū. vnde firmū d̓r celum. qꝛ nō mouet̉ ad bi immobili. Attendendū eſt. ꝙ cū in aīalibus ⁊ in celo ponat̉ locum. nihilominus tn̄ eſt mobile. qꝛ mouetur circa locum vel dextra ⁊ ſiniſtra. ẜm rationē cuiuſdā conformitatis.ſ. propter in loco. ⁊ tali diſpoſitioni competit figura orbicularis magis influentiā motoris differenter tamen accipiuntur propter diac ꝙͣ aliqua alia. ¶ Ad illud qd̓ querit̉. quō empyreum ſi circula uerſam ꝯparationē mobilis ad motorē. Quia em̄ aīalia mouē re eſt. vndiqꝫ ſanctorū corporibus replebit̉. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi nō ſit tur a motore ſibi vnito. ideo dextrū ⁊ ſiniſtruꝫ dicit diſtinctiocertū qualiter ibi ſancti. ⁊ ꝑ quē modū locent̉. tn̄ quocūqꝫ mo nē in partibus aīaliuꝫ. ita ꝙ illa pars q̄ modo eſt dextra nūqͥ do dicatur ſiue ꝙ ſint in vno ſemicirculo empyreo. ſiue ꝙ in to eſt ſiniſtra. qꝛ vniformiter operat ad ipſiꝰ motoris influentiaꝫ. to. nihil impedit vtrūqꝫ poni. Si em̄ in toto ſunt. virtutē viſipro eo ꝙ ip̄m habet ſibi vnitū. ⁊ nunꝙͣ ab eo magis elongatur uam babebunt. adeo potentē ꝙ xp̄m videre poterūt vbicūqꝫ corpus vero celeſte motorē habet ſeparatuꝫ. cū non ſit corpus ſit ſi vero ſint in media ꝑte celi. altera nec eſt vacua. nec ſuperaīatuꝫ. ſicut poſtea videbit̉. ⁊ ideo motor ẜm dei diſpoſitioneꝫ ſſua. ſicut magnū palatiū nō eſt vacuū qn̄ eſt vnꝰ magnꝰ inhabi principaliter influit ex aliqua parte celi ⁊ credit̉ probabiliter tator. ꝙͣuis nō impleat oēm partē magnitudo em̄ curie ⁊ ſpaꝙ in ea parte ex qua motus corpoꝝ celeſtium primo nobis apcioſitas ⁊ ſi nō īpleat̉ total̓r. facit tn̄ ad oſtēſionē regalis maparet. vtpote in oriente. cum oīa corpora facta ſint propter ho gnificentie. ſed hoc melius ſciemus quando videbimus. minē. ⁊ qꝛ motor ſemꝑ ex illa parte influit vniformiter. q̄cunqꝫ j. Utrū in corꝑe celi ſit ponere dextrum pars ibi veniat immediatius ⁊ propinquius. ſuſcipit motoris ī d 4 Queſtio. lj. et finiſtrū. Et ꝙ ſic videt̉. ꝑ illd̓ qd̓ difluentiam. ⁊ ideo ſemper eſt ibi dextra. nec mutatur cuꝫ particit ph̓s in. ij. de ce. ⁊ mun. Ait em̄ ſic. Eſt orbi ꝓculdubio virtꝰ bus mobilis pro eo ꝙ non eſt diſpoſitio abſoluta. ſed relata ad diuerſa.ſ. dextra ⁊ finiſtra. qm̄ ſunt ei loca inceptōis. ⁊ ſtatꝰ ex motoris influentiā. que ſemꝑ manet fixa. ⁊ per hunc moduꝫ lo oꝑe factōis ſue. ¶ Itē oſtēdit̉ ꝑ rōnē ſuā ibidē. Oīs motꝰ fini cus cuiuſlibet rei dicit̉ eſſe īmobilis. propter hoc ꝙ dicit ſituꝫ tus bꝫ principiū a quo incipit. ſed cuiuſlibet celi reuolutio eſt relatum ad centrū. ⁊ circunferentiā mundi que nunꝙͣ poſſunt finita. ergo bꝫ aliquē ſitum a quo incipit. ſed dextera d̓r in cor moueri. Ex predictis patet queſtio propoſita. patet etiā reſpō poribus vnde eſt motus principium. ſiniſtra ad quā eſt motus ſio ad obiecta. Concedenduꝫ eſt eniꝫ ꝙ in celo ſit dextra ⁊ ſini finis. ergo cū celi ſint mobiles. celi babēt dextrum ⁊ ſiniſtrū. ſtra. Et rationes ad hͦ inducte ſil̓r concedende ſunt. quia verū ¶ Item dextrum ⁊ finiſtrū ſunt termini latitudinis. ſicut ſurꝯcludunt. lꝫ tertia ratio ſumpta a dimenſionibus procedat ab ſum ⁊ deorſum termini lōgitudinis. ⁊ ante ⁊ retro termini pro inſufficienti. ¶ Ad illud vero qd̓ obr̄ in ꝯtrariuꝫ. ꝙ planta nō ꝰ funditatis. ſed om̄e corpꝰ cōpletum ⁊ terminatum habet tres babet dexterā ⁊ ſiniſtraꝫ ꝙͣuis ſit organica. Dd̓m ꝙ dextrum ⁊ dimēſiōes ⁊ terminos dimēſionū. corpꝰ aūt celi eſt hmōi. ergo finiſtrū nō facit principal̓r mēbroꝝ diſtinctio. hoc eniꝫ accidit videt̉ ꝙ habeat dextrū ⁊ finiſtruꝫ. ¶ Itē perfectiori motu mo ⁊ frequenter contingit. ꝙ eiuſdē diſpoſitiōis ē aīal in ꝑte dexuent̉ corpora celeſtia ꝙͣ inferiora. ſed ꝓpter cōpletionē motus tra ⁊ finiſtra. ſed hoc facit influētie motoris principalior ⁊ mi aīalia habēt dextrum ⁊ ſiniſtrū. ergo multo fortius corꝑa cele nus principalis ſuſceptio. ẜm quaꝫ attenditur inchoatio mobb iiij

Libri Iecundi natus ꝯuenire creature. ¶ Itē ea q̄ ſunt īmedīate a diuina po tus ⁊ termīatio. ⁊ ſic reperit̉ in celo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ dex. jj tētia. ꝓcedunt in eſſe ẜm curſum mirabilē. vt pꝫ in creatōe ⁊ in ⁊ ⁊ ſi. in nobis eſt a qͣlitatibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis. iā pꝫ rn̄ſio ex p̄di ſtificatōe ⁊ miraculoꝝ oꝑatōe. ergo ſi celumī mediate monet̉ ctis. qꝛ dex. ⁊ ſi. in aīalibꝰ ꝯcernunt ꝑtes determinatas. ꝓpter a deo. motꝰ eius eſt mirabilis. nō naturalis. ꝙ ſi eſt naturalis vnionē motoris ad mobile. nō ſolū ꝑ moduꝫ motoris. ſꝫ etiā ꝑ nō eſt ergo a deo īmediate. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā:⁊ modū ꝑfectiōis. ⁊ iō ad hoc ꝙ vna pars magis ſuſcipit influe eſt notādum. ꝙ in omni oꝑatiōe deus operat̉ intime ⁊ īmedia tiā motoris. requirit̉ diſpoſitio alia ⁊ alia q̄ qͥdē ſit ꝑ qͣlitates te. cum dei voluntas ſicut dicit Aug. ⁊ habitum eſt in prīo lib. actiuas ⁊ paſſiuas. in celo aūt nō ſic eſt. ſicut qn̄ſum eſt ſupraſit prima ⁊ ſumma cā oīm ſpecieruꝫ ⁊ motionum. In aliquibus ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ dex. ⁊ ſi. p̄ſupponūt ſurſuꝫ ⁊ deorſuꝫ. Rn̄ 31 aūt ſit operat̉. vt ip̄e ſit tota cā. in aliquibus ſic oꝑat̉ ⁊ mouet. deri pōt. ꝙ verū eſt ꝓut ſurſum ⁊ deorſum dicūt termīos dumē vt virtutē agēdi ⁊ mouendi cōicet creature. prima quidē dicū ſiōis. nō aūt eſt verū ꝓut dicunt īchoationē ⁊ terminū alicuiꝰ tur mirabilia. ſcd̓a vero naturalia vel voluntaria quantum ad trāſmutatiōis. Scd̓m em̄ ſurſum ⁊ deorſum ꝓprie attēdit̉ aug egreſſum. Qn̄ ergo q̄rit̉. vtrum motus primi mobilis īmediamētum ſiue motꝰ ad locū. ſꝫ ẜm dextrum ⁊ ſiniſtrū attēdit̉ mote ſit a deo. non eſt q̄ſtio vtrum virtus diuina intime operet̉. ⁊ tus in loco. Ideo ⁊ ſi in celo ponat̉ dex. ⁊ ſini. nō tn̄ opꝫ ſic poimmediaee ad illā mutationē exercendā. qꝛ nihil mouet̉ ſic. ni ni ſurſum ⁊ deorſum. Aliter pōt rn̄deri magis ẜm opinionē ph̓i ſi ip̄e moueat ⁊ cooꝑet̉ virtuti motiue. ſed eſt q̄ſtio. vtrum mo ꝙ in celo eſt ponere ſurſum ⁊ deorſum. ⁊ ante ⁊ retro. ſicut potus primi mobilis nt a deo tanꝙͣ a tota cā. an ſimul cum virtu nit̉ dextrū ⁊ ſiniſtrum. nō qꝛ dicunt terminos diuerſoꝝ motuū te diuina mouente moueat aliqua virtꝰ creata. Et ad iſtā qōſed qꝛ in eodē motu ꝯſiderat̉ vltima triū dimēſionū. lꝫ magis nem ſatis de plano rn̄deri pōt. qꝛ cum motꝰ ille ſit natus cōue ꝓprie dextrū ⁊ ſiniſtrū. Et hoc pꝫ ad hͦ em̄ ꝙ celū reuoluat̉. ne nire virtuti finite propter ſui ſucceſſionē. ⁊ diuina bonitas ad ceſſe eſt ponere duos polos. quoꝝ vnꝰ hꝫ rōnē ſurſum. ⁊ alter ſui manifeſtationē cōmunicet creature. qd̓ ip̄a nata eſt ſuſcipe rōnē deorſum. Eſt etiā ponere duo emiſꝑia. quoꝝ vnū hꝫ rō nē ꝙ deus primum mobile mouet mediāte aliqua virtute creata. ante. ⁊ alteꝝ hꝫ rōnē retro. Neceſſe eſt etiā ponere. ꝙ ī emiſꝑio tum ſicut ⁊ alia mobilia. ⁊ cōcedende ſunt rōnes ad hoc inducte. ꝙͣ vna pars ſit ex qͣ celeſtia corꝑa prīo apꝑere incipiāt. altera ve tur ſeur uis aliq̄ nō neceſſario cogāt. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de ph̓o. di ro pars ex qͣ deſināt. ⁊ hͦ totū de facili eſt imaginari. ſi qͥs ima ginet̉ hoīeꝫ qͥ pedeshēat ī polo artico. ⁊ caput ī polo antartico ci poſſet ſatis probabiliter. ꝙ ph̓s nō intellexit. ꝙ primi orbis motor ꝑ modum efficiētis eſſet deus. ip̄e em̄ ponit virtutē mo ⁊ habeat faciē verſam ad nr̄m emiſperium. ſtatim imaginabit̉ me toris adeo ꝓportionari mobili ꝙ ſi minimuꝫ vel modicū corp barum differētias poſitionum. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ celuꝫ ba 31 11 apponeret̉ corꝑi laſſaret̉ virtꝰ motoris in mouēdo ſicut dicit ī bet extra ſe principiuꝫ ſui motus. ⁊ ita nō habet dextrum ⁊ ſili. de celo ⁊ mundo. ſꝫ ponit ꝙ deꝰ moueat primū cauſatū mēta Dd̓m ꝙ illud verū eſt. qn̄ dex. ⁊ ſi. nomināt ꝑtes determinatas ſed qn̄ nomināt ordinē mobilis ad motoris influentiā nō hꝫ ve phorice. ſicut finis ⁊ deſideratum. aut ſi ponit ꝙ moueat ꝑ mo ritatē. nihil em̄ facit ad hoc vtrū ſit motor ītra vel extra. ¶ Ad dum efficiētis. nō ponit ꝙ ip̄e ſolꝰ moueat. ſꝫ cooꝑante virtutu illud qd̓ obr̄. ꝙ vna ꝑte circuli mota mouent̉ oēs. Dd̓m ꝙ veꝝ te mobili ꝓportionata. Un̄ verbū ſuum pōt intelligi eſſe dictū eſt. ſed tn̄ ex hoc non ſequit̉. ꝙ eque prīo recipiāt motoris inꝑ quandā appropriationē. ⁊ primariā influētie ſue infuſionem fluentiā. qd̓ pꝫ cum aqua mouet rotā. primo mouet illā parteꝫ ¶ Ad illud qd̓ obr̄. de Boetio. ꝙ deꝰ cuncta mouet. Dd̓ꝫ ꝙ ex. quā contingit. ¶ Ad vltimū qd̓ obr̄. ꝙ pars dextra ſemper eſt illa autoritate nō ꝯcludit̉. ꝙ ſolꝰ deus cuncta mouet. ſed ꝙ nō cc mouent̉ abſqꝫ diuine virtutis influētia. Nulla em̄ virtꝰ alicuiꝰ dextra. iā pꝫ rn̄ſio. qꝛ hoc intelligit̉ de illo dextro ⁊ finiſtro. qd̓ dicit diſpoſitionē partium in cōparatione ad motorē cōiunciū motoris pōt vel modicū oꝑari ſine beneficio ⁊ auxilio eiꝰ q̄ pe 1 ſic eſt in aīalibus. hoc aūt modo non ponit̉ in corporibus cele nitus eſt īmobilis. ſicut in. j. li. oſtenſuꝫ fuit. Et in ſequentibꝰ clū. oſtēdet̉ cum q̄rit̉. vtrum oīs actio ſic a deo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝓ ſtibus. ſicut prius tactum eſt. ſiec Onſequēter querit̉ tertio loco in cōparatione ꝙ motor pͥmi mobilis eſt primꝰ ⁊ īmobilis. Dd̓m ꝙ nō opꝫ mo torē primi mobilis eſſe oīmode primum. vel oīmode īmobileꝫ. ad motoris influentiā. Et circa hoc duo q̄runt̉ ſed ſufficit ꝙ ſit primꝰ reſpectu alioꝝ motoꝝ ſiue virtutū mouē Primo querit̉. vtrum primū mobile moueat̉ a turd deo immediate tm̄. an mediante aliqua virtute tium. ⁊ ꝙ ſit immobilis ẜm eū modū ꝑ quē monet. Nō em̄ opotet eſſe ſtatum in motore primi mobilis ſimpliciter. ſed in gene creata. Scd̓m eſt vtruꝫ moueat̉ ab intelligētia an a propria forma. re creaturarum. Omnes aūt creature defectiue ſunt. ⁊ reducunt̉ ad ip̄m deum. qui eſt primū ⁊ finis oīm citra queꝫ nec eſt Qd̓ celū immediate moueat̉ a deo on̄di ij ueIIO. j. tur primo ꝑ ph̓m. qͥ in. ij. li. de celo ⁊ mū ꝑfecta quies. nec ꝑfectus ſtatꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ ſicut i. do dicit. Cā prīa mouet cauſatū primuꝫ. cā aūt prīa nō eſt niſi influentia mobilis conſeruat mobilia. ita influentia motoris deꝰ. ergo ⁊c. ¶ Itē Boetiꝰ de ꝯſo. loquēs ad dn̄ꝫ. Stabiliſqꝫ motores alios. Dd̓m ꝙ illud non oportet. qꝛ non eſt conſimilis manens das cuncta moueri. ergo vr̄ ꝙ maxime moueat illud proportio. pro eo ꝙ ordo eſt incorporibꝰ mundi. ẜm tautā p̄do qd̓ eſt primum mobile. hoc aūt eſt celum. ergo ⁊c. ¶ Itē rōne minantiā ⁊ excellentiā. ꝙ vnū poteſt ſimpl̓r influere in alterū. videtur. Primi mobilis motor debet eſſe primꝰ. ſed primꝰ mo ſpūs vero rationales qui ſunt viuificatores ⁊ motores corpoꝝ tor eſt īmobllis oīno. qꝛ nunꝙͣ eſt ſtatꝰ niſi in īmobili. ſed nihil ſic habent gradū ⁊ ordinē vt tamen ẜm ſuū ſupremū a deo īme eſt oīno primuꝫ īmobile. niſi ſolꝰ deꝰ. ergo motꝰ primi mobilis diate ꝑficiantur ⁊ forment̉ ⁊ hoc eſt propter rationē imaginis ſolꝰ eſt deꝰ principiū. Itē ex motu ⁊ influentia celeſtis corꝑis per quā īmediate ſunt ipſius dei capaces. eſt ꝯſeruatio oīm corpoꝝ viuētiū. gͦ ex motore eiꝰ erit cōſeruai. Utrum motꝰ celoꝝ ſit apropria forma ⁊ ¶ uelO. lj. vel ab intelligētia. Et ꝙ ſit a ꝓpria for tio oīm ſpirituū viuificātiū. qꝛ ſicut ſe bꝫ mobile ad mobileꝫ ſic ſe hꝫ motor ad motorē. ſed ſolꝰ deꝰ ē ille. qͥ eſt ꝯſeruator ⁊ viuifi ma vr̄. Qꝛ ſicut vult ph̓s. natura eſt pͥncipiū motꝰ ⁊ qͥetis ī eo ī cator ſpirituū. gͦ ſolꝰ ip̄e mouet pͥmū celū. ¶ Sꝫ ꝯͣ. īmēſitas po quo eſt. ergo oīs motꝰ naturalis eſt a forma intrinſeca. ſed mo tentie ⁊ ſapīe ⁊ bonitatis hͦ requirit. vt deꝰ cōicet virtuti creatus celi eſt naturalis ſicut ꝓbat ph̓s. ergo eſt a propria forma. te actum quē illa eſt nata ſuſcipere. ſed actꝰ qui eſt mouere ẜm ¶ Itē leue ſua leuitate ⁊ virtute pōt ſurſum aſcēdere. nullo īlocum quodcunqꝫ corpꝰ natꝰ eſt conuenire virtuti create. gͦ vi pellēte. ⁊ ſil̓r graue deſcēdere. abſqꝫ aliqua intelligētia mouēꝙ deus nullum corpus moueat abſqꝫ virtute alicuiꝰ creature. te. ſi ergo forma celi ꝑfectior eſt ꝙͣ elemētaris. ⁊ figura eiꝰ ap¶ Itē virtus motoris debet ꝓportionari mobili. ſed virtꝰ cetiſſima ad motū circularem. vr̄ ꝙ moueri poſſit a ꝓpria forma abſqꝫ oī intelligētia. ¶ Itē plus eſt mouere ſeip̄m exeūdo loli finita eſt virtꝰ aūt dei infinita eſt. ergo ad hoc ꝙ ſaluetur in mundo ꝓportio debita vr̄ ꝙ inter deū mouentē. ⁊ celum motū cū ꝓpriū ꝙͣ nō exeūdo. ſed virtꝰ lucis eſt ſe diffundere ꝑ corꝑa alteriꝰ nature. ⁊ etiā diffundēdo redire. ergo vr̄ ꝙ corpus celi ſit ponere aliquā virtutē creatā ⁊ finitā. ¶ Itē ph̓s dicit. ꝙ ſi tanta virtus mouet in tanto tꝑe. ⁊ maior in minori. ⁊ maxīa in multo fortius ꝑ naturā lucis poſſit ſe in ſuo orbe mouere abſqꝫ influētia alicuiꝰ ſpūalis ſubſtātie. ¶ Itē motꝰ aīaliū ē a for minimo. ⁊ infinita in nūc ergo ſi deꝰ infinite virtutis eſt. ⁊ ip̄e ma ꝓpria ⁊ intrinſeca. ⁊ hͦ ſpectat ad ꝯplemētū motꝰ. ergo cuꝫ immediate mouet celum vr̄ ꝙ in inſtāti reuoluat ip̄m ab oriēte motꝰ celi ſit multo ꝯpletior. erit a forma ꝓpria ⁊ ītrinſeca. gͦ vl in occidens. qd̓ manifeſte falſuꝫ eſt. Si tu dicas. ꝙ deus ī mo celū non mouet̉ ab intelligētia. vel intelligentia eſt ipſius celi uendo nō exercet totius virtutis ſue effectū. qꝛ cum ſit mouēs ꝑfectio ⁊ forma. ſꝫ intelligētia aliqua nō eſt ꝑfectio celi ſicut voluntarium pōt mouere ⁊ cito ⁊ tarde. tunc redit prima obie dicit Dam̄. ij. li. cap. v. celi ſunt inanimati ⁊ inſenſibiles. gͦ ⁊c. ctio. qꝛ cū actus iſte.ſ. mouere ſucceſſiue ſit virtutis finite. erit ¶ Item

ī Diſtinctio ¶ Itē nullus motus neceſſarius pendet a voluntate creature gētiā ſi appetitꝰ ille ē forma intrinſeca. ⁊ iō iſti ꝯpellunt̉ ad h̓ ta ꝙ a principali motore. ſed motꝰ celi eſt vniformis ⁊ neceſſari redire vt dicant ꝙ ad motū celi nō ſufficit virtus ꝓprie forme us ẜꝫ ſctōs ⁊ ph̓os. gͦ nō a volūtate alicuiꝰ angeli vel ītelligēſed ſimul cum ea requirit̉ influxus diuine potētie ẜm quē celū tie. ¶ Itē virtꝰ illiꝰ angeli vel ītelligētie ē finita ſꝫ virtꝰ finita hꝫ moueri ⁊ quieſcere. Sed tunc remanet q̄ſtio qͥd ſit ille influ ī mouedo recipit fatigatōeꝫ ⁊ labore. maxīe cū mouet illud qd̓ xus. vtrum dicat qͥd creatuꝫ vel increatum. ⁊ ſiue hoc dicat ſinō eſt per ſe mobile. aut ergo celū mouetur ꝓpria forma. aut ſi ue illud. nō eſt facile explicare quare deꝰ illum motū exerceat mouetur virtute intelligētie neceſſe eſt illam laborare ⁊ laxari ſine miniſterio ſpūalis creature. cū illis ſit natꝰ cōuenire. Nec ¶ Cōtra. oē quod mouetur. ab alio mouetur. ſed celum ẜm ſe tn̄ de facili pōt hoc improbari ſi qͥs hoc dicat ꝙ defectum iſtiꝰ totuꝫ mouetur. ergo videtur ꝙ preter materiā ⁊ formā eius ſit creature corꝑalis velit deꝰ ꝑ ſemetip̄m ſupplere. vt oſtēdat ſe ponere aliqͥd a quo moueatur. hoc auteꝫ nō eſt niſi angelꝰ vel ī eſſe deum celi ⁊ terre. ⁊ ita dicat̉ celum moueri virtute ꝓpria. telligentia. ergo ⁊c̄. ¶ Item oīs motor eſt in actu reſpectu mo ꝙ ſi aliqͥd deſit ſibi ad mouēdi ſufficiētiā. ſuppleat̉ ab ip̄a ꝟtu bilis ⁊ totū celū eſt mobile. ſed nihil ideꝫ eſt ſimul in actu ⁊ po te diuina. ⁊ ſic ſuſtinēdo hanc poſitionē. rn̄ſio ad obiecta ſatis tentia. ergo celum non poteſt moueri a ſe ſiue propria virtute. eſt plana. Alia vero poſitio eſt ꝙ deꝰ mouet mediāte intelligē ¶ Item omnis motor ſufficiens diſtat a mobili. cū ergo nulla tia creata. ſiue mediāte angelo ⁊ hoc ꝯpetebat ordini quē deꝰ forma extenſa diſtat a materia. nulla forma extenſa poteſt eſconſtituit vniuerſo. de quo dicit Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lit. ꝙ deꝰ ſic ſe motor ſufficiens. ſed forma celi eſt forma corporalis ⁊ exten mundum ordinauit vt ſpm̄ preficeret omni corpori. ⁊ ideo ſicut ſa. ⁊ motus eius cum ſit precipuus inter alios. motus eius eſt cōgruum eſt angelos deputari ad miniſterium hoīm ſic etiam a motore ſufficiēte. ergo nō poteſt eſſe a virtute proprie forme. congruum eſt ipſos deputari ad motum ⁊ regimen celoꝝ. cum ¶ Item oē qd̓ naturaliter mouetur ad locū aliquem. ſi mouein hoc etiaꝫ miniſtrent homini viatori. ⁊ diuine ſubſeruiāt ma tur ab illo loco mouetur preter naturā. ergo ſi celū mouet̉ naieſtati. ⁊ hoc videtur Aug. ſentire. in. iij. de lib. ar. loquens de turaliter ab oriēte in occidēs. ab occidente in oriens. nō moue angelica natura de qua dicit. ꝙ non ſua maieſtate cōtinet om tur ſeu regiratur per naturā. ergo videtur ꝙ celuꝫ habeat mo nia. ſed inberēdo illi maieſtati ⁊ eius imperijs deuotiſſime ob torē aliū ꝙͣ formā propriaꝫ. ¶ Item omnē quod mouetur protemperando. a quo. ⁊ per quē. ⁊ in quo facta ſunt omnia. ⁊ hec pria forma. mouetur ꝓpter propriā indigentiā. natura em̄ forpoſitio magiſtroꝝ eſt tam in theologia ꝙͣ in philoſophia qꝛ cōme nō mouet niſi propter appetitū rei que naturaliter indiget cors pietati fidei ⁊ rationi plurimum eſſe videtur. Si igitur ſed celū ſicut dicūt ſancti ⁊ ph̓i nō mouetur propter indigētiā banc poſitionem ſuſtinere velimus. de facili poteſt ad obiecta propriā. ergo nō mouet̉ a propria forma ⁊ natura. ¶ Ite omin contrariū rn̄deri. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcitur ꝙ motꝰ il 31 ne qd̓ mouetur a propria forma naturaliter mouēte nūꝙͣ quiele naturalis eſt. dd̓m ꝙ motus ille ꝑ cōparationem ad primuꝫ ſcit niſi violēter. ip̄o exiſtēte in eadē diſpoſitione. ſed celū quā mobile naturalis eſſe dicit̉ qꝛ natura eiꝰ ⁊ figura illi motui cō tum ad naturā ſue forme ſemper erit in eadē diſpoſitione. aut cordat. nec oportet ꝙ omne qd̓ eſt naturale ſit a prīcipio intrin ergo nō mouetur a propria forma ⁊ natura. aut nūꝙͣ qͥeſcit. vel ſeco ſicut a tota cauſa. ſed ſufficit ꝙ virtus intrinſeca coopere ſi quieſcit. violenter quieſcit. ſi ergo celuꝫ aliqn̄ quietabitur et tur virtuti actiue. ¶ Ad illud quod obijcitur de graui ⁊ leui. 32 nō violenter. ergo motus eius nō eſt a virtute forme intrinſec dd̓m ꝙ ad motum grauis non ſufficit ſolummodo grauitas ſice. ¶ Reſpon. dicendū ꝙ in hac queſtione due ſunt poſitiones ue qualitas ꝓpria. īmo concurrit virtus loci attrahentis. ⁊ vir probabiles ꝯcordes rōni ⁊ ſcripture. preter illam tertiaꝫ viam tus loci expellentis. ⁊ virtus corꝑis quinti. preter illa duo mo quā quidā ph̓i poſuiſſe videntur. ſcilꝫ ꝙ celi haberēt aīas ⁊ ꝙ uentia que ponit philoſophus. ſcꝫ graue ⁊ leue. ⁊ remouens ꝓ celū eſſet magnū animal. ⁊ ꝙ moueret̉ a propria forma perfecti hibens. ⁊ quia hec ad motum celi non poſſunt cōcurrere. opor ua ſicut mouetur aīal. ⁊ hanc aīaꝫ motricē poſuerūt regi ⁊ diri tet ꝙ concurrat virtus ſpiritualis ſubſtantie. gi a deo mediāte intelligētia. ſꝫ hec poſitio falſa eſt ⁊ erronea. ¶ Ad illud quod obijcitur de diffuſione loci. Dd̓m ꝙ ille non 33 Sicut em̄ dicit Dam̄. celi ſunt inaīati ⁊ inſenſibiles. ⁊ ꝙ dicun eſt motus localis proprie. ſed magis motus alterationis. vntur deū aliqn̄ bn̄dicere. hoc eſt dictū per ꝓſopopetā. ⁊ iſta ē cō de ſicut ignis poteſt calorē ſuū diffundere deorſum. tn̄ virtute munis ſnīa ſanctorū. ⁊ ideo Auguſtin. retractat illud verbum propria non ſe mouet de loco in quo eſt. ſic etiam in celeſti corqd̓ dixerat in lib. de immortalitate anime ꝙ mundus animat̉ pore intelligendū eſt eſſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ad cōple ⁊ ſi aliqͥ ſctī videātur hoc dicere ſicut Hiero. ſuper Eccl̓i. hoc tionē motus facit ꝙ aliquid moueatur a principio intrinſeco. totum intelligendū eſt dictū methaphorice. Non ſolum auteꝫ Dd̓m ꝙ hoc accidit. non em̄ hoc eſt propter vnionē motoris ad 34 hec poſitio eſt cōtra catholicos doctores. ſed etiā cōtra philo mobile. ſed propter ſufficiētiā motoris qͥ quidē eſt ſubſtantia ſophos vel phiſicos tractatores. qui ponūt ꝙ ſubſtātia intelle ſpūalis diſtans a materia. vn̄ diſtantia motoris eſt a mobili ⁊ ctualis nō vnitur corpori niſi mediāte vegetabili ⁊ ſenſibili. et completio motoris illa eſt que facit ad motoris perfectioneꝫ. ita ſi celū perficeret̉ a ſubſtātia ſpūali. haberet ſentire ⁊ vegehoc auteꝫ multomagis reperitur in motu celi quod mouet̉ ab tari. ⁊ ita naturaliter poſſet corrupi. ⁊ ꝓpter hoc iſta poſitione angelo ſiue ab intelligentia ſeparata ẜm ſubſtantiaꝫ vnitā ẜm oīno reiecta intelligēdū eſt ꝙ duplex eſt hic modus ſatis cavirtutē. ꝙͣ ſi moueretur a propria forma. ¶ Ad illud qd̓ obijci 35. tholicus. Quidā em̄ dicūt ꝙ celū mouetur a ꝓpria forma hoc tur ꝙ neceſſariuꝫ non pendet a voluntario. Dicenduꝫ ꝙ veruꝫ mō. celū bꝫ quātitatē ⁊ figurā. ⁊ per hanc eſt ad motū habile. eſt de voluntate vertibili. ꝙͣuis autē voluntas angeliſt ꝑ na bꝫ nihilominus lucis ꝑfectionē ⁊ formā que inter ceteras forturā vertibilis. tn̄ ꝑ gloriā omnino inuertibilis efficit̉. ⁊ taleꝫ mas corporales eſt maxime actiua. ⁊ quaſi viam mediā tenēs ſubſtantiaꝫ intelligendū eſt eſſe motricē celi. q̄ vt dicit Auguinter formas ſpūales ⁊ corporales. ⁊ per virtutē huius forme ſti. ſumme maieſtati incontinēti inhereat perfecte. Et ꝙ talis mouent̉ corpora celeſtia orbiculariter multo ſufficiētiꝰ ꝙͣ eleſubſtātia ſit motrix celi. oſtēdit ipſius motus nobilitas ⁊ vnimēta moueant̉ motu recto. nec oportet ad motū celi adhiberi formitas ⁊ neceſſitas oſtēdit nihilominꝰ quies futura. cum ꝑ miniſteriū angeli vel aīe ſicut nec ad motū cuiuſlibꝫ elementa fecta erit. ſuperna ciuitas. ad quā conſeruandam finaliter orris nature. Nec obſtat illd̓ ꝙ mouēs dꝫ eſſe aliud a mobili. qꝛ dinatur angelica miniſtratio. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ cū ſit ᶻ ſicut aīal ẜm aliud ſui moues ẜm aliqͥd ſui eſt mobile. ⁊ tamen virtutis finite laſſat̉. dd̓m. ꝙ laſſationē nō facit finitas ſed im totū eſt mouēs ⁊ mobile. ſic ⁊ in celo intelligendū eſt ꝙ eſt mo proportio motoris ad mobile. vel ꝯͣrietas vel ineptitudo ex ꝑbile per naturā quātitatis ⁊ figure. ⁊ mouēs per naturā lucis te mobilis. quorū nullū eſt in ꝓpoſito. ⁊ ſic patent queſita. actiue. Nec obſtat illud ꝙ recedit ab eodē loco ad quē mouet̉. ¶ De productione inſenſibilium contentorum. celū em̄ ꝓprie nō hꝫ moueri ad locū. ſed potius circa locū. nec ¶ Sequit̉ dixit deꝰ ꝯgregent̉ aq̄ in locū vnū. Supra egit mgi pars q̄ eſt in oriente mouet̉ ad occidēs. qꝛ illū ſitum intendat de ꝓductōe īſenſibiliū ꝯtinētiū. ī hac ꝑte agit de ꝓductōe īſen determinate. ſꝫ qꝛ intendit moueri orbiculariter. qͥ eſt motꝰ cō ſibiliū ꝯtētoꝝ. ⁊ qꝛ hec ſunt ī duplici dr̄ia. Quedā em̄ intra ce petēs ſue nature. Un̄ ſicut dicit̉ in radio ꝙ ꝓcedit ⁊ retrocedit los ꝯtinent̉. vt materialia reſpectu gn̄andaꝝ reꝝ ſicut ſunt ele per virtutē ſuā cū ſit reꝑcuſſio ad aliqd̓ corpꝰ ſplendidū. ſic eſt mēta. Quedā ꝟo vt actiua ſicut ſūt celeſtia lumīaria. Iō pars in ꝓpoſito. ⁊ per hoc reſpōdēt ad oēs obiectiones. Difficile tn̄ iſta hꝫ duas. In pͥma agit de diſtīctōe celoꝝ. In ſcd̓a de ꝓdu eſt ẜm hāc poſitionē ſuſtinere quō celū mouetur a propria forctōe lumīariū. ibi. Sequit̉ dixit deꝰ fiāt lumīaria. Prīa ꝑs bꝫ mo ⁊ naturali. ⁊ illa permanente quieſcat preter violentiā. Diſ duas. In pͥma determīat ꝟitatē. ¶ In ſcd̓a ſoluit dubitationē ficile eſt etiā intelligere quō nō moueat̉ propter ꝓpriam indi ibi. Si aūt q̄rat̉ vbi ꝯgregate ſint aqͣ. Sil̓r ſcd̓a ꝑs pͥncipalis

Secundi libri 11 ſed qꝛ ꝯſequit̉ aquā in ſua ꝯgregatiōe ꝓpter groſſiciē ꝑtiuꝫ q dabet duas. In prīa ꝯparat ꝓductionē lumīariū oꝑbꝰ alioꝝ remanēt ſubtilioribꝰ eleuatis ſurſuꝫ vel penetrātibꝰ in terre ꝑ dieꝝ. In ſcd̓a ꝟo determīat ꝓpter qͥd ſint facta. ibi. q̄ iō facta fundo ex qua ſubtiliatione dulceſcunt. ſunt vt ꝑ ea illuſtret̉ ⁊c. Et ſic duo ꝯtinent̉ in ꝑte iſta. vꝫ diſtīctio elemētoꝝ. ⁊ hec ſatis plana ē ꝙͣtū ad pn̄te materiā ꝑtinet b ¶ Eodē em̄ die ꝓtulit terra berbā virentē. vr̄ ꝙ factū eſt inor dinate. ſi em̄ firmamētū priꝰ factū eſt ꝙͣ terra prius debuit or Scd̓m aūt eſt formatio lumīariū circa qd̓ pl̓a ꝯcurrūt dubita dinari ꝙͣ terra. Itē cū mibilia vt textꝰ ſacre ſcriptuneralia corpora ſint ex ter E re plane intelligatur. tuit fieri vt terra ſubſidēs cō ☞ Agit de diſtinctiōe ce ra ita bn̄ ſicut ligna videt̉ a ¶ Cōgregentur aque in cauas ꝑtes preberet vbi flulorum determinans veritati ꝙ inſufficiēter determinet locū vnū ⁊ apꝑeat arida. ctuātes aquas reciꝑet. Po quādo aque cōgregate. ſunt ſcriptura ea q̄ virtute diui ¶ Cōtra. videtur pͥmo in teſt etiā credi p̄marias aqͣs in vnum locum. na ꝓducunt̉ ex terra. Iteꝫ cōuenienter dicere cōgrequerit̉ vtruꝫ tūc terra ger rariores fuiſſe q̄ ſicut nebude oꝑe gentur in locum. qꝛ motus a ¶ Sequit̉. dixit deus. Cōminauerit tribulos ⁊ ſpila tegerēt terras. ſed congret̓tie diei ad locū eſt entis completi gregētur aque in locum vnū nas. ſi eniꝫ tuncnō ꝓduxit ſed aque nōdum erāt ꝓdu gatiōe eſſe ſpiſſatas. ⁊iō faci ⁊ appareat arida. Beda. vr̄ ꝙ poſt peccatū fuit ter cte. ergo male dixit. in lole ī vnū poſſe redigi locū. Cū ¶ Tertie diei opus eſt con Quō ra fecūdior ⁊ nouā recepiſ cū vnū cōgregentur. Iteꝫ oēs. qꝫ ml̓ta ꝯſtet eſſe maria ⁊ flu gregatio aquarū in vnū locū ſe potētiā ad ꝓducēda ta nihil pōt apparere niſi coy x̄ ſint in lia ſi vero tunc ꝓduxit. vi mina in vnū tamen locum di Cōgregate ſunt em̄ oēs aq̄ lor. ⁊ nullū elemētum ſimmiumu vnuꝫ ſe ſcriptura īſufficiēs. qꝛ non celo inferiores in vnā matricit aquas cōgregatas ꝓpt̓ uitſ pliciter eſt coloratuꝫ. ergo exprimit. videt̉ etiā ſibi ꝯͣ cum coterra nō pōt apparere. ma iuiitios cē vt lux q̄ p̄terito biduoaqͣs cōtinuationē omnium aqua peu riari dū in. iij. gen̄. dicit il le ergo dicit. appareat ari aiut. ⁊ſa clara luce luſtrauerat. ī puro rum que in terris ſunt qꝛ cū cū mul la in penā homīs germīa da. Iteꝫ cum ſint duo alia cu pre as ta fint aere clarior fulgeat ⁊ appacta flumīa ⁊ maria magno ma ri. maledicta terra ⁊c. elemēta vꝫ ignis ⁊ aer viritur lume maria t Rn̄. dd̓m ꝙ ſcriptura ordi ri iungunt̉. Ideoqꝫ cū dixereat terra que cooperta late det̉ ꝙ īſufficiēs ſit ſcriptu riora nate exprimit deus ordīa ſtumi rit aquas ꝯgregatas in vnū bat. ⁊ que aquis limoſa erat ra que nihil de eorū diſtin finio e tiſſime fecit. dum eodē die ctiōe explicat. Iuxta hoo cōci locū deinde dicit pluraliter bfieret arida germinibꝰ apta quo terra ꝓducta eſt ex ea q̄ritur quare elementū aq̄ cōgregationes aquarū proſ1 Eodem eniꝫ die protulit̓ ter berbas ⁊ ligna prodire fe noīat pluraliter ⁊ elemen yn pter multifidos ſinus earuꝫ ra berbam virentē lignumqꝫ cit. tum propter erroris re tum terre ſingulariter. Si quibus omnibus ex magno motionē. vt dicit Baſiliꝰ. faciens fructum. tu dicas ꝙ hoc ē ꝓpter aqͣ ne crederet̉ ꝙ ſol eſſet cā Ue mari principium eſt. ¶Soluit dubitationem rum diſperſionē. tūc videi principalis terre naſcētiū ꝙ male dicat. congregeni ☞ Agit de productiōe lu tur vbi ꝯgregate ſunt aque. S ſicut dicit ph̓s. ꝙ terra eſt aque in locum vnuꝫ. Itē qͥ tit ¶ Si autem querat̉ vbi cominariū cōparans ea operi. mater plantaꝝ. ⁊ ſol pater ritur quare elementū terre imban de o r bus aliorū dierum. gregate ſunt aque q̄ totū te tū qꝛ plante ⁊ berbe ſunt pͥmo vocat aridā ⁊ poſtea cuuruptibi quarte xerāt ſpaciū vſqꝫ ad celū. po c ¶ Sequit̉. Dixit deꝰ. Fiāt ſi connaturales terre dun vocat terrā. cuꝫ ante ſit di ii Qd̓ ſi diei ei ſunt radicitus affixe tra ctuꝫ. In principio creauit liſuib bendo ex ip̄a fomētum ⁊ originē nō ſic aūt eſt ī ornatibꝰ alioꝝ deus celum ⁊ ter. ⁊c. Itē cum elemētum aq̄ ſit inſipidum ꝑ na puu trium. ꝑ hoc pꝫ primū obiectū. ¶ Ad illud vero qd̓ obr̄ de corturā. ⁊ maria ſunt ſalſa. nō vr̄ ꝙ ꝯgregationes aquaꝝ debeant 1 poralibꝰ mineralibꝰ. dd̓m ꝙ qꝛ prout recedunt a natura terre. 37 appellari maria. Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ſcriptura diſtinctionē clementoꝝ qꝛ latēt ſub terra. nō curauit ſcriptura ſpāliter exprimere. in bis verbis valde explicat elegāter ſi qͥs attēdat. qꝛ em̄ motꝰ ¶ Ad illud qd̓ obr̄ d̓ ſpinis ⁊ tribulꝭ. dd̓ꝫ ꝙ tūc ꝓducte ſunt ꝓ ad ſitum nō eſt niſi rei ꝯplete ⁊ bn̄tis formā. nec aliud fuit aqͣs eo qꝛ ꝑfecta fecūditas data eſt terre. ⁊ nulla berba eſt tā vilis ꝯgregari in vnum. ꝙͣ ipſi elemēto aq̄ dādo ſpēm vnā ⁊ inclina q̄ nōnit alicuiꝰ vtilitatꝭ ⁊ virtutis. ⁊ iō cū alijs virētibꝰ herbis tionē ad locum ſpēi ſimul debitum ẜm exiſt entiā forme ⁊ incli⁊ lignis fructiferis ītelligēdū eſt iſta ꝓduci ⁊ ſcriptura ſub ilnatiōis ad ſitum dare locum ꝯgruuꝫ. ⁊ qꝛ locꝰ aque eſt īmedia loꝝ gn̄alitate ꝯprebēdit. Et qd̓ obr̄ ꝙ gn̄ata ſunt ī penaꝫ pctīte eſſe circa terrā. dum aqͣ ꝯgregat̉. ab elemētis ſuꝑioribꝰ ſcꝫ dd̓m ꝙ ſpinā ⁊ tribulū gn̄ari vbi ſeminat̉ frumētuꝫ. hͦ eſt ī penā aere ⁊ igne ſeparat̉. ergo in ꝯgregatione aquaꝝ tangit̉ per cō pctī ⁊ ex maledictiōe terre. q̄ cum colit̉. vt det fructū vnde hō ſequēs diſtinctio alioꝝ duoꝝ elementoū. Rurſus qꝛ aque ſunt ſuſtentet̉. potiꝰ ꝓducit. vn̄ hō cruciet̉. Qd̓ aūt in locis multis nate circundare terrā. ⁊ ſi ex oī ꝑte circuiret terrā ad inbabitā generet̉ ſpina ⁊ tribulus. hoc non eſt pena ſed natura. dum nobis ⁊ aīalibus apta non eſſet. ideo ſic diſtinxit vt in ſu c ¶ Fiāt lumīaria ī firmamēio celi. Querit̉ q̄ ſint iſta lumīariaperiori ſuꝑficie arida apꝑeret. Rurſus ſi terra eēt ab aqͣ oīno Si tu dicas ꝙ ſol ⁊ luna. qꝛ ſcriptura explicat. fecit deꝰ duo lu ſeꝑata. ad germināduꝫ nō eſſet apta. ⁊ ideo deꝰ ſic arefecit ter mīaria magna ⁊c̄. vr̄ eē īſtātia. Prīo. qꝛ iſta nō ſunt ī firmamēre ſuperficiē. vt tn̄ ipſiꝰ radicē aqua impleret. ⁊ ꝑ decurſuꝫ flu to. Scd̓o ꝟo qꝛ luna nō ē lumīare magnū cū iudicio ſapiētū ml̓ uioꝝ etiā irrigaret. Et ꝓpter hoc tria dicit ſcriptura. Prīo ꝓte ſtelle ſint maiores. Tertio ꝟo qꝛ luna nō vr̄ eē lumīare. ſꝫ po pter elemētoꝝ diſtīctionē. ꝯgregent̉ aq̄ in locū vnū. Scd̓o vetiꝰ corpꝰ oꝑacū. dū ſui īterpoſitōe ſolē facit eclipſari. Si tu di ro ꝓpter ſuꝑficiei terre denudatōeꝫ ⁊ apꝑeat arida. Tertio ꝓ cas ꝙ luna dr̄ lumīare. nō qꝛ ex ſe luceat. ſꝫ qꝛ lumē recipit a ſo pter irrigatiōeꝫ quā ab aqͥs ſuſcipit vt germīare poſſit dicit vo le. Obr̄ ꝯͣ hͦ. qꝛ cū luna ſit de natura qͥnte eſſētie ſicut ⁊ ſol. vr̄ ꝙ cauit aridā terrā. ꝯgregatiōeſqꝫ aquaꝝ appellauit maria. Ex ita debeat luce̓ ſicut ſol. Itē ſi lumē recipit. aut ſicut corpꝰ trāſ 3s bis patēt obiecta. Qd̓ em̄ prīo obr̄ de ꝟbo ꝯgregādi nō valet. parēs. aut ſicut termīatū. aut ſicut ſpeculū. qd̓ ꝑtim bꝫ natura nō fecit deꝰ aqͣs ꝯgregari ſicut priꝰ exiſtētes. ſꝫ ſicut dans eis termīati. ⁊ ꝑtim trāſparētis. Si recipit ſicut traſparēs. tūc vr formā ⁊ naturā ꝑ quā ſint aꝑte nate ī vnū locū ꝯcurrere. Sil̓r ꝙ nō obijciat ſe viſui ꝑ ſe. ⁊ ꝙ etiā nō poſſit occultare ſolē. Si pꝫ illud qd̓ obr̄ de apꝑitōe terre. qꝛ terra q̄ apꝑet nō eſt elemē cut termīatū. tūc duplex orit̉ īcōueniēs. Primū ꝙ cū corpꝰ ter tū mixtū. Sil̓r pꝫ illud qd̓ obijcit de diſtīctōe aliqd̓ elemētoꝝ mīatū nō ē niſi mixtū. nō pōt luna eē corpꝰ termīatū. Scd̓ꝫ ꝟo qꝛ in his duobꝰ q̄ ſunt maxime ſenſibilia ⁊ tractibilia. claudit̓ ꝙ tūc nō illumīabit̉ niſi ī ſuꝑficie. gͦ vr̄ ꝙ parum de lumīe ſuſci illoꝝ diſtinctio q̄ ſunt ſenſibꝰ nr̄is occulta. Sil̓r pꝫ qͣre aquam piat ⁊ paꝝ refūdat. gͦ nō dꝫ dici lumīare magnū. Si ꝟo recepit z9 vocat pluraliter. ⁊ terrā ſingulariter ꝓpter.ſ. eaꝝ diſpoſitionē ſic̄ ſpeculū. tunc ſil̓r duplex ē īcōueniēs. Prīo ꝙ ī luna debemꝰ humidum em̄ ꝓprio termino eſt male terminabile. ſed qꝛ ſiccū vide̓ imaginē ſiue ſpēꝫ ſolis ſicut vr̄ ī ſpeculo. Aliud ꝙ tūc non de ſui natura terminabile eſt. ideo terrā vocat ſingul̓r. ⁊ prius dꝫ luna illumīare oēm ꝑtē. ſicut. nec ſpeculū imaginē offert ẜm vocat eā aridā. ⁊ poſtea terrā. qꝛ primū nomē dicit ꝓprietateꝫ oēꝫ ꝑtē. Propter hͦ igit̉ ē qō qͣre luna dicat̉ eē lumīare magnū elemēti. vꝫ ſiccitatē. ſcd̓m vero nomē dicit eiꝰ vſum ſiue vtilita⁊ qͣre magis lucet de nocte ꝙͣ de die. ⁊ qͣre magꝭ lucet dū a ſole tem quā habet ꝑ cōmixtionē aque vt poſſit coli ⁊ fructificare elōgat̉ ꝙͣ cū ei appropinquat. ꝯͣriū em̄ dꝫ eē ſi ab ip̄o recipit lu ideo dr̄ terra quaſi trita. Sil̓r pꝫ de illo qd̓ obijcit̉ de aqͥs. apmen. Rn̄. dd̓m ꝙ circa lumīaria celi qͥdā ſingularē tenent opipellant̉ eniꝫ maria. non qꝛ amaritudo ſit prima qualitas aque nionem

Diſtinctio nionē. dicētes ꝙ corꝑa celeſtia ſunt ex quattuor elemētis p̄do ptiōe. qd̓ ad oculū pꝫ eſſe falſuꝫ. Et iō eſt adhuc tertiꝰ modꝰ di mināte in eis natura ignis ſiue celeſtis corꝑis qd̓ dicūt eſſe na cēdi ẜm ſctōs.ſ. Dam̄. ⁊ baſiliū ꝙ luminare nō tm̄ dicit lumē. ſꝫ ture ignee. p̄domināte inquā nō ſolū ẜm qͣlitatē. ſꝫ etiā ẜꝫ quā lucis vebiculū ⁊ lucis vaſculū. ꝓpter qd̓ Eccl̓i. xlvj. de ſole dr̄ titatē ⁊ ẜm ꝙ in eis magis p̄dominat̉ illa natura. ẜm hoc hn̄t vas admirabile opꝰ excelſi. vn̄ ſicut lucerna q̄ dr̄ vebiculū luloca magis ⁊ magis ſup̄ma. ⁊ qm̄ in luna q̄ nobis ꝓximiorē mi cis bꝫ in ſe dupliceꝫ naturā.ſ. lucis q̄ vebit̉. ⁊ corꝑis qd̓ vebit. nime dn̄atur natura ignea ſic voluerūt dice̓ de lumīa inter cetera lumīaria. ⁊ plꝰ luminaria in firmamēto celi Sexta accepit terra iumēta ribꝰ celi. Ait em̄ baſiliꝰ ſic. reperit̉ in ipſa de natura Hoc ſolare corpꝰ effectum ⁊ diuidant diē ac nocteꝫ. In ⁊ reptilia ⁊ beſtias. poſt que luminis ſuſceptiua. hinc ē eſt vebiculū illi pͥmogeniprecedēti triduo diſpoſita ē omnia factꝰ eſt homo de terꝙ luna parum per ſe lucet. to lumini. ſicut em̄ aliud ē vniuerſitatis huiꝰ mūdi ma⁊ ex pn̄tia ſolis multum ſu ra ⁊ in terra. nō tamen ad ter ignis. aliud lucerna. ſic ilſcipit lumē adeo vt mereat̉ china ⁊ partibꝰ ſuis diſtribu ram nec ꝓpter terraꝫ. ſed ad li luci vebicula luminaria dici luminare ⁊ magnū lu ta. Formata em̄ luce prīa die celum ⁊ ꝓpter celū. Quiag parata ſunt. Itē Dam̄. Lu minare. ꝓpter magnū effe minaribꝰ illis primū clarū que vniuerſa illuſtraret. duo celum ceteris elementis pre ctuꝫ luminis quē habet in lumē ꝯditor īpoſuit. nō vt ſequētes dies attributi ſunt ſtat. priuſqꝫ alijs factum eſt. terris. In ſue aūt poſitioimpotēs dare eis aliud lu An̄ alia ſupreme ⁊ infime parti mūdi nis fulcimentū adducunt ideo ante alia ornat̉ in quar me ſꝫ vt nō vacās illud re de orna hoc ꝙ luna videt̉ eſſe corfirmamento ſcꝫ aeri terre et to die quofiuūt ſidera. maneret. Luminare eſt nō tu celi a pus terminatū ⁊ coloratū aque. Nā ſecunda die firma ip̄m lumen ſꝫ luminis rece git̉ ſicut ☞ Determinat quare lu⁊ ideo inter nos ⁊ ſoleꝫ po mentū deſuper expanſum eſt ptiuū. Scd̓m igit̉ baſiliuꝫ prius fa minaria celi facta ſunt. i ſita radios ſolis nobis oc⁊ dam̄. luminaria ſunt ꝯſti ctum eſt Tertia vero aquarū molibꝰ ¶ Que ideo facta ſunt vt ꝑ cultat. ⁊ ſoli oppoſita duꝫ tuta ex illa prima luce q̄ fa inter receptacl̓a ſua collectꝭ ex ea ꝑte qua nobis oppoea illuſtret̉ inferior pars ne ciebat diē ⁊ noctē. ⁊ ſui ornitur lumen ſuſcipit ⁊ infe terra eſt reuelata. atqꝫ aer ſe eſſet habitantibꝰ tenebroſa. bis natura qͣdam aggrega riora illuminat. Sꝫ hec po renatꝰ. Quattuor autē mun Infirmitati hominū ꝓuiſuꝫ tione diuina manu ad mo ſitio eſt ꝯͣ cōem viaꝫ ph̓oꝝ di elemēta illis diebus ſuis dum vaſis ⁊ receptaculi lu eſt vt circūeunte ſole potirē⁊ ꝯͣ cōem viā ſctōꝝ. Cōtra cis coadunata. Hunc igit̉ locis diſtincta ſunt ⁊ ordina tur hoīes diei noctiſqꝫ viciſph̓os nāqꝫ ē. qꝛ ph̓i dicunt modum ſuſtinendo ꝓpter ta. Tribus aūt ſequentibus ꝙ mixta ex qͣttuor elemenſitudine ꝓpter dormiēdi viſanctoꝝ reuerentiam ⁊ qꝛ tis ſunt corruptibilia ⁊ ad diebus ornata ſunt illa quat gilandiqꝫ neceſſitatē. ⁊ iō ne ſecurius eſt verbis eorum hoc ꝙ ſit conueniens mixtuor elemēta. Quarta enim nox īdecora remaneret. ſꝫ luinniti in hac materia. ī qua tio oportet ꝙ plꝰ ſit ibi de die ornatum eſt firmamentū na ac ſideribus conſolarent̉ plus procedit̉ ex coniectu natura grauium ẜm quan ra ꝙͣ ex ratione certa. dd̓m ſole ⁊ luna ⁊ ſtellis. Quinta homīes quibus ī nocte opetitatem. ⁊ ita lumīaria celi ꝙ luminaria inquantū cōaer in volatilibus. ⁊ aque in ẜm hanc poſitionē ⁊ eſſent rādi neceſſitas incumberet. ſtituunt̉ ex orbibꝰ ſuis per corruptibilia ⁊ ſeſſent grapiſcibꝰ ornamenta acceperūt et quia quedā animalia ſunt aggregationeꝫ plus babēt uia. Qd̓ ſi tu rn̄deas ꝙ ilidoncitatem ad ſuſcipienla ſublimata ſunt a natura corruptibilitatis ⁊ grauitatꝭ. ſicut dum ꝙͣ ad diffundendū. ꝙ vero lucent hoc babēt ex lucis pri corpora hoīm glorioſa. hoc non ſoluit. qꝛ non q̄ritur hic qͥd famo create ꝑfectiōe. ⁊ ideo illud luminare cui deꝰ multū dedit ciat deꝰ per gratiam ⁊ gloriā. ſed qualia ſint illa luminaria cō de illa luce. maxīe lucet. ſicut ſol iſte. cui minꝰ dedit. minꝰ. ⁊ il4ꝫ dita ꝑ naturam. Contra cōem viam ſanctoꝝ eſt. qꝛ ſi corpora il lud cui minime. minime lucet ex ſe. ſꝫ ſi lucet hͦ eſt ex ſuſceptiōe la ſunt mixta. nobili valde mixtione mixta ſunt. ⁊ ſi hoc ergo ſolaris influētie. Et ideo voluerūt alij dicere nō tm̄ lunam. ſꝫ ſunt nata perfici ab anima. ⁊ ſic ſunt animalia. ⁊ hoc eſt cōtra oēs ſtellas a ſole lumen reciꝑe. Quicqͥd aūt ſit de alijs ſtellis Dam̄. qui dicit celos eſſe inanimatos ⁊ inſenſibiles. Hoc etiaꝫ tn̄ de luna ſatis plane apꝑet ꝙ ꝑ ſe nō lucet. Et rō huius eſt. qꝛ eſt contra Hierony. adeo vt dicere aſtra eſſe animata dicat bead ſui ꝯpletione modicū ſuſcepit de illa luce prīo creata. qꝛ ꝟo reticū. Ande hoc enumerat inter hereſes Origen̄. Aug. aūt re eſt aggregatū ex natura q̄ multū eſt apta ad ſuſcipiēdū lumē. tractat. qꝛ dixerat in libro de immortalitate anime. non tamē cū ſit corpꝰ magnū ⁊ dēſum ⁊ nobis ꝓpinquū. Hinc ē ꝙ multū omnino tanꝙͣ falſum cōdemnat. Ait em̄ ſic in libro retractatio de lumīe ſuſcipit ⁊ multū refundit qn̄ ex ea ꝑte illuminat̉ qͣ ſe nū. animal eſſe mundū ſicut plato ſentit alijqꝫ plurimi non ranobis opponit. hͦ aūt eſt qn̄ eſt in ꝑfecta diſtantia a ſoleꝭ. ita ꝙ tione certa indagare potui. nec diuinaꝝ ſcripturaruꝫ autorita ſol ē in vno emiſꝑio. ⁊ iuna ī alio. ⁊ hͦ eſt rō qͣre ſcriptura appel te ⁊ perſuaderi poſſe cognoui. Unde tale aliqͥd a me dictū quo lat lumīare magnū ⁊ qͣre ſol p̄poſitꝰ ē diei. ⁊ luna p̄poſita eſt noaccipi poſſit ꝙ animal ſit mundū. temere dictū reprebendo. nō cti. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Qd̓ em̄ dr̄ luna eē lumīarema qꝛ hoc eſſe falſum confirmo. ſed qꝛ nec verum eſſe comprehengnū hͦ nō dr̄ ꝙ luceat ex ſe vel ꝙ ſit maiꝰ ꝙͣ ſtelle. ſed qꝛ magis do. Qd̓ ſi tu dicas illa eſſe complexionata non tamenanimata nos illumīat. Quare aūt magis illumīat de nocte ꝙͣ de die rō quō verū eſſe poterit. cū nobis complexio ſit ad ſuſcipiendum iā dicta ē. ¶ Ad illud vero qd̓ q̄rit̉ qͣle recipiat lumē. vtꝝ ſicut animā proxima diſpoſitio. Propter hec ⁊ bis ſimilia hic modꝰ 44 trāſparēs. vel terminatū. vel ſpeculū. dd̓m ꝙ luna nec naturaꝫ non videt̉ approbandꝰ. Scd̓o modo poteſt dici ẜm ph̓m ꝙ luꝑfecte opace. nec ꝑfecte trāſparētis. nec ꝑfecte hꝫ naturā ſpeminaria producta ſunt ex aggregatione lucis vel ſuoꝝ orbiuꝫ culi ꝑticipat tn̄ aliqͥd de qͦlibet hoꝝ. Naturā trāſparētis qͦdā ſicut em̄ ſi calor diſperſus in vnū colligeret̉. fieret ītenſior ⁊ for mō ꝑticipat cū ex natura qͥnti corꝑis ꝯſtet. Naturā ꝟo opaci ī tior. ſic dum natura lucis in orbibus reperta virtute ſui opifieo ꝙ ꝑtes ille ita dēſant̉ vt nec radijs nec viſualibꝰ ſolaribꝰ p̄cis in vnū colligit̉. luminare conſtituit̉. ⁊ ẜm hocluminare ma beāt trāſitū. Naturā vero ſpeculi hꝫ ī hͦ ꝙ ſic recipit vt etiā red ius ⁊ minꝰ eſt. ẜm ꝙ maior eſt in eo lucis aggregatio. ⁊ qm̄ ludat. nō tn̄ oīno reddit ſicut ſpeculū. qꝛ nō eſt corpꝰ terſum ⁊ po na inter corpora celeſtia magis eſt nobis propinqua ⁊ eius or litū ſicut pꝫ aſpiciēti ip̄m corpꝰ lunare cuꝫ eſt illuminatū. ſpebis. hinc eſt ꝙ tam ipſa ꝙͣ eiꝰ orbis minꝰ participat de ꝑfectio culū aūt reddit imaginē. qꝛ eſt corpꝰ politū. qd̓ nō eſt radijs: ne lucis. qꝛ tamen multum eſt nature lucis conformis. obiecta uiū. hec aūt magis ꝯiectu rādo dicta ſuntꝙͣ aſſerēdo. vt aliqͥs ſoli multum illuminat̉. ⁊ qꝛ habet denſitatem inꝑtibꝰ. ideo raintellectꝰ ſanꝰ hr̄i poſſit de eo qd̓ dicit ſcriptura fecit deꝰ. duo dijs ſolis peruia non eſt. ⁊ propterea radios quos ſuſcipit reluminaria magna ⁊c. Qd̓ vero obijcit̉ ꝙ nō ſunt poſtta in firfundit ex ea parte ex qua ſoli ſe obijcit ⁊ cū ſit nobis ꝓpinqua mamēto ⁊c. dd̓m ꝙ firmamentū in ſcripturis aliqn̄ accipit̉ lar multū nos illuminat. ⁊ ꝓpterea ſacra ſcriptura vocat ſolē ⁊ lu ge. aliqn̄ ſtricte. aliqn̄ em̄ vocat̉. viij. ſphera in qua poſite ſunt nā duo lumīaria magna. ⁊ hec poſitio ſatis eſt ꝓbabilis. nō tn̄ ſtelle. ⁊ ſic ꝓprie accipit̉ ibi. ⁊ poſuit ſtellas in firmamēto celi vr̄ oīno ſufficiēs. Si em̄ luna eſt ex aggregatiōe ⁊ denſatiōe ꝑ aliqn̄ accipitur large pro natura quinti corporis q̄ diuiſit aqͣs tiū ſui orbis luminoſa. lꝫ nō ꝑueniat ad luminoſitatē ſolis. viab aquis. ⁊ ſic accipit ibi. Fiat firmamentum in medio aquadetur ꝙ de ſe deberet lucere. nō tantū ex luminis ſolaris ſuſce rum. ⁊ poſt hoc fiant luminaria in firmamento celi.

ꝯecundi I libri ꝯformis ſynagoge. vn̄ feſtinitatē illā obſeruat a luna nō iudai d ¶ Et ſint ī ſigna. ⁊ tꝑa. ⁊ dies ⁊c̄. Cōtra ſi ſunt ī ſigna. nō vi4 zādo. ſed potiꝰ illā futurā ſolennitateꝫ quā expectat ẜm ꝙ ſibi 45. dent̉ peccare. q̄ ꝑ illa pnoſticāt futura. ⁊ ſi in tꝑa tunc vr̄ ꝙ an cōpetit p̄ſignādo. Hec aūt dicta ſunt ꝓpter illud qd̓ dicit ſcrite ſolē ⁊ lunā tꝑa nō fuerūt. vel ſi in tꝑa. q̄rit̉ qͣre plural̓r dicta ptu. ⁊ ſint in ſigna ⁊c. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Qd̓ em̄ di ſunt tꝑa cū nō ſit niſi vnū tp̄s. ¶ Itē q̄rit̉ de ſufficiētia iſtoruꝫ eſſe in ſigna. hoc eſt vel in ſignificationē imbriū ⁊ ventoꝝ. vel quattuor q̄ enumerat. ī ſigna ⁊ tꝑa. ⁊ dies ⁊ annos. qꝛ ſil̓r ſunt in diſtinctionem tempoꝝ. ⁊ ideo dicit tꝑa pluraliter ꝓpter va in mēſes ⁊ ſeptimanas Si riationē tempoꝝ ī quattuor tꝑibꝰ anni ẜm quattuor elemētoꝝ tu dicas ꝙ claudunt̉ ī his que lucem ferre non poſſunt qualitates ⁊ ſubiungit dies ⁊ annos vt ſicut ꝑ tꝑa notabat̉ va Quō duobꝰ.ſ. dies ⁊ annos hoc d Quod autem ſubditur. Et riatio ſic etiā ꝑ dies ⁊ annos poſſit notari motꝰ illiꝰ termīatio ſūt in ſinō ſoluit. cū ſil̓r dies ⁊ anſint ī ſigna ⁊ tempora ⁊ dies gna ⁊ tē ita ꝙ dies dicit terminationē motꝰ quo mouet̉ ſol motu fuma ni claudi pn̄t in hͦ ꝙ dicitſ̄ pora lumenti. ⁊ annus terminationē motꝰ quo mouet̉ in obliquo circu ⁊ annos quomodo accipien gna ⁊ tꝑa. Rn̄. dd̓m ꝙ illd̓ mīaria lo. Et in hoc pꝫ ꝙ non debet poni menſis ⁊ ſeptimana. qꝛ non dum ſit queri ſolet. Ita eniꝫ verbū dupl̓r bꝫ exponi ẜm tangitur ibi noua variatio nec noua terminatio. Et per hoc pa celi. ꝙ duplex ē vſus ſigni. Sidictuꝫ videtur quaſi quarto tent. oīa que ſunt queſita. gnū em̄ ⁊ eſt ad ſignādū et die cepiſſent tempora cū priꝰ 4 D intelligentiā huiꝰ ꝑtis omiſſa diſtinctōe eſt ad diſtinguēdū. Si pri triduum ſine tempore nō fue elementoꝝ. Circa productionē luminariuꝫ mo mō accipit̉ ſignū. tūc ē rit. Ideoqꝫ tempora q̄ fiunt duo q̄runt̉. Primo de ipſis luminaribꝰ ꝑ cō ſenſus ꝙ illa luminaria fa parationē ad corpus in quo locant̉. Scd̓o per ſidera non ſpacia moracta ſunt ī ſigna.i. in ſignifi de ipſis in cōparatione ad ea in que oꝑant̉ cationē futuroruꝫ. ⁊ varia rum ſed viciſſitudinem aeree ¶ Circa primū tria querunt̉. Primo queri tionē tꝑoꝝ. ⁊ dieꝝ ⁊ annoqualitatis debemus accipeCfile Itur vtrū luminaria poſita ſint in eodē conrū vt variatio tꝑoꝝ attenre. quia talia motibus ſideꝝ tinuo. an in diuerſis. Scd̓o vtruꝫ moueantur motu corporis dat̉ ī mutatiōe ꝙͣtū ad cafiunt ſicut dies ⁊ anni quos continentis an motibus proprijs. Tertio vtrū motus compelorē aeris ⁊ frigus variaum tat alicui celo ſiue ſtellis. vſitate nouimus. Sunt eniꝫ tio dieꝝ ꝙͣtū ad lumē ⁊ tecter Utrum oīa luminaria celi locent̉ in vno nebras variatio annoꝝ ꝙͣin ſigna ſerenitatis ⁊ tempe¶ ſis UIEIIIO. j. corpore cōtinuo. Et ꝙ ſic videt̉ per tex. tū ad renouationē horum ſtatis ⁊ in tempora quia per ſacre ſcripture qui dicit oīa lumīaria in firmamēto poſita eſſe duoꝝ. ⁊ ſic dicunt̉ corꝑa ce ea diſtinguimus quattuor tē ciore Gen̄. j. Fiant inquit luminaria in firmamento celi ⁊c. ¶ Iteꝫ 4 leſtia eſſe ī ſigna nō quorū pior pora anni ſcilicꝫ ver. eſtatem hoc videt̉ ratione. Quecunqꝫ corpora diſtinguunt̉ abinuicem libet futuroꝝ. ſꝫ eoꝝ quoꝝ diſtinguunt̉. aut ſuperficie. ſed corpus celia luna vſqꝫ ad celū autumnum hyemē. Uel ſunt ip̄a ſunt quodāmō cā ſicut u ſtellatū eſt vniforme. ⁊ iterū non eſt corpus hn̄s terminatā ſuimbriū ⁊ vētoꝝ. ⁊ ſic expoin ſigna ⁊ in tempora. id eſt in aū perficiem. ergo impoſſibile eſt ip̄m babere pluralitatē ſiue dinit Dam̄. vel etiā eoꝝ ꝑ ea diſtinctionem horaruꝫ. quia ſtinctionē. igit̉ oīa luminaria ſita ſunt in eodē corpore. ¶ Iteꝫ q̄ p̄ſignāt diuina ꝓuidētia priuſꝙͣ fierent. ordo tempoſot ſi aliqua corpora ſunt diſtincta abinuicem. ad motū vniꝰ non ſicut eoꝝ q̄ adueniēt ī iudi rum nullis notabatur indinem ſequit̉ motꝰ alteriꝰ. ſed vltima ſphera mouet totū qd̓ infra ip̄aꝫ cio ẜm illd̓ Luce. xxj. Erūt dit lumi eſt ab oriente in occidens. ergo neceſſe eſt totā naturā celeſteꝫ cijs vel meridiana hora vel ſo. ⁊ lu. ⁊ ſtel. Alioꝝ vero q̄ eſſe vnū corpꝰ continuū. ¶ Item ſicut aues ſunt producte ad qualibet hora. Hec quarta ſunt a li. ar. nō ſunt ſigna luc ornatū aeris. ita luminaria ad ornatū celi. ſed vnū eſt corpus inſtōne diuina. ſꝫ potiꝰ ad die facta ſunt. ijj aeris qd̓ ornat̉ oībus auibꝰ. ergo pari ratione vnū corpus celi illa ſignāda traxit huma 1 qd̓ ornat̉ oībus luminaribꝰ. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic. numer na fictio ⁊ fallacia dyabovenit in corporibꝰ eiuſdem nature ex diuiſione continui. ſꝫ orlica. Si aūt ſcd̓o mō accipit̉ vꝫ ab actu diſtinguēdi. tūc eſt ſen bes planetaꝝ dicunt̉ eſſe. vij. tam a naturalibꝰ ꝙͣ a mathemaſus. ſint ī ſigna qͣſi diſtinctiōes tꝑoꝝ ⁊ dieꝝ ⁊ annoꝝ. Hec autē ticis. ergo ſunt diſcontinui. igit̉ luminaria celi non ſunt in eoexpoſitio diuine ſcripture vr̄ eſſe magis ꝯſona qd̓ pꝫ ꝑ antece dem corpore continuo. ¶ Item impoſſibile eſt duo corpora q̄ dentē lr̄aꝫ vbi dr̄. Fiā luminaria in firmamēto celi ⁊ diuidāt ſidit mouent̉ diuerſis omnino ⁊ diſparatis motibus ẜm ſuū totum diē a nocte. Duplex em̄ eſt motꝰ luminariū. Unꝰ qͥ eſt ad motū eſſe continua. ſed orbes planctaꝝ ſicut dicunt aſtro nomi movltime ſphere ſuꝑ polos pͥncipales ad orientē in oriens ꝑ occi inmu uent̉ contra vltimam ſpheram. ergo impoſſibile eſt adinuiceꝫ dēs. quo motu reuoluunt̉ ſemel quolibetnaturali die. ⁊ ẜꝫ hūc continuari. ¶ Item Dam̄. in numeratione celoꝝ diſtinguit ce modū diuidūt diē ⁊ noctē. ſicut dr̄ in psͣ. fecit ſolē ī ptātē diei i lū ſeptem planetaꝝ a celo ſtellaꝝ. ſed non eſſet ſi corpus illud lu. ⁊ ſtel. in po. noc. Aliꝰ eſt motꝰ propriꝰ quē bn̄t natural̓r ī cir in quo ſunt ⁊ ſtelle eſſet continuū. ergo ⁊c̄. ¶ Item ſi omnia lu culo obliquo.ſ. in zodiaco ī quo. xij. ſigna deſcribunt̉. ⁊ ẜm mo minaria eſſent in firmamento poſita ita ꝙ in vno corpore con tū planetaꝝ in illis ſignis. ⁊ maxīe ſolis. ſit ſignatio ⁊ diſtintinuo. tūc oīa eſſent ſtelle fixe ⁊ nulle erratice. ſi ergo alie dicū git ctio tꝑoꝝ ⁊ dieꝝ ⁊ annoꝝ. Diſtinctio tꝑoꝝ fit. qꝛ quattuor ſunt tur fixe. alie erratice videt̉ ꝙ poſite ſint in alio corpore. Iuxtꝑa anni. ver ⁊ eſtas. autūnus ⁊ hyems. q̄ diſtinguunt̉ ꝑ motū ta hoc q̄rit̉ quare deꝰ plures fecit ſtellas ꝙͣ fecerat planetas ſi ſolis inzodiaco ꝓut ad nos accedit ⁊ a nobis elongat̉. Diſtin ue quare plures ſunt ſtelle fixe ꝙͣ erratice. ¶ Rn̄ ad predicto ctio vero dieꝝ fit ſil̓r ꝑ eundē motū. qꝛ mō dies creſcūt mō derum intelligentiam eſt notandū ꝙ ẜm cōem opinionē loquencreſcūt. Aliqn̄ dies ſunt maiores noctibꝰ. aliqn̄ mīores ẜm ꝙ ꝑ tium circa hanc materiam. ſiue naturaliū ſiue mathematicoꝝ. g illum motū dupl̓r accipit̉ ſolſticiū.ſ. eſtiuale ⁊ hyemale ⁊ duluminaria locant̉ in diuerſis orbibꝰ hec aūt diſtinctio ſiue diplex eqͥnoctiū.ſ. vernalē ⁊ autūnale. Sūt etiā motꝰ in diſtīctio uerſitas orbiū ẜm meliꝰ intelligentes non venit ex diſtinctione annoꝝ ẜm ſeruationē illiꝰ motꝰ ſolis ī obliquo circulo. Sil̓r ne formaꝝ. ſicut diſtiguunt̉ aer ⁊ aqua. nec venit ex diſcōtinua ſuo mō luna eſt in ſignificationē tꝑoꝝ ⁊ annoꝝ ⁊ dieꝝ apud iu tione ſuperficiei. ſicut diſtinguitur lapis a lapide. ſed venit ex deos maxīe quātū ad ſolēnitates. ſicut apud xp̄ianos eſt ſol. ſi diuerſitate motuū. diuerſitas aūt motuum non tollit continui s cut dr̄ Eccl̓. xliij. Aluna ſignū diei feſti. Si aūt q̄rat̉ qͣre eccl̓a tatem in eo qd̓ eſt ſubtile ⁊ ad motū babile. ſicut manifeſte apmagis accepit feſta ſua ẜm ſolē ꝙͣ ẜm lunā exceptis duobꝰ. ꝓparet in aqua quando ẜm diuerſas ſui partes ad diuerſas mo lixa eſt huiꝰ qōnis determīatio. ⁊ plane inueniri pōt ī li. aug. uetur poſitiones. ⁊ ſil̓r in aere. ex hoc tn̄ non diſcontinuatur. ad ianuariū. hͦ quantū ad pn̄s ſufficiat. ꝙ qꝛ finagoga in teneScd̓m hanc igitur poſitionē dd̓ꝫ eſt luminaria celi poſita eſſe bris noctis ambulat ⁊ minuēda erat. ideo a luminari qd̓ nocti in pluribꝰ orbibꝰ in corꝑe tn̄ vno cōtinuo. qd̓ ſcriptura vocat preeſt. ⁊ qd̓ minuit̉ in ꝯſummatiōe accipiebāt ſuaꝝ ſolēnitatū nomine firmamenti. ⁊ ideo dicit omnia luminaria poſita eſſe ī diſtinctionē. qꝛ vero eccl̓ia iā ambulat in lumīe ſicut de ip̄a di firmamēto celi. vn̄ rōnes ad hanc partē inducte ſunt ꝯcedēde Apoc. xij. Mulier amicta ſole ⁊ luna ſub pe. eiꝰ. ideo mēſes cō ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ numerꝰ eſt ex diuiſione continui. dicenputāt ⁊ dies ſolēnes magis ẜm motū ſolis ꝙͣ lune. excepto ſodum ꝙ verū eſt de illo numero in quo numerant̉ corꝑa eiuſdeꝫ lo paſchate. ⁊ ꝑ ꝯſequēs pētecoſte. Paſchalis em̄ ſolēnitas nō nature in gn̄e entiū. ſed nō eſt veꝝ de nūero quo numerant̉ cor ſolū celebrat̉ in ꝯmemorationē reſurrectiōis preterite. ſꝫ etiaꝫ ꝑa in gn̄e mobiliū. ad hūc igitur numerū faciendū ſufficit ſoin p̄figurationē reſurrectōis future. ⁊ in hͦ eccl̓ia quodāmō eſt la motuū

Diſtinctio I la motuuꝫ diſtinctio. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ca centrū propriū qd̓ eſt extra centrū mundi. Ad obiectionem orbes planetaꝝ mouent̉ contrarijs motibꝰ ſphere vltime. ergo aūt naturaliū de corꝑis illiꝰ ꝯtinuitate rn̄dēt diuerſimode. di diſcōtinuant̉. dd̓ꝫ ꝙ nō ſequit̉. hoc em̄ nō hꝫ veritatē niſi ī cor centes ꝙ nō eſt incōueniens ſi corpꝰ illud ſcindit̉ motu planepore ſolido. in corꝑe em̄ ſubtili ⁊ raro ſicut eſt aqua ⁊ aer mani te. qꝛ eſt nature ignee. Alij dicūt ꝙ corpꝰ illud nō ſcindit̉ ⁊ pla feſtā bhꝫ inſtātiā. In bis em̄ diſtinctio pōt venire a virtute mo nete ꝑtranſeunt. corpꝰ em̄ luminis ſimul pōt eſſe cū alio corꝑe toris ſalua ꝯtinuitate mobilis ꝓpter hoc ꝙ eſt maxīe obediēs Poſitio vero naturaliū eſt ſicut Ariſto. ⁊ cōmentatoris. ꝙ pla motori. nec bn̄t ſuperficiē ſic terminatā ſicut hn̄t corꝑa ſolida nete nō mouent̉ niſi motu ſuoꝝ orbiū. ſicut clauꝰ fixꝰ ī rota mo ⁊ illud pꝫ plane cum duo venti oppoſiti perſſant in aere. ita ꝙ uet̉ motu rote nō ꝓprio. ⁊ hͦ ponunt ꝓpter illiꝰ corꝑis incorrue vnus deſuꝑ. ⁊ alter ſubter. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Dam̄. ꝙ celu ptibilitatē ꝓpter quā nō pōt ſcindi. nec trāſitum p̄bere alij cor planetaꝝ diſtinguit̉ a firmamēto. dd̓ꝫ ꝙ diſtinctio celoꝝ plus pori. Ponunt etiā cētrum eſſe idē orbiū ſuꝑioꝝ ⁊ īferioꝝ.ſ. cen attēdit̉ ẜm diuerſitatē ꝓprietatū ⁊ motuū ꝙͣ attēdit̉ ẜm diſcōtrū mundi ꝓpter rotūditatē ꝑfectā orbiū ipſoꝝ qͥ circulariter tinuationē corpoꝝ. lꝫ vtroqꝫ mō poſſit attēdi. Un̄ ⁊ rabanus in mouent̉. ita ꝙ vnꝰ nō ſubintrat alteꝝ. Ponūt etiā cū hͦ maiorē diſtinctione celoꝝ celum ſydereū ⁊ celum planetaꝝ ſub eodem ⁊ minorē velocitatē in orbibꝰ ⁊ ex hͦ habere mō retrogradatio S celo cōprehendit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ſi planete ſunt in nes mō ꝓgreſſiōes. qꝛ cū vnū corpꝰ multū p̄cedit alteꝝ ſua ve firmamento ꝙ nulle ſunt ſtelle erratice. dd̓m ꝙ non ſequit̉. qꝛ locitate. alteꝝ vr̄ retrocedere. Et hec oīa vident̉ valde ꝯſona in eodem corpore poſſunt contenta diuerſimode collocari. ita rōi. Et ideo lꝫ poſitio mathematicoꝝ ẜꝫ iudiciū ſenſuū videat̉ ꝙ vnum alligat̉ inſeparabiliter. reliquū vero minime. Et ſteleſſe verior. qꝛ ẜm illā viā ꝓcedēdo ⁊ iudicādo nō fallunt̉ circa le dicunt̉ fixe īmediate poſite in. viij. ſphera cuiꝰ motu mouent̉ motꝰ corpoꝝ ſuꝑioꝝ ẜm rē. tn̄ nō opꝫ eſſe veriꝰ. qꝛ falſum eſt fre planete vero ſunt in orbibꝰ inferioribꝰ que mouent̉ motu alio quenter via inueniēdi verū. ſed rōnabiliꝰ vr̄ procedere ⁊ pone ideo aſpectui noſtro erratice vident̉ dum cōtra viā ſuperioris re naturalis ph̓s. ideo ſi illā poſttionē ſuſtinere velimꝰ pōt rn̄orbis incedunt. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ quare in vltima ſphera deri ad ea q̄ obijciunt̉ in oppoſitum. ¶ Ad illud em̄ qd̓ obijcit̉ 55 luminaria multa poſuit deꝰ. ad hocaſſignat ph̓s tres rōes. Et ꝙ aues in aere ⁊ piſces in aquis motibꝰ ꝓprijs mouent̉. dd̓ꝫ ꝙ prima ratio eſt. ꝙ ſphera octaua maxime eſt cā vite inferioꝝ p̄ non eſt ſimile. qꝛ tā aer ꝙͣ aqua ſunt corpora qͥ poſſunt rare fie ceteris ſpheris. ⁊ hoc nō pōt eſſe niſi ꝑ diuerſuꝫ lumē in diuer ri ſiue condenſari. Et p̄terea iſta elemēta nō ſunt ſic nata moſis ſtellis. Scd̓a ratio eſt. qꝛ natura tꝑauit vt daret īferioribꝰ ueri vt corpora q̄ ad eoꝝ ornatū ſpectāt. q̄ ipſoꝝ motu ſufficien ſpheris q̄ plures habēt motus ſtellā vnā ⁊ ſuperiori q̄ bꝫ pauter poſſint tranſmutari local̓r ẜm ꝙ exigit decor vniuerſi. Pre ciores daret ſtellas multas. Tertia ratio eſt. qꝛ motꝰ influit a terea ipſis aīalibꝰ cōpetit motꝰ progreſſiuꝰ ꝓpter ſui indigenſuꝑioribꝰ orbibus in inferiores. qꝛ ergo in influente dꝫ eſſe pre tiā. ⁊ qͥ eſt ad aſſequendū aliqd̓ delectabile. ⁊ hoc in luminaridominātia. vt orbis ille ceteris p̄celleret inferioribꝰ quos mo bus celi nec cōpetere pōt nec dꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ motꝰ oruet. abūdauit in corpoꝝ luminariū multiformitate. Inter bas bium eſt ꝓpter motꝰ luminariū. dd̓m ꝙ verū eſt. tn̄ ex hoc non aūt rōnes media ratio videt̉ eſſe probabilior in qua on̄dit̉ diſequit̉ ꝙ ſola luminaria debeāt moueri. nō em̄ ſic ſaluat̉ ītegri uina ſapientia q̄ multiformitatē ad vnitatē reducit. ⁊ ideo illi tas corꝑis quīti ſi ſtelle mouent̉ motibꝰ ꝓprijs. ſicut ſi moueā ſphere q̄ plus accedit ad vniformitatē motus dedit multitudi tur orbibꝰ ſuis. qꝛ ibi ꝑ talē motū corpoꝝ celeſtiū nō fit aliqua nem corporū. illis vero que habent motuū multiformitatē demutatio de loco ad locūẜm totalitate mobilis. Sed circa locū dit luminarium vnitatem. nec alicuiꝰ corꝑis diuiſio. ⁊ hͦ totum ꝑfectio ⁊ īcorruptibilitas Utrum luminaria moueant̉ inorbibus celi exigebat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſi moueret̉ motu orbiuꝫ vr̄ h Queſtio. lj. ſuis motibꝰ ꝓprijs. Et ꝙ ſic vr̄. Aues ꝙ ſit retardatio ⁊ obuiatio dd̓m ꝙ nō eſt obuiatio niſi qn̄ dire em̄ q̄ ſunt ad ornatuꝫ aeris motu ꝓprio mouent̉ in illo ⁊ piſces cte ẜꝫ lineā eandē corꝑa mouētia ſibi obuiāt. hͦ aūt nō eſt ſic. qꝛ in aqͣs. ergo ⁊ pari rōne luminaria in celis. ¶ Itē motꝰ orbiū orbes īferiores ſunt ſub ſuꝑioribꝰ. ideo motꝰ eoꝝ eis nō repunon ponit̉ niſi ꝓpter motꝰ luminariū. qꝛ circunſcripto corpore gnat. nec etiā retardat ꝓpter maximā mobilis ad motorē obe de ſe equaliter bn̄t influere ſiue moueant̉ ſiue ſtent. ſꝫ natura dientiā. ¶ Ad illud aūt qd̓ obr̄ de illis retrogradatiōibꝰ ⁊ ꝓnō facit ꝑ plura qd̓ pōt facere ꝑ pauciora. nec facit cū maiori greſſionibꝰ. dd̓m ꝙ ſicut tactū eſt ꝙ ⁊ ſi videant̉ fieri ad ſenſuꝫ 38 difficultate qd̓ pōt facere cū minori. ſi gͦ idē facit motꝰ ſyderis hoc nō eſt niſi ꝑ maiorē ⁊ minorē velocitatē ipſoꝝ orbiuꝫ. quā ꝙ facit motꝰ totius orbis. vr̄ nature ꝯſonū ponere ꝙ ille ſtelle ſi qͥs bene ſciret explicare. hac via vnica poſſet ſaluare illud ad moueant̉ ꝓprijs motibꝰ. ¶ Iteꝫ ſi luminaria mouerent̉ motu qd̓ ſaluandū mathematici ponunt circuloꝝ ⁊ centrorum mulſuoꝝ orbiū. cū moueant̉ motibꝰ diſꝑatis ⁊ quaſi in oppoſitum titudinem. ſed hoc ad aliam ſcientiam ſpectat. celo ſtellato. tunc vr̄ ꝙ fiat ibi obuiatio ⁊ retardatio. cuꝫ illud .i.j. Utrū ꝯueniat alicui orbi moueri abi ¶ in quo mouent̉ ſit vnū corpꝰ cōtinuū. ¶ Itē manifeſte videm QueſtiO. īt. qꝫ ſtellis. Et ꝙ nō vr̄. qꝛ celum empyad oculū in planetis eſſe eleuatōes ⁊ depreſſiōes. ⁊ progreſſio reū ponit̉ a ſanctis īmobile ꝓpter ſui vniformitatē. ſed celum nes ⁊ retrogreſſiones. ſed nō poſſet eſſe niſi ꝓprijs motibꝰ moqd̓ vl̓iter caret ſtellis eſt vniforme. gͦ nullū celū qd̓ caret ſtellis ueri habeāt. gͦ ⁊c̄. ¶ Sed ꝯtra. Si motibꝰ ꝓprijs mouent̉ pla eſt mobile. ¶ Itē vbicunqꝫ eſt motꝰ ibi eſt cōtinuitas ⁊ varia nete. ergo vel duo corꝑa erūt in eodē. vel neceſſe eſt eſſe vacuā tio. ſꝫ ꝯtinuitas q̄ eſt in motu eſt a cōtinuitate magnitudinis viā ꝑ quam tranſit planeta. vel neceſſe eſt corpꝰ celi rarefieri ⁊ gͦ pari rōne variatio motꝰ eſt a varietate mobilis. ſed corpꝰ ce cōdenſari ⁊ ita corrūpi. ſed quodlibet hoꝝ eſt manifeſte īpoſſi leſte qd̓ caret ſtellis. nō hꝫ in ſuis motibꝰ varietatē. gͦ nec mubile. ¶ Iteꝫ natura nō deficit in neceſſarijs. maxīe circa ea q̄ tabilitatē. ¶ Item oīs motꝰ eſt ꝓpter aliquā indigentiā ſupſunt in ip̄a nobiliora. gͦ ſi in bis q̄ mouent̉ motu ꝓprio ꝓuidit plendā. vel in ipſo mobili. vel in aliquo inferiori. ſed celuꝫ qd̓ inſtrumenta. vtpote pedes ⁊ alas vel pennas. vr̄ ꝙ in celeſtibꝰ caret ſtellis nō pōt moueri ꝓpter ſui indigentiā cū nulla ī mo corporibꝰ debuerit dare iſta. ſed iſta nō babēt ſicut ptꝫ ad ſentu illo eiꝰ indigētia ꝯpleat̉. nec ꝓpter ſupplendā indigentiaꝫ ſum. ergo vel natura in eis deficit. vel nō mouent̉ motibꝰ proin inferioribꝰ. qꝛ ita bene influit quieſcēdo ſicut mouēdo ⁊ vni prijs. ¶ Iteꝫ ſtelle in octaua ſphera nō mouent̉ niſi motu illiꝰ formiter. ergo videt̉ ꝙ nullo modo abſqꝫ ſtellis celeſti corpori ſphere. gͦſi ita collocat̉ vnuſquiſqꝫ planeta ī ſuo orbe ſicut ſtel moueri competat. ¶ Item motus celi eſt perfectiſſimus oīm le in octaua ſphera. vr̄ ꝙ nullū luminare proprio motu habeat motuū. ⁊ ideo eſt oīm motuū regula. ergo ſi per regulationem moueri. ¶ Itē ſi luminaria aliqua mouent̉ motu ꝓprio ad famotuum menſurant̉ oīa q̄ ſunt in genere illo aīa menſurat oēs ciendū ꝓgreſſionē vel retrogradationē. impoſſibile eſt motuꝫ motꝰ ꝑ motum primi mobilis. ergo motus primi mobilis maxi celi eſſe vniformē. ſi ergo motꝰ eſt vniformis ⁊ ꝑpetuꝰ. videt̉ ꝙ me notus eſt ipſi aīe. ſed nulliꝰ corporis motꝰ eſt notus ip̄i aīe nihil ſit planetas moueri motibus ꝓprijs ⁊ aliqn̄ retrocedere niſi ꝙ habeat in ſe aliqd̓ luminare. qꝛ nō deprebēdit̉ motꝰ oraliqn̄ ꝓgredi. ¶ Rn̄. ꝙ de hac qōne cōtrouerſia fuit inter nabis niſi ꝑ motū luminaris. gͦ vr̄ ꝙ nō ſit poſſibile aliquē orbem turales ⁊ mathematicos. Mathematici aūt maxime cōſiderā moueri q̄ caret oī luminari. p̄cipue cū motꝰ eius lateat ſenſum tes apparentiā vt illa poſſent ſaluare ſimul cū motꝰ ꝑpetuitanoſtrū ⁊ ſacra ſcriptura vniformis orbis reticeat motū. ⁊ ſic vi te ⁊ vniformitate poſuerūt ecentricos ⁊ epyciclos. ⁊ planetas detur ponere ꝙ aliquē orbem moueri ſupra firmamentum qd̓ moueri motibꝰ proprijs in epyciclis ⁊ ẜm hec ſaluata motꝰ vni eſt oculis noſtris conſpicuum ſit temerarium. ¶ Contra. Oīs formitate. aliqn̄ ꝯtingit planetā deprimi aliqn̄ eleuari ẜm mo multitudo reducit̉ ad vnitatē. gͦ motꝰ corꝑis multiformis. retū ipſiꝰ planete in epyciclo. ⁊ epycicli in ecētrico. ⁊ ecētrici cir ducit̉ ad motū corꝑis vniformis. ſꝫ vniforme corpꝰ non eſt niſi

Secundi Libri qd̓ caret omni luminari. ergo vr̄ ꝙ vltra iſtos orbes in quibus ad ꝑfectiorē orbiū diſtinctionē vt ponerēt. x. ſpherā in qua eſt qͥes ⁊ vita ſempiterna. vcꝫ celū empyreuꝫ. de quo ⁊ ſi aug. vix. ſunt luminaria ſit aliqd̓ mobile celū. ¶ Itē motꝰ ille qͥ eſt men ſura oīm motuū eſt ille qui eſt ab oriente in oriens ꝑ occidens aut nunꝙͣ loquat̉. Beda tn̄ ⁊ rabanꝰ ip̄m eē exp̄ſſe teſtāt̉. boꝝ aūt numeꝝ ⁊ ſufficiētiā poſſumꝰ ſumere ſic. Diſtīctio em̄ celoꝝ qui eſt motus diei naturalis effectiuꝰ. ⁊ ꝯpletur. xxiiij. horis. aut eſt ꝑ diuerſitatē ꝓpriaꝝ formaꝝ. aut ꝑ diſtīctionē motuū ⁊ ſed dies naturalis oī tꝑe eſt vniformis. ergo ⁊ iſte motꝰ. gͦ ⁊c. luminariū ꝯtentoꝝ. Si ꝑ diuerſitatē formaꝝ. ſic diſtinguimꝰ ¶ Itē ſi eſt recta ordīatio medij ad extrema neceſſe eſt mediū tres celos. Aut em̄ viget ī eo natura ꝑfecte lumīoſitatis. ⁊ ſic ē participare quodāmō naturā vtriuſqꝫ extremi. ſꝫ celū chriſtal babile ad ſtatū gl̓ie. ⁊ iō quietuꝫ ⁊ ſic eſt empyreuꝫ. Aut vigeti linū eſt mediū inter empyreū ⁊ firmamentū. cū ergo empyreū eo natura ꝑfecte ꝑſpicuitatis ⁊ effectiue frigiditatis. ⁊ ſic ē ce ſit vniforme ⁊ īmobile. ⁊ firmamentū ſit multiforme ⁊ īmobue lum criſtallinuꝫ ſiue aqueum. qd̓ qͥdē facit ad ꝯſeruationē reꝝ videt̉ ꝙ criſtallinū ſit aut multiforme ⁊ īmobile. aut vniforme corꝑaliuꝫ. ⁊ iō habile eſt ad motū. Aut viget in eo natura ꝑſpi ⁊ mobile. ſed multiforme ⁊ īmobile eſſe nō pōt cū varietas mo cuitatis ſimul ⁊ lumīoſitatis. ⁊ effectiue caliditatis. ſic eſt celū bilis diſponat ad motū. ergo neceſſe eſt ꝙ ſit vniforme ⁊ mobi ſydereū. qd̓ qͥdē facit ad trāſmutationē reꝝ īferioꝝ. iō ē multi le. ¶ Itē quandocuūqꝫ aliqua plura concurrunt ad conſtitu forme ⁊ mobile. Si ꝟo fiat diſtīctio celoꝝ penes diſtīctionē iu tionē alicuius. neceſſe eſt per virtutē alicuius illa coniungi. erminariū ſic ē diſtīctio orbiū. Aut em̄ orbis ꝯtinet multitudinē go quandocunqꝫ plura mobilia concurrunt ad effectū vnū cōſydeꝝ. aut vnitatē. Si multitudinē. ſic eſt celuꝫ ſtellatum. Si formeꝫ per ſuā influentiā. neceſſe eſt ꝙ coniungantur ꝑ alicuius mobilis vniformitatē. ſi ergo virtus planetarū ⁊ ſtellaruꝫ vnitatē. ſic cuꝫ. vij. ſint planete. ẜm ꝙ regit̉ vniuerſitas tꝑoꝝ q̄ ſeptenario dieꝝ claudit̉.vij. ſunt orbes. ⁊ ſic tertiuꝫ celum ſua concurrit ad ꝓductionē effectuū in his inferioribus ẜm quan multiformitate ꝯtinet. viij. ſpheras ſiue orbes. ⁊ duo ſunt p̄ce dam conformitatē. neceſſe eſt vltra illa eſſe aliqd̓ mobile ꝑ qd̓ dētes. ⁊ ita ſunt. x. vt ſic ꝑfectōi ꝑtiū vniuerſi rn̄deat etiā ꝑfecōiungantur. qd̓ quidē habeat in toto ⁊ in partibus vniformictio numeri.ſ. denarij. Ex p̄dictis igit̉ ptꝫ ꝙ qͣlitercūqꝫ ſumat̉ tatē ⁊ ita alicui orbi abſqꝫ ſtellis ꝯpetit moueri. Eſt igitur que ſufficiētia celoꝝ. ſiue ſub ꝓpria appellatōe celi ſiue cōiter. poſtio qͥs ſit ille orbis. ⁊ per quā naturā ꝯpetit ei moueri. Si em̄ nere eſt celū criſtallinuꝫ moueri. qd̓ qͥdē caret ſtellis. Et iō ad qꝛ celū eſt ⁊ eſt ꝯtinens. ergo empyrcū erit mobile. Si qꝛ celuꝫ 11 qōnē ꝓpoſitā rn̄dēdum ꝙ abſqꝫ ſtellis pōt aliqͥs orbis moueri qd̓ eſt non tm̄ ꝯtinens ſed etiā ꝯtentum. obijcitur tunc de celo iſ ſ. celum aqueuꝫ qd̓ eſt primuꝫ mobile. ⁊ qd̓ vniformiter mouet̉ igneo ⁊ ethereo. que quidē ꝯtinent ⁊ continentur. ⁊ tn̄ non mo ne ab oriēte in oriēs ⁊ ꝑ occidēs. ⁊ illiꝰ virtute trahit̉ firmamētū uentur orbiculariter. Iuxta hoc q̄ritur de ſufficientia ⁊ numerū. r ⁊ oēs orbes īferiores. vt vno die naturali.ſ. ſpac io. xxiiij. hora ro celoꝝ. ⁊ cū natura celeſtis diſtinguatur ab elementari. quō rum ab oriēte in oriēs reuoluat̉ ꝙͣuis nr̄o ſenſui non appeat. ⁊ alique differentie celoꝝ ſumuntur penes elemēta. Si tu dicas ed aliqͥ ph̓i hoc ſenſerunt ꝙ firmamētuꝫ ſit primū mobile. Aliqͥ tn̄ propter naturam ꝑſpicui in eis repertā. tūc cū perſpicuitas ſit ph̓i deprehēderunt ꝙ ip̄m firmamētuꝫ mouet̉ motu ꝓprio. ita in aqua. elementū aqͣ deberet dici celū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ eſt pone̓ mit ꝙ in cētū annis ꝓcedit vno gradu. Siue aūt hͦ ſit veꝝ ſiue fal Hꝰ aliqd̓ celū moueri qd̓ caret luminariuꝫ ⁊ ſtellaꝝ varietate. ⁊ hͨ acc ſum. hͦ tenēdum eſt ꝙ cōiter doctores theologie ponunt ꝙ eſt eſt celū aqueū ſiue criſtallinū. ad cuiꝰ cognitionē ⁊ ſi pauci ph̓i bis celum aliqd̓ mobile vltra firmamētuꝫ. carēs ſtellis. Et ꝯcedē peruenerunt. qꝛ corpus illud latet ſenſuꝫ. ratiocinando tn̄ per ⁊ ie de ſunt rōnes hͦ on̄dētes. ¶ Ad illud vero qd̓ obr̄ in ꝯͣriuꝫ ꝙ ē uenerunt aliqui. ⁊ illi qui peruenerūt poſuerunt ip̄ꝫ moueri. ſi ſin rer vniforme. dd̓m ꝙ ⁊ ſi habeat vniformitatē ꝑ carētiā diuerſita ſi cut quidā aſtronomi niſi ſunt hoc probare. Cōiter tn̄ ad cogni ſirum ſptis ꝑtium. hꝫ tn̄ diuerſitatē ẜm rōnē dextri ⁊ finiſtri ꝑ ꝯꝑatiotionē exiſtentie huius celi peruenerunt oēs tractatores catho Sumit nē ad influētiā motoris. ⁊ hec diuerſitas ſufficit ad faciēdum lici autoritate ſacre ſcripture diuinitus illuſtrati. q̄ ipſius eximotum. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſcd̓m ꝙ nō eſt talis variatio ī illo ſtentiā expreſſe declarat. motū tn̄ eius vel quietē non explicat nrin motu primi mobilis q̄ exigat diuerſitatē luminis ī ꝑtibꝰ qͥnⁱ po ſed doctores theologie rationibus ſuffulti cōiter ponūt illud 4 tius cōcordat vniformitati. Nā ⁊ ſi motꝰ dicat̉ variatio reſpecelū moueri. ⁊ inter alias rationes potiſſima eſt illa ratio q̄ ſu ctu qͥetis motꝰ tn̄ primi mobilis reſpectu alioꝝ eſt vniformis. mitur ex perfectione vniuerſi. ex qua etiā diſtinctio celoꝝ ⁊ nu ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ equaliter influit cū mouet̉ ⁊ qͥeſcit. dd̓m merus rationabiliter poteſt inueſtigari. Et hoc pꝫ ſic. celū em̄ ꝙ falſuꝫ eſt. ſi em̄ qͥeſceret nō moueret orbes inferiores ſuo mo de ſua cōi acceptione dicit aliquā naturā perſpicuā ⁊ contentu. nunc aūt cum mouet̉. vis motiua ab ip̄o deſcēdit in corꝑa ī tiuā de ſua vero propria acceptiōe nominat naturā perſpicuā 6 feriora. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ motus eiꝰ debet eſſe notiſſimꝰ cū contentiuā ſupra cōtrarietatē eleuatā. Scd̓m primā acceptio ſit regula alioꝝ motuū. Dd̓m ꝙ nō oportet eſſe notū ſenſui ī ſe o ne celoꝝ. diſtinguuntur a rabano. vij. celi. Natura em̄ ꝑſpicua ſed ſufficit ꝙ notificet̉ in effectu ſuo. ſicut etiā nō ꝑcipimus re ⁊ cōtentiua aūt eſt luminis datiua. aut receptiua. Si eſt datiuolutionē. viij. ſphere ab oriēte in orientē manifeſte niſi ꝑ ſoleꝫ ua aūt eſt vniformis non mota ⁊ ſic eſt empyreū. aut eſt multi⁊ alia luminaria. ꝑ hunc modū vniformitas quātum ad ſpaciū formis ⁊ mota ⁊ ſic eſt ſydereū. aut eſt vniformis ⁊ mota ⁊ ſic ē borarū nobis motum celi vniformis expreſſe indicat. hanc tn̄ criſtallinū. Quarta differētia eſſe non pōt.ſ. ꝙ ſit multiformis percipimus per varietatē diei ⁊ noctis. ¶ Ad illa vero q̄ vltinō mota ꝓpter hoc ꝙ motꝰ eſt paſſio ꝯſequens naturaliter ad mo querebātur iam pꝫ ſolutio ex predictis. multiformitatē corꝑis. Si aūt natura ꝑſpicua eſt luminis reOnſequēter queritur de ipſis luminaribꝰ in cō ceptiua. aut ſeparabiliter. aut inſeparabiliter. Si īſeparabil̓r paratione ad ea in qua agunt. Et circa hoc que aut ẜm circulū ſuꝑioris ſuperficiei ⁊ ſic eſt igneū. aut ẜm circu rūtur tria. Primo q̄ritur vtrū in luminaribꝰ di lū inferioris ſuperficiei in quo cōicat aeri. ⁊ tūc eſt olimpiū qd̓ uerſis ſit diuerſitas ꝑfectionū. Scd̓o queritur qͥdē dr̄ olimpiū ꝓpter olimpi mōtis approximationē. Si aūt vtrum habeant diuerſitatem impreſſionū. Ter eſt receptiuū ſeꝑabil̓r ſicut eſt aer qͥ illuminat̉ ex pn̄tia lumīotio queritur vtrum ex eorum impreſſionibꝰ cau ſi corꝑis. ⁊ obtenebrat̉ ex eiꝰ abſentia. hͦ eſt dupl̓r. aut ẜꝫ ſuꝑio ſetur diuerſitas morum. rē ꝑte ⁊ ſic eſt ethereū. aut ẜm īferiorē ⁊ ſic eſt aereū ⁊ ī hac diUtruꝫ lumīaria diuerſitatē habeāt ꝑfeſtinctiōe ꝯprebēdunt̉ oīa corꝑa mūdi p̄ter terrā ⁊ aquā. Terd UICIIIO. I. ctionū. Et ꝙ vr̄ ſicut vult ph̓s. ſol nō eſt ra em̄ nō pōt ꝯprebēdi noīe celi. qꝛ caret tā ꝑſpicuitate ꝙͣ amnomē īdiuidui ſꝫ ſpēi ſil̓r ⁊ luna. Cōſtat aūt ꝙ ſol ⁊ luna ſunt ī biēdi capacitate. Aqua etiā ſil̓r caret. qꝛ ꝙͣuis habeat ꝑſpicuipoſita diuerſis. gͦ ea ſūt diuerſa ẜm ſpēm. ¶ Itē nō pōt eē niſi tatē. nō tn̄ ambitvndiqꝫ ⁊ ſic ex iſta ſufficiētia celoꝝ in qͣ on̄dit̉ vnꝰ ſol. ſicut dicit. ph̓s. ꝙ ſol eſt ex tota ſua materia. ſꝫ ſi ſol ab ſapīa ꝯditoris ⁊ ꝑfectio vniuerſitatis. manifeſte apꝑet ꝙ opꝫ alijs luminaribꝰ nō differret niſi ſolo nūero. nō eēt ex tota maponē aliquē orbe ſine luminariū multoformitate moueri ⁊ ilteria ſua. gͦ differt ampliꝰ ꝙͣ nūero. gͦ differt ſpē. ¶ Itē corpꝰ ꝙ lud ꝓprie dd̓m eſt primū mobile. Prima aūt diſtinctio ⁊ ſuffieſt natural̓r lumīoſuꝫ. ⁊ corpꝰ qd̓ ex ſe eſt oꝑacuꝫ. ſunt alteriꝰ ⁊ ciētia ſumpta eſt ẜm enumeratione rabani qͥ celos numerat ẜm alteriꝰ nature ẜm ſpēꝫ. ſꝫ corpꝰ ſolis de ſua natura eſt lumīoſuꝫ cōeꝫ acceptionē celi ꝓut noīat naturā ꝑſpicuā ⁊ ꝯtētiuā ſic em̄ luna vero quātum eſt de ſe oꝑacū corpꝰ eſt. qd̓ pꝫ in eclipſatōe ꝯprebēdit naturāceleſtē ꝓprie dictā ⁊ elemētarē. lꝫ nō oēꝫ. Si ſolis ex interpoſitiōe lune. ergo ſol ⁊ luna differūt ſpecie. pari aūt ꝓprie dicat̉ natura celeſtis.ſ. natura ꝑſpicua vndiqꝫ ꝯtēti ratiōe ⁊ alij planete. ¶ Itē terra ornata eſt diuerſis lapidibꝰ ua ⁊ nulli ꝯͣria ſic diſtinguit̉ a qͥbuſdā ph̓is ꝑ. viij. orbes qͥ dixe ⁊ plantis ⁊ aīalibus ẜm ſpeciem. ergo pari ratione videtur ꝙ rūt. viij. ſpherā vltimā. Alij aūt āpliꝰ illumīati ī hac materia vl celum ſit ornatuꝫ diuerſis luminaribꝰ ẜm ſpecieꝫ differētibus tra. viij. ſpherā poſuerūt nonā. Tertij ꝑfecti illumīati venerunt Sed cōtra

Diſtinctio I I diſponēs. cū ẜm eius participationē maiorē. ⁊ mīorē forme cor ¶ Sed ꝯtra. corporis ſimplicis nō bn̄tis admixtionem alteporales ſint magis ⁊ minus ꝯplete. Uel dicendū ꝙ lux eſt norius corporis partes ſunt omogenee ⁊ ad totū ⁊ inter ſe. ſꝫ cebiliſſima forma corporaliū eorum.ſ. q̄ ſunt ei extranee. ſed non lum ſicut ꝓbat ph̓s eſt corpꝰ ſimplex nō mixtū. ⁊ ſimiliter lumi naria. ergo nō habent formas ẜm ſpēm diuerſas. ¶ Item lueſt verum de formis luminarium celeſtiū in quibus virtus eiꝰ ⁊ natur a complete ſaluatur. minaria ſunt ex aggregatione lucis ſui orbis ſicut vult ph̓s in li. de ce. ⁊ mun. ſed aggregatio maior ⁊ minor nō facit diuerſiUtrū diuerſa luminaria habeāt diuer 1 ) ueIIO. lj. ſas īpreſſiōes ſuꝑ corporalia. Et ꝙ ſic tatē ẜm ſpēm. ſed ſolū ẜꝫ numeꝝ. gͦ luminaria celi non ꝑficiun tur diuerſis formis ẜm ſpēm. ¶ Item flamma maior ⁊ minor videtur primo autoritate Aug. in. v. de ci. dei. Nō vſqꝫ quaqꝫ Z nō differt ẜm ſpēm ꝙͣuis ſit in vna maior aggregatio luminis abſurde pōt dici ad corpoꝝ differentias afflatus valere ſydeꝙͣ in alia. ergo ſi ſic vr̄ eſſe circa luminaria celeſtia vr̄ ꝙ nō dif reos ſicut ī ſolaribꝰ acceſſibꝰ ⁊ receſſibꝰ widemꝰ ipſiꝰ anni tꝑa ferant forma ſpecifica. ¶ Item nobiliſſima forma q̄ fit in ſole variari. ⁊ lunaribꝰ incremētis ⁊ decrementis augeri ⁊ minui q̄ eſt ipſiꝰ lux. ⁊ nobiliſſima forma in vnaquaqꝫ re eſt forma vltidā genera reꝝ ſicut mirabiles eſtus occeani. ¶ Itē aſtronomi tima. ergo lux eſt forma ꝯpletiua vltima ſolis in ſpecie ſua. ſed dicūt ꝙ q̄dam ſtelle calefaciūt. q̄dam infrigidant. q̄dā humein luce ꝯuenit cum oībus alijs luminaribus. igitur vr̄ ꝙ lumictant. ⁊ q̄dam deſiccant. ⁊ hoc oſtendunt ꝑ ſenſus experientiā na celi ſpecie nō ſint diſtincta. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligen igitur videt̉ ꝙ corpora celeſtia impreſſiones diuerſas habeāt tiam eſt notandū ꝯmunis poſitio ph̓oꝝ fuit ꝙ inter lumina ce ſuper corporalia. ¶ Item ad diuerſitatē formaꝝ ſequitur dili eſt reperire diuerſitateꝫ quantū ad ſpēm ⁊ formā. ⁊ iſtud cō uerſitas virtutū. ⁊ ad diuerſitatē virtutū ſequitur diuerſitas cordat ſatis rōni recte. ꝙͣuis nō oīno recta moueat rō quoſdā impreſſionū. ergo luminaria celeſtia differentia ſpecie ⁊ natu ad ponendū diuerſitatē ẜꝫ ſpēꝫ in luminaribus celi. Poſuerūt ra. diuerſas efficiunt impreſſiones ſuper hec inferiora. ¶ Itē em̄ aliqui ꝙ luminaria ẜm ſpēꝫ erant neceſſario diuerſa. ꝓpter ſi diuerſas impreſſiones ⁊ virtutes nō baberent. videtur ꝙ di hoc ꝙ non habent materiā tranſmutabileꝫ. ⁊ vnūquodqꝫ erat uerſitas in eis fruſtra eſſet. ſed nō eſt fruſtra. ergo ⁊c. ¶ Conex tota ſua materia. ſed hec eſt rō falſa ⁊ vana. ⁊ principiū ertra obijciatur per ſcripturā. Dicitur em̄ Gen̄. j. ꝙ ſint in ſigna roris. ⁊ occaſio fuit in aliquibꝰ ponendi in oībus hoībus aīaꝫ ⁊ tēpora ⁊c. ſed aliud eſt ſignū. ⁊ aliud cauſa ſigni. ſi igitur luvnā ſicut meliꝰ patebit infra. vnde ꝙ tranſmutabilitas mateminaria nihil pn̄t niſi ẜm ꝙ deus inſtituit. vr̄ ꝙ nihil habeāt rie requirat̉ ad varietatē ẜm numeꝝ. hoc nō eſt generalitet ve in bis inferioribus efficere. ſed ſolū ſignare. ¶ Itē Dam̄. nos rū. vtpote in diuerſitate ẜm naturaꝫ q̄ attendit̉ in aliquibꝰ ẜm aūt dicimus ꝙ ipſa non ſunt cauſa alicuius eoꝝ que fiunt. neſimultatē ſue ꝓductiōis. ⁊ ẜm īmediatū egreſſuꝫ a prīo opifice qꝫ corruptionis alicuius eoꝝ que corrumpunt̉. ergo videturꝙ 66 ſed in his ſolū habet veritatē quoꝝ vnū generatur ex alio. Et non habeant in his inferioribus efficere aliquā impreſſionem ideo hac rōne pretermiſſa poteſt ſumi rō diuerſitatis illoꝝ lu¶ Itē ꝙ non habeant diuerſam īpreſſionē. videtur. qꝛ aut imminariū ex parte quadruplicis cauſe. Et primū ex parte finis primunt formā quā non habent. aut formā quam habent. Foraccipitur rō. Sunt em̄ ꝓducta ꝓpter diuerſas influentias in mā quā non habent nō poſſunt īprimere. qꝛ agens debet eſſe ī bis inferioribꝰ faciendas. ⁊ ꝓpter ornandā celeſtē naturam. actu reſpectu paſſiui. Si īprimunt formā quā habēt. aut ergo ⁊ ideo ꝯpetebat diuerſas habe̓ ſpecies ⁊ virtutes. vt ex diuer formā in qua cōicant. aut formas in quibus differunt. Si forſaꝝ reruꝫ ꝯiunctione reſultaret perfectio in effectu. ⁊ ex diuer mas in quibus differunt. ergo videtur ꝙ luna generet lunaꝫ. ſarum ſpecieꝝ ꝯparatiōe pulchritudo conſurgeret in ornatu. ⁊ ſol ſole. ⁊ hoc eſt falſum. Si formā in qua cōueniunt. ergo vi Sumitur etiā ratio ex parte efficientis. qui ẜm ſuā potentiaꝫ detur ꝙ oīa luminaria eādē habeāt impreſſionē in his inferio ⁊ ſapientiam ⁊ bonitatē diuerſa ꝓducit ẜm ſpēꝫ ⁊ formā. vt qd̓ ribus. ¶ Itē ſol calefacit ꝓpter ſuū motū ex emiſſione radioꝝ dari nō poterat vni ſoli per ſe. daret diuerſis in ſpecie. Sumi ⁊ ita mediāte lumine. ſed oīa luminaria ccleſtia cōicāt in luce ⁊ tur etiā rō ex parte materie. Sicut em̄ in mixtis materia ipſa in radioꝝ emiſſione ⁊ in motu. ergo videtur ꝙ oīa habeant caẜm diuerſitatē mixtionū aptatur ad ſuſceptionē diuerſaꝝ for lefacere. ergo nihil eſt illud dicere ꝙ quedā calefaciunt. quemaꝝ. ſic in corporibꝰ ſimplicibꝰ ẜm maiorē raritatē ⁊ deſitateꝫ dam non. ¶ Itē ſol habet virtutē illuminandi ⁊ calefaciendi in ſuis partibꝰ ad diuerſaꝝ formaꝝ aptatur ſuſceptioneꝫ. ſicut hec inferiora. ſi ergo ſol plus cōicat de virtute ſua lune ꝙͣ alipatet in elementis quoꝝ materia ẜm maiorē denſitatē ſuſcipit cui corpori inferiori. videtur ꝙ luna habeat eandeꝫ impreſſioformā terre. dū aūt rarefit ẜm plus ⁊ minꝰ diſponitur ſuſcepnem licet minus intenſam. ¶ Item ignis inter omnia elemen tioni ad formas alioꝝ elementoꝝ. Per hūc modū eſt intelligē ta maxime accedit ad naturā celeſtē. ergo oīa luminaria celedum in celo. Cū em̄ in celeſti natura ſit reperire raꝝ ⁊ denſum ſtia plus cōicant cuꝫ igne. ꝙͣ cū aliquo elementoꝝ. ergo videſicut dicitur in lib. de ſubſtantia orbis. Sic ꝯtingit ẜꝫ maiorē tur ꝙ maxime habeant effectū ſupra ignem ⁊ eius qualitatem raritatē ⁊ denſitatē. materiā diuerſaꝝ formaꝝ eſſe ſuſceptibilē ergo videtur ꝙ oīa in ſui actione ⁊ dominio qualitatē ignis in Aliter tn̄ eſt rarū ⁊ denſuꝫ in materia elemētari ⁊ natura celetendant ⁊ fortificent ⁊ ita videtur ꝙ omnia deſiccent ⁊ calefa ſti. In elementis em̄ cauſantur a frigido ⁊ calido diſſoluēte ⁊ ciant. ⁊ nulla infrigident. ¶ Reſpon. ꝙ luminaria celeſtia imꝯſtringente per res materie. In celo aūt cauſantur ſolūmō ẜꝫ preſſionē habent ſuper elementa ⁊ elemētaria corpora īpreſſio diuerſuꝫ partiū ſitū. In denſo em̄ ſunt partes propinquiores. nē inquā nō vnicā tantū ſed multimodā. Ratio aūt quare ſupe in raro aūt magis diſtantes. qꝛ in denſo ſunt ꝯpreſſe ⁊ magis riora in hec inferiora agunt ⁊ imprimunt. ⁊ rerū qualitates in vnite. in raro ſparſe. Sumitur etiā ratio exparte forme lux em̄ tendunt eſt. qꝛ ſunt corpora nobiliora ⁊ precellentia in virtute eſt vna forma ꝯmunis reperta ī oībus luminaribꝰ. ⁊ ẜm cuius ſicut precellunt in ſitu. ⁊ ideo dum ordo vniuerſitatis ſit vt poparticipationē maiorē ⁊ minoreꝫ. ſunt magis ⁊ minꝰ nobilia. ⁊ tentiora ⁊ ſuperiora influant in inferiora ⁊ minꝰ potētiora. orideo cū iſtā formā diuerſimode participant. diuerſos habent dini vniuerſitatis cōpetit vt luminaria celeſtia influant in ele gradus ꝯpletionis. ideo etiā diuerſas formas completiuas. menta ⁊ corpora elementaria. Status etiā ordinis hoc requiCōcedende ſunt igitur rōnes on̄dentes luminaria celi ẜm ſpe rit. ꝙ ſitu in motu locali venitur ad vnū mouens īmobile. ita ī ciē eſſe diuerſa. ꝙͣuis illa rō parū valeat ꝙ ſunt ex tota ſua ma motu alterationis ẜm qualitatē neceſſe eſt venire ad vnū alte eateria. ſicut iam oſtenſuꝫ eſt. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcitur ꝙ eſt rās nō alterabile ẜm eaſdē qualitates. ⁊ ideo cū elementa ⁊ ex corpꝰ ſimplex. dd̓m ꝙ ſimplicitas corꝑis tollit diuerſitatē q̄ or eiementis cōmixta ſint ẜm primas qualitates alterantia ⁊ altū habet ex mixtiōe ⁊ formis perficientibꝰ mixtū. ſed nō tollit terabilia. recte diſpoſuit diuina ſapientia corpora celeſtia. vtillā diuerſitatē q̄ venit ex diuerſitate formaꝝ ſimpliciū tm̄. ſipote luminaria q̄ inferiora alterarēt ſua influētia ẜm qualitacut pꝫ. ꝙ ꝙͣuis elementū ſit corpus ſimplex. nō tn̄ oīa elemēta tes primas. ita ꝙ ip̄a tā qualitatibꝰ ꝙͣ alteratōibꝰ illaꝝ eſſent 72 ſunt vniꝰ ſpeciei. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſunt ex aggregatiōe lucarentia. ¶ Ratio vero quare diuerſa īprimunt a quibuſdā ſu cis. dd̓m ꝙ nō ibi tota ratio tangitur. ſed ſolū tangitur diſpomitur ꝓpter diuerſitatē qualitatū ſicut ſcribit̉ in libro de ſubſitio ad diuerſitatē. ideo ſequens ratio nō valet de ffāma maio ſtantia orbis. ibi em̄ ẜm quorundā opinionē dicitur ꝙ lumina ri ⁊ minori. plus em̄ differūt luminaria ꝙͣ ſlāma maior ⁊ minor ria celi ⁊ qualitates habeant proprias. ſed non habent eas oī ſicut colligit̉ ex ſuis virtutibꝰ ⁊ operationibꝰ conſequentibus. no vniuoce cū qualitatibus elementaribus. Pro eo ꝙ ſcd̓m il¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ forma vltima eſt ꝯpletiſſima. dicen las agere poſſunt in hec inferiora. ſꝫ adinuicē pati nō poſſunt 7ο dum ꝙ hoc eſt verum reſpectu formaꝝ que diſponunt ad ip̄aꝫ Sed iſta ratio non videtur conueniens. ſi enim eſſent equiuolux aūt potiꝰ ē forma ꝑficiēs alias formas corꝑales. ꝙͣ ad eas ce. tunc effectus eoꝝ nō cōcordaret qualitatibꝰ elementaribꝰ.

zecundi libri c bet̉ ꝙ fatū eſt vis ſtellaꝝ. gͦ ſi totū regimen vite ꝯſ̄iſtiti fato ⁊ ideo melior ſumitur ratio ex parte diuerſitatis virtutuꝫ. Qꝛ cut dicit Boe. ⁊ fatum eſt vis poſitōis ſydeꝝ. ſicut dicit Aug. em̄ ꝯditor mundi corpora celeſtia incorruptibilia poſuit ad re tunc regimē vite ⁊ diuerſitas moꝝ pendet ex virtute ſyderum gulādum ⁊ regēdū corruptibilia q̄ ſunt diuerſa ⁊ multiformia ¶ Itē ph̓s in li. de elemētoꝝ ꝓprietatibꝰ dicit ꝙ regna vacua dedit eis virtutes ꝯſequētes ſuas ſpēs ẜm qͣs diuerſa lumina facta ſunt ⁊ terre depopulate ſunt apud ꝯiūctionē duaruꝫ ma ria aſpectū haberēt ad diuerſa elemēta. ⁊ ad diuerſa corꝑa mi gnaꝝ ſtellaꝝ.ſ. iouis ⁊ ſaturni. ſꝫ hͦ nō eēt niſi bella ⁊ lites hoīꝫ neralia. Un̄ qꝛ luna ex virtute ſibi indita cū adiutorio luminis ex aſtris pēderēt. gͦ ⁊c. ¶ Itē hocip̄m vr̄ ꝑ ſacrā ſcripturam. aſpectum habet ſuꝑ humorem. ideo ꝑ ſuā influentiā humiduꝫ Matt. ij. magi cognouerūt ortū regis ꝑ apꝑitionē ſtelle. Et ī augmentat. ⁊ ad eius pn̄tiā excreſcunt maria. ⁊ quaſi exeſtuāt Ioh. dicit dn̄s. nodū venit hora mea. ſil̓r Iob. viij. Nemo apt ⁊ effluunt. ad abſentiam vero in ſinum ſuū colligunt̉ ⁊ reflecūt. bēdit eū. qꝛ nōdū venit hora eiꝰ. ſi gͦ xp̄s hō natꝰ fuit ſub ꝯſtel ſic etiā intelligēdum eſt ⁊ in alijs luminaribꝰ. Cōcedēde ſunt latōe ⁊ borā tꝑis expectauit ī ſua paſſiōe vr̄ ꝙ multo fortiꝰ oēs igitur rōnes on̄dentes ꝙ luminaria in bis inferioribꝰ bn̄t dialij hoīes regi ⁊ gubernari habeāt ⁊ diſponi ẜm ſtellaꝝ virtutē Z3 uerſas impreſſiones. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcit̉ ꝙ nullaꝫ bn̄t ¶ Itē hocip̄m vr̄ exꝑiētia. In mortibꝰ em̄ regū vt dicūt aſtro impreſſionē. qꝛ ſunt ſigna tm̄. Dd̓m ꝙ ſcriptura nō dicit ꝙ ſint nomi apꝑet ſtella cometa ⁊ aſtronomi ⁊ mathematici de multꝭ tm̄ in ſignificationē. qꝛ ⁊ ſunt in ſignificationeꝫ cauſe. ⁊ ſunt in reqͥſiti ẜm aſtrologie iudiciū multa p̄dicūt vera. hͦ aūt nō eſſet efficaciā. magis tn̄ exprimit ꝙ ſint ſigna ꝙͣ ꝙ ſint cauſe. pro eo niſi mores ⁊ affectꝰ hoīm diſponerent̉ ẜm virtutē ſtellaꝝ. gͦ ⁊c. ꝙ nec cauſant ſufficiēter. nec cauſant neceſſario. ⁊ ideo magis ¶ Itē hocip̄m vr̄ rōne certa. Ad vniuerſitatis ordinē ſpectat attribuit eis rationē ſignoꝝ. ⁊ per hoc pꝫ rn̄ſio ad illud Dam̄. ⁊ ad ꝑfectionē regimīs vt nihil caſu fiat reſpectu diuīe ꝓuidē cum dicit ꝙ non ſunt cauſe in bis inferioribus. non vult em̄ ne tie gͦ ſ̄i deꝰ regit ignobilia ꝑ nobilia. ⁊ corruptibilia ꝑ incorrugare quin habeāt influētiā. ſed hoc vult dicere ꝙ nec ſunt prin ptibilia. ⁊ inferiora ꝑ ſuꝑiora. vr̄ ꝙ nihil in his inferioribꝰ fiat cipia inferiorū ſufficiētia. nec ſunt neceſſaria. operantur em̄ vt qd̓ a ſtellaꝝ virtute ⁊ influentia non ꝓcedat. ⁊ ſi hoc veruꝫ eſt. cauſe vniuerſales. q̄ per particulares indigent adiuuari ⁊ pn̄t ergo diuerſitas morū cauſat̉ a virtute ꝯſtellationū. ¶ Cōtra impediri. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ tertio. aut imprimūt qd̓ habēt 75 Deūt̓. iiij. Solē ⁊ lunā ⁊ oīa aſtra celi creauit dn̄s deꝰ in mīſte aut qd̓ nō habent. Dd̓m ꝙ primo influunt virtutē ſuā quā baitat riū cunctis gentibꝰ q̄ ſub celo ſunt. ſed qd̓ eſt creatū in miniſte bent. ⁊ per illam generāt ⁊ augmentāt formā ⁊ ſpeciem quam riū hoīs nō p̄dominat̉ ei ī regimine ⁊ virtute. al̓r em̄ eſſet crea non habēt. Et cū dicit̉ ꝙ nihil dat formā quā non habet. Dd̓m tuꝫ in dn̄ium. non in miniſteriū. ſi igit̉ aſtra celi ſunt creata in ꝙ habere dicitur duobus modis. vel virtualiter vel formamīſteriū. ergo ex eis nō pendēt principal̓r mores hoīm. ¶ Itē liter. ⁊ ad hoc ꝙ impartiat̉ aliquid alicui ſufficit ꝙ habeat vir hoc vr̄ autoritate ipſiꝰ ptolomei maximi aſtronomi qͥ dicit. ꝙ 11 tualiter: nō oportet ꝙ habeat formaliter. ſicut mouēs in mobi 11 ſapiēs hō dn̄abit̉ aſtris. ſed hoc nō eſſet ſi mores hoīm cauſale dat motum. ꝙͣuis ip̄m non moueat̉. ſic intelligendū eſt in ꝓ rentur ex impreſſionibꝰ ſtellarū. ergo ⁊c. ¶ Itē hocip̄m vr̄ ra tis c poſito. Preterea cū ponunt̉ corpora celeſtia imprimere in hec num tione oſtēflua. qd̓ recte ordinatū eſt ẜm ꝙ hmōi. nō tendit niſi inferiora. ⁊ diuerſas qualitates generare. hoc nō eſt intelligē aldead rectū. ſꝫ celū cū ſuis ſyderibꝰ a prīa ꝯditōe rectiſſime ordīa dum ꝙ eis dent ex ſe. ſꝫ educūt illud qd̓ eſt in potētia in actuꝫ nis rintu tum eſt gͦ nunꝙͣ niſi ad bonos mores ⁊ rectos tēdit. gͦ aut oēs Preterea nō eſt intelligēdum ꝙ dent ꝑ ſe ſolū. ſed adiuuando ni. dei hoīes hn̄t bonos mores. aut bonitas moꝝ nō cauſat̉ expoſitio virtutē nature inferioris. hoc aūt faciunt. tum ꝑ virtutē lucis ſimul iafu ne ſyderū. ¶ Itē hoc vr̄ ꝑ rōnē ducentē ad īpoſſibile. ſi em̄ di in qua cōicant. tum etiā per virtutes ꝓprias ẜm quas agūt in ſat rnfian uerſitas morū cauſat̉ a poſitionibꝰ ſyderū. cū motꝰ eoꝝ ſit na hec inferiora. nō vt ꝓducant ſibi ſimilia. ſed vt influēdo cōſerti r̄di turalis ⁊ neceſſariꝰ. diuerſitas moꝝ in hoībꝰ eſſet naturaliter⁊ uent. regant ⁊ intēdant rerum inferioꝝ qualitates ⁊ naturas. neceſſario. gͦ nō erit lib. ar. nec valebit confiliū. nec meritū erit namide 75 ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ oīm ſit calefacere. rn̄deri pōt ꝙ mo nec laus. nec vituperiū. ſi hoc igit̉ eſt maximū incōueniēs. imtus ⁊ lumen nō eſt ſufficiens cauſa caloris. ſed motus cuꝫ velo qui poſſibile eſt ꝙ diuerſitas moꝝ cauſet̉ a poſitionibus ſyderum citate. ⁊ lumen cum radioꝝ multiplicatione. ⁊ quia hec non cō ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ mores hoīm ⁊ euētus futuroꝝ a ſyderibꝰ cauſaꝰⁱ currūt in oībus luminaribus. ideo nō pn̄t oīa calefacere. Poſ ſu ren ri dupl̓r pōt ītelligi. Aut neceſſario ⁊ ſufficiēter. aut diſpoſitiue ſet etiā ad hoc reddi ratio alia. qꝛ hoc non tm̄ facit motus ⁊ lu ⁊ ꝯtingēter. Si primo mō dicet̉ ſic nō tm̄ eſt falſū. īmo ⁊ here minoſitas. ſed etiā ad hoc facit virtꝰ propria ẜm quā ſtella vel ticū ⁊ diabolicū figmētū. qꝛ repugnat xp̄iane religioni. repuplaneta calefaciens aſpectum habet ſuper igneam naturā pͥn iat o gnat ſēſui. ⁊ repugnat etiā rōni. Chriſtiane religiōi repugnat cipaliter. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ſol magis cōicat virtuteꝫ dū ē ꝯͣ ꝟitatē fidei ⁊ boneſtatē moꝝ ꝟitas em̄ fidei in hͦ errore atur ſuam lune ꝙͣ alicui inferiori. dicendum ꝙ ſicut dicit ph̓s. ij. de nō pōt ſaluari. dū em̄ ponit oīa a ſyderibꝰ neceſſario euenire. 4 anima actus actiuorum eſt in patiente prediſpoſito. Et Boetollit meritū ⁊ ꝯſequēter tollit p̄miū. tollit etiā gr̄am. ⁊ ꝑ cōſe uiſeſ. tius. omne qd̓ recipitur eſt in recipiēte per moduꝫ recipientis quēs gl̓iam. Honeſtas etiā moꝝ ꝑ hūc errorē p̄iudiciuꝫ patit̉. ⁊ nō recepti. Quoniam igitur inferiora ſunt receptiua luminis duꝫ culpa peccātis in ſydera refundit̉. ⁊ licētia malefaciēdiſi pariter ⁊ caloris. hinc eſt ꝙ ſol non tm̄ ea illumin at. ſed ⁊ inflā ne rep̄benſiōe concedit. ⁊ hō ad adorandū ⁊ colēduꝫ ſydera in mat. Quia vero luna nata eſt illuminari. ſed non eſt nata cale curuat̉. Et iſte ē finis huiꝰ erroris peſſimi. qꝛ ad ydolatriā per ianue fieri. hinc eſt ꝙ a ſole lumē recipit ⁊ refundit. calorem vero nō ducit. ⁊ in hͦ ptꝫ hoc eſſe ꝯmentū diaboli qͥ maxime ad hoc īten recipit nec refundit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ natura ignis dit hoīem ꝑtrahere. vt faciat ſe adorari ⁊ coli. Senſui etiā replus conuenit cum natura celeſti. dicendum ꝙ de celeſtibꝰ lupugnat. qꝛ ſenſibili exꝑientia in eadē ꝯſtellatiōe ꝯceptos ⁊ na minaribus eſt loqui dupliciter.ſ. quantum ad naturam in qua tos videmꝰ diuerſificari in moribus ⁊ euentibꝰ. ⁊ naturalibus conueniunt. videlicet quantuꝫ ad naturā lucis ⁊ quantum ad ꝓprietatibꝰ ⁊ iſtud manifeſte apparet in iacob ⁊ eſau. qͥ ſimul banc verū eſt dicere ꝙ vniuerſaliter magis cōformantur igni ꝯcepti ⁊ nati. ⁊ tn̄ in oībus bis ſunt diuerſificati. Apparet etiā ꝙͣ alij elemento. Eſt etiam loqui quantum ad virtutes ſibi ſpe qꝛ in ꝯſtellatiōe eadē naſcit̉ filius regis ⁊ filius ruſtici naſcit̉ cialiter datas ẜm ꝙ deputant̉ ad regimen inferiorum. ⁊ qꝛ nō etiā hō ⁊ aſinus. naſcit̉ femina ⁊ maſculus. qui nec ꝯmunicant tm̄modo bn̄t regere igneꝫ ſed etiā alia corꝑa. hinc eſt ꝙ ex ſua in moribus. nec in euentibus. nec in naturalibus ꝓprietatibus inſtitutione primaria aliqua ex eis magis ꝙͣ ignem inſpiciunt ⁊ hocipſum ꝓbat Greg. in omel̓. eph̓ie ſic. Fateri mathematici clementa alia. ⁊ qꝛ oīs actio attendit̉ ẜm aſpectū virtutis agē ſolēt. qꝛ ſi quis ſub ſigno aquarij naſcit̉. piſcatoris in hac vita tis ad patiens. ſicut dicūt medici ⁊ aſtronomi. hinc eſt ꝙ q̄dā miniſterium ſortiatur. piſcatores vero getulia vt fertur nō bꝫ luminaria magis cū igne in effectu cōicant. quedā vero diſcor quis ergo dicat ꝙ nemo ibi ſub ſtella aquarij naſcitur vbi pidant dum principal̓r aſpiciunt elemēta alia. Aſpectus aūt ip̄o ſcator omnino non babet̉. Dicūt etiamꝙ qui ſub ſigno libre na rum determinare alterius eſt ſcientie. ſcuntur trapizete futuri ſunt. in multis autem locis ſub libra Utrū ex īpreſſiōibꝰ illoꝝ luminariuꝫ .i ( multi naſcuntur vbi trapizete penitus ignorantur. Repugnat O UEIIIO. 1.. cauſet̉ in hoībꝰ diuerſitas moꝝ. Et ꝙ nihilominꝰ recte rōni. dum ſuꝑioribus preponit inferiora ⁊ in ſic vr̄ Boe. in li. de ꝯſola. Fatuꝫ eſt rebꝰ mobilibꝰ inherēs diſſe īplicat ꝯͣria. Suꝑioribus nāqꝫ p̄ponit inferiora. dū homini poſitio. ꝑ quā diuina ꝓuidētia ſuis queqꝫ nectit ordinibꝰ. Sil̓r p̄ponit aſtra. q̄ eſt creatura digniſſima. ſicut ph̓s teſtatur. ⁊ re etiā Aug. in. v. de ciui. dei dicit ꝙ fatū eſt vis poſitionis ſydeꝝ cta rō dictat hoīem eſſe finē oīm que ſunt. Et ideo dicit Greg. qua exiſtente. qn̄ qͥs cōcipit̉ vel naſcit̉. cognoſcit̉ qualis futuUitā quippe hoīꝫ ſolus qui creauit conditor adminiſtrat. non rus ſit. Ex prima autoritate habet̉ ꝙ fatuꝫ vere eſt. ex ſcd̓a ba enim propter

Diſtinctio 1 em̄ ꝓpter ſtellas hō: ſꝫ ꝑꝑ hoīem ſtelle facte ſunt. dū igit̉ hic ciunt. hinc ē ꝙ multi ſe ſubijciūt imp̄ſſionibꝰ aſtroꝝ ⁊ iō freq̄n error mores hoīm aſtris ſubijcit inferiora ſuo ſuꝑiori. ⁊ ignoter aſtrologi ꝟa p̄dicunt. maxime circa hoīes aīaliter viuētes bilia nobilioribus preponit. Non ſolū aūt hoc rōni repugnat. circa ꝟo ſpūal̓r ſapiētes qͥ dn̄ant̉ paſſionibꝰ pauca pn̄t ꝟa p̄di e ſꝫ ēt qꝛ in ſe oppoſita īplicat. Dicit em̄ ꝙ qꝛ mores hoīm pēdēt cere. īmo ſicut dicit magnus aſtronomꝰ Ptholomeus ſapiēs ex aſtris ⁊ ꝯſtellationibꝰ. iō aſtra ſunt venerāda. ⁊ ꝯſtellatiohic dn̄abitur aſtris. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ dn̄s natus fuit ſub s nes obẜuande. ⁊ hoc eſt ponere duo oppoſita. Aut em̄ neceſſe ꝯſtellatione. dd̓m ꝙ falſum eſt. nec apparuit ſtella ſub cuiꝰ reeſt euenire hoī ẜm ꝯſtellatiōes ſyderuꝫ. aut nō. Si nō. gͦ non gimine naſceret̉. nec in patiēdo expectauit horā fatalē. ſꝫ ī na ſunt fata metuēda. Si ſic. gͦ nō ſunt aſtra veneranda. du gͦ po tiuitate apparuit ſtella vt ſignū. in paſſione ꝟo tp̄s expectauit nit fata eſſe metuēda ⁊ aſtra venerāda. ponit duo ꝯͣria. ¶ Itē fibii a deo p̄deſtinatū ⁊ figuris legalibus p̄ſignatū. Et ſi q̄ras aut euenit hoī ẜm ꝙ ꝯſtellatio in ſuo ortu exigit aut nō. Si ſic vn̄ hoc eſt ꝙ magi ꝑ illā ſtellā cognouerūt regē dd̓m ꝙ hoc nō gͦ fruſtra ſunt ꝯſeruade ꝯſtellationes in actibꝰ ſuis. cū ẜm priſolū hūana inuētione fuit ſꝫ ſue mētis attētione ⁊ diuina reue mam ꝯſtellationē neceſſe ſit ei bona vel mala euenire. Si nō latione. Preterea illa ſtella nō fuit cū alijs ſtellis creata. ſꝫ in in pͥma ꝯſtellatione. gͦ pari rōne nec in ſeq̄ntibꝰ. igit̉ nulle ſūt natiuitate dn̄i fuit ꝓducta. nec motum habuit aliaꝝ ſtellaꝝ. ſi obẜuande. Dū ergo hic error ponit ꝯſtellationes effectū br̄e. cut dicit Criſo. nec fuiſſe creditur in orbibus aliaꝝ ſtellaꝝ. ſꝫ ⁊ ponit ꝯſtellationes obſeruādas eſſe poſt hoīs natiuitatem. longe inferiꝰ. adeo vt directe appareret ſuꝑ domū. ¶ Ad illud 83 aperte vr̄ ſibijpſi ꝯͣdicere. ⁊ ſic iſte error repugnat ſenſui et fiquod obijcit̉ ꝙ multa vera p̄dicunt. ⁊ maxime hoc apparet in dei. ⁊ rōni. Hoc aūt triplex incōueniēs qd̓ dictū eſt colligit̉ ex ſtella cometa qͥ apparet in morte regū. dd̓m ꝙ in bis q̄ cōſideꝟbis Dam̄. Greg. ⁊ Aug. Scd̓m igit̉ hunc modū dicēdi.ſ. mo rantur circa motū celeſtiū corpoꝝ infallibil̓r pn̄t vera p̄dicere re ⁊ hoīm ⁊ euētus futuroꝝ a ſtellis neceſſario ⁊ ſufficiēter cau ⁊ per artē. ſicut de eclipſi ſolis ⁊ lune. In his ꝟo que conſideſari. falſitas incurritur ⁊ hereſis periculoſa. Si aūt dicantur rantur circa effectū rerum inferioꝝ que eis ſubſunt. probabimores hoīma diſpoſitionibꝰ ſyderuꝫ variari ⁊ diſpoſitiue et liter ⁊ per artē pn̄t vera p̄dicere. nō tn̄ ſemꝑ ſicut circa tempecontingēter. ſic poteſt habere veritatē. qꝛ nec rationi nec fidei ſtates ⁊ ſerenitates ⁊ hmōi. In his ꝟo que ſunt li. ar. frequen repugnat. Planū eſt em̄ ꝙ diſpoſitio corporis varia multū fa ter ita dicūt falſa ſicut ⁊ vera. Et ſi aliqn̄ vera videātur dicecit ad variationē affectionū ⁊ morū anime. vt plurimū em̄ aīa re. hoc eſt vl̓ caſu vel diabolico inſtinctu. Nam diabolus ſicut cōplexiones corporis imitatur. vnde colerici ſunt iracundi ⁊ dicit Augu. ſe libenter immiſcet in hmōi diuinationibus. Nec ſanguinei ſunt benigni ⁊ melancolici ſunt liuidi ⁊ flegmatici. valet illud qd̓ obijcit de ſtella cometa: qꝛ prout ſignificat morſunt pigri. hoc aūt nō eſt neceſſario. aīa em̄ ſuo corpori domitem regis nō fit natura. ſed diuino iuſſu vt dicit Dam̄. Si em̄ natur. maxime qn̄ eſt adiuta per gratiā. multos em̄ videmus natural̓r fit. nō videtur ratio quare magis appareat in morte colericos māſuetos. ⁊ melācolicos benignos. Qm̄ igitur virprincipis ꝙͣ in morte ruſtici. niſi forte tu dicas ſicut volunt ali tus corpoꝝ celeſtiū operat̉ ad mixtionē ⁊ qualitatē cōplexioqui aſtrologi dicere ꝙ ſtella aliqua preeſt principi que in eius num hīc eſt ꝙ per ꝯn̄s operat̉ quodāmodo ad qualitatē morū morte diuino iuſſu ad ſe trahit partes celeſtes que erant in ei valde tn̄ de longinquo. plus em̄ facit ad qualitatē complexiocorpore. qͥbus abſtractis a corpore generatur diſſolutio in eo nis virtus nature inferioris. ꝙͣ virtꝰ ſyderis. vn̄ Aug. v. de ciquod remanet ⁊ dū ſurſum trahunt ⁊ ſtelle approximāt faciūt ui. dei in ſolutione cuiuſdā queſtionis de fratribus duobus qͥ cometā. Sed tūc manet q̄ſtio quare ſil̓r nō ſit circa ruſticum. ſimul infirmabant̉ ⁊ curabantur. vn̄ hoc eſſet. magis cōmenIdeo ſecurius dici pōt ꝙ cometa aut nō ſignificat mortē prin dat rn̄ſioneꝫ hypocratis philoſophi ꝙͣ aſtronomi. Hypocras cipis. ſed ſolū hoc accidit ꝙ moriat̉ in eius apparitione. Aut em̄ rn̄dit ꝙ hoc erat ꝓpter ſimilitudinē cōplexiōis. ⁊ aſtrono ſi ſignificat. hoc ſit diuino iuſſu quo magis eius mortē p̄nuimus rn̄det ꝙ erat ꝓpter idētitatē ꝯſtellationis. Melius eniꝫ ciat. tum qꝛ ē ꝑſona cōis. tū qꝛ ex hoc pōt frequenter oriri per rn̄dit philoſopbus. qꝛ cām reddit magis ꝓpriam ⁊ magis pro turbatio regni in cuius cuſtodia. magis ſollicitātur angeli dū pinquā. Si eīgo hoc modo quereret̉ vtrū impreſſiones ſydebonum cōe p̄ponunt bono ſpeciali. ¶ Ad illud quod obijcitur 34 rum aliquo modo diſponāt ad varietatē morū rn̄dendum eēt ꝙ de perfectione ordinis eſt ꝙ illud quod regitur ꝑfecte ſubij ꝙ ſic. verūtamen non diſpoſitiōe neceſſaria ⁊ ꝓxima ⁊ ſufficiē ciatur regenti. dd̓m ꝙ hoc verū eſt vbi regens aliquid regit ꝑ te: ſed diſpoſitione remota ⁊ ꝯtingente. Si autē querat̉ vtruꝫ modū dominātis non per modū miniſtrātis. vnde qꝛ humani ſit cauſa ſufficiens. Rn̄dendum eſt ſimpl̓r ꝙ non. qꝛ ꝯtrarium actus regūtur a diuina ꝓuidentia ſicut a domināte. nihil eue dicere eſt hereticū ſicut prius oſtēſum eſt. ¶ Ad illud ergo qd̓ nire pōt preter ipſius diuine ꝓuidentie intentionē ⁊ cognitioobijcitur de fato. dd̓m ꝙ de fato aliter loquit̉. Boe. ⁊ al̓r Aunem. ⁊ ita nihil caſu qꝛ ꝟo ab aſtris dirigunt̉ ſolūmodo ꝑ moguſt. Boetius em̄ loquitur de fato prout eſt aliquid ẜm verita dum miniſterij. ideo non oportet ꝙ per omnia ſubdantur eis. tem. ⁊ ſic fatum nominat ordinē in rebus mobilibus ad diuinec hoc exigit perfectio vniuerſi. nam ꝓuidentiam relatum. ordinē inquā nō ſolum ẜm naturaꝫ ⁊ cauſam neceſſariā. ſed etiā ẜm libertatē voluntatis ⁊ contin De productione rerum mixtarū Diſtinctio. XV. Aſentibilium. gentiā. Dicit em̄ ſic in lib. de conſo. ꝓuidentia cuncta pariter. ꝙͣuis diuerſa. ꝙͣuis infinita cōplectitur. fatum ꝟo ſingula diIxit etiā deus. ꝓducant aque reptile ⁊c. Supra Fgr rigit in motum. locis formis ⁊ tēporibus diſtributa. Et hec tē egit magr̄ de ꝓductione rerum ſimpliciū ⁊ inſenſi ( bilium in hac parte agit de ꝓductione mixtoꝝ et poralis ordinis explicatio in diuine mentis adunata proſpeIſenſibiliū. vt aīalium. Et qm̄ ad aīaliū ꝓductionē ctu ꝓuidentia eſt. eadē ꝟo adunatio digeſta atqꝫ explicata tē ¶ A facta eſt vniuerſitatis cōpletio. ⁊ ad cōpletioneꝫ poribus fatum vocatur. ⁊ ſic patꝫ ꝙ Boetius fatū accipit geſequit̉ ab opere ceſſatio. ideo iſta pars hꝫ tres. In prima agit neral̓r ad egreſſum ⁊ decurſum oīm rerū. ſiue voluntariarū ſide ſenſibilium ꝓductione. In ſcd̓a de diuinoꝝ operum perfeue naturaliū. ſiue neceſſariaꝝ. ſiue ꝯtingētiū. Augu. ꝟo in. v. de ciuita. dei accipit fatum ẜm eſtimationē philoſophoꝝ. qui ctione. ibi omībus autem creatis atqꝫ diſpoſitis ⁊c. In tertia agit de ſeptimi diei reqͥetione. ibi. Iā de ſeptime diei requie vocant fatum vim poſitionis ſyderū ⁊ ꝯſtellationū ẜm quam aliqͥd nos eloqui opꝫ ⁊c. ¶ Prima pars bꝫ duas. In prima de cūcta neceſſario eueniūt in his inferioribus. ⁊ ſic fatū nihil ē. terminat de ꝓductione animaliū ex aquis. In ſecūda de proEt oſtēdit ipſe ꝙ nihil ſit. ⁊ ita eqͥuoce accipit fatū Boe. ⁊ Au ductione animaliū ex terra. ibi. Sequitur dixit deus produguſt. ⁊ propter hoc nō fit aſſumptio ſub medio ſed magis equi cat terra ⁊c. ¶ In qua parte primo determinat veritatē. dein uocationis deceptio ꝓpter quā tollēdam de medio dicit Aug. de ſoluit dubitationes duas. Unā ibi queri ſolet de venenoſis v. de ciui. ꝙ ſi qͥs fatū vocat ordinē cauſaꝝ quē deꝰ inſtituit. cū Aliam ibi. De quibuſdā etiā minutis. ¶ Simil̓r ſecūda pars hoc ſit verū. ſnīam teneat ⁊ linguā corrigat. qꝛ ẜm cōem vſum in qua determinat de operum diuinoꝝ conſummatione habꝫ ſic accipitur ſicut mathematici accipere conſueuerūt. ¶ Ad il duas. ¶ In prima oſtēdit qual̓r in ꝓductione hoīs facta eſt. ⁊ lud qd̓ obijcit̉ ꝙ bella cauſantur ex cōiunctione ſyderū. Dicēcōſummata diſtinctio rerū. In ſcd̓a ꝟo circa eādem diſtinctio dum ꝙ illud verbū ph̓i non tribuit aliud ſyderibꝰ ꝙͣ quādam nem explicat diuerſas ſentētias catholicoꝝ tractatoꝝ. ibi. In diſpoſitionē ad tales effectus ex qͥbus bella generant̉. Ex mo hac em̄ rerum diſtinctione catholici tractatores ⁊c. ¶ Simitione em̄ alicuius humoris pōt aliqua affectio in aīa excitari liter tertia pars habet duas. In prima veritatem explicat. quā tn̄ nō neceſſe eſt ponere. qꝛ aīa pōt eā reprimere. ſꝫ qꝛ mul In ſecunda queſtionem mouet ⁊ determinat. ibi. Sed queriti ſunt inſecutores paſſionū. ⁊ eis qͥbus pn̄t dn̄ari ſeip̄os ſubi tur quomodo ſeptimo die dicatur deus ⁊c. ii

5 Iecundi Libri beſtia vocat̉ aīal brutū qꝛ nocet. tunc ſuꝑfluit dicere reptitia. a ¶ Producāt aq̄ reptile aīe viuētis. Cōtra. reptilia ⁊ natati ad Item in psͣ. nō ſolūmō enumerant̉ iumenta ⁊ beſtie ⁊ reptilia lia diuerſaꝝ ſūt ſpēꝝ. gͦ cū ꝓducta ex aqͥs ſint natatilia nō dn̄t ſed etiā pecora. ergo videt̉ hic eſſe diminutio. queritur igit̉ de dici reptilia. ¶ Itē cū reptilia ſpectēt ad ornatū terre. nō vr̄ ꝙ borū trium differentia ⁊ ſufficiētia. Queritur etiā cū oīa aniſpectēt ad ornatū aq̄. ¶ Itē vr̄ hͨ eſſe nugatio cū dicit reptile mantia que ſunt in mari contineantur ſub vna differentia aniaīe viuētis. oīs em̄ aīa eoip̄o ꝙ eſt aīa viuit. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in malis que eſt reptile. ⁊ ſiaīalibꝰ differt motꝰ repēmiliter omnia animantia di a motu gradiēdi. Mod lia. tunc creata fuerint. ☞ Determīat de ꝓductio Diſ. xv aeris ſub vna differentia tus em̄ repēdi attēdit̉ ẜꝫ ¶ De qͥbuſdā ēt minutꝭ aīan ne aīalium ex aquis. a animalis que eſt volatile tractioneꝫ. aīal em̄ qd̓ retibꝰ qō ē vtꝝ ī pͥmis ꝯditioni Ixit etiam deus. quare non ſimiliter omīa pit anteriꝰ aliquā ꝑtē ꝓp bus creata ſint. an ex rebꝰ cor Producant aque animantia terre ſub vna tendēs. etiā cū illa aliqͥd ¶Ireptile aīe viuētis differentia continentur. ruptꝭ poſtea orta ſint. Plera app̄hendēs. corpꝰ trahit De oꝑe ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ terra īter. totū ſuū poſt ſe. ſicut ptꝫ ī et volatile ſuꝑ terqꝫ eī de hūidoꝝ corpoꝝ vicijs quinte cetera elemēta minus eſt ꝟmibꝰ. motus ꝟo gradiēvl̓ exalatiōibꝰ terre ſiue de caram ⁊c̄. Opus quinte diei eſt diei. decora. iō magis īdiguit di eſt ꝑ impulſionē ꝙͣtuꝫ daueribꝰ gignunt̉. q̄daꝫ ēt de formatio piſcium ⁊ auium qui decorari. Et iterū. qꝛ ip̄a igr̄ ea q̄ natāt ſe trahunt corruptiōe lignoꝝ ⁊ herbaꝝ ⁊ bus duo elementa ornantur ⁊ maxime preſtat pabulum ⁊ ꝓtēdunt anteriꝰ. ⁊ extē aīalibus inter cetera elefructuū. ⁊ deꝰ autor oīm ē. pōt de eadē materia.i. de aquispi dendo ſe ad anteriꝰ qͣſi te menta. hinc eſt ꝙ plures nēdo ſe ad ſoliditatē vel aūt dici ꝙ ea q̄ de corporibuſ ſces et aues creauit. volatilia aīaliuꝫ differētie reperiū groſſiciē aq̄ trahūt totuꝫ aīaliū maxīe mortuoꝝ naſcun leuās ī aera. ⁊ natatilia remit tur in illa. oēs aūt ille dif corpus ſuū ſicut ptꝫ in na tur: cū aīalibꝰ creata nō fuerīt tens gurgiti. ferētie reducunt̉ ad has tantibus. hinc ē ꝙ oīa na T ¶ Determīat ꝟitatē de ꝓniſi potētial̓r ⁊ material̓r. Ea tres differētias. quaꝝ nu tantia dn̄r reptilia. ⁊ ſi cō ꝟo qͥ ex terra vl̓ ex aqͥs naſcūmerus ⁊ ſufficiētia pōt ac b ductiōe aīaliū ex terra. tingat ea aliquādo gradi cipi dupl̓r. vel ex ꝑte moſicut eſt in cōcrodillis et tur. vl̓ ex eis q̄ terra germināb ¶ Seqͥtur dixit deꝰ. Produ tus ipſoꝝ aīaliū vl̓ ex par aliqͥbus q̄ ꝟſant̉ in aqͥs et te orta ſunt. tunc creata fuiſſe cat terra aīam viuentē. iumen diuer te finis. Ex parte motus in terra denominant̉ tn̄ a nō incōgrue dici poteſt. ta ⁊ reptilia ⁊ beſtias terre ẜꝫ neſi ſic. Om̄e em̄ aīmal quod motu qͥ eſt eis magis naDe ope. ij ſpēs ſuas ⁊c. Sexte diei op Quan E Determīat de operū di gruei mouet̉. aut mouetur traturalis.ſ. qͥ cōpetit eis ẜꝫ re ſertē poſt eī tie aſinculē uinoꝝ ꝯſummatiōe on̄dēs qͣli deſcribit̉. cum terra ſuis aīali ctu. et ſic eſt reptile. Aut habitationē in aqͥs. Uola dici. factꝰ nulufti e impulſu. ⁊ ſic greſſibile. tilia autē nō dn̄r reptilia ter in ꝓductiōe hoīs facta eſt bus ornari dicitur. homo exerius in Et hoc eſt dupl̓r. Aut eſt . ꝙͣuis videant̉ ſe ferre in ⁊ ꝯſummata diſtīctio rerū. e Querit vtꝝ pꝰ pctm̄ ve aſi diculum aīal natū ſeuire. aut māaera. ſicut piſces in aqͥs. ¶ Oībꝰ aūt creatis atqꝫ diſnenoſa aīalia noxia facta fuedoc in tumme ſueſcere. Primo mō d̓r be Eſt em̄ diuerſus modus poſitis nouiſſime factꝰ eſt hō rint. an ꝑꝑ pctm̄ nocere cepeſie nōtīcta ſtia. ſcd̓o mō d̓r iumētum mouendi. qꝛ impulſu maieuatē et ie tāꝙͣ dn̄s ⁊ poſſeſſor qͥ ⁊ oībus rint. priꝰ facta innoxia. c ⁊ ſub iumētis comprehen gis mouentur ꝙͣ tractu. Inſcitite rid duntur pecora. Ex parte p̄ferēdus erat. vn̄ ſeqͥtur. UiDū em̄ auis volat claudi ¶ Queri ſol et de venenoſis ctim. noefinis ſic. Animalia em̄ fa tur aer in cōcauitate aladit deꝰ ꝙ eſſet bonū ⁊ ait. Fa ⁊ ꝑnicioſis aīantibꝰ. vtꝝ poſt ts ſtsu cta ſunt ꝓpter hominem. rum. ⁊ dū ale applicātur ciamus hoīeꝫ ad imagine ⁊c. pctm̄ hoīs ad vindictā creata vitni ali aut igitur ſunt ordinata Ser ad corpus violēter aer ꝑ Sed anteꝙͣ de hoīs creatiōe ſint an potiꝰ creata īnoxia pec umapri ad hominis iuuamentuꝫ. pellitur ex ꝑte alaꝝ poſte amrus. tractemus. qd̓ ſupra breuiter catoribꝰ nocere ceperint. Sa ſic ſunt iumenta quaſi iuriori tractu. ⁊ ex illo īpul iſiunun qe uantia aūt ſunt ordinata ſu corpꝰ auis ꝓcedit ante tetigimus plenius verſantes ne dici pōt ꝙ creata nihil hoī piti ad hominis exercitium. rius. ⁊ iō volatilia ſub re nocuiſſent ſi nō peccaſſꝫ. Pu clarius faciamus. limn ⁊ hoc poteſt eſſe dupl̓r qꝛ ptiliū noīe cōprehēdunt̉ U niēdoꝝ nāqꝫ vicioꝝ ⁊ terredo ¶ Explicat diuerſas ſentē tne I aut exercēt nocēdo mani nec etiā ſub genere greſſi tias catholicoꝝ tractatoꝝ de doꝝ vel ꝓbāde vel ꝑficiēde et̓ i1.3 qͥo feſte. ⁊ ſic ſunt beſtie qua biliū: qꝛ nō mouentur vir eadē rerū diſtinctione. ꝑfruēde virtutis cā nocere cef mi ſi vaſtie aut occulte nocēt tute pedū: ſed virtute ala c ¶ In hac em̄ rerū diſtinctōe ⁊ ſic ſunt reptilia q̄ occulrum. Un̄ pōt ſic ſumi diui perunt. Fuerūt gͦ creata inno te nocent. ⁊ inſidiant̉ calſio aīalium ꝙͣtū ad motū catholici tractatores diſſenti xia. ſed ꝓpter peccatum facta ii qꝛ aīal aut mouet ſe ante caneo. hos aūt fines et ſi re. vt ſupra diximꝰ inueniunt̉ ſunt noxia. ꝓ nō haberēt ſi hō non pecrius trahēdo. ⁊ ſic eſt reAlijs dicētibꝰ res creatas eē AQuerit vtꝝ minuta aīa ptile. ſiue ſit in aqͥs ſiue in caſſet in actu. haberēt tn̄ in aptitudīe ⁊ ex ip̄a apti terra. Aut impellēdo. ⁊ hͦ tudine meliꝰ erudiret̉ tunc hō in ſtatu innocētie ꝙͣ erudiatur dupl̓r. Aut pedibꝰ ⁊ ſic eſt greſſibile. Aut alis. ⁊ ſic eſt volatinunc ex actu in ſtatu culpe. ⁊ ſic patꝫ horū trium differentia et le ⁊ ſic ptꝫ ꝓ quāto piſces dicunt̉ reptilia. ⁊ ꝙ falſum eſt illud vea ſufficientia ⁊ ptꝫ reſpouſio ad obiecta. qd̓ pͥmo ꝓponit̉. ꝙ reptile diſtinguit̉ ꝯͣ aquātile. īmo eſt in plꝰ c ¶ In hac em̄ rerū diſt. catho. trac. diſſ. vt. sͣ. dix. inueniūtur ¶ Ad illud qd̓ obrꝙ reptilia ſpectāt ad ornatū terre. dd̓m ꝙ Contra. cū nō ſit deus diſſenſionis: ſed pacis. ⁊ ſcripture ſint reptile d̓r quadrupl̓r. Uno mō ꝙ ſe trahit vioris ſicut vermes in eodem ſpiritu expoſite quo fuerunt condite. ſicut dicit Gre Alio mō ꝙ ſe trahit vi coſtaꝝ ſicut ſerpentes. Tertio mō ꝙ ſe go. videtur ꝙ nullatenus poſſint diſſentire. Item verum vero trahit vi penulaꝝ vt piſces. Quarto mō d̓r reptile large qd̓ in non opponitur. ergo ſi catholici tractatores diſſentiunt. vnus mouēdo ſe magnā partē corporis applicat terre. ꝙͣuis habeat dicit verum ⁊ alter falſum. ſed intellectus ſcripture non poteſt pedes. ſicut lacerte ⁊ ſtelliones. ⁊ ſic ẜm diuerſas acceptiones eſſe niſi verus. ergo cum diſſentiunt. neceſſe eſt alterū ipſoruꝫ reptile pōt ꝑtinere ad ornādum diuerſa elementa. ¶ Ad illud deprauare ſcripturā. ⁊ ita nō erit catholicus tractator. ſed po quod querit quare aīe viuentis. dd̓m ꝙ vita manifeſtatur ma tius hereticus. ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ vis facienda eſt in hocꝫ xime per ſenſum ⁊ motū. ideo aīa viuens appellatur que viuit quod dicit magiſter diſſentire videntur. videtur em̄ aliquādo vita manifeſta. ⁊ hec eſt illa que dat corpori motū ⁊ ſenſum. ta qd̓ eſt. ⁊ videtur aliqn̄ qd̓ nō eſt. ⁊ ẜm hunc duplicem modū po lis aūt nō eſt in plantis. ſed in aīalibus. ⁊ ideo ad differentiā teſt intelligi verbū magiſtri. vt catholici tractatores in aliquo plantaꝝ dicit. producant aque reptile anime viuētis. quaſi in videātur diſſentire ⁊ diſſentiāt. in aliquo videātur diſſentire. plantis ſit aīa virens. ⁊ in aīalibus ſit aīa viuēs. qꝛ hec mouēnō tn̄ diſſentiāt. ¶ Aliquid em̄ dicunt aſſertiue. ⁊ aliqͥd dicunt tur ⁊ ſentiunt. illa ꝟo minime. opinando. Quātum ad illud quod aſſertiue dicūt in hoc non b ¶ Producat terra aīam viuentē iumenta ⁊ reꝑti. ⁊cͣ. Uidet̉ diſcordant. qꝛ quod aſſerunt per reuelationē ſctīſpūs dicunt. ibi eſſe ſuꝑfluitas. qꝛ om̄e aīal brutū beſtia eſt. Si tu dicas ꝙ qui non

iſtinctio qui nō eſt ſibi ꝯͣriꝰ. l eo ꝟo atqꝫ diſtinctas ẜm ſpēs ſuas ctꝰ ſctūs ſctūs.i. dicere nō ceꝙ nō eſt ꝯtrad ictio aliqͣ. in quo opinant̉ diſſentire ꝑ interualla ſex dierū. Quoꝝ ¶ Aliter poſſet dici ꝙ re ſabant. Reqͥeuiſſe gͦ deꝰ d̓r. qꝛ pn̄t. ⁊ aliqn̄ diſſentiūt. qꝛ quieuit facere nouā creaſnīe. qꝛ lr̄a geneſis magis inẜ ceſſauit a faciēdis generibus opinio venit aliqn̄ ex ꝓba turā q̄ quidē ſit de neceſſi uire vr̄ atqꝫ catholica eccleſia creature: qꝛ vltra nouā nō ꝯdi bili ꝯiectura rōis in qua tate ꝑfectionis vniuerſi ꝓ magis approbat. iō hactenuſ Ioh̓.v. hō freq̄nter decipit̉ dece dit. Uſqꝫ nūc tn̄ vt ꝟitas ī euā ductio āt xp̄i excedit vni ptione potiꝰ q̄ eſt pena ꝗͥ ſtudioſe docuimꝰ quō ex illa gelio ait oꝑat̉ pr̄ cū filio.ſ. am uerſi ꝯplemētū. ⁊ iō pure culpa. a qͣ vix aliqͥs tracta cōi materia priꝰ informiter fa gratie eſt. ⁊ d̓r deꝰ feciſſe miniſtrationē eorūdē generū toꝝ catholicꝰ īmunis fuit nouum cū mulier circuncta. poſtea corporaliū rerū ge q̄ tūc īſtituta ſunt. Creatoris ⁊ iō talis diſſentio rep̄bē dedit virum. nera ꝑ ſex dierū volumina dijͣs di ſibilis nō ē ꝙͣuis eī diſcor em̄ virtꝰ cā ſubſiſtēdi ē oī crea e ¶ Illū autē diē ſanctiſtinctim ſint formata. Alijs āt ibus dent aliqͦ mō iudicia. con ture. Qd̓ gͦ d̓r. Pr̄ meꝰ vſqꝫ ficaſſe et bn̄dixiſſe d̓r ⁊c. dū ī cordant tn̄ deſideria. oēs vr̄ ꝙ nō ꝑ interualla tēpoꝝ fa mō oꝑatur ⁊ ego operor illud Obijcit̉. cū tp̄s ꝙͣtum eſt teria em̄ catholici tractatores cta ſint. ſꝫ ſiml̓ ita formata ad de ſe ſit indifferēs ⁊ dies vniuerſe creature ꝯtinuā amvma ꝟitatē dicer̄ volūt. Et ſic dicat tp̄s nō magis debꝫ eſſe ꝓdier̄t. Qd̓ aug. ſuꝑ Ge mīſtratōeꝫ on̄dit. Die gͦ ſepti fuiſ ptꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ obr̄. bn̄dici dies ſeptimꝰ ꝙͣ ſene. pluribꝰ modis nitit̉ oſten t̓ali Al̓r poſſet dici ſicut ſupra mo reqͥeuit. vt nouā creaturā cūdus. Itē cum ſanctifidere. dicēs elemēta quattuor v̓o ꝑ tactū fuit. ꝙ ⁊ ſi diſſentire vlteriꝰ nō faceret. cuiꝰ materia catio reſpiciat creaturaꝫ ual videant̉. nō tn̄ diſſentiūt ita formata ſicut mō apparēt vl̓ ſil̓itudo nō p̄ceſſerit. ſꝫ vſqꝫ rōnalē. qͥd eſt ꝙ d̓r ꝙ ſctī ēpo qꝛ nō dicūt qͥd fuerit ī re. ab initio extitiſſe. ⁊ celū ſydeficauit diē. Ite cū equanūc oꝑat̉. vt qd̓ ꝯdidit ꝯtine⁊ die ſꝫ qͥd ꝯgruū eſſe potuerit ribus ornatū fuiſſe. Quedaꝫ lis vel maioris dignitatꝭ re ⁊ gubernare nō ceſſet. ẜm q̄ nec dicūt qͥd legiſlator.ſ. ſit bn̄ oꝑari ꝙͣ requieſcet ꝟo nō formal̓r: ſed material̓r U oſi moyſes in illo ꝟbo intelle ☞ Queſtionē mouet ⁊ devr̄ ꝙ magis debuit bn̄di tūc facta fuiſſe. Que poſt per p̄miſ xerit. ſed magis qͥd.ſſ. interminat qual̓r accipiendū ſit cere diei ſexto in quo oꝑa ucuſ tēderit qͥ eū illuſtrauit et tꝑis acceſſum formal̓r diſtinqd̓ d̓r deus cōpleſſe opus ſuū tus eſt. ꝙͣ diei. vij. in quo edū diuerſi modi ꝓducēdi ficta ſūt vt herbe arbores ⁊ for ſeptimo die cū tūc reqeuit ab requieuit. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ. eſt. ue ſimul ſiue ſucceſſiue cō te aīalia. Oīa gͦ ī ip̄o tꝑis ini ſicut dies d̓r eſſe malus: omni opere ſuo. gruere pn̄t diuine poten tio facta eē dicūt. ſꝫ q̄dam for nō rōne ſui. ſed qꝛ menſu tie. ⁊.ſſ. in eadē ſcriptura ¶ Sꝫ querit̉ quō ſeptīo die ra eſt actionis male. ſicut mal̓r ⁊ ẜm ſpēs quas hr̄e cerni multa ſil̓ intelligit ⁊ facit dicat̉ deꝰ cōpleſſe opus ſuuꝫ. dicit apl̓us Eph̓. v. Redi expoſitores ītelligere. iō mus. vt maiores mūdi ꝑtes q̄ cū ab oī oꝑe illo die reqͥeuerit mentes tp̄s qm̄ dies ma Scd̓za⁊ ſi diſcordia videat̉ inter dam ꝟo material̓r tm̄. Sed vt nec aliqd̓ genꝰ nouū reꝝ feceli ſunt. ſic dies d̓r benedi liā lr̄am doc. ẜm exteriorē faciem dicūt moyſes loquens rudi ⁊ ctus eſt ſctūs. qꝛ et mēſu nihil ibi rit. Alia trāſlatio hꝫ. Cōſum lr̄e. nō tn̄ eſt diſcordia ẜm carnali ppl̓o locutiōis modū ra alicuius oꝑationis in ē qōnis veritatē. et iō ſignāter d̓r mauit deꝰ die ſexto oꝑa ſua q̄ qua eſt bn̄dictio ⁊ ſancti quā ſeqͥ diſſentire vident̉. nō diſtēperauit de deo loq̄ns a ſil̓i nihil qōnis affert qꝛ manifeficatio. Et nihil aliud eſt turaug. ſentiunt. vnde Augu. in li hoīs qͥ per moras tēpoꝝ oꝑa ſta ſunt q̄ ī eo fct̄ā ſūt ⁊ oīm cō diē aliquē benedicere et Gen̄. j. bris ſuis in multis locis ſua ꝑficit cū ip̄e ſimul ſua oꝑa ſummatio eo die ꝑfecta ē ſicut ſctīficare. ꝙͣ diē tali actio tenuit viā alioꝝ ſanctorū fecerit. vn̄ Aug. Ideo inquit ni vt menſuram deputari ſcpͥtura on̄dit cū ait. vidit de ex quo ptꝫ ꝙ non erat eis moyſes diuiſim refert deū illa Quoniā igitur deus omcontrarius. cūcta q̄ fecerat ⁊ erāt valde bo d ¶ Nouam creaturaꝫ fa nia fecit ꝓpter hominis oꝑa feciſſe. qꝛ nō potuit ſimul na oīa qͥdē natural̓r bona erāt inſtructionem vt hominē cere ceſſauit. Cōtrarium ab homīe dici qd̓ a deo ſimul ¶ nihilqꝫ in ſui materia vicij hn̄ d̓r Hiere.xxxj. Nouuꝫ fa non ſolū verbo: ſed etiam potuit fieri. Itē potuit diuitia ⁊ ſunt bona q̄ ꝯdidit deus opere erudiret. ſicut ſex ciet dn̄e ſuꝑ terram. Itē dere ſcriptura loquēdi tꝑibꝰ. Gal̓. vj. In xp̄o em̄ ieſu ēt ſingula. Sil̓r ꝟo vniuerſa diebus dedit homini licē qd̓ deꝰ operādi tꝑibus nō ditiam operandi ⁊ intendē neqꝫ circuſio aliquid vavalde bona. qꝛ ex oībꝰ ꝯſiſtit let neqꝫ preputiū. ſꝫ creauiſit. Illi qͥ his autoritatibꝰ ⁊ di rebus inferioribus. et vniuerſitatis ammirabil̓ pul4 tura noua. ¶ Rn̄. dd̓m ꝗ ſicut ſeptimo die ab omni alijs hmōi inherētes dicūt qͣt chritudo. in qͣ ēt illd̓ qd̓ maluꝫ opere ceſſauit ſic voluitꝙ nouuꝫ d̓r dupl̓r. Uno mo tuor elemēta atqꝫ celi lumina d̓r. bn̄ ordinatū ⁊ loco ſuo pod̓r nouū ꝯtra antiquitatē ſeptimo die homo ab om ria ita formata ſil̓ eē ⁊ habuiſcurſus nature. ⁊ cōſuetuſitū eminētiꝰ ꝯmēdat bona. vt ni opere ceſſaret. ⁊ ei per Hic reſe illos ſex dies quos ſcriptu dinem rōnalis creature contemplationem inhere dit ad magis placeāt ⁊ laudabiliora ra cōmemorat. ſex rerū gene⁊ ſic deus non ceſſauit. in ret. ⁊ inherendo quieſce none ꝓſint. dū cōparant̉ mal̓. Sexto vj. diebus facere nouam ret. ⁊ quia in hac inbeſio poſitam ra.i. diſtinctiōes appellant. q̄ gͦ die fctā ē operū ꝯſummatio creaturā. immo multa fa ne hō obtinet a deo am ſcꝫ quo ſimul facte ſunt partim forma iō p̄miſſa orit̉ qō quō dicatur cit miraculoſe ⁊ mirabil̓r pliationem benedictiōis verū ſit liter. partim cauſaliter. deꝰ die ſeptimo opꝰ ſuū cōpleſ ꝯtra ſolitū curſum natuet ſanctitatis. ideo dies deū ſeU ¶ Explicat veritatē de ſere ⁊ cōſuetudinis hūane ſeptimꝰ dicitur a deo be ptīo die ſe. qd̓ hebraica ꝟitas hꝫ ī quo n̄. ij. ⁊ iſta noua dici pn̄t. Alio ptime diei requie. nedictus ⁊ ſanctificatus cōpleſſe tn̄ nihil nouum creaſſe d̓r. niſi g mō d̓r nouū cuius nulla fi non ratione ſui. ſed ratio opꝰ ſuū. ¶ Iā de ſeptime diei requie forte dicat̉ die ſeptimo cōple militudo p̄ceſſit nec etiā ne illius quod dominus aliꝗͥd nos eloqͥ opꝫ. Scriptū uiſſe opus ſuū: qꝛ ipſum bn̄di aliqd̓ p̓ncipiū creatū qd̓ deputauit in illo fieri. Et ē: qꝛ cōpleuit deꝰ die ſeptimo eſſet ipſiꝰ ſeminariū. ⁊ ſic xit ⁊ ſanctificauit. ſicut ſubijſic patet reſponſio ad obopꝰ ſuū ⁊ reqͥeuit die ſeptimo dicit magr̄ in ꝓpoſito ꝙ iecta. patet etiam quancit ſcriptura. Bn̄dixit diei ſe ab vniuerſo oꝑe qd̓ patrarat. nouā creaturā facere ceſtum deo placet ꝙ homo ptime et ſctīficauit illū. Opꝰ ſauit. ⁊ d̓r etiā Eccl̓iaſtes ſibi ſoli intēdat ⁊ in eo re Reqͥeuiſſe d̓r deꝰ die ſeptimo em̄ eſt bn̄dictio ⁊ ſctīficatio. ſi oca. j. Nihil ſub ſole nouum quieſcat. dum talem vanō qͣſi oꝑando laſſus ſꝫ abvni 2v6 cut Salomon aliqͥd oꝑis feNihil em̄ produxit cuius cationem ſiue requietioduerſo oꝑe reqͥeuit. qꝛ nouam ecit cū tēplū dedicauit. Illum non fecerit aliquo mō ſinem benedixit ⁊ ſanctificreaturā facer̄ ceſſauit. Reqͥe mile vel cuius non produ aūt diē ſctīficaſſe ⁊ benedixiſcauit ꝓpterea in lege fre ſcere eī ceſſar̄ d̓r vn̄ ī Apoc. d̓r xerit principiū ſeminale ī quētiſſime iterat īter om ſe d̓r: qꝛ myſtica pre ceterꝭ bn̄operibꝰ ſex dierū. ⁊ ſic pꝫ nia mandata de obſeruāNō hēbāt requiē dicētia Sā dictione ⁊ ſctīficatione eū do tia ſabbati. iiij

Secundi. I Libri eſſe eſt immortalis ⁊ incorruptibilis. eiꝰ em̄ ꝓductio nō pēdet s f ¶ Numerādo dies vſqꝫ ad vij. ꝓcedimus. Querit̉ cū ſtatus ſic ex corpore. ſed ex principio effectiuo. ſꝫ aīe brutoꝝ ꝑ naturam eſſe nō debeat niſi in aliqua ꝑfectione ⁊ ſenariꝰ potiꝰ dicat ꝑfe ſunt corruptibiles. ergo nō ſunt ex nihilo ꝓducte. ¶ Itē opus ctionē ꝙͣ ſeptenariꝰ. vl̓ ēt denariꝰ vr̄ ꝙ aut infra.vij. debemus ornatus preſupponit opus diſtinctionis: et opus diſtinctioſtare aut vltra ꝓcedere. Querit̉ ēt quare gētiles qͥ ſacrā ſcpͥtu nis preſupponit opus creationis. ſi igitur in diſtinctione corram nō recipiūt in cōputatione dieꝝ vſqꝫ ad ſeptē ꝓcedūt. Si poꝝ nō fuit noua creatio: ſꝫ ꝓductio ex aliqͦ. multo fortiꝰ vr̄ o L3 tu dicas ꝙ hͦ eſt ꝑꝑ ſeptēin ornatu. gͦ ſi corpora aīalium ⁊ aīe ad ornatū ſpectent. videt̉ nariū planetaꝝ. tūc nō vi Bn̄dinauit. vn̄ in lego d̓r. Memēto ꝙ nō ſint ꝓducte ex nihilo ſꝫ ex aliquo. ¶ Cōtra. Si ex aliqͦctio ⁊ ſā ordo rectꝰ qꝛ mars nō ſeqͥ ſanctificare diē ſabbati. Et in ducte ſunt ſenſibiliū aīe in pͥmordio. q̄ro de illo ex quo ꝓducte ctifica tur īmediate lunā. gͦ non tio ſepti dꝫ ſequi dies martis poſtf de eſt ꝙ numerādo dies. vſqꝫ ſunt vtrū illud productū ſit ex aliquo vel ex nihilo. Si ex aliad ſeptimū ꝓcedimus. ⁊ diciſimil̓r querat̉ de illo ⁊ ita vel erit abire in infinitū. vel erit pome diei diē lune. Rn̄. dd̓m ꝙ nui nere ꝙ illud ex quo producta eſt aīa ſenſibilis. ab initio ꝓdumus ſeptē eſſe dies quoꝝ remerus dierū prefigit̉ ẜm ctum fuit ex nihilo: ſed qua rōne illud productū fuit ex nihilo diuerſitatē menſuratorū petitione om̄e tp̄s agitur. nō eadē rōne ⁊ aīa ſenſibilis. ergo videt̉ ⁊c. ¶ Item ſi aīe ille pqͥbus ipſa mēſura approquin aliꝰ ſit ab illis dies octa ducte ſunt ex aliquo. illud aliqͥd. aut erat ſpirituale aliqͥd. aut priatur. Qm̄ igr̄ nūc dieſ uus ⁊ nonꝰ. ⁊ ſic de ceteris: ſꝫ corporale. Si corporale. ꝯtra. ex corpore nūqͣ poteſt fieri ſpinō appropriat̉ ad aliquē ritus. ſicut dicit Aug. ſuper Gen̄. ad litte. Si ſpūale. tūc queqꝛ in ſex diebꝰ rerū gn̄a diſtin ſpālem effectū ſed ſolū in ritur de illo. aut viuebat aut nō viuebat. ⁊ quem vſum habecta ſunt ⁊ in ſeptimo: lꝫ nō fue pͥmaria rerū ꝯditione in bat. Et iterū ſi ſpūale. quare ex illo non poterat fieri aīma raqua reperit̉ diſtinctio ẜm rit nouū genus rerū inſtitutū tionalis. Si ergo ad hoc non ꝯtingit rationabil̓r reſpondere vij. ideo numerus dieruꝫ nu fuit tn̄ in eo qͣſi qͥdam nouꝰ ſta ſicut innuit Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litte. ad hec incōuenientia duẜm illū numerū ſemꝑ ter tus ſctīficationis operū ⁊ recens. ſequit̉ ex hͦ ꝙ prime anime ſenſibiliū ex nihilo ſint produ minat̉. nō ꝓpter ꝑfectiocte. ¶ Item ſi fuiſſent producte ex aliquo. cū talis modus pro quietiōis opificis. Pōt etiā nem numeri vl̓ tꝑis quod ducendi cōpetat virtuti naturali. videt̉ tunc ꝙ cū iam eſſent ſic exponi illud. Cōpleuit deꝰ claudit̉ in ſeptenario ſed tit corpora ſuperceleſtia agentia ⁊ mouentia. ⁊ ad mixtionē opeꝓpter perfectionē diuini die ſeptimo opus ſuū.i. cōple i rantia. ꝙ aīalia virtute nature poſſunt producere. ergo prima oꝑis ⁊ quietis accipitur tum ⁊ cōſummatum vidit. ria opera nō eſſent ꝓpria diuine potētie. quod eſt incōueniēs. ſic numerus. Gētiles aūt cū ipſe ſit ſolus vniuerſi cōditor ⁊ perfector. ¶ Item videmus numerū dieꝝ accipiūt pe nūc quedam aīalia ignobilia per putrefactione generari. que nes dn̄ium. vij. planetaꝝ. ẜm quos regibꝫ ⁊ diſponi tp̄s. et qꝛ n ro igitur a quo educat̉ eoꝝ aīa. ⁊ videtur ꝙ nō poſſit a natura ſaturnꝰ eſt primus inter planetas. dicūt ꝙ dn̄atur in pͥma bo cū natura ſit vis inſita rebus ex ſimilibus ſimilia ꝓcreans. vi ra diei ſabbati. ⁊ ſequēs planeta in ſcd̓a die. ⁊ ſic vſqꝫ ad ſeptē detur etiaꝫ ꝙ non poſſit virtute corporis celeſtis. qꝛ minꝰ noboras poſtmodū fit regreſſus ad pͥncipiuꝫ. ⁊ ſic eſt ꝓcedendū bile nō pōt educere maius nobile. ſub̓a aūt ſpūalis vt dicit au ⁊ poſtmodū ille planeta qͥ dn̄atur in. xxv. bora. ille ē pͥncipiuꝫ gu. nobilior ē om̄i corpore. ergo opꝫ ꝙ educat̉ a creatore īmeſeq̄ntis diei. ⁊ ab illo denoīatur dies illa ⁊ ſic deinceps ꝓcedē ſu diate. ſed qd̓ ſic educit̉ hꝫ educi ex nihilo. ergo illoꝝ aīalium q̄ do denomināt ſeptē dies qͣſi ſeptē planetas. ⁊ hoc pꝫ ꝯſiderāex ilo ꝑ putrefactionē gn̄antur aīe creant̉. ergo multofortiꝰ aīaliuꝫ ti ordinē planetaꝝ. quo ordine ſeruato in enumerādo qn̄ ſatur una p̄eta primo factoꝝ. ¶ Itē nos videmus in aīalibus anuloſis ꝙ ad nus dominatur in prima bora diei. ſol dn̄atur in p̓ma hora ſear ſus diuiſionē corporis remanet aīa in partibꝰ diuerſis. ſed illa nō quentis. ⁊ luna in prima hora tertij. ⁊ ſic ꝓcedendo vlterius. tijxui poteſt eſſe aīa primo que erat vna ſola. nec a natura producta Hunc aūt modū denominādi dies nec oīno tenemus ne videa imippucta cum ſtatim ſit in qualibet parte. oꝑatio aūt nature fit cū ſucmur elemētis mundi ſeruire. nec oīno relinqͥmus ꝓpter cōſue idunature. ceſſione. ergo videtur ꝙ ille partes animētur acreatore. ergo tudinem. vnde dn̄icam diē noīamus a nobis ſabbatū a iudeis ni multo fortius ⁊ ſenſibilia in primaria productione. ¶ Itē qua in alijs diebus ſeruamus cōſuetum morē gētilium. eccleſia tn̄ niius pe do brutum generat brutū. aut tranſfundit animā aut non. Si loco illoꝝ nominū ponit ſcd̓a feria. tertia feria. ⁊ ſic deinceps iantius tranſfundit cū anima non ſit diuiſibilis. dabit aīam ſuā totaꝫ ⁊ ſic patet reſponſio ad obiecta. ptunat ci ergo in gn̓̄atione moriet̉. Si non tranſfundit. cū ceſſet eiꝰ ope D intelligētiam huiꝰ partis incidit hic queſtio circa qneſi ratio in ſeminis deciſione. neceſſe eſt ponere aliud genus per F duo. Et primo queritur vtrū ſenſibilia ſiue aīalia fa ti quod anima educatur. hoc aūt non pōt eſſe femina. cū ſit macta ſint. Scd̓o querit̉ quo ordiue facta ſunt. ¶ Circri jpioct. N gis principiū paſſiuū ꝙͣ actiuū. ſicut vult ph̓s. nec eſt aliud pͥn ca primū querunt̉ tria. Primo querit̉ vtrū ſenſibilia tun cipium. actiuū creatū. ergo immediate producunt̉ a deo. ⁊ ita ꝙͣtum ad aīam ſint producta ex aliquo vl̓ ex nihilo. Scd̓o que tatu ex nihilo. igitur multo fortius videt̉ ꝙ ſic producte fuerint. in ritur ꝙͣtū ad corpora. vtrū ꝓducta ſint ex quattuor elementis talu primordio. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā eſt notādum ꝙ an ex vno. Tertio queritur vtrū in eaꝝ compoſitione actiua p̄ue 11 circa productionem animaꝝ animalium brutalium diuerſi didominentur paſſiuis an econtrario. uerſa opinati ſunt. Quidam em̄ dicere voluerūt ꝙ anime bru Qd̓ ſenſibiliū ſiue irrationaliuꝫ anime a Queſtio. j. ꝑducte ſint ex aliquo oſtendit̉. primo ꝑ toꝝ producte fuerunt ex nihilo. qꝛ non ex aliquo materialiter. nec ex aliquo ſeminal̓r. Non ex aliquo materialiter. quia ſunt textū ſcripture qui dicit. Producant aque reptile aīe viuentis forme pure. Non ex aliquo ſeminaliter. quia nō habuerūt ali⁊c. Et paulopoſt. producat terra aīam viuētem. ſi em̄ qd̓ creaquid p̄exiſtens. ⁊ ideo dicūt in prima productione eas ſimpli tur a ſolo deo eſt. cū aqua acceperit poteſtatem ꝓducendi reciter fuiſſe creatas. ſed deinceps in ꝓpagatione nō dicūt eas ptile aīe viuētis. nō videtur ꝙ aīal ẜm aliquod ſui principium creari: ſed potius traduci. nō per deciſionē ⁊ ſeparationē par ſit ex nihilo. ¶ Item per autoritatē ph̓i in lib. de aīalibꝰ. xvj. tis anime. Sed per multiplicationē. Sicut em̄ cādela ex quo ſolus intellectus intrat ab extrinſeco. ſꝫ ſi aīe brutoꝝ fuiſſent accēſa eſt poteſt ſe multiplicare ſine ſui luminis diminutione. ꝓducte ex nihilo. tunc eſſent a ſolo deo. ⁊ intrarent ab extrinſic immo multo fortiꝰ dicunt ſubſtātiā ſpūalem poſſe. ¶ Scd̓a ſeco. ¶ Item hocipſum videt̉ rōne. qꝛ ex eo res ꝓducitur in poſitio eſt huic directe oppoſita ꝙ aīe brutoꝝ ꝓducte ſunt ex quod ⁊ reſoluitur. ſed nō eſt aliquid quod naturali reſolutiōe aliquo material̓r ⁊ ſeminaliter. Material̓r inꝙ. quia ſunt hoc reſoluatur in nihil. igitur cū aīe brutoꝝ animaliū non ſunt in aliquid. cū quelibet eaꝝ ſit motor ſufficiens ⁊ ideo ex materia nihil reſolute: quādo aliqua animalia fuerunt corrupta. ergo ⁊ forma dicunt eas cōſtare. illam aūt materiā dicūt eſſe ſpūanon producte fuerunt ex nihilo. ¶ Item ex eodem eſt anima lem inſeparabil̓r iunctā corporali materie. vn̄ ſicut ex corpora iſtius bruti quod nūc eſt ⁊ primi bruti per cōformitatem: ſꝫ ani li materia ꝓducunt̉ corpora aīalium. ſic ex materia ſpirituali ina illius bruti generati per naturā nō eſt ex nihilo. qꝛ tunc a ſibi annexa vt dicunt fit productio animaꝝ. ⁊ ſic fecit deus a natura nō poſſet produci. ⁊ ſic ſequeretur ꝙ natura nō poſſet primordio. ⁊ ſic etiā facit nunc natura. Illa aūt materia cum facere pediculū. qd̓ cum nō videatur ꝓbabile. ⁊ planum ſit ſipreexiſtat forme. ſeminariū eſt ipſius ⁊ ſic dicūt aīas illas pro cut ex p̄cedētibus apparuit ꝙ natura non pōt aliqͥd ex nihilo duci nō tm̄ material̓r: ſed etiā ſeminal̓r. cū eis p̄exiſtat mateꝓducere. reſtat ergo ꝙ iſte pͥme aīe brutoꝝ aīaliū nō fuerūtꝓ ria ſpūalis. ⁊ habeat ī ſe aliquā potētiā actiuā ad hoc vt ex ea ducte ex nihilo. ¶ Itē aīa rōnalis. qꝛ per creationē ꝓducit̉ in fiat

Diſtinctīo fiat aīa. ſicut ⁊ corꝑalis materia ad hͦ ꝙ ex ea fiāt corꝑa. Terꝙ aīe ſenſibiliū ꝓducte ſunt ex aliquo. ꝙ illud ſil̓r ꝓductū eſt tia poſitio eſt ꝙ aīe brutoꝝ ꝓducte ſunt ex aliquo material̓r: ſꝫ ex alio. dd̓m ꝙ nō opꝫ. ſemīalis em̄ rō ſiue potētia actiua ipſiꝰ nō ſeminal̓r. Material̓r inꝙͣ ꝙ ꝯſtāt ex materia ⁊ forma. non materie ē ipſi materie ꝯcreata. nō ex aliquo ꝓducta. illa ꝟo q̄ aūt ſeminal̓r qꝛ materia illa nō p̄exiſtit forme tanꝙͣ ſemē ei qd̓ ex illo ſemine oriunt̉ ꝓprie non dn̄t dici creari. ¶ Ad illud qd̓ ex eo ꝓducendū ē: ſꝫ cū illa ꝯcreat̉ ⁊ cū illa deſtruit̉. ⁊ bi dicūt q̄rit̉ ꝙ ſi eſt ex aliquo illud eſt aut ſpūale aut corporale dd̓m ꝙ oēs aīas ſenſibiles nō ſolū a p̄mordio. ſꝫ etiā nunc eſſe a creanō eſt materia ſpūalis. nec eſt materia corporalis. ſed eſt quetore. nec tn̄ incorruptibiles. qꝛ ipſe creator dat vnicuiqꝫ duradam potētia ſpūalis indita a creatore ipſi materie corꝑali ⁊ ei tionē ẜm ꝙ cōpetit eiꝰ nature. Sꝫ qm̄ oēs be poſitiones aliqͥd iunites. ⁊ ab ea dependens. ⁊ ꝓpterea aīa ſenſibilis in brutis dicūt īprobabile. Nam pͥmo dicit ꝙ aīa ſeipſam multiplicat ⁊ gn̄at̉ ⁊ corrumpit̉ ꝑ tranſmutationē corꝑalis nature. Et ſi tu trāſfundit ita tn̄ ꝙ aīa nō habeat aliqͥd exquo fiat. ⁊ hoc ē poobijcias ꝙ aīa ſenſibilis eſt motor ſufficiēs. gͦ eſt hoc aliqͥd. et nere ꝙ forma natural̓ poſſit aliā formā ꝯſil̓eꝫ ex nihilo ꝓduce bꝫ materiā ⁊ formā. dd̓m ꝙ aīa ſenſibilis nō d̓r eſſe motor ſufre qd̓ eſt īprobabile. ⁊ ſupra īprobatū ē diſ. viij. ⁊.vij. Scd̓a ꝟo ficiens. qꝛ ipſa pͥmo moueat corpus qd̓ ꝑficit ſed qꝛ corpus to poſitio ponit aliquā materiam ſpūalē aīe p̄exiſtere ex qͣ educa tum qd̓ eſt hoc aliqͥd virtute anime que eſt forma eiꝰ mouet par tur aīa ꝟtute nature. ⁊ hoc ſatis ē male ītelligibile. quō ſit alitem ⁊ mouēdo partē ſuā mouet totū. ſicut ptꝫ in gradiētibus. qua ſpūalis materia q̄ nō viuat nec vſum beat. quō ēt ſit aliqͣ Et ꝙ illud veꝝ ſit apparet qꝛ ſi aīa ſenſibilis poneret̉ in corpo ſpūalis materia ⁊ ex illa aīa rōnalis fieri nō valꝫ. ⁊ iterū vbi ē re qd̓ nō baberet partē mobilē niſi motu totius ſicut in lapide illa materia ſpūalis. qꝛ nō vr̄ eſſe in ſe. ſi aūt eſt in materia cor nunꝙͣ illud moueret. Uel aliter dici pōt. ꝙ ad hoc ꝙ aliqͥd ſit porali. tūc vr̄ ꝙ materia educat̉ de materia. ꝙ nihil vr̄ eſſe dimotorſufficiens. nō opꝫ ꝙ diſtet a mobili. ita ꝙ ſit ſubſtātia al ctum. Sil̓r tertia poſitio ponit ꝙ materia aīe ſenſibilis ſibi cō tera differens per materiā ⁊ formā. ſꝫ ſufficit ꝙ illa ſit forma creatur. ⁊ ꝙ ſil̓ cū illa deſtruat̉. hͦ aūt ponere eſt ꝯͣriū autorita in gn̄e ſubſtātie carens extēſione ꝑ ſe ⁊ per accidens. ⁊ hec for ti ph̓i ⁊ rōni. materiaꝫ.ſ. alicuiꝰ creature in nihil oīno cedere. ma ſic eſt in vna parte tota ꝙ tota eſt in alia. ⁊ ideo ſic vnitur Si em̄ materia corꝑalis īgenita eſt ⁊ īcorruptibilis. multo for iſti parti quā mouet ꝙ etiam diſtet ab ea. ⁊ hec diſtātia ſuffitius vr̄ ꝙ ſpūalis q̄ dignior eſt ⁊ nobilior ẜm ꝙ ē ſub tali eſſe. cit ad hoc ꝙ poſſit mouere eā. nec requirit̉ ꝙ habeat aliā maEt iō eſt quartꝰ modus dicēdi ꝙ aīe q̄ ſunt pure ſenſibiles. ꝓ teriā. ⁊ ſic eſt in aīa ſenſitiua in his aīalibus q̄ bn̄t huic oꝑatio ducte ſunt ex aliqͦ ſeminal̓r. ſꝫ nō material̓r. Seminal̓r inꝙͣ qꝛ ni organa apta. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ natura poſſit eā educere forme ſūt gn̄abiles ⁊ corruptibiles ꝑ naturā. ⁊ iō ſicut alie for dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ an̄ꝙͣ p̄ciperet dn̄s aqͥs ⁊ diceret. ꝓducāt i. me naturales nō ex nihilo ꝓducunt: ſed eſt aliqͣ potētia actiaque ⁊c. aut ſeminariū illud ſenſibiliū aīaꝝ ⁊ ꝓducendaꝝ non ua in materia ex qua fiūt tanꝙͣ ex ſeminaria. Sic ēt intelligen erat aūt ſi erat nō erat in tāta virtute ꝙ poſſit ad ꝑfectionē ve dum eſt in aīabꝰ ſenſibilibꝰ que ſunt forme tm̄ cuiuſmodi ſunt nire. nō em̄ pōt creatura quicꝙͣ niſi ẜm ſtatū. ⁊ p̄ceptū ſibi da in brutis aīalibꝰ. Et iō ꝯcedendū eſt aīas ſenſibiles ſiue aīas tum a creatore. vnde cū prius eſſet vnde fieri poſſet poſt factū brutoꝝ eſſe ex aliquo. nō inꝙͣ material̓r ſed ſeminal̓r. qꝛ cū aīa eſt diuino imꝑio vt eſſet vnde fieret. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de ſenſibilis ſit forma. nō hꝫ materiā partē ſui: ſed ſolū fit ex poaīalibus que gn̄antur per putrefactionē. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſint varij tentia materie actiua qͥ ab agēte excitatur. ⁊ ſic ꝓficit quouſqꝫ modi ſoluendi. qꝛ quidā dicunt ꝙ eſt a celi motore. quidā ꝙ a fiat aīa. ſicut globus ꝓficiēdo ſit rōſa. Aliter tn̄ nūc ꝓducunt̉ creatione. pōt tn̄ ẜm ph̓icā poſitionē plane reſponderi ꝙ ſicut ex illo ſeminario ⁊ al̓r in primordio. Qꝛ nunc ꝓducunt̉ ex ſemi humor fit ſemē per potētiam gn̄atiua. ⁊ poſtmodū fit corpus nario p̄exiſtente ẜm ſufficientē actualitatē. in primordio ꝟo ꝓ organicū in matrice. ita ꝙ aīa illa ſenſibilis que erat in poten ducte ſunt ſil̓ cū illo ſeminario. vel ſi ſeminariū illud aliqͦ motia. educit̉ ad actū per virtutē agentis particularis. ⁊ per ad do p̄exiſtit ante diē quintū in quo facta eſt aīaliū ꝓductio. in iutoriū corporis celeſtis. ſic etiā inꝓpoſito intelligendū eſt. ꝙ die ꝟo qͥnto eſt ad cōpletā rōnem eductū. ita ꝙ data eſt virt cū in terra iſta eſſet aliquo mō ſeminariū illud ꝯcurrētibꝰ cle actiua nature vt poſſet deinceps aīalia ꝙͣtum ad corpus ⁊ ꝙͣmentis ⁊ adiuuāte corpore celeſti vt generet̉ calor viuificus. tum ad aīam ꝓpagare ⁊ multiplicare. Et qꝛ quedam ſunt aīafit quoddā ſemē. ita ꝙ potentia illa aetiua que prius latebat. lia maioris perfectionis ⁊ organizationis quedaꝫ ꝟo minoris adiuta ex actione celeſtis corporis ꝓficit ⁊ venit ad ꝑfectionē ideo diuina diſpoſitio rectiſſime ordinauit vt quedam anima ⁊ ꝯplemētū ita ꝙ nec celū nec motor celi dat ſibi formā vltimā lia ꝓducerent̉ ex ſuo primo ſeminario ẜm maiorē actualitateꝫ ſꝫ ſolū adiuuat ⁊ excitat vt ꝓficiēdo ad ſpēꝫ cōpletā ꝑueniat. vtpote ſūt illa q̄ gn̄antur per ꝓpagationeꝫ. ita ꝙ ſil̓e ex ſil̓i. et Et ꝑ hūc modū intelligēdū eſt etiā in alijs terrenaſcētibꝰ. Et iſta ſunt aīalia ꝑfectiora. Quedā ꝟo ẜꝫ minorē vtpote illa q̄ ge ſi tu obijcias ꝙ aīa q̄ eſt in potētia nō hꝫ ſpēꝫ nec actū cōpletū nerant̉ ꝑ putrefactionē qꝛ em̄ imꝑfectiora ſunt minori indigēt a ſe. nec pōt bre ab aliquo ꝙ nō ſit ita nobile ſicut ipſa ⁊ nulluꝫ adiutorio ⁊ virtute vt ꝓducant̉ ad eē. Hec aūt poſitio rōnabi tale eſt corporale. Dd̓m ꝙ eſſe talis ſpēi eſt in materia: ſꝫ in po lior eſt ⁊ firmior. qꝛ ꝯcordant in hoc tam Aug. ꝙ ph̓s. ait enim tentia illa eſſentia eſt ita determinata ad formā talis ſpēi ꝓdu Aug. ad oroſium ſic. Sicut ſemen cuiuſlibet arboris quādam cendā ꝙ nō pōt ex illa eſſentia ſine rōne ſeminali alia educi. ⁊ vim habet vt cum corruptū fuerit in terra oriatur ⁊ virgultum cū in actū educta eſt. hꝫ eſſe. ⁊ babet tale eſſe. Ꝙ aūt ſit actu ꝓducatur. deinde ramus nihilominus cum ſtipite dilatet̉ in hoc hꝫ ab extrinſeco agēte qd̓ erat ens in actu. ⁊ ꝙͣtum ad hoc frondibus. deinde in eiſdē floribus decorata fructificet. Ita nobiliꝰ eſt ipſa que erat in potētia. Ꝙ aūt ſit talis ſpēi hoc bꝫ eſt in corpore vt ita dicā quoddā ſeminariū. vnde ſuo tꝑe curab eo primo qui huiꝰ forme eſſentiā indidit materie. alioquin rente ꝓuidentia dei aliqua genera animaliū oriantur. Et hoc nūꝙͣ natura ipſam ad eſſe ꝓduceret niſi deꝰ ip̄am materie inidem br̄ ſuꝑ Gen̄. ad litte. li. iij. plane ⁊ diffuſe. Hoc etiā vult didiſſet. ſicut ſupra oſtēſum fuit diſ. viij. ⁊ iō nō opꝫ ꝙ educēs ph̓us in.xvj. aīalium. vbi oſtendit ꝙ vegetabilis ⁊ ſenſibilis illā formā in actū ſit nobiliꝰ illa forma educta. ⁊ huiꝰ exēplum prius ſunt in ſemine in potētia ꝙͣ educant̉ in eſſe ⁊ ibi videtur in multis pōt poni ſicut in mineralibus ⁊ in multis terre naſcē innuere ꝙ illud quod format membra nō eſt aliud ꝙͣ ipſa anitibus. Et per hoc ptꝫ rn̄ſio ad duo ſequētia. nā quod obijcit d̓ me virtus. ⁊ illam vocat potētiam actiuam intrinſecam ipſi ſe diuiſione corporis anuloſi iā apertū eſt. qꝛ em̄ corpꝰ anuloſum mini. que corpus ex ſemine ꝓductum eſt ⁊ organizatū. vt poſi eſt modice organizationis ⁊ quaſi cōſimilis in partibus ⁊ in to ſit ab eadē perfici ꝓdit in actum ⁊ efficitur perfectio corporis to. ideo in qualibet ſui parte eſt aīa in ꝓxima ſui diſpoſitione phiſici organici. Aut certe illud qd̓ format mēbra potius ē vir ad hoc ꝙ ſit in actu. ⁊ iō facta diuiſione. virtute prioris forme tus aīe patris ⁊ matris. ex cuiꝰ operatione in brutis animali⁊ bn̄ficio corporis celeſtis. ſubito inducit̉ forma. plures autē bus ducitur in eſſe aīa prolis. ſecus autē eſt in hominibus vt ſunt modi alij dicendi circa hoc. Quidā em̄ dicunt ꝙ aīa mul infra videbit̉. ⁊ hoc probat ibidē ph̓s ex multis cōiecturis et tiplicatur cum ſit ſpūalis. ſicut punctus ad diuiſione linee. et argumentis. ⁊ ibidē dicit ꝙ res corporales plene ſunt virtute ſpecies ad diuiſionē ſpeculi. verūtamen in neutro boꝝ intelliaīe. ⁊ hoc multū concordat verbis Aug. qui dicit. terra p̄gnās gendum eſt ꝙ illud idē quod fuit vnū fiat plura. ⁊ ideo preceeſt ſeminibus nō tm̄ reſpectu arboꝝ. ſed etiā reſpectu aīalium dens via eſt magis plana. ¶ Ad vltimū ſil̓r ptꝫ rn̄ſio. ꝙ cū ani ¶ Hanc igitur opinionē ſuſtinendo. dd̓m eſt aīas ſenſibilium mal gn̄atur ab aīali per ꝓpagationē. ⁊ ſi nō decidatur aīa ab hͦ in primordio nō eſſe creatas ex nihilo. ſicut rōnes ad hoc inaīa. ſicut corpus deciditur a corpore. qꝛ non eſt aīa diuiſibilis ducte oſtendunt. habuerunt em̄ ſeminariū principiū ex quo ꝓ ducte ſunt ⁊ nō ꝓducuntur. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ primo obijcitur vt corpora. decidūtur tn̄ cum ip̄o corpore ſpūs ⁊ calores. ⁊ vir tus etiā aīalis que adiuuat cū ꝟtute matricis ꝯtinētis vt illa ii iij

Secundi libri 45 planius videbit̉ inferiꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de corporibꝰ o nā is potētia actiua q̄ erat in humore ſemīario ad actū cōpletū ꝑue ct tibus celum. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ illa nec ꝓprijs motibus moniat. ⁊ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ aīa ꝓducat aliā aīaꝫ ex nihilo nec ꝙ uentur nec in ſpālibꝰ formis ꝑficiunt̉. qͥbus debeat̉ multipliꝓducat ex alia materia. nec etiā ꝙ ꝓducat ex ſeipſa. citas oꝑationū vel diuerſitas ꝑtium cōponentiū ⁊ organoꝝ ſi Utrū corꝑa aīaliū cōpoſita ſint ex qͣtB 6 ) QueIIO. lj. tuor elemētis an ex vno. Et ꝙ ex vno cut ponit̉ in aīalibus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſit elemētoꝝ violē e tatio. dd̓m ꝙ nō eſt intelligendū ꝙ dn̄s in primordio cū corpo vr̄ pͥmo ꝑ ſcripturā q̄ dicit ꝓducāt aque reptile ⁊c. ⁊ ſil̓r ꝓdura aīalium cōpoſuit elemēta ex diuerſis ſpheris ꝯcurrere fece cat terra aīam viuentē. ſi igr̄ ſcpͥtura ſufficiēter expͥmit aīaliuꝫ rit. hoc em̄ nō oportebat. tum qꝛ tā aqua ꝙͣ terra nō ſūt elemē materiā cū nō expͥmat niſi ſimplicia elemēta. pꝫ ⁊c. Itē forma ta pura: ſꝫ alijs ꝑmixta ẜm eaꝝ partē ẜm quā facta ſunt ex eis dꝫ ꝓportionari materie. gͦ corpꝰ aīe. ſꝫ forma aīaliū eſt ſimplex aīalia. tum etiā qꝛ ſi eſſent pura ⁊ ſimplicia. ī vno elemēto ſunt gͦ corꝑa dn̄t eſſe ſimplicia. gͦ nō ſūt ex quattuor elemētis. gͦ ⁊c. cetera in potētia. ⁊ ex vno pn̄t fieri oīa ſi aſſit virtus alterās ⁊ ¶ Itē quāto aliqͥd ad naturā cōpoſitionis magis accedit. tā actiua ſine aliqua mutatione locali. ac ꝑ hoc ſine aliqua violē to minꝰ eſt ꝑfectu. ꝙ em̄ ſimpliciꝰ eſt. potētiꝰ eſt ⁊ ꝑfectius. ſi tatione. Et ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad vltimū. qꝛ ſil̓r qn̄ ſit mixtio eleigr̄ aīa ſenſibilis eſt forma valde potēs ⁊ nobilis. gͦ d̓ꝫ eſſe ꝑfe mētoꝝ. natura nō facit ignē qͥ ſurſum eſt deſcēdere vel aerē ſꝫ ctio corꝑis ſimplicis ⁊ nō ꝑmixti ex qͣttuor elemētis. ¶ Item eū ignē vel aerē. qui vel eſt in terra. vel generat̉ ꝑ actionē alicorꝑa ad ornatū celi ſpectātia nō ſunt fctā de alia materia ꝙͣ cuius agētis. facit venire ad ꝯſtitutionē aīalis. ⁊ hoc quideꝫ celū qd̓ ornāt. gͦ pari rōne ſi quedā aīalia ornāt terrā ⁊ quedā ſit ꝑ naturā. nō ꝑ violentiā. qꝛ em̄ natura ẜm ꝙ dicit ph̓s. ſem aqͣs. q̄dā ſunt ex ſola terra. ⁊ quedā ex ſola aqͣ. ¶ Itē ſi corꝑa ꝑ deſiderat qd̓ meliꝰ ē. materia q̄ eſt ſub forma elemētari appe aīaliū ꝯſtāt ex. iiij. elemētꝭ. tūc vr̄ ꝙ cū elemēta ſpheras hēant tit eē ſub forma mixti. ⁊ q̄ ē ſub forma mixti appetit eē ſub fordiſtinctas. ꝙ elemēta ꝯſtituētia corpꝰ aīalis ſint in vnū iuncta ma cōpletionis. iō cū ex diuerſis elemētis fit mixtio in vnum ꝑ violētiā. ſi gͦ violētia eſt ꝯͣ naturā. ꝯſtitutio cuiuſlibꝫ corꝑis appetitꝰ materie vl̓ nature cōplet̉. ⁊ violētia nō infertur. aīalis eſt ꝯͣ naturā. qd̓ eſt incōueniens. ¶ Itē ex eiſdē aīalia ſunt ꝓducta tūc ex qͥbus ꝓducunt̉ nūc. ſꝫ nunc nō pn̄t elemēta Utrū corpora aīmalium magis conc C Queſtio. llj. ſtent ex elemētis paſſiuis ꝙͣ actiuis. kii virtute nature coadunari. gͦ nō pn̄t corꝑa aīalium ex. iiij. eleut an ecōuerſo. Et ꝙ magis ex elemētis paſſiuis illud videt̉ per mentis ꝓduci. Maior ꝓpoſitio ꝑ ſe manifeſta eſt. Minor ꝓba ſcripturā q̄ dicic eā facta ex terra ⁊ aqua. hoc aūt nō eſt dictū tur. qꝛ nō ē in ptāte nature ignē facere deſcēdere. ſi em̄ deſcen ꝙ quodlibet illoꝝ elementoꝝ ſit alioꝝ aīalium ſenſibiliū tota deret. cū mediū interſticiū aeris ſit frigidiſſimum neceſſario bēret ibi extingui. ⁊ alia plura ſequerent̉ incōuenientia. gͦ ⁊c. materia. ergo dictū eſt per predominantiā. ¶ Item ſicut vult ¶ Ad oppoſitū argr̄ ſic. Senſus eſt oꝑatio aīe in corꝑe ẜm cō ph̓s ex eiſde cōſtant aīalia ex qͥbus nutriunt̉. ſed aīalia maxiformitate organi ad obiectū ſꝫ quodlibet aīal hꝫ tactu qͥ ē ꝑce me nutriunt̉ ex aqua ⁊ terra ꝑ cibū ⁊ potū. ergo ⁊c. ¶ Item ex eis maxime ꝯſtituunt̉ corpora in qͥbus magis reqͥeſcunt quia ptibilis. iiij. qualitatuꝫ qui radicat̉ in. iiij. elemētis. gͦ quodli bet aīal ꝯſtat ex quattuor elemētis. ¶ Itē oē aīal aliquo moquies attendit̉ penes appetitū. ⁊ appetitus intētio penes ꝙͣti tu ē mobile. vel ꝓgreſſiuo vl̓ ꝯſtrictiuo vel dilatatiuo. ſꝫ nullū tatem p̄dominātis. ſi ergo oīa aīalia maxime requieſcūt in aqͣ elemētum de ſe eſt ſic mobile. gͦ neceſſe eſt aīal ꝯſtare ex pluri vel in terra. vr̄ ꝙ ex eis maxime ſint ꝯſtituta. ¶ Itē in cōpoſi bus elemētis. ¶ Itē ꝙͣto forma eſt ſpūalior tāto eſt plurium tione corꝑis aīalis mēbra officialia fiunt ex ꝯſil̓ibus. ⁊ ꝯſil̓ia oꝑationū pͥncipium: ſed aīa ſenſibilis eſt forma valde ſpūalis ex humoribus. ſed in humoribꝰ maxime dn̄atur natura aquea inta ergo eſt pͥncipiū multiplicis operationis: ſed corpus datū eſt ⁊ in mēbris ſolidis maxime dn̄atur terra. ergo ſi elemēta non ijnemne fi veniūt ad ꝯſtitutionē corporis aīalis niſi ꝑ humores ⁊ mēbra ad ſubmīſtrādum ei. gͦ neceſſe eſt ꝙ corpus ſit aptū ⁊ idoneuꝫ nel vr̄ ꝙ oīa aīalia ex his duobus elemētis maxime ſint cōſtituta ad diuerſas oꝑationes. ſed nō eſt aptū ad diuerſas oꝑatiōes inatleti ⁊c uiſi ꝑ diuerſas virtutes nec ad diuerſas ꝟtutes niſi ꝑ diuerſas ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic. ſicut ph̓s vult: vita maxime eſt ꝑ carici fet naturas. nec hꝫ diuerſas naturas niſi qꝛ ex diuerſis ē ꝯpoſitū lidum ⁊ humidū. ergo ſi oīa aīalia viuūt. in eis abundat ⁊ pre fi dn̄atur calidū ⁊ humidū ergo illud elementū cui hec principa gͦ ⁊c̄. ¶ Itē quāto forma poſterior ⁊ vlterior tāto nobilior. pro 1 eo ꝙ anteriora ſunt materialia reſpectu poſterioꝝ. gͦ mobilior liter inſunt. hoc autem elementum eſt actiuum.ſ. aer. ergo ⁊c. eſt forma mixti ꝙͣ forma elemēti ſi gͦ aīa ſenſibilis cū ſit forma ¶ Itē ſicut vult Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lit. li. iij. de aīa ⁊ ſpiritu lux mti nobilis dꝫ hr̄e corpus nobile gͦ corpus aīalis nō tm̄ eſt corpus eſt id quo mediāte corpus vnitur aīe. ⁊ anima regit corpus et 4 ſimplex. ſed ꝯſtat ex diuerſis elemētis. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ abſqꝫ du go ſi lux p̄cipue reperitur in igne. videt̉ ꝙ in corpore cuiuſlibꝫ bio corpora aīalium bn̄t in ſe naturā. iiij. elementoꝝ ſicut oſtē aīalis natura ignis debeat p̄dn̄ari. ¶ Item aīa ſenſitiua ſicut ſum eſt ꝑ. iiij. rōnes. tum ꝑꝑ hͦ ꝙ ſint idonea ad ſenſum. tū ꝑꝑ eſt principiū ⁊ ſenſus. ita eſt principiuꝫ motus. ergo animaliū hoc vt ſint idonea ad motu. tum ꝑꝑ hoc vt ſint idonea ad mul corpora non tm̄ ad ſenſum. ſed etiā ad motū dn̄t eſſe habilia. tiplicitatē oꝑationis. tū ꝑꝑ hoc vt in ſe babeāt dignitatē com ſed elemēta grauia ſunt minime ad motum babilia. ⁊ hec ſunt ij elementa paſſiua. ergo videt̉ ꝙ aīalium corpora magis ꝯſtent plexionis. q̄ oīa cōpetunt illi corꝑi qd̓ ꝑficit̉ aīa ſenſibili. ⁊ ꝑꝑ hoc d̓r br̄e aliquē gradū ꝑfectū mixtiōis vbi nō tm̄ fit mixtio ex actiuis ꝙͣpaſſiuis. ¶ Itē nobili ꝑfectioni dꝫ rn̄dere nobile ſed etiā cōpletio. ꝑfecta aūt mixtio nō eſt quouſqꝫ ꝯcurrāt qͣtꝑfectibile. ſed aīa ſenſibilis eſt perfectio valde nobilis. ergo tuor elemēta. Aqua em̄ cū ſit ſubtilior terra in decupla ꝓporcorpus illius maxime ex his dꝫ elementis ꝯſtitui que ſunt notione penetrat partes terre: ſꝫ nō ꝑfecte ꝓ eo ꝙ aliquē habeat biliora inter corpora ſimplicia. hec autē ſunt elementa actiua nō paſſiua. ergo ⁊c. Si tu dicas ad hoc ꝙ aīalium corꝑa plus groſſiciē. Aer ꝟo qͥ eſt ſubtilior in cētupla ꝓportione adhuc in timius ſe ꝓfundat: ſꝫ ignis qͥ ē ſubtilior ⁊ rarior in milleſima ꝓ ꝯſtituuntur ex elementis actiuis ꝙͣ paſſiuis ẜm quātitatē vir tutis nō molis. obijcitur ꝯtra hoc qꝛ motus ſequit̉ naturā pre portione ſubtilitate ſua penetrat vſqꝫ ad intima. ⁊ ſic fit altera tio plena vſqꝫ ad minima ⁊ mixtio ꝑfecta. qꝛ miſcibilia ſunt ꝑdominātis ẜm ꝙͣtitatē. ſed aues mouentur ſurſum. ergo videt̉ fecte alterata. ⁊ ſic pꝫ ꝙ tal̓r dn̄t cōponi corꝑa ꝑficiēda ab aīa ꝙ in eis ẜm ꝙͣtitatē prednentur elemēta q̄ ſunt nata ferri ſurſenſibili. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de autoritate Gen̄. dd̓m ꝙ illd̓ ſum. hec aūt ſunt actiua non paſſiua. vt ignis ⁊ aer. ergo ⁊c. dictū ē ꝑ quādā p̄dn̄antiam ſiue appropriationē ſicut meliꝰ pa ¶ Itē volatilia ſunt ad ornatū aeris: ſed ornatus ꝓprie ⁊ dea tebit infra. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ forma dꝫ ꝓportiōari materie bite collocatur in eo qd̓ ornatur. nulluꝫ aūt corpus ꝓprie ⁊ dedd̓m ꝙ veꝝ eſt in ꝯditionibꝰ q̄ cōpetūt magis ip̄i forme. aīa āt bite ordinatur in aere niſi in quo dominātur elemēta actiua. cū ſit ſimplex in ſub̓a multiplex eſt in ꝟtute. ⁊ iō nō cōpetit vt ergo ſi auiū corpora ibi ordinātur vt ipſuꝫ ornātia. videt̉ ꝙ in corpus ei aſſil̓etur in ſimplicitate ꝓ eo ꝙ ſimplicitas corꝑalis eis p̄dominātur actiua elementa. ꝙ ſi nō ꝓprie ibi locātur: qꝛ repugnat multiplicitati ꝟtutis. ⁊ ꝑ hoc pꝫ ſolutio. ¶ Ad illud ibi nō requieſcunt. ſed magis in terra videt̉ ꝙ potius debeat dici volatilia ad ornatum terre ꝙͣ aeris. cui ſcriptura ꝯͣdicit. qd̓ tertio obr̄ ꝙ ꝙͣto aliqͥd cōpoſitiꝰ tāto minꝰ ꝑfectū. dd̓m ꝙ ſi hoc bēat veritatē in ſpiritibꝰ quoꝝ ꝑfectio attendit̉ ꝑ acceſſuꝫ ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ ẜm ꝙ duplex eſt quātitas videlicꝫ moad ſumme ſimplex nō tn̄ hꝫ ꝟitatē in corporibꝰ in qͥbꝰ magnifi lis ⁊ virtutis. ẜm hoc pōt dupl̓r attēdi elemētoꝝ p̄dominātia. videlicet ꝙͣtum ad molem ⁊ quātum ad virtutem. Si enim lo catur virtꝰ ex ꝑtiū magnitudine. ſicut magis vrit magnꝰ ignis quamur de predominātia ꝙͣtum ad molem. ſic in corporibus ꝙ paruꝰ ⁊ plurificat̉ ex ꝑtium multitudine. ſicut maioris ꝟtuanimaliū predominātur elementa paſſiua. ⁊ ideo ex eis maxitis eſt firupꝰ cōpoſitus ꝙͣ liquor imꝑmixtus. ⁊ iō hō qͥ inter ce me dicūtur eſſe facta. Si autē loquamur quātum ad quātitatera aīalia eſt ꝑfectiſſimꝰ. inter cetera eſt cōpoſitiſſimus ſicut tem virtutis

ſ Diſtinctio tem virtutis. cū corpꝰ cōplexionatū ſit natū regi ab aīa mediā dunt rōnes qͣttuor in ꝯͣriū adducte. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr qͥn 25 ar tibus elemētis actiuis. ſic p̄dn̄ant̉ in eis elemēta actiua. Rō to ꝙ involatilibꝰ p̄dominet̉ aer ẜm ꝙͣtitatē. qꝛ aer mouet̉ ſuraūt huiꝰ.ſ. ꝙ elemēta actiua ⁊ paſſiua ẜm hāc duplicē ꝙͣtitatē ſum. dd̓m ꝙ cū d̓r ꝙ motus ſeqͥtur naturā p̄dominātis. hoc ve ꝟtutis.ſ. ⁊ molis viciſſim p̄dn̄ant̉ ſumit̉ ex ꝑte finis. finis em̄ rum eſt de motu naturali qͥ debet̉ corꝑi rōne ſui pōderis. non īponit neceſſitatē bis q̄ ſunt ad finē finis aut corꝑis cōplexio tn̄ eſt verū de motu aīalis qͥ ē de virtute ipſiꝰ aīe corꝑa aūt anati aīa eſt inqͣtū dat ei vitā ⁊ ſenſum ⁊ motū ad vitā aūt coruium nature ſue relicta nūꝙͣ aſcendēt in aera ſꝫ deſcendūt ad pus illud nō eſſet babile ſi p̄dn̄arent̉ ibi elemēta paſſiua ꝙͣtuꝫ terrā. ꝙ aūt aſcandāt hoc eſt ꝑ vim aīe ſuffragātibꝰ ſibi pēnis ad ꝙͣtitatē ⁊ virtutē ꝑꝑ ſui groſſiciē ⁊ ſoliditatē. ſicut ſunt cor ⁊ ſpiritibus interioribꝰ ⁊ vaporibus in aere eleuatis. ¶ Ad il 6 pora mineralia. Sil̓r nō eſſet babile ſi p̄dn̄arent̉ ei clemēta alud qd̓ obr̄ ꝙ aues ornāt aera. dd̓m ꝙ non dn̄r ornare aera. qꝛ ctiua ꝙͣtū ad ꝟtutē ⁊ molē. qꝛ ſtatim ꝯſumerent̉ elemēta paſſi ibi magis qͥeſcāt ꝙͣ in terra. hoc em̄ ē falſum. ī terra em̄ qͥeſcūt ua. nec eſſet qd̓ poſſet vegetari ab aīa. ⁊ ita oportuit ꝙ ex qua⁊ ab ea recipiūt alimentū. ſꝫ rō huiꝰ eſt qꝛ auiū actꝰ eſt motus dam mutua p̄dnantia ꝯſurgeret quedā mutua ꝓportio ⁊ ꝯcor maxime in volatū. ⁊ qꝛ illū exercēt in aera. iō dn̄r aera decora dia. ex qua corpus illud eſſet aptum ad vitā ſuſcipiēdā. ⁊ anire ⁊ ornare. Potiſſimū em̄ actū ſuū ibi exercent. mā q̄ eſt qͣſi quedā armonia ad ſenſum. Sil̓r idoneū nō eēt ad Onſequēter q̄rit̉ quo ordine aīalia ſunt ꝓducta. Et ſenſum niſi p̄dn̄aret̉ natura elemēti paſſiui ꝙͣtū ad molē qꝛ ta circa hoc q̄runtur tria. Primo q̄ritur de ordine ꝓdu ctus eſt primus inter oēs ſenſus aīalis in qͦ ſenſu p̄dn̄at̉ terra j ctionis ex parte finis. Scd̓o ex ꝑte tp̄is. Tertio ꝟo 8 ⁊ ita ſi nō p̄dn̄aret̉ terra ī corꝑe. nō eēt idoneū ad tactū. gͦ nec ex ꝑte productionis ⁊ quietis. ad aliquē ſenſum. Sil̓r opꝫ ꝙ ad hͦ ꝙ ſit idoneū ad ſenſum pre Utrū oīa ſenſibilia fctā ſint ꝑꝑ hoīem. dn̄et̉ in eo ignis ꝙͣtū ad ꝟtutē fiue calorē. Calor em̄ ⁊ ſpūs ſūt Queſtio. j. Et ꝙ ſic vr̄ pͥmo ꝑ ſcripturā. Ben̄. j. doinſtr̄a ꝟtutis ſenſitiue ⁊ hͦ eſt ꝙ dicit aug. ſuꝑ Gen̄. ad lit. iij. ta minamini piſcibꝰ maris ⁊ volatilibꝰ ce. ⁊cͣ. Et poſt Ge. ix. oēs ctus qͥ eſt qͥntus in ſenſibꝰ terreno elemēto magis ꝯgruit. ꝑin piſces maris manui nr̄e traditi ſunt. ⁊ oē qd̓ mouet̉ ⁊ viuit. de ꝑ totū corpꝰ aīantis. qd̓ maxime ex terra ē. tacta ſentiunt̉. oīa ad vtilitatē hoīs fctā ſunt. ¶ Itē apl̓s. j. Corinth. iij. Oīa ⁊ poſt aīa cui ſentiēdi vis eſt cū corꝑea nō ſit)ꝑ ſubtiliꝰ corpꝰ nr̄a ſunt. hoc dicit viris iuſtis. ergo ꝑꝑ viros iuſtos oīa queagitat vigorē ſentiēdi. inchoat nāqꝫ motū in oībꝰ ſenſibꝰ ꝑ ſub cunqꝫ fctā ſunt. ſunt ꝓducta. gͦ ⁊ aīalia ſenſibilia. ¶ Itē ph̓s. tilitatē ignis. Et ita ex hoc pꝫ ꝙ ad hoc ꝙ corpꝰ ſit idoneū ad hō eſt finis quodāmō oīm eoꝝ que ſunt. gͦ ⁊ ſenſibiliū. ¶ Iteꝫ ſenſum. neceſſe eſt actiuoꝝ elemētoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ eē mutuū preoīa bonū optāt nō quodcūqꝫ ſꝫ ſummū. ſicut vult Diony. ⁊ ph̓s dn̄iuꝫ. Sil̓r ad hoc ꝙ ſit idoneū ad motū. neceſſe ē ꝙ elemēta ſed inter creaturas inferiores ſolus hō natus eſt īmediate ad actiua ꝟtual̓r p̄dn̄ent̉. mediātibꝰ qͥbus aīe vis motiua ad mē deū pertīgere. ergo alie creature ordinant̉ in finē mediāte bo bra ꝑtingat. neceſſe eſt ēt ꝙ dn̄ent̉ paſſiua ẜꝫ ꝙͣtitatē molis ex mine. ſꝫ qd̓ in finem ordinatur alio mediāte eſt ꝑꝑ illud. gͦ oīa qͥbus ꝯſtituant̉ mēbra ſolida ad mouendū idonea. Et hͦ ē qd̓ ſenſibilia fctā ſunt ꝓpter hominem. ¶ Sed cōtra. Tāte digni dicit aug. iij. ſuꝑ Ge. ad lit. ignis oīa penetrat. vt motū in eis tatis eſt eſſe rerum finē ſicut eſſe pͥncipium. ſed ſenſibiliū aīa faciat. Et poſt. iō aūt caloris pͥuatione cū corpus nimis frige lium ſolus deus fuit principium ita ꝙ nō bō. ergo eorūdem fi ſcit obtundit̉ ſenſus. qꝛ motꝰ pigreſcit qͥ ex calore īeſt corꝑi. ſic nis eſt nō homo ſed deus. ¶ Item quedā ſunt aīalia que nō igr̄ ꝑꝑ motū neceſſe eſt eē mutuā actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ elemētoꝝ valent homini niſi ad eſum. quedā nō valent̓ niſi ad veſtimen in corꝑe aīalis p̄dn̄antiā. vt mēbra ſint mobilia. ita ꝙ vigoreꝫ tum. ſed ſi bō ſtetiſſet bis nō indiguiſſet. ergo bmōi aīalia aut bēant ⁊ agilitatē ex aere ⁊ igne. ſoliditateꝫ ꝟo babeāt ex dn̄io fctā eſſent fruſtra. aut non ſunt facta ꝓpter hominē. Si tu diaq̄ ⁊ terre ẜm ꝙͣtitatē. Aqua igr̄ ⁊ terra in oībꝰ aīalibꝰ ẜm ꝙͣticas ꝙ deus ea fecit: qꝛ preuidit hominē eſſe lapſurum. tunc vi tatē molis p̄dnant̉. Sicut em̄ aliqͥs artifex miſcēdo terrā cuꝫ detur ꝙ in voluntate hoīs ⁊ ptāte conſiſteret vtrū illa aīalia aqͣ facit lutū. ⁊ ex illo cōponit ſtatuā. ſic dū liquor aq̄us terre fruſtra eſſent quod falſum eſt. ¶ Item ſi aīalia fctā ſunt promiſcet̉ fit humor. ⁊ dū ille coagulat̉ ꝑ naturā fit corpꝰ organi pter hominē. ergo nulla debent eſſe fctā ꝯtra hoīem. ſꝫ multe cum. Dupl̓r aūt pōt intelligi hͦ cōmixtio. aut ita ꝙ aq̄ p̄exn̄ti beſtie homini ſunt nociue. ergo nō debuerūt fieri in primaria fluxibili īmiſceat̉ terra. aut eꝯͣ. vt terra pͥmū ſit qͣſi arida. ⁊ ad rerum ꝯditione. aut certe fruſtra facte ſunt. Si tu dicas ꝙ be ſuaꝝ ꝑtiū ꝯtinuationē cōmiſceat̉ aqͣ. Et his duobꝰ modis ꝓſtie nō pn̄t nocere ſi hō nō peccaſſet. tunc videtur ꝙ poſt pctm̄ ducta ſunt aīaliū corꝑa. ⁊ iō quedā dn̄r eē ex aqͥs quedā ex ter hominis ſit noua potentia eis tradita. ¶ Item ſi animalia fa ra fctā. hoc aūt nō eſt dictū. qꝛ illa q̄ fctā ſunt ex aqͥs plus ba cta ſunt propter habitationem hominis decorandā cum in ſta beant de aqͣ ꝙͣtū ad ſub̓am ꝙͣ de terra. cū oē corpꝰ aīantis ad tu innocētie non deberet babitatio fedari. videtur ꝙ non deſui ꝯſtōnem plus recipiat de terra ꝙͣtū ad ſub̓am tū ꝑꝑ hoc ꝙ buerunt corruptibilia animalia fieri que ſuis corruptionibus ipſa eſt q̄ p̄bet alijs ſoliditatē ⁊ ſtabilitatē. tū ēt qꝛ ipſa hꝫ pa⁊ exalationibꝰ inficerent aerem. Si tu dicas ꝙ non corrumrum de ſpē. ⁊ multū de materia. ſꝫ ꝙ dictum eſt aliqͣ ex aqͣ eſſe perentur. hoc eſt contra Augu. ſuper Gene. ad lit. lib. iij. qui fctā. hoc eſt qꝛ magis in eis ꝙͣ in alijs dominatur natura aq̄a dicit tunc fctā eſſe animalia viuētia de rapina. Ait em̄ ſic quehoc aūt dico nō ꝙͣtum ad p̄dn̄ium actiue qualitatis vel paſſidam refectionē corporis ſui ex alioꝝ querūt corporibꝰ. vbi loue. ſꝫ ꝙͣtū ad aliquā ꝯformitatē nature ꝑ quā illa q̄ ex aqͣ ꝓdu quitur de beſtijs. Item quicquid ſit de hoc ſiue moriātur ſiue Acta ſunt in aqͥs magis delectant̉ eē. Et qm̄ humor aq̄us ē in du non moriātur. videtur ꝙ aīalia que alia deuorāt hominis baplici dr̄ia. videlicꝫ in rōne humoris fluctuātis. ⁊ in rōne vapo bitationē deboneſtent. cum ea deſtruāt que ad ipſius faciunt ris exalātis. iō aqua eſt pͥncipiū duplicis gn̄is aīaliuꝫ.ſ. natadecorē ⁊ ornatum. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā eſt notā 2 tilium ⁊ volatiliū. Natatiliū ẜm rōnem humoris. ⁊ iō illa redum ꝙ finis ad quē res ordinātur duplex eſt. Quidam em̄ eſt māſerunt in aqͥs. Uolatiliū rōne vaporis. ⁊ iō cū ille vapor ſit finis principalis ⁊ vltimus. quidā eſt finis ſub fine. Si primo cōmixtus aeri ⁊ ferat̉ ſurſum. volatilia in aere ſubleuātur: et modo loquimur de fine. ſicut omniū creaturaꝝ tam rōnaliuꝫ eouſqꝫ pn̄t aſcēdere quouſqꝫ inueniāt aerē humidis exalatioꝙͣ irrōnalium finis eſt deus. qꝛ omniaꝓpter ſemetipſum crea nibus pingueſcentē. Et hoc ē qd̓ dicit aug. iij. ſuꝑ Gen̄. ad lit. uit altiſſimus. oīa em̄ fecit ad laudē ſue bonitatis. Si autem Iſte inferior aer qͥ excipit exalationes hūidas maris ⁊ terre. loquamur de fine non principali qui eſt finis quodāmō. ⁊ fi⁊ ad aues ſuſtinēdas quodāmō craſſat̉. nō niſi ex aqͥs accepit nis ſub fine. ſic oīa ſenſibilia alia facta ſunt propter hominem aīalia. Ꝙ em̄ eiꝰ humidū ē hoc portat alitū corꝑa q̄ ita vtunt̉ Et hoc inſinuat ph̓us cum dicit ſumus finis nos quodā mō pēnis volātes quēadmodū piſcēs qͥbuſdā ſuis alis natātes. oīm eoꝝ que ſunt. Infinuat etiam ſcriptura multo excellētius ꝓinde ſciēter ſpūs dei ex aqͥs dicit eē ꝓducta volatilia. Aqͣrū cum dicit. faciamus hominem ad imaginem ⁊ ſimi. no. ⁊ preſit em̄ natura biptitum locū ſortita eſt. inferiorē.ſ. in vnda labili piſ. maris ⁊c̄. qꝛ em̄ homo rōnis capax eſt. ideo habet libertaſuꝑiorē v̓o in aura flabili. illū deputatū natātibus. iſtū volātem arbitrij. ⁊ natus eſt piſcibus dn̄ari. quia ꝟo per ſimilitudi tibus. ſic hoc elemento ꝯgrue etiā duos ſenſus aīalibꝰ datos nem natus eſt in deū tendere immediate. ideo om̄es creature videmus. olfactū explorādis vaporibꝰ. guſtū explorādis liqͦirratiōales ad ip̄m ordinant̉. vt mediāte ipſo in finem vltimū ribus. Ex p̄dictis igr̄ ptꝫ rn̄ſio ad qōnem ꝓpoſitā. ptꝫ etiā rn̄ ꝑducātur. Et ſic ꝯcedende ſunt rationes oſtēdentes aīalia ꝓſio ad obiecta. qꝛ in corporibꝰ aīaliū p̄dn̄ant̉ elementa paſſiua pter hominē facta eſſe. ¶ Ad diſſolutione autem rationū que. ꝙͣtū ad ꝙͣtitatē molis. ſicut on̄dunt rōnes ad ꝑtē pͥmā īducte inducūtur in contrariū notandum eſt ꝙ aliter ordinantur ani 28 p̄dn̄ant̉ nihilominꝰ ⁊ actiua ꝙͣtū ad ꝙͣtitatē ꝟtutis ſicut oſten malia ad hominē ẜm ſtatum innocētie. aliter ẜm ſtatuꝫ nature ii iiij

Secundi Libri ergo animalia que terrā ornant prius produci debuerunt ꝙͣ ij lapſe. Scd̓m ſtatū innocētie ordinant̉ ad hoīem ẜꝫ rōnē qͣdru la que ornant aquā vel aerem. Item cum producuntur anima plicē. Prima rō eſt ad manifeſtādū eius imperiū ꝙ manifeſta lia ornantia elementa. aut producuntur ẜm ordinem dignitarent dū ei ꝑ omnia obedirent. Scd̓a ad decorandū hoīs habi tis vt incipiatur a ſupremo. aut ẜm ordinē aſcenſionis. vt incitaculū. ꝑpulchrū em̄ erat hītaculū hoīs aīaliuꝫ multiplicatio piatur ab infimo. Si primo mō. ergo deberet prius fieri orne nō ſolū arboꝝ decorari. Tertia ad excitandū hoīs ſenſum. vt in ip̄oꝝ aīaliū naturis diuerſis. videret hō multiformitatē natus ignis ꝙͣaeris. Si ſcd̓o mō ergo priꝰ deberet fieri ornatus terre ꝙͣ aque. quoꝝ vtrūqꝫ repugnat ſacre ſcripture ⁊ ordi ſapīe ꝯditoris. Quarta ad moderandū eiꝰ affoctū. vt dū hō vi nationi productionis prius determinate ꝙͣtū ad productionē deret aīalia ẜm rectitudinē ſue nature currere. ⁊ amare illud ad qd̓ natural̓r fctā ſunt ex hoc excitaret̉ ad amādū deum. Et ipſoꝝ animaliū. ¶ Item obijcitur contra ordinem productio nis animaliū in comparatione ad hominē. Homo em̄ plus cōꝑꝑ bas rōnes nō ſolūmō fecit deꝰ iumenta. ſꝫ etiā beſtias ⁊ pe uenit cum angelis ꝙͣ cū beſtijs. Ergo magis debuit produci cora. oīa em̄ faciunt ad hoīs vtilitatē ẜm rōnes predictas. Se eodem die cum angelis ꝙͣ eodē die cū beſtijs. ergo productio cūdum ſtatū nature lapſe ordinātur iſta aīalia ad vtilitatē bo minis. ſed aliter beſtie ⁊ al̓r iumēta ⁊ pecora. Iumēta em̄ ⁊ pe hoīs ⁊ beſtiaꝝ non recte facta eſt in eodem die. ¶ Item plus conuenit irrationale cum irrationali ꝙͣ cū hoīe ſiue rationali. cora ordinant̉ ad releuādum hoīs indigentiā ꝙͣtum ad cibuꝫ ergo magis cōpetens fuit in eodē die ꝓducere omnia anima⁊ ꝙͣtū ad veſtimentū ⁊ ꝙͣtum ad obſequiū. ſicut ſunt equi ⁊ aſi lia irrationabilia. ꝙͣ ſimul producere hominē ⁊ bruta. ¶ Iteꝫ ni. ⁊ ꝙͣtū ad ſolatiū. ſicut quedā aues ⁊ catuli ⁊ ſil̓ia ⁊ ſic facta ſunt ꝓpter hoīem rōne quadruplici. Sil̓r aīalia ſiue beſtie no principalius opus diei dꝫ primo fieri. ſed homo principalius opus fuit dici ſexti. ergo debuit ante fieri ꝙͣ fierent ſenſibilia xie ordinantur ad hominem ẜm quadruplicē rationem ⁊ vtili ſiue bruta. ꝙ eſt ꝯtra ordinē ſacre ſcripture. ¶ Itē poſterius tatem quam ponit Aug. ſuper Gen̄. ad litte. lib. iij. dicit enim ꝙ aut penaliter ledunt. aut ſalubriter exercēt. aut vtiliter pro magis indiget priori ꝙͣ ecōuerſo: ſed bruta aīalia magis indi bant. aut ignorāter docent. Et ſic ptꝫ ꝙ tam beſtie ꝙͣ reptilia gebāt hoīe. ꝙͣ hō indigeret eis ẜm illū ſtatū. ergo ante debe 3ͣ. bat homo produci ꝙͣ illa ineſſe prodirent. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in ꝓ⁊ iumenta facta ſunt propter hominem. ſiue in ſtatu innocentie. ſiue in ſtatu nature lapſe. Planū eſt etiā per hoc illud qd̓ ductione ſenſibiliū duplex attenditur ordo vnus.ſ. ẜm diſtinctionē diei a die. alius.ſ. ẜm ordinē eoꝝque eodē die producta 29 obijcitur in ꝯtrarium. ¶ Ad illud em̄ quod obijcitur ꝙ eſſe finem eſt magne dignitatis. dd̓m ꝙ veruꝫ eſt de fine principali ſunt. Primus aūt ordo attenditur ẜm exigentiā finis ⁊ mateque eſt finis carens fine. nō aūt eſt verum de fine qui eſt finis rie. ⁊ qꝛ volatilia ⁊ natatilia ex aquis ꝓducta ſunt prout aqua cōiter accipit̉ ad humorē ⁊ vaporē. ⁊ ſunt ad ornatū nature ꝑzo quodāmodo. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ aīalibus non valē ſpicue. ideo ſacra ſcpͥtura dicit ea eē fctā vno die. Qꝛ ꝟo greſſi tibus ad eſum ⁊ veſtitū. Reſponderi pōt ꝙ illa fecit deus: qꝛ bilia nō ſolū rōnalia ſꝫ irrōnalia ad ornamētū terre ſpectāt. ⁊ preuidit hoīem lapſurum. eſto tn̄ ꝙ nō laberet̉ nō tn̄ eſſet fruex eadē materia ſunt ꝓducta.ſ. terra. ideo nō eodē die: ſꝫ alio ſtra. haberent em̄ preter reuelationē indigentie quadrupliceꝫ a predictis fctā ſunt. ita ꝙ ſicut vno die ornata eſt natura cele si vtilitatem. ſicut determinatū eſt ſupra. ¶ Ad illud quod obijſtis.ſ. quarto. ſic vno die ornetur natura elementaris ꝑſpicua citur de beſtijs que ſunt contra hominē. dicendum ꝙ homine ſ. qͥnto ⁊ alio terra.ſ. ſexto. ⁊ ſicut natura celeſtis precedit eleſtante nulla animalia ipſum offenderent. ſed omnia ſibi manſueta eſſent ſicut aliqn̄ diuino imperio fere crudeliſſime ſctīs mentarē ꝑſpicuā. ⁊ perſpicua opacā. ſic naturaꝝ baꝝ ornamētur ta ſunt ordine tꝑi correſpondēte ꝓducta. Scd̓s aūt ordo qͥ eſt dei māſuete facte ſunt. vt leones danieli. ꝙ aūt noceant vel ofinter ea que ꝓducta ſunt eodē die attenditur ẜm precellentiā fendant ⁊ hoc ꝓpter peccatū hoīs. non ꝓpter nouā potentiam cre perfectionis nature. prius em̄ producitur qd̓ imꝑfectum eſt ⁊ eis datam. ſed propter dignitatis preſidentiā ab homine amiſ deinde quod perfectū. qꝛ is eſt ordo vt a magis completo per ſam. vnde ſicut oculus ſanus a ſole non leditur. ſed cum efficiueniatur ad minus cōpletum. ⁊ ideo ſcriptura prius dicit eſſe tur lippus ſtatim offenditur. non ꝓpter mutationem factā in ꝓducta natatilia die quinto. que ſunt minus ꝑfecta ꝙͣ volatiſole: ſed in oculo. ſic ⁊ in propoſito intelligi pōt. ¶ Ad illud qd̓ x obijcitur ꝙ homine ſtante non debuerunt fieri animalia morlia. ⁊ ſimil̓r in ſexto die prius dicit eſſe ꝓducta irrōnalia ꝙͣ bo mo. ꝙͣuis multiplex poſſit aſſignari ratio quare hō poſt crea ᶻª talia. dicēdum ꝙ ſicut animalia ſua vita habitationem homibo turas ceteras eſt ꝓductus. Occurrit aūt triplex rō ad p̄ſens nis decorant ⁊ ornant. ſic etiā morte ſua ex ſucceſſione faciunt mao quare poſt omnia productus eſt homo.ſ. propter ꝑtium corpo ad vniuerſi decorationē. ⁊ ſicut animalia ſeinuicē iuuātia ſunt ixaſct ris multitudinem propter anime ⁊ corporis diſtantiā. et proratio ſapientie excogitāde. ſic etiā animalia ſeſe offendentia. ⁊ miniciere de carnibus alioꝝ aīalium nutrimentum ſumentia. qꝛ illa corpter totius compoſiti perfectionem. Propter ꝑtium corporis ad multitudinē debuit homo vltimo produci. cū em̄ corpus eius ruptio aerem hoīs nō inficeret. ꝙ eius odoratū offenderet: ſꝫ potius quadā ſucceſſione ⁊ ordine dum aīalia ſibi ſuccederēt ſit completiſſimū inter cetera corpora ⁊ quāto aliquid comple tius tāto poſterius poſt oīa producēdus erat. Propter anime vniuerſum decorarēt tāꝙͣ pulcherrimū carmen in quo ſyllaba ⁊ corporis diſtantiā debuit fieri poſt cetera. qꝛ em̄ diſtat aniſuccedit ſyllabe. Simil̓r dū beſtia aliud aīal comedēdo occideret in homīs habitatione diſcordiā non faceret. ſed potius ma a corpore. ⁊ non ſolum ſicut forma a materia. ſed etiā ſicut ſpirituale a corporali. ⁊ ſicut perpetuū a corruptibili. ideo ma occaſionē eruditionis homini p̄beret. Et hͦ eſt qd̓ dicit Augu. iij. ſuper Gen̄. ad lit. nimirū alie beſtie cibi ſunt alioꝝ. nec regna diſtātia temporis debuit interuenire inter productioneꝫ hominis ꝙͣtum ad materiale principium ⁊ coniunctionē ſuacte poſſumus dicere ꝙ nō eſſent alie qͥbus alie veſcerent̉. hn̄t em̄ oīa ꝙͣdiu ſunt mēſuras. numeros ⁊ ordines ſuos. que cunrum partium. vt per diſtātiam temporis intelligeretur diſtan tia principiorum conſtituentium. Et ꝓpter totius compoſiti cta merito ꝯſiderata laudant̉. nec fine occulta ꝓ ſuo gn̄e jmo deratiōe pulchritudinis tꝑalis ex alio in aliud trāſcundo mu perfectionem. poſt cetera debuit homo ꝓduci. qꝛ enim homo tantur. ⁊ certe oībus talibus inferioris creature motibꝰ preſua dignitate ⁊ complemēto finis eſt omnium corporalium. iō poſt omnia erat producendus. vt ſua productione finiret ⁊ cō bentur homini ſalubres ammonitiones deinde planiꝰ exēplipleret omnia precedentia. tāꝙͣ finis complet quod ad ipſuꝫ or ficat. Ex his ptꝫ reſponſio ad obiecta. De ordine ꝓductionis ſenſibiliū ꝙͣtū dinari habet. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ diuina ſapientia in productione ſenſi 3ꝫ TUEIIIO. Ij. eſt ex ꝑte tꝑis. Et dicit ſcriptura ꝙ vo bilium ſeruauit ordinem conuenientiſſimuꝫ. ¶ Ad illud ergo latilia ⁊ natatilia fctā ſunt in vno die.ſ. v. greſſibilia ꝟo cū bo qd̓ pͥmo obijcit̉ ꝙ elementa ſimul ſunt diſtincta. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ diſtinctio nō eſt in vno elemento niſi reſpectu alteriꝰ mine facta ſunt die altero.ſ. vj. Cōtra iſtū ordinē obijcit̉ ſic p̄ideo non poteſt vnum elementū diſtingui ab alio quin alterū mo ex ꝑtē ipſoꝝ aīalium ſenſibiliū in ſe. Scd̓o v̓o in cōparatio diſtinguatur ab eo. non ſic autē eſt in ornatu. ornatus em̄ vniꝰ 36 ne ad hoīem. ¶ Cōtra p̄miū obr̄ ſic. Uno die fuerūt oīa elemē elementi non neceſſario reſpicit alterū. ¶ Ad illud quod obijta diſtincta. nō ſolū aer ⁊ ignis. ſꝫ etiā aqua ⁊ terra. igr̄ pari rō citur ꝙ tria ſunt elementa que ornātur. ergo ⁊c. dicēdum ꝙ et ne a ſummo opifice dn̄t fuiſſe ornata. igr̄ in vno die debuit fie ſi tria ſint. ornatus tn̄ duoꝝ.ſ. aeris ⁊ aque non reſpicit illa vt ri ornatus aeris ⁊ aq̄ ⁊ terre. ¶ Itē diſtinctio dierū fit penes duo ſunt. ſed vt in vno cōmunicāt.ſ. in natura aquea. ſicut ſudiuerſitatē oꝑationū. ergo ſi tria ſunt elemēta que ornātur ex pra determinatum eſt. ⁊ ideo duoꝝ ornatus ad eādem diē ſpeaīalibus ⁊ tria ſunt gn̄a aīalium.ſ. volatilia ⁊ natatilia ⁊ greſctat. ⁊ ꝓductio animaliū que illa duo elementa ornant in vno 37 ſibilia. videt̉ ꝙ ꝓduci debuerūt ſaltē in tribus diebꝰ. ¶ Item die eſt facta. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ terra prior eſt producta terra prior oībus ꝓducta eſt. ergo prior oībus dꝫ eſſe ornata. Dd̓m ꝙ

Diſtinctio I Dd̓m ꝙ falſum ē. nā in pͥncipio gen̄. terra nō accipit̉ ꝓ elemēuatio. ſed q̄ eſt ceſſatio ab oꝑe ꝓpter ipſius ꝑfectionē. ⁊ ſic d̓r as to ſꝫ ꝓ materia. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de igne ꝙ qꝛ eſt p̄cipuus in deus ab oī oꝑe qͥeuiſſe cū vniuerſum ꝓduxerit ad eſſe ꝑfectū. ter elemēta deberet prius ornari. dd̓m eſt ꝙ ꝓpter qualitateꝫ ⁊ ſic qͥeuit cuꝫ ad ꝑfectū eſſe deduxit. Propter quod dr̄ ꝙ du 4. actiuā nō pn̄t in eo viuere aīalia. ⁊ ꝓpter nimiā diſtātiā a noplex eſt ꝑfectio vniuerſi. vna ⁊ p̄cipua ẜm eſſe ꝑmanēs. alia eſt bis nō eſſent vſui hoīs apta. ⁊ iō nō determinant̉ eius ornatꝰ ẜm ipſius eſſe decurrēs. Prima attēdit̉ ī cōpleta exiſtētia pͥn zꝰ nec poſt nec antea. Terre ꝟ̓o ornatꝰ ordinant̉ poſtremo ꝓ eo ꝙ cipioꝝ ⁊ cōpleto numero ſpecieꝝ. q̄ qͥdē ſpēs naturā gn̄is par ipſa eſt infima ⁊ obſcura. ⁊ iō maiori indiget ornamēto. ⁊ ꝓpt̓ ticipāt ẜm rectā ⁊ ordinatā ītēſionē nature. Scd̓a ꝟo ꝑfectio hoc ornat̉ plātis ⁊ aīalibꝰ ⁊ mineralibꝰ. ⁊ in eius ornatū ꝯſiſtit ꝯſiſtit in ꝓductione eoꝝ q̄ ꝑ tꝑa decurrunt ⁊ ſibijpſis ꝯnr̄ ſuctotiꝰ ornatus cōplemētū ꝙͣtū ad hoīem qͥ eſt p̄cipuus īter oīa cedūt. ex cuius ſucceſſionis ordinatione reſultat quedā vnita 40 alia aīalia. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ hō debuit ꝓduci cū ange tis pulchritudo ⁊ perfectio. Qm̄ igit̉ ẜm primā perfectionem lis cū qͥbꝰ magis cōicat. dd̓m ꝙ ⁊ ſi magis cōicat ꝙͣtū eſt a par deus vniuerſum in ſex diebus ad eſſe produxit.ſ. quātū ad cō te aīe. nō tn̄ ꝙͣtū eſt a ꝑte corporis. Sil̓r ad ſequēs. dd̓m eſt ꝙ pletā exiſtētiā principioꝝ ⁊ quātū ad completū numeꝝ ſpecie ꝙͣuis greſſibilia ⁊ volatilia magis cōicēt in formali ꝑfectione rū. ideo d̓r requieuiſſe ab oī opere qd̓ patrarat. Quia ꝟo ꝯti 45 nō tn̄ tm̄ cōicāt ꝙͣtū ad elemētū ex quo pͥncipal̓r ꝯſtituuntur nue operat̉ ad rerū ſucceſſionē ꝑ propagationē ⁊ indiuiduoꝝ ¶ ⁊ qd̓ ornāt. qd̓ qͥdē eſt elemētū terre. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pͥn multiplicationē. iō d̓r operari vſqꝫ modo. ⁊ ex bis pꝫ rn̄ſio ad cipalius opus dꝫ eſſe prius. dd̓m ꝙ falſum eſt. qꝛ in eis q̄ ꝓdu qōnē ꝓpoſitā. ¶ Concedendū eſt em̄ ꝙ ad ꝓductionē aīaliuꝫ cunt̉ prius eſt minꝰ ꝑfectū ꝙͣ magis ꝑfectū ẜm ordinē gn̄atiomaxime hoīs ſecuta eſt quies in die. vij. nō qꝛ facta ſit laboris nis ꝙͣuis magis ꝑfectū ſit prius ẜm ordinē dignitatis. ¶ Ad terminatio. ſed qꝛ facta eſt operis inchoati cōpletio. ⁊ ꝯceden illud qd̓ obr̄ ꝙ poſterius indiget priori. dd̓m ꝙ verū eſt qū ali de ſunt rōnes hoc ꝓbātes. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ in ꝯͣriū de Io. 46 qua ordinant̉ ita ꝙ inter ea cadit̓ ordo eſſentialis. qn̄ ꝟo ē orv. pr̄ meus operat̉ ⁊c. iā pꝫ rn̄ſio. obijcit em̄ de illa operatione do ſoliꝰ ꝯgruētie ſicut in ꝓpoſito. nō eſt neceſſe ꝙ bēat ꝟitatē q̄ ſpectat ad operationē vniuerſi ẜm eſſe decurrēs. nō ẜm eſſe De ordine ꝓductionis aīaliū ad qͥeꝑmanens. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ fecit diē. vij. dd̓m ꝙ dies. vij. qͥ F Queſtio. Ilj. tē. Et q̄rit̉ vtrū deus poſtꝙͣ aīalia ꝓ non fuit alius ſpecie a p̄cedētibus diebus. īmo quodāmodo duxit ab oī oꝑe qͥeuerit. Et ꝙ ſic vr̄ ꝑ ſcripturam Gen̄. ij. reqͥe iā erat in alijs productus. ⁊ iō ad primū cōplementū vniuerſi uit deus die vij. ab oī oꝑe qd̓ patrarat ſed aīalia ꝓducta ſunt nibil addebat rōne ſui. ⁊ iō eius ꝓductio nō repugnabat qͥeti v. ⁊.vj. ergo poſt eoꝝ ꝓductionē ſequit̉ qͥetatio. ¶ Item oīs ẜm ꝙ quies dicit ceſſationē a productione eoꝝ que ſunt de pͥn oꝑatio q̄ ꝑuenit ad cōpletionē bꝫ qͥetē ſubſequētē. ſꝫ ꝓductio cipali vniuerſi ꝯſtitutione enumerat̉ tn̄ cū p̄dictis diebꝰ macreaturarū cōplet̉ in ꝓductione aīaliū. ⁊ maxime hoīs. ergo gis ꝙͣ dies. viij. vel. x. ꝓpter ceſſationē ab opere ꝯſtituēdi vni vr̄ ꝙ poſtꝙͣ deꝰ die. vj. aīalia ꝓduxit ꝙ deinceps reqͥeuit. Itē uerſuꝫ ẜm quā nō attēdit̉ numeratio dierū ꝙ nō hn̄t terminū. diſtinctio dierū eſt ad noſtrā inſtructionē. ſed. vj. diebus p̄mi ⁊ iō. vij. dies nō d̓r hr̄e veſperā. nec poſt illum enumerat̉ dies ſit deus hoīes oꝑari. ſeptimo p̄cepit qͥeſcere ⁊ ceſſare ab om̄i nonus. ſed ſit regreſſus ad principiū vel pͥmū. ¶ Ad illud qd̓ 47 oꝑe. ſi ergo illud mādatū rōnē hꝫ ex primaria reruꝫ ꝯditione obr̄ ꝙ reqͥeſcere ab opere aut ꝯnotat effectū aliquē aut nullū. vr̄ ꝙ aīaliū ꝓductionē ſubſecuta fuerit quies. ¶ Itē oīs crea dd̓m ꝙ ẜm Aug. requieſcere d̓r in deo cauſal̓r. qꝛ facit creatuture ꝓductio finē bꝫ ⁊ terminū. ergo ſil̓r dies oīs ī qua aliqͥd rā ſpūalē ꝑ cōpletā ꝯtēplationē ſibi īherēdo quieſcere. vel qͥe ꝓducit̉ bꝫ veſperā. ſed. vij. diei ẜm ſcripturā nō aſſignant̉ veſſcēdo ſibi inberere. Scd̓m aūt alios ſctōs ⁊ viā cōem quieſce pere. ergo poſt ſeptimū diē nulla ſunt ꝓducta. ⁊ in. vj. die pro re dicit effectū nō qui ſit in die ſabbati. ſed qͥ preceſſit. vn̄ de ducta ſunt aīalia. ergo ⁊c̄. ¶ Contra. Ioh̓. v. pr̄ meus operat̉ d̓r quieſcere ab opere. qꝛ prius fecit. ⁊ deinde noua non facit ⁊ vſqꝫ modo. ⁊ ego operor. ergo ſi vſqꝫ modo operatus eſt vr̄propter hoc d̓r cōpleſſe oē opus ſuū in die. lvij. nō qꝛ tūc aliqͥd vij. die non ceſſauit ab opere. ¶ Itē. vij. dies aut eſt nouus di fecerit qd̓ fuerit ad cōpletionē. ſed qꝛ tūc quieſcēdo ꝯſummaes preter dies p̄cedētes aut non. Si non. ergo non dꝫ alijs cō tū oſtēdit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de creatiōe aīarū. dd̓m ꝙ cū cre 48 numerari. Si ſic. ⁊ illū fecit deus. ergo conſtat ꝙ non requieantur nunc aīe rōnales non creat̉ noua ſpēs. ſed nouum indiuit ab oī opere poſtꝙͣ produxit aīalia. Si tu dicas ꝙ dies ille uidium. hoc autē indiuiduū non eſt de conſtitutione vniuerſi non differt a precedētibus niſi ẜm numerū. ſed ſic differt. viij. primaria. ⁊ ideo per quietationē in ſabbato nō excludebatur ⁊ ix. ⁊ ſic deinceps. ergo ſi ſeptimus numerat̉. eadē ratione ⁊ animarum creatio. ¶ Ad illud quod obr̄ de ꝓductione eoruꝫ 49 octauus deberet numerari. ¶ Item requies aut connotat ali q̄ ſunt ꝑ putrefactionē ⁊ cōmixtionē que ſunt noue ſpēs. dd̓m quem effectū aut nullum. Si nullū connotat. ergo ab eterno ꝙ tā illa q̄ generant̉ per putrefactione ꝙͣ illa que generant̉ ꝑ requieuit. igit̉ an̄ requieuit ꝙͣ aliquid ꝓduceret. ergo penes diuerſaꝝ ſpecieꝝ cōmixtionem ꝓducta ſunt in ſuis. principijs requietione non dꝫ accipi aliquis dies. Si connotat aliquem ⁊ rōnibꝰ ſeminalibꝰ ꝙͣuis nō ſint ꝓducta in ſil̓i ẜm formā. prīeffectū ⁊ iſte effectus non fuit in diebus p̄cedētibus. ergo ali cipia em̄ eoꝝ ſunt de conſtitutione primaria vniuerſi. vt pote quid nouū produxit in die. vij. non ergo requieuit ab oī opere ſpecies ꝯplete. ⁊ rōnes ſeminales. ſed iſtarū ſpērum actualis ſuo poſtꝙͣ produxit aīalia die. vj. ¶ Itē deus creat quotidie exiſtētia ad primariā conſtitutionē vniuerſi nō ſpectat. qꝛ ſpe nouas aīas ⁊ īfundit corporibus. creare aūt eſt opus ſoli deo cies ille quodāmodo ſunt degenerantes. ⁊ quaſi per quandā propriū. ergo non vr̄ ꝙ ab oꝑatione quieuerit poſt diē. vj. Itē generationē ꝓduci babēt. ſicut vermes ꝓducunt̉ ex humano aīalia quedā producunt̉ ꝑ putrefactionē. ſed ꝯſtat ꝙ illa non corpore ꝑ corruptionē aliquā q̄ qͥdē facit corpus humanū a ꝓ ſunt producta in ſex diebus ſicut dicit Aug. iij. ſuꝑ gen̄. ad lit. pria forma degenerare. ⁊ iō nō oportuit hec ꝓduci in ſe. nec ī ⁊ hmōi bn̄t ſpēs ꝓprias ⁊ naturas. ergo vr̄ ꝙ poſt. vij. diē nō ſuo ſil̓i ad primariā ꝯſtitutioneꝫ vniuerſi. nec tn̄ ſunt ſuꝑflua. 50 ceſſauerit aꝓductione nouarū ſpecierū in gn̄e aīaliū. ¶ Iteꝫ qꝛ vniuerſum ꝙͣtū ad bn̄ eſſe aliquo mō decorāt. ¶ Un̄ breuiquedā aīalia generant̉ ꝑ cōmixtionem. ſicut mulus ex equa ⁊ ter notādū ꝙ eoꝝ q̄ ſucceſſione ꝓducunt̉. q̄dā fuerūt in prima aſino. hec aūt in ſex diebus non fuerūt facta nec in eſſe indiui rerū diſtinctione ꝓducta in n̄l̓i. ſed nō in rōne ſeminali. vtpoduali. nec in ſua ſpecie. ergo poſt ſextū diē non ceſſauit a rerū te aīe rōnales q̄.ſ. ꝓducunt̉ ꝑ creationē. ⁊ iō nō hn̄t rōnē ſemi productione. non ſolū quātū ad indiuidua. ſed etiā quātū ad nalē. in ſil̓i tn̄ ꝓducte ſunt qn̄ ꝓducta fuit aīa ade. poſt cuius ſpēs ⁊ gn̄a. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ om̄is ꝓductionē nō ꝓducit̉ noua ſpēs. ꝙͣuis ꝓducant̉ noua indiuiartifex ꝑfectus opus inchoat vt ad ꝑfectionē ꝑducat. ⁊ ſicut dua. Quedā ſunt q̄ ꝓducte ſunt in primis diebus ꝙͣtū ad rōintēdit ita facit ſi ꝑ oīa ſufficiētia virtutis agentis ſibi ſuppe nē ſeminalē. ſed non in ſil̓i. ſicut ſunt ea q̄ generant̉ ꝑ putrefa tit. cū aūt ad ꝑfectionē deduxerit. hꝫ qd̓ ītēdit. oē aūt operās ctionē. ⁊ ꝑ diuerſarū ſpecierū cōmixtionē. Quedā ſunt q̄ ꝓdu ꝓpter qͥd. obtēto eo propter qd̓ agit qͥeſcit. oīs igit̉ agēs ꝑfecta ſunt ⁊ in rōne ſeminali ⁊ in ſil̓i. ſicut plāte ⁊ bruta aīalia q̄ ctus ſic oꝑatur vt aliqn̄ quieſcat eū igit̉ deus ſit agēs ꝑfectiſ ꝓducunt̉ ꝑ ꝓpagationē. Et ad hec tria reruꝫ gn̄a pn̄t reduci ſimus in producēdo ip̄m vniuerſuꝫ. neceſſe eſt ergo ip̄m aliqn̄ gn̄a oīa que fiunt ⁊ ꝓpterea non d̓r deus producere aliqua de qͥeſcere. ſed cū duplex ſit agēs quoddā qd̓ mouet̉ ⁊ laborat in nouo ẜm qd̓ d̓r Eccl̓s.j. ꝙ nihil nouū ſub ſole. ſed d̓r ab oī ope ſua operatione. quoddā ꝟo qd̓ nec mutat̉ nec variat̉. illud qd̓ re requieuiſſe. qꝛ nihil ꝓducit qd̓ prius non fuerit. vel in ſimiprimo modo agit quieſcit ꝑ quietationē. qͥ quidē eſt priuatio li ſpecie. vel in ratione ſemina li. qͥ tūc erāt de primaria ꝯſtitu motus ⁊ laboris ſicut eſt agēs creatū. illud ꝟo qd̓ ſcd̓o modo tione vniuerſi. ⁊ ſic pꝫ qualiter ad aīalium productionē in diagit ⁊ quieſcit quietatione nō q̄ ſit laboris vel fatigationis pͥſexto ſequitur requies ab omni opere.

5 Iecundi. Libri De productione creature comctiōe hoīs vtit̉ legiſlator ꝟbo pͥme ꝑſone.ſ. faciamꝰ. ī ꝓductōe alioꝝ ꝟbo tertie ꝑſone.ſ. dixit ⁊ fecit. Iuxta hoc aūt ē qō qͣre Diſtinctio. xvj. ponte ex ſpūali ⁊ corporali.ſ. de diſtinguit īter ꝓductionē hoīs ⁊ beſtiarū cū eodē die ꝓducte hoīe in comparatione ad principiū effectiuū. ſint ad ornatum eiuſdē elemēti. Rn̄. dd̓m ꝙ in ꝓductiōe poīs. Is excurſis q̄ ſupra de hoīs creatione ⁊c. Termi nō tm̄ erat manifeſtatio trinitatis in veſtigio. ſed etiā ẜm ima natis duabꝰ pͥmis ꝑtibꝰ in qͥbꝰ mgr̄ determinauit de ꝯditione ginē. iō tribꝰ ꝑſonis plucreature ſpiral̓r attribuit hoīs ꝓdudum facta eſt. ſicut imago ceſa ☞Cōtinuat dcā dicēdiſ. a Diſtin. ctio. vt oſtēdat̉ ꝙ in hoīe ritualis ⁊ cor ris q̄ ipſius ſil̓itudinē prefere Is excurſis q̄ ſu xvi. trinitas repn̄tat̉ exp̄ſſe. poralis diuiſim. Hic ſeqͥt̉ bat. ip̄ꝫ quodāmodo repreſen pra de hominis in alijs ꝟo inſinuat̉ trini tertia ꝑs in qͣ determīat tabat. Proprie aūt imago di creatōe p̄miſimꝰ tas quoquo mō. lꝫ nō ita de ꝓductiōe creature cō ad id qd̓ alid̓ fit. Sicut exemexplicite. ⁊ qꝛ rō imagīs effectui mācipapoſite exvtraqꝫ.ſ. de boīe nō ꝯuenit vlli ꝑſone que plū ꝓprie dr̄ qd̓ ſumit̉ ex aliDiuidit̉ aūt ꝑs iſta ī duIre atqꝫ ordine ex pōt loqͥ ꝑ ſe. iō ī ꝓductio as partes. In pͥma nāqꝫ quo. ⁊ exēplar ex quo ſumitur planare nūc ſuſcipimꝰ. vbi hec ne eius vtit̉ verbo pͥme ꝑ determinat de hoīe ꝙͣtu aliquid. ponit̉ tn̄ ⁊ aliquando ꝯſiderāda vidēt̉.ſ. quare creaſone. Et iterū qꝛ hec crea ad ipſius ꝓductionē. Se abuſiue alterū pro altero. ita tus ſit hō ⁊ qualiter inſtitutuſ tura p̄cellit alias in gracūdo quātū ad ꝑ manenet minus proprie accipit̉ ima du ⁊ dignitate. iō produ ⁊ qualis ⁊ quō factus. Deintiā ⁊ durationē. infra di. ctionē hoīs diſtinguit a go eēntia trinitatis. ſi tn̄ ea no xix. Solēt plura q̄ri de pͥ de qualiter ſit lapſus. poſtreꝓductione beſtiarū. lꝫ ꝓmi hoīs ſtatu. Prima ꝑs mine imaginis in hoc loco inmo qualiter ⁊ per que ſit reꝑa pter ꝯueniētiā in ornādo bꝫ duas. In pͥma agitde telligitur. ratus. Horū autē primo ⁊ ſeterrā in opus vnius dei ꝓductionē hoīs in cōpa☞ Ponit explanationē in cundo poſita.i. cauſaꝫ creatio ꝯueniāt. ⁊ ſic pꝫ rn̄ſio ad ratione ad pͥncipium effe ducte autoritatis ẜm alioruꝫ queſita. nis hūane ⁊modū inſtitutiōis ctiuuꝫ. In ſcd̓a ꝟo ꝑte in b ¶ Dei ⁊ angeloꝝ nō eſt opinionem. cōparatione ad pͥncipia ſuꝑius ꝓ modulo nr̄e facultavna ⁊c̄. Cōtra. qꝛ cū ange ꝯſtitutiua infra diſ. xvij. ¶ Filiꝰ ꝟo ꝓprie imago pr̄is tis tractauimꝰ. Ideoqꝫ ſuper lus ſit imago dei. qd̓ con Hic de origine aīe plurdr̄ ſicut ſupra ī tractatu de tri. eſt vt qualis vel quomodo faformat̉ angelo. ꝑ ꝯn̄s cō q̄ri ſolēt. ¶ Prima pars c diximꝰ. Un̄ fuerūt nonnulli qͥ ctus ſit diſcutiamus. format̉ deo. gͦ qd̓ eſt ima ſpectat ad pn̄tē di. Et di ita diſtinxerūt vt imagineꝫ in T go angeli eſt imago dei. Inducit autoritateꝫ ſauidit̉ in duas ꝑtes. In pͥ hoc loco intelligerēt filiū. hoItē vnū opꝰ pōt eſſe dei ma ꝑte mgr̄ veritate nar cre ſcripture in qͣ on̄dit̉ ꝑ quē ⁊ āgeli. gͦ pari rōne ꝙ ea rat.ſ. qual̓r deꝰ ꝓduxerit minē ꝟo nō imaginē ſꝫ ad ima 45 modū hō ꝓductꝰ ꝯparet̉ ad ſu dē imago. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ. hoīem ad imaginē ſuā in ginē factū dicerēt. quos refelum effectiuū principium. b qꝛ imago d̓t ordinē ad il. Cor ine qͣ ſil̓itudinē bꝫ ad pͥncilit apl̓s dicens. Uir quidē eſt ¶ In Geneſi legit̉. Faciamꝰ lud cuiꝰ eſt imago tāꝙͣ in xi. piū ſuū efficiēs. In ſcd̓a niet ci imago ⁊ gloria dei Hec nāqꝫ ꝟo parte veritatē expla a hoīem ad imaginē ⁊ ſil̓itudiuē finē ⁊ ordinē īmediatum uetr. imago.i. hō cum dicit̉ fieri ad cū īpoſſibile ſit deū ⁊ annr̄am ⁊c. In eo ꝙ dicit faciamꝰ nat. ibi filiꝰ ꝟo ꝓprie ima gelū eiuſdē rei eſſe finē ī go d̓r. ¶ Prima pars bꝫ imaginē nō quaſi ad filiū dici vna oꝑatio triū ꝑſonaꝝ on̄dimediatū ⁊ vltimū. īpoſſi tres particulas. In pͥma tur fieri alioqͥn nō diceret̉ ad tur. In hoc ꝟo ꝙ dicit ad ima bile ē eādē imaginē eē an ꝯtinuat magr̄ dicta dicēimaginē nr̄am. Quō em̄ nr̄aꝫ gine ⁊ ſil̓itudinem nr̄am. vna ⁊ geli ⁊ dei qꝛ v̓o deꝰ cooꝑdis. In ſcd̓a ꝟo autorita diceret̉: cuꝫ filius ſolius pr̄is equalis ſubſtātia triū ꝑſonatur āgelo ⁊ oē qd̓ ē ab an tē ſacre ſcripture inducit imago ſit. Fuerūt auteꝫ ⁊ alij gelo ē a deo. iō poſſibile rū monſtrat̉. Ex ꝑſona em̄ pa in qua on̄dit̉ ꝑ quē modū Iter ē vnū opꝰ ſil̓ eē ⁊ angeli ⁊ bō ꝓductus ad ſuuꝫ effeperſpicaciꝰ hoc tractātes qui tris hoc dr̄ ad filiuꝫ ⁊ ſpm̄ſcm̄ alio. dei. Nec valet illud quod ctiuū pͥncipiuꝫ cōparet̉. per imaginē filiū et ꝑ ſil̓itudiopimo b Non angelis vt quidā putāt obr̄ ꝙ ſi aliqͥs repn̄tat an ibi in gen̄. legit̉ faciamꝰ. nem ſpmſctm̄ ītelligerent. qui qꝛ dei ⁊ angeloꝝ non eſt vna ⁊ gelū ꝑ ꝯn̄s repn̄tat deuꝫ In tertia parte ſubdit il ſil̓itudo eſt pr̄is ⁊ filij. Et ideo eadem imago vel ſimilitudo. ꝙͣuis em̄ īferri valeat ꝙ lius autoritatis expoſipluraliter putauerūt dici noC creatura q̄ repn̄tat ange ¶Subdit predicte autori tionē. ibi. Imago aūt et lū repn̄tat deū mediate. ſtram. id referētes ad ſil̓itudiſil̓itudo in hoc loco ⁊c. tatis explanationē ꝙ imago ⁊ nō tn̄ pōt inferri ꝙ repn̄ ¶ Sil̓r ſcd̓a pars princinem. tm̄. ad imaginē ꝟo ſubin ſil̓itudo accipit̉ hic a diuerſis tat immediate. palis hꝫ tres partes. In telligendū eſſe meā. hoīem ꝟo c diuerſimode. c ¶ Fuerūt nonnulli ⁊c. prima em̄ ponit explanaad imaginē eſſe ⁊ ad imaginē ¶ Imago aūt ⁊ ſil̓itudo in hͦ Cōtra. vr̄ ꝙ ꝯueniēt̓ dixe tionē inducte autoritatiſ et ſil̓itudinē factū eē tradiderit ꝑ illud qd̓ d̓r Ro. viij. loco vl̓ īcreata ītelligit̉.i. trini ẜm alioꝝ opinionem. In qͦs p̄deſtinauit ꝯformes ſcd̓a parte ẜm opinionem runt. ⁊ imaginē imaginis eſſe tatis eēntia ad quā factꝰ ē hō. fieri imagīs filij ſui. Itē ꝓpriā. ibi. verū tn̄ hec diet ſimilitudinis. vl̓ creata in qͣ factꝰ ē hō. et ipſi ꝙ ita oporteat ītelligivr̄. ſtinctio ⁊c. In tertia ꝟo ☞ Ponit explanationē in hoī ꝯcreata. Increatā em̄ ima Aut enim imago ibi ſtat ex veritate explanata cō ducte autoritatis ẜm ſuaꝫ opi gineꝫ. que deꝰ eſt ītellexiſſe vr̄ pro re creata. aut pro re cludit quādā ꝯcl̓onē cor e nionem. īcreata. Si ꝓ re creata gͦ Beda cū dicit. nō eē vnā imarelariā ibi. Quocirca bō idē eſt dicere. Facia. ho. ¶ Uerūtamen hͨ diſtinctio lꝫ d̓r ⁊ imago ⁊ ad ⁊c. Et ſic ginē dei ⁊ āgeloꝝ. ſꝫ triū ꝑſoad ima. qd̓ facīamꝰ hoīeꝫ ſumma totiꝰ ꝑtis huiꝰ ꝯſi reprobabilis penitꝰ nō videa narū. ⁊ iō ꝑſonis non angelis ad ſcip̄m. Si ꝓ increata ſtit ī hoc.ſ. on̄dēdo ꝙ bō tur. qꝛ de medio mōtiū.i. auto fit ibi ẜmo. Impropͥe tn̄ imaſꝫ illa nō eſt niſi filiꝰ. gͦ vr̄ factus eſt ad dei timagiritatibꝰ ſctōꝝ nō manat. congo dicit̉. qꝛ imago relatiue ad ꝙ expoſitio illa ſit recta nē ⁊ ſimilitudinē. gruētiꝰ ī ip̄o hoīe imago ⁊ ſil̓i ꝓpter hoc q̄rit̉ q̄ iſtaruꝫ aliud dicit̉ cuius ſimilitudinē a ¶ Faciamus hoīem ⁊c. expoſitionū quas magitudo querēda eſt ⁊ cōſiderangerit et ad quod repreſentan Querit̉ de rōne quā red ſter in littera aſſignat ſit: dit magr̄ cū d̓t. In eo ꝙ tenenda. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ duplex eſt modus exponendi iſtaꝫ au dicit. faciamus. vna oꝑatio triū ꝑſonarū on̄dit̉. cū em̄ indiui toritatem. Faciamus ho. ⁊c. vnus intelligendo de īmagine in ſa ſint oꝑa trinitatis. ⁊ tres ꝑſone ita oꝑate ſint ſil̓ oīa alia ſi creata. alter ꝟo intelligendo de imagine creata. ¶ Primus cut fecerūt hoīem vr̄ ꝙ quēadmodū in ꝓductione hoīs d̓r famodus triplicat̉. Unus ē vt imago ⁊ ſimilitudo referatur ad cia. ita deberet dici in ꝓductiōe alioꝝ. ¶ Itē q̄rit̉ qͣre in ꝓdu idem

Diſtinctio I 4 ſ I idē. ſcꝫ ad eſſentiā in tribus ꝑſonis. Scd̓s modꝰ eſt vt imago vtrū ſit imago dei natural̓r. tertio vtrū ſit imago dei ꝓprie. ⁊ ſil̓itudo referat̉ ad idē.ſ. ad ꝑſonā filij. Tertiꝰ modꝰ ponen ꝗ Qd̓ hō ſit imago dei vo on̄dit̉ gen̄. j. Fa A di eſt vt imago referat̉ ad filiū. ⁊ ſil̓itudo ad ſpm̄ſctm̄. Ita hoſ ueIIO. jͣ. cia. bo. ad ima. ⁊c. hͦ nō ē niſi ꝟbū trinita oēs modos pōit mgr̄ quos tn̄ nō approbat. lꝫ ſuſtineri poſſint tis. gͦ ⁊c. ¶ Itē Eccl̓i. xvij. Deus de terra crea. bo. ⁊ ẜm ima. Primū em̄ arguit de īproprietate. qꝛ diuina eſſentia non eſt ꝓ ſu. fe. il. ſi igit̉ hō factꝰ eſt ẜm imaginē dei. hō eſt imago dei. prie imago. Scd̓m de fal a ¶ Itē qd̓ eſt maxīe natū In qͥbꝰ ſitate. qꝛ filiꝰ nō eſt imada. Factus ē ergo hō ad imatur ⁊ ad imaginē. filiꝰ aūt ima vniri alteri. maxīe natuꝫ ſidera go nr̄a. ⁊ de hoc etiam qd̓ ginē dei ⁊ ſil̓itudinē ẜm mentē eſt ei ꝯfigurari ⁊ ꝯforma irima dicit ꝙ hō non eſt imago go nō ad imaginē qꝛ natꝰ non qua irrōnalibꝰ aū̄cellit. Sꝫ ad ri. amor em̄ qꝛ vnit tranſ⁊ ſil̓i ſꝫ ad imaginē. Tertiū ar creatꝰ. equalis ⁊ in nullo diſſiformare d̓r amātē in ama guit de īcertitudīe. qꝛ au imaginē ẜꝫ memoriā ⁊ intelli40. milis hō creatꝰ ē a deo nō getū. ſicut dicit Hug. ſꝫ crea toritatē ex ſcriptura non gentiā ⁊ dilectionē. Ad ſimilinitus. nō parilitate eqͣlis ſed tura rōalis vt bo. maxīe hꝫ. Aliꝰ modꝰ exponēdi ē tudinē ẜm īnocentiā ⁊ iuſticiā qͣdaꝫ ſil̓itudīe accedēs ei. Un̄ nata eſt vniri deo. ⁊ ī ip̄ꝫ de imagīe creata. ⁊ iſte ē que in mēte ratiōali naturali ītēdere ꝑ amorē. gͦ maxitriplex. Unꝰ qͥ ſic exponit Aug. in li. vij. de trin. In gen̄. ter ſunt. Uel imago cōſiderame natꝰ eſt ei ꝯfigurari ⁊ vt imago p̄cedat ſil̓itudi legit̉. Faciamꝰ hoīem ad ima aſſil̓ari ſi igit̉ imago dinē ⁊ dicit ꝙ imago eſt in tur in cognitiōe ꝟitatis. ſimili ginē et ſil̓itudinē nr̄am. facianaturalibus. ⁊ ſil̓itudo in cit ſil̓itudinē exp̄ſſam pa tudo in amore ꝟtutis. vel ima mus ⁊ nr̄aꝫ plural̓r dixit. ⁊ niſi tet ⁊c̄. ¶ Itē qd̓ vere regratuitis. Scd̓s qͥ ſic exgo in alijs oībꝰ ſil̓itudo in eſex relatiuis accipi nō oportet ponit. vt ſil̓itudo ꝯcomipn̄tat aliqͥd ẜm eiꝰ nobilē ſentia. qꝛ ⁊ īmortalis et īdiuiſi tet̉ imagineꝫ. ⁊ iſte eſt ꝙ actū. ⁊ ẜm diſtinctionē ⁊ vt facere ītelligant̉ pater ⁊ fibilis eſt. Unde Augu. ī li. de ug. in imago ſit in potentia coordinē. ꝟe eſt eiꝰ imago. lius et ſpirituſſanctus. ad ima .li. d̓ gnoſcēdi. ſil̓itudo in poquātitate aīe. Anima facta eſt ſed hō ꝟe repn̄tat deū ẜꝫ ginem patris ⁊ filij ⁊ ſpūſſanpi tētia diligēdi. Tertiꝰ mo eiꝰ nobiliſſimū actū qͥ eſt ſimilis deo. qꝛ mortalē et īdiſcti vt ſubſiſteret homo imago dus qͥ ſic exponit. vt ima intelligere. non ſolū eī re ſolubilē fecit eā deus. Imago dei Sꝫ qꝛ ū oīno equal̓ fiebat go ſequat̉ ſil̓itudinē ẜm pn̄tat deū inqͣtū eſt ens ergo ꝑtīet ad formaꝫ. ſil̓itudo eē ⁊ iſte dicit ꝙ ſil̓itudo ē illa imago tanꝙͣ nō ab illo na ⁊ viuēs. ſꝫ ēt inquātū eſt ad naturā. Factus ē ergo hō in materia. ⁊ imago. ī for intelligens. ⁊ iterū repn̄ ta. ſed ab eo creata. ideo ita ma. Oēs bos modos ap tat diſtinctionē ⁊ originē ẜm aīaꝫ ad imaginē ⁊ ſil̓itudiimago dicit̉ ꝙ et ad imaginē. probat magr̄ ⁊ ſuſtinet. ⁊ q̄ eſt in ꝑſonis quātuꝫ ad nem nō pr̄is vl̓ tilij vel ſpūſſ. ſꝫ quia non equatur parilitate. ſatis vr̄ probabile ꝙ ſcri memoriā ⁊ intelligētiam totius trinitatis. ita ⁊ ẜm aīaꝫ ſed accedit quadam ſimilituptura de imagine creata ⁊ volūtatē. gͦ bō ꝟe ē dei dicit̉ hō eē imago dei. qꝛ imaintelligat ꝙͣuis ēt poſſit dine. filius aūt eſt imago. ſed imago. ¶ Contra. nihil ē go dei ī eo eſt. ſicut imago diintelligi de increata. Ueilld̓ ad qd̓ fit. qꝛ nihil fit nō ad imaginē qꝛ equalis parū eſt em̄ ꝙ bō p̄deſtinacitur ⁊ tabula ⁊ ſpictura q̄ in ea ad ſeip̄ꝫ. ſꝫ hō factus eſt tris. Dictꝰ eſt ergo homo ad tus eſt vt ꝯformet̉ imagi ad imagineꝫ dei. ſicut d̓r A bō ⁊ eſt. ſed ꝓpter picturā que ī ea imaginē ꝓpter imparē ſil̓ituni filij dei nec iō magr̄ ilGen̄. j. gͦ hō non eſt imaẜm coreſt ſimul ⁊ tabula ⁊ imago apdine. Et ideo noſtram. vt ima lā poſitionē redarguit ꝗ go. ¶ Itē vbicūqꝫ ē ima pꝰ pōtdi pellat̉. Ita ꝓpter imaginē tri hoc nō ſit veruꝫ. ſꝫ qꝛ illa go trinitatis eſſe homo intelgo ibi eſt ſil̓itudo. vbicū ⁊ factꝰ nitatis etiam illud in quo eſt imago nō ꝓprie pōt dici ligat̉ non trinitati equalis. ſiqꝫ eſt ſil̓itudo ibi eſt idēad fil̓inr̄a. vel ēt qꝛ nō ſolūmō imago nomine imaginis votitas aliqua. vbicūqꝫ aūt tudinrꝫ cut filius patri. Ecce oſtēſum filius eſt imago ſed etiaꝫ catur. eſt idētitas ibi eſt conue dei. eſt ẜꝫ quid hō ſit ſil̓is deo.ſ. ẜꝫ homo cuius contrarium U. niētia in aliquo tertio. ſi ¶Ex ꝟitate determinata dicebatur ī. illo modo ex aīam. Sed ⁊ in corꝑe quādaꝫ igit̉ deus ⁊ creatura ī ali ꝯcludit ꝯcluſionē correlariaꝫ ponendi. ꝓprietatē hꝫ que hec indicat. quo tertio non ꝯu niunt ꝙ hō dr̄ imago et ad imagini ¶ Adillud v̓o quod obij creatura non pōt eſſe ſil̓i qꝛ eſt erecta ſtatura ẜm quam citur ꝙ imago nō poteſt filius imago nō ad imaginē. ſ tudo dei. ⁊ ita nec imago corpus aīe rōnali ꝯgruit. qꝛ ī ſtare pro creata imagine ¶ Quocirca hō ⁊ imago dici ¶ Itē non q̄cunqꝫ ſil̓itu celum erectum eſt. ꝙ immo. quia imagoacdo ē imago. ſed ſil̓itudo cipitur ī abſtractione. ⁊ ſic pōt dici hō fieri ad imaginē. ſicut expreſſa. ſed nulla eſt ſil̓i tudo expreſſa alicuius que plus eſt diſconueniens ꝙͣ conueni tabula d̓r fieri ad imaginē qn̄ ſibi impͥmit̉ imago bercul̓. hīc ē ens. cū ergo oīs creatura plus ſit deo diſſimilis ꝙͣ conſimilis ꝙ hō nō tm̄ ē imago. ſꝫ ēt ad imaginē. qꝛ nō ẜm oē qd̓ ē imago. ſicut dicit Aug. xv. de tri. igit̉ nulla poteſt eſſe exp̄ſſa dei ſimiīmo differt ab imagine filiꝰ ꝟo ẜm oē qd̓ eſt. eſt imago pr̄is. et litudo. ergo nulla poteſt eſſe imago. Itē vbicūqꝫ ē imago ibi ideo ſolū eſt imago. non ad imaginē. eſt figuratio. imago em̄ attēdit̉ in figura. ſed diuina eſſentia d ¶ Nō oīno eqͣlis fiebat ⁊c. Cōtra. qd̓ creat̉ nō ē ꝑ naturā ſꝫ nullo modo eſt figurabilis. ergo nullo modo eſt ꝑ aliquā ima ꝑ artē. ſꝫ qd̓ eſt ꝑ artē nō vniuocat̉ cū eo qd̓ eſt ꝑ naturaꝫ īmo eqͥuocat̉. gͦ equoce d̓r imago de filio dei ⁊ hoīe. Rn̄. dd̓m eſt ꝙ ginē repn̄tabilis. ergo nulla creatura eſt imago dei. ¶ Item differt imago a veſtigio. qꝛ veſtigiū repn̄tat ẜm partē. imago imago de filio dei ⁊ hoīe. nec d̓r eqͥuoce. nec d̓r vniuoce. ſꝫ ana aūt ẜm totū. ſed nullū finitū pōt repn̄tare infinitū ẜm totū. cū logice ẜm priꝰ ⁊ poſteriꝰ. ¶ Qd̓ gͦ obr̄ ꝙ illud qd̓ creat̉ ē ab ar igit̉ deꝰ ſit infinitꝰ. ⁊ q̄libet creatura finita. nulla creatura pōt te. dd̓m ꝙ q̄dā eſt ars cuiꝰ oꝑatio ꝯſequit̉ naturā. ⁊ opꝰ iſtiꝰ ar eē imago dei. Itē q̄libet creatura diſtat a deo ī īfinitū. deꝰ em̄ tis ſic eſt artificiale ꝙ nō ē naturale. ⁊ iō opꝰ iſtiꝰ artis cū oꝑe qd̓libet finitū excellit in īfinitū. gͦ ſi īfinita diſtātia non eſt ma nature in eodē noīe faciūt eqͥuocationē. ſicut hō pictꝰ ⁊ hō ve rꝰ. Quedā eſt ars q̄ ē fundamētū nature. ⁊ opꝰ illiꝰ artis bn̄ eſt ior. vna creatura nō diſtat magis a deo ꝙͣ alia. ſil̓r nec vna ma naturale. qꝛ fabricat ip̄m natura. ⁊ tal̓ eſt ars cuiꝰ opꝰ ē creare gis appropinqͣt deo ꝙͣ alia. gͦ vel oīs creatura ē imago vel nul la. ſꝫ nō oīs ē imago. gͦ nulla ⁊c̄. Rn̄. ad p̄dictoꝝ ītelligētiā eſt e ⁊ iō nō oportebit eē equocationē. Uel dd̓m ꝙ iō eſt eqͥuocatio qn̄ d̓r bō pictꝰ ⁊ hō verꝰ. qꝛ hͦ nomē hō pͥmo ⁊ principal̓r īponit̉ notādū ꝙ imago dicit exp̄ſſam ſil̓itudinē. neceſſe eſt aūt oēm hoī vero. ⁊ ideo cuꝫ d̓r de hoīe picto alia eſt acceptio. ⁊ alia ſicreaturā qͦqͦmo aſſimilari deo. neceſſe ē ēt aliquā ad cōplemē tū vniuerſi exp̄ſſe aſſil̓ari deo. ⁊ iō oīs creatura hꝫ rōnē veſtignatio. non ſic imago pͥmo. ⁊ pͥncipal̓r imponit̉ dei filio. ſed oī ei qd̓ exp̄ſſe repn̄tat alterū. gij. ſꝫ aliqͣ hꝫ rōnē imagīs. illa vꝫ q̄ aſſil̓at̉ exp̄ſſe. h̓ aūt ē rōal̓ creatura vt hō. ⁊ iō ꝯcedēdū ē ꝙ hō ē imago dei. qꝛ ē eiꝰ exp̄ſſa Dincelligētiā huiꝰ ꝑtis circa duo īcidit hic qō. Prīo ſil̓itudo. ¶ Ad qd̓ ītelligēdū notādū ē ꝙ qͥdā ē ſil̓itudo ꝑ ꝯue 7 q̄rit̉ qͣl̓r bō ſit imago ẜm ꝯſiderationē abſolutā. Se niētiā oīmodā ī natura. ⁊ ſic vna ꝑſona ī trinitate ē alteri ſil̓is cūdo qͣl̓r fit imago ẜm ꝯſiderationē relatā. Circa pͥQuedā ꝑ participationē alicuius nature vl̓is ſicut hō ⁊ aſmnꝰ mū q̄runt̉ tria. Prīo q̄rit̉ vtrū ſit imago dei ꝟe. ſcd̓o aſſimilant̉ in atali. Quedam vero ẜm proportionabilitatem.

I Secundi Libri altera quātū ad actū ſe hꝫ ad modū linee ꝯiūgētis. ¶ Ad illd̓ ꝑ ſicut nauta ⁊ auriga ꝯueniūt ẜm cōparationē ad illa q̄ regūt qd̓ obr̄ ꝙ imago repn̄tat ẜm totū. dd̓m ꝙ illud eſt verū de illa Quedā eſt ſil̓itudo ꝑ ꝯueniētiā ordinis ſicut exēplatū aſſimi imagine q̄ hꝫ oīmodā ꝑfectionē. ⁊ ſic ſolus filius dei ē imago lat̉ exēplari. Primꝭ em̄ duobꝰ modis nulla creatura pōt deo pr̄is. de alia nō eſt verū ꝙ repn̄tet ẜm totū ſimpl̓r repn̄tat aūt aſſimilari. ſcd̓is duobꝰ modis oīs creatura aſſimilat̉. ſꝫ illa q̄ quātū ad aliquā totalitatē. qꝛ em̄ rōnalis creatura ⁊ ītellectꝰ aſſimilat̉ magis de longinquo hꝫ rōnē veſtigij. illa ꝟo q̄ de ꝓquodāmō eſt oīa. ⁊ oīa nata ſunt ibi ſcribi ⁊ imprimi oīmqꝫ ſiximo hꝫ rōnē imaginis. talis aūt eſt creatura rōnalis. vtpote militudines depingi. iō ſicut totū vniuerſum repn̄tat deuꝫ in bō. Et hoc pꝫ ſic primo de ꝯueniētia ordinis deus em̄ vniuer ſa ꝓpter ſemetip̄m oꝑatus eſt. ita ꝙ cū ſit ſumma ptās ⁊ meie qͣdā totalitate ſenſibili ſic creatura rōnalis eūrepn̄tat in qͣdā totalitate ſpūali. q̄libet aūt alia creatura irrōalis repn̄tat eū ſtas. fecit oīa ad ſui laudē. Cum ſit ſumma lux. fecit oīa ad ſui manifeſtationē. Cū ſit ſumma bonitas. fecit oīa ad ſui cōicaſolū in parte. qꝛ ẜm ſe tm̄ cū non ſit nata alia in ſe ſpūaliter cō tinere. ita ꝙ nihil ſit qd̓ non ſit nata cognoſcere. hoc dico ꝓpt̓ tionē. Nō eſt aūt ꝑfecta laus niſi aſſit qͥ approbet. Nec eſt ꝑfe aīam ſenſibilē. q̄ ⁊ ſi cognoſcat aliqua. nō tn̄ nata eſt cognoſce cta manifeſtatio niſi aſſit qͥ intelligat. Nec ꝑfecta cōicatio bo re oīa. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ q̄libet creatura diſtat a deo in in noꝝ. niſi aſſit qͥ eis vti valeat. Et qm̄ laudē approbare veritafinitū. dd̓m ꝙ verū eſt de illa diſtātia q̄ opponit̉ participatioᵐ tē ſcire. dona in vſum aſſumere. nō eſt niſi ſolūmō rōalis crea ni ⁊ adequationi. Cū em̄ deus ſit infinitꝰ nihil pōt ei adequa ture. Iō nō bn̄t ipſe creature irrōnales īmediate ad deū ordi ri. Cū ſit ſimplex non pōt aliquā naturā tertiā cū aliqua crea nari. ſed mediāte creatura rōnali. ipſa aūt creatura rōnalis. qꝛ de ſe nata eſt ⁊ laudare ⁊ noſſe ⁊ res alias in facultatē volū tura participare. ⁊ penes bas ſil̓itudines nullo mō attēditur rō imaginis ī hoīe. ſed penes aliā dupliceꝫ.ſ. ordinis ⁊ ꝯſil̓is tatis aſſumere. nata eſt ordinari in deū īmediate. ⁊ qm̄ quāto babitudinis ẜm quā rōnalis nō diſtat in infinitū a creatore ſꝫ aliqͥd īmediatius ordinat̉ ad aliqͥd tāto magis ꝯuenit cuꝫ eo valde appropinquat ei ſicut ſupra oſtēſum eſt. ꝯueniētia ordinis. ⁊ aīa rōnalis ⁊ q̄libet rōnalis creatura eo Utrū hō ſit imago dei natural̓r. Et ꝙ ꝙ capax dei eſt ⁊ particeps eſſe pōt. īmediate ordinat̉ in ip̄m. C ueIIIO. Ij. ſc vr̄. Qd̓ ineſt alicui a pͥma ſua origi B maxime ꝯuenit cū eo ꝯueniētia ordinis. ⁊ qꝛ quāto maior ē cō ne ineſt ei natural̓r. ſed eſſe imaginē dei ꝯuenit hoīa ſua pͥma ueniētia tāto exp̄ſſior eſt ſil̓itudo. hinc eſt ꝙ quātū ad hoc ge ꝯditione. ergo ineſt ei natural̓r. ¶ Itē qd̓ ineſt oībus cōiter ⁊ nus ſil̓itudinis rōnalis creatura eſt ſil̓itudo exp̄ſſa. ⁊ iō imainſeparabiliter. illud ineſt natural̓r. ſed eſſe imaginē conuenit go eſt ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Aug. de tri. xiiij. ꝙ eo ē aīa imago dei hoī vl̓r ⁊ inſeparabil̓r. ergo ⁊c. ¶ Item qd̓ conuenit alicui ẜm quo capax eius eſt ⁊ particeps eſſe pōt. qꝛ em̄ ei īmediate ordi naturales eius ꝓprietates conuenit ei natural̓r. ſed eſſe imanat̉. iō capax eius eſt vel ecōuerſo. ⁊ qꝛ capax eſt nata eſt ei cō ginē ꝯuenit hoī ẜm ītrinſecas potētias ⁊ naturales. gͦ ꝯuenit figurari. ⁊ ꝑꝑ hoc fert ī ſe a ſua origine lumē vultꝰ diuini. ⁊ iō natural̓r. ¶ Itē eſſe imagineꝫ dei non eſt hoī accn̄s. ſed potiꝰ ꝙͣtū ad ſimilitudinē que attēdit̉ ꝙͣtū ad ꝯueniētiā ordinis ꝑſub̓ale. ſicut eſſe veſtigiū nulli accidit creature. ſi gͦ hō non eſt fecte d̓r imago dei. qꝛ in hͦ ei aſſimilat̉ exp̄ſſe. ſil̓r in ſil̓ itudine imago dei naturalis. gͦ non ē res naturalis ſed artificialis. ſi que attēdit̉ in cōueniētia ꝓportionalitatis vel ꝓportionis. ex gͦ hoc eſt plane falſum.ſ. ꝙ hō ſit artificialis. gͦ non ē imago ar preſſe aſſimilat̉ deo creatura rōnalis ⁊ iō ẜm eā recte dr̄ imatificialis ſꝫ naturalis. gͦ ⁊c. ¶ Itē aſinꝰ artificialis non ē aſinꝰ go. ¶ Qd̓ ptꝫ ſic. Cōueniētia em̄ ꝓportionis attēdit̉ ẜm ſimiverus. gͦ imago artificialis non ē imago vera. ſꝫ hō eſt imago liter ſe hr̄e. Similiter autē ſe habere hoc pōt eſſe dupl̓r. vel in vera. gͦ nō eſt imago artificialis. ⁊ ē artificialis vel naturalis cōparatione ad extrinſeca. vel in cōparatiōe ad ītrinſeca. tūc gͦ ⁊c. ¶ Contra Hyla. ī li. de ſynodo diffiniēs naturalē imagiaūt eſt ſimilitudo exp̄ſſa qn̄ nō tm̄ eſt ſimilis modꝰ ſe habēdi ī nē d̓t. Imago ē eiꝰ rei ad quā imaginat̉ ſpēs indifferēs. ſꝫ hō iſ cōparatiōe ad extrinſeca. ſed in ꝯparatiōe ad intrinſeca. Cō non eſt ſpēs indifferēs ipſiꝰ dei. gͦ non ē imago natural̓. ¶ Itē tingit aūt cōparare diuinā eſſentiā ad creaturā. cōtingit etiā Aug. de. x. cordis. ſicut differt imago imꝑatoris in filio ⁊ ī nū ꝯparare perſonā ad perſonā oīs aūt creatura aliquā ꝯparatio mo ſic differt imago in filio dei ⁊ in hoīe. ſi igit̉ imago in filio ne hꝫ ẜm quā aliquo mō ꝯformat̉ deo ẜm ꝙ eſt cā creature. ſic imꝑatoris eſt naturalis. in nūmo ē artificial̓. vr̄ ꝙ ſolus filiꝰ eſt cōparatio illa q̄ eſt ad effectū ꝓductū. Sicut em̄ deus pro dei ſit imago naturalis. hō ꝟo ſolū artificialis. ¶ Itē hocip̄ꝫ ducit ſuū effectū. ſic ⁊ agēs creatū lꝫ nō oīno. Creatura ꝟo rō vr̄ rōe. ſicut ꝓpriū ē ꝑſone filij eſſe filiū ita ꝓpriū ē eē imaginē nalis nō ſolū ſic ꝯuenit. ſed ēt quātū ad intrinſecaꝝ ſuarū po ſed ſola ꝑſona filij ē filiꝰ natural̓ ⁊ nō hō. gͦ pari rōe ſola ꝑſona tētiarū originē ordinē ⁊ diſtinctionē. in qͥbus aſſimilat̉ illi di filij ē imago natural̓ ⁊ nō bō. Itē qd̓ ē a volūtate nō ē a natuſtinctioni ⁊ ordini q̄ eſt in diuinis ꝑſonis intrinſeca diuine na ra ſꝫ ꝓductio hoīs ē a volūtate oēi. gͦ non ē a natura ſꝫ ab eo hꝫ ture. Et in hoc on̄dit Aug. in li. de tri. hoīem eſſe imaginēdei. eē imaginē a quo hꝫ ⁊ ꝓduci. ſi igit̉ aīa hoīs nō ꝓducit̉ a deo ⁊ hoc explanatū fuit in primo li. vbi oſtēſum eſt ꝙ in aīa rōnaẜm naturā ſꝫ ẜm volūtatē. nō erit imago dei natural̓. ſꝫ volūta li eſt vnitas eſſentie cū trinitate potētiarū adinuicē ordinata ria. ¶ Itē imago d̓t imitationē ⁊ ſil̓itudinē. gͦ ſi aliqͥd ē imago rū ⁊ quaſi ꝯſil̓i mō ſe habētiū. ſic ſe bn̄t ꝑſone in diuinis. ⁊ iō ē alicuiꝰ natural̓. aſſimilat̉ cuꝫ eo ī natura. ſꝫ hō cū deo ī natura ibi exp̄ſſa ſil̓itudo ꝓportionis. ⁊ ꝓpter hoc rōnalis creatura q̄ aſſimilari nō pōt. gͦ nō pōt eiꝰ eſſe imago natural̓. ¶ Rn̄. dd̓m 16 eſt hō eſt imago dei. His viſis pꝫ rn̄ſio ad qōnē ꝓpoſitā. ⁊ etiā ꝙ cū imago dicat̉ ab actu repn̄tādi. nā imago refert̉ ad ꝓtho ad obiecta. Cōcedēdū eſt em̄ ꝙ hō vere eſt imago dei ſicut on̄ tipū. vt d̓t Dam̄. ⁊ repn̄tatio dupl̓r poſſit ꝯuenire alicui. vel ꝑ ꝯdūt rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ hō eſt ad ima formā naturalē. vel ꝑ formā artificialē. iō duplex ē imago. na ginē. ergo ⁊c. dd̓m ꝙ nō ſequit̉. qꝛ cū d̓r factus ad imaginem. tural̓.ſ. ⁊ artificial̓. ⁊ cū hō nō repn̄tet ꝑ formā artificialē. ſꝫ ꝑ imago accipit̉ abſtractiue cū d̓r imago dei. imago accipit̉ con ſuā formā naturalē. ⁊ potētias ei natural̓r īditas. iō hō non ē cretiue. qꝛ eſt imagine dei inſignitus ſicut tabula in qua depi imago artificial̓. ſꝫ natural̓. Differt aūt dicere imaginē natu 17 cta eſt imago. ⁊ imago pōt dici ⁊ ad imaginē. ſic ⁊ in ꝓpoſito. ralē ⁊ ꝯnaturalē. Nā imago natural̓ eſt q̄ repūtat ꝑ id qd̓ bꝫ a 10 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō eſt aliquā idētitas dei ad creaturā. gͦ natura. ſiue cū illo qd̓ repn̄tat ꝯueniat in natura ſiue nō. Ima nec ſil̓itudo. dd̓m ꝙ ſil̓itudo q̄ eſt in imagine nō attēdit̉ ꝑ idē go ꝟo ꝯnaturalis d̓r q̄ imitat̉ ⁊ refert̉ nō ſolū ꝑ id qd̓ bꝫ a natu titatē aut eiuſdē nature participationē. ſed ꝑ ꝯueniētiā in orra. ſꝫ ꝑ ꝯueniētiā ī eadē natura. ⁊ iō ſi eē imaginē ꝯueniat boī dine et ꝓportionē. q̄ ſil̓itudo nō exigit cōicātiā in tertio. qꝛ in eſſe tn̄ imaginē ꝯnaturalē nō ꝯuenit hoī ſꝫ ſoli filio dei. Cōce conueniētia ordinis vnū eſt ſil̓itudo alterius. in ꝯueniētia ꝓdēde igit̉ ſunt rōnes on̄dētes ꝙ hō nō eſt imago artificial̓ ſꝫ portionis non eſt ſil̓itudo invno ſꝫ in duabꝰ cōparitionibꝰ. natural̓. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ in ꝯͣriū. dd̓m ꝙ Hyla. diffinit ima u ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ imago eſt ſil̓itudo exp̄ſſa iā ptꝫ rn̄ſio/ qꝛ ginē ꝯnaturalē nō naturalē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Aug. dd̓m i⁊ſi magna ſit diſſimilitudo in ꝓprietatibꝰ abſolutis. multū tn̄ ꝙ nō intēdit ponere ſil̓itudinē ꝙͣtū ad naturale ⁊ artificiale. magna eſt ſil̓itudo in īmediatione ordinis ⁊ ꝯparatione proſꝫ ꝙͣtū ad ꝯueniētiā ⁊ diſcrepātiā ī natura. Sicut em̄ nūmꝰ cū portionis ex ꝗbꝰ ⁊ in qͥbꝰ duobꝰ exp̄ſſio ſil̓itudinis conſiſtit. q̄ imꝑatore ī natura nō ꝯuenit. ſꝫ filiꝰ eiꝰ ꝯuenit ſic in ꝓpoſito in īimaginē facit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ꝯfiguratiōe. dd̓m ꝙ ima telligēdū eſt. ¶ Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ ſola ꝑſona filij eſt natural̓ i9 go corporalis exigit ꝯfigurationē corꝑalē. imago ꝟo ſpūalis filius. dd̓m ꝙ nō ē ſil̓e. Al̓r em̄ accipit̉ naturale ꝓut adiacet fi ꝯfiguratiōe ⁊ effigie ſpūali ꝯtēta eſt. hec aūt ꝯſ̄iſtit non ī quā lio. al̓r ꝓut adiacet imagini. nō em̄ differt dicere filiū natura titate molis. ſꝫ in quātitate virtutis.ſ. in potentijs. ita ꝙ ſicut lē ⁊ ꝯnaturalē. ſicut differt ī imagine. Et rō huiꝰ ē iſta. qꝛ filiꝰ figura triāgularis. bꝫ tres terminos ⁊ tres lineas. ſic ēt ī ima dicit vt a quo quantum eſt de ſuo principali intellectu. imago gine ſpūali potētie ſunt ad modū terminoꝝ. ⁊ egreſſio vniꝰ ab dicit

Diſtinctio I I d̓t vt ad quē. iō naturale dictuꝫ de filio ſignificat ꝙ egreſſus ſum angelū ſupponi. Aliqn̄ ſuꝑlatiuus intelligit̉ reſpectue. et filij ſit ꝑ modū nature. ⁊ ita ꝙ cū pr̄e ꝯueniat in natura. ſꝫ cuꝫ tūc dicit exceſſuꝫ reſpectu oīm ad q̄ cōparat̉. ⁊ hoc mō nō pōt d̓r imago naturalis. ſignificat̉ ꝙ illa repn̄tatio eſt a naturali ꝯuenire pluribus. ⁊ ſic non accipit̉. in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qd̓ 2 pͥncipio ſiue ꝓprietate. ⁊ ꝓpter hoc nō dat̉ intelligi ꝙ ſit īter obr̄ ꝙ eoipſo quo eſt imago eſt finis. dd̓m ꝙ iſta nō eſt tota rō 3 imaginē ⁊ eū cuius ē imago ꝯueniētia nature. ¶ Ad illud qd̓ immo qꝛ ſic eſt imago in aīa ꝙ ex parte corporis cū oībus corobr̄ qd̓ eſt a volūtate. nō a natura. dd̓m ꝙ verū eſt ex ea parporalibꝰ bꝫ quādā ꝯueniētiā. ⁊ iō ſolus hō d̓r oīs creatura. et te et qua eſt a volūtate. vn̄ cū creatura a deo ꝓducit̉ voluntaoīa ꝓpter ip̄m quodāmō fieri ⁊ ad ip̄m ēt referri. ¶ Ad illud 26 rie. nō d̓r ab eo exire natural̓r ſed volūtarie. ex hoc tn̄ nō ſeqͥt̉ obr̄ de vniōe. dd̓m ꝙ ⁊ ſi rō imaginis ſit diſpoſitio ad vnio ꝙ volūtarie repn̄tet. immo eſt ibi accidēs. Quāuis em̄ deus nē. nō tn̄ eſt diſpoſitio ſufficiens de ſe niſi cōpetat hoc ꝑſonali volūtarie ꝓduxerit hoīem. bō tn̄ hꝫ oꝑationes naturales. qꝛ ꝓprietati. ⁊ culpabili infirmitati. ⁊ hoc eſt reperire in hoīe nō diuina volūtas fabricauit ⁊ fecit ipſam naturā. nō ſic aūt eſt in angelo ſicut īfra melius patebit in tertio. Ad pn̄s aūt ſuffide volūtate artificis creati qͥ naturalē t̓ormā nō pōt ꝓducere ciat ꝙ quicquid ſit de vnibilitate. imago tn̄ vl̓r conſequitur ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ imago dicit ſil̓itudinē in natura. dd̓m ꝙ rationalē creaturaꝫ ita ꝙ oīs creatura rōnalis eſt imago dei hec determinatio natural̓r addita alicui termino qͥ qͥdē dicit veraciter ⁊ naturaliter. Et ratio huius eſt expreſſio ſimilitudi babitudinē vt a quo nec vt ad quē ambi guā reddit locutionē nis quantū ad ꝯuenientiā ordinis que ſupra in principio que qꝛ pōt dicere babitudineꝫ vt in rōne cāe vel in rōne forme. vn̄ ſtionis explanata fuit. pͦ eſt duplex. iſte natural̓r aſſimilat̉ illi vel vt ītelligat̉ cauſal̓ Onſequenter querit̉ de imagine ẜm conſidera ſcꝫ ꝙ aſſimilat̉ in eo qd̓ hꝫ a natura. vel vt ītelligat̉ formal̓r.ſ. tionē relatā. Et circa hoc querunt̉ tria. Primo ꝙ aſſimilat̉ in ipſa natura. Primo mō accipiēdo hec eſt vera. querit̉ vtrū ratio imaginis principalius repebō natural̓r aſſimilat̉ deo. ſcd̓o mō falſa. ⁊ primo mō ſequitur riatur in angelo ꝙͣ in aīa. Scd̓o vtrū principa ad hāc. hō natural̓r eſt imago dei. alio ꝟo mō non. lius in viro ꝙͣ in femina. Tertio vtrū principa Utrū eſſe imaginē ꝯueniat hoī ꝓprie Queſtio. li.j. ita ꝙ nulli alij. Et ꝙ ſic vr̄. In ſolius lius reperiat̉ in cognitiua ꝙͣ in affectiua. hoīs ꝯditione dictū eſt. faciamus hoīem ad imagine ⁊c. ſed hͦ Utrū ratio imaginis principaliꝰ reꝑiat̉ ꝓ Queſtio..j. in angelo ꝙͣ in aīa. Et ꝙ ſic vr̄ ſuꝑ illud eſt nobiliſſima ꝯditio. q̄ ſi daret̉ alijs. nullo mō deberet p̄terEzech̓. xxviij. Tu ſignaculū ſil̓itudinis. Greg. Quāto ſubtili mitti. ergo vr̄ ꝙ nulli alij ꝙͣ hoī eſſe ad imaginē ſuā deus deor eſt natura. tāto in eo imagodiuinitatis ſimilius inſinuatur derit. qd̓ ſi p̄termiſit de alijs ⁊ nō de hoīe. tūc eſt qō quare ſcri impreſſa. ¶ Itē ſapiēs artifex in nobiliori tabula nobiliorem ptura fecit. ¶ Itē Aug. in ſer. de imagine. Ad imaginē ⁊ ſil̓ideſcribit picturā. ſi igit̉ imago in creatura eſt quaſi quedā pi tudinē ſuā deus illū creauit. loquit̉ de hoīe qd̓ nulli alij creactura tabule impreſſa. ſicut magiſter dicit in littera. ergo perture dedit. ¶ Itē hoc vr̄ ꝑ rōnē. qꝛ qd̓ ꝑ ſuꝑabūdantiā d̓r. vni fectiori ⁊ nobiliori modo imago diuinitatis inſcribi dꝫ in anſoli ꝯuenit. ſed imago dicit ſil̓itudinē exp̄ſſiſſimā in gn̄e creagelo ꝙͣ in aīa. ¶ Itē ex eo d̓r creatura rōnalis imago dei quo ture. ergo opꝫ ꝙ ꝯueniat vel vni ſoli ſpēi. vel vni ſoli īdiuiduo capax dei eſt. ſed angelicus ſpūs capacior eſt ꝙͣ humanus cū ¶ Itē eoipſo hō eſt imago dei. qꝛ īmediate tēdit in deū. ſi erſit virtuoſior ⁊ expeditior. ergo ī eo imago diuinitatis eſt emi go vniuerſum eſt ordinatū ẜm oēm ſui partē. impoſſibile eſt ꝙ nētius impreſſa. ¶ Itē imago conſiſtit in memoria intelligen alique creature diuerſarū ſpecierū ordinent̉ in deū ex equo ⁊ tia ⁊ voluntate. ſed memoria perfectiori modo hꝫ actum ſuum immediate. ergo vel hō ⁊ angelus erūt eiuſdē ſpēi. vel eē ima in angelo ꝙͣ in hoīe. ſil̓r intelligētia ⁊ volūtas. memoria enim ginē ꝯuenit ſoli hoī. ¶ Itē hō eoipſo ꝙ eſt imagodei eſt finis eius tenet ſine obliuione. ⁊ intelligētia intelligit ſine inquiſioīm alioꝝ. ſed hoc nō pōt pluribus diuerſis ſpecie ꝯuenire. et tione. ⁊ voluntas dixigit ſine retardatione. quoꝝ opponta ſūt planū eſt ꝙ angelo nō ꝯuenit. ergo vr̄ ꝙ eſſe imaginē ꝯueniat in aīa. ergo ⁊c̄. ¶ Contra. expreſſius repreſentat ſummā trini ſoli hoī. ¶ Itē qꝛ bō eſt imago dei fuit vnibilis diuine nature tatē qd̓ repreſentat non ſolum quātum ad ſubſtātie vnitatem. hoc aūt eſt eius ꝓpriū. ergo ꝓpriū eſt hoī eſſe dei imaginem. ſed etiam quātum ad diſtinctionē perſonarum. ſed homo ex¶ Cōtra. Diony. de diui. no. d̓t ꝙ angelus eſt imago dei. mapreſſius repreſentat perſonarum diſtinctionē. qꝛ in hoīe eſt ꝑnifeſtatio occulti luminis. ¶ Itē aīa eoipſo ē imago dei quo ſonalis diſcretio per originē. in angelis aūt non. ergo expreſſi capax dei ⁊ particeps eſſe pōt. ſed hoc cōpetit angelo ſicut aīe us repreſentat trinitatē homo ꝙͣ angelus. ſed in quo eſt exp̄ſergo nō ſoli hoī ꝯuenit eſſe imaginē. ¶ Item iſta eſt nobiliſſi ſior repreſentatio eſt expreſſior imago. ergo ⁊c. ¶ Itē euidenma oīm ꝯditionū naturaliū. videlꝫ eſſe imaginē. ergo nobiliſtius imitatur alterū qd̓ imitat̉ quātum ad ſubſtātiā ⁊ moduꝫ ſima oīm creaturarū hmōi ꝓprietatis nō debuit eſſe expers. exiſtēdi ꝙͣ qd̓ imitat̉ ſolū quātū ad alterū. ſed aīa repreſentat ſi igit̉ creatura āgelica eſt hmōi. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē imago ineſt aīe trinitatē ſummā. ⁊ ꝓut eſt in ſeipſa. ⁊ ꝓut eſt in rebus. vt ſic in ẜm ſuꝑioreꝫ partē. ſicut in primo li. on̄ſum eſt. ſed in illa parte hō ⁊ angelus bn̄t ꝯueniētiā. ergo vr̄ ſil̓r ꝙ in dignitate imagi qualibꝰt parte corporis ſit tota ſicut ſumma eſſentia eſt ī crea a⁊ nis ꝯueniāt. igit̉ eſſe imaginē nō ē ꝓpriū ſolius hoīs. ¶ Rn̄. tura. ergo exp̄ſſius imitat̉ deū ꝙͣ angelus. ſed ꝙ exp̄ſſius imi dd̓m ꝙ ꝓpriū d̓r dupl̓r. Eſt em̄ ꝓpriū ſimpl̓r. ⁊ ꝓprium alicui. tat̉ excellētius ſua imagine infignit̉. ergo ⁊c. ¶ Itē exp̄ſſius rep̄ſentat deū qd̓ repreſentat ip̄m nō ſolū in ſe ſed ẜm ꝙ eſt pͥn Propriū ſimpl̓r eſt qd̓ ꝯuenit oī ⁊ ſoli. ꝓpriū alicui eſt qd̓ ꝯue nit oī ꝯtēto ſub illa ſpecie. ita ꝙ qͥbuſdā alijs ꝯuenit. qͥbuſdaꝫ cipiū alioꝝ ꝙͣ ꝙ altero mō tm̄. ſed hō repn̄tat deū nō ſolum vt ꝟo minime ſicut eſſe bipedē ꝓprie ꝯuenit hoī reſpectu quadru ens eſt in ſe. ſꝫ et vt eſt pͥncipiū alioꝝ. qꝛ ſicut ex vno deo oīa. pedū. nō reſpectu volatiliū. dd̓m eſt igit̉ ꝙ ſicut eſſe rōnale vl ita ex vno hoīe oēs hoīes. ſicut vulgo gl. ij. Coꝝ. xj. ergo ſi qd̓ intellectuale nō eſt ꝓprium hoī ſimpl̓r. qꝛ ꝯuenit in hoc cū an exp̄ſſius repn̄tat rōnē imaginis. participat eminētius pꝫ ⁊c. gelo. ſed eſt ꝓpriū reſpectu rerū corporaliū. ſic eſſe imaginē ꝓ ¶ Itē plenius repn̄tat aliqͥd qd̓ repn̄tat ip̄m ꝑ maiorē acceſſū prie ꝯuenit hoī reſpectu brutoꝝ. nō tn̄ reſpectu āgeloꝝ. immo ad ſuā totalitatē. ſꝫ hō repn̄tat deū īquātū eſt exēplar ⁊ ſpūa cōiter ꝯuenit hoībus ⁊ angelis. ſicut on̄dūt rōnes ad hoc inliū ⁊ corporaliū. angelus aūt altero mō tm̄. ergo in hoīe excel lꝫ ducte. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obr̄ in ꝯtrariū ſcriptura nō lētiori mō reperit̉ imago. ¶ Itē quāto exēplū ſeu exēplatum exprimit dd̓m ꝙ ſcriptura nō determinat ꝯditionē nature an magis innitit̉ exēplari. tanto magis ꝯformat̉ ei ⁊ ꝙͣto magis geli exp̄ſſe. iō nō eſt mirū ſi nō determinat eius modū. nec dinatū eſt vniri. tāto magis natū eſt ꝯformari. ſꝫ natura humacit eā ad imaginē dei eſſe factā. Si aūt q̄ras quare non deter na vnit̉ diuine in vnitate ꝑſone. qd̓ qͥdem nō facit angelica. gͦ minat. hoc determinatū eſt ſupra di. xiij. ¶ Ad aliud Aug. diexp̄ſſior eſt in ea imago ꝙͣ ſit in angelo. ¶ Itē ꝑ ꝯſideratione cēdū ꝙ Aug. nō excludit creaturas ſpūales. ſꝫ creaturas corph̓i ſi optimū īvno gn̄e eſt melius optimo in alio gn̄e etiaꝫ eſt porales ⁊ viſibiles. qn̄ dicit ꝙ nulli alij creature dedit. Item ſimpl̓r hoc illo melius. ſed xp̄s qͥ eſt optimus inter hoīes oēs hoc dicit ꝓpter aliquā ꝓprietatē repn̄tatiōis quā deus dedit excellētiori mō inſignitus eſt imagine dei ꝙͣ optimus āgelus. 27 hoī nō alij ſpūali creature vel corporali. nō ꝓpter rōnē imagi ergo imago dei in hoīe ꝙͣ in angelo reperit̉ excellētius. Rn̄. nis principalē q̄ ꝯſequit̉ oēm naturā rōnalem. ¶ Ad illud qd̓ ad p̄dictoꝝ intelligētiam eſt notādum ꝙ qͥdā voluerunt dice⁊4 obr̄ ꝙ eſt ſil̓itudo exp̄ſſiſſima. dd̓m ꝙ ſuꝑlatiuus dupl̓r pōt ex re ꝙ creaturā magis eſſe ad imaginē dei dici pōt dupl̓r vel ex poni. vno mō ꝑ ſuū poſitiuū cū hoc aduerbio valde. vt albiſſitēſiue vel intēſiue. Si extēſiue ſic dixerunt ꝙ hō magis repn̄mū.i. valde albū. ⁊ ſic intelligit̉ cū d̓r ad imaginē ⁊ nō opꝫ iptat deū ꝙͣ angelus. qꝛ in pluribus rōne corporis ſibi vniti vtpote in ſpūalibus ⁊ corporalibus. ⁊ in modo exiſtēdi in rebus

Secundi Libri a1 explanatū eſt. ⁊ in hoc pꝫ rn̄ſio ad rōnes ad vtrāqꝫ partē que et ẜm etiā modū ꝓducēdi res. ⁊ ſic dicūt ꝓcedere rōnes ad ſe ꝓcedūt ẜm diuerſas vias ẜm quas veritatē pn̄t ꝯcludere. qꝛ cundā partē. Tn̄ qd̓ de xp̄o obijcit̉ nō valet. illd̓ em̄ eſt ſingunō hn̄t oppoſitionē. ¶ Ad illd̓ tn̄ qd̓ obr̄ de maiori capacitateꝫ. lare pͥuilegiū. nec ē nature ſꝫ potiꝰ gr̄e. Si aūt dicat̉ vna crea dici pōt ꝙ nō cogit. angelus em̄ capacitatē gr̄e hꝫ ī cōparatio tura magis eē ad imaginē. ꝙͣ alia intēſiue. qꝛ exp̄ſſiꝰ repn̄tat. ne ad ſurſum. in qua comparatione nō excedit naturā mentis ſic dicūt āgelū magis eē ad imaginē dei ꝙͣ ſit ho. ſicut on̄dūt humane. ꝙ aūt natura angelica dicat̉ excedere humanaꝫ hoc autoritates ⁊ rōes an̄ oppoſitū. Et hͦ īſinuat Gre. cū d̓t ꝙͣto eſt in comparatione ad corpus ad qd̓ nō hꝫ inclinationē ſicut ſubtilior ē natura tāto ī ea imago trinitatis ſil̓imꝰ infinuatur aīa. ⁊ iō maioritas dignitatis in natura angelica reſpectu aīe impreſſa. ⁊ rōnes ēt ꝯſequētes on̄dunt. ꝙ ſicut excellētior eſt nō facit ad excellētiā imaginis ſiue illius capacitatis q̄ eſt in natura angelica. ſic excellētiores hꝫ potētias. ⁊ maiorē hꝫ canatura humane mētis ẜm ꝙ aīa eſt capax dei. Sil̓r nec illud pacitatē. ⁊ digniori mō eſt in imagine dei inſignita. ⁊ ẜm hanc qd̓ ſequitur cogit. qꝛ maior viuacitas memorie vel intelligenviā plana eſt rn̄ſio ad qōnē ꝓpoſitā ⁊ ad obiecta. Sed licꝫ iſte tie potius facit ad intēſionē ſimilitudinis ꝙͣ ad imaginis ma modus dicēdi ꝓbabilis videat̉. nō tn̄ modicā hꝫ calūniā rōe ioreꝫ expreſſionē. Similitudo e nim conſiſtit in proprietatibꝰ vtriuſqꝫ partis diſtinctionis. Qd̓ eī dicat̉ imago magis eſſe ī naturalibꝰ. imago ꝟo in origine ⁊ habitudine. ⁊ ꝙͣuis potētie hoīe extēſiue ꝙͣ in angelis. hoc verbis Aug. nō ꝯſonat. qͥ rōnē in angelis ſint viuaciores ꝙͣ in animabus. ⁊ iō ſimiliores deo imaginis dicit eſſe in aīa p̄ciſe ẜm partē ſupremam. ſicut pꝫ in eundē tn̄ habent ordinem ⁊ habitudinem ſicut oſtenſum eſt ſu xiiij. ⁊.xv. de tri. Sil̓r ꝙ dicat̉ vl̓r expreſſior eſſe imago dei in pra. vnde magis proprie conceditur ꝙ āgelus ſit deo ſimilior angelo ꝙͣ in aīa ꝓpter maiorē dignitatē nature. hoc nō vr̄ ꝯſo ꝙͣ hō ꝙͣ poſſit ꝯcedi ꝙ angelus ſit magis imago. ⁊ hoc vult di nare glo. q̄ dicit ſuper illud. ij. ad Heb. ei qͥ modicuꝫ minoratꝰ cere autoritas Greg. ¶ Rationes vero ad oppoſitum proceeſt ab angelis. ibi dicit gl. ꝙ natura mētis humane qualē xp̄s dunt ⁊ cōcludunt maiorē expreſſionē ꝙͣtum ad illud qd̓ eſt ac aſſumpſit ſolus deus maior eſt. Et Augu. hoc innuit in pluri cidentale imagini excepta illa que fundat̉ ſuper vnionem. ad bus locis. ⁊ pie credit̉ ⁊ cōiter ſentit̉ ꝙ virgo maria magis in quā dd̓m. ꝙ non cogit ꝓ eo ꝙ ſubſtantia que eſt minus capax ter oēs angelos accedit ad deū. Propterea eſt alius modus gratie per naturā. pōt effici magis capax per aliquā gratiam dicēdi ꝙ cū exp̄ſſio imaginis ꝯſiſtat in cōueniētia ordinis ⁊ ꝓ gratis datā. que diſponit ⁊ ampliat capacitatem nature ad ſu portionis intēſio dignitatis imaginis ꝯſiſtit ẜm intēſionē cōſceptionē gratie gratum faciētis. vnde eſto ꝙ natura angeliueniētie quātū ad ꝓportionē vel ordinē. Attēdēdū aūt ꝙ ꝯue ca eſſet magis capax gratie ꝙͣ humana natura ẜm naturalem niētia creature rōnalis ad deū ẜm ordinē quedam eſt de eſſe potentiā. ſicut vr̄ rōnabiliter eſſe ponendū vt natura angeliimaginis. ⁊ quedā de bn̄ eſſe. De eſſe imaginis eſt ꝙ creatura ca ſit excellētior. ⁊ excellentiori nature debeat̉ excellētior po immediate ordinet̉ ad deū. de bn̄ eſſe ꝟo eſt ꝙ creatura que ē tentia ⁊ capacitas. nihilominus tn̄ per aliquod donū diuinitꝰ as imago p̄ponat̉ alijs q̄ tenēt rōnē veſtigij. ⁊ ꝙ alia ordinentur. 41 ſibi datū gratis. pōt eleuari capacitas anime vſqꝫ ad capaciin ipſam tanꝙͣ in finē. Et ſic triplex eſt ordo in creatura rōnatatē angeli. ⁊ quodāmodo ampliorē. nā donum gratie gratis li ẜm quē ꝯformat̉ deo. Primus ꝙ immediate nata eſt deo cō date diſponit ad gratiā gratū faciētē. ⁊ ſic poſſibile eſt fuiſſe ī iungi. ⁊ hoc eſt eſſentiale imagini. ⁊ in hoc angelus ⁊ aīa equi chriſto ⁊ btā virginē. ⁊ ſic patēt obiecta ad vtrāqꝫ partē. parant̉. qꝛ vtriuſqꝫ mēs immediate ab ipſa prima veritate for Utrū principalius ſit imago ī maſculo? i mat̉. Scd̓s eſt quo p̄ponit̉ creatura q̄ eſt imago alijs creatunet. c ) UUEIIIO. j. ꝙͣ in femina. Et ꝙ ſic videt̉. jͣ. Coꝝ. xj. ris. ⁊ in hoc angeli p̄cellunt. qꝛ non ſolū beſtijs. ſed etiā hoībꝰ vir eſt imago ⁊ gloria dei. hec aūt vt dicit apl̓s ſeparat virum rectores ſunt deputati. ẜm illud Eccl̓i. xvij. In vnaquaqꝫ gen a muliere. igit̉ aut mulier nō eſt imago. aut ſi eſt imago nō eſt te prepoſuit rectores. glo. i. angelos. ⁊ iſte eſt ordo quo creatu ita expreſſa ſicut vir. ¶ Itē glo. ibi dicit ad imaginē dei factꝰ ra irrationalis regit̉ a deo mediāte rōnali. Tertius eſt ordo eſt vir nō mulier. ſed hoc non eſt dictū niſi mulier nullo mō ſit quo creature irrationales ad rōnalē ordinant̉ tanꝙͣ in finem ad imaginē facta. ergo dictū eſt ꝙ minus eſt ad imaginem ꝙͣ ꝓpter que ſunt facte. ⁊ mediāte illo in vltimū finē principalē. vir. ¶ Item qꝛ homo eſt ad imaginem. vnibilis eſt nature di⁊ ẜm hūc ordinē magis ꝯuenit homo cū deo ꝙͣ āgelus. magis uine. ſed magis fuit vnibilis in ſexu maſculino ꝙͣ femineo. erem̄ facta ſunt ⁊ corporalia ⁊ ſenſibilia ꝓpter hoīes ꝙͣ propter go magis eſt imago vir ꝙͣ mulier. ¶ Itē qꝛ hō eſt imago dei angelos. ⁊ ſic pꝫ ꝙ rō imaginis ꝓut attendit̉ in ꝯueniētia oroībus eſt prelatus ſiue prepoſitus ẜm qd̓ innuit̉ in textu gen̄. dinis quātū ad id qd̓ eſt de eſſe in hoīe ⁊ angelo reperit̉ equa jͣ. fa. ho. ad ima. ⁊c. ⁊ ſubdit̉ ⁊ p̄ſit piſcibus ⁊c. ergo p̄ſidere fi liter. qꝛ vterqꝫ ordinat̉ in deū immediate. quātuꝫ ꝟo ad illud nō ꝯuenit hoī in ſexu femineo ſꝫ maſculino. vr̄ ꝙ imago excelqd̓ eſt de bn̄ eſſe.ſ. quātū ad ordinē reſpectu creaturarū ſe balētiori mō ſit in maſculino ſexu ꝙͣ in femineo. ¶ Cōtra. Gen̄. bēt per modū excedētis ⁊ exceſſi. Angelus em̄ magis ꝯuenit j. creauit deus ho. ad ima. ⁊ ſi.ſ. maſculuꝫ ⁊ fe. creauit illos. ſi quātū ad ordinē ſub rōne regiminis. hō vero magis quātum igit̉ mulier creata eſt ad imaginē dei ⁊ ad equalitatem viri. ſi ad ordinē qͥ attēdit̉ in rōne finis. Conſimili mō reperimus ⁊ cut innuit formatio eius de latere. ⁊ rō etiā quare formata eſt equalitatē ⁊ mutuū exceſſum in exp̄ſſione imaginis q̄ attēdit̉ cū d̓r. faciamus adiutoriū ſimile ſibi. vr̄ igit̉ ꝙ in viro ⁊ mulie ẜm ꝯueniētiā ꝓportionis. qꝛ quedā eſt ꝯueniētia habitudinis re equaliter reperiat̉ rō imaginis. ¶ Itē imago attēdit̉ īhoq̄ eſt de eſſe imaginis. quedā de bn̄ eſſe. Illa eſt de eſſe q̄ cōſimine quātū ad ſupremū aīe. ſed in ſup̄mo aīe nō eſt diſtinctio ſtit in cōparatione ad intrinſeca. ſicut ad potētias. ⁊ ī hac bō aliqua ẜm ſexū. ergo ſiue hō ſit mulier ſiue vir equaliter ē ima ⁊ angelus adequant̉. qꝛ ita bn̄ eſt diſtinctio ⁊ origo ⁊ equaligo. ¶ Itē ſexus nō variat ſpēm. ergo vir ⁊ mulier ſunt eiuſdē tas ⁊ ꝯſubſtātialitas in potētijs aīe in memoria.ſ. ītelligētia ſpēi. ſed imago ꝯſequit̉ hoīem quātū ad formam ſpēi. nō quā⁊ volūtate. ſicut in potētijs angeli. Illa vero ꝯueniētia habitum ad formā indiuidui. ergo equaliter eſt in viro ⁊ muliere. tudinis eſt de bn̄ eſſe q̄ attēdit̉ in cōparatione creature rōna¶ Itē imago creationis nō ordinat̉ ad imaginē recreationis lis ad aliqd̓ extrinſecū. vtpote ad corpus qd̓ eſt ipſa inferius. ſiue gratificationis. ſed imago creationis q̄ ꝯſiſtit in gr̄a ⁊ vir Hec aūt dupl̓r pōt eſſe exp̄ſſior. vel priuatiue vel poſitiue. Si tutibus ita excellēter pōt eſſe in muliere ſicut in viro. ergo pa poſitiue. ſic aīa ē imago exp̄ſſior. q̄ in hͦ ꝙ ꝯiūgit̉ corꝑi ita ꝙ ꝑ ri rōne ⁊ imago creatiōis in qua ꝯditus eſt bō. ¶ Rn̄. ad p̄di 31 illud eſt principiū alioꝝ. ⁊ ꝑ illud totū inbabitat. magis repͥn ctoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ ſicut ex p̄cedētibꝰ pꝫ. imago ꝙͣtat deū qͥ eſt principiū oīm. ⁊ qͥ vnus eſt in oībus. Si aūt priua tū ad ſuū eſſe pͥncipal̓r ꝯſiſtit in aīa ⁊ eiꝰ potētijs. ⁊ in his potiue. ſic angelus magis rep̄ſentat deū. qꝛdeus eſt ſpūs purus tiſſime ꝓut hn̄t ad deū ꝯuerti. ⁊ quātū ad hoc nō ē diſtinctio oīno imꝑmixtus ⁊ indepēdēs a creaturis oībus. ⁊ hec repremaſculi ⁊ femine. ſerui ⁊ liberi. iō imago quātū ad id qd̓ eſt de ſentat angelicus ſpūs dū eſt a corpore ẜm actū ⁊ aptitudinem cōplemēto eius ⁊ de eius eſſe nō magis reꝑit̉ in viro ꝙͣ in mu ſeparatus. ⁊ ꝓ tāto d̓r eſſe ſubtilior a Greg. ⁊ in eo imago diui liere. Quātū ēt ad bn̄ eſſe ſiue ad clariorē exp̄ſſionē ꝯſiſtit ma nitatis eſſe exp̄ſſior. ⁊ ſic pꝫ ꝙ quātū ad ꝯueniētiā ꝓportionis gis in aīa ẜm ꝙ ad corpus hꝫ ordinē ⁊ babitudineꝫ. Et qm̄ ex q̄ eſt de eſſentia imaginis inter hoīem ⁊ angelū pōt eſſe equaparte corporis eſt ſexuū diſtinctio. ⁊ẜm ſexuū diſtinctionē ma litas. quātū vero ad illa q̄ eſt de bn̄ eſſe ſe hn̄t ſicut excedētia ior eſt repn̄tatio ſiue quātū ad rōnē p̄ſidēdi ſiue quātū ad ro⁊ exceſſa. Ex p̄dictis igit̉ pꝫ rn̄ſio ad qōnē ꝓpoſitā. Cū em̄ q̄nē principiādi. qꝛ vir eſt caput mulieris. ⁊ vir eſt principiū miſ ritur vtrū principalius vel expreſſius ſit imago dei in angelo lieris. ⁊ non vir ꝓpter mulierē. ſed mulier propter virū quanꝙͣ in aīa. reſpōdendū ꝙ quātū ad aliqͥd eſt eque principaliter tum ad hunc vtiqꝫ modū excellētiori mō reperit̉ imago ī ſexu quātū ad aliqͥd magis principal̓rquātū ad aliqͥd minus ſicut maſculino

Diſtinctio I maſculino ꝙͣ feminino. nō rōne eiꝰ qd̓ eſt de eſſe ipſius imagi⁊ volūtatis. hinc eſt ꝙ imago eſt in naturalibꝰ. qꝛ ꝟo ſil̓itudo nis. ſed rōne eius qd̓ adiacet. Et ẜm hoc ſatis plane pōt rn̄de dicit ꝯueniētiā que ortū hꝫ a qualitate. ⁊ qualitas in qua aīa ri ad obiecta. Rōnes em̄ on̄dentes ꝙ nō magis eſt imago vir ſimilat̉ deo hec eſt gr̄a iō ſimilitudo in gratuitis d̓r eſſe. Terꝙͣ mulier ꝓcedūt de imagine ꝙͣtū ad ſuū primū eē ſicut intuē tius modus diſtinguēdi eſt ꝙ imago eſt in potētia cognoſcen ti ptꝫ. Ratiōes ꝟo ad oppoſitū ꝓcedūt de imagine ꝙͣtum ad di ⁊ ſil̓itudo in potētia diligēdi. ⁊ iſte modus ſil̓r hꝫ ortum ex aliquā accn̄taleꝫ ꝓprietatē ſiue ꝑ relationē ad corpus. ¶ Ad differētia prima. Qꝛ em̄ imago ꝯſiſtit in ꝯueniētia ẜm ꝯfiguillud aūt qd̓ dicit apl̓s ⁊ glo. ꝙ vir ē imago ⁊ gloria dei. Dd̓m rationē. ⁊ ꝯfiguratio attēdit̉ in origine habitudine ⁊ potētia ꝙ vir accipit̉ methaphorice. ꝓ ſuꝑiori ꝑte rōnis. ⁊ mulier pro rum diſtinctione. ⁊ hec origo ⁊ habitudo principal̓r reſidet ex inferiori. ſicut expōit Au. xiij. de trin. Et ſi tu obijcias ꝙ apl̓s parte cognitiue. iō imago principalius ponitur in cognitiua. loquit̉ de viro ⁊ muliere ad litterā. dd̓m ꝙ loquit̉ de eis nō ẜꝫ Sil̓itudo ꝟo dicit ꝯueniētiā in qualitate. ⁊ qꝛ qualitas in qua ſe. ſꝫ ẜm ſignificationē. Uir em̄ qꝛ fortis ē ⁊ p̄ſidet mulieri. ſuprincipal̓r aſſimilat̉ aīa deo eſt in volūtate ſiue ī affectiōe hīc periorē rōnis ꝑteꝫ ſignificat. mulier ꝟo inferiorē. Inde ēt eſt eſt ꝙ ſil̓itudo ponit̉ principal̓r in potētia actiua. ⁊ inde eſt ꝙ in matrimonio ꝙ vir ſignificat deū. ⁊ mulier ſignificat eccl̓iaꝫ in imagine creationis due ſunt potētie ex parte cognitiue.ſ. ſiue aīam. hoc aūt eſt rōne virilitatis ex ꝑte vna. ⁊ infirmitamemoria ⁊ ītelligētia ⁊ vna ex parte affectiue.ſ. volūtas. Ecō tis ⁊ fragilitatis ex altera. que nō reſpiciūt imaginē ẜꝫ ſe. ſed tra ꝟo in imagine recreationis. q̄ qꝛ ꝯſiſtit in gr̄a due virtutes ratione corꝑis annexi. ⁊ ita nō eſſentialiter ſꝫ accidētaliter. ſunt ex parte affectiue.ſ. ſpes ⁊ charitas. ⁊ vna ex parte cogni Utrū imago pͥncipaliꝰ ſit in cognititiue.ſ. fides. Imago em̄ principal̓r reſpicit originē ⁊ habitudi i Queſtio. llj. uāꝙͣ in motiua ſiue affectiua. Et ꝙ nē. habitudo aūt ⁊ origo attēdit̉ inter memoriā ⁊ intelligētiā prīcipaliꝰ ſit ī cognitiua videt̉ ꝑ illud qd̓ dicit Aug. imago eſt ꝑ modū parētis ⁊ ꝓlis. ⁊ inter hec duo ⁊ volūtatē ẜm modum in potētia cognoſcēdi. ⁊ ſil̓itudo ī potētia diligēdi. ſꝫ hͦ nō eſt donatiōis ſiue ꝓceſſionis. ¶ Inter iraſcibilē ꝟo ⁊ ꝯcupiſcibi dictū ꝙ oīno ſit ī potētia cognoſcēdi. gͦ dictū ē qꝛ pͥncipalius lē nec eſt talis ordo nec origo. cū motus iraſcibilis poſſit eſſe eſt ibi. ¶ Itē imago pͥmo ⁊ pucipal̓r cōuenit ip̄i ꝟbo eterno. ſine ꝯcupiſcibili ⁊ ecōuerſo motus aūt volūtatis nō pōt eſſe ſi ergo ei pͥncipal̓r magis ꝯuenit qd̓ illi ꝟbo eterno rn̄det. hoc ne motu intelligētie p̄uio. nec actus ſil̓r intelligētie ſine actu aūt eſt ip̄a intelligētia q̄ eſt in ip̄a potētia cognitiua. ergo ⁊c. memorie. in bis dico q̄ ſunt de rōne imaginis. iō in aſſignatio ¶ Itē imago ꝯſiſtit in memoria intelligētia ⁊ volūtate. ſꝫ due ne imaginis duo ſumunt̉ mēbra ex parte cognitiue. ⁊ vnum ex iſtarū potētiaꝝ.ſ. mēoria ⁊ intelligētia tenēt ſe ex parte cogni parte affectiue. hoc em̄ exigit ordo ⁊ origo ⁊ diſtinctio. ⁊ protiue. gͦ et imago plus ſe tenet ex parte cognitiue ꝙͣ affectiue. pterea imago principalius eſt in cognitiua ꝙͣ in affectiua. ſil̓i¶ Itē imago dicit quandā cōfigurationē et diſtinctionē. ſed tudo ꝟo principalius ꝯſiſtit in vnionē aīe ad deū. q̄ qͥdeꝫ eſt ꝑ affectiue ē vnire. ⁊ cognitiue diſtīguere. gͦ imago pͥncipalius gratiā. Et qm̄ vnio ⁊ gr̄a principal̓r reſpiciūt affectiuā. hīc eſt reſidet penes cognitiuā ꝙͣ penes affectiuaꝫ. ¶ Cōtra. imago ꝙ in imagine recreationis q̄ qͥdē eſt in gratuitis due ſunt vir reformatiōis. rn̄det imagini creatiōis. ſꝫ imago reformatōis tutes q̄ reſpiciunt affectiuā.ſ. ſpes ⁊ charitas. penes duas vique qͥdē eſt gr̄ia pͥncipaliꝰ eſt in affectiua ꝙͣ in cognitiua. gͦ et res.ſ. iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē vna ꝟo q̄ reſpicit cognitiuā.ſ. fi imago creatiōis. ¶ Itē in eo pͥncipal̓r ꝯſ̄iſtit res ī quo ꝯſiſtit des q̄ reſpic̓ rōnalē. ꝙͣuis ⁊ ſpes reformās iraſcibilē. ꝑ ꝯn̄s re eius ꝯplementū. ſꝫ imago cōplet̉ in volūtate. ⁊ volūtas ſe teformat mēoriā. cū ꝯueniāt in actu qͥ eſt tenere ẜm hoc igit̉ pla net ex ꝑte affectiue. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē imago ē nobiliſſimū in aīa. gͦ num ē rn̄dere ad q̄ſtionē ⁊ obiecta. Cōcedendū eſt em̄ de placōſiſtit penes id qd̓ eſt in aīa nobiliſſimū. ſed li. arb. ſiue volūno ꝙ imago pͥncipal̓r reſpicit cognitiuā. ꝯcedende ſunt ēt rōtas ē nobiliſſimū qd̓ eſt ī aīa. ergo pͥncipal̓r cōſiſtit imago penes que h̓ ꝓbant. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obijcit̉ de imagine refor 34 nes ar. li. ſiue volūtatē. hoc aūt principal̓r reſpicit affectiuā. mationis. dicindū ꝙ non valet quia imago reformatiōis poergo ⁊c̄. ¶ Itē ſil̓itudo ē in plus ꝙͣ ſit imago. non eniꝫ q̄libet tius eſt ſil̓itudo quedā ꝙͣ ſit imago. ¶ Si em̄ ꝓprie eſſet imaſil̓itudo ē imago. ſꝫ ſimilitudo expreſſa in quadā ꝯfiguratiōe go eſſet capax dei ⁊ eſſet īmortalis. nūc autē non eſt ſic. ⁊ ideo ⁊ imitatiōe. ergo vbicūqꝫ ē imago. eſt ⁊ ſil̓itudo. ergo vbi prin qꝛ imago recreationis potius eſt ſimilitudo ꝙͣ imago. magis cipaliter ē imago pͥncipal̓r eſt ⁊ ſil̓itudo. ſꝫ ſil̓itudo nō eſt pͥnprincipaliter reſpicit potentiā affectiuā ꝙͣ cognitiua. ꝙͣuis re cipaliter penes cognitionē ſꝫ penes affectionē. cū ſil̓itudo ſit format tā cognitiuā ꝙͣ affectiuā. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ ꝯplemē 35 in gratuitis q̄ maxime reſpiciūt potētiam affectiuā. ergo pari tū magis ē in volūtate. dd̓m ꝙ ⁊ ſi volūtas vltīa ſit ī imagine ratione imago. ¶ Iuxta hoc queritur que ſit differētia inter nō tm̄ ſe hꝫ ꝑ modū cōplemēti ī rōne/ imaginis. imago em̄ diimaginē ⁊ ſil̓itudinē. cū enim plus ſit ſil̓itudo ꝙͣ imago. ſicut cit ordinē ⁊ originē in potētijs ſicut eſt in ꝑſonis. ⁊ quēadmoon̄dit Aug. in li. lxxxiij. q. ⁊ ſuꝑius nō debeat cōnumerari ſuo dū tertia ꝑſona nō ponit̉ aliarū cōpletiua nec alias cōplere. inferiori. videt̉ ꝙ male dicit̉ homo factus ad ima. ⁊ ſi. ¶ Itē ſed potius ab eis recipere. ſic volūtas ꝓut eſt pars imaginis cum due ſintꝭ potētie ex ꝑte affectiōis.ſ. iraſcibilis ⁊ cōcupipotius ꝯſiderat̉ in rōne egrediētis ꝙͣm rōe complētis. ⁊ qꝛ ſcibilis. ⁊ due ex parte cognitionis.ſ. memoria ⁊ intelligētia. prima rō originis eſt ꝑ modū nature. q̄ qͥdē ꝯſiſtit in ortu inqō eſt quare in rōne imaginis potius accipiunt̉ due potentie telligentie ex memoria. hinc eſt ꝙ imago principalius reſpicit ex parte cognitiue. ⁊ vna ex parte affectiue. Ur̄ em̄ ꝙ potiꝰ dꝫ cognitiuā ꝙͣ affectiuā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ imago ꝯſiſtit peeſſe ecōuerſo. cū tres virtutes theologice q̄ reformātimaginē nes nobiliſſimū in aīa. dd̓m ꝙ nobiliſſimū in aīa dupl̓r pōt ac aīe ſic in ea ponant̉ vt due ſint ex parte affectiue.ſ. ſpes ⁊ cha cipi. Uel ẜm diſtinctionē potētiarum.ſ. affectiue ⁊ cognitiue. ritas. quarū vna eſt in iraſcibili. ⁊ altera in ꝯcupiſcibili. ⁊ vna vel ẜm cognitionem ſtatuum.ſ. ſuperioris portionis ⁊ inferio 3. ex parte cognitiue.ſ. fides q̄ cōiter ponit̉ in rōnali. ¶ Rn̄. di ris. Cum ergo dicitur ꝙ imago conſiſtat penes nobiliſſimum cēdū ꝙ de prima noīs īpoſitiōe differt imago ⁊ ſil̓itudo. Ima hoc intelligitur quantum ad ſtatum in ſuperiori parte nō quā go em̄ noīat ꝯformitatē in quātitate. ſil̓itudo ꝟo ꝯueniētiā in tum ad potentias. qꝛ imago cōplectit̉ tam effectiuaꝫ ꝙͣ cogni qualitate. Imago nominat quādā ꝯfigurationē ⁊ ita īportat tiuam. cū vtraqꝫ nata ſit immediate ferri ad deū. ¶ Ad illud 37 figurā q̄ eſt quātitas in qualitate vel qualitas in quātitate. ſi qd̓ obr̄ ꝙ ſimilitudo eſt in plus ꝙͣ imago. Dd̓m ꝙ ſimilitudo militudo vero d̓r rerū differētiū eadē qualitas. Ex hac aūt pͥ ſi accipiatur in ſua generalitate in plus eſt. ſi ꝟo accipiat̉ pro maria differētia triplex ꝯſueuit aſſignari modus diſtinguēdi prie ſicut accipitur in propoſito non eſt in plus. immo diſtininter imaginē ⁊ ſil̓itudinē cū d̓r. Faciamus hoīeꝫ ad ima. ⁊ ſi. guitur ab imagine. ita ꝙ ⁊ ſi vtrāqꝫ tam affectiuam ꝙͣ cogniti Primus ē quē dicit Hug. ꝙ ſil̓itudo reſpicit naturā. ⁊ imago uā reſpiciat imago tn̄ principalius reſpicit cognitiuā ⁊ ſimili reſpicit figurā. qꝛ ſil̓itudo dicit ꝯueniētiam in qualitate natu tudo affectiuā. ⁊ ratio iā dicta eſt. ⁊ per hoc pꝫ reſponſio ad il rali. imago vero ꝯueniētiā in diſtinctione figurali. ad moduꝫ la duo que querebantur. cuiuſdā trianguli in quo ſunt tres termini ⁊ tres linee. qꝛ tres ſūt potētie quarū q̄libet habitudinē hꝫ ad quālibet. ⁊ ſil̓r tres ¶ De productione hoīs quātuꝫ Diſtinctio. xVlj. ad principia ꝯſtitutiua.ſ. corꝑſone ⁊ potētia vel ꝑſona tꝫ rationē termini. habitudo vero vl̓ emanatio tenet rōne linee. Scd̓s modus diſtinguēdi ē ꝙ ima jpus ⁊ aīam. ⁊ primo viri. go eſt in naturalibꝰ. ⁊ ſil̓itudo in gratuitis. q̄ ſil̓r hꝫ ortū ex ilIc de origine aīe ꝓlura q̄ri ſolent ⁊c. Supra egit la prima dr̄ia. Qꝛ em̄ imago dicit ꝯfigurationē. ⁊ illa attēdit̉ magr̄ de ꝓductione hoīs in cōparatione ad pͥnci ex parte naturaliū potētiarum aīe. ſcꝫ memorie intelligentie piū extra in hac vero ꝑte agit de ꝓductione eiꝰ qͥ Itū ad pͥncipia ꝯſtitutiua.ſ. quātū ad corpꝰ ⁊ aīam.

Secundi. ibri De lūtatis eſt ꝑuerſe. Alij ꝟo dicūt aīam primi hoīs ī cor Alioruꝫ acꝰ¶ ¶ Determinat veritatē de Diuidit̉ aūt iſta pars in pore fuiſſe creatā ita exponētes verba illa. Inſpirauit ſnīa. duas. In prima determi ꝓductione aīe in ſe vtrum de nat de ꝓductiōe viri. In in faciē eiꝰ ſpiraculū vite.i. animā ī corꝑe creauit q̄ toaliquo facta ſit an non. ⁊ quan ſcd̓a ꝟo de ꝓductione mu tū corpꝰ aīaret faciē tn̄ ſpecialiter exp̄ſſit. qꝛ hͨ ꝑs ſenſi do facta ſit ⁊ quā gratiam halieris ex viro infra diſtī. bus ornata eſt ad intuēda ſuꝑiora. Sꝫ qͥcquid de aīa a buerit in creatione. xviij. In eodē qͣꝫ paradi primi hoīs eſtimet̉. de alijs certiſſime ſentiēdū eſt ꝙ ī ſo mulierē formauit ⁊c. i Ic de origīe aīe Di. xvi. corpore creent̉. Creādo em̄ infundit eas duas. ⁊ infun prīcipio. Prima pars hꝫ plura q̄ri ſolēt.ſ. duas. In prima determi dēdo creat. Dd̓m eſt ēt aīam illā nō ſic eſſe creatā vt p̄ vn̄ creata fuerit. nat de hoīs formatione. ſcia eſſet operis futuri iuſti vel iniuſti. ⁊ qn̄ ⁊ quā gr̄am In ſcd̓a de hoīs formati E Querit vtrū deꝰ fecerit hoīem in etate ꝑfecta. d habuerit in crea locatione. ibi hoīem aūt ¶ Solet ēt q̄ri vtrū deus hoīem repēte in virili etate ita formatuꝫ ⁊c̄. Prīa ꝑs tiōe. Sicut hoīs formatio ẜm fecerit an̄ ꝓficiēdo ⁊ etates augēdo. ſicut nūc format ī Gen̄. ij hꝫ duas. In prima deter corpus deſcribit̉ cum d̓r. For minat de ꝓductione aīe mr̄is vtero. Aug. ſuꝑ gen̄. dicit ꝙ adaꝫ in virili etate mauit deus hoīemde limo ter in ſe. In ſcd̓a ꝟo in relaꝯtinuo factus eſt. ⁊ hoc ẜꝫ ſuꝑiores nō inferiores cau re ⁊ ita eiuſdē ẜm aīam factutione ad corpus ibi. Sꝫ ſas.i. ẜm volūtatē ⁊ potētiā dei. quā nature gn̄ibus nō ra deſcribit̉ cū ſubdit̉. ⁊ inſpi vtrū in corpore an extra alligauit. qualiter ⁊ virga moyſi ꝯuerſa eſt in draconērauit in faciē eius ſpiraculum corpus ⁊c. ¶ Pars autē Nec talia ꝯͣ naturā fiūt. niſi nobis quibus al̓r nature Q non illa in qua determinat de vite. Corpus em̄de limo terre corꝑeis ꝓductione aīe in ſe hꝫ du curſus innotuit. deo aūt natura eſt qd̓ facit. Nō ergo formauit deus cui aīam inſpi inſtris as. In p̓ma determinat ꝯͣ diſpoſitionē ſuaꝫ illud fecit deus. Erat em̄ in prima rauit. Uel ẜm aliā lr̄am flauit formaſ veritatem. In ſcd̓a remo creaturarum ꝯditione ſic hoīem poſſe fieri. ſed nō ſibi vl̓ ſufflauit nō ꝙ faucibꝰ ſuffla ſe vl̓ ſuf uet errorē. ibi putauerūt erat neceſſe vt ſic fieret. hͦ eniꝫ uerit vel manibus corporeis flaſſede enim quidam heretici ⁊c. nō erat in cōditione creature. us d̓r. ¶ Sil̓r illa pars in qua corpus formauerit. Spūs eī determinat de ꝓductiōe a ſed in beneplacito creatoris. deus eſt. nec lineamētis mem a ¶ In bn̄placito creato aīe in cōparatiōe ad corcuius volūtas neceſſitas eſt. broꝝ cōpoſitus. Nō ergo car ris cuius ⁊c. Innuit ma pus hꝫ duas. In prīa de hoc em̄ neceſſario futuruꝫ eſt. naliter putemus deū corpore giſter ꝙ volūtas dei neterminat vtrū deus crea qd̓ vult et p̄ſcit. Multa vero is manibus formaſſe corpus. ceſſitas. Cōtra. ex hoc ſe uit aīaꝫ in corpore. an ex ẜm inferiores cās futura ſunt quit̉ neceſſariū futurū ē tra corpus. In ſcd̓a q̄rit vel faucibus inſpiraſſe aīam. qd̓ vult ⁊ p̄ſcit ꝙ ſi veruꝫ vtrū deus fecerit hoīem ſed in p̄ſcīa dei futura nō ſūt. ſed potius hoīem de limo ter eſt. cū deus velit oīa boin etate ꝑfecta ibi. ſolet Si autē ibi aliter futura ſunt re ẜm corpꝰ formauit iubendo na futura nullū bonū fuetiā queri vtrū deus hopotiꝰ futura ſunt ſicut ibi ſunt ⁊ volendo.i. voluit ⁊ ꝟbo ſuo turū euenit ꝯtingēter pe mineꝫ repēte. ¶ Sil̓r ꝑs vbi preſcit ille qui non poteſt iuſſit vt ita fieret ⁊ inſpirauit rit ergo libertas arbitrij illa in quadeterminat de falli. Sic ergo factꝰ eſt adam Preterea falſum vr̄ dice locatione hoīs iā formain faciē eius ſpiraculuꝫ vite.i. re in hoc ꝙ ſubiūgit. mul ti hꝫ duas. In prima denon ẜm inferiores cauſas. qꝛ ſubſtātiam aīe in qua viueret terminat de loco eius in ta etiā ẜm inferiores cās non erat in rerum cauſis ſemi 11 creauit nō de materia aliqua ſe. In ſcd̓a ꝟo d̓terminat futura ſunt ſed ī p̄ſcīadei nalibus vt ita fieret. ſed ſcd̓m corporali vel ſpirituali. ſed de futura nō ſunt. qd̓ em̄ fuin cōparatione ad ꝯtēta ſuꝑiores nō ꝯtra naturā oꝑā nihilo. turū eſt erit qd̓ nō eſt fuibi. in hoc autē paradiſo tes. qꝛ in rerū cauſis naturali turū in p̄ſcīa dei nō erit. erant ligna ⁊c̄. E Remouet quorūdā beergo ſil̓ idē erit ⁊ nō erit. bus erat vt ita poſſet fieri. reticoꝝ erroreꝫ qͥ putauerunt ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ primū ver b ¶ De hoīs formati locaaīam eſſe de ſub̓a dei. bū intelligēdū eſt de netiōe ī ſe. qͥ extra ꝑadiſuꝫ crea¶ Putauerūt em̄ qͥdā heretici deū de ſua ſubſtantia ceſſitate nō ꝯn̄tis. ſed cō aīam creaſſe verbis ſcripture ꝑtinaciter inherētes. qͥtus ī ꝑadiſo poſitus eſt ⁊ qua ſequētie. qꝛ neceſſario ad velle dei ſequit̉ ip̄m voli re ita factum ſit. bus d̓r inſpirauit vel inſufflauit ⁊c. Cū flat inquiūt vl̓ e fiutipm tū eſſe vel futurū eſſe. Se Gen̄ ¶ Hoīeꝫ āt ita formatū tulit ſpirat. hō de ſe flatū emittit. Sic ergo cū d̓r deꝰ flaſſe ii cūdū aūt verbū intelligē̓ deꝰ vt ſcriptura docet ⁊ poſuit vel ſpiraſſe ſpiraculū in faciē hoīs ex ſe ſpm̄ hoīs emi dū eſt ita ꝙ ꝑ hoc partiī ꝑadiſo voluptatis quē plāta Rn̄ſio. ſiſſe intelligit̉.i. de ſua ſub̓a. Qui hoc dicūt nō capiūt cipiū futurū ſignificetur uerat a principio. His ꝟbis tropica locutione dictū eſſe ſufflauit vel flauit.i. flatū ordo effectus ad cās non euētꝰ vt ſit ſenſus. Mulhoīs.ſ. aīam fecit. Flare em̄ eſt flatū facere. flatū faceb aꝑte moyſes īſinuat ꝙ hō ex ta ẜm inferiores cās fuEſa. lvij ve eſt aīam facere. Unde dn̄s ꝑ Eſaiā. Oēm flatū ego tra ꝑadiſuꝫ creatꝰ: poſtmodū tura ſunt.i. ordinata fiein ꝑadiſo ſit poſitꝰ. Qd̓ ideo feci. nō ſunt ergo audiēdi qͥ putāt aīam eſſe partē dei. ri q̄ ẜm veritatē vel p̄ſciē factū dicitur: qꝛ nō erat in eo Si em̄ hoc eſſet nec a ſe nec ab alio decipi poſſet. nec tiā nō ſunt futura. qꝛ non permāſurus. vel vt nō nature ad malū faciēdū vel patiēdū cōpelli. nec in melius vel eueniunt. b ¶ Qd̓ hō extra paradi ſed gratie hͦ aſſignaret̉. Intel deterius mutari. Flatus ergo quo hoīem aīauit factꝰ ſum creatus poſtmodum ligit̉ auteꝫ ꝑadiſus localis et eſt a deo nō d̓ deo. nec de aliqua materia ſed de nihilo in paradiſo ſit poſitꝰ. Cō corporalis in quo homo loca ☞Determinat de ꝓductiōe aīe ī relatiōe ad corꝑ tra. cū em̄ paradiſus eēt tus eſt. Tres enim gn̄ales de locus babitationis dedi Tres i vtrū deus creauit aīam in corpore vel extra corpꝰ. c tus hoī ẜm ſtatū innocē/ ſnīe d1i paradiſo ſnīe ſunt. Una eorū Opinio ¶ Sed vtrū in corꝑe vel extra corpus ēt īter doctos tie. ⁊ locus ꝯgruus gn̄a parad Ali qui corꝑaliter intelligi volūt Aug. 4 ſcrupuloſa qō eſt. Aug. em̄ ſuꝑ gen̄. tradit aīam cū antioni ⁊ ꝓductiōi. vr̄ ꝙ boſo ſumt duatm̄. Alia eoꝝ qͥ ſpūaliter tm̄. gelis ſine corpore fuiſſe creatā. poſtea ꝟo ad corpꝰ acmo debuit produci in pa qͥ ſun fi iTertia eoruꝫ qui vtroqꝫ moceſſiſſe. neqꝫ cōpulſa eſt incorporari. ſꝫ natural̓r illud radiſo. ¶ Iteꝫ cum tota Aqͦ pfia uie do paradiſum accipiunt. terterra eſſet tunc fructife cipio ſi voluit.i. ſic creata fuit vt vellet. ſicut naturale nobis ē ra. ⁊ aer trāquillus vr̄ ꝙ p̄latus tiā mihi placere fateor. vt hovelle viuere. Male aūt velle viuere. nō nature ſed vo tota erat

Diſtinctio 4 y II cut aula decorat camerā. c ¶ Uolūt in oriē. ꝑte eſ. pa. ⁊e. Intota erat ꝯgrua vt inhabitaret̉ ab hoīe. ergo ſi hō extra para nuit magiſter locū paradiſi ī alto ſitū ⁊ vſqꝫ ad lunarē circulū diſum eſt ꝓductus. vr̄ ꝙ extra paradiſuꝫ ad babitādū debuit pertingentē. videt̉ hoc eſſe falſum. pͥmo quia inter lunarē cirrelinqͥ. Itē ſi tota terra ꝓducta eſt ꝑꝑ hoīem. gͦ vr̄ ꝙ ſi hō ſtētiſ culuꝫ ⁊ aerē eſt ſphera ignis. que nō pateret̉ ibi hoīeꝫ poſſe vt ſet alia ꝑs terre a paradiſo ſuꝑflueret. ꝓpter hoc ē hic qō qͥd u re. Itē aer ī ſua ꝑte ſuꝑiori eſt tāte ſubtilitatis ꝙ ibi nō pn̄t vocet̉ hic paradiſus in qua bo eſt poſitus. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ ⁊ intelligētiā eſt notādum aues viuere. ſicut dicit ꝙ ſicut dicit magr̄. tres Aug. gͦ ſi ꝑadiſi locꝰ eſſet bili ſanitate ⁊ ꝑpetua ſolidita mo in corꝑali paradiſo ſit po fuerūt de paradiſo ſnīe. adeo eleuatꝰ. n̄ poſſet ibi te firmaret̉. necvlla īfirmitate ſitus q̄ ab illo principio plāta Quidā em̄ dixerūt ꝙ pa viuere hō habēs corpus vel etatis ībecillitate ī deteriꝰ tuſ accipi p̄t. qͥ terrā oēꝫ remo radiſus illa in qua erat aīale. Preterea ſi adeo eſ vel in occaſuꝫ laberet̉. Lignū tis aqͥs herbas ⁊ ligna ꝓduce poſitus homo erat loc ſet ille locus eleuatꝰ. cuꝫ corporalis. qͥ ꝓpter ſuaꝫ aūt ſcīe boni ⁊ mali. nō a natu re iuſſit. Qui ⁊ſi pn̄tis eccl̓ie maxime appropinquaret Quare amenitatē paradiſus diſoli. ergo eēt calidiſſimꝰ vocatū ra hͦ nomē accepit. ſꝫ ab occavl̓ future typuꝫ tenet. ad lr̄am cebat̉. nec ē alia paradiet intemperatiſſimus. ſe ſitlignū tn̄ ītelligēdū eſt eſſe locū ameſiōe rei poſtea ſecute. Arbor ſus niſi corꝑalis. Alij ꝟo queretur etiam ex hoc ꝙ ſcīe boem̄ illa non erat mala. ſed ſcīe niſſimū fructuoſis arboribus attēdētes ꝙ beatificatio terra eſſet ſupra aquam ni ⁊ maboni ⁊ mali. iō dicta ē. qꝛ poſt magnū. ⁊ magno fonte fecūdū hoīs eſt in paradiſo q̄ ꝯſi et ſupra aerem. li. qd̓ dicimꝰ a prīcipio. antiqua ualit ſtit in dei fruitione. nō in ꝓhibitionē erat ī illa trāſgreſ ¶ Reſpōden. ꝙ ſicut do ocuſ corporali amenitate dixe ctores dicunt ꝑadiſi cor 8 c trāſlatio dicit ad orientē. Un̄ ſio futura. qua hō experiendo din ⁊ rūt hāc paradiſum nō eē poralis ſitꝰ eſt valde emi diſceret qͥd eſſet inter obediē volūt in oriātali ꝑte eſſe ꝑadi locū corporalē ſꝫ ſpūalē. nens ⁊ altꝰ et iuxta equitie bonū. ⁊ inter inobedientie ſum lōgo interiacēte ſpacio vl̓ ⁊ oīa illa q̄ dn̄r de paradi noctialē in orienteꝫ quomalū. Nō ergo de fructu qui maris vel terre regionibꝰ qͣs ī ſo in gen̄. dicta eē metha dāmodo vergēs ad meri naſceret̉. inde poſituꝫ eſt illud phorice. vn̄ hō ī formatio colūt hoīes ſecrete. ⁊ ī alto ſidiē. Eſt aūt tante altitune ſui poſitus d̓r fuiſſe in nomē. ſed de re trāſgreſſioneꝫ dinis vt illuc non cōſcen tū vſqꝫ ad lunarē circuluꝫ per paradiſum non qꝛ fuerit dāt vapores ī aere eleua ſecuta. Cognouit ei hō priuſtingenteꝫ. Unde nec aque dilocaliter mutatus. ſed qꝛ ti. ſꝫ fit ibi aer mūdus et ꝙͣ tāgeret hoc lignū bonum ⁊ luuij illuc peruenerunt. in ſpūali amenitate ⁊ depurꝰ idoneꝰ ſtatui ꝑpetui C malū. ſed bonū ꝑ prudētiam ⁊ ¶ De loco ꝑadiſi ꝙͣtuꝫ ad licijs ex dei amore ⁊ cotatis ⁊ ꝓpter puritatē ac experiētiā. malū ꝟo ꝑ pruden gnitione ⁊ fruitione ē po ꝯtēta q̄ ſunt ligna ꝑadiſi inter ris ibi eē ꝯtēꝑantiā calo ſitus. In huius aūt ſnīe que erat lignū vite ⁊ lignū ſci tiā tm̄. Qd̓ etiā ꝑ experiētiaꝫ riſ. ⁊ qꝛ ſecꝰ eqͣnoctia ē ibi aſſertione adducūt illud magna temperies tꝑis. Q ſi pͥ nouit vſurpato ligno vetito. entie boni ⁊ mali. qd̓ d̓r de latrōe. Lu. xxiij. Qd̓ ergo d̓r vſqꝫ ad luna mi parē d ¶ In hoc aūt paradiſo erāt qꝛ ꝑ experiētiam mali didicit Hodie mecū eris in para reꝫ circulū ꝑtingere hoc tes non quid ſit inter bonum obedien ligna diuerſi gn̄is. inter q̄ vnū diſo. Et illud qd̓ d̓r de lu non eſt dictū ẜm ſitum. ſꝫ peccaſerat qd̓ vocatū ē lignū vite. altie. ⁊ malum inobedientie. Si cifero Eze. xxiij. In deli ſcd̓m quandam ꝓprieta ſent no cijs paradiſi dei fuiſti. teꝝ ꝟo lignū ſcīe boni et mali ꝟo primi parētes obedientes tem. ſiue quia corformat̉ lo minꝰ Tertia eſt poſitio ꝙ ē pa in raritate. et luminoſita ſcīe boLignū aūt vite dcm̄ ē ſicut do eſſent. nec contra preceptum radiſus ſpūalis. ⁊ eſt pate. et tranquillitate. ſiue ni ⁊ ma cet Beda ⁊ ſtrabus. qꝛ diuini peccaſſent non ideo tn̄ minus radiſus corporalis. Paquia vapores quibus do li lignū tus accepit hāc viꝫ. vt qͥ ex eiꝰ diceretur lignum ſcientie boradiſus ſpūalis dicit ſta diceret̉ minatur luna illuc non ni ⁊ mali. qꝛ hoc ex eius tactu fructu cōederet. corpꝰ eiꝰ ſtatū vel qͥetē ⁊ amenitateꝫ pertingunt. Et ſic patet deliciarū ſpūaliuꝫ. ⁊ iſte illud. pōt eē ẜm duplicē ſtatū.ſ. eccl̓ie triūphātis. ⁊ eccl̓ie militātis d ¶ In hoc aūt paradiſo erant ligna diuerſi gn̄is ⁊c. Queritur Un̄ paradiſus ſpūalis duplex eſt ſiue dupl̓r dicta eſt. Una eſt propter qͥd duo ex ipſis lignis. noīat ⁊ non plura. Itē cum liin eccl̓ia militāte. altera in eccl̓ia triūphāte. Un̄ illa q̄ ſunt dignum illud de quo facta eſt ꝓbibitio non fuerit ſcientie boni cta in gen̄. de paradiſo ſpūali pn̄t exponi metaphorice. Paraet mali niſi ꝓpter trāſgreſſionē Ade nō videt̉ ꝙ ſic debuerit diſus aūt corporalis locus eſt deliciarū ⁊ amenitatis. ⁊ hec ē a ſui pͥncipio noīari. Itē cum lignū vite illum effectū viuificā duplex ſil̓r ẜm duplicē ſtatū.ſ. ꝑfectū ⁊ imꝑfectū. Scd̓m ſtatū di non habuerit. videt̉ ꝙ fruſtra fuerit. aut ab illo effectu noperfectū paradiſus eſt empyreū. Scd̓m ſtatū imperfectū paminari nō habuerit. ¶ Rn̄dendum ꝙ vniuerſalitas lignoruꝫ radiſus eſt locus qͥdam amenus in ꝑtibus oriētis de quo diſub tribꝰ differētijs ꝯprebēdit̉ ẜm ꝙ ad triplicē vtilitatē hocit Dama. Diuina ꝑadiſus eſt dei manibus in edem plātatus minis poterat ordinari. aut ex ꝑte corꝑis. aut ex ꝑte aīe. aut gaudij ⁊ exultatiōis vniuerſe promptuariū. In hoc autē loco ex ꝑte ꝯiuncti. Si ex ꝑte corꝑis. ſic erat ligna fructifera que ꝫ decuit hominē poni vt eſſet ei facilitas perueniēdi ad patriaꝫ p̄bebāt ei alimēta ad corporis ſuſtentationē. Si ex parte aīe. et vt deus homini oſtēderet beniuolētiam. cui locum ameniſſic fuit lignū ſcīe boni ⁊ mali. qd̓ ordinabat̉ ad obediētie hoīs ſimum ad inhabitādum p̄parauerat. vt ſic amenitas exterioꝓbatione. Si ex parte ꝯiūcti. ſic erat lignum vite qd̓ faciebat ris babitaculi correſponderet delicijs interioribꝰ. quales baad vite humane perpetuationē. De his aūt lignis duo noīata bet aīa que eſt tēplum dei. ⁊ bēbat aīa primi hoīs. Extra aūt ſunt ꝓpter ſpeciales effectus. propter qd̓ ⁊ dn̄s illa duo ligna bunc locū debuit hō produci. vt meliꝰ cognoſceret dei beneficollocauit in medio paradiſi. ⁊ vnū poſuit iuxta alteruꝫ. vt ex cium. dum ſe videret quaſi aliūde adductū. ⁊ vt etiā on̄deret vno ꝯciperet hō affectū amoris. ⁊ ex alio affectū timoris. ⁊ vt per hoc ꝙ hō non erat ibi factꝰ ad eternaliter babitādum. ſed quaſi oppoſita iuxta ſe poſita eluceſcerēt. ⁊ faciendo abſtinen tꝑaliter ꝑegrinādum. Et qꝛ deus p̄ſciebat hoīs caſuꝫ in para tiā ab vno br̄e mereret̉ refectionē ſufficiētē ab altero. Et hoc diſo voluit eū collocare. vt ꝑ eiꝰ eiectionē de loco voluptatis eſt qd̓ dicit Aug. de ci. dei loquēs de primis parētibus. Stacognoſceret ſenſibiliter quāta bona ſpūalia amiſiſſet ꝑ culpā. tus immortalitatis eis de ligno vite qd̓ in medio paradiſi cuꝫ gnoſceret etiā nihilominꝰ quāta eēt drn̄tia īter eum qui dn̄o arbore vetita ſimul erat dei mirabilis gratia mōſtrabat̉. tn̄ et obedit humil̓r. ⁊ eū qui ip̄ꝫ ꝯtēnit. Et ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad obie alios ſumebāt cibos p̄ter vnā arboreꝫ q̄ fuerat interdicta. Et cta. Locus em̄ ꝑadiſi cōueniēter factꝰ fuit ꝓpter hoīeꝫ inſtiſic pꝫ qualiter illa duo ligna ſpecialiter noīant̉. vnum aūt.ſ. li tutū. ⁊ alia terra ꝯueniēter fuit facta ꝓpter hoīeꝫ quē deꝰ p̄ui gnū vite noīat vt ab effectu nō quē fecit. ſed ad quē ordinatur derat eē lapſurū. ⁊ qꝛ ſil̓ etiā viderat hoīeꝫ et pctm̄ de ea terra Aliud ꝟo.ſ. lignū ſcīe ab euētu. ⁊ vtrūqꝫ ſatis ꝯgruit. qꝛ tā ille ſumpſit eū ī quā erat poſtmodū rediturꝰ. Nec tn̄ ſi bō ſtetiſſet effectus ꝙͣ ille euētus valde notabiles erāt. Licꝫ aūt lignum alia ꝑs mūdi ſuꝑflueret. qꝛ beſtijs ẜuiētibꝰ hoī babitaculū p̄vite primū effectum nō habuerit in actu. habuit tn̄ in babitu. beret. ⁊ habitaculū ſua īferioritate excellēs on̄deret. ⁊ ſua ma nec tamē fruſtra fuit. qꝛ ꝙͣuis ex ipſo primus homo non accegnitudine decoraret ſicut magna platea decorat palaciū. ⁊ ſiperit refectionē eius. tn̄ poſteri recipiunt inſtructionē. dumk k

Libri Secundi. illud lignū intellgunt xp̄m. inſufflauit in faciē hoīs ſpiraculū vite. vr̄ ꝙ ſpm̄ hoīs ꝓdurit e ¶ A ligno ergo hō ꝓbibitus eſt ꝙ malū nō erat. Contra. vi niid ex ſe. ¶ Itē Eccl̓s. vltimo donec puluis reuertat̉ in terrā. vn̄ ꝙ deus incōueniēter fecerit primū. qꝛ ſicut ꝓhibere malū eſt erat. ⁊ ſpūs redeat ad deū qͥ dedit illum. ſi igit̉ ſpūs redit ad bonū. ita ꝓbibere bonū eſt malū. gͦ vr̄ ꝙ deus fecerit male dū deū ſicut puluis redit ad terrā. ſicut hō ꝙͣtū ad carnē ē de ter ꝓhibuit illiꝰ ligni vſum. Itē bn̄ ſciebat dn̄s ꝙ ipſi ꝓbibitionē ra. ita vr̄ ꝙ ꝙͣtū ad ſpm̄ eſt de dei ſub̓a. ¶ Itē Act̉. xvij. Genſuā nō ſeruarēt. ergo ſi ſi em̄ dei ſumus ſicut quidā ph̓oꝝ nr̄oꝝ dixerūt. ſꝫ que ſunt eiuſ ne illa ꝓbibitiōe poterat dē gn̄is ſunt eiuſdē nature. gͦ nos ⁊ deus ſumꝰ eiuſdē nature. accideret ſi vſurpet̉. Aligno eſſe ſalus vr̄ ꝙ nō fecerit ſed nō ꝙͣtū ad corpꝰ. gͦ ꝙͣtū ad aīam. gͦ aīa eſt de dei ſub̓a. Itē ē gͦ hō ꝓhibituſ eſt qd̓ malū nō aliud ꝙͣ laqueū eis inijce rōne vr̄. Oīa corꝑalia ꝓducunt̉ ex aliqua materia q̄ eſt in oīerat. vt ipſa p̄cepti cōſeruatio re dū ꝓbibuit. Itē ī oīa bus corporalibus vna. gͦ pari rōne ſpūalia ꝓducunt̉ ex aliqua Aug. ſi facta ſunt ꝓpter hoīem. bonū illi eſſet. trāſgreſſio maſpūali natura q̄ in oībꝰ ſpiritibꝰ ſit vna. ſed ſpūalis ſub̓a in oībꝰ per Ge ergo lignū illud erat bolū. Nec melius ꝯſiderat̉ ꝙ tū reꝑta ꝑ idētitatē nō eſt niſi diuina igit̉ aīa facta eſt ex dei ſb̓a neſim. minis. ſꝫ nulli dꝫ ſubtra¶ Ite ſolus deꝰ eſt īmortalis ꝑ naturā. gͦ nulli ꝯuenit īmorta malū ſit ī obediētia ꝙͣ hoc mo bi res ꝓpria abſqꝫ culpa. litas ꝑ naturā niſi qd̓ eſt vel deꝰ vel ex deo. nulli aūt ꝯuenit eē do. cū.ſ. iō reus factꝰ eſſe hō īergo vr̄ ꝙ deus iniuriat imaginē dei niſi cui ꝯuenit eſſe īmortalē ꝑ naturā. nō em̄ imatelligit̉. qꝛ ꝓhibituſ rē tetigit fuerit hoī. ⁊ eū puniuerit go eſſet ſicut dicit Aug. ſi mortis termino clauderet̉. ſi gͦ anīa ꝓbibēdo qd̓ ſuū erat. in quā ſi nō prohibitꝰ tetigiſſet rōnalis natural̓r eſt imago. ergo natural̓r eſt īmortalis. ergo quo tn̄ nulla culpa p̄ceſſe de dei ſb̓a ꝓducta fuit. ¶ Itē deus eſt lux ſpūalis q̄ eſt fons nec peccaſſet nec penam ſenſiſ rat. Rn̄. ꝙ deus hoī illd̓ omnis illuminationis ſpiritualis ſicut ſol eſt fons illuminaſet. Si em̄ venenoſam herbaꝫ lignū ꝓbibuit ꝓpter obe tionis corporalis. ſed corpora luminoſa ſunt eiuſdem natuꝓhibitus tetigeris pena ſeqͥdiētie meritū acqͥrēdum re cum luce ⁊ cum ſole. ergo pari ratione ſpūs natural̓r lumitur. ⁊ſi nemo ꝓhibuiſſet. ſil̓r ſe ex parte hoīs. ⁊ ꝓpter on̄ non ſunt eiuſdē nature cū fonte lucis ſpūalis. ſꝫ qͥcqͥd eſt eiuſ dēdum ſue iuriſditionis queret̉. Si etiā ꝓhibet̉ reſ tā dē nature cū deo. vel eſt deꝰ vel de deo. gͦ ⁊c̄. ¶ Cōtra. gen̄. j. dn̄ium qd̓ habebat in bo gi que non tāgenti tm̄. ſꝫ ꝓhiFacia. bo. ad ima. ⁊ ſi. no. hoc nō eſt dictū ẜm corpꝰ. gͦ ẜm aīaꝫ mine. qꝛ ꝓbibuit propter igit̉ aīa hoīs facta eſt. ⁊ circa diuinā naturā non cadit factio benti obeſt. ſicut aliena pecuobediētie meritū vt illud vel mutatio. gͦ nō eſt ex dei natura vel ſb̓a. ¶ Itē ſi aīa eſt ex nia. iō ꝓhibitū eſt peccatū. qꝛ meritū eſſet purū ⁊ plenū dei natura. cū aīa ſit pars hoīs. dei natura venit ad ꝯſtitutio ꝓhibenti eſt dānoſum. Cū ve ⁊ bn̄ a tali re ꝓhibuit a qͣ nē hoīs. ſed pars eſt minus nobilis ꝙͣ totū. ergo deus eſt minō deberet ceſſari niſi ſoro tangit̉. qd̓ nec tāgēti obeſt nus nobilis ꝙͣ hō. ſed hoc eſt falſum ⁊ īpiū dicere. gͦ ⁊c. ¶ Itē lius obediētie intuitu. ⁊ ſi non prohibet̉. nec cuilibet ſi ſi aīa eſt ex diuina natura. aut gͦ hꝫ aliquā formā ſuꝑinductaꝫ iet iō a re bona. Itē qꝛ ꝓbiilli nature ex qua eſt aut nullā. Si nullā. gͦ nō vr̄ eſſe nec facta tangat̉. ideo ꝓhibet̉ vt per ſe n buit ad oſtēdēdū ſue iunec a deo diuerſa. Si aliquā. gͦ diuina natura eſt ipſiꝰ aīe maluc bonū obedientie ⁊ malū inno riſditionis dn̄iū. iō a tali teria. ſed qd̓ eſt materiale principiū alicuius eſt minꝰ cōpletū bediētie monſtret̉. Sicut pri re debuit ꝓbibere a qͣ bō ⁊ imꝑfectū. ergo deus eſt incōpletus ⁊ imꝑfectus ꝑ naturam mus homo a re bona ꝓhibit̉ nō deberet retrahere ma qd̓ eſt blaſphemia. ¶ Itē ſi aīa eſt ex dei ſb̓a. ⁊ aīa deprauat̉. piectia. cir nū niſi ꝓpter ſolius dei ī penā incurrit vt nō ex re mala gͦ ꝯtingit diuinā ſb̓am deprauari. ⁊ ſi ꝯtingit dei ſb̓am depraperiū. ⁊ hec qͥdē fuit res uari. ergo deus nō eſt ſumme bonꝰ. cū igit̉ rōalis ſpūs peccaQueſi ſed ex inobedientia pena eſſe bona ⁊ ꝓpterea illud mā re poſſit ſicut pꝫ. rōalis ſpūs nō eſt ex deo. ¶ Itē ſi aīa eſt ex monſtret̉. ſicut ex obedientia datūd̓r eſſe mādatū diſci deo. aut igit̉ ꝑ gn̄ationē aut ꝑ ſpirationē. Si primo mō tunc palma. pline. qꝛ ad hoc non obliaīa nihil aliud eſt ꝙͣ verbū. Si ſcd̓o tūc aīa nō eſt aliud ꝙͣ ſpi gat̉ ex ſe ſine aliquo rōis ritus. ſic igit̉ oīs hō eſſet deus. ¶ Itē ſi aīa hoīs eſſet ex deo naturalis dictamine. ſed ex ſola diuina p̄ceptione. Quāuis ⁊ aut de toto deo. aut de parte. ſi de ꝑte gͦ deus eſt cōpoſitus. ⁊g alia poſſit reddi rō ꝙ datū ſit illud mandatū diuinū vt ꝑ hoc bꝫ ꝑtē. ⁊ partem. qd̓ eſt oīno falſum. Si de toto. ſed deus ē im diſceret cui deberet eſſe ſubiectus. ⁊ quantū ēt differret inter mēſus ⁊ infinitus. gͦ cuiuſlibet hoīs aīa eſt immēſa ⁊ infinita diis. eū qͥ deo obedit ⁊ eum qui ꝯtēnit eius imperiū. Nulla igit̉ fie ⁊ ſi hoc qͥlibet hō eſt op̄s ꝙ nullus dubitat eſſe falſuꝫ. ¶ Rn̄. Lib bat ex hoc hoī iniuria. immo fiebat vtilitas dū p̄cipiebat̉ ad dd̓m ꝙ aliquoꝝ poſitio fuit ꝙ intellectus humanꝰ nō erat aliina eius eruditionē ⁊ meriti amplificationē ꝙ ſi ꝯͣriuꝫ euenit hoc ud ꝙͣ intellectus diuinus. ſed diuinus intellectus dicebat̉ ꝓfuit ex culpa ſua. ex qua ꝯuertit ſibi bonū ī malū. ſicut impijs ut ꝯſiderabat̉ in ſe. humanus ꝟo ꝓut ꝑficiebat corpus aliqd̓. ⁊ pctōribus bona ꝯuertunt̉ in mala. Propter iſtius tn̄ euent ſed cū deus nullius ſit pars ꝯſtitutiua ꝓpter ſuā ſummā ꝑfep̄uiſionē nō debuit deus dimittere dare tale mādatū. qꝛ ordo ctionē ⁊ abſolutionē. poſitio hec fuit ſtulta ⁊ erronea. ¶ Eſt ⁊ ⁊ decor qͥ attēdit̉ in oꝑibus dei ẜm regulā diuine ſapīe. nō dꝫ alia poſitio nō minus ſtulta erronea ⁊ impia manicheoꝝ vꝫ ꝙ intermitti ꝓpter incōmodū alicuius ſpālis creature. Preterſpūs rōnalis ſit dei ſb̓a ⁊ natura. dicūt em̄ ꝙ ī hoīe eſt duplex ea ex illo malo inde ſequēte poterat deus ⁊ ſciebat multo ma aīa. ſicut recitat Aug. in li. de duabꝰ aīabꝰ. quarū vna inclinat ius bonū elicere. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. excepto primo ad bona. ⁊ alia inclinat ad mala. ⁊ illa q̄ facit mala nunꝙͣ pōt qꝛ nō eſt ſil̓e. ꝓbibere em̄ malū bonū eſt. qꝛ nō pōt aliqͥs malū facere bona. ⁊ illa q̄ inclinat ad faciēdū bonū eſt de dei natu ꝑpetrare ſine culpa. ſed ꝓbibere bonū non eſt ita malū. qꝛ ab ra. ſed hec poſitio multipl̓r a veritate eſt aliena. Primū qꝛ po ſtinere pōt hō abſqꝫ culpa. abſtinere em̄ a bono cōmodi cadit nit deū eiuſdē nature eſſe cū creatura. ⁊ alicuius creature eſſe in gn̄e boni honeſti. Alia ſatis patēt ꝑ iā dicta. materiā. cū ponit creaturā fieri ex dei ſb̓a. ⁊ ad hāc poſitionē D intelligentiā buius partis incidit hic qō de ꝓdu ſequunt̉ innumerabilia incōueniētia. ⁊ hoc p̄cipuū eſt. qꝛ īpli ctione hoīs ꝙͣtū ad duo. Prīo q̄rit̉ de ꝓductione ip cat in ſe duo oppoſita. dū ponit aīam a deo eſſe factā ⁊ eā eſſe ſius ꝙͣtū eſt ex parte aīe. Scd̓o ꝙͣtū eſt ex parte corde diuina ſb̓a. Deuiat ēt a veritate in hoc ꝙ ponit in nobis du I P poris. Circa primū q̄runt̉ tria. Primo q̄rit̉ vtrū aīa as aīas. ſed huius īprobatio melius tāget̉ infra. Et iō tertia primi hoīs ꝓducta ſit de dei ſub̓a. Scd̓o q̄rit̉ vtrū ꝓducta fue poſitio eſt vera ⁊ catholica ꝙ aīa nō eſt ꝓducta de dei ſb̓a. de rit ex aliqua materia. Tertio q̄rit̉ vtrū ꝓducta fuerit an̄ corus em̄ ad creaturas ſe hꝫ in rōne efficiētis ⁊ formalis ⁊ finis pus vel poſt. ſiue in corpore an extra. ſed nullo mō pōt ſe hr̄e in rōne materialis quātūcūqꝫ creatuQ aīa humana ſit ex dei ſub̓a. on̄ditur ra ſit nobilis. qꝛ quod ſe hꝫ vt materiale reſpectu alicuius eſt z uEIUIO. j. primo autoritate Gen̄. ij. Inſpirauit in minus completum ipſo. ſ ideo rōnes hoc ꝓbātes concedēde faciē eius ſpi. vi. ſed inſpiratio eſt ꝑ egreſſuꝫ alicuius ab intri ſunt. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ inſpi. in fa. ⁊cͣ. dd̓m ꝙ inſpirare ſeco. gͦ ſicut.ſſ. qͥ eſt eiuſdē nature cū ſpirāte. ſic humanꝰ ſpūs qͥ idē eſt ibi ꝙ ſpm̄ facere. ⁊ factū corꝑi inſinuare vel infundere. fuit inſpiratus a deo eſt de natura diuina. Si tu dicas ꝙ īſuf ſil̓r ⁊ inſufflare eſt flatū hoīs facere. ⁊ factū corpori infundeflatio vel inſpiratio pōt eſſe rei diuerſe ꝑ naturā. Obr̄. qꝛ glo. re. Un̄ ſicut qn̄ deꝰ res ꝓduxit verbo nō fuit ibi vox materiadicit ſuꝑ illud Ioh̓. xx. Inſufflauit in eos ⁊ dixit eis acci. ⁊c. lis. ſic qn̄ inſufflauic nō fuit mediātibꝰ faucibꝰ ⁊ inſtr̄is corpoAug. dicit ibi ꝙ in hoc on̄dit ex ſe ꝓcedere ſpm̄ſctm̄. ſi gͦ deus ralibꝰ. ⁊ iō nō valet illud ſil̓e de Ioh̓. xx. ad lr̄aꝫ īſufflauit. ⁊ il la inſufflatio

Diſtinctio I XI II u la inſufflatio erat ꝓceſſionis ſpūſſctī ſignatio ⁊ oſtēſio. ¶ Ad aīa rōnalis cōpoſita eſt ex materia ⁊ forma. ¶ Itē aīa rōnalis illud qd̓ obr̄ de Eccl̓s. ⁊ ſpūs redeat ad deum ⁊c. dd̓m ꝙ ſicut nō ſolūmō vita p̄bet corꝑi. ſꝫ ēt ip̄a viuit. aut igit̉ eſt ſua vita. corporis reſolutio ſtat cū ꝑuentū eſt ad terrā. ſic mutabilitas aut nō. Si ſic. ergo nō differt in ea viuēs. ⁊ quo viuit. Et iteꝝ aīe tūc demū ſtat qn̄ ꝯiūgit̉ ei ẜm quē facta eſt. In ſolo enim ſi eſt ſua vita nō viuit ꝑ participationē. ſꝫ ꝑ eſſentiā q̄duo ſunt deo inuenit ꝑfectā qͥetē Et iō nō vult ſapiēs dicere ꝙ ſpūs re ꝯͣ Boe. ⁊ Aug. gͦ ponere eſt in aīa ẜm ſe ꝯſiderata aliqͥd qd̓ det deat ad deū ꝑ corruptionē ſicut corpus in terrā. ſed eſt ſl̓ituvitā. ⁊ aliqͥd qd̓ recipiat. ⁊ ſi hoc. gͦ ē cōpoſita ex materia ⁊ for aꝫ do ꝙͣtū ad qͥetationē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ genꝰ dei ſumꝰ. dd̓ꝫ ma. Et ad hoc pūt adduci rōnes q̄ adducte ſunt ſupra ad oſtē 13 ꝙ genꝰ dupl̓r accipi pōt. Uno mō ꝓprie. ⁊ ſic dn̄r aliqua ꝯueni dēdū angelū eſſe cōpoſitū ex materia ⁊ forma. ¶ Rn̄. ad p̄di re in gn̄e. q̄ ꝯueniūt in aliqua forma ⁊ natura cōi. Alio mō acctoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ circa hoc diuerſi diuerſa opina cipit̉ large. ⁊ ſic dn̄r aliqͣ ꝯuenire in gn̄e in qͥbus eſt aliqua cō ti ſunt. Quidā em̄ dixerūt nullā aīam nec rōnalē nec brutaleꝫ uenientia ſpālis ⁊ ſpūalis ẜm babitudinē analogie. ⁊ ſic dicit br̄e materiā. qꝛ ſpūs ſunt ſimplices. aīam tn̄ rōnaleꝫ dixerunt Aug. xij. de tri. ꝙ aīa cognoſcit in qͣdā luce ſui gnis. ⁊ vocat il br̄e cōpoſitionē ex quo eſt. ⁊ ꝙ eſt. qꝛ ipſa eſt hoc aliqͥd. ⁊ nata lā lucē: luceꝫ increatā quā dicit eſſe ſui gn̄is ꝓpter hoc qd̓ eſt eſt ꝑ ſe ⁊ in ſe ſubſiſtere. Sed cū planū ſit aīaꝫ rōalē pati poſſe ſpūal̓ ſicut aīa. ⁊ ſic ītelligit̉ verbuꝫ apl̓i. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ⁊ agere ⁊ mutari ab vna ꝓprietate in aliā. ⁊ in ſeip̄a ſubſiſtere corꝑalia ſūt ex aliqͦ vno. rn̄dēdū eſt ꝙ hoc nō ꝯcludit ꝙ ſpūs nō vr̄ ꝙ illud ſufficiat dicere ꝙ in ea ſit tm̄ cōpoſitio ex quo ē rōnales fiāt ex deo. illud em̄ vnū ex quo fiūt corporalia ē ens ⁊ qd̓ eſt. niſi addat̉ ī ea eſſe cōpoſitio materie ⁊ forme. Iō fue in potētia reſpectu illoꝝ. deus aūt reſpectu nullius pōt eſſe in rūt alij qͥ dixerūt nō ſolū aīam rōnalē. ſed brutalē ēt ex matej.potētia. ⁊ iō ex hoc nō ſequit̉ ꝙ ſpūales ſb̓e ꝓducant̉ de diuiria ⁊ forma cōpoſitā eſſe. cū vtraqꝫ ſit motor corꝑis ſufficiens. na natura. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſolus deus eſt īmortalis ꝑ na ſed qꝛ aīa brutalis ꝓpriā operationē nō hꝫ nec eſt nata per ſe turā. dd̓m ꝙͣtum ſufficit ad pn̄s. qꝛ infra babebit̉ de īmortali ſubſiſtere. nō vr̄ ꝙ beat materiā intra ſe. Et iō eſt tertius motate. ꝙ īmortalitas ꝑ naturā dicta de deo intelligit̉ ꝑ priuatio dus dicēdi tenēs mediū inter vtrūqꝫ.ſ. ꝙ aīa rōnalis cū ſit h̓ nē oīs gr̄e. ſiue gr̄a dicat aliqͥd ſuꝑadditum nature. ſiue dicat aliqͥd. ⁊ ꝑ ſe nata ſubſiſtere ⁊ agere ⁊ pati. mouere ⁊ moueri ꝙ gratuitā influētiā ꝑ quā ꝯſeruat̉ natura. qꝛ deus ſeipſo ꝑmabꝫ intra ſe fundamētū ſue exn̄tie. ⁊ pͥncipiū materiale a quo bꝫ cnēt. aīa aūt ⁊ ſi de ſui natura ſit ad ꝑmanēduꝫ idonea. tn̄ nūqͣ exiſtere. ⁊ formale a quo bꝫ eſſe. De brutali aūt nō opꝫ illud di ꝑmaneret niſi ꝯſeruaret̉ ꝑ gratuita dei influētiā. ¶ Ad illud cere cū ipſa fundet̉ in corpore. cū igit̉ principiū a quo eſt fixa qd̓ obr̄ ꝙ deus eſt lux ſpūalis. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e de luce ſpūali exn̄tia creature in ſe ſit pͥncipiū materiale. ꝯcedēdū eſt aīam ⁊ corporali oīno. Lux em̄ ſpūalis q̄ deus ē cū ſit ſimpliciſſima humanā materiā br̄e. illa tn̄ materia ſubleuata eſt ſupra eſſe nō pōt eſſe ꝑfectio rerū diuerſarū naturarū. Cū aūt ſit oīpoextēſionis ⁊ ſupra eſſe priuationis ⁊ corruptiōis. ⁊ ideo dicitētiſſima potꝓducere ⁊ facere lucē creatā aliquo mō ſibi ꝯfor tur materia ſpūalis. Et ꝓpterea illi qͥ locuti ſunt de materia mē. q̄ tn̄ ſibi nō ſufficit ēt poſtꝙͣ ꝓducta eſt. niſi aſſit ei ſumme li pͥncipio ꝙͣtū ad eſſe exteſionis. ⁊ ꝓut hꝫ eſſe ſub priuatione lucis influētia. Et ſic intelligēdū eſt in ipſa aīa humana ꝙ ip dixerūt aīam rōnalē nō hr̄e materiā. nō intēdētes de materia ſa bꝫ lucē ꝓpriā.ſ. creatā ꝑ quā cōplet̉. q̄ a luce eterna ⁊ ꝓduī ſua gn̄alitate. ſed ꝓut ad eā ſtat reſolutio ph̓ica. ſicut dictū ē cit̉ ⁊ ꝯſeruat̉. lux aūt corꝑalis in diuerſis corꝑibꝰ pōt reꝑiri vt de ſimplicitate angeli. Un̄ ꝯcedēde ſunt rōnes hoc on̄dētes. 11 ꝑfectio. cū nō ſit forma oīno ſimplex. ſꝫ ſit nata ꝯiūgi materie Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ oīs forma eſt ſimplex. dd̓m ꝙ autor ille dif Utrū aīa Ade ꝓducta fuerit ex mateiſ finiēs formā loquit̉ de forma illa q̄ eſt forma tm̄. nō de ea q̄ eſt ) ueIIO. Ij. ria. Et ꝙ nō vr̄ primo ꝑ actorē ſex p̓nforma ⁊ hoc aliqͥd. vn̄ vel diffinit ibi formā accn̄talē. vel diffi 19 tipioꝝ.ſ. gilbertū porretanū qͥdicit ꝙ forma eſt cōpoſitioni cō nit forma vl̓eꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ intellectus eſt īpaſſibilis tingēs in ſimplici eſſentia ꝯſiſtēs. Si igit̉ aīa rōnalis ꝟe for⁊ imꝑmixtus. dd̓m ꝙ ph̓s remouet ab intellectu materiā. ẜꝫ ꝙ ma eſt. gͦ ſimplex eſt. gͦ nō cōponit̉ ex materia ⁊ forma. ¶ Iteꝫ ꝯſiderat̉ ſub priuatione ⁊ ſub potētia ad trāſmutationē ẜm ee ph̓s in pͥncipio tertij de aīalibꝰ dicit ꝙ ītellectꝰ eſt īꝑmixtus ⁊ nō remouet materiā vl̓r īmo ponit cū dicit ꝙ in intellectu ē na 3 īpaſſibilis. ſed oē qd̓ hꝫ materiā potētiā hꝫ paſſiuā. gͦ ſb̓a intel tura qua eſt facere ⁊ qua eſt fieri. ¶ Ad illud qd̓ dicit magr̄ in lectiua nō hꝫ materiā. ¶ Itē mgr̄ in lr̄a. ſb̓am aīe in qͣ viueret lr̄a. dd̓m ꝙ mgr̄ nō vult dicere ꝙ aīa nō bēat materiā. ſꝫ ꝙ nō creauit deus nō de materia aliqͣ corꝑali vel ſpūali. ſed de nihi bēat materiā p̄iacentē. huius aūt rō habebit̉ infra.ſ. qͣre aīa 2i lo. ¶ Itē hocip̄m vr̄ rōne. ſb̓a intellectiua nihil cognoſcit niſi nō eſt ꝓducta nec ꝓducit̉ ex p̄iacenti materia. ¶ Ad illud qd̓ abſtrabat̉ a materia. ſed in actu cognoſcēdi fit aſſimilatio co obr̄ ꝙ ſb̓a intellectiua nihil cognoſcit niſi qd̓ abſtrahit̉ a mate gnoſcētis ad cognoſcibile ⁊ ecōuerſo. gͦ ſi ad hoc ꝙ intelligat̉ ria. dd̓ꝫ ꝙ hoc nō facit ꝓpter hoc ꝙ ipſa ſit oīno īmaterialis. ſꝫ neceſſe eſt abſtrabi a materia. ⁊ ad hoc ꝙ aliqͣ ſb̓a ītelligat ne ꝑꝑ hͦ ꝙ res nō pōt ei vniri ẜm veritatē. Iō oꝑꝫ ꝙ vniat̉ ẜm ſil̓i ceſſe ē ꝙ ſit ꝑ naturā a materia ſeꝑata. ſꝫ ſi aīa Ade fuit bmōi. tudine. quā aīa abſtrahit a re. Alia eſt et rō. qꝛ intellectus per gͦ ⁊c. ¶ Itē ꝙͣto forma nobilior tato ſimplicior. ſꝫ aīa īter oēs ſil̓itudinē ꝑ quā intelligit. dꝫ fieri ī actu intelligēdi. illud aūt formas eſt nobiliſſima. gͦ ſimpliciſſima. ſed alie forme nō cōpo qd̓ facit rē eſſe in actu ſpēs eſt ⁊ forma. iō aīa nō cognoſcit reꝫ nunt̉ ex materia ⁊ forma. gͦ multo fortius nec rōnalis aīa. Itē niſi ſpēm eius ⁊ formā ſibi imprimat. ⁊ hoc non poteſt eſſe niſi oē qd̓ hꝫ materiā ⁊ formā vt ꝑtes ꝯſtitutiuas eſt hoc aliqͥd. et illa abſtrahat̉ a materia. nec ex hoc ſequit̉ ꝙ aīa careat mateeſt cōpletū. nihil aūt qd̓ eſt hoc aliqͥd ⁊ cōpletū in ſe venit ad ria. res em̄ abſtracta a materia ꝓpria bn̄ pōt fieri in re alia ē ꝯſtōnē tertij. ſed aīa rōnalis venit ad ꝯſtōnē tertij. ita ꝙ ex ip ſuā hꝫ ꝓpriā materiā ⁊ formā ſicut ſil̓itudo coloris in ſpeculo 2 ſa aīa ⁊ corpore fit vnū ꝑ eēntiā. gͦ aīa nō eſt hoc aliqͥd. gͦ vel ē ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝙͣto forma nobilior tanto ſimplicior eſt. materia vel forma pura. nō materia. gͦ forma. ¶ Sꝫ ꝯͣ ī tertio dd̓m ꝙ illud hꝫ locū in bis q̄ ſunt pure forme. aīa aūt nō tm̄ eſt de aīa dicit ph̓s ꝙ ſicut in oī natura eſt materia ⁊ efficiens. ſic forma. īmo ēt eſt hoc aliqͥd. ⁊ iō ſi cōparet̉ forma aīe ad alias in aīa eſt intellectus quo eſt oīa fieri. ⁊ intellectus quo eſt oīa formas abſqꝫ dubio ſimplicior erit ꝙ alie forme. Ipſa aūt aīa facere. ſi igit̉ potētia paſſiua eſt a materia. ⁊ hec eſt in aīa. pacū ſit rōnalis. cū ſit ꝑ ſe exn̄s. aliqua cōpoſitioneꝫ hꝫ quā alie tet ⁊c. ¶ Itē in. ix. prime ph̓ie dicit ph̓s ꝙ ſicut materia ē ſub forme nō ſunt nate ꝑ ſe habere. dū nō ſunt nate ꝑ ſe exiſtere ni 2 iectum formarum ſubſtantialium. ſic compoſitum eſt ſubiectū bilominus tn̄ ipſa anīa ſimplicior alijs formis dici pōt. ¶ Eſt accidētis. ſed anima rōnalis eſt ſubiectū ſcīaꝝ ⁊ virtutū. etiā em̄ multiplex genus ſimplicitatis ẜm qd̓ ⁊ multiplex eſt genꝰ ẜm ſe ꝯſiderata. ergo cōpoſita eſt ex materia ⁊ forma. ¶ Iteꝫ cōpoſitionis ⁊ partiū. Sunt em̄ ꝑtes ſubſtātiales. ⁊ ſunt par ph̓s in. viij. methaphiſice. operās ⁊ gn̄ans nō facit aliud niſi tes quātitatiue. ⁊ cōpoſitio ex partibꝰ ſubſtātialibus. ⁊ cōpoꝓpter materiā. ergo ſi deꝰ facit aīam q̄ eſt aliud ꝙͣ ipſe neceſſe ſitio ex partibus quātitatiuis. Et ſic ſimplexd̓r dupl̓r. Aut qd̓ eſt ꝙ materia vel ſit in deo vel ſit in aīa. ſꝫ nō eſt in deo. ergo ē caret partibꝰ ꝯſtitutiuis. aut qd̓ caret partibus quātitatiuis. in aīa. ¶ Itē hocip̄m vr̄ rōne. oē creatū cui debet̉ ꝓpria oꝑaQuāuis igit̉ aīa nō ſit alijs formis ſimplicior ꝙͣtū ad partes tio bꝫ duo diuerſa.ſ. ꝙ agit. ⁊ quo agit. ſed aīe ẜm ſe ꝯſiderate ꝯſtitutiuas. qꝛ tales partes br̄e ſpectat ad cōplemētum ⁊ ꝑfe debet̉ ꝓpria oꝑatio. ergo vr̄ ꝙ nō ſolū ſit forma. qꝛ ſi pure for ctionē. hoc em̄ facit rē eſſe ꝑ ſe. ſimplicior tn̄ eſt ꝙͣtū ad priuama eſſet tūc ageret ſeipſa. ergo bꝫ aliqͥd de materia. ¶ Itē oē tionē partiū quātitatiuarū. ipſa em̄ nec bꝫ extenſionē ꝑ ſe nec illud qd̓ ẜm ſui mutationē eſt ſuſceptibile ꝯͣrioꝝ eſt hoc aliqͥd bꝫ extēſionē ꝑ accidēs. nec ꝙͣtū ad ſubſtātiā nec ꝙͣtū ad actū ⁊ ſb̓a ꝑ ſe exn̄s in gn̄e. ⁊ oē tale cōpoſitū eſt ex materia ⁊ forma ꝓpriū. Alie tn̄ ꝑ accidēs pn̄t br̄e extēſionē ⁊ partibilitatē. vel ſed aīa ẜm ſui mutationē eſt ſuſceptiua gaudij ⁊ triſticie. ergo ẜm id qd̓ ſunt. vel ẜm id qd̓ operant̉. ⁊ iō ꝙͣtū ad hoc aīa ⁊ makk ij

libri Secundi a4 xime rōnalis eſt forma nobilior. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ cōpoſiformationē hoīs. deū ſibi vite ſpiraculū inſpiraſſe. Huic igit̓ tū ex materia ⁊ forma. eſt ens cōpletū. ⁊ ita nō ꝯuenit ad ꝯſti parti tāꝙͣ ꝓbabiliori ⁊ ſecuriori adherēdo ꝯcedere poſſumuo tutionē tertij. dd̓m ꝙ hoc nō eſt verū gn̄al̓r. ſꝫ tūc qn̄ materia rōnes hāc partē aſtruētes. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ primo obr̄ in qͣ aterminat oēm appetitū forme. ⁊ forma oēm appetitū materie. riū de tex. dd̓m ꝙ alterū eoꝝ eſt dictū ꝑ recapitulationē vel ij tūc nō ē appetitus ad aliqͥd extra. ⁊ ita nec poſſibilitas ad cō mū eſt dictū ꝑ anticipationē. melius tn̄ eſt dicere ꝙ ſcriptura poſitionē q̄ p̄exigit in cōponētibꝰ appetitū ⁊ inclinationē. licꝫ illud recapitulet vt addat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ corpus ſil̓ p a aūt aīa rōnalis cōpoſitionē bēat ex materia ⁊ forma. appetiductū eſt cū brutis. gͦ ⁊c. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e ꝓductio em̄ corꝑis tū tn̄ hꝫ ad ꝑficiēdū corporalē materiā. ſicut corpus orgari cū ſic ꝯcordat ꝓductioni brutoꝝ aīaliū. vt ꝓductio rōnalis ſpūs ex materia ⁊ forma compoſitum eſt. ⁊ tn̄ bꝫ appetituꝫ ad ſuſci nō diſcordet. immo potius illoꝝ imꝑfectionē ſua dignitate cō piendū aīam. ſummat. ꝓductio ꝟo ſpūs ſic cōcordat ꝓductioni angeloꝝ. vt i Utrū aīa ade ꝓducta fuerit an̄ corpꝰ minime ꝯcordet ꝓductioni corpoꝝ humanoꝝ qͥ qͥdē ſpectat ad C Queſtio. iij. vel poſtea. Et ꝙ an̄ vr̄ ꝑ tex. Sen̄. j. terre ornatum. cuius ornatus productio ſpectat ad diem ſe 21 Fa. ho. ad ima. ⁊c. hoc dictū eſt. vj. die. ſed poſt. vij. ſubditur. xtuꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de cōparatiōe euiterni ad tꝑale Formauit deus hoīem de limo terre. igit̉ prima formatio ad dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſb̓a euiterna ex ꝑte poſt ſe plus extēdat ꝙͣ tꝑalis aīam refert̉. ſcd̓a ad corpus. ergo prius fuit facta aīa ꝙͣ corpꝰ vtpote qꝛ caret fine n̄ tn̄ opꝫ ꝙ a ꝑte an̄. maxīe ſi ſit talis ꝙ ſui ¶ Itē hoc vr̄ rōne. Sicut hō ex parte corporis cōicat cū aīaꝓductiōe appetitū rei tꝑalis bēat terminare. ⁊ ſic fuit in aīa libus brutis. ita ex parte anīe cōicat cum angelis. ergo ſicut Ade. Et p̄terea ⁊ ſi illd̓ poſſit eē veꝝ d̓ euiterno qd̓ pure hꝫ rōcorpus hoīs ꝓductuꝫ eſt eodē die cuꝫ aīalibꝰ brutis. ſic ſpūs neꝫ euiterni. nō tn̄ hꝫ ꝟitatē de eo qd̓ ſic hꝫ rōnē euiterni ꝙ ēt eius rōnalis debuit ꝓduci eodē die cū angelis. gͦ ⁊c. Iteꝫ aīa tꝑalis. aīa em̄ rōnalis inqͣtū aīat corpꝰ tranſmutabile. hꝫ tꝑe Ade ſe bꝫ ad corpꝰ ſicut euiternū ad tꝑale. ⁊ ſicut euū ad tp̄s mēſurari. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ aīa nō depēdet a corꝑe ꝙͣtū ad ſꝫ euū ē priꝰ tꝑe. ⁊ euiternū priꝰ tꝑali. ergo prius vr̄ debuiſſe ꝓ eſſe. dd̓m ꝙ ⁊ ſi nō depēdet a corꝑe tanꝙͣ indigēs qͥ ad ſui cōduci aīa ade ꝙͣ corpus cui debebat vniri. Itē ſubſtātia ſpūal ſeruationē depēdet tn̄ per appetitꝰ ſui inclinatione quā hꝫ ad a corpore nō depēdēs ꝙͣtū ad eē. nō depēdet ꝙͣtū ad ꝓductio ip̄m ſicut forma ad materiā ꝓpriā. ⁊ iō ſicut forma ꝓducit̉ in nē. ſed ſpūs rōnalis Ade ab eius corpore nō depēdebat ꝙͣtuꝫ mr̄a. ſic aīa Ade ꝓduci debuit ī corꝑe ꝓprio. ¶ Ad illd̓ qd̓ obij ad eē. gͦ nec ꝙͣtū ad ꝓductionē. corpꝰ aūt a ſpū depēdebat. qꝛ y citur de corꝑibꝰ miſcibilibꝰ. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ elemēta que ſine illo ꝑmanere nō poterat. gͦ ſi abſolutū eſt an̄ depēdēs. pri miſcent̉ nō depēdēt adinuicē. ⁊ vnū p̄t hr̄e eē ꝯpletū ſine alte us debuit ꝓduci aīa ꝙͣ corpus. Itē maior ē diſtātia īter ſpūaro. nō ſic aūt de aīa ⁊ eiꝰ corꝑe. quoꝝ vtrūqꝫ ab altero depenle ⁊ corporale ꝙͣ ſit inter corpora miſcibilia. ſed corpora miſcidet. ¶ Ad illd̓ quod obr̄ ꝙ aīa origini pͥme magis approxīat. bilia prius ꝓducta ſunt ſeparatim ꝙͣ ſint ad inuicē ad ꝯſtōneꝫ dd̓m ꝙ cū deꝰ ſit alpha ⁊ o. pͥncipiū ⁊ finis. ⁊ rōalis creatura tertij mixta. ergo aīa prius debuit ꝓduci ꝙͣ corꝑi vniri. gͦ non in vtraqꝫ hītudine ſit ei ꝓpinqͣ. ꝓpͥe tn̄ loquēdo āgelica natueſt creata in corpore. ſꝫ extra corpus. ¶ Iteꝫ tāto aliqͥd prius ra plus ei appropinqͣt in rōe p̓ncipij. ⁊ būana plꝰ in rōne finis dꝫ ꝓduci quāto magis appropinquat primarie reruꝫ origini. iō inter oēs creaturas pͥor oīꝫ creata ē ſapīa ſiue creatura an16 ſed aīa plus appropinquat ad deū qͥ eſt principiū oīm ꝙͣ corp gelica ⁊ dignitate et origine. ⁊ poſt oīa ꝓducta ē aīa humana humanū cū ſit ei ſil̓ior ⁊ ſimplicitate ⁊ ſpūalitate. gͦ ⁊c̄. ¶ Con tanꝙͣ finis oīm ⁊ cōſummatio. ⁊ iō ꝙͣuis multū approxīet deo tra. Gen̄. ij. for. deꝰ ho. de li. ter. ⁊ inſpi. in fa. eius ſpi. vi. Qd̓ inqͣtū tenet rōneꝫ originis. n̄ minꝰ tn̄ approxīat deo quātum exponit̉.i. ſpm̄ fecit. ſed ſpiraculū vite ſpirare. nihil aliud ē ꝙͣ bꝫ rōneꝫ finis. ⁊ ideo cōpetētius fuit eam produci poſterius aīam hoīs creare. gͦ ſi prius creauit corpus ꝙͣ ſpiraculū inſpi ꝙͣ prius. ¶ Hec dicta ſunt de aīa Ade. naꝫ de alijs animabus raret. prius igit̉ ꝓduxit corpꝰ ꝙͣ aīam. ¶ Itē aīa natural̓r eſt infra loco ſuo queretur. 11 forma corporis. ſꝫ naturalis forma aūt ſil̓ ꝓducit̉ cū materia Onſeq̄nter q̄rit̉ d̓ ꝓductōe pͥmi hoīs ex ꝑte corꝑis umne aut ſequit̉ materiā. igit̉ aut aīa nō eſt forma naturalis. aut ſi A ¶ Et circa hͦ q̄runt̉ tria. ¶ Prīo q̄rit̉ vtrū corpꝰ primi eſt forma naturalis ꝓducta eſt poſt corpus. vel ſil̓ cū corpore. Shoīs ꝓduci debuit pure de natura celeſti. Scd̓o q̄ri tur vtrū ꝓductum fuerit pure de natura elemētari. nō igit̉ an̄. ¶ Itē quāto forma nobilior eſt tāto vltimior. ſꝫ aīa 11 rōnalis nobiliſſima eſt inter oēs formas naturales. gͦ vltima. Tertio q̄rit̉ vtꝝ ꝯditū fuerit ī cōplexiōe equali aut inequali. 11 ergo ꝓduci debuit poſt vegetabilē ⁊ ſenſibilē. ¶ Itē ordina¶ Qd̓ corpꝰ Ade ꝓduci debuerit pure de ꝰ 6 uia a ueUIO. j. natura celeſti oſtendit̉ ſic. Nobiliſſime ta ꝓductio ꝓcedit ab imꝑfecto ad ꝑfectū. ſi ergo ꝑfectio oīm atuit operū facta eſt in hoīe. ⁊ maxime ꝙͣtū ad aīam. vr̄ ꝙ hō ꝙͣtum forme dꝫ dari nobiliſſima materia. ſꝫ nobiliſſima īter formas ad aīam ꝓduci debuit vltīo poſt oīa. ¶ Itē ſi aīa ꝓducta eēt eſt aīa rōnalis innocēs ⁊ abſqꝫ pctō qͣlis fuit aīa Ade. ſꝫ nobi ii an̄ corpꝰ. cū br̄et vſum li. ar. nihil eſſet īpediēs nec retardās. liſſima īter naturas corꝑales ē natura celeſtis. gͦ ⁊c. ¶ Item gͦ vr̄ ꝙ an̄ vnionē ad corpꝰ meruiſſet vel demeruiſſet. ergo cor motoris ad mobile dꝫ eē ꝓportio. ſꝫ aīa rōnalis ē motor incor pus nō eſſet particeps oīs meriti ipſius aīe. nec aīa deberet ruptibilis. gͦ debuit ei dari īpaſſibile corpꝰ. ¶ Itē finis īporemunerari in corpore. ꝙ ſi hoc falſum eſt. planū eſt aīam ade nit neceſſitatē bis q̄ ſunt ad finē. ſꝫ totus Adā factꝰ eſt ad ꝑce an̄ corpus ſuū nō fuiſſe ꝓductā. ¶ Itē ſi aīa Ade an̄ corpꝰ eēt ptionē btītudinis locꝰ aūt btītudinis ſpūalis eſt ip̄e deꝰ. corꝓducta. aut appetiuiſſet vniri corꝑi aūt nō. Si nō. ergo vnio poralis ē celū. gͦ ſicut ſpūs Ade nō quieſcit niſi ī deo. ſic d̓buit eius ad corpus nō eſſet naturalis. nec vnio eius ad corpus fie ei dari corpꝰ qd̓ non qͥeſcit niſi ī celo. Hoc aūt eſt corpꝰ de naret ꝑ naturā. Si ſic appetebat igit̉ corpus qd̓ nō bēbat. ſi ertura celeſti. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ſpūs rōnalis ꝓut abſqꝫ culpa ꝯditus go corpus ei differebat̉. ipſa in appetēdo affligebat̉. ergo pefuit maxīe erat potes ⁊ idoneꝰ ad agendū. ⁊ ꝑfectꝰ erat cogni na erat ei an̄ culpā. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝙͣuis circa iſtā qōnē videa tiōis lumine. ⁊ iō idoneꝰ ad cognoſcēduꝫ liber erat voluntate 3 tur dubitaſſe egregius doctor Aug. qꝛ vtraqꝫ pars vr̄ poſſe ſu ⁊ rectitudine. ⁊ iō facilis ad tendēdū in ſui optimū. gͦ debuit ſtineri ꝓbabil̓r. ⁊ ordo ꝯgruus ſeruari vtrobiqꝫ. tenēdū tn̄ eſt ei dari corpꝰ cui maxīe cōpetit agere ⁊ ad cognitione diſpone iij tāꝙͣ verū ⁊ magis ꝯgruū ꝙ anīa Ade ꝓducta fuit in corpore. re. ⁊ qd̓ minime hꝫ retardationē. hͦ aūt eſt lux ⁊ natura celeſtis nec deus eā ꝓduxerit an̄ corporis formationē. Lꝫ em̄ videat̉ ergo corpꝰ Ade pure ꝓduci debuit d̓ celeſti corꝑe ¶ Sꝫ ꝯtra ſatis rōnabil̓r poſſe dici ꝙ deus an̄ corpus aīam eius ꝓduxe aīa rōalis qͦdammō eſt oīa. ſi igit̉ corpꝰ dꝫ ꝓportiōari aīe. cor rit. vt oſtēderet eā a corpore nō depēdere ſed ꝑ ſe poſſe ſubſipꝰ eiꝰ dꝫ hr̄e cū oībꝰ ꝯueniētiā. ſꝫ hͦ nō br̄et ſi eēt pure de natu ſtere. vt ēt cū hͦ pariter on̄deret ꝯformitatē eius ⁊ nature ange ra celeſti. ⁊ n̄ cōicaret elemētis. gͦ ⁊c. Itē aīa rōalis ꝙͣuis ſit lice. tā in rōnis capacitate ꝑ quā eſt aīa imago ꝙͣ in btītudine ſimplex in eēntia. tn̄ eſt ml̓tiplex in effectu. gͦ ſi corpꝰ ei dꝫ corad quā aīa ⁊ angelus hn̄t ordinari. Lōge tn̄ rōnabilius vr̄ po rn̄dere. neceſſe ē ꝙ corpꝰ eiꝰ bēat varietatē in ꝑtiū ꝯpoſitiōe ⁊ nere ꝙ aīa ꝓducta ſit ſtatim in corpore. tū qꝛ aīa vnit̉ corpori organizatiōe. ſꝫ hͦ nō hr̄et ſi eēt corpꝰ pure celeſte. gͦ ⁊c. ¶ Itē vt ꝑfectio naturalis cui natural̓r appetit copulari. adeo vt ſivegetabilis ⁊ ſenſibilis diſponūt ad rōnalē. ⁊ magis ad ip̄aꝫ ne illo pena ſit ei eſſe ⁊ ab illo ſeq̄ſtrari. tū qꝛ ēt vnit̉ ſicut moappropinquāt ꝙͣ natura alicuiꝰ corꝑis. nec alicui corꝑi vnitur tor mobili ita ꝙ ſine ipſo nō pōt mereri nec demereri. ⁊ iō non rōnalis potētia abſqꝫ vegetabili ⁊ ſenſibili. nullū igr̄ corpꝰ eſt debuit an̄ corpus ꝓduci. ne an̄ culpā puniret̉. ⁊ ne abſqꝫ corꝑe babile ad actū vite rōnalis. niſi prius fuerit habile ad actum mereret̉ vel demereret̉. Huic aūt poſitioni nō tm̄ ꝯcordat ro. vite vegetabilis. tale aūt corpꝰ eſt cibabile. ⁊ hmōi nō pōt eſſe īmo ēt ſcripture ſuffragat̉ autoritas q̄ dicit poſt ꝓductionē et pure corpus celeſte. gͦ ⁊c. ¶ Itē corpori ſimplici debet̉ vnus motus

Diſtinctio I I motus tm̄. ſlue illud corpꝰ ſit celeſte. ſiue elemētare. corꝑi aūt eſt vt natū eſſet ab aīa viuificari videt̉ ꝙ ad eius conſtōnem qd̓ mouet̉ ab aīa debet̉ motus in omnē differentiā. cū aīa ſit cōcurrerit naͣ lucis. ⁊ hͨ eſt naͣ celeſtis. gͦ ⁊c. ¶ Itē ph̓s in. xvj. motor ſufficiēs. gͦ corpꝰ Ade nō potuit eē oīo de natura corpo li. de aīalibꝰ dicit ꝙ ī nobis ē calor igneꝰ ⁊ calor aīalis. ⁊ calor ris ſimplicis. gͦ nec pure de naͣ celeſti. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ corpꝰ Ade celeſtis. qui qͥdē eſt calor vitalis. ſꝫ nō eſt accn̄s ſine ſb̓a. gͦ de non fuit pure formatū de natura celeſti ſicut innuit tex. Gen̄. conſtōne corꝑis nr̄i ē celeſtis naͣ. ¶ Itē īpoſſibile eſt ꝯͣria vequi dicit eū formatū de limo terre. nec debuit pure de natura nire ad ꝯformitatē ⁊ vnitatē niſi ꝑ vnū qd̓ ſit eleuatū a ꝯͣrieceleſti formari īmo de naͣ elemētari. hͦ exigēte ordinis ꝯgruētate. qꝛ ſi illud hr̄et ꝯͣrietatē potiꝰ diſcordiā faceret ꝙͣ ꝯciliatia quā in oībꝰ ſuis oꝑbꝰ ſꝑ ẜuat ſapīa diuina. Reqͥrebat em̄ ret. ſi igr̄ naͣ corꝑalis a ꝯͣrietate eleuata nō eſt niſi nā celeſtis hoc ordo hoīs ſiue ī ſe. ſiue ad creaturā inferiorē ſiue ad crea ēt in corꝑe viuificabili. neceſſe eſt ꝯͣria elemēta ꝯciliari. maxi turā parē. ſiue ad deū finē. Ordo ipſius hoīs in ſeipſo hͦ reqͥre me igr̄ vr̄ ꝙ de conſtōne pͥmi hoīs fuerit naͣ celeſtis. ¶ Itē oē bat. qꝛ em̄ bō ꝯditꝰ fuit vt natꝰ ml̓ta cognoſceret. non ſolū cocorpꝰ mediāte aīa rōnali qͦdāmō bꝫ btīficari. ſꝫ nō ꝑtingūt ad gnitōe ītellectiua ſꝫ ēt ſenſitiua. iō debuit ei dari corpꝰ ml̓tifor btītudinē mediāte aīa niſi q̄ ei vniunt̉. nulla tn̄ corꝑa ei ꝯiunmevt diuerſa organa diuerſitati ſenſuū deſeruirēt ad diuerſa gunt̉ niſi q̄ ſunt de conſtōne ſui corꝑis. vr̄ igit̉ ꝙ corpus pͥmi obiecta cognoſcēda. Qꝛ ꝟo ꝯditꝰ fuit ī ꝟtilitate li. ar. vt potēs hoīs nō tm̄ ꝯſtitutū ſit de naͣ elemētari. verumētiā de naͣ cele viuere ī iuſticia ⁊ mori ꝑ culpā. dari debuit ei corpꝰ qd̓ nō eēt ſti. ¶ Itē in qͦlibet organo cuiuſlibet ſenſus dn̄atur aliqd̓ cor tm̄ babile ad viuēdū. ſꝫ ēt ꝙ poſſet fieri babile ad corrūpēdū pus ſimpliciū ſicut on̄dit Aug. ad lr̄aꝫ ſuꝑ Gen̄. cū igit̉ qͥnqꝫ ſiue moriēdū. ⁊ ita ordo hoīs ipſiꝰ ī ſe reqͥrebat vt corpus daſenſus ſint ī hoīe. vr̄ ꝙ qͥnqꝫ corꝑa ſint de eiꝰ conſtōne. gͦ nō ſo retur bōi ml̓tiforme. ⁊ ad corruptionē poſſibile. ⁊ iō nō celeſte lum naͣ elemētaris. ſꝫ ēt celeſtis. ¶ Itē ordo ē in aſcēdendo ⁊ ſꝫ elemētare. Ordo ēt hoīs ad creaturā īferiorē reqͥrebat. Qꝛ in deſcēdendo. ita ꝙ ab infimo ꝑuenit̉ ad ſup̄mum ꝑ media ⁊ em̄ corꝑales nature īferiores facte ſunt vt deſeruiret creature ecōuerſo ſed ſb̓a ſpūalis maxima diſtātia diſtat a natura corrōnali. ſicut ſupra on̄ſuꝫ fuit. facte ſunt ēt vt mediāte illa qͦdāporea ⁊ opaca ⁊ minus a natura ꝑſpicua. ⁊ adhuc minus a na mō ꝑducant̉ in finē. hīc ē ꝙ debuit fieri rōnalis creatura tal̓r tura luminoſa q̄ eſt natura celeſtis. ergo vr̄ ꝙ nec corpus aīe ꝯpoſita ꝙ obſequiū īferioꝝ creaturaꝝ eēt ei vtile. ⁊ ꝙ mediānec aīa corpori vniri debeat niſi natura lucis interueniēte. vr̄ te illa creatura nature īferiores qͦdāmō ꝑducerent̉ ad btītuergo ꝙ corpus primi hoīs nō tm̄ de elemētari. ſed ēt de celeſti dinē. ⁊ iō vt nature īferiores poſſent homī deſeruire. et ī hoīe natura ꝯſtitutū fuerit. ¶ Cōtra. Ex nullis corporibꝰ ꝯſtituit̉ quodāmō glorificari. debuit hō non tā ex natura ſuꝑiorū cor corpus vnicū ſiue mixtū niſi q̄ pn̄t adinuicē agere ⁊ pati hͦ aūt porū ꝙͣ ex natura elemētoꝝ ꝯſtitui. Ordo ēt ad creaturā paſola ſunt habētia ꝯͣrietatē. cū igit̉ natura qͥnti corporis talis rem.i. ad angeluꝫ hͦ reqͥrebat. Sicut em̄ facta eſt vna rōnalis ſit ꝙ nō habeat ꝯͣrietatē. nō videt̉ ꝙ veniat ad conſtitutionē creatura ꝓpe deū. ⁊ in loco ſupremo. vt in empyreo ſic debuit corporis mixti. ergo non ad conſtōneꝫ corꝑis primi hominis. fieri alia rōnalis creatura ī loco īfimo.ſ. terra. ⁊ iō corpꝰ eius ¶ Itē nihil venit ad cōſtitutionē mixti niſi corpꝰ qd̓ eſt miſci cōſtitui dꝫ ex natura tali bītatiōi ꝯueniēti. ⁊ iō magis ex nabile. miſcibile aūt nō eſt niſi corpꝰ rarefactibile ⁊ cōdēſabile. tura elemētari ꝙͣ celeſti. Ordo ēt ad deū finē hͦ reqͥrebat. deet oē tale ē corruptibile. natura aūt qͥnti corꝑis eſt īcorruptibebat em̄ hō ſubijci. vt ꝑ hūilitatē ſubiectionis aſcenderet vn̄ bilis. gͦ nō potuit venire ad cōſtōneꝫ hūani corꝑis. ¶ Itē cor angelꝰ ceciderat ꝑ ſublimitatē elationis. ⁊ iō debuit ſibi dari pus būanuꝫ ẜꝫ ſe totū eſt ꝓpagabile. gͦ ẜꝫ ſe totū eſt gnabile ⁊ corpꝰ ꝯſtitutū d̓ natura īferiori. vt ſeip̄ꝫ puluerē reputās deo corruptibile ꝑ naturā. ſꝫ natura qͥnti corꝑis nō recipit gn̄atio oīa ſubiaceret. Un̄ ⁊ ſcriptura maluit eū dicere de limo terre nem nec corruptionē. gͦ nō vr̄ eſſe de conſtōne būani corporis. ꝓductū vt ex hͦ bō ꝓficeret et aſcēderet ꝑ hūilitatis meritū. ¶ Itē ſi ē de cōſtōne. q̄ro vn̄ ſumpta ſit illa natura. aut em̄ de Et iō ꝯcedēde ſunt rōnes q̄ ad hͦ īducte ſunt. ¶ Ad illd̓ ꝟo qd̓ celo. aut de terra. Si de celo. gͦ vr̄ ꝙ ab ipſo celo fiat aliquaꝝ obijcit̉ in ꝯtrariuꝫ de nobilitate forme. dicendū ꝙ nobilitas partiū ſequeſtratio. cū generat̉ hō. Si de terra. ꝯtra nihil eſt materie venit ex ordīe ad formā. Qm̄ igit̉ corpus magis erat de terra qd̓ nō ſit natū ex ipſa ꝓduci. ſꝫ natura qͥnti corꝑis nō ordinabile ad aīaꝫ qd̓ erat ꝯſtitutū ex varietate nature. ꝙͣ cor eſt nata ꝓduci de natura alicuiꝰ elemēti. gͦ nec de celo nec de pus qd̓ eēt pure celeſte. hinc ē ꝙ ⁊ ſi illud ſit nobiliꝰ in ſe. tn̄ in terra pōt ſumi illa natura. gͦ nō eſt de conſtōne corꝑis hūani. relatiōe ad formā corpꝰ ex diuerſis elemētis cōpoſitū magis Si tu dicas ꝙ de celo venit ꝑ radioꝝ īmiſſionē hͦ non vr̄ cōue zzeſt nobile. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ motoris ad mobile dꝫ eſſe niens. qꝛ īpoſſibile eſt ꝑ radiuꝫ ſeꝑari a ſua origine. īpoſſibile ꝓportio. dicendū ꝙ ꝙͣuis aīa ſit immortalis morte nature. qn̄ eſt ēt venire ad alteriꝰ conſtōneꝫ. cū lumē in medio ſit per mo tn̄ creata fuit mori potuit morte culpe. Et qꝛ corpꝰ datū eſt ei dum ſpēi ⁊ ydoli q̄ nullo mō veniūt ad conſtōneꝫ alicuiꝰ rei na non ſolū ad viuificādū. ſꝫ etiā ad merēdū. iō non ſolū dari de turalis. ¶ Itē ſi nā qͥnti corꝑis venit ad cōſtōneꝫ corꝑis hoīs buit corpꝰ aptū eius īmortalitati. ſꝫ ēt aptū eius vertibilitati. quero qͥd fiet de ea qn̄ corpꝰ hūanuꝫ reſoluit̉. aut em̄ tēdit ſur t ideo nō ſolū neceſſariū ad ꝑpetuitatē. ſꝫ ēt poſſibile ad mor ſum. aut in ꝓpria natura manet deorſuꝫ. aut corrūpit̉ in aliqͦd 3. talitatē. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ bō factꝰ eſt ꝓpter bītudinis elementū. Sꝫ non pōt cedere in aliqͦd elementū. cū ſit ꝑ natu ꝑceptionē. dd̓m ꝙ ſi factꝰ eſt ꝓpter beatitudinē ita tn̄ vt illuc ram incorruptibilis. Deorſum in ꝓpria natura nō cōuenit ſibi ꝑueniret ꝑ merita ⁊ bona oꝑa. ⁊ ita prius eſſet viator ꝙͣ ꝯpremanere. cū eius ꝓpriꝰ locus ſit eē in circūferētia nō in centro. benſor. ⁊ qꝛ priꝰ oportuit eū tranſire ꝑ viaꝫ ꝙͣ ꝑueniret ad paSi ſurſum tēdit. gͦ videt̉ ſpaciū orbiū celeſtiū aliqn̄ ampliari triā. iō in pͥmaria ſui cōditiōe debuit ei dari corpꝰ ꝯueniēs ẜꝫ aut condēſari. Qd̓ ſi tu dicas ꝙ cedit in conſtōneꝫ alteriꝰ corſtatū vie. Et qꝛ locus ſibi deputatꝰ ad merendū erat locꝰ infe poris. nec hꝫ corrūpi. cū ergo ex corꝑe hoīs gn̄antur vermes rior. ſcꝫ ꝑadiſus terreſtris. inde eſt ꝙ ꝯpetebat corpus ſuū de atqꝫ buffones ⁊ ſerpentes. poneret̉ natura qͥnti corꝑis eſſe de natura terreſtri aſſumi. nō prīcipal̓r de celeſti. Cū aūt aſſume conſtōne vermiū ſicut de conſtōne hōim. ¶ Itē quero ꝓpter tur ī gl̓ia. tūc corꝑis eiꝰ diſpoſitio erit variata. ſicut declarabi quid natura quinti corꝑis veniat ad conſtōneꝫ hūani corꝑis tur in qͣrto vbi agit̉ de dotibꝰ corporū gl̓ificatorū. ¶ Ad illud aut eniꝫ ꝓpter mixtione. aut ꝓpter aīationē. aut ꝓpter ſenſuꝫ quod obijcit̉ ꝙ aīa illa erat potēs ad agendū ⁊ ad cognoſcen aūt ꝓpter intellectū. Si ꝓpter mixtionē. tunc gͦ eſſet de comdum ⁊ ad tēdendū in deū. dd̓m ꝙ ⁊ ſi erat potēs ad actioneꝫ. poſitione cuiuſlibet mixti. Si propter animationē tunc eſſet non tn̄ ita ꝑfecte potēs erat quin eēt poſſibilis ad defectū. et de natura cuiuſlibet plante. Si ꝓpter ſenſificationē. tūc eſſet ideo nō ſequit̉ ꝙ deberet ſibi ad hec cōplēda dari corpꝰ celede natura cuiuſlibet bruti. Si gͦ venit hoc eſt ꝓpter ītellectū ſte qd̓ eſt ī corruptibile. ſꝫ magis elemētare qd̓ ex bona diſpoſolū. Sed cōtra Itellectꝰ nulliꝰ ꝑtis corporis eſt actus. ergo ſitione ⁊ cōplexione equali eſſet idoncū ad agendū. et nihiloꝙͣtum eſt de ſe nō magis exigit corpus ſuū cōponi de natura 35 minus ſi homo peccaret eſſet poſſibile ad patiēdum. celeſti ꝙͣ de elemētari. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiaꝫ eſt noUtrū corpus ade ſiue corpꝰ primi botandum ꝙ circa hoc eſt triplex modus dicendi. Quidā em̄ diUIMIIIO. lj. minis cōſtitutū fuerit de natura pure cere voluerūt ꝙ natura celeſtis venit ad conſtōneꝫ būani cor elemētari. an ſimul cū natura elemētari. ad eius conſtōneꝫ cō poris ſicut elemētuꝫ ꝓ eo ꝙ natura celeſtis nō eſt alia ꝙͣ natu curreret natura celeſtis. Et ꝙ ſiml̓ cū elemētari cōcurrit nara ignis. ⁊ iō cū ꝯſtet ignē ad conſtōnē hūani corꝑis venire. di tura celeſtis ad corꝑis hūani conſtōneꝫ vr̄ velle Aug. ad lr̄aꝫ cūt corpꝰ būanū ex naͣ celeſti ꝯſtitutū eſſe. hͦ aūt natura ignis ſuꝑ Gen̄. qui dicit ꝙ aīa mediāte luce corpꝰ viuificat ⁊ admi⁊ ſi ꝓut alijs ꝑmiſcet̉ bēat agere ⁊ pati. ⁊ corrūpi ⁊ gn̄ari. ⁊ hoc niſtrat. Et eadē eſt rō Auicēne. ſi em̄ corpꝰ hūanū ſic ꝯditum ꝓut ē hic īferiꝰ ꝓut tn̄ eſt ī ſphera ſua tranqͥllitatē ⁊ qͥetē bꝫ nec kk iij

j Ciori Secundi. fuſcipit corruptiōes. nec ꝑegrinas īpreſſiōes. Et iſtam ſuam ſub rōne vaporis dn̄at̉ in olfactu. ſub rōne humoris dn̄at̉ in 4i poſitionē per ꝟba Aug. muniūt. qui negat eſſe quintū corpus guſtu ſicut ipſe dicit. iij. ſuꝑ Gen̄. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ordiꝓppter quattuor corꝑa mūdi. Sed hec poſitio vie ph̓ice ⁊ cōt ne dd̓m ꝙ ⁊ ſi natura celeſtis ſit excelſior inter corpora ſimpliaperte repugnat. que p̄ter qͣttuor corꝑa mundi ponit eēntiam cia ẜm ſe ꝯſiderata. nō tn̄ excellit in gradu in cōparatione ad quintā ſupra oēm ꝯrietatē eleuatā. qd̓ valde rōnabile ē. ſicut vlteriorē formā ſuſcipiēdā ſed is eſt ordo ꝙ forma elemētaris on̄ſum fuit ſupra di. xiiij. Nec huic repugnat ſnīa Aug. ſi recte vnit̉ aīe mediāte forma mixtionis ⁊ forma mixtionis diſponit intelligat̉ ſicut ibi expoſitū eſt. ¶ Iō al̓r voluerūt alij dicere ad formā cōplexionis. Et qꝛ cū hec in equalitate ⁊ harmonia ꝙ natura celeſtis venit ad ꝯſtitutionē humani corporis. nō ſi ꝯformat̉ nature celeſti. iō habilis eſt ad ſuſceptionē nobiliſſicut vnū ex elemētis. ſed ſicut mediū ligans oīa elemēta ⁊ illa me influētie.ſ. vite. ⁊ ſic in vnione aīe ad corpus rectus ſeruaꝯciliās. ⁊ hoc dicūt exigere dignitatē cōplexionis humane.j tur ordo. Magna ēt eſt dignitas humani corporis ꝓpter maquā corpus humanū in ſua prima ꝯſtitutione habuit elemēta gnā barmoniā ⁊ ꝓportionalē ꝯiūctionē ſuarū partiū. ob quā in optima ꝯciliatione. habuit ēt idoneitatē ad hoc vt poſt me in ſtatu viatoris ꝯformis fit nature celeſti. in ſtatu aūt cōpre riti ꝯſummationē inhabitaret in celeſti manſione. ⁊ ſic debuit bēſoris perficietur a deo. non tm̄ vt ſit ꝯformis. ſed etiā vt ſupr̄e naturā celeſtē ⁊ elemētarē de ſui ꝯſtitutione. Elemētareꝫ pra celeſtē naturā ſit exaltata ⁊ ſublimita vt ei ꝯgruat potiſſi ꝓpter ſtatū vie in quo cōpetebat ip̄ꝫ br̄e corpus paſſibile. Ce me babitatio celi empyrei. leſtē ꝓpter ſtatū pr̄ie in quo cōpetebat ip̄m br̄e corpus clarū ¶ Utrū corpꝰ primi hoīs ꝯſtitutū ſit ex. ¶ ) ⁊ īpaſſibile. ⁊ quēadmodū in ſtatu vie natura elemētaris preueIiO. lij. elemētis in cōplexiōe ⁊ ꝯpoſitiōe eq̄ dominabat̉ ſic in ſtatu pr̄ie erit ecōtrario. hoc autē ſi videat̉ li. Et ꝙ ſic videt̉. quanto cōplexio ⁊ cōpoſitio magis accedit ſatis ꝓbabile eſſe dictū. tn̄ nō modicā bꝫ calūniā qual̓r natuad equalitatē. tanto nobilior eſt. ⁊ quāto nobilior eſt tanto no ra illius qͥnti corporis cū ſit incorruptibils ⁊ carens ꝯͣrietate bilioris eſt forme ſuſceptiua. ſed cōplexio corporis primi hoīs veniat ad cōmixtionē cū alijs elemētis. Et iterū ſi venit vn̄ ve fuit ſuſceptibilis nobiliſſime forme per naturā q̄ etiā nō erat nit. ⁊ in qͥd cedit. difficile ē aſſignare. ¶ Et iō ē tertiꝰ modus deprauata per culpā. ergo fuit cōplexio maxime nobilis ⁊ ſi l̓ dicēdi ꝙ dupl̓r eſt loqͥ de natura celeſti. aut ꝑ ꝓprietatē aut ꝑ ergo maxime equaliter. ¶ Itē tāto res complexionata eſt ad ꝯformitatē. Per ꝓprietatē natura celeſtis d̓r̄ eſſe natura qͥnti durādū babilior quāto eius cōplexio ē equalior. inequalitas corporis. q̄ ſic ꝑfecta eſt ſua forma. vt nullo mō habeat appeti em̄ miſcibiliū eſt via in corruptionē. ſed corpꝰ ade babile erat uii tū ad aliā formā. ſic eſt actiua ꝙ nullo mō pōt pati ⁊ corrūpi. ad durādū in ſempiternū quātū eſt ex ſua prima ꝯſtitutione. ⁊ ſic eſt natura orbiū. ⁊ ſtellarū ⁊ firmamēti. hec aūt nō venit ergo vr̄ ꝙ in ꝑfecta equalitate cōplexionis ⁊ cōpoſitionis fue tur ad ꝯſtitutionē humani corporis ẜm ſb̓am ⁊ veritatē. ſed ſoluꝫ rit cōſtitutū. ¶ Itē vbi eſt inequalitas cōplexionis ibi neceſvenit ẜm virtutē. qꝛ virtus ſtellarū ⁊ orbiū influēdo facit eleſario eſt pugna. vbi ꝟo pugna eſt forma nō pōt ſic gubernare mētoꝝ ꝯciliationē. q̄ veniūt ad humani corporis ꝯſtōnē ſecun materiā. ſicut ſi eſſet ibi pax ⁊ trāquillitas. vbi aūt hoc eſt ibi ſſen dum rem: dum actio elementorū regimē ⁊ directionem hꝫ ab eſt aliqua penalitas. ergo aut in corpore primi hoīs perfecta nde influētia corpoꝝ ſuꝑioꝝ. Alio mō dr̄ natura celeſtis ꝑ ꝯformi fuit elemētoꝝ equalitas. aut an̄ pctm̄ fuit in eo aliqua penali tatē. ⁊ ſic large accipit̉. ⁊ vocat̉ natura celeſtis illud qd̓ eſt cō tas. ſed nullo mō pena preceſſit culpā. ergo ⁊c. ¶ Itē corpus forme celo. ⁊ in ſubtilitate ⁊ in claritate. ⁊ in quadā ſubleuaade debuit fieri ꝓportionabile aīe. ⁊ iō ꝙdiu aīa fuit īmunis ci tione a ꝯͣrietate. ⁊ ꝑ hūc modū ſpūs qͥ ſunt de ꝯſtitutione cor a morte culpe. corpus eius fuit immune a morte nature. ergo leſunt poris viuētis. ⁊ maxime hoīs dn̄r eſſe nature celeſtis propter pari rōne ꝙͣdiu aīa fuit equalis in volūtate. corpus fuit equa ſaiprt ſubtilitatē ⁊ luminoſitatē. ⁊ ꝓpter hoc ēt ꝙ ſubleuationē bn̄t le in complexione. ſed in aīa primi hoīs nulla erat obliquitas a natura ꝯͣrietatis. dū ꝯſurgūt ex cōmixtione elemētoꝝ ī qua iuſticie in prima ꝯſtitutione. immo perfecta innocentia. ergo dā barmonia ⁊ ꝯſonātia. Et qm̄ in corpore humano ſicut īfra nec in corpore erat aliqua inequalitas. ſed concordia ⁊ amicipatebit maior eſt barmonia ꝙͣ in aliquo corpore mixto. hinc ē tia perfecta. ¶ Sed ꝯtra. vita eſt ꝑ calidū ⁊ humidū. ⁊ om̄is ꝙ eius calor ⁊ ſpūs ⁊ cōplexio magis ꝯformant̉ nature celeſti operatio aīe in corpore eſt per calorē ſicut dicūt naturales me ⁊ hoc mō accipiēdo naturā lucis ſiue naturā celeſtē large ſiue dici. ſed in corpore Ade aīa babebat expeditas operationes. ꝑ ꝯformitatē intrat ꝯſtitutionē humani corporis ẜm veritatē ergo magna erat ibi abūdātia caloris. ergo predominabat̉ ca rimi magis ꝙͣ ꝯſtitutioneꝫ alicuius alterius mixti ꝓpter humane lidum. ⁊ ſi hoc ergo nō erat ibi perfecta equalitas complexio rinnrume. cōplexionis equalitatē ⁊ dignitatē ẜm veritateꝫ tn̄ tā ſpūs ꝙͣ nis. ¶ Itē ⁊ ſi complexio hoīs eſt deteriorata. tn̄ nō eſt totali timu calor qͥ dn̄r nature celeſtis ſunt de natura elemētari. qꝛ deper ter corrupta. ſed nos videmus ꝙ cor per naturam eſt calidiſſi uicc dunt̉ ⁊ reſtaurant̉. ẜꝫ ꝙ exp̄ſſe p̄hiſici dicūt. Iuxta hāc tertiā mum ⁊ epar ſimiliter. ⁊ quedam ſunt alia mēbra in quibus re viā que ꝓbabilior eſt ⁊ planior. patet rn̄ſio ad obiecta. Nam gnat flegma ⁊ melancolia. ergo ⁊ tunc ita erat. Si ergo in cor dilus rōnes oſtēdētes ꝙ natura qͥnti corporis nō venit ad ꝯſtitutio pore Ade erat predominatio humoris. pari rōne ⁊ qualitatū iit nē corporis humani loquunt̉ de natura celeſti ꝓprie dicta. q̄ elementorū. ergo non erat ibi perfecta adequātio miſcibiliū. eſt incorruptibilis ⁊ inalterabilis ⁊ immiſcibilis. ⁊ iō nō ē mi iac ¶ Item ſi eſſet ibi permixtio ẜm omnimodā equalitatē. ergo ſcibilis ad ꝯſtōnē tertij. Rōnes ꝟo ad oppoſitū inducte ꝓcetantū eſſet ibidem de graui quantum de leui. ergo corpus ildūt vel de natura celeſti dicta ꝑ ꝯformitateꝫ. ſicut due primo lud eſſet indifferens ad grauitatem et leuitatē. ergo ⁊ ad moautoritates. vel ſi ꝯcludunt de natura qͥnti corporis ꝓprie ditum ⁊ quietem. ſi igitur nec eſſet natum moueri. nec quieſcere cta nō on̄dūt ꝙ veniat ad ꝯſtitutionē corꝑis humani ẜm ſubnec ſurſum nec deorſum eſſe. ergo non eſſet corpus naturale. 3º ſtātiā. ſed ẜm virtutē. aliter nō ꝯcludūt. ſicut pꝫ diſcurrēdo¶ Item ſi corpus illud eſſet cōſtitutū ẜm omnimodā equaliſingulas. ¶ Naꝫ ad illud qd̓ primo obr̄ de luce dd̓m ꝙ eſt lux tateꝫ. tūc ꝙͣtum vnū elementū ageret. tm̄ reliquū reſiſteret et qͥnti corporis. ⁊ lux ignea ⁊ lux ex equalitate cōplexionis geip̄m repelleret. ergo vnum virtutē ſuam et actionem in alterū 9 nerata ſiue ꝯſurgēs. ⁊ hec eſt illa lux q̄ facit corpus eſſe ſuſcenon profundaret. ⁊ſi hoc. non eſſet ibi alteratio. nec trāſmuta ptibile vite. alie ꝟo minime. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de calore. dd̓ꝫ tio. ac per hoc nec mixtio. aut igitur corpus Ade non fuit mix ꝙ calor celeſtis nō d̓r. qꝛ ſit in natura celeſti ſicut in ſubiecto. tum. aut ſi mixtū non fuit in perfecta equalitate conſtitutum qꝛ neqꝫ illa calida neqꝫ frigida eſt. ſed qꝛ eſt a natura celeſti ẜꝫ ¶ Item ſi corpus Ade eſſet cōſtitutū in perfecta equalitate. debita ꝓportionē. ita ꝙ facit ad ꝯſeruationē. ⁊ talis calor in ergo ignis ſiue calor in eo non cōſumpſiſſet. igr̄ alimento non corpore humano eſt. ſed ex hoc nō ſequit̉ ꝙ natura celeſtis ve indiguiſſet. ſꝫ cōſtās eſt ẜm ſanctos. ⁊ maxime ẜꝫ Auguſtinuꝫ 40 niat ad ꝯſtitutionē corporis humani ẜm ſub̓am ſed ſolū ꝙ inꝙ alimento indiguit. ergo in equalitate miſcibilium ipſuꝫ cor fluat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de cōciliatione iā pꝫ rn̄ſio. qꝛ nō ꝯcipus conſtitutum non fuit. ¶ Item cum Adam peccauit. non liat veniēs intra. ſed ſufficit ad ꝯciliādū influēs extra. ¶ Ad fuit ei ablatum aliquid quod eſſet ex parte corporis. ergo ſi 41 illd̓ qd̓ obr̄de btīficatiōe. dd̓m ꝙ corꝑa dn̄r btīficari mediāte prius erat. compoſitus complexione equali. poſtea fuit ſimili aīa rōnali nō ꝑ veritatē ſꝫ ꝑ ꝯformitatē. ⁊ iō ex hͦ nō ſeqͥt̉ ꝙ de ter. ergo poſt peccatum nulla fuit in corpore eius pugna. erꝯſtitutione humani corporis ſit natura celeſtis ẜm veritateꝫ. go nec infirmitas nec mortalitas. ꝙ ſi hoc falſuꝫ eſt. reſtat ⁊c. ſed ſufficit ꝙ ſit ẜm ꝯformitatē ita ꝙ aliqͥd ei ꝯforme rn̄deat ī ¶ Reſpōdeo. ſicut diſtinguūt naturales ⁊ medici duobus mō 4 corpore humano. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de quinqꝫ ſenſibus. dd̓m dis dicitur equalitas miſcibiliuꝫ in mixto. ſcilꝫ a pondere ⁊ a 42 ꝙ ſicut idē Aug. dicit vnū elementū dn̄at̉ in duobus. ſicut aqͣ iuſticia. Equalitas a pōdere vt dicūt non ē poſſibilis in reru natura.

ī VII I Siſtinctio n eodem qͣꝫ ☞ De formatiōe corporis natura. Equalitas eniꝫ a pondere poteſt dici tripliciter. dno ꝑadiſo ⁊c. modo dicitur equalitas a pondere qn̄ miſcibilia adequantur mulieris ex viro in cōparatio Supra egit ⁊ ꝙͣtum ad quātitatē molis. ⁊ ꝙͣtum ad quantitatē virtutis ⁊ ne ad cām finalem. a Diſtin. magiſter de hec duo ſunt incōpoſſibilia nō ſolummō ẜm rē. ſed etiam ſcd̓ꝫ lformatōe vi xviij. N eodeꝫ quoqꝫ intellectum. Et hoc intellecto ꝙ elementuꝫ quod plus habet Fi. ri. hic agit de formatiōe paradiſo muliede materia. minus hꝫ de ſpecie. ⁊ ecōuerſo. Sicut em̄ impoſſi mulieris de viro. Diuidi bile eſt ꝙ verū aurum equetur argento in quantitate ⁊ valore rē formauit de tur autē iſta ꝑs in duas ſic impoſſibile eſt elementa actiua ⁊ paſſiua equari adinuiceꝫ de ſub̓a viri ſicut ꝑtes. In quarū prīa deequalitate ponderis in aliqua mixtione. Alio modo poteſt di HU d poſt plātatū paterminat d̓ ꝓductōe muci equalitas a pondere ẜm adequationem miſcibiliū in quāti radiſum hoīemqꝫ in eo poſitū lieris ex ꝑte corꝑis. In tate molis ſolū. ⁊ adhuc eſt impoſſibilis. Primū qꝛ corpus illd̓ ſcd̓a ex ꝑte aīe. ibi. quem ⁊ poſt vniuerſa aīalia ad eum non eſſet durabile. elementa enim actiua ſtatim paſſiua cōſu admodū mulieris corpꝰ. Gen̄. ij. merent. ſi enim adequarentur in ſubſtātia. adeo actiua exceducta. ſuiſqꝫ noībꝰ deſignata Prima ꝑs bꝫ quattuor ꝑ derent in virtute vt potius eſſet conſummatio vel ꝯſumptio ꝙͦ ſubnectit ſcriptura. Immiſit tes. In prīa parte determixtio. nec tm̄ corpus illud non eſſet durabile. immo etiā nec deꝰ ſoporē ī adā. Cūqꝫ obdor minat de productiōe cor Quare eſſet leue nec graue. cum motus grauis vel leuis ſequitur pre miſſet. tulit vnā de coſtis eiꝰ ⁊ poris mulieris ex viro in pͥꝰ creadominās ꝙͣtū ad ꝙͣtitatem molis. ⁊ ſi nō eſſet durabile. nec le formauit eā in mulierē. Hic at comparatione ad cām fiuit viꝝ ⁊ ue. nec graue. non eſſet de nature intētione. nec nature poſſinalem. In ſecunda vero bile. Tertio modo dicitur equalitas a pōdere. equalitas a qͥ tēdenduꝫ eſt qͣre nō creauit ſipoſt mu in comparatione ad cām titate virtutis. ⁊ ſic adhuc dicūt talē equalitatē nō eſſe in nalierem. virū et mulierē. ſicut angelos. materialeꝫ. ibi. ſolet etiā tura poſſibilē. Primo qꝛ ſi eſſet oīmoda equalitas virtutū. vir ſꝫ priꝰ virū deīde mulierē de vi queri vtruꝫ de coſta illa. tus vnius tm̄ reſiſteret quātū virtus alterius ageret. ⁊ ſic nō ro. Iō.ſ. vt vnū eēt gn̄is hūa⁊c. In tertia vero in com eſſet ꝓfundatio ⁊ ꝯfractio vſqꝫ ad minima. ac per hoc non eſni prīcipiū. quatenꝰ in hͦ ⁊ ſu ſet mirtio. ¶ Itē ſi hoc eſſet. corpus illud careret operatione paratione ad cauſam effi cientem. ibi. illud etiam calidi ⁊ frigidi ⁊ aliarū qualitatum elementarium. igitur fru bia diaboli ꝯfunderet̉. ⁊ hoīs ſciri ⁊c. In quarta ꝟo in ſtra eſſet ex diuerſis cōſtitutum. tale igitur corpus. nec eſt na hūilitas dei ſil̓itudīe ſublima comparatione ad cauſaꝫ ture poſſibile. quia repugnat nature mixtionis. nec etiam eſt ret̉. Diabolꝰ qͥppe alid̓ a deo ex intentione nature. qꝛ careret debita ſibi operatione. Et ſic formalem. ibi. ſed querit̉ pͥncipiū eſſe concupierat. iōqꝫ quocunqꝫ modo accipiatur equalitas a pondere. non potuit an ratio quam deus privt eiꝰ ſuꝑbia retunderet̉. hoc eſſe nec debuit in corpore Ade. et hoc ſatis apparet cum corpꝰ mis operibus cōcreauit Ade magis eſſet graue ꝙͣleue. magis eſſet idoneum ad agēdū Similiter ſecunda pars hō in munere accepit qd̓ diaꝙͣ ad patiendum. igitur non babuit equalitatem miſcibilium principalis habet qͣttuor bolus ꝑuerſe rapere voluit. ſꝫ nec ꝙͣtum ad quantitatem molis. nec ꝙͣtum ad ꝙͣtitatem virparticulas. In quarum obtinere nō potuit. Et ꝑ hoc tutis. ⁊ ita nō habuit equalitatem a pondere. Unde concedēprima ponit opinionem imago dei in hoīe apparuit. de ſunt rationes hoc oſtendentes. quoniam procedūt iſta via quandā erroneaꝫ de pro quia ſicut deus omnibus reſicut patet conſideranti. Eſt ⁊ alia equalitas a iuſticia. ⁊ hec ductiōe anime mulieris eſt equalitas que attendit̉ in cōmenſuratione miſcibiliuꝫ ẜm bus exiſtit principium creaIn ſecunda vero ſubiun proportionem debitam. ⁊ ẜm exigentiam forme introducende git aliam opinioneꝫ non tiōis. ita homo omnibus ho⁊ hec equalitas reperitur in homine. quia nobilior debet eſſe minus falſaꝫ. ibi. Alij au minibus principium generain eius corpore proportio ⁊ barmonia miſcibilium ẜm qd̓ diſtem putauerūt ⁊c. In ter tionis. Ideo etiam ex vno bo ponitur ad nobiliorem formam. hec autem equalitas non eſt tia vero ponit veritatem equalitas punctalis. ſed latitudinē hꝫ ⁊ gradus ⁊ hoc ẜm dimine omnes eſſe voluit deus. catholicaꝫ. ibi. catholica uerſos ſtatus. Eſt em̄ ſtatus glorie. ⁊ eſt ſtatꝰ miſerie. ⁊ eſt ſta vt dum cognoſcerēt ſe ab vno autē eccleſia. In quarta tus innocentie. Scd̓m ſtatū glorie qui eſt perfectus debetur autem ⁊ vltima falſitatē eſſe omnes. ſe quaſi vnuꝫ ama corpori humano equalitas a iuſticia. equalitas inquā ꝑfecta. impugnat. ⁊ veritateꝫ cō rēt. ¶ Cum auteꝫ his de cau in qua nec cadit diſcordia. nec repugnātia. nec actu. nec potēfirmat autoritate Hie Quare ſis facta ſit mulier de viro. nō tia. Scd̓m ſtatum miſerie qui eſt ſtatus imꝑfectus debet̉ cor rony. ⁊ Auguſ. ibi. Un̄ in mulier de qualibet parte corporis vi pori hoīs equalitas. ſed diminuta que permiſceri habet ineqͣeccleſiaſticis dogmatibꝰ de latelitati ⁊ diſcordie. nō ſolum poſſibilitate. ſed etiā quadā neceſ ri. ſed de latere eius formata ⁊c. Et ſic duo determinā re creaſitate. Scd̓ꝫ vero ſtatū mediū. ſcilꝫ innocentie debetur corpo tur in parte iſta. quorum ta ſit. eſt. vt oſtenderet̉ qꝛ in conſor ri hominis equalitas media que a diſcordia ⁊ repugnātia miprimum eſt formatio mu tium creabatur dilectiōis. ne ſcibilium erat aliena in actu per adiutoriū intrinſecum aīe gu lieris. Secunduꝫ eſt per forte ſi fuiſſet de capite facta. bernantis ⁊ per adiutorium extrinſecum alimenti nutrientis. fectio ꝙͣtum ad animaꝫ. viro ad dominationem videre erat tamen hec equalitas poſſibilis ad inequalitatem. ſiue ob defectū virtutis contentiue. ſiue etiam ob defectū alimonie. tur preferenda. aut ſi de pedinullus autem horum defectuum eſſe poterat in homine ſi non bus ad ſeruituteꝫ ſubijcienda preceſſiſſet tranſgreſſio inobedientie. Et ſic ptꝫ ꝙ corpus pri Quia igitur viro nec domina mi hominis conſtitutum fuit in equalitate a iuſticia quaſi me nec ancilla parabat̉. ſed ſocia. nec de capite nec de pedia inter equalitatē que nunc eſt in miſeria ⁊ equalitateꝫ que nunc eſt in gloria. ẜm ꝙ ſtatus aīe exigebat. Et hāc equalita dibus. ſed de latere fuerat producēda vt iuxta ſe potem probant in corpore fuiſſe primi hoīs rōnes inducte ad fir nendā cognoſceret. quā de ſuo latere ſumptā didiciſmandā partē iſtā. ⁊ ideo concedende ſunt qꝛ verum ꝯcludūt. ſet. ¶ Nō ſine cā dormiēti qͦꝫ viro potius ꝙͣ vigilanti Quare Si autē ex eis velint concludere oīmodam equalitatē a pon detracta eſt coſta de qua mulier in adiutorium gn̄atio dormiē dere rationes ille non valerent. quia illa equalitas ad nobili nis viro eſt formata. ſed vt nullā in eo ſenſiſſe penā mō tatem non ſpectat. Si autem velint concludere equalitatem ti viro omnimodam a iuſticia. adhuc nō cōcludunt. qꝛ ⁊ ſi corpus ba ſtraret̉. ⁊ diuine ſimul potētie opus mirabile oſtēder coſta ſb̓ beret nobiliſſimā formā non tamē adhuc erat in ſtatu ſuo no tracta tur. que hoīs dormiētis latuſ aperuit. nec eū tn̄ a quie nt. biliſſimo. ſicut erit in gloria. hoc aūt ſolūmodo concludunt ꝙ te ſoporis excitauit. In quo etiā oꝑe ſacramētū xp̄i ⁊ ibi erat tanta equalitas a iuſticia. ꝙ non erat ibi miſcibilium eccl̓ie figuratū eſt. Qꝛ ſicut mulier de latere viri dor De ſaactualis repugnātia. ⁊ hoc quidem eſt verum. Et ita patet re miētis formata eſt. ita eccl̓ia ex ſacr̄is q̄ de latere xp̄i ſponſio ad totum. cramen in cruce dormiētis ꝓfluxerūt ſcilicet ſanguine ⁊ aqua to huiꝰ De formatione mulieris d̓ Diſtinctio. xViij. viro. oꝑis. quibus redimimur a penis atqꝫ abluimur a culpis. kk iiij

Libri 5 ꝯecundi U a ¶ Mulieris corpus fa ¶ De formatione corꝑis principalis cauſa tamen promitur ratio. Primo re pe ctu dicat̉ ⁊c. Ur̄ hic dicemulieris ex viro in cōparatio pter effectus diuerſos pluractu totius ſpeciei vniuer re ꝙ formatio mulieris ue ad cām materialē. ſaliter. vt omnis diligat b liter dicit Augu. cās primorfuerit miraculoſa. ⁊ gr̄a omnem hominē tanꝙͣ fra ¶ Solet etiam queri vtrum diales oīm reruꝫ in deo eſſe in buiꝰ poſſet introduci qd̓ trem. Secundo ꝟo reſpe de illa coſta ſine adiectiōe rei Cā ma de miraculis. ſed ꝓpter ducens ſimilitudinē artificis ctu vxoris ſpecialiter. ꝓterialis ſuā ꝓlixitatē. ⁊ qꝛ parum extrinſeca facta ſit mulier. in cuius diſpoſitione eſt. quapter qd̓ vinculum relinvꝫ ad ꝓpoſitū. omittēda ex qua Qd̓ quibuſdam non placuit. lis futura ſit arca. Ideo ⁊ in quit homo patrem ⁊ ma Qꝭ nocreata ē eſt ad pn̄s. hoc tn̄ ſolū di trē ⁊ adberebit vxori ſue oīm q̄ t Ceteruꝫ. ſi ad perficiendū cor deo vniuſcuiuſqꝫ rei future cā mulier. xiſſe ſufficiat. ꝙ iō dictū ⁊ ſunt duo in carne vna. unt cāpus mulieris deus extrinſecū p̄ceſſit. In creaturis ꝟo quaeſt mulierē de coſta mira Ex ſignificatione etiam ſunt i. j ii augmentuꝫ addidiſſet maius culo eſſe factā nō qꝛ fctm̄ rūdā rerū. ſed non oīum cauſe duplex ſumit̉ ratio. Pri creatu ſit ꝯͣ ſolitū curſum natuillud eſſet ꝙͣ ipſa coſta. Ideoſunt. vt ait Aug. Qꝛ inſeruit ma ex ſignificatione alleris. re vel ꝯͣ naturā. ſed qꝛ faqꝫ potius de illo addito ꝙͣ de deus ſeminales rōnes rebus gorica. qua intelligimus ctū eſt ꝟtute diuina opeper virum ⁊ mulierē chri ip̄a cōſta mulier facta deberet ẜm quas alia ex alijs proueni rāte ſupra naturā. Si qͥs ſtum ⁊ eccleſiam. Secun dici. de quo plures accepiſſet unt. vt de hoc ſemine tale graaūt querat vtrū hoc opꝰ da per anagogicam. qua ſub̓e partes. Reſtat ergo vt ſupra naturā fecerit mini num. de hac arbore talis fruper viꝝ intelligimus deū ſtrāte ſibi virtute angeli de ſola ipſius coſte ſubſtantia ctus ⁊ hmōi. Et he quoqꝫ diqui fuit principium om A tāt uuar ca. rn̄det Aug. ſuꝑ Gen̄. ſine om̄i extrinſeco additamē cuntur primordiales cauſe ⁊ſi etiam. nium rerum. ad lit. li. ix. ita inquiens. ſunt in to per diuinā potētiā in ſemet nō adeo proprie. qꝛ habent an̄ Quale miniſterium exbi creatū ipſa ml̓tiplicata mulieris corſe cām eternam que proprie et buere angeli ī illa forma ris lꝫ īpapti a pus factū dicat̉. eo ſane mira tione mulieris. quis auvniuerſaliter pͥma eſt. Ille ꝟo ad res aliquas dn̄r pri proptit qui deat aſſignare certiſſime culo quo poſtea de quinqꝫ pa me q̄.ſ. ex eis ꝓueniūt. Iō ēt primordiales dn̄r. qꝛ in pͥᵐn di. Math̓ pe rulitns tn̄ dixerim ſupplementū nibus ieſu celeſti benedictiōe ma rerū ꝯditione rebꝰ a deo inſite ſunt ⁊ ſicut creature pliu xiiij. de rim a d illud carnis in coſte loco diales multiplicatis quīqꝫ milia homutabiles ſunt. ita ⁊ he cāe mutari pn̄t. Que autē in guiar te. ami de ipſius femine corpus et minum ſatiata ſunt. īmutabili deo cā eſt mutari nō pōt. Oīm gͦ rerū cāe in qͣre dn̄i ſel dec aīam. configurationēqꝫ Q mpni ¶ De formatiōe corporis deo ſunt. ſed quarūdam cāe in deo ſunt ⁊ in creaturis. primor membrorum. omnia viſce ſure ra. ſenſus omnes. ⁊ quicmulieris ex viro in cōparatio Quarūdā cāe in deo tm̄ ſunt ⁊ illarū rerū cāe dn̄r abſ diales ceſiiſ quid quo ea creatura et ne ad cām efficientē. Cārun c cōdite in deo. qꝛ ita eſt īdiuina diſpōne vt hoc vel illd̓ rutcs.? homo ⁊ femina erat. non q̄daꝫ ī ¶ Illud etiā ſciri opꝫ ꝙ cum fiat qd̓ nō eſt in ſeminali creature rōne. Et illa qͥdeꝫ qͥ deorinarua ꝯli niſi illo opere dei factum angeloruꝫ miniſterio facta ſit ẜm cām ſeminalē fiunt dn̄r natural̓r fieri. qꝛ ita curſus creatu ⁊ ſc qd̓ deus nō per angelos mulieris formatio. non eſt eis iā nilei gi ſed per ſeipſuꝫ ope ratus nature hoībus innotuit. Alia ꝟo p̄ter naturā quoruꝫ ris q̄o mplluperit. tn̄ tribuenda creationis pote eſt. Ratio autem potiſſicāe tm̄ ſunt in deo. Hec aūt dicit Aug. eē illa q̄ ꝑ gr̄aꝫ ⁱdᵐt ntiunctio ſp ma quare deus ita forma tia. Angeli em̄ nullā pn̄t creatū ſui fiūt. vel ad ea ſignificāda nō natural̓r. ſꝫ mirabil̓r fiūt. 11 uit eſt tum qꝛ modus ille re naturam. ergo nec formare Inter q̄ mulieris facturā de coſta viri ponit ita dicēs. formandi erat ſupra pocoſtā ī mulierē. nec carnis ſuꝑ Ut mulierē ita fieri neceſſe foret nō in rebus ꝯditū. ſꝫ teſtateꝫ nature. tum etiā plementum in locū coſte. nō ꝙ vt homo in vtroqꝫ ſexu īin deo abſcōditū erat. Oīs creature curſus hꝫ natumediate in eum tenderet nihil agant vt aliquid creetur rales leges. ſuꝑ hūc naturalē curſum creator hꝫ apud ⁊ ex ſe toto euꝫ diligeret ſed nō iō creatores ſunt. ſicut ſe poſſe de oībus facere aliud ꝙͣ eoꝝ naturalis rō hꝫ. a quo ſe noſſet immedianec agricole ſegētū vel arboꝝ vt.ſ. virga arida repēte floreat. fructū gignat ⁊ in iuuē te eſſe factum. ¶ Ratio Solus deꝰ.i. trinitas eſt crea tute ſterilis femina. in ſenectute pareat. vt aſina loqua autem quare ex vno hoīe tor. Facta eſt ergo femina a tur ⁊ hmōi. ¶ Dedit aūt naturis vt ex his ēt hec fieride geſ aia deus omnes producere deo. etiā ſi coſta miniſtrata ſit ii piis voluerit. lꝫ in alijs geneſea poſſent. nō vt in naturali motu haberēt. Hꝫ gͦ deus in)pepul ve ribus animalium hoc nō per angelos. p ſe abſcōditas quorūdā futuroꝝ cās quas rebus cōdi dētie fecerit ſumi poteſt ex or¶ De formatione corꝑis tis nō inſeruit. eaſqꝫ implet nō oꝑe ꝓuidētie quo natu dine ⁊ connexione ⁊ ſigni mulieris ex viro in cōparatio re ſubſiſtūt vt ſint. ſed quo illas adminiſtrat vt volueficatione. Ex ordine ꝟo ne ad cām formalē. d dupliciter. Primo ex orrit. quas vt voluit ꝯdidit. Oīm gͦ q̄ ad gr̄am ſignificā ¶ Sed querit̉ an ratio quaꝫ dine corporis ad animaꝫ dā nō naturali motu rerū ſꝫ mirabil̓r facta ſunt abſcōvt ſicut omnes anime radeus primis operibus ꝯcreadite cauſe in deo fuerunt. quoꝝ vnum erat ꝙ mulier fa tionales immediate prouit id haberet vt ẜm ipſam ex cta eſt de latere viri dormiētis. Non habuit prima re cedunt ab vno principio viri latere feminā fieri neceſſe rum conditio vt femina ſic fieret. ſed vt fieri poſſet. ne Aug. ſu ſic omnia corpora humaforet an hoc tm̄ vt fieri poſſet per gen̄ nā immediate exirent ab contra cauſas quas deus volūtarie inſtituit. mutabili De cāis vno. Secundo ꝟo ex orAd qd̓ ſciendum eſt omnium voluntate aliquid facere putaretur. rerū la dine totius coniuncti ad reruꝫ cauſas in deo ab eterno E ¶ Ponit opinionem quorūdam erroneaꝫ de ꝓdu tius diſ alias creaturas. Quia eī eſſe. Ut enim homo ſic fieret ctione anime mulieris. e putat ꝙ homo mediuꝫ tenet inter vel equus ⁊ huiuſmodi. in dei ¶ Quēadmodū mulieris corpus de viri corpore tra cāe q̄ in naturam angelicaꝫ ⁊ bru potentia ⁊ diſpoſitiōe ab eter eo ſunt talem. cum angeli ſinguductum fuit. ita putauerunt aliqui ipſius animam de no fuit. Et he dicūtur primor ꝓpriedi latima deo ꝓducti ſint. ⁊ viri aīa propagatā. ⁊ oēs aīas preter primaꝫ de tradu cunt̉ pri creature brutales in dudiales cauſe. qꝛ iſtas alie non ce eſſe ſicut corpora. mordia pli ſexu in maſculino.ſ. ⁊ precedūt. ſed iſte alias q̄ ſunt I e ¶Subiūgit aliā opinionē nō minus falſam. f les ⁊ qͣ feminino. homo debuit ꝓ cauſe cauſarum. Cunqꝫ vnum ¶ Alij autem putauerunt ſimul om̄ēs animas ab ini re plu duci medio modo. ⁊ ſic fe ſit diuina potentia diſpoſitio ral̓r di mina ex viro. Ex connetio creatas. ſiue voluntas. ⁊ ideo vna oīm xit. xione ſimiliter duplex ſu ¶ Ponit veritatem catholicam. Ad intelligentiam

Diſtinctio j D intelligentiā aūt huiꝰ partis circa duo incidit quare magis de dormiēte ꝙͣ de vigilāte. ⁊ ſi de dormiēte. qͣre pic q̄ſtio. Primū eſt circa ꝓductionē corporis mu magis de coſta ꝙͣ de carne fuerit ꝓducta. ¶ Rn̄. ad p̄dictorū. lieris ex latere viri. Scd̓m eſt circa ꝓductionem inteligentiā eſt notādum ꝙ cū ſapīa dei admirabilis ⁊ lauda ſpūs ſiue aīe eiuſdē mulieris. ⁊ per ꝯn̄s oīm anibilis oſtendat̉ in oībus oꝑibus ſuis. potiſſime tn̄ manifeſtat̉ A ſmaꝝ que ſunt in poſteris. Circa primū querūtur in formatione creature rōnalis. Hoc aūt clarius apparet ſi cō tria. Primo queritur. vnſideret̉ ordinis congruētia quā ſeruauit diuina ſapientia. dū de mulier formata fuerit ¶ Catholica aūt eccl̓ia nec ſi produxit mulierē de latere viri. Congruū era em̄ muliereꝫ ſic Scd̓o queritur. vtruꝫ ẜm de viro produci. Tum ꝓpter ordinis habitudinē que attendit̉ mul nec ex traduce factas eſſe ſeminalē rationē corpus iater virū ⁊ mulierē in hūana ſpecie. Tum etiā ꝑꝑ ordinē ⁊ ba aīas docet. ſꝫ in corporibꝰ per mulieris in coſta preceſſe bitudinē que attendit̉ inter ea que per virū ⁊ mulierē habēt cōitū ſemīatis atqꝫ formatis rit. Tertio queritur quid ſignari. Uir em̄ ⁊ mulier ẜm ſuoꝝ ſexuum ⁊ ꝓprietatem ⁊ natu infundi ⁊ infundendo creari. ſit ẜm rem ⁊ eſſentiā ipſa ram ſic facti ſunt. vt inuicē cōiungerentur. ⁊ ex hoc vnus in alU ratio ſeminalis. ¶ Falſitatē impugnat et tero quietaret̉: ⁊ vnus ab altero ſuſtentaret̉. Qꝛ igit̉ forti vin A 4 cōfirmat veritatē autoritate culo ⁊ ſingulari mulier cōiungitur viro. ⁊ ecōuerſo ideo vnus Queſtio. j. ſexus ꝓductus eſt de altero. qꝛ ꝟo iſta cōiunctio dat viro quie Hiero. ⁊ Aug. b Unde fuerit ꝓductū cortationē. ideo ꝓducta eſt de viro dormiente. ¶ Rurſus qꝛ dat ¶ Un̄ in eccl̓iaſticis dogmapus mulierꝭ. Et dicit ma mulieri fortitudinē ⁊ ſuſtentationē. hinc eſt ꝙ mulier d̓r eſſe fa tibus. Aīas hoīm nō eſſe ab giſter in lr̄a et tactum eſt cta de oſſe. Et qꝛ in oībus his eſt quedā equalitas mutue ſoinitio inter creaturas intelle de ſcd̓o Ge. ꝙ mulier for cietatis. iō formata ē mulier de oſſe. nō quocūqꝫ: ſꝫ de coſta ⁊ mata eſt de viro ⁊ non de ctuales natas. nec ſimul creaciꝰ latere. Et ſic pꝫ quō modus formationis rn̄det ꝓprietatibꝰ quacūqꝫ parte ſꝫ de cōſta illius mutue ꝯiūctionis. que eſt inter virū ⁊ mulierē ẜm rem. tas(ſicut Origenes fingit) ex qua mulier eſt de viro Cōſonat etiā nihilominꝰ. bis q̄ ſignant̉ ꝑ mulierē ⁊ virū. Per dicimꝰ neqꝫ in corporibꝰ per dormiente formata. et ſic virū nāqꝫ ⁊ mulierē ſignat̉ deꝰ ⁊ aīa. xp̄s ⁊ eccl̓ia. ſuperior por cōitū ſeminari. ſicut luciferiatria tangunt̉ in formatio tio rōnis ⁊ inferior. Prime ſignificationi cōpetit formatio mu ni ⁊ cyrillus ⁊ quidā latinorū ne mulieris.ſ. ꝙ facta eſt lieris ex viro ẜm modū p̄dictū. Qꝛ em̄ oēs ſpūs rōnales īmede viro ⁊ de viro dormiē preſumptores affirmāt. Sed diate ꝓducunt̉ a deo tanꝙͣ a primo pͥncipio. ⁊ īmediato ⁊ deꝰ te. ⁊ non de quacūqꝫ ꝑte. in eis reqͥeſcit. ⁊ quaſi ſoporat̉. dū delitie ſuc ſunt eſſe cū filijs dicimus corpus tm̄ per coniu ſed de coſta eiꝰ ⁊ oſſe. Cō hoīm. ⁊ rōnalis ſpūs a diuino ſpū inbabitāte confirmat̉ ⁊ ro gij copulā ſeminari. creationē tra primū obr̄ ſic Gen̄. j. boratur. optima conſonātia ꝯformat̉ ſignuꝫ ſignato ẜm ꝙ per ꝟo anime ſolum creatorē noſ Fecit deꝰ hoīem ad imavirum ⁊ mulierē ſignificat̉ deꝰ ⁊ aīa. Simil̓r correſpondet ẜm ſe. Eiuſqꝫ iudicio corpus coaet ſil̓i. ſuā maſc. ⁊ fe. creaꝙ per virum ⁊ mulierē ſignificatur xp̄s ⁊ eccl̓ia. Eccl̓ia em̄ ex uit eos. Si igit̉ deꝰ in pri gulari in vulua ⁊ compīgi atxp̄o format̉. dū de latere xp̄i dormientis in cruce ꝓfluxit ſanmaria ꝯditione maſculū qꝫ formari. ac formatio iā corguis ⁊ aqua. ex qͥbus in ſacramentis eccl̓ie redūdauit effica⁊ ſeminam ſimul creauit. cia. per q̄ ſacramēta fundat̉ eccl̓ia. ⁊ ſic vir rn̄det xp̄o. dormipore animā creari atqꝫ infunnō videt̉ ꝙ mulierē de vi tio rn̄det morti. ablutio coſte apertioni lateris. Concordat di vt viuat in vtero hō ex aniro ꝓduxerit. ¶ Itē ſexuū etiā formatio hec ſignificationi ꝓut per virū ⁊ mulierē ſuꝑior ma conſtās ⁊ corpore ⁊ egrediſtinctio ſpectat ad ꝑfeportio rōnis ⁊ inferior hꝫ ſignari. Sicut em̄ vir eſt fortior ⁊ mu ctionē ſpeciei ſed alie ſpe diatur viuus ex vtero. plenus lier eſt infirmior. ſic ſuperior portio ⁊ inferior. ⁊ ſicut mulier ex cies aīalium in qͥbus eſt hūana ſubſtātia. Hiero. etiaꝫ viro. ſic inferior portio eſt ex cōuerſione ſpūs ad hec inferiodiſtinctio ſexuum ſimul ⁊ ra. dum aūt ad hec inferiora conuertit̉. ceſſat a vigilātia conanathematis vinculo illos cō ſemel ꝓducte ſunt. gͦ ⁊c̄. templationis. ⁊ quodāmodo efficitur infirmior ſemetipſo. et demnat qui animas ex tradu ¶ Item qd̓ ſe bꝫ per moſal. tendit ad molliciē mulieris. ⁊ ideo quodāmodo ſeparari ſeu ce dicunt. inducens autoritadum materialis ad alteꝝ xij. ſoporari d̓r. ⁊ os ei auferri. ⁊ exinde mulier formari. Et ſic ptꝫ minus ē. cōpletū. ꝙͣ illud tem prophete. Qui finxit ſiꝙ magna fuit ꝯgruentia ordinis obẜuata in huius formatioqd̓ ex ip̄o ꝓducit̉. ſi ergo gillatim corda eoꝝ. hoc ſatis ne mulieris. ſiue in ſe. ſiue in ſignato ꝑ ip̄am. His viſis de faci vir hꝫ completionē reſpe inquit innuit ꝓpheta ꝙ non li rūdet̉ ad obiecta. ¶ Qd̓ em̄ primo obr̄ de textu Gen̄. Dicen ctu mulieris. non mulier dum ꝙ illud dictū eſt ꝑ anticipationē p̄terea illud dictū eſt ꝙͣ ipſam animaꝫ de anima facit de viro. ſꝫ ecōtra de mutum ad ꝓductionē aīe. ẜm qua nō eſt formata mulier ex viro. deus. ſꝫ ſigillatim animas de liere vir produci debuit. ſꝫ ex nihilo. ſicut infra patebit. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obrꝭ de alijs nihilo creat. ¶ ¶ Cōtra ſcd̓m obijcit̉ ſic ſpeciebꝰ. ptꝫ rn̄ſio. Non em̄ eſt ſil̓e ꝓpter legeꝫ mr̄imonij. q̄ nō Sōnus vel ſopor ē quies ita attendit̉ in beſtijs. ſicut in homībus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ q aīalium virtutū. cū intētione naturaliū. ſed in adā nō erāt ſen vir eſt muliere fortior ⁊ ꝑfectior. Dicendū ꝙ materiale minus ſus fatigati. nec virtutes aīales. ergo videtur ꝙ ſomnus ille eſt nobile. ꝙͣ illud qd̓ ex eo ꝓducit̉ ẜm idiqd̓ eſt materiale. vir nō fuerit ade naturalis. ſi ergo nihil debuit fieri circa adā. ni aūt nō fuit materia mulieris ẜm ſe totū. ſꝫ ẜm aliqͥd ſui.ſ. ẜm ſi quod eius nature cōgrueret videt̉ ꝙ deus in eū non debuit coſtā. ⁊ iō ꝙͣuis vir eſt nobilior potuit tn̄ ex eiꝰ coſta corpꝰ muſoporē mittere. vt de coſta eiꝰ ꝓduceret mulierē. ¶ Item in ſe lieris formari. Nā non eſt tāta ꝑfectio in vna coſta viri. quan paratione illiꝰ. aut fuit aliqua leſio ⁊ afflictio. aut no. Si ſic. er ta eſt ī vno corꝑe mulieris. ¶ Qd̓ ſi q̄ras quare magis mulier. go adā ante paſſus eſt penā quā cōmitteret culpam. Si nō er de viro. ꝙͣ virde muliere. Dd̓m ꝙ hoc aliqn̄ futurū erat. ſicut go ita bene potuit fieri de latere vigilātis. ſicut de latere dorin ſcd̓o adā.ſ. xp̄o. ⁊ ideo vt ꝑfecta eſſent dei oꝑa. debuit eē fimientis. ¶ Item maiori potētie atteſtat̉ ſeparare partē a tomil̓r. ⁊ mulier de ſolo viro. ¶ Sic em̄ ſunt īpleti ſicut dicit Anto ab hoīe vigilāte ſine dolore ꝙͣ a dormiēte. magis igit̉ eſſet ſel. qͣttuor modi eductiōis hoīs ī eſſe. Unus qͥ eſt de viro ⁊ mu manifeſta dei potētia ſi abſqꝫ dolore ꝓduxiſſet mulierē de laliere quē mō obẜuat natura. Alius qͥ eſt nec de viro. nec de mu tere ade vigilātis. ꝙͣ cū ꝓduxerit de latere dormiētis. ¶ Itē liere. qui fuit in ꝓductiōe primi hoīs. Tertius qui eſt de viro ⁊ ꝯtra tertiū obr̄ ſic. Sexus muliebris eſt īfirmior ꝙͣ ſexus viri tm̄. ⁊ hic fuit informatione Eue. Quartus qͥ eſt de muliere tm̄ lis ꝑ naturā. ergo de ꝑtibus eius infirmis debuit fieri. non gͦ abſqꝫ viro ⁊ hic fuit in ꝓductiōe xp̄i de ꝟgine. Tūc aūt magis de oſſe. ſed potiꝰ de carne. ¶ Itē in textu poſtea ſubiungitur. ꝯgruebat mulierē educi de viro. vt oſtenderet̉ ꝙ vir caput eſt Hoc nūc os ex oſſibꝰ meis. ⁊ caro de carne mea. gͦ nō tm̄mō de mulieris. ⁊ ꝙ nō vir ꝓpter mulierē. ſed mulier ꝓpter virum ⁊ coſta ade fctā ē. ſꝫ etiā de carne alia. ¶ Itē coſta illa aut erat alia/ ſimilia plura q̄ prius tacta ſunt. ¶ Ad illa que obijciūtur neceſſaria ade. aut ſuꝑflua. Si neceſſaria. gͦ debuit alia cōſta de ſoporatione. Dd̓m ꝙ ille ſopor nō fuit ex laſſitudine. ſꝫ fuit reddi ade ꝓ illa. Si ſuꝑflua. gͦ corpꝰ ade nō fuit in p̓ma ſui ꝓex diuina īmiſſione. ſicut dicit textus. nec tn̄ fuit ꝯtra naturā ductiōe ꝑfecte formatū. cū ad ꝑfectionē ſpectet nihil br̄e ſuꝑqꝛ ſi adā ſtetiſſet. eſſet vtiqꝫ in illo ſomnꝰ. nō ꝑꝑ debilitationē fluū vel diminutū. ¶ Itē ſi ſuꝑflua erat. gͦ nō oportebat carpotentie ſenſitiue. ſed ꝓpter vigorationē potētie vegetatiue. nem repleri ꝓ ea. Eſt igr̄ qō quare mulier de viro. ⁊ ſi de viro. qm̄ ⁊ ſi neutram baꝝ virium cōtingeret in adam laſſari tn̄ qn̄

d Libri Secundi vna ceſſabit ab oꝑatione. contingebat alterā vigorari dū tota de coſta factū d̓r eo ſane miraculo quo de quinqꝫ panibus qͥn4 aīa circa actū vniꝰ virtutis intēdit. ¶ Immiſit aūt deꝰ ſopoqꝫ milia hominū ſaturati ſunt. ſed illud non fuit ẜm ſeminaleꝫ rem in adā. nō ꝓpter hoc ꝙ nō poſſet ſeꝑare coſtā a vigilāte ſi rationem. ergo ⁊c. ¶ Item hoc videt̉ ratione. ſemen dicit pͥn ne dolore ⁊ borrore. ſed ꝓpter ſignificationē ⁊ ꝓpter etiā men cipium actiuuꝫ ⁊ intrinſecū. vnde non dicitur ſemen hominis tis ade ſubleuationē. qꝛ ſicut dicunt ſancti. adā in illo ſopore humor quicūqꝫ. ſed ille qui deciſus eſt a lūbis paternis. ſed in multa p̄uidit. Un̄ ſtatim cū euigilauit. ꝓphetice locutus eſt. ⁊ coſta nō erat vis actiua ad mulieris ꝓductionē. ergo nec rō ſe in hoc multū oſtenditur dei oīpotētia. que ſic potuit ſeparare minalis. ¶ Item ſemen bꝫ in ſe rationē totius. et partiū eius coſtā. vt natura nō amitteret quietē ſuā. Ex hoc patēt illa tria rei que ex ipſo ꝓducitur. Unde Augu. v. ſuꝑ Gen̄. ad litte. In obiecta de ſopore. ¶ Primū em̄ nō valꝫ. qꝛ ibi nō erat ſomnus ſemine oīa producta ſunt ⁊ fuerant primitus. nō mole magniex laſſitudine. Scd̓m ſimil̓r non valet. qꝛ nō eſt factum ꝓpter tudinis. ſꝫ in potētia cauſali. ſꝫ in coſta illa nō erat virtus ad leſionem hoīs occultādam. Tertiū etiā non valet qꝛ etiā ita be ſingula mēbra formāda. ergo nō erat ibi mulier ẜm rationem ne manifeſta eſt dei potētia. dū nō excitauit dormiētem a ſom ſeminalē. ¶ Item impoſſibile eſt aliqͥd creſcere per virtutem no. ſicut manifeſta eſſet ſi formaſſet eā de latere vigilātis ſine creatā. niſi per rarefactionē. aut appoſitionē. ſꝫ corpus muliei dolore aliquo. ¶ Ad illa que obijciuntur ꝙ nō debuit fieri de ris de illa coſta ꝓductū eſt qd̓ erat ipſa maius. nō per coſte ra oſſe. Dd̓m ꝙ nō tm̄ modo mulier facta eſt de oſſe ſiue de coſta. refactionē. nec extrinſece materie appoſitionē. ſicut dicit maſed etiam aliqua particula fuit ſumpta de carne Ade. ſicut ſegiſter in lr̄a. ergo ꝓductio illa ex coſta nō fuit ẜm virtutē crea quens lr̄a innuit. ¶ Hoc nūc oſ. ⁊ ca. de car. mea. Magis aūt ture. ſed ſolū creatricis eſſentie. ſed ſeminalis rō dicit virtutē ſit denominatio ab oſſe. ſiue qꝛ illa fuit pars principalior. ſiue creatā. non em̄ dicūtur in deo res eſſe ſeminaliter. ergo hec ꝓ qꝛ vir mulieri confertꝭ robur. ⁊ mulier ꝑ viri cōſortiū vigorat̉. ductio mulieris ex coſta non fuit ẜm ſeminales rationes. vir aūt per mulieris conſortiū emollitur. ⁊ ideo d̓r caro reple¶ Item ẜm ſeminales rōnes attendit̉ rerum ꝓpagatio ⁊ gn̄a ta pro coſta. qꝛ vir dat fortitudinem ⁊ ſuſcipit infirmitatē. ſitio. ſed ẜm eductionē corporis de coſta nō ſit ꝓpagatio in huue etiā quia coſta illa locum carnis occupabat. non em̄ facta mana ſpecie. ergo ꝓductio alicuius corporis humani ex cōſta fuit in adāvt in eo maneret. ſꝫ vt de ea formaret̉ mulier. Et ſic nō eſt ẜm rōnem ſeminalē. ¶ Et ꝓpter hoc eſt queſtio. cū mapatent illa tria obiecta. Primū em̄ non valet. qꝛ mulier ⁊ ſi de giſter dicat aliqua fieri ẜm rōnes cauſales aliqua ẜm ratiōes i bilis ſit in ſe. tn̄ a viro babet roborari ⁊ ideo magis dicit̉ eſſe ſeminales que ſit differentia inter hec duo. Si tu dicas ꝙ illa facta de coſta ꝙͣ de carne. Scd̓m nō valet ꝙ em̄ mulier d̓r eſſe fiunt ẜm rōnes cauſales que fiūt ẜm rationes incōmutabiles facta de cōſta. nō intelligitur preciſe. ita ꝙ non de carne. Ter vel eternas. illa ẜm rationes ſeminales que fiunt ẜm exigentium non valet. quia ſi illa coſta ſuperflua erat ade. inquantū tiam ⁊ virtutē potentiaꝝ inditaꝝ ipſis creaturis. Obijcit̉ con erat indiuiduum. erat tamen oportuna inꝙͣtum erat mulieris tra hoc per Augu. Dicit em̄ Aug. in. vj. ſuper Gen̄. ad litterā. principium. ⁊ ideo reſurget in muliere nō ī viro. ſicut planius Nihil babent res in naturis proprijs quod nō in primis dieexplicatur in quarto. bus cauſal̓r factum eſt. Et iterum. Cauſales ille rōnes quas Utrū mulier formata ſit de coſta viri mundo indidit cū pͥmū creauit. quō inſtitute ſunt merito que B 5 UEINIO. lj. ẜm rōnē ſeminalē. Et ꝙ ſic vr̄ primo ꝑ n ri poteſt. Et paulopoſt. In illis primis rerū cauſis quas mun textum. Cōſummauit deus die. vj. om̄e opus ſuū. Si gͦ forma illeſ do primitus creator inſeruit. nō tm̄ poſuit ꝙ de limo formatu tio mulieris fuit poſt diē ſextum. ſicut ſcriptura innuit. ergo 9 rus erat hoīem. ſed quēadmodū ꝓducturus. ergo rōnes caualiquo modo in illis operibus. vj. dierū mulier cōdita fuit. ſꝫ en ſales nō dicunt qͥd increatū. ſed creatum. ¶ Item ipſe Augu. nō erat niſi in coſta. ergo in coſta erat vn̄ fieret mulier. ſed qd̓ 4x rōnes cauſales quas dicit inditas primis rebꝰ. diſtinguit cōſic eſt in aliquo d̓r eſſe in eo ẜꝫ rōnē ſeminalē. gͦ ⁊c. ¶ Itē aug. ſit tra incōmutabiles rōnes tam in. v. ſuꝑ Gen̄. ad litte. ꝙͣ in. vj. vj. ſuꝑ Gen̄. ad litte. Oīa que ꝯſequētibus erāt euoluenda tē ¶ Querit̉ etiā que differētia ſit inter rōnes ſeminales ⁊ natu poribus. primitus deꝰ ſimul creauit cū faceret mundū cōſum rales. ⁊ videt̉ ꝙ nulla. qꝛ Aug. dicit ꝙ cum arbor germinat. de mata quidē. qm̄ nihil babent illa in naturis ꝓprijs qͥbus ſuoꝝ ſemine quotidie eſt ꝓpagatio ẜm rōnem ſeminalē in fi. v. ſuꝑ tempoꝝ curſus agunt. qd̓ nō in iſtis cauſal̓r factum ſit inchoa Gen̄. ſed hoc idē eſt ẜm rōnem naturalē. ¶ Item oꝑatio que ta aūt. qm̄ quedā erant ſemina futuroꝝ. ergo ſi mulier poſtea eſt a vi ſeminali. aut eſt naturalis. aut eſt volutaria. cū em̄ non ꝓducenda erat. ergo ſemen mulieris p̄exiſtebat. ſed nō niſi co ſit a cauſa ꝑ accidens. ⁊ ſit a cā creata. neceſſe eſt ꝙ ſit a natuſta. ergo ⁊c. ¶ Itē vir d̓r eſſe imago dei. qꝛ ex ip̄o fiunt omnes ra vel ab intellectu. ſꝫ nō eſt ab intellectu. ergo a natura. gͦ oē hoīes. ſicut oīa ſunt ex deo. ſed nulla creatura eſt ex deo mate quod fit ſeminal̓r ſit natural̓r. Pari rōne. cum natura ſit vis rial̓r. ergo ſi recta eſt aſſimilatio. neceſſe eſt ꝙ vir reſpectu mu ꝓpagatiua. ⁊ ꝓpagatio fiat mediante ſemine. omne quod fit lieris nō ſolū habeat babitudinē principij materialis. ſꝫ etiaꝫ naturaliter. videtur fieri ſeminaliter. ¶ Reſpon. ad predicto actiui. ſed qd̓ eſt ex aliquo ſicut ex materiali ⁊ actiuo pͥncipio rum intelligētiam eſt notādum ꝙ cum de bis rationibus ſemi eſt ẜm rōnem ſeminalē. gͦ ⁊c. ¶ Itē vir ꝓductus eſt de limo. ⁊ nalibus egregius doctor Aug. in. v. ⁊.vj. ſuꝑ Gen̄. ad lit. ammulier de viro. aut igitur eſt maior habitudo ⁊ ꝯueniētior cobigue loquatur. ⁊ ab ipſo potiſſime habemus boꝝ nominum ſte ad mulierē ꝙͣ viri ad limū. aut nō. Si nō. gͦ nō magis attivſum nō eſt facile inter hmōi vocabula recte diſtinguere. Ip̄e net mulier viro. ꝙͣ vir limo. Si ſic. gͦ vltra rōnem paſſibil̓ fuit em̄ rōnes cauſales mō dicit rebus fuiſſe inſertas. mō dicit qͥ ibi aliquo mō rō actiui. ſi gͦ hec eſt rō ſeminalis. apparet ꝙ ẜꝫ tum ad aliqua in diuina voluntate fuiſſe ſeruatas. poſſumꝰ tn̄ rōnem ſeminalem ex coſta fuit formatum corpus mulieris. quātum eſt de vi vocabuli differentiā aſſignare in hūc modū. ¶ Itē cū deꝰ ꝓduxit corpus mulieris de coſta aut hoc fuit ẜm Cauſa em̄ cōis eſt ad principiū intrinſecum ⁊ extrinſecū ſiminaturā aūt ꝯtra. Si ẜm naturā. cū natura quicqͥd facit. faciat liter ⁊ ratio cauſalis ꝙͣtum eſt de vi noīs. ſemen ꝟo dicit prinẜm rōnes ſeminales videt̉ ꝙ ſeminal̓r de coſta mulier ꝓducta cipium intrinſecum. ⁊ ita ratio cauſalis ſe extendit ad ratiōes ſit. Si ꝯtra naturā. Cōtra ꝯditor nature vt dicit Aug. non fa creatas ⁊ increatas. ratio ꝟo ſeminalis ſolū ad rationes crea cit ꝯtra naturā. Et idē ſuꝑ Gen̄. ad lit. Non facit deus cōtra tas. ꝙͣtum ergo eſt de vi noīs. vnū eſt cōe reſpectu alterius in cauſas quas bonas ꝯſtituit. qꝛ ꝯtra voluntatē ſuā nō facit. er quātum aūt adinuicē diſtinguūtur ⁊ cōnumerātur. ſic cauſa ⁊ go ſi formatio eue nō potuit eſſe ꝯtra naturā. fuit igit̉ ẜm nacauſalis ratio accipitur quātum ad principiū increatū ſemen turā. ſi hoc fuit. ergo ẜm rōneꝫ ſeminalē. ¶ Itē ſi ꝓductio illa ꝟo ⁊ ſeminalis ratio ſpectat ad principium creatum. Differūt fuit ꝯtra naturā. ergo formatio mulieris fuit miraculū. Sed aūt cauſa ⁊ rō cauſalis. qꝛ cauſa dicit principiuꝫ ꝓductiuum. Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litte. dicit ꝙ deꝰ in rerū ꝯditione nō vtitur ratio ꝟo cauſalis dicit regulā dirigentē illud principiū in ſua rebus ad miraculū ſue potētie: ſed ẜm quā ꝓprie cōpetit ip̄aoperatione. ¶ Simil̓r per hunc modū differt ſemen ⁊ rō ſemirum reꝝ nature. ergo ſi miraculū nō faciebat ſꝫ oꝑabat̉ ẜm ꝙ nalis. Regula aūt agētis īcreati ē forma exēplaris ſiue ydeanatura exigebat. videt̉ ꝙ mulierē ꝓduxerit ẜm ſeminalē rōne lis. Regula ꝟo agētis creati eſt forma naturalis. ⁊ ita rōnes ſi eā ꝓduxit ẜm exigentiā nature. ¶ Contra. Magiſter dicit cauſales ſunt forme ydeales ſiue exēplares. rōnes ꝟo ſemina in lr̄a. ⁊ eſt autoritas Aug. Illa que ẜm cām ſeminalē fiunt di les ſunt forme naturales. Et ẜm hoc ptꝫ ꝙ rōnes cauſales et cuntur natural̓r fieri. qꝛ ita curſus nature hoībus innotuit. ſi primordiales idē ſunt re differentes ſola rōne. Primordiales ergo ꝓductio mulieris de coſta nō eſt ẜm nature curſum. gͦ nō em̄ dicunt̉ per priuationē prioris: ſed cauſales per poſitioneꝫ erit ẜm ſeminalē rōnem. ¶ Itē magr̄ in lr̄a. corpus mulieris poſterioris. ⁊ pͥmordiales inqͣtū reſpiciūt deū vt pͥncipiū primum. cauſales

Diſtinctio XI I retur inqͣtum eſt pars viri. ſic qꝛ vir ⁊ mulier ſunt ꝑſone in qui mum cauſales inꝙͣtum reſpiciūt deū vt finē vltimū que eſt cā bus pōt eē affinitas ⁊ attinētia. talis formatio faciebat quod cauſaꝝ. Sil̓r naturales rōnes ⁊ ſeminales re idē ſūt. rōne ꝟo dam maius vinculum attinentie eſſe inter virū ⁊ mulierē. qd̓ differūt. qꝛ em̄ ſemen dicit vt ex quo. et natura dicit vt a quo quidē nō poterat eſſe inter virū ⁊ elementū terre. ¶ Ad illud 1a rō ſeminalis attendit̉ inqͣtū dirigit potentiā nature. vt ex ali qd̓ obr̄ ꝙ ꝓductio mulieris de coſta nō fuit ꝯtra naturā. Dicē quo fiat aliqͥd. naturalis ꝟo vt ab aliquo fiat aliqͥd. Uel rō ſedum ꝙ dupl̓r d̓r natura. Uno modo dicit̉ natura om̄e illud qd̓ minalis reſpicit inchoationē ⁊ intrinſecā virtutē que monet ⁊ competit rei a ſua naturali origine ⁊ ſic cōpetit creature. vt ex oꝑatur ad effectus ꝓductionē. naturalis ꝟo ꝯcernit ꝓducenea ꝓducatur om̄e qd̓ deus vult. Opus em̄ reſpectu ſui artifitis ad ꝓductū aſſimilationē. ⁊ modi agēdi aſſuetudinē. vn̄ ap cis. hꝫ in ſe potentiā ꝑfecte obediētie cū ꝑ oīa ſubiacet eiꝰ vopropriate loquēdo cū magi ex ꝟgis fecerūt ſerpētes. hͦ fuit ẜꝫ luntati. propter qd̓ dr̄ ꝙ ſpūs dn̄i ferebatur ſuper aquas ⁊ cōrōnes ſeminales. cū ꝟo ſerpētes ſicut aſſolēt ſerpētes generāt tra hanc naturā deus nūꝙͣ facit. immo quicquid facit de crea hoc fit ẜm rōnes naturales. lꝫ vtreqꝫ naturales ⁊ ſemīales cō tura. ẜm hanc naturā facit. ⁊ ẜm hunc modū accipiendi natu14 grue dici poſſint. ¶ Qn̄ igit̉ querit̉. vtrū aliqͥs effectꝰ. fiat ẜm ram. mulier. de coſta nō eſt formata ꝯtra naturā. Alio mō dici rōnes cauſales. aut ſeminales. Rn̄dendum eſt ꝙ aūt ſic eſt a tur natura proprie vis inſita rebus. ẜm quā res naturales padeo ille effectus. ꝙ creatura non hꝫ in eo potentiā aliquā. aut ſi bꝫ. hꝫ ſolā potentiā obedientie. vtpote cū mundus ſit de nigunt curſus ſuos ⁊ motus ſolitos. ⁊ hoc mō accipiēdo naturā aliqn̄ deus facit ꝯtra naturā. aliqn̄ ſupra naturaꝫ. Tunc facit bilo. vbi nulla eſt potentia creature. vel cū multi panes multi plicātur ex pane vno. vbi eſt ſola potētia obediētie. ⁊ hec fiunt ꝯtra naturā qn̄ facit aliquid cuius ſil̓e in natura. ⁊ a natura ꝓ ẜm rationes cauſales quas deꝰ ſeruauit in ſua volūtate. qꝛ nō duci habet. tn̄ alio modo oīno diuerſo. vt ptꝫ in hoc ꝙ natura dat alicui viſum. ⁊ ſucceſſiue in primaria generatione ſimil̓r ⁊ fiunt ẜm exigentiā creature. ſed ẜm exigētiā diſpoſitiōis eter ne. Si aūt ſic ꝓducit̉ effectus. ꝙ eſt in potētia nature. non ſodat vitam. nunꝙͣ tn̄ cecum reducit ad viſum nec mortuū ad vi lum obediētie. ſꝫ etiā potentis ad actu ꝓducere. ſic d̓r fieri ẜꝫ tam. Si ergo deus ſua virtute hoc faciat. vt alicui ceco viſum.4 rōnes ſeminales. ſicut ptꝫ cum bō generat̉ ex homine. vel arreſtituat. ⁊ mortuo vitā: tunc d̓r facere ꝯtra naturā.i. cōtra ſo bor ex arbore. Sed attendendū eſt. ꝙ illa potentia nature ad litum curſum nature. ⁊ tunc d̓r miraculum. Quādo ꝟo deus fa effectus iſtos. aut eſt ꝓpinqua ⁊ ſufficiēs. ſicut eſt in ſemīe decit aliquid cuius ſimile natura facere nō poteſt. ⁊ ad quod na ciſio a lumbis ad gn̄ationē humani corporis ⁊ ſic d̓r ꝓprie batura non habet ordinem ẜm propriā virtutem. ſicut quādo deꝰ bere in ſe rōnem ſeminalē. Aut eſt remota ⁊ inſufficiens. ſicut factus eſt homo. vel quādo corpus mortale factum eſt glorio eſt in pane vel in alimēto. vt ex eo fiat bō. ⁊ ſic minus ꝓprie d̓r ſum. tunc facit ſupra naturā ⁊ illud opus proprie d̓r mirabile. eſſe ibi ratio ſeminalis. Non em̄ d̓r in pane eē ratio ſeminalis nō miraculum. Qm̄ igit̉ in operibus ſex dierū nature rerū. nō reſpectu hoīs producendi. niſi valde. large accipiatur. Quod dum erāt condite. nec curſus eaꝝ determinati. ideo tam in ꝓaūt eſt ſic in remota diſpoſitione reſpectu effectus aut perduductione mulieris ex coſta viri. ꝙͣ in ꝓductione aliaꝝ rerum citur ad illū effectū mediātibus illis ad que habebat ordinē oꝑabatur ſupra naturā. non ꝯtra. ⁊ ideo opera illa mirabilia immediatū. aut mediate. Si mediate tūc poteſt diei ꝙ effectꝰ nō miracula dici debebāt. EEt ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad vltimū obieille ſit ẜm rōnem ſeminalē. vtpote ſi panis comedat̉ ⁊ digerat̉ ctum. qꝛ nō fuit ꝓprie ꝯtra naturā. nec eſt miraculū dicenduꝫ. ⁊ ꝯuertatur in humorē. ⁊ poſtmodū in lumbis ꝯuertatur in ſe Ptꝫ etiā rn̄ſio ad illud qd̓ cōſueuit queri. q̄ differētia eſt inter men. deinde in hoīem. Si aūt immediate ꝑducat̉ ad effectum miraculū ⁊ mirabile. ⁊ in quo differt facere aliqͥd ꝯtra naturā vtpote ſi de pane ſtatim formaret̉ corpus hoīs. ſic nullo mō d̓r et ſupra. Poſtremo qual̓r verū eſt. ꝙ deus nihil facit ꝯtra naeſſe factū ẜm rōnes ſeminales. ſed ẜm rōnes cauſales ꝙͣuis eī turam. ⁊ tn̄ miracula aliquo modo ſunt ꝯtra naturā. Ptꝫ etiā ibi eſſet aliqua potētia actiua ad hoc ꝙ inde fieret corpꝰ per ꝙ differentia ſit inter ratiōes primordiales cauſales ſeminamulta intermedia. tn̄ ꝙ īmediate fieret. hoc babuit in ſola po les ⁊ naturales. Duo em̄ prima mēbra. ſcꝫ primordiales rōes tentia obediētie. Cū ergo querit̉. vtrū corpus mulieris fuerit ⁊ cauſales differunt rōne. Simil̓r duo vltima. ſcꝫ rōes ſemina in coſta ſeminal̓r. Dd̓m ꝙ ſi ꝓprie accipiatur rō ſeminalis. nō. les ⁊ naturales. Duo ꝟo intermedia.ſ. ratiōes cauſales ⁊ ſemi Si aūt accipiat̉ large ꝓ quacūqꝫ potētia actiua exn̄te in manales vno modo ſe bn̄t ſicut generale ⁊ ſpeciale Alio mō ſi fiat teria. ſic pōt dici in coſta iſta ratio ſeminalis. Rurſus ſi queappropriatio. cauſales ſunt que ſeruate ſunt in mente diuina. ratur. vtrū mulier facta ſit de coſta ẜm rōnes ſeminales. Rn̄ſeminales ꝟo que ſunt rebus iuſerte. Et hinc eſt ꝙ Aug. cauſa dendum eſt ꝙ nō. qꝛ coſta reſpectu talis modi ꝓducendi. ⁊ reles rōnes dicit eſſe cōes ad ea que fiunt miraculoſe ⁊ naturaſpectu tāti corporis ex ea formādi abſqꝫ additione. nō babuit liter. dicit etiā quaſdā rationes cauſales in mente diuina reniſi ſolā potentiā obediētie. vn̄ ꝯcedēde ſunt rōnes ad hoc inſeruatas. quaſdā autem eſſe rebus inſertas.vj. ſuper Gen̄. Et ig ducte. ¶ Ad illud aūt qd̓ primo obijcitur in ꝯtrarium ꝙ nihil ſic patet ꝙ nulla eſt contrarietas. nouum fecit deꝰ vltra diē ſextū. Dicendū ꝙ illud argumentū 15 Quid ſit rō ſeminalis ẜm eſſentiā. et ¶ 1 deficit tripliciter. Primo qꝛ ⁊ ſi formatio mulieris poſt diem QueIIO. li. j. cū ꝯſtet eā eſſe formā. eſt queſtio vtꝝ C ſextū narretur. nō ē tn̄ credēdū. ꝙ tā longo tēpore viri formaſit forma vl̓is an ſingularis. Et ꝙ ſit forma vl̓is. videt̉ pͥmotio preceſſerit. ſed ꝙ die ſexta de latere viri ꝓducta ſit. Illud ph̓m in. xvj. de aīalibus vbi dicit. ꝙ embrio prius eſt aīmal ꝗ aūt quod ſubditur. intelligēdum eſt per recapitulationē. reca bō. gͦ natura ꝓducit formā ſpēi mediante forma gn̄is: ſed illa pitulat em̄ ſcriptura vt addat. Deficit etiā in hoc. ꝙ deus non eſt rō ſeminalis mediāte qua natura ꝑuenit ad vltimū cōpledicitur facere nouuꝫ. non ſolū in hoc ꝙ oīa producta ſint in ra mentū. gͦ rō ſeminalis nō eſt aliud ꝙͣ forma vl̓is. ¶ Itē ꝙͣto ē tione ſeminali. ſed quia producta ſunt in ſuo ſimili. ⁊ hoc nealiqͥd ſimpliciꝰ. tāto pͥus. ſꝫ forma ꝙͣto vl̓ior. tāto ſimplicior g ceſſarium eſt dicere propter creationem anime que non exit in tāto prior. ſꝫ in ꝓceſſu ordinato ꝑ id qd̓ priꝰ eſt. deuenit̉ ad id eſſe ẜm ſeminalem rōnem. Et per hoc ptꝫ rn̄ſio ad ſequens. qꝛ qd̓ poſteriꝰ eſt. gͦ natura ꝓcedēs ad gn̄ationē forme ſingulaformatio mulieris nō fuit de conſequētibus ad oꝑa. vj. dierū ris. ꝑuenit ad ip̄am mediāte vl̓i. ſed rō ſeminalis ē illa mediāvel ſi fuit. cauſal̓r d̓r fuiſſe facta. qꝛ preceſſit potentiā obedien te quā ꝑuenit̉ ad effectū cōpletum. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē intellectꝰ ſi vetie in coſta. vel etiā aliqua rō ſeminalis longinqua lꝫ ẜm illam rus ē intelligit ſicut eſt ī re. alioqͥn ſi nō rn̄det ei ita in re ſicut mulier non ſit formata ſed ẜm potentiā diuinā. ¶ Ad illud qd̓ intelligit. falſus eſt ⁊ vanꝰ. ſed tā rōnalis ph̓s ꝙͣ etiā metaphi obijcit̉ ꝙ vir eſt imago dei. qꝛ principium oīm hominū. Dicen ſicus. dicit differētias extrahi de potētia gn̄is. ergo opꝫ ꝙ ita dum ꝙ non eſt oīmoda ſimilitudo. deus em̄ eſt principiū ſuffi ſit in re.ſ. ꝙ forme minus vl̓es exeat in eſſe a formis magis vl̓i ciens reſpectu omniū. vir aūt non eſt per ſe principiū ſufficiēs bus. aut ꝯſideratio logici ⁊ ph̓i eſt oīno vana ꝙ ſi hoc eſt incō reſpectu hoīm. aliquo tn̄ modo tenet rationē principij. et hoc ueniens. reſtat ꝙ forme vl̓es ſunt ille mediātibus quibꝰ edufacit ad maiorē expreſſionē imaginis. ad cuius expreſſionem cuntur ſingulares in eſſe ſed hmōi ſunt rōnes ſeminales gͦ ⁊c. aliquo mō amplificandā non ſolum facit aſſimilatio perfecta ¶ Itē forma ꝑticularis dicit ens in actu cōpleto qꝛ nulla pōt ſed etiā aſſimilatio modica. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ maior vlterius fieri additio. materia ꝟo dicit ens oīno in potētia. ſꝫ erat conuenientia coſte ad mulierē ꝙͣ limi ad virū. Dicendum inter ens oīno in actu et oīno in potētia cadit mediū ens. qd̓ ē ꝙ coſta dupl̓r pōt ꝯſiderari. Aut in ſe aut inꝙͣtum fuit pars vi partim in actu ⁊ partim in potētia. hmōi aūt eſt forma vl̓is. q̄ ri. In ſe quidem ita bene diſtabat a formatione corporis mureſpectu materie eſt ens in actu. reſpectu vlterioris forme eſt lieris. ſicut limus a formatione corporis viri. Si autē conſide ens in potētia. īgit̉ ſi nō ꝑuenitur ab extremo in extremū niſi

Secundi Libri ritati. ⁊ rōni ⁊ ſenſui. Autoritati qꝛ ip̄e cōmentator dicit ſuper per mediū. materia nō perducit̉ ad actū cōpletum. niſi mediā metaphiſicā in capitulo. quādo aūt in fundamēto. ꝙ materia tibus formis vniuerſalibꝰ. ſꝫ rōnes ſeminales ſunt ille mediā ſuſcipit formas ſingulares mediātibus formis vniuerſalibus tibus qͥbus ꝑuenit̉ ad actū cōpletū. gͦ ⁊c. ¶ Iteꝫ ex hoīe gn̄a Rōni etiā concordat: qꝛ cum ſingulare dicat ens in actu. ⁊ ma tur hō nō aſinꝰ. hoc aūt nō eſt niſi ꝑꝑ aliquā ꝯueniētiā q̄ eſt in teria ens in potētia. ⁊ forma vl̓is quodāmō dicat ens in actu ter hoīem ⁊ hoīem. ⁊ nō inter hoīem ⁊ aſinū. illa aūt ꝯueniētia et quodāmodo in potētia. rectum videt̉ ⁊ congruum ꝙ matenō eſt niſi in forma vniuerſali. gͦ rō quare hō gn̄at hoīem ē for ria ꝑducatur ad formā completā. mediātibus formis vniuerma vl̓is. ſed illa eſt rō ſeminalis. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē hoc vr̄ per deduſalibus. Senſui etiā ꝯcordat. qꝛ ſicut vult ph̓s in pͥncipio pͥmi ctionē ad impoſſibile. ex eo incipit gn̄atio in qd̓ terminat̉ cerphiſicoꝝ. Progreſſus noſtre cognitionis aſſimilatur ꝓgreſſui ruptio. ⁊ ecōuerſo. ſi igit̉ natura nihil ꝓducit ex nihilo corrunature in ſua operatione: ſed nobis innata eſt via ab vniuerſa ptione naturali nulla forma naturalis cedit in nihil cū igit̉ ex lioribus ad minus vniuerſalia. ergo conſil̓r erit in natura. Si aere fit ignis forma aeris nō corrūpitur in nihil. nec materia. quis aūt poſitionē hāc ſuſtinere velit. poterit declinare rōnes qꝛ materia nō erat aliqͥd de eēntia ipſiꝰ forme. corrumpit̉ gͦ in ad oppoſitū adductas. dicens ꝙ loquant̉ de vniuerſali ẜm ꝗ aliquā formā illa ergo forma. aut ē vl̓is aut ſingularis. Si ſin bꝫ eſſe abſtractum in aīa. ⁊ ſic predicte poſitioni non obuiant. gularis aūt gͦ eſt forma ignis. aut forma alia ab igne. Nō alia ¶ Alioꝝ ꝟo poſitio eſt ꝙ vniuerſale forma eſt. ſed nō quelibet ⁊t ab igne qꝛ in igne gn̄ato nō ſunt due forme ſingulares. ſꝫ vna forma ꝓprie vniuerſale eſt. eſt em̄ forma partis ⁊ forma totius tm̄. Si eſt forma ignis. gͦ forma aeris ⁊ ignis ſunt vna forma ⁊ vniuerſale nō eſt forma partis. ſed forma totius. Anima em̄ numero qd̓ eſt īpoſſibile. Reſtat igit̉ cū nō poſſit eē forma ſin nō dicitur eſſe vniuerſale reſpectu vnius hominis. ſꝫ potiꝰ bōgularis. ꝙ ſit forma vl̓is. ſi ergo bꝫ incipi gn̄atio ad qd̓ termiIllā autē dicūt eſſe formā totius. quequidē dat eſſe toti ⁊ hec natur corruptio. gn̄atio vniuſcuiuſqꝫ rei naturalis īcipit a for d̓r̄ eſſentia rei: qꝛ totū eſſe cōplectitur. ⁊ hanc formā cōſiderat ma vniuerſali. ſꝫ a qͦ gn̄atio incipit eſt rō ſeminalis. gͦ rō ſemīa metaphiſicus. formā ꝟo partis que in genere nō habet eſſe ni lis nō eſt aliud ꝙͣ forma vl̓is. ¶ Cōtra. ph̓s in lib. de aīa. Uni ſi per reductionē. nō eſt dicere ꝓprie vniuerſalē. poteſt tn̄ dici uerſale. aut nihil eſt. aut poſteriꝰ ⁊c. ſed ratio ſeminalis ſemꝑ aliquo mō vniuerſalis reductione. cum illa eſt indifferēs ad prior eſt. gͦ rō ſeminalis nō pōt eſſe forma vl̓is. ¶ Item vl̓e eſt multa que pn̄t fieri ex ipſa. ſicut cauſa d̓r eſſe vniuerſalis quia ſemꝑ ⁊ vbiqꝫ. ſed ratio ſeminalis reſpicit banc materiā in qua pōt in multa. ⁊ ſic illa potentia actiua q̄ eſt in materia que difundatur determinate. gͦ rō ſeminalis nō pōt eſſe forma vl̓is. cebatur rō ſeminalis. pōt dici vniuerſalis. nō ꝓprie ẜm ꝙ vni ¶ Itē rō ſeminalis nō p̄dicat̉ de eo cuiꝰ eſt ſeminalis rō non uerſale ꝯſiderat̉ a metaphiſico: ſed large vt dicat quādā prin em̄ pōt dici ꝙ hō ſit ſemen. vel ꝙ corpus hoīs ſit embrio. ſꝫ vni cipij indifferentiā. quā etiā ꝯſiderat p̄hiſicus. Et hec poſitio uerſale predicat̉ de ſingulari. gͦ rō ſeminalis nō pōt eē forma magnoꝝ eſt ⁊ multoꝝ. ⁊ magis eā approbat via cōis. nec īmevl̓is. ¶ Item oīs oꝑatio nature terminatur ad hoc aliqͥd. ⁊ ē rito. qꝛ ꝯcordat rationi autoritati. ⁊ ſenſui. Rationi quidē. qꝛ circa hoc aliqͥd. hoc aliquid aūt dicit formā cū materia vniuer neceſſe eſt ponere vniuerſales formas ꝓpter cognitionē ⁊ p̄di ſale aūt dicit formā tm̄. ergo forma vl̓is ẜm ꝙ bmōi nec ē opecationis vniuocationē. ſi igit̉ nō eſt integra cognitio niſi totū rationis principiū. nec eſt oꝑationis terminꝰ ꝑ ſe. ſed rō ſemitit eſſe rei cognoſcat̉ ⁊ nō eſt cognitio niſi per formā. neceſſe ē ali nalis dicit oꝑationis pͥncipiū. ergo rō ſeminalis nō pōt eē for quā forma eſſe q̄ cōplectatur totū eſſe. hanc aūt dicimꝰ eſſenma vl̓is. ¶ Itē ſi rō ſeminalis dicit formā vl̓em. aut igit̉ for⁊d. tiam. ⁊ hec eſt vl̓is forma vt dicit Auicenna. Dicit em̄ ꝙ eſſen ⁊ꝛ mam gn̄is. aut formā ſpēi. Si formā gn̄is. gͦ in homīe eſt rō ſe tia nihil aliud eſt ꝙͣ quidditas rei vl̓is. Simil̓r nō eſt vera vni minalis reſpectu aſini. Si formā ſpeciei. gͦ humanitas eſt rō uocatio. niſi quādo aliqua in vna forma cōmuni realiter aſſiſeminalis huiꝰ hoīs. ſed illud eſt rō ſeminalis alicuiꝰ qd̓ ante milantur. que de ipſis eſſentialiter predicatur. forma autē in p̄exiſtit in materia ꝙͣ ſit res cōpleta in actu. gͦ ante erit forma qua plura aſſimilātur. nō poteſt eſſe niſi forma vniuerſalis. q̄ būanitatis in materia. ꝙͣ ſit res cōpleta. ſꝫ hoc eſt falſum ⁊ nō ꝟo eſſentialiter predicatur. de illis nō poteſt eſſe niſi forma to intelligibile ꝙ forma hūanitatis ſit in aliquo ⁊ illud nō ſit res tum cōplectēs. ¶ Forma igit̉ vniuerſalis non eſt aliud ꝙͣ forcōpleta. gͦ nō eſt ponere ꝙ forma vniuerſalis dicat rōnē ſemima totiꝰ. que cū de ſe nata ſit eſſe in multis vl̓is eſt. particulanalem. ¶ Itē ſi forma vl̓is reſpectu ꝑticularis eſſet rō ſemina rizatur aūt nō per additionē vlterioris forme. ſed per coniun lis. cū gͦ hec albedo dicat ſingularē formā. ⁊ albedo dicat for ctionē ſui cū materia. ex qua cōiunctione materia appropriat mā ſpēi. ⁊ color formā gn̄is ⁊ qualitas ſenſibilis adhuc formā ſibi formā. ⁊ forma materiā. ſicut dictū eſt ſupra. Et qꝛ nunꝙͣ ē ſuꝑioris gn̄is ⁊ qualitas corꝑalis adhuc formā magis vl̓em. forma ſeꝑata a materia: nunꝙͣ eſt forma vl̓is ſine particulari. ⁊ qualitas adhuc formā vniuerſaliſſimā. tunc natura in ꝓduꝙͣuis aūt vnū nō ſit ſinc altero. differt tn̄ vnū ab altero. ꝙͣuis ctione huiꝰ albedinis ꝑueniret mediātibus oībus p̄dictis. gͦ em̄ albedo nō poſſit eſſe ſine corpore. differt tn̄ a corpore. vn̄ in priꝰ faceret qualitatē. ꝙ qualitatē corporalē. ⁊ qualitatē corſeparabilitas nō ponit idētitate oīmodā. Concordat etiā bec poralē priꝰ ꝙ qualitatē ſenſibilē ⁊ qualitatē ſenſibilē priꝰ ꝙͣ co poſitio autoritati. Dicit em̄ ph̓s ꝙ cum dico celū. dico formā. re lorem qd̓ nō eſt intelligibile. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligencum dico hoc celū. dico materiā. ergo indiuiduū ſuper formā tiam eſt notādum. ꝙ cum ſatis cōſtet rōnem ſeminalē eſſe povniuerſalē non addit aliquā formā. ſed ſolum materiā. Dicit tentiam actiuā inditam materie. ⁊ illā potentiā actiuā cōſtet em̄ Boetiꝰ ꝙ ſpēs eſt totū eē indiuidui. ergo forma vniuerſaeſſe eſſentiā forme. cum ex ea fiat forma mediāte oꝑatione na lis que eſt ſpēs. eſt forma totiꝰ que cōplectitur totū eſſe. ⁊ que ture. que nō ꝓducit aliquid ex nihilo. ſatis rationabiliter poeſt ſufficiēs ratio cognoſcēdi ꝙͣtū ad eſſe ſubſtātiale ⁊ hoc me nitur ꝙ ratio ſeminalis eſt eſſentia forme producēde. differēs lius tactū eſt ſupra diſ. iij. Cōcordat etiā ſenſui. aliꝰ eſt em̄ orab illa ẜm eſſe cōpletum ⁊ incōpletum. ſiue ẜm eſſe in potētia. do ⁊ modus in egreſſu ſpecierū a genere. ⁊ in eductione forma ⁊ eſſe in actu. Utrū aūt illa forma ſiue potentia actiua quā dirum de potētia materie. Naturalis em̄ dicit. ꝙ materia prius cimus rōnem ſeminalē ſit forma vl̓is. hoc nō eſt ita planū. diſuſcipit formā elementarē. ⁊ mediāte illa venit ad formā miuerſi em̄ ſunt modi dicendi ẜm diuerſas poſitiones quas hn̄t xtionis. ⁊ mediāte illa venit ad formā cōpletionis. qꝛ conſide diuerſi de forma vniuerſali. Quidā em̄ dicere voluerunt ꝙ cū rat illā potentiā materie ẜm qd̓ per operationeꝫ nature bꝫ in vniuerſalia non ſint fictiones realiter ⁊ ẜm veritatē. non ſolū effectum ꝓdire. Metaphiſicus ꝟo qui conſiderat vniuerſales ſint in aīa. ſed etiā in natura. ⁊ qꝛ omnē quod eſt in natura ha formas ſiue eſſentias. in qͥbus res ſingulares bn̄t aſſimilari. bet fundari in materia tam forme vniuerſales ꝙͣ ſingulares ponit magis vniuerſale ⁊ minus. ẜm ꝙ plura vel pauciora bn̄t in materia habent eſſe. ⁊ ita nō differūt forma vl̓is ⁊ ſingulaaſſimilari in illo. ⁊ illud in quo eſt prima aſſimilatio. dicit eſſe ris per abſtractionē a materia ⁊ ꝯcretionē in materia. ſed difgenus gn̄aliſſimū. illud ꝟo in quo eſt ꝑfecta aſſimilatio. dicit ferunt per additionē vnius ad alterā. ⁊ per magis cōpletum eſſe ſpeciē ſpecialiſſimā. ⁊ ꝓpterea dicit ſpeciem addere ad ge ⁊ minus cōpletum. Cuius ſignū eſt. qꝛ in coordinatione gene nus. ⁊ hoc totū innuit in re. Dicit etiā genus ſimpliciꝰ ſpecie rum ⁊ ſpecierū forma ſpeciei eſt cōpletiſſima ⁊ cōpoſitiſſima. in pluribus reperiri. ⁊ hinc eſt ꝙ genꝰ in aliquo aſſimilat̉ deo forma ꝟo generis reſpectu illius eſt ens in potentia. ⁊ ſit mamagis ꝙͣ ſpēs in aliquo ecōuerſo. Deus em̄ qꝛ nobiliſſimꝰ eſt gis in actu per differentiā ſibi ſuperadditā. ⁊ ita cū ratio ſemi in fine totiꝰ nobilitatis. ſimul habet in ſe oēm perfectionē. ita nalis dicat formā ratione incōpleta. dixerunt nihil aliud eſſe ꝙ ipſe eſt ſimpliciſſimus ⁊ oīno incorruptibilis. Eſt etiā perfe rationem ſeminalē ꝙͣ formā vniuerſalē. Hec aūt poſitio paru ctus ⁊ in oīmoda actualitate ꝯſtitutus. creatura ꝟo ẜm ꝙ pōt̓ pendēda nō eſt. magnoꝝ em̄ eſt ⁊ concors eſſe videtur ⁊ autoſemiplent

Diſtinctio I VIII 4 tias ẜm eoꝝ diſpoſitiōes varias. vr̄ multo fortiꝰ ꝙ vna aīa poſſemiplene aſſimilat̉ deo. ⁊ ꝙͣtum ad rōnē ſimplicitatis ⁊ incor ſit eſſe ꝑfectio duoꝝ corpoꝝ ſibi ſimiliū. ¶ Itē multiplicatio ruptibilitatis magis aſſimilat̉ ei qd̓ eſt magis vniuerſale ꝙͣtū in indiuiduis eiuſdē ſpeciei attendit̉ ꝓpter ꝯſeruationē vt ꝑad rōnē actualitatis magis aſſimilat̉ minus vl̓e. Harū autem duaꝝ poſitionū que ſit ꝓbabilior ⁊ verior. difficile eſt videre petuetur eſſe in pluribꝰ qd̓ nō poterat ꝑpetuari in vno. ſꝫ aīa ſtanti in ipſa cōi ꝯſideratione. deſcēdenti ꝟo ad particulares rōnalis eſt incorruptibilis. ſicut infra patebit ergo vr̄ ꝙ in ea non ſit multiplicatio ẜm numerū igitur in diuerſis hoībus nō oꝑationes nature. videbit̉ ꝯſideratio p̄hifici ⁊ metaphiſici di uerſificari. nec poſſe bn̄ ſil̓ ſibi correſpōdere. al̓r em̄ diffinit̉ al numeratur: ſed eſt eadē numero. ¶ Item ſi aīa intellectiua in diuiduaretur ẜm corpus. per ꝯſequens qd̓ reciperet̉ in illa in bedo ſicut prius tactum eſt. al̓r a natura ꝓducit̉. Diffinitur em̄ diuiduaretur ẜm exigētiam corporis. ſed aīa intellectiua ſuſci per genꝰ ſuū quod eſt color. ⁊ color ꝑ genus ſuꝑius. ⁊ ſic vſqꝫ ad ſummū gn̄is ſui. ſed natura in ꝓducendo nō ſeruat hūc orpit formā vniuerſalem vt eſt vniuerſalis. gͦ ſi forma exiſtens in aīa nō indiuiduatur. pari rōne nec aīa prout eſt in hoc corpore dinē. ſed ſic ꝓducit̉ albēdo. ſicut exigit operatio qualitatum elemētariuꝫ cū virtute luminis. ⁊ ideo poſitio vltimo dicta cō indiuiduari pōt. ¶ Item ad hoc ꝙ aīa rōnalis aliquid intelli munior eſt ⁊ ītelligibilior ⁊ ſenſui vicinior. Hāc igit̉ iuxta viā gat. neceſſe eſt ꝙ ex ſe intelligēte ⁊ intellecto fiat vnū. ſed con cōem ſuſtinēdo rn̄dere poſſumꝰ ad queſtionē ꝓpoſitā. ꝙ ſi for tingit aīas diuerſoꝝ hoīm oīno idē intelligere. ergo contingit ma vniuerſalis dicatur ꝓprie ẜm quā res eſt ordinabilis in ge vnū ⁊ ideꝫ eis vniri. ſed quecūqꝫ vni ⁊ eidē ſunt eadē. inter ſe ſunt eadē. ergo aīe pluriū hoīm ſunt vna ⁊ eadē ſubſtātia nūenere quā metaphiſicus bꝫ ꝯſiderare rō ſeminalis nō eſt forma ro. ¶ Itē actus ⁊ officiū ſubſtātie ſpūalis ē regere ⁊ mouere vl̓is. ſi aūt dicat̉ forma vl̓is forma exn̄s ẜm eſſe incōpletuꝫ in materia. ⁊ indifferēs ⁊ poſſibilis ad multa ꝓducenda. ſic pōt ſub̓am corporalē. ergo ſi nihil eſt ocioſum in natura. nunꝙͣ eſt dici ratio ſeminalis forma vl̓is. Et ẜm hoc ptꝫ reſpōſio ad obponere ſubſtātiam ſpūalem q̄ nō moueat corporalē. ſꝫ ſi diuer iecta. ꝙͣtum ad vtrāqꝫ partē. Rōnes cm̄ que ꝓbant ꝙ ratio ſe ſe eſſent ſubſtātie in diuerſis hoībus. cū ꝯtingit eas ſeparari minalis nō ſit forma vniuerſalis. loquunt̉ de vniuerſali ꝓprie a corporibus ꝓprijs. ꝯtingeret eas aliqn̄ ab actu ceſſare. ⁊ ita ocioſas eē. ꝙ ſi hoc eſt incōueniēs. incōueniēs ē plures hoīes rōnes ꝟo ad oppoſitū adducte loquunt̉ de forma vniuerſali ẜm aliā acceptionē. ẜm quā forma vniuerſalis d̓r quecūqꝫ fordiuerſas aīas rōnales habere. ¶ Cōtra. ſicut dicit ph̓us proma exiſtens in potētia. ſiue ſit forma totius. ſiue ſit forma par prius actus hꝫ fieri in ꝓpria materia. ſed aīa rōnalis eſt actꝰ 14 tis. ⁊ hoc ptꝫ diſcurrēdo ꝑ ſingula. ¶ Nā illud qd̓ primo obr̄. ⁊ endelicbia corporis humani. ergo cū diuerſa ſunt corꝑa buꝙ embrio plus eſt aīal ꝙͣ bō. nō cogit ꝙ ratio ſeminalis ſit for mana. diuerſe erunt aīe rōnales illoꝝ corpoꝝ ꝑfectiue. ¶ Itē ma vl̓is ꝓprie dicta. nam hō ⁊ aīal ⁊ quecūqꝫ alia vniuerſalis ꝑfectionē ⁊ ꝑfectibile neceſſe eſt ad inuicē eſſe ꝓportionabilia forma nō d̓r eſſe niſi per eductionē alicuius ſingularis. Un̄ au ergo nec ꝑfectibile excedit ꝑfectionē. nec ꝑfectio ip̄m ꝑfecti25 tor. vj. principioꝝ dicit. ꝙ natura in bis occulte oꝑatur. ¶ Ad bile. Si igit̉ aīa rōnalis eſt ꝑfectio corporis humani. illa aīa illud qd̓ obijcit̉ ꝙ vniuerſale eſt ſimpliciꝰ. ptꝫ rn̄ſio. verum eſt rōnalis que eſt ꝑfectio iſtiꝰ corporis. nō eſt ꝑfectio alteriꝰ corem̄ ꝙ vniuerſale eſt ſimplicius ẜm ea viā ẜm quā bꝫ cōordinaporis. ⁊ ita impoſſibile eſt ꝙ ꝑficiat aliud corpꝰ. ¶ Itē ab eotionē ad id qd̓ eſt minus vniuerſale.ſ. ẜm eſſe diffinitiuuꝫ. ẜm dem eſt eſſe ⁊ eſſe vnū ſiue eſſe diſtinctū. ſꝫ vnūquodqꝫ bꝫ eſſe aūt viā gn̄ationis nō hꝫ coordinationē. niſi ſolū per accn̄s. ac a ſua ꝑfectione. ergo diſtinctionē. ſi igitur hō ab homīe diſtin cidit em̄ ꝙ ꝑ oꝑationē nature. prius ſit aliqn̄ genus ꝙͣ ſpecies guitur. ergo ⁊ ꝑfectio vnius hoīs a ꝑfectione alterius. ſꝫ ꝑfeas ſpēs aūt nūꝙͣ eſt qͥn ſit indiuiduū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ ꝯſide ctio hoīs ẜm ꝙ eſt homo. eſt ipſa aīa rōnalis. non tm̄ brutalis rationi p̄hiſice aliꝗͥd reſpondet in re. Dd̓m ꝙ verum eſt. vera vel ſenſibilis. ergo ⁊c̄. ¶ Itē hocip̄m videt̉ per deductionem em̄ ⁊ realis eſt ſil̓itudo inter petrū ⁊ paulū. ⁊ ita nececeſſe eſt ad impoſſibile multiplex. Quoꝝ primū eſt qꝛ ſi eadē ſit aīa in ponere aliqͥd tertiū in quo aſſimilant̉. fil̓r inter hoīem ⁊ aſinū multis hoībus. cū vnus ſit ſciens. alter ignorās vnus bonꝰ alrealis eſt ſimilitudo. ⁊ ideo conſideratio p̄hiſica non eſt vana ter malus. vnus etiā odiat alterū. ſeqͥtur tunc ꝙ duo cōtraria nec tn̄ opꝫ ita eſſentias rerum produci. ſicut hn̄t cognoſci. ſuferunt in eodē ſubiecto ẜm numerū ⁊ in eadē ꝑte. cū nō habeat ficit em̄ ꝙ ſic ſe babeāt ad eſſe ſicut ſe bn̄t ad cognitionē. ſꝫ nō diuerſas ꝑtes. ⁊ idē ip̄m ꝯtrariabit̉ ſibijpſi ꝙ ſi hoc eſt impoſ17 opꝫ ꝙ ſic ſe habeāt ad ꝓductionē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ forma ſibile. reſtat ꝙ ⁊ illud ex quo ſequit̉.ſ. vnā ⁊ eādem aīam eē in particularis dicit ens in actu cōpleto. Dd̓m ꝙ verū eſt ꝙ illd̓ pluribus hoībus. ¶ Itē ſi vna ⁊ eadē aīa eſt in pluribus poſt quo mediāte ꝑuenitur ab ente in potentiā ad eſſe cōpletū eſt mortē. nihil plus hꝫ iuſtus ꝙͣ impiꝰ. ergo bonū manet irremu quodāmodo ens in actu. quodāmō in potentia. ſed hoc nō eſt neratū. ⁊ malū impunitū. ergo mūdus eſt inordinatus ⁊ deꝰ ē quocūqꝫ mō ens in potētia. ſꝫ illud qd̓ hꝫ ordinationē ad hoc. iniuſtus. ⁊ ſtultus eſt qͥ facit aliqd̓ bonū. gͦ ſi hoc eſt adeo im⁊ hoc eſt potētia materie actiua. que rōnem vniuerſalis nō bꝫ poſſibile vt nō tm̄ ſit ꝯtra fidē: ſꝫ etiā ꝯtra rōnem rectā. īpoſſi cū ſit forma partis. ꝙͣuis ſit quodāmō in actu. quodāmodo in bile eſt plures hoīes eādem aīam rōnalē habere. ¶ Itē ſi vna as potētia. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ bō generat hoīem nō aſinū. Diaīa rōnalis eſt in diuerſis hoībus. gͦ poſt mortē nō eſt magis cendū ꝙ hoc nō eſt ꝓpter formā humanitatis. ſed hoc eſt pi beatus vnꝰ ꝙͣ alter. ſi igit̉ ad beatitudinē nō ꝑuenitur niſi per vim datā illi nature ad ꝓducendū ſui ſil̓e. ¶ Ad vltimū ptꝫ rn̄ virtutē. ⁊ multi ſunt qͥ in hac vita nō bn̄t virtutes. ergo multi ſio ꝯcedo em̄ ꝙ potētia illa actiua nō eſt forma ſingularis nec ſunt qͥ nō ꝑueniunt ad beatitudinē. ſi igit̉ eadē eſt oīm aīa nul ignis. nec aeris. ſed eſt indifferēs ad vtrūqꝫ. ⁊ iō ex illa quelili beatificant̉. gͦ fruſtra factus eſt hō fruſtra factꝰ eſt etiā totꝰ bet eaꝝ pōt educi. ⁊ in illā quelibet eaꝝ poteſt vel babet reſolmūdus. ⁊ ſi hoc eſt oīno falſuꝫ ⁊ impiū. falſum eſt ⁊ impiū vnā ui. ⁊ illa dici poteſt ratio ſeminalis. aīam eſſe in pluribus. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt no 30 ¶ Onſequēter querit̉ de ſcd̓o articulo.ſ. d̓ ꝓductōe tādum ꝙ in hac q̄ſtione multi philoſophātes multa dixerunt Iaīe ipſius Eue. ⁊ per ꝯſequens oīs alteriꝰ aīe ab falſa ⁊ vana. Quidā em̄ ph̓i crediderūt nō ſolū eādem eē aniaīa Ade. Et circa hoc tria q̄runt̉. Primū eſt vtrū mā in oībus hoībus: ſed etiā in oībus aīalibꝰ. crediderūt enī aīe oīm hoīm ſint vna ſub̓a vel diuerſe. Scd̓o daaīam nō eſſe aliud ꝙͣ deū. ⁊ huiꝰ poſitionis fuit Pythagoras to ꝙ diuerſe. querit̉ vtrū ſimul vel ſucceſſiue ſint ⁊ Uarro. ſicut dicit Aug. in li. de ciui. dei. de Uarrone. Maxiin eſſe producte. Tertio. dato ꝙ ſucceſſiue queritur vtruꝫ ani me aūt hoc putauerūt de aīa humana ꝓpter ſui dignitatem ⁊ ma ſit ex traduce. ſpūalitatē ꝙͣtum ad intellectū agētem ꝙͣtum ꝟo ad intellectū Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ on̄dit̉ ꝙ aīe oīm poſſibilē crediderūt eſſe idē qd̓ yle. qꝛ aīa pōt recipere oīa et p LIEITIO. j. hoīm ſint vna aīa nūero. nō diuerſe. Oē ita denudata eſt a formis oībus. hoc autē ponere nō eſt ph̓ia. qd̓ indiuiduat̉ ⁊ multiplicat̉ ad alteriꝰ multiplicationē ⁊ indi ſed manifeſta inſipiētia. Cū em̄ aīa ſit variabilis ⁊ trāſmutabi uiduationē ſub̓al̓r depēdet ab illo: ſꝫ aīa intellectiua nō depē lis. ⁊ bonitatis. ⁊ malicie ſuſceptibilis. oīno deꝰ eſſe nō poteſt det ſub̓al̓r a corꝑe. cū poſſit eē ſub̓al̓r ſine illo. gͦ nō indiuidua Cū iteꝝ ſit forma nobiliſſima inter naturales formas dans atur nec multiplicat̉ ẜm indiuiduationē corꝑis vel multiplicactum ⁊ cōplementū corpori. ⁊ diſtincta ab alijs formis natura tionē. ¶ Itē plus aſſimilant̉ in cōplexione ⁊ natura duoꝝ bo libus. yle eſſe nō pōt. ¶ Alij aūt al̓r opinati ſunt ꝙ aīa hūana minū corꝑa ꝙͣ eiuſdē corꝑis mēbra diuerſa. vt caro mea carni ſiue intellectualis ẜm ꝙ intellectualis eſt. vna ē in oībꝰ hoībꝰ tue. ꝙͣ os meū carni mee. gͦ ſi aīa vna pōt eē viuificatiua diuer nō ſolū ꝙͣtū ad intellectū agētē ſꝫ ēt ꝙͣtū ad ītellectū poſſibilē ſoꝝ mēbroꝝ vniꝰ corꝑis. ita ꝙ in illa mēbra diuerſas hꝫ influē Et rō q̄ mouit ad hoc ponendū fuit ipſius aīe īmaterialitas. ⁊

Libri Secundi incorruptibilitas. Qꝛ em̄ immaterialis eſt ⁊ a corpore non de telligēdi reqͥritur ꝙ ex intellectu ⁊ intelligētia fiat vnū hoc in a pendēs. per corpus nō pōt indiuiduari. cū nec ſit corpus nec telligitur ꝙͣtum ad ſpēm que vnitur intellectui. nō ꝙͣtū ad ipiiii virtus in corpore. vt dicit ph̓s. Cū ſit incorruptibilis nō indiſum obiectū extrinſecum. illa aūt ſpecies q̄ intellectui vnitur. quo get multiplicari. cū vna numero ꝯſeruari poſſit. Et hec fuit po bꝫ cōparationem ad intellectum in quo eſt. ⁊ ad obiectum ad ſitio cōmētatoris ſuꝑ li. de aīa. quā etiā vult imponere Ariſt. quod eſt. ⁊ qd̓ repn̄tat. ⁊ ꝙͣuis in cōparatione ad obiectuꝫ ba ⁊ trahere ex ꝟbis ſuis. tum qꝛ ponit mūdū eternū. ⁊ ita hoīes beat vnitatē. quodāmodo in diuerſis cognoſcētibꝰ. qꝛ ad idē innumerabiles p̄ceſſerūt. tum etiā qꝛ ponit ꝙ nulla ſit ſub̓a ſpi inqͣtum eſt rō ⁊ ſimilitudo eiuſdē. tn̄ in cōparatione ad aīam ritualis. que nō habeat corpus mouere. ꝙ ſi diuerſe aīe eſſent in qua eſt habꝫ diuerſitatē. Et poteſt poni exēplum de ſpeciein diuerſis hoībus aliqn̄ ceſſarēt ab actu mouēdi cū ſeparant̉ bus receptis in duobus ſpeculis. vel in duobus oculis. ¶ Ad. eſſent etiā infinite actu. cū motus celi nō habuerit principiū illud qd̓ obr̄. ꝙ ſubſtātie ſpūalis officiū eſt mouere corpus. di ẜm ph̓m. Ad vitādas aūt obiectiones in ꝯtrariū adductas. di cendum ꝙ illud argumētuꝫ dupl̓r deficit. Primū quidē qꝛ ꝑp ai ſtinguit cōmentator tres ꝑtes in hūana aīa. cuiꝰ ꝟba ſunt hec hoc nō eſt ſubſtātia ſpūalis principal̓r facta. ceſſabit em̄ omīs ſuꝑ. iij. de aīa. ¶ Opināduꝫ eſt ꝙ in aīa ſunt ꝑtes tres intelle motus. qd̓ ignorauit ph̓us. vnde vana eſt ratio ſua qn̄ aſſumctus. Quaꝝ vna eſt intellectus recipiēs. ſcd̓a aūt efficiēs. terpſit numerū motoꝝ. ẜm numerum mobiliū ⁊ motuū multo em̄ tia aūt factū ⁊ due illaꝝ ſunt eterne.ſ. agēs ⁊ recipiēs. tertia ē ſunt plures angeli ꝙͣ ſint orbes qui mouent̉. nō em̄ facti ſunt gn̄abilis ⁊ corruptibilis. Aīam aūt tertiā quā dicit gn̄abilem ad hoc. ſed ad fruendū deo. Deficit etiā in hoc ꝙ ⁊ ſi aīa ſepa⁊ corruptibilē. vocat intellectū paſſiuū. ⁊ illud dicit ꝙ nihil aretur a corpore. reſumet tn̄ aliqn̄ corpus ſuū ꝑ reſurrectionem liud eſt ꝙͣ imaginatio. Un̄ poſtmodū ſubiungit. Intellectꝰ paſ qd̓ ph̓us etiā ignorauit. ⁊ iō nō eſt miruꝫ ſi in hmōi deficit. ne ſiuus eſt corruptibilis. ⁊ abſqꝫ hoc nihil intelligit̉. ¶ Per inceſſe eſt em̄ philoſophantē in aliquē errorē labi niſi adiuuetur tellectū aūt paſſiuū intelligo ꝟtutē imaginariā. vn̄ vult dicere per radium fidei. git ꝙ ſicut in viſu eſt color. ⁊ eſt lux ⁊ eſt oculus vidēs. ſic in ītelle i Utrū aīe oīm fuerūt ſimul ꝓducte. Et 16 ꝗ I UEIIO. lj. ꝙ ſic vr̄ Iob.xl. Ecce bebemoth queꝫ ctu ſe hꝫ ꝙ ſpēs imaginarie ſunt ſicut color. intellectꝰ agēs eſt E 41 ſicut lux intellectꝰ paſſibilis eſt ſicut oculus. ⁊ ſicut ex ꝯcurſu feci tecū. ergo Iob factus eſt ſimul cū lucifero ſed nō eſt ſctm̄ illoꝝ triū efficit̉ viſus. ita ex curſu illoꝝ triū efficit̉ intellectꝰ. corpus. ergo eſt facta aīa. ergo aīa Iob facta eſt ſimul cū luci Et ſicut ex diuerſitate vel defectu coloris cauſat̉ diuerſitas vl fero. gͦ pari rōne ⁊ alioꝝ aīe hoīm ꝓducte ſunt in primordio. defectus actꝰ vidēdi. ſic ex diuerſitate exn̄te in ſil̓itudinibus ¶ Itē angeli ſil̓ ꝓducti ſunt ⁊ corꝑa celeſtia ꝓpter īmortalita 41 imaginarijs vel imaginatione cauſat̉ diuerſitas in intellectu tem ⁊ incorruptibilitatē. ſi gͦ aīe rōnales ſunt hmōi videt̉ ⁊c. em pluriū. ⁊ defectus etiā actus intelligēdi in eodē hoīe. qꝛ nihil ¶ Itē aīe oēs eqͣlis ſunt durationis cū angelis a parte poſt. mus intelligimꝰ niſi in fantaſmate. ⁊ ꝓ tāto dicit ph̓s corrūpi intel gͦ pari rōne videt̉ ꝙ debeāt eē eqͣlis duratōis ex parte ante. ꝙ timi lectū quodā interius corrupto. intellectū inꝙͣ nō quēlibet: ſed oēs ſil̓ cū angelis fuer̄t create. ¶ Itē nō eſt aīa ꝑꝑ corpus. ſꝫ adeptū. ⁊ ꝑ hec q̄ dicta ſunt nititur declinare incōuenientia q̄ corpus ꝑꝑ animā. gͦ potiꝰ corpus deberet formari ẜm exigenad hanc opinionē ſequunt̉. Quātūcunqꝫ aūt hāc opinionē cotiā aīe. ꝙ aīa ꝓduci ẜm exigentiā corꝑis. ſꝫ illud ad cuiꝰ exigē 1 loret. peſſima eſt ⁊ heretica. Eſt em̄ ꝯtra xp̄ianā religionē. dū tiam fit alteꝝ priꝰ eſt gͦ vr̄ ꝙ oēs anime an̄ꝙͣ ſua corꝑa ſint pro nule aufert meritoꝝ retributionē. que nō eſſet ſi oīm aīa vna eſſet. ducte fuerūt. ¶ Itē reperimꝰ ſpm̄ qͥ ꝑ naturā ſuā eſt oīno ſepa ꝯſcuſer. Eſt etiā ꝯtra rectā rōnem. Planū eſt em̄ ꝙ aīa intellectiua vt ratus. ⁊ ſpm̄ qui ꝑ naturā ſuā ſemꝑ eſt ꝯiunctus. gͦ vr̄ ꝙ ſit reiicuid intellectiua eſt ꝑfectio hoīs ẜm ꝙ bō. Si ergo hoīes nō ſunt perire ſpim̄qͥ ſit natus eſſe ſeꝑatus ⁊ ꝯiunctus talis aūt nō eſt i rr̄ de diuerſi ſolū ẜm ꝙ aīalia. ſed ẜm ꝙ hoīes. nō ſolum bn̄t diuerniſi aīa humana. ergo ſi anima humana de ſua natura eſt ſepa urelin ſas imaginationes ⁊ aīas ſenſibiles. immo etiā diuerſos intel ta. ergo vr̄ ꝙ aīe ſeparatim a ſuis corporibus debuerūt ꝓduci lectus ⁊ aīas rōnales. Eſt etiā ꝯtra ſenſibilē experiētiā qm̄ di ⁊ ita ſiml̓. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic ī psͣ. Qui finxit figillatim uerſi hoīes diuerſas bn̄t ⁊ ꝯtrarias cogitationes ⁊ affectiōes cor. e. glo. exponit.i. aīas. gͦ anime facte ſunt figillatim. ⁊ ſucQd̓ ſi tu dicas. ꝙ hoc venit ex diuerſitate ſpecierū exn̄tium in ceſſiue ſicut ⁊ corpora. ¶ Itē Aug. in li. de eccl̓. dog. Tenendū imaginatiōe. hoc nihil eſt. qꝛ nō ſolūmodo diuerſificant̉ ī bis eſt. ꝙ aīe nō ſunt create ſil̓. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. Si aīme eſſent intelligibilibus q̄ extrahunt̉ a ſenſu. īmo etiā in bis q̄ ſunt ſucreate ante corpus. aut haberet vſuꝫ rōnis aut nō. Si nō. que mus pra oēm imaginationē. ſicut ſunt virtutes q̄ intelligūtur ꝑ ſuā tnita ro quid impediret. ⁊ cū non ſit dare reſtat ꝙ ſi ſimul ꝯdite fue eſſentiā. nō per ſpeciē imaginariā. ſicut ēt eſt ip̄e deꝰ que qͥdā runt. ſtatim habuerunt vſum rōnis. ⁊ ſi hoc. ergo meruerūt vl̓ ſii diligūt. quidā ꝯtēnunt. Hanc igit̉ poſitionē repudiādo tanqͣ demeruerūt. quoꝝ vtrūqꝫ eſt ꝯtra apoſtolum Rom̄. ix. Anteqͥ vi hereticā ⁊ falſam. Dd̓m eſt ẜm fidē ⁊ veritatē ꝙ diuerſi hoīes boni vel mali aliqͥd egiſſent ⁊c. ¶ Itē ſi aīe fuerunt ſil̓ create diuerſas hn̄t aīas rōnales. ⁊ ꝯcedēde ſunt rōnes ad hoc ꝓbā aut volunt venire ad corpus. aut non. Si volunt. cū corpora il 33 tes. ¶ Ad illud aūt qd̓ primo obr̄ in ꝯtrariū ꝙ intellectꝰ nō de la ſint infecta ⁊ penalia. ergo ſunt impie ⁊ ſtulte. cū veniāt vopendet a corpore. igit̉ ab eo nō pōt indiuiduari. Dd̓m ꝙ intel luntarie ad ꝯtrahendā culpā ⁊ penā. Si nolunt ⁊ mittātur in lectus indiuiduat̉ ẜm corporis indigētiā. nō tn̄ eiꝰ indiuidua corpora. ergo cū ſint innocētes. fit eis iniuria. dū ante infligi tio ē a corꝑe. ſed a ꝓprijs principijs. materia.ſ. ⁊ forma ſua. qͣs tur pena ꝙͣ cōmittant culpam. ¶ Itē aīa ꝙͣdiu eſt in corpore. de ſe hꝫ ſicut in ſe ſubſiſtit ſicut determinauꝫt eſt ſupra. ¶ Ad mole corporis grauatur. ergo meliꝰ eſt ei ⁊ ꝑfectius eſt eſſe ex illud qd̓ obijcitur ꝙ vna aīa pōt ꝑficere diuerſa mēbra. Dd̓m tra carnē ꝙͣin carne. ſꝫ nō eſt ordo. ſꝫ peruerſio ꝓcedere ad ſta ꝙ non eſt ſimile ꝓ eo ꝙ omnia mebra ꝯtinuātur ⁊ reducuntur tum minus ꝑfectum a ſtatu magis perfecto. ſi igitur deꝰ ⁊ na ad vnū principale mēbrum in corpore. mediāte quo eſt deflutura ordinate facit quicqͥd facit. nec ordine nature nec ordine xus. motus ⁊ ſenſus ad alia mēbra. vt ptꝫ in corde. diuerſoruꝫ ꝓuidentie diuine decet aīas ſimul creari. ⁊ poſtmodū corpori aūt hoīm corpora non continuātur nec reducuntur ad vnum bus vniri. ¶ Ad hoc etiā faciūt rōnes que ſupradicte ſunt de 35 mēbrum. ⁊ ideo non poſſunt habere vnā perfectionem. ¶ Ad aīa ade. vbi on̄ditur ꝙ aīa creata fuerit in corpore ⁊ nō ante. illud qd̓ obijcit̉ ꝙ multiplicatio numeralis fit ꝓpter conſerua ¶ Reſpon. ad predictoꝝ intelligentiam eſt notādum ꝙ circa tionem ſpeciei. Dd̓m ꝙ ſicut in p̄cedentibus dictū eſt. hec non hoc triplex eſt modus dicendi. Unus ẜm eſtimationē aliquoꝝ 3s eſt tota cauſa nec p̄cipua. immo principalis ratio eſt ad maniphiloſophoꝝ. Alter ẜm intentionem quorūdam hereticorum. feſtationē bonitatis diuine ⁊ hec precipue eſt in aīmabus que Tertius ẜm inſtructionem ſanctorum ⁊ doctoꝝ. Primus momulte ſunt vt eis diſtribuat̉ gratiaꝝ dei multiformitas. ⁊ cōdus dicēdi eſt ꝙ aīe fuerunt ſimul create in ſtellis comparibꝰ 35 pleatur illiꝰ ſuꝑne ciuitatis integritas ⁊ numeroſitas. ¶ Ad ⁊ poſt formatis corporibus ſibi ydoneis ad hec corpora viuifi illud qd̓ obr̄. ꝙ aīa recipit formā vniuerſalē vt eſt vniuerſalis. canda deſcēdunt ꝑ lacteum celū ⁊ alios orbes planetarum et Dd̓m ꝙ ⁊ ſi illa forma quā aīa recipit ſit vniuerſalis ꝑ indiffepoſtmodū corruptis corporibus illuc reuertunt̉ ⁊ poſtmodū rentiā ad multa ſingularia cognoſcēda. tn̄ reuera illa ſpecies loco ſuo ⁊ tꝑe iterum deſcendunt. ⁊ cū deſcendūt obliuiſcūtur que eſt in anima. eſt quoddā accn̄s ſingulare quod vel que qͣli prius cognitoꝝ. ⁊ cū aſcēdunt obliuiſcuntur maloꝝ que in cor ficat. ⁊ diſponit ip̄am aīam. ⁊ in diuerſis aīabus diuerſificat̉. pore habuerūt. Hec aūt poſitio platōnis fuit ⁊ ſuoꝝ ſequaciū ſicut ſciētia q̄ in diuerſis cognoſcētibus eſt alia ⁊ alia ꝙͣuis ſit ⁊ hāc multū nitit̉ approbare Macrobius explanās ſomnium 37 de re vnica. Et ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad ſequens. qn̄ d̓r ꝙ ad actū inScipionis. Sed vere iſta poſitio plus eſt ſomnium ꝙͣ aliquod dictum

Diſtinctio I I dictum autenticū. Primū quidē qꝛ talis creatio ⁊ deſcēſus et nō eſt ſil̓e. qꝛ duratio euiterni a parte poſt eſt infinita ⁊ infiniaſcēſus nullā oīno pōt habere certitudinē cū nemo poſſit hoc tum infinito nō eſt maius. ⁊ iō nulla ſub̓a ſpūalis īcorruptibiꝯuincere rōcinādo. nemo ēt ſit qͥ poſſit dicere ſe taliū recorda lis pōt aliā excedere ꝙͣtū ad durationē ex ꝑte poſt ꝙͣtum aūt ri. Scd̓m ꝟo qꝛ manifeſtā ꝯtinet abſurditatē: qꝛ dū ponit talē ad durationē ex ꝑte ante eſt finitas. ⁊ ex illa ꝑte pōt eē exceſanimaꝝ circulationē. ponit ꝙ aīa nō ſit vera corporis ꝑfectio ſus. ⁊ excedit duratio angeli durationē aīe. ꝓpter naturā anicū purus actus in ꝓpria materia habeat fieri. Ponit etiam ꝙ me per quā hꝫ vniri ꝓprio corpori. vt ꝑfectibili. Et qꝛ corpora nulla poſſit eſſe beatitudo. cū illa nō ſit niſi vbi nō eſt ꝑpetuinō decuit ſimul eſſe. ſꝫ ſucceſſiue ꝓduci. ſpūs ſimil̓r humanos tas ⁊ certitudo. ſicut oſtēdit Aug. de trini. xiiij. Secūdus mo oportuit nō ſimul ꝓduci. ſed ſucceſſiue. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ dus dicēdi eſt ꝙ aīe humane ſimul fuerūt create in celo cū an corpus eſt ꝓpter aīam. Dicendū ꝙ verū eſt: ſed tn̄ nō opꝫ pro45 gelis vtpote qꝛ ſunt eiuſdē nature ⁊ poſtmodū ad ſuggeſtionē pter hoc ꝙ anima p̄cedat ẜm rem. ſed ſolū ẜm intentionem ar dei tenebraꝝ peccauerūt. ⁊ merito illiꝰ peccati in corpora ſunt tificis. finis em̄ ⁊ ſi p̄cedat in intētione. habꝫ tn̄ ſequi in execu detruſe tāꝙͣ in carceres. vt ibi purgent̉. ⁊ cū purgate fuerint tione. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ deberet eē ſpūs qui mō ſit ſeparaad celeſtē patriā reuocent̉. Hec aūt poſitio ē hereticoꝝ qͥ dn̄i tus. mō ꝯiunctus. Dd̓m ꝙ illa cōbinatio nō eſt ꝯgrua. Nec dꝫ manichei ⁊ nō ſolū eſt ꝯtra fidē catholicā. ſed etiā ꝯtra philo 5 eſſe ꝑ naturā. ſpūs em̄ qui natural̓r cōiungit̉ corpori nūꝙͣ naſophiam ⁊ etiā ſenſibilē experientiā. Cōtra fidem catholicam tus eſt a corpore ſeparari. niſi ꝑꝑ penā pcti. cum em̄ ſit incorru eſt cū ponat aīas ante peccaſſe ꝙͣ corporibꝰ eēnt vnite. cum di ptibilis ẜm naturalē inſtitutionē dꝫ ei aptari corpꝰ incorrupti cat apl̓us de Iacob ⁊ Eſau Ro. ix. Anteꝙͣ aliqͥd boni et mali bile. cū non poſſit ab eo ſeparari abſqꝫ dolore. ⁊ ideo illa teregiſſent. Ponit etiā nullā aīam dānari final̓r. ⁊ ita timorē dei tia differētia ſpūs non dꝫ natural̓r reperiri. Poſſet tn̄ dici. ꝙ aufert de corde. Cōtra philoſophiā eſt dū ponit aīas circuire cōpetentius eſt aīam manere poſt corpus ꝙͣ ante. qꝛ incorrudiuerſa corpora. cū ꝓpria forma in ꝓpria materia habeat fieri ptibile neceſſario excedit corruptibile duratiōe ex parte poſt dum etiā ponit ꝙ corpus cōparatur ad aīam nō ſicut perfecti ſed cōmetiri ſe poteſt duratione ex parte ante. ⁊ hoc quidē de bile. ſed ſicut carcer. ꝙ ſi verū eſt. homo nō eſt vera ſpēs. cum cebat eſſe in aīa ⁊ corpore. cuꝫ ꝓportio debeat eſſe ꝑfectionis ex aīa ⁊ corpore non fiat vnū. Cōtra rōnem ⁊ ſenſibilē experiē ad perfectibile quāta poteſt eſſe. tiam eſt. qꝛ videmus aīam quātūcunqꝫ bonā nolle a corpore ſe parari. ẜm ꝙ dicit apl̓us. Nolumus expoliari ſed ſuperueſtiri ¶ i ¶ Suppoſito ꝙ aīe ꝓducant̉ ſucceſſiue Queſtio. liij. vtꝝ aīa rōnal̓ ſit extraduce. Et ꝙ ſic§ quod mirū eſſet ſi ad corpus naturalē aptitudinē ⁊ inclinatio videt̉. Gen̄. xlvij. Oēs aīe que egreſſe ſunt de femore Iacob. nem nō haberet ſicut ad ſuū ſodalē. ſed ſicut ad carcerē. Uide lxxij. Si tu dicas. ꝙ aīa nō ſtat ibi ꝓ ſubſtantia rōnal̓i. ſꝫ ꝓ vi mus etiā ꝙ nihil nouimus niſi ea que priuſꝙͣ nati ſumus didi ta carnali ſiue hoīe exteriori. Obijcit̉ de Gen̄. ij. ꝙ in formacimus. qd̓ nō eſſet ſi aīe nr̄e a primordio create fuiſſent. ⁊ in ce tione mulieris nūꝙͣ d̓r ꝙ deꝰ inſpirauerit in eā ſpiraculū vite. lo peccaſſent. multa em̄ alia ſcirent. Qd̓ ſi tu dicas ꝙ mole cor gͦ vr̄ ꝙ tota mulier de adā ꝓducta fuerit ꝙͣtū ad aīam. ⁊ ꝙͣtuꝫ poris oppreſſe obliuiſcunt̉. quero tūc quare in ꝓceſſu tꝑis nō ad corpus. ¶ Itē ad Ephe. ij. Naſcimur oēs natura filij ire. ſꝫ recordant̉ aliqua. Tertius modus dicēdi eſt. ꝙ aīe nō ſint ſinō ſumꝰ filij ire ex ꝑte carnis. ſꝫ ex ꝑte aīe. nec ſumus filij ire. mul create. ſed ſucceſſiue ꝓducunt̉ in ſuis corporibus ⁊ in hoc niſi qꝛ ſumꝰ filij ade. gͦ aīa nr̄a ꝓcedit ex aīa ade. ¶ Item hoc ꝯſenſerunt oēs catholici tractatores. ⁊ adeo certū ē. ꝙ non lꝫ ip̄m videt̉ rōne. Actus gn̄andi eſt entis completi. tūc em̄ vnūalicui dubitare de aīabus alioꝝ hoīm ab Adam. Nam de aīa quodqꝫ cōpletū eſt. cū pōt gn̄are tale quale ip̄m eſt. ſꝫ aīa hūa ade vr̄ dubitaſſe Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litte. vtrū fuerit ante corna inter oēs formas naturales eſt ꝑfectiſſima. ergo ſi alia for pus vel in corpore creata. de alijs aūt nō dubitat. immo īproma naturalis hꝫ potētiā multiplicādi ſe in diuerſis materijs ſi bat ꝙ ante corpus ꝓducte fuerūt duplici rōne mouente circa cut vna flāma in diuerſis cādelis. multo fortiꝰ hoc vr̄ eſſe ī aīa aīas alioꝝ hoīm. quaꝝ nulla reperit̉ in aīa Ade. Prima eſt. ꝙ anime cū corporibus vniunt̉ originalem culpā ꝯtrahunt ⁊ inrōnali. ¶ Itē vis gn̄atiua principal̓r reſidet penes aīam. gͦ ſi homo generat hoīem cū gn̄atio cōſiſtat in ꝓductione ſil̓is. pͥn ficiunt̉. ita ꝙ nullā hn̄t culpā actualem ergo in eis nec meritū nec demeritū potuit p̄cedere. nec liberi arbitrij vſus. nec delicipalius ꝓducit aīam ꝙͣ carnē. gͦ ſi caro eſt ex carne. multo for beratio veniēdi vel nō veniēdi ad corpus. Alia ꝟo ratio eſt. qꝛ tius aīa eſt ex traduce. ¶ Itē eque magna vel maior cōgruen aīe nr̄e a ſua prima origine ſunt ignorātes nec nouerūt iſta q̄ tia eſt hoīs ad hoīem. ꝙͣ ſit bruti ad brutū. ⁊ ꝑfectior eſt vis ge neratiua in hoīe ꝙͣ ſit in aliquo bruto aīali. ſi gͦ brutū total̓r p̄t per ſenſus addiſcūt. nō em̄ addiſcere eſt reminiſci vt ꝓbāt ſan cti ⁊ philoſophi. ⁊ ideo aīe noſtre hac duplici de cauſa. nō pn̄t ꝓducere brutū. ⁊ ꝙͣtū ad aīam. ⁊ ꝙͣtum ad corpus. ⁊ nō eſt ne dici ante corpora ꝓducte. tum ꝓpter ignorantiā. tum propter ceſſe aīam brutoꝝ creari. multo fortius videtur ꝙ aīa rōnalis originalē culpā quaꝝ neutra fuit in aīa Ade. qn̄ in corpus fuit poſſit traduci. ⁊ per coitū ſeminari. ¶ Itē hoc videt̉ ꝑ deduinfuſa. ⁊ ideo magis de illa dubitauit. ꝙͣ de illis. Probabiliꝰ ctionē ad incōueniēs. aut em̄ anima rōnalis ē ꝑ ꝓpagationē. tn̄ eſt de illa dicere. ſicut ſupra oſtēſum fuit. ꝙ fuerit creata in aut per creationē. Si ꝑ ꝓpagationē. habeo ꝓpoſitū.ſ. ꝙ ſit ex corpore. de iſtis aūt nō ſolū debemus opinari ꝓbabil̓r. ſꝫ etiā traduce. Si ꝑ creationē. cū deus cuiꝰ eſt creare. nihil poſſit vl cogimur credere fidel̓r ꝙ ante corpus create nō fuerūt. ⁊ hoc debeat inordinate facere. vr̄ ꝙ ſicut adultero nō dat gratiā q̄ oēs catholici ſentiūt tractatores. ⁊ ſic qn̄ inuenitur autoritas immediate ꝓcedit ab ipſo. ſid etiā corpori per adulteria gn̄aeoꝝ que videat̉ aliud ſonare. pie intelligēda eſt. qꝛ vel loquit̉ to nō debeat infundere animā ꝙ ſi infundat. videtur eſſe rep̄ẜm alioꝝ opinionē. vel ſi ẜm ꝓpriam loquit̉. intelligunt ꝙ aīa henſibilis ⁊ acceptare coitum adulterij. ¶ Cōtra. Eſaie. lvij. priuſꝙͣ corpori vniat̉ creata ſit. nō ordine tꝑis ſed nature. ⁊ ſic Omnē flatū ego feci. cōſtat ꝙ de flatu corporali nō intelligit̉ intelligēda ſunt ꝟba Greg. nazāzeni. ⁊ ꝟba Dam̄. ⁊ ꝟba Aug. ergo de flatu ſpūali qui eſt aīa rationalis ergo ſicut ſolus de in li. de aīa ⁊ ſpū. qui dicit ꝙ concupiſcibilitas ⁊ iraſcibilitas inſufflauit in faciem ade ſpiraculum vite. ita creat animā cuprius inſunt aīe ꝙͣ ipſa vniat̉ corpori. In oībus em̄ iſtis maiuſlibet hominis. ¶ Item ph̓s in. xvj. de animalibus. Solus o gis notatur ordo nature ꝙͣ tꝑis. Cōcedende ſunt igit̉ rōnes intellectus intrat ab extrinſeco. ſed ſi traduceretur non intra oſtēdentes. ꝙ aīe non fuerūt ſimul create. ¶ Ad illud qd̓ obij ret ab extrinſeco ergo aīa rōnalis non eſt ex traduce. ¶ Item citur primo de Iob. Dd̓m ꝙ tecū nō dicit ibi aſſociationē ꝙͣrōne videtur. Omne quod eſt per naturā propagabile. eſt per tum ad ſimultatē durationis. ſed dicit ꝯformitatē in particinaturā corruptibile. ſed anima rōnalis ẜm philoſophos. ⁊ ẜm patione rōnis. quaſi diceret. feci tecū.i. ſil̓em tibi. ¶ Ad illud etiā oēs leges ⁊ ſectas eſt incorruptibilis. ergo nō eſt per naqd̓ obijcit̉. ꝙ angeli ſunt ſimul creati qꝛ incorruptibiles. Dd̓m turam propagabilis. ergo non eſt ex traduce. ¶ Itē ſi aīa eſt ꝙ iſta nō eſt rō tota. ſꝫ qꝛ ſunt incorruptibiles. ita ꝙ nō hn̄t in ex traduce. aut ergo aīa eſt ex carne. aut aīa ex anima. Ex carclinationē ad alicuiꝰ alteriꝰ rei ꝑfectionē. aīa ꝟo cū ſit ꝑfectio ne eſſe nō pōt. qm̄ impoſſibile eſt ex corpore fieri nō corpꝰ: aīa corꝑis naturalē hꝫ īclinationē ad corpus ⁊ ideo ꝙͣuis ſit incor aūt eſt non corpus ſicut multipl̓r probat ph̓us ⁊ Auguſtinus. ruptibilis ⁊ a corpore ſeparabilis. dꝫ tn̄ tūc ꝓduci qn̄ facta ē Si ex aīa. aut ergo ex toto. aut ex parte. Ex parte non. qꝛ aniformatio corporis ẜm exigentiā inclinationis ad corpus quā ma eſt ſimplex. Si ex toto ergo cū aliquis generet aliqueꝫ cū no eſt ponere in angelis. Qui aūt hanc inclinationē negat eē det ei totam animā ſuam deſinit habere animā. ⁊ definit viueqꝛ in aīabus indiget ſenſu. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ oīs anime dura re. ꝙ ſi hoc eſt manifeſte falſum. patꝫ ⁊c. ¶ Item aīa rōnalis tio a ꝑte poſt eſt eqͣlis durationi angeli. gͦ ⁊ a ꝑte ante dd̓m ꝙ cū ſit ſub̓a ꝑ ſe exiſtēs ⁊ incorruptibilis hꝫ materiā ⁊ formā. ſi cut ꝓbatū eſt ſupra. Cum ergo ꝓducit̉. aut ꝓducitur ex mate

Secundi Libri 1 ciſio pōt fieri a corpore. nō ab aīa. hinc eſt ꝙ ordinat̉ ad produ ria preiacēte. aut ſimul cū ip̄a producit̉ ſua materia. Si ſimul ctionem corporis humani. nō ad ꝓductione aīe rōnalis. ¶ Ad cū ip̄a ꝓducitur ſua materia. ergo neceſſe eſt vt ꝓducat̉ ex niillud qd̓ obijcitur. ꝙ brutū poteſt producere brutū. Dicendum bilo. ergo a ſolo deo. Si producit̉ ex materia p̄iacēte: q̄ro de ꝙ non eſt ſimile. qꝛ anima bruti cū ſit forma tm̄. ⁊ forma corruilla materia. aut eſt corꝑalis aut ſpiritualis. Si corꝑalis ex ea ptibilis. pōt de potentia materie educi. aīa ꝟo rōnalis cum ſit nō pōt fieri aīa. Si ſpūalis aūt hꝫ formā aut non. Si nō: qūo hoc aliqͥd incorruptibile. pōt eſſe in rerū natura ſine forma cū oē eſſe ſit a forma. Si hꝫ nec educatur de materia E ergo vel erit angelus vel aīa. Nō angelꝰ. cōſtac ergo aīa. ſꝫ ex ¶ Determinat veritatem p̄iacēte. neceſſe ē eā ex ni eodem nō fit idē numero. ergo ex ea nō pōt fieri aīa. ¶ Iti ſi de primo hominis ſtatu ante bilo educi. et ita creari. aīa rōnalis eſſet e. xtraduce. neceſſario oporter et tūc deſcindi peccatū.ſ. qualis fuerit ẜꝫ cor Ꝙ aūt nō poſſit ꝓduci ex qn̄ deſcindit̉ ſemē. ſꝫ multa ſemina ſunt q̄ nunꝙͣ ꝑueniūt ad or materia p̄iacēti multipl̓r pus ⁊ ẜm animam. a ganizationē: immo plura effundunt̉ ꝙͣ ad forma producātur. on̄dit aug. ſuꝑ Ge. ad lit. Olēt queri plu ergo vel eſſent anime rōnales ſine corꝑibus vel periret tā nodiſ. I li. x. ꝙ illa materia p̄exn̄s 5bilis forma quoꝝ vtrūqꝫ abſurdū ē dicere ⁊ impiū. ¶ Rn̄. ad ra de hoīs ſtatu nec poſſit eē corꝑalis nec predictoꝝ intelligentiā eſt notandū: ꝙ circa hoc triplex ē moāte pctm̄.ſ. qͣlis ſpūalis. ¶ Ad illd̓ quod dus dicēdi. Quidā nāqꝫ dixerūt ꝙ animaꝝ ꝓductio ē mediāfuerit hō pͥuſō obr̄ de gn̄ato per adultete intelligētia. vt ſicut corpus celeſte ad productionē facit hu riū. dd̓m ꝙ in hͦ oſtēditur peccaret: ⁊ ī cormani corꝑis: ſic etiā intelligentia ad ꝓductionē aīe. ⁊ hoc plu potiꝰ laus diuine bonita pore ⁊ in aīa. mortalis an imres ſenſerūt philoſophi. ⁊ ſenſiſſe videt̉ autor in lib. de cauſis. tis ꝙͣrep̄hēſio. qꝛ bn̄ficiū Rō āt q̄ mouit eos ad hoc ponendū fuit ⁊ diuina vnitas q̄ nō mortalis. paſſibilis an īpaſſiqd̓ diſpoſuit ẜuar̄ ſiue ꝯti patiebat̉ vt deus immediate ꝓduceret multa. ⁊ diuina immu bilis. De termino inferioris nuare ꝑꝑ pctā hoīm non tabilitas q̄ nō patiebat̉ vt deꝰ ꝓduceret noua. ſꝫ hec tanꝙͣ hevite ⁊ de trāſitū ad ſuperiorē. mutat vl̓ interrūpit. vn̄ cū retica abijciēda ſunt ⁊ oſtēſa ſunt eſſe falſa. ſupra. di. j. Un̄ ver aīam īfundit nō ꝯſiderat de modo ꝓpagationis filioꝝ bū illud de cauſis tāꝙͣ hereticū eſt reſpuēdum: niſi qͥs intelliviciū. ſꝫ ꝯſiderat naturaꝫ ion ⁊ alia multa que nō inutiliter gat ꝙ aīa dicat̉ creari ab intelligentia in hoc ꝙ aliquā illumi nec ē ſil̓e d̓ gr̄a q̄ nō reſpi nationē ſuſcipit mediāte illa. Intelligētia em̄ ẜm philoſophuꝫ ſciūtur: lꝫ aliquando curioſe cit naturā ẜm ꝙ natura ē excedit aīaꝫ ī claritate cognitiōis. ⁊ iō dicit quidā philoſophꝰ querantur. At priuſꝙͣ ad ani ſꝫ magis ẜm ꝙ ad deū cō ꝙ aīa rōnalis creat̉ in vmbra intelligētie: ⁊ ſenſibilis ī vmbra mi qualitatē pertinētia proſe uerſa eſt. Et ꝑ hͦ ptꝫ rn̄ſio rōnalis. hoc aūt dictū eſt: qꝛ vna deficit̉ a ꝑfectiōe ſalteriꝰ: nō quamur de qualitate eius ẜm ad obiecta. Patēt etiā ea ꝙ vna producat̉ ab altera. Eſt ⁊ alius modus dicēdi ꝙ aīarū que dicunt̉ in littera. corpus: ⁊ mō ꝓpagationis fi intel ꝓductio eſt ꝑ traductionē: vt aīa traducat̉ ex aīa ſicut caro ex l xij de bocarne. ⁊ ſicut ab vna cādela accendunt̉ multe: ſic ab vna aīa ꝑ lioꝝ ⁊ de alijs quibuſdā inſpi Olſt̄a ce. mis du ſui multiplicationē abſqꝫ diminutiōe viuificant̉ multa corꝑa. ciamus. Primus ergo hō ẜm ratione ⁊ ꝯſeruatiōe ꝙͣtū ſad et de hoc aliqn̄ dubitauerūt catholici tractatores. ⁊ Aug. manaturā corporis terreni ⁊ imad immortalitatem. ipſe ⁊ eliu xime ſicut pꝫ in lib. ſuꝑ Gen̄. ad litterā. Et ī li. de li. arb. ⁊ ī li. mortalis fuit quodāmō ẜꝫ ali Olentq̄ri plura eſenrt fimnule. retractationū. vbi etiā dicit: ꝙ nō potuit ꝑuenire ad certitudi ii F de p̓mo homīs nſed etui quid. qꝛ potuit nō mori: ⁊ mor nē iſtiꝰ q̄ſtionis. Rō āt q̄ potiſſime fecit eū dubitare fuit trāſſta ſtatu ⁊c. Supra ynti. fuſio originalis pctī. verū tn̄ ip̄e Aug. poſitionē hāc exp̄ſſe retalis quodāmodo: qꝛ potuit an̄ pe egit mgr̄ de bo xui prebēdit in li. de eccl̓. dog. cuiꝰ auctoritatē magr̄ ponit in lr̄a. fuit mori. In illo nanqꝫ primo ſta minis ꝓductione. In hac 6 ⁊ ipſe iſtū eundē modū īprobat ſuꝑ Gen̄. ad litterā. Qm̄ ſi ꝑꝑ co tu habuit poſſe mori ⁊ nō poſ ꝑte agit de hoīs duratōe mum originale pctm̄ aīa tranſfundit̉ ex aīa. Aut aīa xp̄i nō eſſet de me ſe mori. Et hec fuit prima hu⁊ ꝯſeruatione. Et qm̄ bō ¶ CInternt o genere aliaꝝ aīaꝝ. aut habuiſſet pctm̄ originale: quoꝝ vtrūqꝫ īmo dupl̓r hꝫ ineſſe ꝯſeruari. mani corporis īmortalitas.ſ. 4 uale falſum eſt ⁊ impiū. Et iō eſt tertius modus dicēdi catholicus ſ. in ſe ⁊ ī ſuo ſil̓i. in ſe ꝑvi nurt et verus: ꝙ anime nō ſeminātur. ſed formatis corꝑibus a deo poſſe nō mori. In ſcd̓o ꝟo ſta vo tam ⁊ diuturnitatē: in ſil ii creātur: ⁊ creādo infundunt̉: et infundēdo producūtur. aīarū fuit tu poſt pctm̄ habuit poſſe mo ꝟo ꝑ filioꝝ ꝓcreationē iō im em̄ creationē deus ſibi ſolū debuit reſeruare. tū ꝓpter eaꝝ dital̓r ri et nō poſſe nō mori: quia in pars iſta hꝫ duas. In pri gnitatē: tum propter earū immortalitatē. propter animarū di tuꝰ. hoc ſtatu moriendi eſt neceſſima determīat de hoīs im gnitatem. qꝛ cū anima ſit imago dei ⁊ nata immediate ferri in mortalitate. In ſcd̓a detas. In tertio ſtatu habebit deū: ⁊ beatificari ī ip̄o diligēdo eū ex toto corde: totū ſuū eſſe terminat de filioꝝ ꝓcrea immediate debuit ab ip̄o habere: vt ip̄ꝫ ex toto corde teneret̉ poſſe nō mori ⁊ non poſſe mo ſ tione. infra diſtinctōe. xx diligere. Decuit etiā hoc ꝓpter aīarū immortalitatē. cū em̄ ſorit o ri. qꝛ ad illū ſtatū pertinet mo poſt hec vidēduꝫ eſt qua imo lus deus ſit qͥ habeat vitā in ſemetip̄o: ⁊ vitā indeficientē: ſoriēdi impoſſibilitas: quod ex liter ⁊c̄. Prima pars ha lus eſt qui pōt ꝓducere principiū vite ꝑpetuū. cū igit̉ res inin gratia erit non ex natura. bet duas. In pͥma detertens corruptibilis ſubſtātificari nō poſſit in materia trāſmutabili: minat veritatē. In ſecun ☞ Explanat veritatē preri. et oꝑatio creature ſit ſuꝑ materiā tranſmutabilē: īpoſſibile eſt da diſſoluit dubitatiōes aliquā creaturā aīam rationalē ꝓducere. et iō eiꝰ ꝓductioneꝫ b dictam. ibi. Solet hic queri cū pͥdeꝰ ſibi ſoli debuit reſeruare. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes ꝓban a ¶ In pͥmo ſtatu fuit corpꝰ bomus homo ⁊c̄. Prīa ꝑsbꝫ 4 tes ꝙ aīe rōnales nō ſint ex traduce: ſꝫ a creatore. ¶ Ad illud minis aīale.i. egēs alimonijs duas. In prima parte ve a qd̓ obijcit̉ ī cōtrariū de textu Gen̄. Dicendū: ꝙ aīa ibi accipit̉ ciborū. Un̄ et hō factus d̓r in ritatē narrat. In ſecūde ho pro hoīe: ⁊ hō d̓r egreſſus de corꝑe rōne partis corꝑalis. Nec veritatem explanat. ibi. aīam viuentē nō ſpūalem id ē .in e valet illud qd̓ cōtra hoc obijcit̉: ꝙ nō dicit̉ in productione ani In pͥmo ſtatu fuit corꝑ p me Eue: inſpirauit in faciē eius ⁊c. qꝛ cū idē modus producēin aīaꝫ corpus ſenſificantē. qd̓ hoīs animale ⁊c. Simili7di eſſet animā Eue: ⁊ animā Ade: nō oportuit iterari. ¶ Ad il adhuc erat aīale nō ſpūale. qd̓ ter pars ſecunda habet lud qd̓ obijcit̉. oēs naſcimur natura filij ire. Dicendū ꝙ hoc ē egebat cibis vt ꝑ aīam viueduas. In prima mouet qꝛ aīa cū vnit̉ carni infecte ſtatim inficit̉ ⁊ cōtrahit culpā orideterminandam queſtio ginalē: nō qꝛ ip̄a traducat̉: ſꝫ qꝛ traducit̉ caro cui vnit̉. qūo āt nem circa hoīs immortalitatē. In ſcd̓a ꝟo mouet aliā dubitahoc fieri poſſit infra determinabit̉ cū agetur de peccato origitionē que hꝫ ortū ex illa. ⁊ illā determinat ẜm opiniones diuer 48 nali. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉: ꝙ actus generādi eſt actus entis ſas. ibi. Sꝫ adhuc querit̉. ſi nō eſſet preceptum ⁊c. cōpleti. Dd̓m ꝙ nō eſt cuiuſlibet entis cōpleti. ſꝫ eiꝰ rei que bꝫ a ¶ In primo ſtatu fuit corpꝰ hoīs aīale. Cōtra. aīale denoīa. materiā trāſmutabilē. ex qua pōt ꝓduci. Et qꝛ aīa nō hꝫ taleꝫ tur ab aīa. ergo om̄e corpus bn̄s aīam poteſt ⁊ debet dici aīamateriā. nō pōt aliā ſimilē ꝓducere ꝙͣuis ſit forma completa. le: ſed corpus glorioſum eſt hmōi. ergo animale dici pōt. Qua 49 ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ vis gn̄atiua pͥncipal̓r reſidet penes aīaꝫ liter igitur diuiditur aīale cōtra ſpūale. Si tu dicas ꝙ aīa nō Dd̓m ꝙ ⁊ ſi pͥncipal̓r reſpiciat aīam ꝑ modū mouētis ⁊ agētis minat ibi vitā carnalem. ſicut d̓r Iobā. xij. Qui amat aninam pͥncipal̓r tn̄ reſpicit corpus tāꝙͣ illud ex quo ꝓducit. ⁊ qm̄ deſuam

¶ I j diſtinctio I ſuam ꝑdet eaꝫ. ſed tali mō ret. Factꝰ eſt ergo in aīaꝫ vi mori erat ei ex ligno vite.ſ. dunt em̄ ẜm ꝙ immortale ſcꝫ poſſe viuere eſt rep̄henſibile. er uentē.i. vitā corꝑi dantē tn̄ ꝑ ex dono gr̄e. Un̄ augu. ſuꝑ priuat potentiam. Et ſi tu mori. al go videt̉ ꝙ tale corpꝰ non bſuſtētamēta ciboꝝ. ⁊ tūc erat obijcias ꝙ potentie diſtiniteruꝫ ex gen̄. Quodāmō creatꝰ ē ho ꝯpeteret ſtatui innocentie corpꝰ mortale ⁊ īmortale. qꝛ guuntur per actus. ⁊ ita ſi, gr̄e doīmortalis qd̓ erat eide ligno ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomen geactꝰ ſunt oppoſiti. ⁊ poten no. ſcilꝫ poterat mori ⁊ poterat non vite. nō de ꝯditione nature. neris aliqn̄ appropriatur tie ſil̓r. dd̓m ꝙ illud habet poſſe nō ei qd̓ ꝓ ſui in cōpletiōe vel mori. Poſt pctm̄ vero factū Mortalis erat de cōditiōe locum in potentijs natura mori. imꝑfectione non addit no eſt mortuum ſicut dicit apl̓s. coꝑis aīalis. īmortalis bn̄lo. v. libus puris. vel ſi in alijs mē ſpāle. vn̄ ſicut aīal apCorpꝰ ꝑꝑ pctm̄ mortuū ē.i. ficio ꝯditoris. Nō em̄ īmo potentijs locum habet. inpropriat̉ quodammō his telligitur de actu qui cirneceſſitateꝫ moriēdi in ſe hꝫ. tale erat ꝙ oīno mori nō poſ q̄ babent aīam cibatiuaꝫ. cumplectitur totam poten In reſurrectōe ꝟo erit ſpūa iō voluit Augu. appellare ſet. qd̓ nō erit niſi cum fuerit tiam. cum aūt potentia eſt corpus aīale. id eſt corpus le.ſ. agile ⁊ cibis nō egēs ⁊ īſpūale. Aꝑte dicit ꝙ nō naad oppoſita. vnus illoꝝ ac alimonijs egēs. ⁊ iſte momortale. nō ſicut ī ſtatu prīo tura: ſed ex ligno vite habetuum potentiā totā nō cir dus dicendi attendit̉ ẜm fuit.ſ. ꝙ poſſit nō mori. ſꝫ ēt bat poſſe nō mori. Propter cum plectitur. ꝙ aīale venit ab aīa. Et pa ꝙ nō poterit mori. Un̄ aug. 4 c ¶ Corpus ꝓpter peccahoc aliqͥ dicunt ꝙ niſi illo litet rn̄ſio ad obiecta. Alio tum mortuum eſt. Contra Aliqͥ di ſuꝑ gen̄. Apl̓s ait. Corpꝰ qͥ mō poſſet dici lꝫ minus ꝓgno vite vteret̉. nō ſꝑ wviuemortuum ⁊ viuū opponun cūt ꝙ ſi prie. ꝙ aīale veniret ab hͦ dē mortuū eſt ꝓpter pctm̄ ⁊c. ret qꝛ peccaret. Peccaret et tur priuatiue. ergo ſi corpꝰnoẜtere ꝙ eſt aīal. ⁊ cū aīal appro Priꝰ de limo terre formatū ſi illo ligno nō vteret̉. qꝛ p̄ce Ade poſt pctm̄ viuebat fa tur adā priatur beſtijs. diceretur eſt corpus aīale nō ſpūale cū ptū erat ei vt comederet d̓ oī deligno ſum eſt dicere ꝙ mortuum corpus aīale.i. beſtijs ſil̓e. qͣli reſurgemuſ. Renouabit̉ vite nō erat. Si tu dicas hoc eſſe ligno ꝑadiſi. niſi d̓ ligno ſcierat autem adam in ſua cō dictum. qꝛ neceſſitati mo ſꝑ viueem̄ a vetuſtate nō ī corpꝰ aīa ditione ꝙͣtum ad corpꝰ cō entie boni ⁊ mali. Sicut gͦ riendi erat aſtrictum. pari retquia ſimilis beſtijs in hoc ꝙ in li qͣle fuit. ſꝫ in meliꝰ.i. ſpūale peccauit comedēdo qd̓ erat ratōe cum haberet neceſſi peccadigebat refici cibis. ꝙͣtuꝫ cū hoc mortale induet īmorꝓhibitū. ita etiā peccaret ſi tatē ad putrefactionē de ſEt. ad menteꝫ vero erat in ho tale ī qd̓ mutādꝰ erat adā. ni nō comederet qd̓ erat iuſſū beret dici corpus Ade eſſe nore ⁊ beſtijs diſſimilis.ſꝫ ſi mortē corꝑis aīalis peccāputrefactum. ¶ Reſpō. di quia cuꝫ in honore eſſet nō ☞Mouet aliādubitatō do meruiſſet. Non ait apl̓s cendum ꝙ ſicut dicit Auintellexit. immo peccauit. nē q̄ hꝫ ortū ex illa. vtrū ſi nō ideo cōparatus eſt iumen corpꝰ mortale ē ꝑꝑ pctm̄. ſed gu. in. xiij. lib. de ciui. mor 075 foret p̄ceptū vt de illo ligno tuum poteſt eſſe nomē vel tis inſipientibus ⁊ ſimilis mortuuꝫ. Illud em̄ an̄ pctm̄ comederet. ⁊ alijs nō illo vte factus eſt illis vt ⁊ nō ſolū pacticipium ẜm ꝙ eſt par mortale ⁊ immortale erat. qꝛ ret̉. an poſſet nō mori. Et de ipſe ⁊ eius poſteri beſtijs ticipium ſic ſignat mortem poterat mori ⁊ n̄ mori. Alid̓ terminat ẜm opiniones dieſſent ſimiles indigētia ci infuiſſe. qꝛ eſt participium aūt ē nō poſſe mori. alid̓ poſbi. ſed etiā in beſtialitate ⁊ preteriti temporis ⁊ tūc di uerſas. appetitu mētis. Et ſic paſe nō mori. Iō factū ē ꝑ peccitur eſſe aliquis mortuus ¶ Sꝫ adhuc q̄rit̉ ſi nō eſſet tet ꝓ quanto d̓r adam bain quo mors prius fuit ẜm catū nō mortale qd̓ erat. ſed p̄ceptū vt de ligno vite edebuiſſe corpus aīale. ⁊ qūo autem ꝙ eſt nomen ſic demortuū qd̓ nō fieret niſi pec ret. ⁊ alijs ⁊ nō illo veſceret̉. diuiditur contra ſpūale. nominat aliquem non ſolū caret. Aīale em̄ nō ē hoc cor nūqͥd poſſet nō mori. Si ſ ⁊ b ¶ Tunc erat corpꝰ mora morte que infuit. ſꝫ etiā pus ſicut pͥmi hoīs fuit. ſꝫ iā tale ⁊ immortale. Contra. a morte que īeſt. ſicut dicit̉ viueret nō vtēs de ligno illo cum em̄ mortale ⁊ immordeteriꝰ ē. Hꝫ em̄ neceſſitateꝫ aliquis albus ab albedine 427 nō erat ei ex illo liguo poſſe pꝰ tale ſint oppoſita. videtur que ineſt. Et qm̄ mors ni moriēdi. ecce h̓ euidēter aꝑit nō mori. Si ꝟo nō poſſet ſi Opīo qͥ an̄ ꝙ duo oppoſita ſimul ⁊ ſebil aliud dicit ꝙͣ tēdentia augu. ꝙ corpꝰ hoīs an̄ pctm̄ rundaꝫ viuē. id erat ei ex illo ligno ad non eſſe ⁊ homo contiatū mel ineſſent eidem. Item mortale ⁊ īmortale fuit. ſꝫ nō poſſe. Aliqͥ dicūt ꝙ ſi nō fuiſ nue ad nō eſſe tendit poſt alē aīal eſſentiali diuiſione di qualiter fiet in reſurrectiōe. lapſum. hinc eſt ꝙ cōtinue vta uidit̉ ꝑ mortale ⁊ immorta ſet ei p̄ceptuꝫ veſci de illo liDe hoc eod̓ Beda ſuꝑ gen̄. la. ſicut ꝑ rōnale ⁊ irratio eſt in morte. ⁊ ideo contiit gno. ⁊ alijs ⁊ nō illo veſceret̉ nale. Si ergo impoſſibile nue poteſt dici mortuus. ⁊ ait. nō ē credēdū an̄ pctm̄ ita viueret ſꝑ. Sic determinan eſt aīal ſimul ⁊ ſemel eē rō ideo dicit apoſtolus ꝙ cor fuiſſe mortua corꝑa ſicut mō tes illd̓ qd̓ ſupͣ dixit auguſt. nale ⁊ irrationale impoſſi pus mortuum eſt propter Ait em̄ apl̓us. Corpꝰ ꝓpter erat ei de ligno vite nō de cō bile eſt eſſe mortale ⁊ īmor peccatuꝫ. Quod ergo obij pctm̄ mortuū ē. ſꝫ lꝫ fuiſſent tale. ¶ Reſpon. dicenduꝫ citur ꝙ mortuum ⁊ viuum ditōe nature tm̄.ſ. qͣſi non ex aīalia nōdū ſpūalia nō tamē ꝙ immortale dupl̓r dicit̉. opponuntur. dicendum ꝙ ꝯditionenature ſolumō erat Uno mō ꝓut priuat actum verum eſt ẜm ꝙ mortuum mortua. q̄.ſ. neceſſe eēt mori. ei. ſꝫēt ex illo ligno. Alijs āt ⁊ aptitudineꝫ moriendi. ⁊ ſimpliciter priuat viuuꝫAlioruꝫ ☞Mouet determinādā vr̄ ꝙ ex ligno vite erat ei poſ ſic dicitur īmortale qd̓ non eſt ẜm ꝙ dicit actualem ſe ēopinio. qōnē circa īmortalitatē. vtrū ſe nō mori. nō ex natura. Iō eſt potens mori. ⁊ hoc moparationem ſiue terminuꝫ immortalitas quā habuit an̄ do directe opponit̉ ei qd̓ ē eī d̓r potuiſſe nō mori. qꝛ po corruptionis. quando aumortale. ⁊ īpoſſibile eſt eē pctm̄ eſſet de cōditione natu tem dicit ordinem ad illuꝫ terat vti illo ligno de qͦ edēs circa ideꝫ. Alio modo ꝓut re ex gr̄e beneficio. terminum. non opponitur C nō moreret̉. De hac ꝟo hoīs priuat actum ſoluꝫ. ⁊ tunc de ſe. ſed ratione eius ad ¶ Solet hic q̄ri cū hō pͥm īmortalitate qͣlis fuerit aug. dr̄ īmortale. id eſt potens quod ordinat. quia ordimortale ⁊ īmortale corpꝰ ha ſuꝑ gen̄. qōnē mouēs ſic ait. nō mori. ⁊ hoc modo mornat ad oppoſitum vite. et buerit. vtrū ex ꝯditiōe natu tale ⁊ immortale nō habēt ſic ſimul poſſunt ſtare. imQuerit̉ quō īmortalis fact re ip̄iꝰ corꝑis habuerit vtrū oppoſitionem. qm̄ potētie mo neceſſe eſt ſimul eſſe cū ſit hō p̄ alijs animātibꝰ. ⁊ qͦrōnales ⁊ ille q̄ rationaliqꝫ an alterū bn̄ficiū eēt gr̄e.ſ. vita preſenti. ⁊ ideo ſignā mō cū illis cōeꝫ acceperit ali ite bus ſubijciunt̉ ſunt ad op ter participium huius ver Opīo īmortalitas.i. poſſe nō mori moniā. Sꝫ alia ē īmortalitaſ uiſ poſita. ⁊ ideo lꝫ actus ſinbi morior eſt anormalum. Aug. qͥ Ad qd̓ dici pōt. quia alterū to oppoſiti notentie tamēnē carnis quā ī adā accepimus. nec tenet formationeꝫ alio mō imhēbat in natura corꝑiſ.i. poſ one ſunt oppoſite. Et ſic pater alia quā in reſurrectiōe ſperum participiorum preteri mortali an ſe mori. alterū ꝟo.ſ. poſſe nō rn̄ſio ad illa obiecta proceti temporis ſicut dicit Au factꝰ ſit ramꝰ ꝑ xp̄m ille factꝰ eſt hō guſtinus. homo. ii

Secundi I libri Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ oſtēdit̉ ꝙ anima quoua immortalis vt nō poſſet mod ¶ Sumeret de ligno vi 6 UEITIO..j. rationalis nō ſit naturaliter īmortalis. A te quo ꝑfecte immortalis ri ſi non peccaret moreretur primo per autoritatē apoſtoli. j. Tbi. vl. Qui ſolus habet īmor factus cibi alimenta vlteaūt ſi peccaret. Filij vero re talitatem. loquitur de deo. ergo īmortalitas non conuenit ali rius nō requireret. Cōtra ſurrectōis nec poterūt vltra cui creature. Si tu dicas hoc eſſe dictū. qꝛ ſoli deo conuenit ꝑ hoc eſt qd̓ eſt corruptibile peccare: nec mori. Caro nr̄a naturā. aīe hoīs vero nō ꝯuenit ꝑ naturā ſed ꝑ gr̄aꝫ. Contra. nō pōtdare incorruptionē gr̄a nō repugnat nature. nec naturā variat. ſꝫ potiꝰ ꝯſeruat. ſ̄i non tunc egebit refectiōe ciſed fructus illius ligni vigͦ mortalitas ineſt oī creature ꝑ naturā. īmortalitas q̄ eſt cōdi te erat corruptibilis. aliborū. qꝛ nulla poterit eſſe do tio oppoſita nulli creature ineſt ꝑ gratiā. ergo nec aīe. ¶ Iteꝫ ter nō poſſet manducari. fectio. caro ade ante peccatū Dam̄. oē qd̓ a verſione incipit. in verſionē tendit. ſed aīa ratio nec digeri. ergo non poteita immortalis creata eſt. vt nalis a verſione incipit cum ſit creata vt oſtēſum eſt ſupra. errat homini p̄bere ꝑfectaꝫ ꝑ alimoniā adiuta eſſet morgo tendit in verſionē igit̉ non eſt īmortalis. Si tu dicas ꝙ ten immortalitatem. Itē aut dit quantū eſt de ſe. ſed tenet̉ ⁊ ſuſtentatur manu conditoris. tis ⁊ doloris expers. Sic er ille fructus cōuertebat̉ in Contra hoc eſt illud Aug. vij. de ciui. dei. Sic res quas cōdicorpus humanum aut nō. go īmortalis ⁊ incorruptibi dit adminiſtrat. vt eas agere ꝓprios motꝰ finat. loquit̉ de deo Si nō. ergo nō reficiebat lis cōdita ē caro hoīs vt ſuā ſi gͦ de ſe ad corruptionē tēdit diuine manꝰ potētia nō obſiſtit. nec ſuſtentabat. Si ſic. erīmortalitatē ⁊ īcorruptioneꝫ ¶ Itē per autoritatē philoſophi. Intellectus corrūpitur quo go erat eiuſdem nature cū ꝑ obſeruantiā mandatoꝝ dei dam interius corrupto. ſed non corrumpitur intellectus niſi a carne reliqua. ergo videt̉ corruptione aīe rationalis. ergo aīa rōnalis nō eſt īmortalis. cuſtodiret. In qͥbꝰ mandatis ꝙ immortalitatem p̄ſtare ¶ Itē hocip̄m videtur ratione. aīa patitur ī corpore ꝑ naturā hͦ ꝯtinebat. vt de illis lignis nō poterat. Rn̄. dd̓m ꝙ ilſicut planū eſt. ſed paſſio magis ⁊ magis facta abijcit a ſubſtālud lignū vite dicit̉ ab auꝯceſſis māducaret ⁊ ab inter tia. a quacunqꝫ aūt ſubſtantia fit aliqua abiectio fit etiam ali gu. potuiſſe p̄ſtare ꝑfectaꝫ dicto abſtineret. Per horū qua corruptio per quā aliquid inde corrūpitur. ⁊ oīs talis ſub immortalitatē. nō qꝛ ex ꝓ eduliū īmortalitatꝭ dona cōſtātia eſt corruptibilis. gͦ aīa rōnalis eſt corruptibilis. ¶ Itē pria virtute poſſet corpus aīa rationalis condolet corpori patienti. ergo magis patienti ſeruaret. donec corꝑalibꝰ inhominis facere īcorruptimagis condolet. ⁊ maxīe patiēti maxime cōpatitur ergo vide bile. cum hoc ſit ſolius pocremētis ꝑductꝰ ad etateꝫ q̄ tur ꝙ morienti cōmoriatur. ¶ Itē ſi ſubſtantia eſt incorruptitentie diuine. ſed qꝛ virtuꝯditori placeret multiplicabilis. ⁊ operatio correſpondens illi ſubſtantie. qꝛ nunꝙͣ ſubſtā te ſibi data habebat ad hͦ d ta ꝓgenie ip̄o iubente ſume tia priuat̉ ꝓpria operatione. ergo ſi deſtruitur ⁊ leditur opera diſponere. ⁊ diuina virtus ret de ligno vite qͦ ꝑfecte im tio deſtruitur ⁊ leditur ſubſtātia. ſed ad leſionē corporis ledit̉ illi ligno tanꝙͣ ſacramen⁊ impedit̉ actꝰ ſubſtantie rationalis qͥ eſt intelligere. ergo vimortalis factꝰ cibi alimenta to aſſiſteret ꝙ immortalidet̉ ꝙ ledat̉ ⁊ ipſa ſubſtantia. ergo ſubſtātia eſt corruptibilis tateꝫ ꝑficeret. Et ꝙ lignū vlteriꝰ nō reqͥreret. Ecce his ⁊ mortalis. ¶ Ad oppoſitū ſunt innumerabiles autoritates. ⁊ vite hanc poſſꝫ habere vir vabe verbis videtur aug. tradere philoſophorum ⁊ ſanctorum. ⁊ ideo oſtendamus hoc rationi s tutem vt ad immortalitaꝙ caro pͥmi hoīs īmortalita bus. Ut aūt ſufficienter aīe oſtendatur īmortalitas. attenden teꝫ diſponeret. ſatis patet te ī ſe habuerit. q̄ ꝑ alimoniā dum eſt ꝙ aīa babet conſiderari in ordine. habet conſiderari ī in multis ſimilibus multa ſe. In ordine reſpectu vniuerſe creature. ⁊ reſpectu diuine iuciboꝝ ꝯſeruaret̉ vſqꝫ ad tp̄s enim ſunt aromata vt miſticie. vel reſpectu finis qͥ cōpetit proprie nature. Et in ſe quā rba ⁊ balſamꝰ que corpus ſue trāſlatōis ī meliꝰ. qn̄ d̓ li tum ad virtutem. quantum ad actum. ⁊ quantum ad obiectuꝫ hoīs diu a putrefactōe cō gno vite comederet ⁊ fieret ⁊ ſic ſex modis conſiderari babet. ¶ Et prima conſideratio eſt ſeruant. Quod vero rōne oīno īmortalis. ita vt nō poſ ẜm ordinē quē habet inter creaturas vniuerſi. ⁊ ẜm hanc conſi diuine virtutis aſſiſtentis ſet mori. Iō aliqͥ dicūt ꝙ im derationem oſtenditur eius immortalitas ex duplici ratione. diceret̉ corporibus illis īnon oī Prima eſt hec. in ordine creaturarū vniuerſi reperimus primā mortalitatē de natura habemortalitatem prebere ſimi materiā ⁊ vltimam formam. ⁊ eque vel magis eſt de cōplemen no fiebat q̄ poterat nō mori. q̄ alio le babet̉ in ſacramentis q̄ to vniuerſi vltima forma ſicut ⁊ prima materia. ſi igitur prima ret bōſ dicunt̉ cōferre gratiā. ꝙͣrū lignoꝝeſu poterat ꝯſerua materia eſt incorruptibilis. ergo ⁊ vltima forma. ſꝫ hec eſt ani mortal̓ uis nō ip̄am gratiā creent ri. ſꝫ nō poterat ꝯſūmari niſi ma rationalis. ergo ⁊c. ¶ Itē alia ratio ad idē. Ad hoc ꝙ vniniſi ꝑti ſed diuina virtus ipſis aſꝑ aſſūptionē ligni vite. qd̓ vr̄ uerſum ſit cōpletum neceſſe eſt reperire creaturaruꝫ differencipato ſiſtens ſicut melius in qͣrtias ẜm perfectā combinationeꝫ. ſed contingit reperire in vni aug. ſētire ſuꝑgen̄. dicēs. hoc ligno vt C.j to li. explicari habet̉. Sic uerſo ſubſtantiā habentē magnitudinē exiſtentem incorrupti te. qͣꝫ addo talē cibū illā arbore ⁊ in ꝓpoſito intelligenduꝫ bilem. vt corpus celi. ⁊ contingit reperire ſubſtantiā incorrueſt. cum lignum vite eſſet pſtitiſſe. qͦ corpꝰ hoīs ſtabili ꝑtibilem que nec eſt magnitudo nec coniūcta magnitudini. er primis hominibus ī ſacra ſanitate firmaret̉. nō ſic̄ ex ago contingit reperire ſubſtantiaꝫ mediam incorruptibilē que mentum. ſicut dicit augu. lio cibo ſꝫīſpiratōe ſalubrita non ſit magnitudo. ſed cōiuncta magnitudini. ſed hec eſt aniD intelligenma rationalis. ex perfectione igitur ordinis vniuerſitatis cotatꝭ occulta. Hic īnuere vr̄ ꝙ tiam huiꝰ par ligit̉ aīam eſſe īmortalē. Ex ſecunda conſideratione ſcꝫ ex ordi cū alijs cibis poſſet corpꝰ ſu tis ī qua agine diuine iuſticie oſtenditur ſic. Nullum bonum eſt irremune tur de homiſtētari. hͨ cibo īdeficiēte ſani ratum ⁊ nullum malū impunitum eſt apud eum qui iuſte iudic nis immortatate firmaret̉. Ex qͦ ꝯſeqͥ vr̄. cat. ſed multa bona remanent irremunerata ⁊ multa malaīpu litate ẜm ſtatū iunocētie. nita ẜm preſentē vitam. ergo eſt ponere aliā vitam ꝙͣ banc ſed ꝙ ſic̄ ī natura ſua habuit mor circa tria conſiſtit dubitahec non eſſet niſi anima remaneret poſt corpus. ergo ⁊c. Si tu talitatē quādā.ſ. aptitudinē tio. Et prīo querit̉ de imdicas ꝙ hoc non cogit. quia ſicut ſuſcitat̉ corpus ita poſſet ani moriēdi. ita aliquā īmortalimortalitate hoīs quantuꝫ ma ſuſcitari. non eſt conueniens talis inſtantia. cuꝫ em̄ aīa ex eſt ex ꝑte aīe. Scd̓o ꝙͣtum tatē ī natura ſua habuit.i. ap nibilo ſit creata. ſi corrūperetur in nihil tenderet. ergo non ſu eſt exꝑte corꝑis. Tertiove titudinē qͣ poterat nō mori. ſcitaretur. ſed alia aīa de nouo crearetur. ¶ Iteꝫ ad diuinam ro ꝙͣtum eſt ex ꝑte cōiuniuſticiā ſpectat ꝙ nihil bene ⁊ iuſte factū debet vergere in macibis adiutus. ſꝫ ſi ꝑſtitiſſet cti. Circa primum querun lum exitū. ſed ẜm moralem philoſophum ⁊ ẜm legem diuinam immortalitatis ꝑfectio eſſet tur duo. ¶ Primo vtrum ⁊ ẜm etiā omnes ſectās potius homo debet pati mortem ꝙͣ reei d̓ ligno vite. Sꝫ qͥ hoc tra aīa rōnalis ꝑ naturam ſit cedere a veritate vite ⁊ a veritate iuſticie. ſꝫ ſi omnino ꝑimere dūt. quō ſuperiora verba au immortalis. ¶ Scd̓o q̄ritur anima. perimeretur omnino iuſticia que eſt in ipſa. ergo ta tur vtrū oīs anima quanguſt. qͥbus dicit ꝙ erat īmor lis mortis perpeſſio que iuſta eſt ⁊ quā laudat oīs ratio recta. tum eſt de prima conſtitumalū haberet ſimpliciter exitū. quod eſt contra diuinam iuſti talis ex ligno vite huic ſnīe tione nature fuerit incorciam. colligit̉ igitur ex ordine iuſticie animam īmortalem eſſe nō ꝯͣdicāt diligēter inqͥrant. ruptibilis. Ex tertia

Diſtinctio c XI oēs volumꝰ eſſe beati. ſi igit̉ beatꝰ eſſe nō pōt qͥ bonū qd̓ bꝫ po Ex tertia conſideratione ſcꝫ ex ordine ipſius aīe ad proprium teſt amittere. qꝛ hocipſo iam hꝫ. vn̄ timeat. ⁊ vnde etiā doleat. finē oſtendit̉ ſic. Remoto vltimo fine qui principaliter mouet ⁊ ita vnde miſer exiſtat. neceſſe eſt igit̉ ꝙ ſi anima facta eſt caoēs alij fines caſſi ſunt ⁊ vani. ſed finis vltimus oīs oꝑatiōis pax beatitudinis ꝙ ipſa ſit per naturā immortalis. Et ſic colli rationalis eſt beatitudo ꝑfecta. ergo ſi illa non eſt oīa q̄cunqꝫ git̉ eius immortalitas ex ꝑte cauſe finalis. colligit̉ etiā nihilo facit aīa facit fruſtra. ſi ergo hoc eſt incōueniens neceſſe eſt il minus cōſequenter ex parte cauſe formalis. qꝛ em̄ facta eſt ad lum finē ponere. ſed beatitudo eſt ſtatus oīm bonoꝝ aggrega participandaꝫ beatitudinē que ꝯſiſtit in ſolo ſummo bono fatione perfectus. vbi aūt hoc eſt. neceſſe eſt eſſe immortalitateꝫ cta eſt capax dei. ⁊ ita ad ipſius imaginē ⁊ ſil̓itudinē. ſed ſi eſt igitur aīa per naturā eſt apta nata ad incorruptionē ⁊ immori mago dei. expreſſe ei aſſimilat̉. hoc aūt nō eſſet. ſi mortis tertalitatē. ¶ Item oīs aīa rationalis naturaliter appetit beati mino clauderet̉. ergo cū de natura ſua ſit imago dei. nō poteſt tudineꝫ. ſed nihil eſt ocioſum in fundamento nature. ergo oīs mortis termino claudi. ¶ Ex hoc etiam habet̉ ⁊ colligit̉ rō ex aīa rationalis nata eſt ad beatitudinē peruenire. vbi aūt bea parte materie. qꝛ em̄ ipſum quo eſt aīa ſiue forma tante dignititudo ibi ꝑfecta ſecuritas ⁊ vbi ꝑfecta ſecuritas ibi īmortalitatis eſt vt ipſam aīam reddat dei imagine inſignitā q̄ eſt con tas. vbi em̄ mors pōt accidere neceſſe eſt timere. colligit̉ ergo ditio nobiliſſima. materia que huic forme vnit̉ tanto appetitu ex ordine ipſiꝰ aīe ad ſuū finē ipſam habere īmortalitatē. Et hͦ ei ꝯiungit̉. ⁊ ita eius appetitus in ipſa terminat̉ ꝙnullatenus triplex cōſideratio ſumpta eſt ẜm triplicē ordinē ip̄ius aīe. ſcꝫ queat aliā formā appetere. cū optima colligātia iūgant̉ adinad finē propriū. ad diuinum iudicium. ad totum vniuerſum. uicē. Deniꝙ ex parte cauſe efficientis colligit̉. Et qm̄ qd̓ bona ¶ Ex quarta conſideratione.ſ. ipſiꝰ anime quantū ad propriā rōne iunctum eſt. diſſolui velle nō eſt dei efficiētis. hinc eſt ꝙ virtutē arguitur ſic: Nulla virtꝰ materialis ⁊ corruptibilis na deus qui fuit anime actor. eſt ꝯtinuuſ anime ꝯſeruator. Et ſic ta eſt ſuper ſe reflecti. hec ꝑ ſe manifeſta eſt. aīa rationalis ẜm ptꝫ rō immortalitatis aīe ex quadruplici genere cauſe. ꝙͣuis actū propriū nata eſt ſuper ſe reflecti cognoſcendo ſe ⁊ amādo principaliter ſumat̉ ex fine ⁊ iſte ſunt rōnes oſtēdentes nō ſo ergo virtus aīe rationalis non eſt materialis ⁊ corruptibilis. lūmodo. qꝛ eſt immortalis. ſed etiaꝫ ꝓpter qͥd eſt immortalis. ergo eſt īmaterialis ⁊ incorruptibilis. ſed ſi virtus eſt incorru Rōnes vero ſuperius inducte oſtendūt ꝙ aīa eſt īmortalis. ⁊ ptibilis ſubſtantia. ergo ⁊c̄. ¶ Itē oīs virtus que per receſſuꝫ verū ꝯcludunt. ⁊ ideo ꝯcedende ſunt. ¶ Ad id ergo qd̓ primo ⁊ impermixtionē cū corpore corruptibili fortificatur ⁊ potenobijcit̉ in contrariū de apoſtolo. dicēdū ꝙ apoſtolus dicit ſo tior efficitur eſt incortuptibilis per naturaꝫ aīa rationalis eſt luꝫ deū habere īmortalitatē. qꝛ ſolus deus pōt ſumme ſe ꝑpebmōi. ſicut pꝫ. qꝛ tanto magis releuatur ſpūs ⁊ homo interior tuare ſine alteriꝰ iuuamine. aīa aūt ⁊ ſi ſit ẜm ſuā originē ydoquāto magis mortificatur homo exterior. irtus igitur aīe ra nea ad immortalitatē. nō tn̄ pōt ſufficienter ſe cōtinuare in eſtionalis eſt incorruptibilis. ⁊ ſic ex illa virtute colligit̉ aīa ra ſe niſi cōſeruet̉ a ſummo autore. ⁊ illa ꝯſeruatio eſt a gratuita tionalis eſſe īmortalis. ¶ Ex quinta conſideratione. ſcꝫ quan dei bonitate. nec repugnat nature ipſiꝰ aīe quātuꝫ ad pͥncipia tum ad operationē arguitur ſic. Cuiuſlibet ſubſtantie rationa ex qͥbꝰ cōſtituit̉. ſed potiꝰ conſeruat illoꝝ principioꝝ appetitū lis aut ſpūalis ẜm eſſe ⁊ durationem pendentis ex corpore ope ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de Dam̄. ꝙ tendit in verſionē. dicēdū ꝙratio pendet ex corpore ⁊ aīa rationalis propriam operationē tendētia illa nō eſt per aliquē appetitū virtutis. ſed potius ꝑ babet ẜm quam non pendet ex corpore.ſ. intelligere. qꝛ nulluꝫ defectū veritatis. vel ꝓpter defectū natiuitatis qua creatura organū ſibi appropriat. ergo duratio anime non pendet ex cor eſt ex nihilo. Hunc aūt defectū ſumma veritas ⁊ poteſtas ſua pore. ſed ipſa de ſe corrumpi non habet cum nullā contraricta preſentia ⁊ manutenētia excludit a creatura. Et qꝛ ſic preſens tē babeat. ergo de ſe eſt īmortalis ⁊ incorruptibilis. ¶ Itē cu eſt aīe rōnali quaꝫ fecit vt eā nunꝙͣ deſerat. quin ſit in ea per iuſlibet ſubſtātie corruptibilis oꝑatio antiquat̉ ⁊ ſeneſcit ī tē potētiā. p̄ſentiā. ⁊ eſſentiā. ideo aīa rōnalis nunꝙͣ pōt corrum pore. ſed anime rationalis operatio nec ſeneſcit nec antiquat̉ pi. Nec valet inſtātia quā obijcit de ꝟbo aug. Aug. em̄ intelliin tꝑe. immo iuueneſcit. qꝛ in antiquis eſt ſapiētia. ⁊ in multo git de motibus qui ſunt a natura. ẜm ꝙ natura dicit originale tꝑe prudentia. ex propria ergo operatione colligere poſſumuſ principiū alicuiꝰ effectꝰ. nō ẜm ꝙ dicit defectū. ⁊ ſic intelligen animā rōnalem eſſe immortalem. ¶ Ex ſexta conſideratione, dū eſt etiā ꝙ gratia naturā ꝑficit ⁊ ei nō repugnat. ⁊ hoc meliꝰ licꝫ per cōparationē ad obiectū probatur anima rationalis im explicatū eſt in lib. j. diſtin. viij. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de philoſo mortalis eſſe ſic. Neceſſe eſt ꝓportionē eſſe cognoſcētis ad copho ꝙ intellectꝰ corrūpit̉ ⁊c. dicēdū ꝙ illud verbū philoſophi. gnitū ſiue potentie ad obiectū. ſed anima rōnalis nata eſt codꝫ piū habere intellectū. nō em̄ credēdū eſt ꝙ ph̓s voluerit di gnoſcere ⁊ intelligere veritatē. veritas autē eſt incorruptibicere intellectū eſſe corruptibilē ⁊ mortalē cū poſtea ꝓbet ip̄m lis ſicut probat Aug. in ſolil̓. cum ſit talis nature ꝙ ipſa negaīpaſſibilē. incorruptibilē. ⁊ īmortalē eſſe. ſicut in. iij. de aīa extio veritatis veritatē ponat. igit̉ anima rōnalis cū ſit veritati preſſe pꝫ. ſꝫ vult dicere ꝙ oꝑatio intellectꝰ quā hꝫ in corꝑe improportionabilis eſt immortalis. Hec aūt rō nō ſolū cōcludit pedit̉ ꝓpter aliquā leſionē factā interius in organo imaginaanimā eſſe immortalē per veritatē intelligētie ſiue cōſcientie. tiōis vel alteriꝰ ꝟtutis ſenſibilis. ⁊ quātū ad hoc veꝝ dixit. ſic ſed etiā per veritateꝫ miſericordie ſiue iuſticie de qua. Sap̄. j. Iuſticia eſt perpetua ⁊ immortalis. ac per hoc anima que ē iu ptꝫ ⁊ manifeſtuꝫ eſt ſenſui. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa patit̉. rn̄deri pōt dupliciter. Primū quidē. qꝛ paſſio eiꝰ nō eſt ꝑ ipſius io ſticie capax. ¶ Itē oīs virtus corruptibilis ledit̉ ab obiecto leſionē. ſed ꝑ ꝯpaſſionē reſpectu corporis leſi. ⁊ hoc nō ponit improportionabiliter excellenti. ⁊ magis nata eſt delectari in aliqͥd de ſubſtātia eius abijci. ſed de ſubſtātia cui hꝫ vniri. Ali medio ꝙͣ in extremo. ſed anima rōnalis ītelligēs maiora ⁊ ma ter pōt rn̄deri. ꝙ aīa nō ſolū in corꝑe. ſꝫ etiaꝫ extra corpus hꝫ xima nō ꝓpter hoc peius intelligit minora ⁊ magis delectatur pati. nec tn̄ ſequit̉ ꝙ habeat corrūpi. nō eī eſt illa corruptio ꝑ in cognitione ſumme lucis. ⁊ perceptione ſapiētie dei. ꝙͣ in co gnitiōe alicuius creati. Ex ꝯparatione igitur ad obiectū colli partis adeptionē. ſꝫ ꝑ quietis ⁊ pacis ꝯtinuā īpeditionē. hoc aūt in quarto pleniꝰ determinatū eſt cū agit̉ de penis aīarum git̉ anima rōnalis eſſe immortalis. ſi igit̉ ſubſtātia cognoſcit̉ dānatarū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ aīa corꝑi cōdolet. dicendū īi per virtutē ⁊ virtus per operationē. ⁊ operatio per obiectum. cū ẜm hāc triplicē cōſiderationē ipſius aīe oſtēſum ſit ipſaꝫ et ꝙ illa cōpaſſio non eſt niſi ſalua coniunctione aīe ⁊ corꝑis. Et ſe immortalē oīs anime ꝯſideratio ſiue in ordine ſiue etiā in ſe qm̄ mors ſeparat illā cōiunctionē. ideo nō oportet ꝯpaſſioneꝫ aſtruit anime immortalitatē. ¶ Reſpon. ad predicta. Dicēdū mortis ꝯmunicare. qꝛ illa cōſequētia nō tꝫ niſi manēte cauſa. eſt ꝙ anima rōnalis eſt immortalis. ẜm ꝙ dicit fides catholiPreterea illa ꝯſequētia nō tenet. ſi aīa maxime cōpatit̉ corpo ca. cui concordat philoſophia. ⁊ oīs rō recta. licet aūt in cogni ri maxime patiēti ꝙ ꝯmoriat̉ moriēti. aīa em̄ cū ſit capax letitionē immortalitatis anime rōnalis multiplici via poſſemus cie eſt capax ⁊ doloris. ſꝫ cū ſit capax vite. nullo modo eſt ſuſce deduci ⁊ manuduci. potiſſimus tn̄ modus deueniēdi in eiꝰ coptibilis mortis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ oꝑatio aīe ledit̉ vel imu gnitionē eſt ex cōſideratione finis. ⁊ hunc modū precipue appedit̉: Dd̓m ꝙ hoc eſt per accidēs ſolū. qꝛ em̄ aīa magna incli probat Aug. in. xij. de trini. ⁊ in lib. de ciui. dei. Nec immerito natiōe inclinat̉ ad torpꝰ. ⁊ corꝑi ſuas oꝑatiōes cōicat. ⁊ ꝟtuteſ qꝛ finis imponit neceſſitatē his que ſunt ad finē. hoc igitur p̄ ſenſitiuas ip̄i ꝟtuti ītellectiue īmediate ſubminiſtrat. inde ē ꝙ mo ſupponendū eſt tanꝙͣ verū ⁊ certū. ꝙ aīa rōnalis facta ſit leſis organis corporeis. ⁊ īpeditis viribus ſenſitiuis. oꝑatio ī ad participandā ſummā bea titudinē. hoc em̄ adeo certum eſt tellectus ꝙͣdiū eſt in corpore hꝫ impediri ipſo intellectu nulla ex clamore oīs appetitus naturalis ꝙ nullus de eo dubitat. ni tenus ī ſe leſo. qd̓ ex hoc ptꝫ. ꝙ ſtatim cuꝫ a corpore ſe paratur ſi cuius rō eſt omnino ſubuerſa. Certiſſimum em̄ eſt nobis ꝙ babet ſuū vſum completum. ⁊ hec ſufficiāt quantū ad ꝓpoſitū ii ij

Secundi Libri corruptibilitas ẜm eaꝝ exigentiā. Cū autē oēs creature facte Utrū oīs aīa vtpote brutalis nō ſoluꝫ ae B 4 ſint ꝓpter deū iuxta illud. vniuerſa ꝓpter ſemetip̄m oꝑatꝰ eſt QueiO. Ij. rōnalis ex prīa. ꝯditione fuerit īmoria dn̄s. ſola creatura rōnalis facta eſt ad fruēdū deo. ⁊ vt beatifi lis. Et ꝙ ſic vr̄. Eccl̓iaſtes ij. Unꝰ eſt interitꝰ hoīs ⁊ iumētorū cet̉ in ip̄o q̄ ſola eſt ad imaginē. Alie ꝟo creature q̄ ſolū tenēt rō ſꝫ hoīes ⁊ ſi intererāt ꝙͣtū ad corꝑa. nō tn̄ intererūt quātum ad nē veſtigij. facte ſunt vel ad manifeſtationē diuine bonitatis. aīas. gͦ pari rōne nec bruta aīalia. ¶ Itē Sap̄. j. Deꝰ mortem vl̓ ad obſequiū creature rōnalis. Manifeſtatio aūt diuini exē non fecit nec delectat̉ in ꝑditiōe viuorum. igit̉ mors nō eſt introducta niſi ꝓpter pctm̄. gͦ ſi hō nō peccaſſet. nec moreret̉ ip̄e plaris ⁊ bonitatis dei ē in ꝓductōe vniuerſi. qd̓ ē quoddā exē platū ꝯplete repn̄tās illud exēplar. ⁊ ꝓpter repn̄tatōis ꝯplenec moreret̉ brutū aīal. ſꝫ hͦ nō eſſet niſi aīe brutoꝝ eſſent īmor tionē. cōpletā dn̄t habere ⁊ ꝑpetuā durationē. Uniuerſuꝫ aūt tales. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē hoc vr̄ rōe ꝓbato ꝙ aīa petri ſit īmortalis ꝓ dupl̓r hꝫ eſſe. vꝫ decurrēs ⁊ ꝑmanēs. Eſſe decurrēs nō pōt eē bat̉ ꝙ oīs aīa ſit īmortalis ꝑ hypotheſim. non eſt maior rō de ꝑpetuū. qꝛ neceſſe eſt ꝙ aliqn̄ ſit quietū. Eſſe vero ꝑmanēs eſt vna ꝙ de alia. loquēdo de aīabꝰ rōnalibꝰ. gͦ pari rōne loquēdo ꝑpetuū. Ille igit̉ ꝑtes q̄ reſpiciūt vniuerſum ꝙͣtū ad eſſe ꝑma de aīabꝰ ſenſibilibꝰ. ſi vna aīa ſenſibilis eſt īmortalis. gͦ ⁊ oēs. nēs. ſicut ſunt orbes celoꝝ ⁊ elemētoꝝ ꝑpetuitatē bn̄t. Ille ꝟo ſꝫ aīa ſenſibilis humana eſt īmortalis. qꝛ nūꝙͣ eſt rōnalis ſine q̄ reſpiciūt ꝙͣtū ad eſſe de currēs. vtpote q̄ ꝯſiſtūt in gn̓atiōe ⁊ ſenſibili. gͦ cū in hac cōicet hō cū brutis. aīa ſenſibilis brutorū corruptōe. qͣlia ſunt mineralia plāte. ⁊ aīalia bruta nō dn̄t br̄e aīaliū ꝑ naturā eſt īmortalis. ¶ Itē oīs aīa quātūcunqꝫ paꝝ eſſe ꝑpetuū ſed terminatū. q̄ qͣſi quodā trāſitū ſuo. ⁊ quadā inhabeat de nobilitate excellit oē corpꝰ. ſicut vult Aug. gͦ magis ueteratiōe ⁊ īnouatōe. morte ⁊ viuificatōe decorāt vniuerſum accedit ad dei ſil̓itudinē. ſꝫ aliqͣ corꝑa ꝑ naturā ſunt īmortalia Et ſic pꝫ ꝙ bruta aīalia ꝙͣtū ad corpꝰ ⁊ aīaꝫ corruptibilia ſunt ſicut corꝑa celeſtia. gͦ multo fortiꝰ aīe brutoꝝ aīaliū. ¶ Itē ſb̓a ꝑ naturā inquātū facta ſunt ad repn̄tandū diuinā bonitateꝫ ⁊ cuiꝰ virtꝰ ⁊ oꝑatio nō ſeneſcit in tꝑe. nō corrūpit̉ in tꝑe. ſed aīa ſapīam. Et hec rō ſumpta eſt a fine pͥncipali. Eſt ⁊ alia rō ſum ſenſibilis ē bmōi. qꝛ ſicut dicit ph̓s. ſi ſenex acciꝑet oculū iuue pta a fine nō pͥncipali inqͣtū ſcꝫ creature in qͥbꝰ eſt ſola rō veſti nis. ita videret ſicut iuuenis. gͦ ⁊c. ¶ Itē qꝛ hō ſeruit deo ē di gij facte ſunt ꝓpter creaturā rōnalē.ſ. hoīeꝫ. Quedā em̄ facte gnꝰ remuneratiōe. ⁊ ideo neceſſe eſt ponere aīam eiꝰ īmortaleꝫ ſunt ꝓpter hoīem ẜm oēm ſtatū ſiue vie ſiue patrie. q̄dā ſolū ẜꝫ vt remuneret̉ poſt mortē. gͦ pari rōe cū bruta aīalia ſeruiāthoī ſtatū vie ⁊ q̄dā ſolū ẜm ſtatū patrie. ⁊ illa q̄ facta ſunt propter ⁊ ꝑ hoc deo in hoīe. vr̄ ſil̓r ꝙ ip̄a debeāt remunerari. ¶ Cōtra boīeꝫ ẜm oēꝫ ſtatū ſiue vie ſiue patrie cū ſtatꝰ patrie ſit ꝑpetuꝰ nulla forma ē ſeꝑabilis a corꝑe niſi qꝛ bꝫ oꝑationē ꝓpriā p̄ter dn̄t eē ꝑpetua. ⁊ talia ſunt q̄ ītegrāt hoīs babitaculū. ſic̄ celū ⁊ corpus. ſed nullus ſpūs brutalis eſt hmōi. ergo ⁊c. Maior ma qͣttuor elemēta. Illa vero qͥ facta ſunt ꝓpter hoīem ẜm ſtatuꝫ nifeſta eſt. tū qꝛ ph̓s dicit. tū etiā qꝛ nulla eſt ſubſtātia q̄ oī cavie. cū ille ſtatꝰ ſit ꝑ trāſitoriꝰ ⁊ babeat finē. dn̄t eſſe corruptibi reat oꝑatiōe. cū nulla ſit ocioſa. Scd̓a manifeſta eſt ad ſenſuꝫ. lia. talia aūt ſunt aīalia bruta q̄ facta ſunt ad ſupplēdā corꝑis ¶ Itē oīa bruta aīalia facta ſunt ꝓpter vſuꝫ hoīs. ſꝫ vſus hoīs indigētiā ẜm eū ſtatū in quo īdiget cibis ⁊ alimonijs. Et ſic cō eſt in veſcēdo eis ⁊ veſcit̉ eis dū ea occidit. gͦ facta ſunt ad hoc cedēde ſunt rōnes on̄dētes aīas brutales eſſe mortales ex ſua vt nō tm̄ ſeruiāt hoī ꝑ vitā ſꝫ etiā ꝑ mortē. ſed hoc nō eſſet ſi aīe eoꝝ eſſent īmortales. ergo ⁊c̄. ¶ Itē aīe īmortali debet̉ corpus prīa ſua ꝯditiōe. ¶ Ad illud qd̓ prīo obr̄ de Eccl̓s. ꝙ vnꝰ eſt in ꝓ teritꝰ ⁊c. dd̓ꝫ ꝙ loquit̉ ꝙͣtū ad exteriorē ītelligētiā. ⁊ ꝓpterea īmortale ꝙͣtū eſt ex inſtitutōe prīa. ergo ſi aīe brutoꝝ erāt īmor 1 ſubiūgit. Quis nouit ſi. ſ. ſ. Adā a fur. q. d. Nō nouit hō qͥ amtales. habebant corꝑa īmortalia. ſed ꝯſtat ꝙ bruta nō peccaue ente bulat ẜm ītellectū carnalē. qͥ ea ſola ꝯſiderat q̄ exteriꝰ apparēt runt. gͦ deberēt adhuc eſſe īmortalia. Qd̓ ⁊ ſi hoc ꝯſtat eſſe falhō aūt ſapiēs nouit q̄ illud attēdit qd̓ ip̄e Eccl̓s. in fine dicit. ſum. pꝫ etiā ꝙ ⁊ primum. ¶ Itē ſi aīe brutoꝝ eſſent īmortales Scito ꝙ ꝓ oī errato adducet te deꝰ in iudiciū. ¶ Ad illud qd̓. ergo deberēt oīa corꝑa brutoꝝ redire ſicut ⁊ corꝑa hoīꝫ. ſed ſi 11 obr̄ de li. Sap̄. dd̓m ꝙ loquit̉ vel de morte dānatōis eterne vl hoc eſſet. eſſet īpoſſibile ꝙ oīa eſſent in terra. cū innumera bede morte tꝑali in eo cui mors eſt pena. tale aūt eſt ſolū aīal rōſtiarum multitudo ⁊ aīaliū continue ſibi ſuccedit. ergo incōue 11 nis capax. qd̓ ſicut ſolū natū eſt eſſe btm̄ ſolū natū eſt eſſe miſe niens eſt dicere brutorum animas eſſe immortales. ¶ Rn̄. ad rū. ſic ſolū natū eſt p̄miari ſolū natū eſt puniri. qꝛ ſolū ip̄m eſt qꝫ predictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ aliqui dicere voluerūt cui data eſt vis diſcretiua īter bonū ⁊ malū. veꝝ ⁊ falſum. Un̄ brutoꝝ aīas eſſe īmortales. ꝓ eo ꝙ eedē aīe ſunt q̄ viuificāt cor ⁊ ſi beſtia doleat cū occidit̉ vl̓ ledit̉. nō tn̄ punit̉. nō eī ē capax pora brutoꝝ ⁊ corpora hoīm tn̄ merito pctōꝝ ſuoꝝ de corꝑe ad i miſerie. ſolꝰ em̄ ille eſt miſer qͥ vel ſcit ſe miſeꝝ. vel ſcire dꝫ cum corpus circūeundo pertrāſeant. Et hec poſitio quorūdā ph̓oꝝ malū hꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa ſenſibilis hoīs eſt īmortalis ⁊ hereticoꝝ fuit ſicut dictū eſt ſupra ⁊ iam improbata eſt ſupra dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e ſenſibile em̄ in hoīe noīat potētiā.ſ. aīe rōna tāꝙͣ beretica. ⁊ prorſus abijciēda eſt iſta poſitio tāꝙͣ vilis ⁊ de lis. ſicut infra patebit. ſenſibile vero in brutis noīat formaꝫ q̄ rogās dignitati creature rōnalis. dū ponit hoīes ⁊ beſtias eē ſubſtātificat̉ in materia trāſmutabili. ⁊ qꝛ pēdet ex illaqͣtū ad pares. in hͦ em̄ indicat ꝙ ſui inuētores ⁊ defenſores ſunt hoīes eſſe corrūpit̉ illa corrupta. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa ſenſibilis beſtiales dū aīas ſuas credūt vl̓ beſtiaꝝ fuiſſe. vel futuras eē eſt nobilior oī corꝑe. dd̓ꝫ ꝙ maior nobilitas ⁊ mīor nō facit ad Fuerūt ⁊ alij qͥ dice̓ voluerūt ꝙ aīe brutoꝝ nec ſunt adeo īmor maiorē duratione creature magis em̄ nobilis eſt etiā ẜm ſtatū tales ſicut aīe rōnales vt poſſint poſt corpora viuere nec ſunt nature lapſe hō ꝙͣ ſit lapis. tn̄ lapis plꝰ durat mō. ſꝫ hͦ fac̄ p̄uaadeo corruptibiles ſicut alie forme q̄ bn̄t ꝯͣrietatē. ſꝫ ꝙͣtū ē de tio corrūpētis cāe. ⁊ hāc hꝫ aīa ſenſibilis ꝓpt̓ hͦ ꝙ fundat̉ ⁊ pē ſui natura nate ſunt ꝯtinue durare niſi īpedimētū ſue duratio det ex corꝑe ꝯpoſito ex ꝯͣrijs. ſupra quaꝫ ꝯͣrietatem ſublimata nis habeāt ex corꝑe ſine quo nō pn̄t ſubſiſtere. huiꝰ aūt īpedieſt natura celeſtis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa ſenſibilis nō ſeneis mentū duratōis introductū eſſe dicūt in corꝑa brutoꝝ ꝓpter ſcit. dd̓m ꝙ veꝝ eſt ꝙͣtū eſt ꝑ ſe. ſeneſcit tn̄ rōne eiꝰ in quo radipctm̄ hoīm. ſi em̄ Adā nō peccaſſet. nullū aīal brutū decederet cat̉.ſ. rōne corꝑis. rōne cuiꝰ etiā bꝫ corrūpi. ⁊ hͦ ex ꝯditiōe ſua Un̄ ſicut merito pctī humani q̄ ad eiꝰ obſequiū facta ſunt dete primaria. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ bruta ſeruiūt hoībꝰ. dd̓m ꝙ ſerro riorata ſūt ſic ⁊ bruta aīalia facta ſunt mortiobnoxia. Sꝫ iſtud uitiū remunerabile nō eſt niſi illud qd̓ eſt laudabile. ſola autē prīa frōte obuiat ei qd̓ dicit aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄aꝫ li. iij. ꝙ ſi hō potētia rōnalis ⁊ deliberatiua in qͣ ꝯſiſtit arbitrij libertas eſt nō peccaſſet. nihilominꝰ eſſēt aīalia viuētia de rapina q̄ ad ſuā in qͣ cadit laus ⁊ vituperiū. ⁊ ideo quātūcūqꝫ obſequiū ſit mavitā ſeruādā alia interficerēt aīalia. Repugnat etiā rōni cuꝫ gnū ⁊ vtile nō eſt dignū remuneratōe niſi factū fuerit ex arbinulla rō dicat ꝯgruū eſſe ouē interfici ꝓpter hͦ ꝙ hō peccauit trij libertate. iō nō decet remūerari aīas brutoꝝ. Et ſic pꝫ illd̓ cū nullo mō ei in pctō cōicauerit. nec pctm̄ ſuū ī ouē trāſfude¶Onſequēter q̄rit̉ quātū ad ſcd̓m articulū de īmor rit. Repugnat etiā imaginatōi ſenſibili. vbi eī eſſet tot aīalia q̄ ſtalitate Ade ex ꝑte corꝑis. Et circa hoc q̄runt̉ duo multiplicata eſſēt ſuꝑ terrā ab īitio mūdi vſqꝫ ad finē. ſi nulla Prīo q̄rit̉ vtrū aīa nō peccāte poſſet corpꝰ ade diſ eſſent mortua. Qd̓ n dicas ꝙ non eſſent multiplicata ſi hō nō A ſolui. Scd̓o querit̉ vtrū ipſa peccāte poſſet ꝑ eſuꝫ peccaſſet. quō etiā veꝝ eſſet qd̓ dr̄ eis Gen̄. j. Creſcite ⁊ multi. Q ligni vite in vita perpetuari. ⁊ re. aquas. Qd̓ ſi dictū eſt piſcibꝰ. cur nō intelligēdū eſt etiaꝫ Circa quā ſic procedit̉ ⁊ oſtendit̉ ꝙ etiādictū eſſe alijs aīalibꝰ. nūqͥd ꝓpter culpā hoīs facta ſunt fecu ( ueIIO. j. ſi adā nō peccaſſet corpus eius diſſolui diora. q̄ oīa ſi incōueniētia ſunt poſitio iſta tāꝙͣ incōueniēs re potuiſſet. tali rōne. Adā in ſtatu innocētie habebat corpꝰ mor ſpuēda eſt. Et ideo dd̓ꝫ eſt tertio mō ꝙ nulla alia aīa niſi rōna tale ſicut magiſter dicit ⁊ Aug. in lit. ergo corruptibile. ſed oe lis īmortalis eſt. ⁊ rō huiꝰ apparet. ſi aſpiciamꝰ ad finē ꝓpter corruptibile de neceſſitate corrūpet̉. ſicut vult ph̓s. ꝙͣuis nō oē quē creature facte ſunt ex quo fine ponit̉ in rebꝰ ꝑpetuitas vel generabile

Diſtinctio XI ueniēs vr̄ ⁊ contra ordinē diuine iuſticie ꝙ corpus hoīs diſſol generabile de neceſſitate generet̉. ergo corpꝰ Ade corruptum ueretur in ſtatu. innocētie. ⁊ hoc ſancti dicunt. ⁊ rōnes ad hoc ī fuiſſet. eſto ꝙ in ſtatu innocētie ꝑmanſiſſet. ¶ Item contrarie ducte oſtēdunt. ⁊ ideo concedēde ſunt. qꝛ verum concludunt. tas eſticā pugne. ⁊ pugna in ꝯpoſito eſt cā diſſolutiōis. ergo in ¶ Ad illud ergo qd̓ prīo obijcitur ꝙ oē corruptibile de neceſ 2i illo ſtatu in quo pōt eſſe ꝯtrarietas pōt eſſe diſſolutio. ſed cor ſitate corrumpet̉. dd̓ꝫ ꝙ ph̓s loquit̉ de illo corruptibili cuiꝰ re pus Ade etiā ẜm ſtatū innocētie ex contrarijs habebat cōpoſi gimē non ſubiacet voluntati. ſꝫ ſoli virtuti naturali. ⁊ illud de tionem. ergo ſtatu illo manēte poterat habere diſſolutionem. neceſſitate babet corrūpi. qꝛ habet cām corruptōis ītra ſe. cor ¶ Itē cuicunqꝫ ſtatui cōpetit reſtauratio. cōpetit deperditio pus aūt Ade ⁊ it eſſet mortale ⁊ corruptibile. tn̄ voluntati ſubſed corpori Adc in ſtatu innocētie ꝯpetebat reſtauratio ꝑ ſum iacebat ex ordine diuine iuſticie. ⁊ ideo niſi volūtas deordina ptionē ciboꝝ. gͦ ⁊ eidē corꝑi ẜm ſtatū innocētie inerat deperdi retur. corpus illud nunꝙͣ corrumpet̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ cō ꝫ tio. ſed cuicūqꝫ ineſt deperditio ineſt ⁊ ꝯſumptio. ⁊ in quocūqꝫ poni ex contrarijs cōpetebat corꝑiẜm illū ſtatum. dd̓m ꝙ alio ponit̉ ꝯſumptio ponit̉ ⁊ corruptio. ergo corpus Ade in ſtatu īmō ſe babēt contraria in cōpoſitione corporis ẜm ſtatū nature nocētie ꝑſiſtens diſſolui poterat ⁊ corrūpi. nulla culpa interue lapſe. aliter ẜm ſtatum nature inſtitute. Scd̓m ſtatū em̄ natuniente. ¶ Itē conſtans eſt ꝙ Adā nō poterat viuere niſi come re lapſe nō ſolū agunt in aliqd̓ extrinſecum. ſed etiam adinuideret cū haberet corpus aīale. ſed poterat nō comedere. ergo cem mutuo agunt ⁊ patiunt̉. nō ſolū in ipſa cōſtitutiōe. ſꝫ etiā poterat abſqꝫ vllo peccato corpꝰ eius deficere. Si tu dicas ꝙ poſt ꝯſtitutū eſſe. In ſtatu aūt innocētie taliter cōmixta fuepeccaret in nō comedēdo. qꝛ tenebat̉ comedere. ¶ Cōtra. non runt ⁊ ꝓportionata in prima ꝯpoſitione. ⁊ ad tantā cōcordiam ſemꝑ tenebat̉ comedere. qꝛ ſignemus aliquā borā in qua tene educta. vt illo ſtatu manēte mutuo nō pugnarēt. ⁊ ideo ꝓpter batur. in illa boraant Adā eſuriret. aut no. Si eſuriret. gͦ pate illam compoſitionē corpus illud diſſolui neceſſe non erat. retur anteꝙͣ peccaret. Si nō eſuriret. ergo natura nō īdigeret ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſcd̓m ſtatū innocētie in ilo corpore fiebat īcū natura bn̄ diſpoſita tꝑe neceſſitatis cibuꝫ appetat. ergo nō deperditio. dd̓m ꝙ ſicut natura vniuerſalis patitur elementa teneret̉ tunc comedere. nec alias. ergo nunꝙͣ. ¶ Itē ſi Adam corrumpi ẜm parte. ſed nullo mō patit̉ corrumpi ẜm totum. ſic ſtetiſſet. aliqͥs de filijs eiꝰ poterat peccare. ponat̉ gͦ ꝙ peccaſſet ⁊ natura bn̄ inſtituta in hoīe regulata ab ordine iuſticicie ⁊ ꝓ ſed poſſibile eſt virum iuſtū a peccatore inſidiante interfici abſ uidētie admittebat deperditionē fieri in homine ẜm aliquam qꝫ ſua culpa. ſicut Abel interfectus eſt a Cayn. ergo poſſibile partē propter ſtatū aīalitatis in quo erat. ſꝫ nullomō patiebat̉ eſſet adā ſaltē dormiētē ab eo iugulari. ⁊ ſic iugulatꝰ interiret corruptionē fieri in toto. Sicut em̄ fiebat corruptio ⁊ deperdi culpa ſua nulla interueniēte. ¶ Itē impaſſibilitas eſt dos cor tio. ita etiā fiebat reſtauratio. ⁊ ideo nō ꝯſequebat̉ diſſolutio. poruꝫ glorificatoꝝ. ſed corpus ade in ſtatu innocētie glorifica ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ adam a cibo poterat abſtinere. dd̓ꝫ ꝙ tum nō erat. ergo in ſtatu illo perſiſtens impaſſibilitatē nō ba non poterat abſtinere a comeſtione. qn̄ eſſet locus ⁊ tp̄s. tum bebat. ergo ꝑſiſtēdo in ſtatu illo. mori ⁊ nō mori poterat. ergo qꝛ ſibi expreſſe p̄ceptum erat vt comederet de lignis paradiſi corpus ade erat diſſolubile aīa non peccāte. ¶ Sed cōtra Iſi alijs a ligno ſciētie boni ⁊ mali. tum etiā qꝛ ſi dominus nō p̄ce do. de trini. dicit. Si homo in paradiſo innocēter viueret. nec ignis eū vreret. nec aqͣ mergeret. nec abſentia aeris ſuffocaret piſſet. natura bene inſtituta dictaret eum ſumere cibum qͥ dictat nullū debere manū ſibi inijce̓. Nec valet illa obiectio quā nec oīa q̄ nocent mortalibus impedirēt. ergo videt̉ ꝙ ip̄o ꝑma obijcit de fame. debebat em̄ famē p̄uenire. ⁊ ip̄e bn̄ ſciebat bo nente in ſtatu innocētie corpus eius non erat reſolubile. ¶ Iteꝫ mors eſt pena peccati. ſed oīs pena eſt ordinata. pena ram ⁊ indigētiā ſue nature quā ſi ꝑtranſiret ꝯmitteret ⁊ pecca 26 aūt non ordinat̉ niſi ꝑ culpam. nulli ergo poteſt ineſſe nec peret. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ peccator pōt occidere innocēte dd̓m na. nec mors. nec corruptio. niſi cui priꝰ ineſt culpa. igitur aīa ꝙ verū eſt ẜm ſtatū nature lapſe in quo oīs hō merito pctī orinon peccāte impoſſibile fuit diſſolui corpꝰ Ade. ¶ Itē ad hoc ginalis eſt mortis debitor. Unde ꝑmittere innocēteꝫ ab impio ꝙ debite conſtituat̉ aliqd̓ cōpoſitum neceſſe eſt materiā ⁊ foroccidi non eſt contra ordinē diuine iuſticie ẜm ſtatū pn̄tem. in mam proportionari adinuicē. ſi igit̉ aīa vt forma ⁊ ꝑfectio vni ſtatu aūt illo qꝛ nulla culpa p̄ceſſerat ordo diuine iuſticie talē ta eſt corpori impoſſibile erat corpꝰ illud reſolui ⁊ corrūpi. niſi deordinationē vl̓ punitionē admitte̓ nō debebat. ¶ Ad illud .7 aliqua corruptio prius incideret ex ꝑte ale. ſed corruptio q̄ po qd̓ obijcit̉ ꝙ impaſſibilitas eſt dos corporū glorificatoꝝ. dd̓m teſt incidere ex parte aīe non eſt niſi culpe. ergo īpoſſibile fuit ꝙ verum eſt ẜm ꝙ impaſſibilitas priuat ⁊ actū ⁊ potētiam paſ corpus Ade reſolui ⁊ pati niſi in aīa culpa fuiſſet preambula. ſionis ẜm oēm ſtatum. illa autē impaſſibilitas corpori Ade nō ¶ Itē ſtatus innocentie medius erat inter ſtatum glorie ⁊ ſta inerat niſi ẜm ſtatum determinatum. ⁊ ideo perfecta non erat tum miſerie. ſed diſſolutio corporis oīno opponit̉ ſtatui glorie nec dos dici debebat. cū igit̉ ſtatui glorie nō opponeret̉ directe ſtatꝰ innocētie Adā dtrū Adam peccāte corpus eius poſq ) in ſtatu innocētie ꝑſiſtente corpus eius non fuit reſolubile. deIIIO. Ij. ſet ꝑpetuari ꝑ eſum ligni vite. Et ꝙ ſic ¶ Itē oīs paſſio eſt ab aliquo repugnāte ⁊ p̄dn̄ante. ſed Adā vr̄. Primo ꝑ textū Gen̄. iij. Nunc igit̉ ne forte ſumat de ligno in ſtatu innocētie exiſtēte. vel oīa cōcordarēt ei vel ſubiacerēt vite ⁊ viuat ineternū. hoc dictū eſt de Adā poſt pctm̄. gͦ ſi poſt igit̉ nihil poſſet corpus eius ledere. nec aliquā paſſionē inferpctm̄ ſumpſiſſet. ineternuꝫ vixiſſet. ⁊ corpus eiꝰ ꝑpetuū fuiſſet re. ergo corpus eius nō eſſet paſſibile nec diſſolubile. ¶ Itē ī ¶ Itē hocip̄m vr̄ Richar. de ſancto victo. qui de Adaꝫ ait ſic poſſibile eſt ſtāte rectitudine alicuiꝰ ip̄m obliquari. ſed rectitu Habuit ante pctm̄ corruptionē. poſt pctm̄ corruptibilitatē. ſed do oīs cōſiſtit in ſubiacendo deo vel ſubijciēdo ſe deo ⁊ p̄ſidēvtroqꝫ modo ꝑ eſum ligni vite potuit ſuſtētari. ¶ Itē hoc pro do alijs creaturis tam corpori ſuo ꝙͣ etiaꝫ brutis. gͦ ſpū rōnali batur ꝑ experimētum. Enoch em̄ ⁊ Helyas ſicut dicunt glo. ⁊ ſtāte in puritate innocētie ⁊ obediētie. impoſſibile fuit corpus autoritates ſanctoꝝ in paradiſo ꝯſeruant̉ ꝑ eſum ligni vite vſ ab eius volūtate recedere. ſed aīa ſemꝑ appetit vniri corꝑi. erqꝫ ad antixp̄i aduētum. ſꝫ qua ratione vſqꝫ ad illud tp̄s conſer go impoſſibile fuit corpus in tali ſtatu diſſolui. ¶ Rn̄. ad p̄diuari pn̄t. eadē rōne ⁊ deinceps. ergo ⁊ pari rōne ⁊ corpꝰ Ade. ctorum intelligētiam eſt notandū. ꝙ quēadmodum iuxta ver¶ Itē non fuit maioris efficacie lignū ſcientie boni ⁊ mali ad bum ph̓i hec eſt duplex. aliqͥd eſt nunc immortale. qꝛ aduerbiū corpus ꝑdendum ꝙͣ lignum vite ad conſeruandum. ſꝫ ꝑ eſum poteſt determinare hoc qd̓ eſt immortale rōne actus moriendi illius ligni corpus hominis factuꝫ eſt diſſolubile. ergo pari ra vel rōne potētie. ita ⁊ locutio p̄cedens. vtrū corpus hoīs eſſet tione ꝑ eſum alterius ligni poterat corpus corruptibile ſolida diſſolubile ſiue poſſet diſſolui ipſo nō peccāte. diſtingui debet ri ⁊ ꝑpetuari. ſicut ecōtra alterius ligni comeſtio corpus ſanū Illi em̄ ablatiui abſoluti pn̄t determinare hoc verbuꝫ poſſet. ⁊ ſolidum reddidit diſſolubile ⁊ infirmuꝫ. ¶ Itē poſt pctm̄ fi vel hoc verbū diſſolui. Si hoc verbū poſſet determinant. veri ſpūs hoīs iungeret̉ fonti vite diſponeret̉ ad ꝑpetuā beatitutatē habet locutio. Eſt em̄ ſenſus ꝙ adā dū exiſteret in ſtatu īdinē ⁊ vitam immortalē. ergo ſi lignū vite corꝑale ſic ſe habenocētie poſſe habebat vt corpus eius diſſolueret̉. Si aūt abla bat ad corpus ſeruandū. ſicut lignum vite ſpūale ſe habet ad tiui illi referant̉ ad actū qͥ eſt diſſolui. ſic locutio eſt falſa. Eſt ſpiritum. videt̉ ꝙ ſi homo penituiſſet. ⁊ de ligno vite guſtaſſet em̄ ſenſus ꝙ adā poſſet diſſolui in ſtatu innocētie. ita ꝙ ſimul ꝙ corpus eius eſſet factum indiſſolubile. ¶ Itē hō bn̄ comple eſſet innocētia ⁊ mortis ſiue corruptiōis pena. ⁊ hoc eſt īpoſſixio natus ſi nō habet impedimētum extrinſecū viuere pōt vſqꝫ bile ꝓuidēte ordine diuine iuſticie. q̄ nullā inordinationem in ad cōſumptionē radicalis humidi. ſi igit̉ illud humidū poſſet vniuerſo ſuſtinet. Si gͦ pena deordinata eſt niſi p̄cedat culpa. reſtaurari. poſſet corpus eius in perpetuū incorruptū ſeruari ⁊ corꝑis diſſolutio nō pōt aīe pure ⁊ inuocēti nō eſſe pena. īcō ſi gͦ illud lignū vite ſicut dicūt doctores habebat vim reſtaurꝭ ii iij

Secundi Libri 5 ta eſt hoī a ſua cōditione. ergo fuit ei naturalis vel a natuta. di humidū radicale. vr̄ ꝙ ſi homo de illo comediſſet. ꝙ corpus ¶ Itē mors non poterat ineſſe hoī niſi p̄cedēte culpa ſicut pa eius ineternū poſſet durare. etiā poſt cōmiſſionem culpe. batū eſt ſupra. ſed culpa non poterat hoī ineſſe. niſi deordina¶ Sed contra. Rom̄. vj. Stipēdia peccati mors. ergo ſi poſt ret̉ natura. ſi ergo mors inerat hoī cōtra naturā. īmortalitas ī ꝙͣ homo peccauit neceſſariū fuit ip̄m peccaſſe. neceſſariū fuit erat ei ꝑ naturā. ¶ Itē ꝑ hͦ hō erat īmortalis. ꝑ qd̓ erat īnocēs ip̄m mori. ergo neceſſariū fuit corpꝰ eius diſſolui. igit̉ nō pote ſed īnocēs erat ex cōditiōe nature. eſto em̄ ꝙ nullā hꝫ gratiaꝫ. rat ꝑpetuari ꝑ eſuꝫ alicuiꝰ ligni. ¶ Itē ſnīa data fuit Gen̄. ij. nihilominꝰ tn̄ haberet innocētiam. ergo īmortalis erat ex conQuacunqꝫ die co. ⁊cͣ. ¶ Si igit̉ illā ſnīam nulla virtus creata ditione nature. nō ex beneficio gratie. ¶ Itē īmortalitas hoīs pōt infirmare. quātūqꝫ homo comederet de ligno vite neceſſe cōſiſtit in cōtinua cōiunctiōe aīe ⁊ corporis cōtinua aūt cōiun erat ip̄m mori ⁊ corpus eius reſolui. ⁊ hocip̄m. dicit aliꝰ textas ctio aīe ⁊ corporis eſt ꝑ continuū appetitū vnius ad alterū. ſꝫ Gen̄. iij. Puluis es ⁊ in pul. ⁊c. ¶ Itē hō ꝑ pctm̄ ſil̓is factꝰ eſt aīa habet ꝯtinuū appetitū ad corpꝰ. ⁊ ecōuerſo ꝑ naturā abſqꝫ iumētis inſipiētibꝰ. ſed iumēta ſi comederet de ligno vite non gratia. ergo īmortalitas inerat hoī ꝑ naturā abſqꝫ gr̄a. ¶ Ite ꝓpter hoc corpora eorū fierēt indiſſolubilia. ergo ſi homo quā idē eſt pͥncipiū ꝑ qd̓ dat rei eſſe ⁊ ꝑ qd̓ ineſſe cōtinuat̉. ſed aīa tum ad conditionē mortis iumētis ſimilis effectus eſt ꝑ culpā rationalis q̄ eſt forma ꝑ naturā īmortalis ⁊ īcorruptibilis cor quantūcūqꝫ de ligno vite comederet. corpus eius diſſolui nepori dabat naturaliter ſui eſſe ⁊ cōplemētū. ergo ⁊ ipſiꝰ corꝑis ceſſe eſſet. ¶ Itē non minꝰ eſt de mortali īmortalē facere ꝙͣ de ſiue hoīs eſſe naturaliter cōtinuabat. ſed a quo ineſſe eſt conti mortuo viuū. ſed mortuū ſuſcitare hoc eſt virtutis ſolius dei ⁊ nuatio ab eodē eſt immortalitatis ꝑpetuatio. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫ virtutis infinite. ergo corpꝰ diſſolubile ad indiſſolubile redunaturale eſt hoī comedere ea q̄ ſibi apponunt̉. ſꝫ homo ꝑ eſum cere hoc eſt ſoliꝰ virtutis diuine. ergo ſi hō poſt pctm̄ de illo li ligni vite ⁊ alioꝝ lignoꝝ paradiſi vitā ſuā poterat ꝑpetuare ſi gno comederet corpus eius nihilominus diſſolui neceſſe eſſet. cut dicit Aug. ⁊ magiſter. ergo vr̄ ꝙ oīs ꝑpetuatio inerat hoī ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ eadē lege qua diuina iuſticia non patitur innocentē ꝓuniri ⁊ mori. non patit̉ etiam malum remanere impuni ꝑ naturā. ¶ Sed cōtra Aug. ſuꝑ Gen̄. ⁊ magr̄ dicit in littera. Creatꝰ eſt homo īmortalis qd̓ inerat ei de ligno vite. nō de cō tum. ⁊ ideo diuinū decretum fuit vt ſi homo mandatū dei trāſ grediēdo peccaret. ⁊ ipſi actori ſuo inobediens exiſteret ſpūs ditōe nature mortalis erat ꝯditōe corꝑis aīalis īmortalis bn̄ ficio ꝯditoris. Et idē ip̄e Aug. exp̄ſſiꝰ dicit. ꝙ ſicut p̄ſcitū fuit carnis dn̄iuꝫ amitteret. ⁊ ſicut volūtas a deo receſſerat. ſic aīa filijs iſrael ꝙ in. xl. annis veſtimeta eoꝝ nō veteraſcerēt. ita p̄ inuita corpus ip̄m deſereret. ⁊ diſſolutum in ſuā orginē. vnde ſcitū fuit ade vt nō moreret̉. ¶ Itē ſuꝑ illud Luce. x. Expolia ſumptū erat rediret. t qm̄ diuinuꝫ decretū erat inuiolabile. uerūt eū ⁊ plagis īpoſitis ⁊c̄. Glo. exponit de prīo hoīe quē di hinc eſt ꝙ poſtꝙͣ homo peccauit. ꝙͣtūcūqꝫ de ligno vite ederet cit expoliatū fuiſſe gratuitis. ⁊ vulneratū in naturalibꝰ. ſi ergo corpus eius nō fieret indiſſolubile. ita ꝙ mortē poſſet euadeīmortalitas nō fuit tm̄ vulnerata. ſꝫ ſimpl̓r ablata ipſi hoī per re. ideo concedēde ſunt rationes hoc on̄dētes. ¶ Ad illud qd̓ na culpā. ergo nō inerat ei a natura. ſed a gratia. ¶ Itē hoc vr̄ ra a9 obijcitur in contrariū de textu. dd̓m ꝙ eternū non dicit ibi vitione. ꝓprietates naturales nō derelinquūt ſubiectū ꝓpter cul te interminabilitatē. ſed vite quandā diuturnitatē. ſicuti ſepe pā. ergo ſi īmortalitas inerat hoī a natura. nō videt̉ ꝙ debuecōſueuit loqui ſcriptura. ꝙͣuis aūt lignū vite illud corpus non rit eū relinquere ꝓpter culpā ꝙ ſi eam amiſit. pꝫ ⁊c̄. ¶ Itē īpoſ poſſet ꝑpetuare. poterat tn̄ adeo naturā ipſius adiuuare ⁊ viſibile eſt duo oppoſita ineſſe eidē ẜm eadē principia ⁊ maxime gorare vt diutiꝰ viueret. Ex hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequētia.ſ. ad verẜm principia naturaliter cauſantia q̄ nō inclinant ad oppoſita bum Richar. ⁊ ad illud qd̓ obijcitur de Enoch. ⁊ Helya. Utrū ſed homo ꝑ naturā ſuā poterat mori. aut ergo immortalis non qꝫ em̄ non cōcludit vite interminabilitateꝫ. ſed ſolū quandam erat aūt ſi erat. nō erat ꝑ naturā. ſed ꝑ gratiā ſolū. ¶ Itē cordiuturnitatē. quā ⁊ ſi lignū vite poſſet homini lapſo cōferre ꝑ pus Ade ꝑ naturā ꝓpria erat nobiliter ꝯplexionatū. ergo mol ſibi diuinitus collatā virtutē. non tn̄ poterat ineternū conſerles ⁊ teneras carnes habebat. ſed naturaliter molle cedit duuare. qꝛ diuinū decretū infirmare non poterat. ⁊ corpus homi ro. igit̉ ꝑ naturaꝫ corpus Ade vulnerari poterat ⁊ ſecari. ergo nis peccantis ad hoc poſt pctm̄ habile non erat. ⁊ illud lignuꝫ in ſolo eo ꝙ diſpoſitionē babebat ad eius effectuꝫ efficaciā ba ꝑ natura Adā nō erat īmortalis. ¶ Itē ignis naturaliter cōſu mit corpus ex elemētis quattuor cōſtitutū. ⁊ corpꝰ aīale ꝑ nabebat. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝑ ſimile de ligno ſciētie boni ⁊ 3e turā indiget aſpiratiōe ⁊ reſpiratiōe. ergo ſi hō caderet ī aquā mali. dd̓m ꝙ illud ſimile deficit dupliciter. Prīo qꝛ illud lignū vel in ignē ⁊ nō moreretur. hoc nō eſſet ꝑ virtuteꝫ nature. ſed ſciētie boni ⁊ mali non fecit corpora illa eſſe diſſolubilia. ſed ſo lum hoīs culpa ⁊ diuina ſentētia. Secundo vero qꝛ corpꝰ Ade potius cōtra vel ſupra. nō ergo eſſet a natura. ſed potiꝰ ex graanteꝙͣ peccaret non habebat neceſſitatē ad ꝑmanēduꝫ. nec ne tia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dicit magr̄ in lit. circa hoc multiplex ⁊ ili varia fuit opinio. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ immortalitasᶻᶻ ceſſitatē ad corrumpēdum. ſed poſtꝙͣ homo peccauit corpꝰ eiꝰ ſubiectū fuit neceſſitati moriēdi. ⁊ ideo ꝑ eſum ligni vite non primi hoīs eſſet a natura. quidā ꝙ eſſet a gratia. vtraqꝫ aūt ba zi poterat cōſeruari. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de cōiunctiōe ſpūs rū opinionū habuit aliqua efficacē rōnē mouentē. ⁊ vtraqꝫ ba ad fontē vite ſpūalis ⁊c. dd̓m ꝙ illud ſimile deficit dupliciter bet aliqͥd veritatis. lꝫ vna plus habeat ꝙͣ altera. ¶ Sicut em̄ cū dicit̉ homo eſt beatificabilis duo tangunt̉. ⁊ aptitudo ⁊ dir ⁊ Primum quidē. qꝛ voluntas facilius vertitur ⁊ reuertit̉ ꝙͣ na tura. Scd̓o vero qꝛ fons vite ſpūalis multo potētior eſt ſuper ſpoſitio ita etiā cum dicit̉ homo eſt īmortalis. Un̄ ſicut hō quo aīam ꝙͣ illud lignū eſſet ſuꝑ corpus. ⁊ ideo non ſequit̉ ꝙ ſi diui dammodo poteſt dici beatificabilis per naturam quodammo nus ſpūs recreat ⁊ viuificat aīam. ꝙ lignū vite reformet ⁊ cōdo ꝑ gratiam. ſic ⁊ in propoſito. Prout enim hoc qd̓ eſt beatifi ſolidet corpus in ſtatū priſtinū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ lignū cabile importat aptitudinem ſic ineſt homini per naturam bovite reſtauraret humidū radicale. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ꝑ ſui eſum ſuffimo em̄ a natura ſua babet aptitudinem ad beatitudinē. ẜm au cienter reſtauraret humidū in corpore hominis ẜm ſtatū natu tem ꝙ importat diſpoſitione ſufficientē ⁊ propinquam ꝑ quaꝫ re inſtitute. nunꝙͣ tn̄ in ſtatu nature lapſe ſic reſtauraret quin quis venit ad beatitudinē ſiue ſufficientē ordinem ad actū. ſic ſemꝑ aliqua deperditio fieret ⁊ ita ꝙͣuis diutiꝰ cōſeruaret. ni ineſt homini non per naturā. ſed per gratiā per quam ſufficiēhilominus tn̄ aliqn̄ illud radicale humidū deficeret. ⁊ corpus ter diſponitur ad gloriam. nec ſine illa poteſt ſufficere natura. ad diſſolutionem perueniret. ¶ Sic ⁊ in propoſito immortalis quantū ad ſtatum innocētie. dici poterat homo ꝑ naturam. immortalis etiam ꝑ gratiaꝫ. qꝛ Onſequenter queritur de immortalitaa natura habebat aptitudinē. ſed a gratia habebat ꝯplexionē Ite primi hominis quantum ad coniunEt hoc pꝫ ſic. Tripliciter enim poteſt mors homini contingectum. Et circa hoc queruntur duo. Prire. aut per elementorum pugnam ⁊ diſſolutionem. aut per hu mo queritur vtrum illa immortalitas in midi conſumptionē. aut per extrinſecam leſionem. Immortali eſſet homini a natura vel a gratia. Setas ergo dicit priuationē huius triplicis modi moriendi quacundo queritur vtruꝫ illa immortalitas tum ad actum ⁊ potentiam in beatis. qui dicūtur immortales eſſet eadem per eſſentiam cū immortaliqꝛ non poſſunt mori. quantum ad actum vero ſolum in homini ītate glorioſa. bus inſtitutis. qui dicuntur immortales. qꝛ poterant nō mori Utrū illa immortalitas eſſet a natura vl̓ ij F Queſtio. j. a gratia. Et ꝙ a natura videt̉. Illud eſt hoc triplici genere moriendi. babebant em̄ aptitudinem euadendi hoc triplex genus mortis per id quod habebant a natunobis naturale qd̓ nobis innaſcit̉ ⁊ cū quo nati ſumus. ſed bō ra. Nam corpus valde bene erat complexionatum. ⁊ anima de tū illa immortalitate productus eſt. ⁊ illa. immortalitas indiſe incorruptibilis

48 I Diſtinctio I 1 nō mori. ergo ⁊ c. ¶ Itē li. ar. ꝯfirmatū ⁊ nō ꝯfirmatū eſt idē ſe incorruptibilis erat que illud corpꝰ regebat ⁊ ꝯſeruabat. et ita idoneus erat primus hō ex bis cōſtitutus ꝙ nunꝙͣ deficeꝑ eſſentiā. ſil̓r ⁊ charitas. gͦ pari rōne ⁊ īmortalitas. ſꝫ ſic ſe ba bēt hec īmortalitas ⁊ illa. gͦ ⁊c. ¶ Itē mortalitas ī ſtatu īnocē ret ꝑ elemētoꝝ pugnā. ſꝫ tn̄ illud nō ſufficiebat. hoc em̄ nō poſ tie nō eſt alia a mortalitate ī ſtatu miſerie. qꝛ nō eſt poſt pctm̄ 3c ſet aīa peccatrix facere ſi poneret̉ ī cōſil̓i corꝑe. ¶ Et iō datuꝫ data noua potētia. nec ablata. gͦ pari rōne ī ſtatu īnocētie ⁊ in fuit illi aīe donū gr̄e ꝑ quā poſſet corꝑi p̄ſidere. ⁊ illud regere ſtatu glorie nō eſt alia ⁊ alia īmortalitas. ¶ Itē ſi hō ſtetiſſet ⁊ elemēta quaſi in quadā amicitia cuſtodire. ⁊ hoc ꝙͣdiu vellet trāſferret̉ ad immortalitatē ita ꝙ nulliꝰ proprietatis nobilisſ ſuo actori ſubiacere. Hoc aūt donū gr̄e vocat Anẜ. iuſticiā orico fieret deꝑditio. ergo cum immortalitas in hoīe diceret cōdi ginalē. Et ſic ptꝫ ꝙ ꝙͣtū ad immortalitatē cōtra primū genus tionē nobilē. n̄ tranſferret̉. illa immortalitas nō amitteret̉. ſꝫ moriēdi aptitudinē habebat a natura. ſꝫ ꝯplementū a gratia. Sil̓iter ꝙͣtum ad ſecundū genus moriendi qd̓ eſt per humidi nō ſunt in eodē hoīe due īmortalitates ſimul ⁊ ſemel. gͦ īmorta ꝯſumptionē. vis em̄ nutritiua potēs erat ad ꝯuertendū alimē litas innocētie ⁊ īmortalitas glorie nō differrēt. ¶ Sꝫ cōtra. qd̓ dꝫ aliud ⁊ aliud principiū proximū differēs ꝑ eſſentiam eſt tū ſibi ſufficiēs. ⁊ alimēta efficacē babebāt virtutē ad nutrien dū. ⁊ ex hoc homo idoneus erat vt ꝯſeruaret̉ in eo ſine corrudifferēs ꝑ eſſentiam. ſꝫ immortalitas in ſtatu innocētie ⁊ ī ſtaptione naturale bumidū. ſꝫ qꝛ bumidū radicale paulatim con tu glorie hꝫ aliud ⁊ aliud principium differēs ꝑ eſſentiā. qꝛ illa ſumit̉. nec pōt reparari ꝑ quodcūqꝫ alimentū. iō data eſt vireſt a gloria. iſta eſt a gratia gratis data. gͦ differunt ꝑ eſſentiā tus ſpecialis cuidā ligno qd̓ dictū eſt lignū vite ꝑ cuiꝰ ſumptio ¶ Itē non eſt tranſitus ab eodē in idē. ſꝫ trāſitus eſt ab īmornē reꝑaret̉ humidū radicale ⁊ hͦ qͥdē nō fuit ex ꝯditiōe nature talitate innocētie ad immortalitatē glorie. gͦ illa immortalitas ſꝫ ex bn̄ficio ꝯditoris. ſicut dicit Aug. Sil̓r etiā quātū ad ter⁊ iſta nō ſunt eadē. ¶ Itē quoꝝ oppoſita ſunt diuerſa ip̄a ſūt tiū genus qd̓ qͥdē ſit ꝑ extrinſecā leſionē. Adā em̄ fortis ⁊ podiuerſa. ſꝫ immortalitas ſtatus innocētie non opponit̉ morta tēs erat ad repellēdū nociua. ſapiēs ⁊ diligēs ad p̄cauēda nec litati cū ſimul ineſſent eidē Adā em̄ ⁊ mortalis erat ⁊ immorta babebat nociua extrinſeca. ⁊ ideo idoneitatē babebat vt ꝑ nul lis. ſꝫ immortalitas glorie opponit̉ illi. gͦ nō eſt eadē cum illa lius leſionē incurreret mortē verūtamē ꝙ beſtie ⁊ſi qua aīalia immortalitate. ¶ Itē lꝫ vita Ade eſtet vna ⁊ ꝯtinua ſi ſtetiſſet ſunt que nocere poſſent. ip̄m minime lederēt nec in ſomno nec in via ⁊ patria. ſtatus tn̄ vite ⁊ cōditio eſſet alia ⁊ alia. qꝛ ꝯdiin vigilia hoc nō erat a natura. ſed a dei ſpeciali prouidētia. q̄ tio aīalitatis ⁊ ſpūalitatis non bn̄t identitatē. ſꝫ potius oppo ita eū cuſtodiebat vt ſub pedibꝰ eiꝰ oīa ſubiacerēt. vt nihil cuſitionē ⁊ diuerſitatē. gͦ cū immortalitas non dicat ſolum vitaꝫ peret ip̄m offendere. ⁊ ſi cuperet nō valeret. Et ſic ptꝫ ꝙ īmorſꝫ potius conditionē vite ẜm ſtatum animalē ⁊ ſpiritualē vide talitas q̄ fuit in ſtatu innocētie ꝙͣtū ad aptitudinē fuit a natu tur ꝙ immortalitas ſit alia ⁊ alia. ¶ Itē hocip̄m videt̉ ꝑ aliud ra. ꝙͣtuꝫ ad cōplemētū fuit a gr̄a. ⁊ ꝑ hoc ꝓ magna ꝑte patet qd̓ dicit̉ in lr̄a. Alia eſt immortalitas quā amiſimus. alia quaꝫ rn̄ſio ad obiecta. ¶ Rōnes em̄ q̄ ꝓbāt ꝙ nō fuit multipliciter in reſurrectione ſperamus. Ex hac autoritate exp̄ſſe colligit̉ ꝙ natura. ꝯcedēde ſunt. qꝛ verū ꝯcludūt. ¶ Ad id vero qd̓ obijci alia ſit immortalitas vie ⁊ alia patrie. ¶ Rn̄. ad p̄dictorum in tur ꝙ fuit a natura. qꝛ fuit ei innata. dicendū ꝙ nō oē qd̓ ineſt telligētiam eſt notandum ꝙ cum idē ſit ſignatum in principa4.5 hoī a prīcipio ſue natiuitatis naturale eſt niſi extēdat̉ hoc no li ⁊ deriuatiuo ſiue in abſtracto ⁊ concreto. idē eſt ſignatuꝫ bu mē naturale. multa em̄ bona gratis data cōcreant̉ ⁊ dant̉ cuꝫ ius qd̓ eſt mortale. ⁊ eius qd̓ eſt immortalitas. Immortale aūt natura. ſicut planū eſt. ⁊ ideo illud non valꝫ. ¶ Ad illud quod dr̄ qd̓ eſt aptuꝫ natū ſiue potēs non mori. immortalitas igitur I obijcit̉ ꝙ mors non poterat interuenire niſi preuia culpa. dicē idē eſt qd̓ potētia ſiue aptitudo ad non moriēdum. Et hec podū ꝙ hoc nō erat ſolū propter naturā. ſꝫ ꝓpter beneficiū gratētia ad non moriēdū nō eſt aliud ꝙͣ potētia aīe in regēdo ⁊ cō tie quod erat nature ſuperadditū. qꝛ em̄ originalis iuſticia fa tinuādo corpus vt nunꝙͣ deficiat nec ab ea ſeparet̉. hec aūtpo ciebat naturā immortalē eſſe. ⁊ hāc non poterat perdere niſi ꝑ tētia ꝯſequit̉ ip̄m li. ar. ⁊ ei conformat̉. Un̄ ſicut in ſtatu inno culpā. ideo mors nō poterat interuenire niſi per culpā. ¶ Ad cētie homo poterat peccare ⁊ non peccare. ſic aīa poterat corp illud qd̓ obijcit̉ ꝙ innocētia erat a natura. ergo ſil̓r ⁊ immorcontinere ⁊ non continere. ⁊ homo poterat mori ⁊ nō mori. Qꝛ talitas. dd̓m ꝙ innocētia dupl̓r pōt dici. Uno modo priuatiue vero in ſtatu gl̓ie īpoſſibile eſt li. ar. peccare. īpoſſibile eſt etiā qꝛ priuat culpā. Alio mō poſitiue qꝛ ponit iuſticiā contrariam aīam corpus deſerere. Et qꝛ in ſtatu miſerie neceſſe hꝫ peccare Innocētia aūt non erat cā immortalitatis ẜm qd̓ dicit puram ⁊ aliqn̄ in pctō eſſe. ſaltē in ſua origine. iō impoſſibile eſt aīam priuationē. ſꝫ ẜm qd̓ importat originalē iuſticiā merito cuius corpori vnitā cōtinuare quēadmodū ipſius li. ar. potētia in ſta erat in aīa vis totius corporis contētiua. ¶ Ad illd̓ quod obij tu innocētie ⁊ glorie eſt eadē ꝑ eſſentiam. differens ſolum ẜm cit̉ ꝙ continuatio vite eſt ex coniunctione aīe ⁊ corporis. dicē ſtatum ⁊ diſpoſitionē ſuperadditam. ſic illa potētia continuādum ꝙ ad cōtinuationē vite nō ſufficit appetitus ſicut ad bea di ⁊ regēdi corpus q̄ dicitur immortalitas. ꝑ eſſentiam eſt eatificationeꝫ non ſufficit appetere beatitudinē. ſꝫ neceſſaria eſt dē differēs ſola ſuperaddita diſpoſitione. Et ideo cū q̄rit̉ vtrū vlterius virtus ad ſatiſfaciendū appetitui. omnis eniꝫ natura immortalitas īnocētie ⁊ glorie. ſiue vie ⁊ patrie ſit eadē. rn̄de appetit eſſe ⁊ durare. non ſolū hominū. ſed etiam brutoꝝ non ri pōt ꝙ eadē eſt quantū ad potētiam. ſꝫ alia ꝙͣtum ad diſpoſi tn̄ in omnibus eſt immortalitas. ⁊ ideo nō ſequitur ꝙ ſi a natu tionē ſuperadditam. Uel vt proprius dicamus. vna ⁊ eadē eſt. ra ſit continuatio appetitus. ꝙ a natura ſit continuatio īmorſꝫ altera ſiue alterata. ſicut coriſcus albus ⁊ niger idē eſt. ſꝫ al talitatis. ¶ Et per hoc ptꝫ reſponſio ad aliud quod obijcit̉ ꝙ teratus. Et ideo concedēde ſunt rationes oſtēdētes ꝙ hec im ab eodē eſt datio eſſe. ⁊ cōſeruatio. dd̓m em̄ ꝙ ſi illud ſit verū mortalitas ⁊ illa ꝑ eſſentiā eſſent vna. ¶ Ad rationes vero ad 46 de ꝯſeruatione q̄ eſt ad tp̄s. nō tn̄ eſt verū de ꝑpetuatiōe. mul oppoſitū facile eſt rn̄dere. Nā ad illud qd̓ primo obijcit̉ ꝙ prin ta em̄ ſunt que poſſunt eſſe dare ⁊ tn̄ non poſſunt perpetuare. cipium ꝓximū huius immortalitatis ⁊ illius eſt aliud ⁊ aliud ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ per eſum ligni vite ⁊ alioꝝ lignorum po plana eſt rn̄ſio. qꝛ principiū p̄cipuū.ſ. potētia cōtētiua eſt vna terat ineſſe conſeruari. dicendū ꝙ iſta non erat tota cā. immo ⁊ eadē. lꝫ ſit aliter ⁊ aliter diſpoſita. hinc gratia. inde vero glo neceſſaria erat diuīa virtus ꝓtegēs. ⁊ ꝓbibēs nociua. ⁊ īterior ria. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ non eſt tranſitus ab eodē in idem virtus ꝯſeruās ⁊ cōciliās ꝯͣria. ¶ Preterea ꝙ lignū vite taleꝫ 4 dd̓m ꝙ tranſitus ab hac immortalitate ad illam eſt ꝑ diuerſieffectū haberet ſpeciale donum erat dei. ſicut etiam ꝙ tāto tē ficationē ſtatuū. qꝛ eſt tranſitus a ſtatu in ſtatum. ⁊ ideo ſicut pore veſtimenta ⁊ calciamenta populi iſrael potuerunt ſibi p̄ quod mouet̉ a ſtatu imperfectionis ad ſtatuꝫ perfectionis nō bere obſequia. Et ſic patet illud. dicitur aliud ⁊ aliud. ſꝫ ſtatus dr̄ alius ⁊ alius. ſic in propoſiUtrū eadē eſſet immortalitas innocen ij to intelligēdum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ babēt diuerſa op 4s 5 Queſtio. ij. tie ꝑ eſſentiā cū immortalitate glorie ſi poſita. dd̓m ꝙ illa diuerſitas oppoſitionis venit ex ratione ſu bō ſtetiſſet. Et ꝙ ſic videt̉ Aug. de ꝟa reli. Per xp̄ꝫ recuꝑam peraddite diſpoſttionis. ſicut intelligitur in libertate arbitrij quod perdidimus in Adaꝫ. gͦ illā immortalitatē quā in adam q̄ eſt libertas a coactione. a culpa ⁊ a miſeria. Libertas eniꝫ a ꝑdidimꝰ. ꝑ xp̄m recuꝑamꝰ. ſꝫ illa immortalitas quā recuperaculpa ſuperaddit aliquaꝫ diſpoſitionē.ſ. gratiam. libertas au mus ꝑ xp̄m eſt immortalitas glorioſa gͦ ⁊c. ¶ Itē potētia ma tem a miſeria ſuperaddit aliam diſpoſitionē.ſ. vel innocētiam terie diſpoſita eſt eadē ꝑ eſſentiā cū ſeip̄a indiſpoſita. ſꝫ īmorvel gloriā. rōne quarum diſpoſitionū hꝫ opponi diuerſis. Sic talitas innocētie ⁊ īmortalitas gl̓ie ſic ſe bn̄t ſicut potētia īdif ⁊ immortalitas glorie ſuperaddit vltra immortalitatē innocē ferēs ⁊ potētia diſpoſita diſpoſitōe q̄ eſt neceſſitas. cū in ſtatu tie. ſicut diſpoſitio q̄ eſt neceſſitas ſupra diſpoſitionem que eſt innocētie poterat mori ⁊ nō mori. in ſtatu ꝟo gl̓ie neceſſe bēat congruitas. ¶ Ad id quod obijcitur ꝙ immortalitas dicit cō 45 ii iiij

Secundi Libri tractatu de matrimonio. ditionē vite ſiue ſtatū. dd̓m ꝙ verū eſt. ſꝫ non pͥncipal̓r. immo yi b ¶ Potuerunt in paradiſo eis eſſe nuptie bonorabiles. Conu. principalius dicit potētiam corporis contētiuam ſicut p̄dictū tra. vr̄ ꝙ ſimiliter ſint honorabiles in ſtatu eccleſie cū ſit ſacra 0 eſt. ⁊ ideo rō illa non cogit. ¶ Ad vltimū ſcꝫ autoritate magr̄i mentū magnum. ſicut dicit apoſtolus. Ephe. v. Cū etiā appro iā pꝫ rn̄ſio. qd̓ em̄ dr̄ ꝙ ſit alia ⁊ alia. aut ītelligit̉ hͦ eſſe dictuꝫ. qꝛ ē altera ⁊ altera. aut ītelligit̉ eē alia ⁊ alia. nō ꝙͣtū ad ipſam bentur a iure naturali. Si tu dicas honorabilitas nuptiarum potētiā quā pͥnci pal̓r īpor attendit̉ quantū ad actuꝫ tat ip̄a īmortalitas. ſed ꝙͣillū. tunc querit̉ quarema ☞ Determinat d̓ mō pro a bibet. Infirmitas em̄ ꝓna ī tum ad diſpoſitionē ſuper gis actꝰ ille honeſtꝰ ⁊ caſtꝰ ruinaꝫ turpitudinis excipit̉ creatiōis filiorū ſi nō peccaſ additaꝫ. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad fit cū pudore ꝙͣ alius actꝰ honeſtate nuptiali. ⁊ qd̓ ſaſent primi parētes ⁊ quales in quo eſt culpe deordina queſita a nis eſt offm̄: egrotis ē remenaſcerentur filij. De tio. magis em̄ verecundat̉ di. ⁊ Diſtin. xx. boīs Oſt hec vidiū. Emiſſi qͥdem de paradiqͥs de actu illo bōeſte ⁊ ca duratione ⁊ cōſeruatione ſte facto ꝙͣ de alio actu īor dendū ē qua bſo cōuenerūt ⁊ genuerunt. ſꝫ dinato vtpote cognoſcere ꝙͣtū ad filioꝝ ꝓcreationē. liter pͥmi pa potuerūt in paradiſo eis eē Oſt hec vidēvxorem ꝙͣ ꝑcutere ſeruum rentes ſi nō nuptie honorabiles ⁊ thordum qualiter ¶ Reſpon. Dicendum ꝙ peccaſſent fi īmaculatus. ſine ardore libiprimiparētes eſt loqui de nuptijs ꝙͣtum 1M Ilios ꝓcreaſdinis. ſine labore pariendi. ⁊c. Sup̄ egit ad ſignatum. ⁊ ꝙͣtū ad fru I magr̄ de dura ctum ⁊ ꝙͣtum ad actum. ⁊ ſent. ⁊ quales ipſi filij naſce¶Quare ī ꝑadiſo nō co Opīo qͥ ꝙͣtum ad hec tria honoratione immortalitatis ī hac rentur. Quidā putāt ad giierūt duobꝰ modis ſoluit. b parte agitde procreatione rundā. biles erant in paradiſo in gnēdos filios primos homi ¶ Cur ergo nō coierūt ī pa poſteritatis. Uel aliter ⁊ ī ſtatu ꝟo miſerie ꝙͣuis ſint nes ī paradiſo miſceri nō po radiſo Quia creata muliere idem redit. Supra egit de honorabiles ꝙͣtum ad fituiſſe niſi poſt pctm̄ dicētes mox trāſgreſſio facta eſt ⁊ eie conſeruatōe indiuidui. hic gnatum ⁊ fructuꝫ. habent tamen pudorem annexum nt agit de conſeruatione ſpecōcubitū ſine corruptiōe vel ccti ſuntde ꝑadiſo. Uel qꝛ nō ciei que quidem eſt ꝑ filio ꝙͣtum ad actum. qꝛ omnis macula nō poſſe fieri. Sꝫ an̄ dū deus iuſſerat vt coirent ⁊ Rn̄ſio rum procreationē. Diuidi homo vtens ratione actuꝫ pctm̄ nec corruptio nec mapoterat diuina expectari au ꝯͣ illorū illuꝫ erubeſcit exercere co tur aūt hec pars in tres ꝑ cula in hoīe eſſe poterat. qm̄ toritas vbi cōcupiſcētia nō opiniotes. In prima determinat ram alijs. etiaꝫ cū propria augebat. Deꝰ vero nō iuſſeex pctō hec ꝯſecuta ſunt. Ad qualiter primi parētes fi1 nem. vxore. ¶ Rationem auteꝫ: lios procreaſſent. In ſecū huius aſſignat Aug. ī. xiiij. qd̓ dicēdū ē ꝙ ſi n̄ peccaſſent rat. qꝛ caſuꝫ eoꝝ p̄ſciebat. de da determinat quales filij de ciui. dei. qꝛ cuꝫ rō debe primi hoīes ſine omni pctō ⁊ quibꝰ homo ꝓpagādus erat naſcerent̉ ibi. Si vero q̄ri ret domīaricorpori magis Ecce expreſſe habes de momacula ī paradiſo carnali co tur quales ſi non peccaſſēt erubeſcit ꝙ ipſa ſubijciat̉ pula conueniſſent. ⁊ eſſet ibi do propagationis filiorum. ⁊c. In tertia breuiter epialicui ꝑti corporis. ⁊ ꝙ ali thorus immaculatus. ⁊ com ¶ Determinatde tēpore logat que primo determia qua pars corꝑis dominet̉ g ta ſunt. ibi. Talis erathoīs ei ꝙͣ ꝙ ipſa inordinate dotrāſlationis vtrū natis filijs mixtio ſiue ꝯcupiſcētia. atqꝫ e minet̉ ei. ⁊ ideo magis ve inſtitutio ante pctm̄. genitalibus mēbris ſicut ceꝑ ſucceſſiones an ſimul oēs ¶ Prīa pars hꝫ duas. In recundat̉ de ardore libidi teris īperarent. vt ibi nulluꝫ c tranſferendi eſſent. prima determinat de monis q̄ eſt in actu illo ꝙͣdep motū illicitū ſentirēt. ⁊ ſicut ¶ De termino ꝟo tꝑis quo cie do gn̄ationis. In ſcd̓a de turbatiōe furoris q̄ eſt īcō alia mēbra corporis alijs ad trāſferrent̉ ad ſpūalem celeuſiis uitiando ſeruo. tꝑe tranſlatōis. ibi. De ter i mino ꝟ̓o tꝑis quo trāſferadmonemꝰ. vt manū ori ſine c ¶ Nonduꝫ deus iuſſerat ſtēqꝫ vitā certū aliqͥd ſcriptu vt coirent. hoc videt̉ eſſeª rent̉ ⁊c. Sil̓r ſcd̓a pars pͥn ardore libidinis ita genitali ra nō tradit. Et iō ambiguū falſum. qꝛ dicitur Gene. j. Aug. ſu cipalis hꝫ duas. In prima bus vterent̉ mēbris ſine alieſt vtrū parētes genitꝭ filijs Creſcite ⁊ multiplicamini pergen̄. determinat quales naſcequo pruritu carnis. Hec em̄ ꝑfectaqꝫ hūani officij iuſticia ⁊ replete terram. Conſtat rent̉ filij ꝙͣtum ad corpus li. ix. letalis egritudo mēbris hūa ad meliorē ſtatū trāſferrētur ꝙ hoc dictum eſt ꝙͣtum ad In ſcd̓a quales naſcerent̉ nis ex peccato inbeſit. Geactuꝫ generatiue. ergo ⁊c. ꝙͣtum ad aīam. ibi. ⁊ cū de nō ꝑ mortē ſꝫ ꝑ aliquā muta Iuxta hoc queritur. ſi mā corpore humano nō ſit ab nuiſſent itaqꝫ filios in parationē. an patres ī aliquo ſtadatum illud oēs obligat. ſurdum ⁊c. Aliarum pardiſo per coitum immaculatu vite remanerent. ligno viꝙ ſi ſic. ergo videt̉ ꝙ tranſ tium ſubdiuiſiones ⁊ con tū ⁊ ſine corruptiōe. Cur nō te vtētes. donec filij ad eungreſſi ſunt. qꝛ non coierunt tinentia manifeſta ſunt in credamus primos hoīes an dem ſtatū ꝑuenirēt. ⁊ ſic īplein ſtatu innocentie. Si nō littera. ergo videtur ꝙ poterāt cō te pctm̄ genitalibꝰ membris to numero oēs ſil̓ ad meliora ta ¶ Infirmitas em̄ prona tinue ſeruare virginitatē. Aug. in ruinam turpitudinis. ex ad ꝓcreationē imperaſſe potrāſferrent̉ vt eſſent ſicut ſan Itē quero vtrū illud man cipitur honeſtate nuptiali tuiſſe. ſicut ceteris ī quolibet cti āgeli ī celis. d̓ quo Augu datum maneat adhuc ꝙ ſi Cōtra. ex hoc videt̉ ꝙ nō opere ſine voluptatis pruriſti. ambigue diſſerit ſuꝑ Ge manetꝭ. ergo non lꝫ alicui poſſit actus ille ſine pctō ⁊ tu vtunt̉. Incredibile em̄ nō ne. ita inquiēs. Potuerunt ſeruare virginitateꝫ qd̓ eſt turpitudine exerceri. Sed contra apoſtolum qui dieſt deū talia feciſſe illa corꝑa pͥmi hoīes ī paradiſo filios cōtra hoc eſt. qꝛ oīs actꝰ qͥ cit. j. Coꝝ. viij. Uolo vos eſt in precepto pōt fieri ſigignere nō vt moriētibꝰ pavt ſi nō peccaſſent. illis mem omnes eſſe ſicut ego ſum. ne pctō. ergo ⁊ coitus. bris ſicut pedibus īperarēt. tribꝰ ſuccederēt filij. ſꝫ in ali loquitur de caſtitate. Si ¶ Reſpon. Dicendum ꝙ nec cū ardore ſeminarent. vl̓ quo forme ſtatu manētibꝰ. et non obligat modo. quero hic nō dicit̉ de turpitudicum dolore parerent. ſꝫ poſt de ligno vite vigorē ſumētiqn̄ reuocatuꝫ eſt. Uidetur ne que ſonat inculpaꝫ. ſed etiam ꝙ modo ſint meliopctm̄ motū illū meruerūt quē bus ⁊ filij ad eundē ꝑducerē que magis ſonat in penam ris conditionis homines nuptie ordināt. cōtinētia co vel ſi de illa intelligitur. d̉tur ſtatū. donec impleto nuꝙͣ tūc. quia modo poſſunt tunc nuptie ita excipiunt ſeruare virginitatē. tunc autem non poterant. ¶ Reſpon. dice pronitatē carnis ꝙ actus ille abſqꝫ omni peccato pōt fieri. vn dum ꝙ illud mandatum datum fuit viro ⁊ mulieri in ſtatu ino de qd̓ dicit magiſter ꝙ nuptie ordināt actum illum non eſt incentie. ſed cum eſſet mandatum affirmatiuuꝫ nō obligabat ad telligēdum ratione ordinationis que fit in actu illo. ſed qͥ inef ſemper. ſed pro loco ⁊ tꝑe. determinatio aūt temporis depenſet niſi eſſet matrimoniū. de hoc aūt diffuſius aget̉ in quarto ī debat

D iſtinctio I debat ex reuelatione diui mero ſine morte aīalia corpo ſcalpendū habiles ⁊ iuxta ſe e ¶ In illis expectaretur ne voluntatis. quaꝫ qꝛ de ra in aliā qualitatē trāſirent magnis poſitis naſcētes ma etas ⁊c. Hanc de paruulis s nondum eis reuelauerat. in qua oīno regenti ſpūi degis pn̄t eſuriētes flere ꝙͣ fuprimorū parentum opinio ideo dicit magiſter ꝙ non nem videtur magiſter apſeruirent. ⁊ ſolo ſpū viuificā gere. ꝓprieqꝫ īfirmitati men dum iuſſerat. probare. Sed ꝯtra hoc eſt te ſine corporeis alimētis vi tis ꝯgruit hͨ infirmitas car¶ Ad illud quod queritur verbum Augu. precedens vtrum illud mandatū ſue uerēt. Uel potuerūt parētes nis. His verbis vr̄ inſinuari paulo ante hoc. dicit enim rit reuocatum. dicendum filijs cedere. vt per ſucceſſio ꝙ filij etiā ꝑuuli officijs mēſic. Infirmitati mentis cō ꝙ aliter obligabat tempo nē numerꝰ īpleret̉. Qui geni brorum valerent vti. gruit hec īfirmitas carnis re nature inſtitute. aliter tis filijs. ꝑfectaqꝫ humani oſ Itē ſi natura humana po☞ Quibuſdā nō abſurde nunc. tunc em̄ omnes obli tētior ⁊ nobilior eſt ꝙͣ bru ficij iuſticia. ad meliora tranſ gabat. qꝛ omnibus erat in placuit ꝙ filij ꝑui naſcerent̉. talis. ⁊ quorundaꝫ animaofficium. nunc autem non ferrent̉. nō ꝑ mortē. ſed ꝑ ali⁊ ꝑ acceſſum tꝑis ī ſtatura ⁊ ī lium fetus ſtatim quando obligat oēs pro eo ꝙ ſunt quā mutationē. Ecce hic ha alijs ſicuc nūc ꝓficerēt qd̓ nō naſcuntur poſſunt ambula multi qui ſufficiunt illud ī bemus de trāſitu hoīs ad me eſſet vitio imputandū. re. multo fortiꝰ videtur ꝙ plere alijs conſilium virgi liora. ſꝫ incertū nobis relinqͥ filij hominum. ¶ Sꝫ cū Aug. ſub aſſertōe nitatis ſeruantibus. hoc ¶ Reſpon. dicendū ꝙ ma tur. vtrū ſimul trāſferant̉ an de his nihil tradat. non irrō autem confilium competit giſter nullam iſtarum opiſtatui nature lapſe. non au per ſucceſſiones. nabil̓r qͥbuſdā placuit pͥmoꝝ nionum intēdit aſſerere. ⁊ tem nature inſtitute. quia ☞ Determīat qͣles naſce parētū filios naſcituros par dubium eſt vtruꝫ ſic vel ſic tunc cum nulla eſſet proni rent̉ filij ꝙͣtū ad corpꝰ. vtꝝ uos. ac deīde ꝑ īterualla tēpo eſſet. nihilominus tn̄ hanc tas. non eſſet maior virtus fectionē ſtature. ⁊ vſum mem rū eadē lege q̄ ⁊ nūc natiuita opinionem approbat tancontinere ꝙͣ nubere. ⁊ ombroꝝ bn̄tes qualis hō primꝰ ꝙͣ probabilioremque dicit tē humanā ordinatā cernim nes ad cultum dei genera qualei paruulos paulatiue profi fuit conditus. rent. nunc autem propter d ſtature incremētū ⁊ mēbroꝝ iſceri cere ⁊ creſcere ad vſum mē difficultatem ⁊ arduitateꝫ ¶ Si vero q̄rit̉ quales ſi nō r̄ boe vſum recepturos vt ī illis ex brorum. Nec hoc dicit ſine omnino continere magne es peccaſſet hō filios genuiſſet pectaret̉ etas ad ambulādū ratione. Teneritudo enim virtutis eſt ⁊ dignitatis. n ad vtrū vꝫ ſicut ipſe pͥmꝰ hō ẜm membrorum debetur proli ⁊ loquēdū ſicut mō in nobis Et ſic patent ea que obij pus ſtatura corꝑis ⁊ vſus mēbro hominis propter bonitatē qd̓ vtiqꝫ nō eſſet vitio īputāciuntur. complexionis ⁊ congruen rū ꝑfectꝰ mox conditꝰ extitit d ¶ Impleto numero ⁊c dū: ſed ꝯditiōi nature. ſicut a tiaꝫ nature que procedit a Uidetur hec poſitio eſſe in ita etiā eiꝰ filij in ipſo natiui cibo abſtinere penitꝰ nō vale debiliorum complexōe ad conueniens. primum quia tatis exordio ꝑfecti exiſterēt bāt. nec tn̄ illud erat ex vitio fortioreꝫ. vnde paruuli ha magnum diſpendium eſſet qͥ ambulare ⁊ loqͥ. ⁊ cūcta faſꝫ ex natura cōditionis. bent teneriora membra qͥ parentibus ſi tanto temcere poſſent. Rn̄deri pōt ꝙ adulti. proceſſus autem in pore gloria eorum differ☞Oppoſitio quorūdai. vbi retur quouſqꝫ electorum incremento non eſſet mira filios ꝑuulos naſci oportevolētiū ꝓbare eos poſſe viꝯfine numerꝰ impleretur. Et ite culoſus. ſꝫ naturalis. etiaꝫ bat ꝑꝑ materni vteri neceſſi uere ſine alimonia. igno ruꝫ ſi ſpes que differt̉ affli tempore nature inſtitute. tatē. Sed vtrū mox nati ꝑfe ¶ Ad hoc aūt opponit̉ īta. ſito ⁊ ideo rationabiliter magit animam. videtur ꝙ in ctionē ſtature ⁊ mēbroꝝ vſuꝫ Si nō peccarēt nō morerēt̉. ꝑtitā eis eſſet aliqua afflictio. giſter hunc modum dicen haberēt. an ꝑuuli ⁊ in minori ijcit Rurſus eſt numerꝰ electo di magis approbat. Uerſꝫ nō peccarēt ſi n̄ comederēt tinetate ꝯſtituti vti poſſent mēbum autem Auguſt. prece rum futurus ſic in magna poterāt igit̉ ſine alimonia vi dens intelligitur de infan vneꝫ multitudīe. quomodo pot broꝝ officijs. an ꝑ interualla uere. Ceteꝝ ſicut ſupͣ diximꝰ tia ratione incommodorū ſent omnes homines intra tꝑm eo mō quo nūc ſit ꝑfenō ſolū peccarent ſi de ligno concomitantium eam non paradiſi ſpacium continectionē ſtature ⁊ vſuꝫ mēbroꝝ vetito ederēt. ſed ēt ſi ꝯceſſis ri. hoc non videtur eſſe ꝓratiōe imperfectionis mē recepturi eſſent. de autorib babile. Si tu dicas ꝙ pro nō vterent̉. qꝛ ſicut erat eis p̄ brorum. x diffinitum non habemus. pter hoc parētes tranſfer ¶ Ad illud quod obijcitur ceptum nō illo ligno vti. ita de illis generibus animarentur abſqꝫ alijs ⁊ glorifi ¶ Ambigua auguſtini ꝟ alijs veſci. Preterea ꝯͣ natu carētur. hoc non videt̉ con lium non valet. qꝛ alterius ba ponit. vbi tn̄ vr̄ innuere ꝙ ralē rōnē facerēt qͣ intelligeueniens. qꝛ ad magnitudi ſunt complexionis ⁊ orgafilij ⁊ ꝑuuli poſſent mēbrorū bāt de illis eſſe edendū qd̓ et nem dei ſpectat oēs ſimul nizationis. vti officijs. e gl̓ificari. ſicut faciet in die naturaliter appetebant. iudicij in reſurrectiōe gn̄a ¶ Et ſuꝑ hͦ aug. ambigue lo ¶ Itē opponit̉. Cū fames ſit pena pctī. ſi nō peccarē Alla op li. Et dd̓m breuiter ꝙ iſta quit̉. Mouet nos inqͥt. ſi p̄famē nō ſentirēt ſed ſine fame ſuperfluū videret̉ comepoſitio ſcd̓a opinio ꝓbabilior eſt. mi hoīes nō peccaſſent. vtrū circa dere. Un̄ putāt qͥdā eos cibis nō indiguiſſe an̄ pctm̄. ſicut dicte rōnes oſtendūt tales filios eſſent habituri qͥ idem. qꝛ nō poterāt eſurire ſi nō pecaſſent. Ad qd̓ dici pōt. nec obſtat illud de ſimulta nec līgua. nec manibꝰ. nec pe te gl̓ificatiōis. hoc em̄ ma ꝙ fames vere defectꝰ eſt ⁊ pena pctī. Eſt em̄ īmoderatꝰ dibꝰ vterent̉. Nā ꝓpter vtegis eſt ꝓpter iudiciū ⁊ reappetitꝰ edēdi: cui nō ſubiacuiſſet hō ſi nō peccaſſet. ſꝫ ſurrectionē corpoꝝ ſquam ri neceſſitatem forte neceſſe ꝓculdubio peccaret. niſi hūc d̓fectū cibo p̄ueniret. Ha decet eſſe ſimul ꝙͣ propter erat ꝑuulos naſci. Sꝫ ꝙͣuis bebat em̄ naturalē appetitū ⁊ moderatū cui ita ſatiſbeatitudinis collationem exigua ꝑs corꝑis ſit cōſta. nō faciēdū erat ne defectū famis ſentiret. Sicut ergo nō buius ratio expreſſiꝰ habe ꝓpter hͦ ꝑuulā viro ꝯiugē fe tur ī quarto in tractatu de ex vitio. ſꝫ ex nature ꝯditiōe erat ꝙ an̄ pctm̄ hō cibis reſurrectione. cit. Un̄ ⁊ eiꝰ filios poterat oī indigebat. ita nō ex vitio eſſet. ſꝫ de natura. ſi hoīs cōpotētia creatoris mox natos ditio in principio ſuo.i. in prīo parēte a ꝑfecto inchoa grādes facere. Sed vt hͨ omittā poterat certe eis p̄ſtata in ſubſequēti ꝓpagatione a modico ad maiora ꝓfi re qd̓ multis aīalibꝰ p̄ſtitit. quoꝝ pulli ꝙͣuis ſint ꝑuuli ceret vt.ſ. ꝑ interualla tēporis ſtature corporee incretn̄ mox vt naſcunt̉ currūt ⁊ matrē ſequunt̉. Ecōtra. hoī menta vſumqꝫ membrorum ſuſciperet. nato nec ad īceſſuꝫ pedes ydonei ſunt. nec manꝰ ſaltē ad ☞ Quales naſcerētur filij ꝙͣtū ad aīaꝫ. Utrū ſicut

g I Secundi libri ¶Dintelligētiā huiꝰ ꝑtis q̄ eſt de ꝓcreatōe liberoꝝ 75 ¶ Per interuallū tꝑis in ſenſu ⁊ cognitōe ꝓficere ⁊c. Cōtra in ſtatu innocētie q̄dā incidūt dubitabilia. Et pri a vr̄ falſuꝫ qd̓ hic dicit de ꝑuulis. cū em̄aīa rōnalis ſeneſcit ī tꝑe nio mo q̄rit̉ vtrū in ſtatu innocētie fuiſſet ſexuū ꝯmit nō vr̄ ẜm ꝯditionē tꝑis alterari. gͦ vr̄ ꝙ ꝓceſſu tꝑis nō efficetio. Scd̓o vtrū in illa cōmixtiōe eſſet ſeminū deciret̉ magis ſciēs. cū nō haberet in ſcīa ꝑ tꝑa alterari. Itē deus ſio. Tertio vtrū in illa ſeminis deciſiōe eſſet delefecit aīaꝫ ade p̄fectā ſcīa. gͦ pari rōne feciſſet aīam filioꝝ ſ̄ ip̄e ctationis intēſio. Quarto ſtetiſſet. Rn̄. dd̓m ad hͦ ꝙ vtrū in illa cōmixtiōe eſſet hec eſt ꝓbabilior poſitio ꝙ dus eſt. qꝛ ignorantia non di ſtatura corporis ita etiā ſen ītegritatis corruptio. Qui aliquo mō ꝑ interualla tēcitur niſi cum id qd̓ ſciri ⁊ nō ſumentis paruuli naſcerent̉ to vtrū ī oī coitu eſſet ꝓlis porum in ſenſu ⁊ cognitio⁊ per acceſſum temporis ꝓignorari debet neſcit̉. Taliſ gn̄atio. Sexto vtrū equane ꝓfeciſſent. Aīa em̄ dum ficerent ſenſu ⁊ notitia veriqꝫ ignorātia pena peccati eſt lis eſſet per gn̄ationē maeſt in corꝑe complexioneꝫ ſculorum ⁊ feminarū multꝭ Quo cum mens vitio obſcurat̉. ne tatis an ſcꝫ mox nati in his corꝑis imitat̉. Et qm̄ īfan plicatio. tia eſt mollis. ⁊ fluida cōcognoſcere valeat ea que ſci ignoran ymeſſent perfecti. plexio cerebri. ideo nō pōt 1 Cir tla dr̄ eē ¶ Et cuꝫ de corꝑe humano re deberet. Queſtio.jͣ. cali ii ibi eē fortis imp̄ſſio ſpecie M De homīs tranſlatiōe nō ſit abſurdū vl̓ incōueniēs quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ on̄dit̉ ꝙ ⁊ q tum. nec fortis cōuerſio ſu in meliorem ſtatum. ⁊ de duo hoc exiſtimare. q̄ri ſolet. vtꝝ ſi hō ſtetiſſet facta eſſet ſeper illas. Un̄ ſicut facies de ſenſu aīe ⁊ cognitiōe veribus bonis. altero hic dato. xuuꝫ cōmixtio. Primo per non relucet in aqua mota. textū Gen̄. j. Faciamus ei ſic ꝑuuli non eſſent idonei altero promiſſo. tatis eodem modo ſentiēdū k adiutoriū ſimile ſibi. ſꝫ vir ſtatim ad vſum cognitōis ſit. vt.ſ. bi qͥ ſine peccato na¶ Talis erat homīs inſtitu nō īdigebat adiutorio muQd̓ ergo obr̄ ꝙ aīa non al tio ante pctm̄ ẜm corꝑis con ſcerentur ſenſu ⁊ intelligenlieris niſi ꝙͣtū ad actuꝫ ge terat̉ in tꝑe. verū eſt quan tia mentis imperfecti exiſteditionem. De hoc autem ſta neratōis nec poterāt ſimul tum eſt de ſe. ſed rōne cortu tranſferendus erat cū vni rent. ⁊ per acceſſuꝫ temporis aliquē generare niſi ſimul poris cui coniungit̉ quod commiſcerentur. ergo ⁊c. creſcit ⁊ in tꝑe fortificatur in his proficerent vſqꝫ ad ꝑuerſa poſteritate ſua ad me¶ Itē aug. xiiij. de ci. dei. ¶ Ad illud vero qd̓ obr̄. ꝙ liorē digniorēqꝫ ſtatum. vbi fectionem. an mox conditi ꝑ Quiſquis dicit non coituhaberet babituꝫ. dicendū fectionem ſenſus ⁊ cognitio celeſti ⁊ eterno bono ī celis ſi ros nō generaturos homi ꝙ ⁊ ſi baberet ſcīam ꝙͣtuꝫ nis perciperent. Illi qui ſen bi ꝑato frueretur. Sicut em̄ nes niſi peccaſſent. qͥdalid̓ ad habitum. non tn̄ habetiunt paruulos natos ī ſtatu ex duplici natura compactꝰ dicit niſi propter numeroſi ret ꝙͣtum ad actualem con tatem ſanctorum neceſſaſiderationeꝫ ꝓpter organi eſt homo. ita illiduo bona cō ra corporis ⁊ vſu membrorū riū fuiſſe pctm̄. ergo ſi hoc ineptitudinē. ſicut etiā nō per acceſſum temporis profe ditor a principio preparauit Rn̄ſio. eſt incōueniēs ponere etiā habent dormientes. Un̄ ſi vnū temporale. alteruꝫ etercturos nō diffitentur eoſdeꝫ ſi homo non peccaſſet vir ⁊ cut ꝑuuli baptizati dicunin exordio natiuitatꝭ ſenſuī num vnū viſibile. alterum in mulier per cōmixtionē ſetur br̄e virtutes in munere f perfectos exiſtere ⁊ per īter uiſibile. vnum carni. alterum xuum generarent. non in vſu vel in actu. ſic in ¶ Itē diſtinctio ſexuū nō uallum tēporis in ſenſu ⁊ cotelligendum eſt ꝑuulos il ſpiritui. Et qꝛ primuꝫ eſt qd̓ eſt niſi ꝓptergn̄ationē. ſed los ſcīam habuiſſe. ⁊ poſteſt animale. deinde qd̓ eſt ſpi gnitione proficere vſqꝫ ad ꝑ in primaria ſui cōditōe di modum complexiōe facta rituale. temporale ac viſibile fectum. Qd riſtinctio fuit ī humana ſpe babili ad conſiderandum bonum prius dedit. īuiſibile ☞Contra illorum ſnīam nē nar cie ſicut in alijs. gͦ ſi ſexus ſtatim eſſent in actu conſiralē ⁊ aūt ⁊ eternum promiſit ⁊ me opponunt quidam. diſtincti ad vnum effectuꝫ derationis ſine penuria et a ceptum nō cōcurrūt niſi cōmiſce¶ Ad qd̓ quidaꝫ opponunt ritis querendum propoſuit labore. ⁊ potiſſime verū eſ dedit tur. vr̄ ꝙ ſi hō ſtetiſſet vit ſet in eis illud verbum ph̓i dicētes. Si mox nati nō haAd illius auteꝫ cuſtodiā qd̓ deꝰ boī ⁊ mulier cōmixti eſſent. qd̓ dicit ꝙ in ſedendo ⁊ in dederat. ⁊ ad illud promerēberent perfectionē ſenſus. ⁊ ol1 ¶ Itē vir habuit vim gn̄a quieſcēdo fit aīa prudens dū qd̓ ꝓmiſerat naturali raintelligētie. ignorātia in eis ſeruantiua. ſed planū eſt ꝙ ꝓlem ⁊ ſciens cum ſeſſio ⁊ quies dum bo eſſet. ignorantia aūt peccati tiōi in creatione aīe hoīs in intra ſe concipere nō pote dicat̉ contra motum ⁊ flunū qdat rat. nec cū haberet locū in dite qua poterat inter bonū eſt pena. Sed qui hoc dicūt xibilitatē complexionis. ceꝑat ⁊ quo fetꝰ vegetaretur. nec g ¶ Preceptū addidit obe nō ſatis diligēter conſiderāt g ⁊ malū diſcernere p̄ceptū ad viam ꝑ quā egrederet̉. er pmere diētie. Querit̉ quare dn̄s qꝛ nō omnis qui aliquid nedidit obediētie. ꝑ cuiꝰ obſer dū qt go vr̄ ꝙ ad hoc ꝙ gn̄are. addidit p̄ceptū ſuꝑ preceuantiā datū non ꝑderet. ⁊ ꝓmſt ſcit vel minus perfecte aliqͥd neceſſariū erat ſibi cū mu ptum. ⁊ quare tot fuerunt .xIi. miſſum obtineret. vt ꝑ meriſcit. ſtatim ignorantiā habeliere ꝯmiſcere ⁊ conuenire precepta q̄ homini dedit ⁊ ¶ Sed contra Aug. de bo re ſiue in ignorātia eſſe dicētum veniret ad premium. iterum quare p̄ceptū obeno cōiugali. Nuptie nō ni dientie ſiue diſcipline poſi mortaliū eſſe potuerūt. poterunt conſtat hoc dictū eſſe ꝙͣtuꝫ tius fuit negatiuum ꝙͣ affirmatiuū. Rn̄dendū eſt ad hoc bread cōmixtionē ſexuū. ſi ergo manēte ſtatu innocētie homo pouiter ꝙ tria dn̄s fecit eis p̄cepta in principio. Unū ſcꝫ qd̓ fuit. terat non mori. ergo nec mulieri poterit commiſceri. Creſcite ⁊ multiplicamini. Aliud fuit. De ligno ꝑadiſi come¶ Itē Dam̄. Poterat deus genus hoc abſqꝫ gn̄atiōe multipli dite. Tertium fuit. De ligno ſcīe boni ⁊ mali nolite comedere. care ſi homo mandatum ſuū ſeruaſſet vſqꝫ in finē. ergo vr̄ ꝙ ſi Numerus aūt ⁊ ſufficiētia iſtoꝝ p̄ceptoꝝ pōt ſumi dupl̓r. Uno homo ſtetiſſet. ꝙ vir mulieri cōmiſceri nō haberet nec filiū ꝓmō ſic. Quoddā em̄ eſt p̄ceptuꝫ qd̓ ordinat ad deū ⁊ iſtud fuit creare. ¶ Itē ad hoc data eſt vis gn̄atiua vt q̄ non pn̄t contipreceptū obediētie. Quoddā qd̓ ordinat ad proximuꝫ ⁊ illud nuari in ſe conſeruent̉ in ſuo ſimili. ſed hoīe ſtante in perpetuū fuit p̄ceptum de multiplicando genere. Quoddam qd̓ ordinat continuari poſſet. ergo non videtur ꝙ homo generaret. ad ſeip̄m. ⁊ hoc fuit p̄ceptum de comeſtione. Secundo mō ſic. ¶ Itē cōmixtio ſexuū eſt opus carnale ſꝫ primi parentes cum Ut quoddam preceptū reſpiciat corpus. ⁊ hoc eſt p̄ceptū de co eſſent ſpūales nō erant dediti oꝑibus carnis. nec īpediebātur medendo. Quod reſpiciat aīam. ⁊ hoc eſt preceptum de abſtia quicte contēplationis. ergo non videt̉ ꝙ natura ſtante habe nendo. qd̓ eſt obedientie meritū. Quoddam cōiunctum ⁊ hoc rent inſimul cōmiſceri. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in ſtatu innocētie abſqꝫeſt p̄ceptum de conſimili multiplicando. Preceptū aūt diſcipli dubio homo haberet generari ex homine ⁊ hoc atteſtat autori ne fuit negatiuū. vt facilior eſſet eius obſeruantia. ⁊ homo nō tati ſcripture ⁊ iudicio rōnis recte. Dicit̉ em̄ hoībꝰ in ſtatū ino poſſet de tranſgreſſione vel omiſſione habere excuſationē. Et cētie ſicut ſcribit̉ gen̄. j. Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊ replete ter in hoc terminatur totalis illa pars huiꝰ libri que eſt de homirā. Et alius textus dicit mulierē in adiutoriū viri eſſe factam. nis conſtitutione. Rationi

I Diſtinctio 1 Rationi etiā recte hoc cōſonat q̄ dicit potentiā generandi ſpe ſibi conueniens. ⁊ ſi expellit. hoc non eſt per naturam. ſed per ctare ad cōplexionē nature. vſum vero gn̄ationis ad cōplemē violentiam. ergo ſi in ſtatu innocentie homo hominem genera tum ⁊ ꝑfectionē ciuitatis ſuperne. Et qꝛ in ſtatu innocētie naret non violenter. ſed naturaliter. videtur ꝙ in generatione ſe tura ꝑfectior erat ꝙͣ in ſtatu vie. ⁊ ſi homo ſtetiſſet. ſuperna cimen non emitteret. ¶ Item actualis deciſio partis a parte eſt uitas ſuoꝝ ciuiū numeroſitate nequaꝙͣ fraudata eſſet ponēdū via ad corruptionē. ſed hō in ſtatu innocētie ad corruptionem eſt ꝙ homo in ſtatu innocētie gn̄are poterat ⁊ genuiſſet. Et qꝛ nō tendebat. ergo generando ſemen non deſcindebat. nec vir ꝑ ſe nec mulier ꝑ ſe ſuffeciſſet ad generandū. ideo ꝑ cō¶ Rn̄. dicēdū ꝙ cum generatio prolis quantū eſt de ordine ⁊4 mixtionē fieret cōiunctio vnius ad alterum. ⁊ mutuū ſibi p̄be poteſtate nature habeat fieri per cōiunctionem ⁊ cōmixtionē rent auxilium in procreatione prolis ad multiplicandū genus duorum ſexuum in hominibus. qui reſpectu prolis ſe habent ꝑ bumanū. Et ideo cōcedende ſunt rationes oſtēdentes ꝙ ſi bo modū materialis ⁊ efficiētis. ita ꝙ ratio materialis plus reſimo ſtetiſſet. tunt eſſet gn̄atio ⁊ ſexuuꝫ cōmixtio. ¶ Ad illud au det penes mulierē. ⁊ efficiētis. vel actiui plus reſidet penes vi io tem qd̓ primo obijcit̉ in contrarum de verbo Aug. in li. de bo. rum neceſſe eſt ad gn̄ationē aliquas particulas taꝫ a muliere coniū. dd̓m ꝙ mortale non vocatur ibi qd̓ babet neceſſitateꝫ in ꝙͣ a viro decidi. in quibus eſſet virtus ⁊ ratio ſeminalis reſpe moriendo. ſed mortale dicitur gn̄aliter pro vita aīali in qua ſo ctu corꝑis ꝓpagandi. Quia igitur hic eſt ordo nature nō ſolū la poteſt fieri gn̄atio. qꝛ in ea ſoluꝫ poteſt fieri deciſio ⁊ reſtau mō lapſe. ſed etiam inſtitute. ideo dicendum eſt ꝙ in ſtatu inratio. ⁊ qꝛ hec immortalitas eſſe poterat in ſtatu innocentie qͥ nocentie ⁊ vir ⁊ mulier per deciſionem ſeminū generaſſent. nuis non in ſtatu glorie. ideo patet illud. ¶ Ad illud qd̓ obijci¶ Ad illud qd̓ obijcitur in cōtrarium de feminis ſuperfluitatur ve verbo Dam̄. dd̓m ꝙ Dam̄. non vult dicere ꝙ nō eſſet ge te dicendum ꝙ eſt ſuperfluitas reſiduitatis. ⁊ eſt ſuperfluitas iſ neratio ſi homo ſtetiſſet. ſed ꝙ non eſſet ꝑ eū modū per quē eſt impuritatis. Superfluitas reſiduitatis eſt in ſemine. ⁊ hec ſu modo ſcꝫ cum libidine ⁊ feditate. Preterea ipſe non dicit quid perfluitas neceſſitatem nō excludit. immo idem ipſum qd̓ nei deus faceret. ſed quid facere poſſet. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ceſſariū eſt. eſt ſuperfluū ſed neceſſariū ſpeciei. ſuperfluū in di ideo data eſt vis gn̄atiua ꝙ perpetuentur corruptibilia. dicen uiduo. neceſſariū virtuti gn̄atiue. ſed ſuperfluum nutritiue. ⁊ dum ꝙ illa nō eſt ratio tota. īmo ratio p̄cipua ⁊ ẜm fidē quam hec ſuperfluitas nō repugnat bonitati ⁊ cōplexiōi nature. qꝛ ignorauit ph̓s eſt propter multitudinem numeri electoꝝ. quaꝫ nō ſonat in vitium. ſed in cōplemētum. Eſt ⁊ alia ſuperfluitas deus ſic diſpoſuit facere ſucceſſiue propter congruentiaꝫ mul impuritatis. ſicut ſtercus ⁊ vrina. defluxio reumatis. ⁊ emiſſis tiplicē. ſicut ſupra tactū eſt. tum videlicet ꝓpter diuine glorie ſudoris. ⁊ cōſimilia. ⁊ hec eſt in duplici differētia. Quedā ꝟo manifeſtatione. tū etiā ꝓpter hoīm maiore cōiunctionē vt ma ex debilitate virtutis cōtētiue ⁊ cōuerſiue. ſicut ſudor ⁊ reumagis adinuicē ſe diligerēt. tum etiā propter vniuerſi decorē ⁊ ꝑ ⁊ talis nō fuiſſet in adā. ꝓpterea. qꝛ virtutes naturales in ip̄o fectionē. que non ſolūmō attenditur ẜm eſſe permanēs. immo erāt in ſuis operatiōibus efficaces. Alia vero eſt qͥ venit ex nu etiam ẜm eſſe decurrens. decurſus aūt in rebus irrationalibꝰ trimēti qualitate ⁊ nutrimēti puritate. ⁊ hec fuiſſet in Adam. debet eſſe ẜm ordinē ⁊ exigentiā ad res rationales propter qͣs qualis eſt ſuperfluitas egeſtiōis ⁊ vrine. q̄ ſunt ꝓpter ſeparaꝫ facte ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ cōmixtio ſexuum eſt op tionem puri ab impuro. vt illud qd̓ purū ⁊ ydoneuꝫ eſt aſſuma carnale. dd̓m ꝙ caro vno modo ſonat in vitiū. ſicut illud Gal̓. tur in alimentum. illud vero qd̓ eſt minus idoneum abijciatur v. Caro concupi. aduer. ſpirituꝫ. Alio modo caro dicit naturā exterius. licet non cum tanto fetore ⁊ feditate ſicut nunc. ⁊ boo ſicut illud Ephe. v. Nemo carnē ſuam odio habuit. Et ſic carſatis indicant vaſa ⁊ inteſtina ⁊ voramina q̄ ſunt homini a ſua nale pōt dici dupliciter. Uel a carne ẜm ꝙ dicit naturam. vel a prima cōditione naturaliter deputata. carne ẜm ꝙ dicit vitiū. ⁊ hoc vltimo modo in prīo ſtatu ſexuuꝫ ¶ Et per hoc patet reſponſio quaſi ad omnia obiecta. Nā pricōmixtio non eſſet carnale opus. eo ꝙ non eſſet ibi vitioſitas mum qd̓ obijcit ꝙ vbi eſt ſuperfluitas ibi eſt vitioſitas non va eſſet tn̄ opus carnale ẜm ꝙ caro ſonat in naturam. ⁊ nihilomilet. quia non habet veritatem de ſuperfluitate reſiduitatis qͣnus eſſet ſpirituale opus. qꝛ natura ⁊ opus nature. concordat lis eſt ſuperfluitas. ſeminis. ¶ Secundum autem quod obijſpiritui ⁊ gratie. cit ꝙ ſuperfluitas ſecunde digeſtionis eſt cuꝫ feditate ⁊ ita cū Utrū in illa cōmixtiōe eſſet ſeminū de4 penalitate ſimiliter nō valet. quia ꝙͣuis illa ſeparatio puri ab QueſiO. Ij. cino. Et ꝙ ſic vr̄. gn̄are eſt de ſubſtanimpuro ſit in nobis cum feditate. in iſtis eſſet fine aliqua feto Btia ſua aliquē producere. ſed nemo ꝓducit aliquē de ſubſtātia ris corruptione. in atteſtationē virtutis potētie conuerſiue. ⁊ ſua niſi det ei partē ſubſtātie ſue. cū dare totā nō poſſit. niſi ſopuritatis nutritiue. ¶ Similiter tertium non multum cogit. lus deus. partē aūt ſubſtantie nō dat niſi decidendo a ſe. ergo quia ſemē cum ſit ſuperfluū nutritiue. eſt neceſſarium genera⁊c. ¶ Itē filius a patre ⁊ matre gn̄atur non tantum effectiue. tiue. ⁊ nō conuenit cum natura vt ſaluans ipſam in ſe. ſꝫ vt ſal ſed etiā materialiter. ſed quandocunqꝫ aliqua duo ſunt mateuans eā in altero. ⁊ ideo natura non appetit ſibi illud retinere ria vniꝰ neceſſe eſt ea adinuicē vniri ⁊ cōmiſceri ẜm ſe totū. vel ſed in alterū tranſfundere. ⁊ ꝙͣuis nō ꝯueniat nature gn̄antis ẜm aliqͥd ſui illud aūt in quo vniunt̉ nō ſolū babet rationē ma in ſe vt ſic eſt. cōuenit tamen nature gn̄ati. Similiter vltimum terialis. ſed etiā effectiui. ⁊ tale vocamꝰ ſemē igit̉ ſi hō ſtetiſſet non cogit quod dicit ꝙ deciſio eſt via ad corruptioneꝫ. hoc em̄ generatio nihilominus eſſet per commixtionem ſeminum. locum babet vbi eſt deciſio partis neceſſarie cui quadā violē ¶ Item vir ex ſuo coituº mulierē fecundaret. ſed hoc nō eſſet tia. ⁊ vbi eſt deciſio ſine reſtauratione. hoc autem non eſt in ſeniſi aliqͥd impartiret̉ mulieri. ſed conſtatꝙ non impartiret̉ ne minis deciſiōe ſicut oſtēſum eſt. Et ita omnia obiecta poſſunt ceſſariū. qꝛ natura illud ſibi reſeruat. ergo impartiret̉ alimenſolui per diſtinctioneꝫ prius factā. ⁊ alia etiā plura media que ti ſuperfluum. ⁊ hoc eſt ſemen. ergo fieret ſeminum cōmixtio. ad hoc poſſent adduci. ¶ Itē a primaria cōditiōe habuerunt vir ⁊ mulier vaſa ſuſced A i ¶ Utrū in illa ſeminis emiſſione eſſet de ptibilia ⁊ idonea ad humoris ſeminarij gn̄ationē ⁊ deciſionē ⁊ QueNio. li.j. lectationis intenſio. Et ꝙ ſic vr̄. Naꝯmixtionē. ⁊ illa ſunt q̄ ſunt organa virtutis gn̄atiue. ergo ī ge tura bene diſpoſita deſiderat ſuperfluum emittere. ergo meliꝰ neratione prolis naturale eſt ſemē deſcinde̓. ergo ſi homo gna diſpoſita magis deſiderat illud emittere. ſed natura inſtituta ret tunc ẜm qd̓ cōpetebat nature. in ſtatu innocētie fuiſſet cōmulto melius erat diſpoſita ꝙͣ natura lapſa. ergo vis gn̄atiua mixtio ſeminū. ¶ Sed cōtra. Semen eſt ſuperfluū nutrimēti. multomagis deſiderabat ſemen emittere qd̓ eſt ſuperfluum. ſꝫ vbicunqꝫ aūt eſt ſuperfluitas ibi eſt vitioſitas. ſed in natura īvbi maius eſt deſiderium ibi in cōplexione multo maior eſt de ſtituta nō erat vitioſitas. ergo nec ſuꝑfluitas. igit̉ nec humor lectatio. ergo in ſeminis deciſione multo maior eſſet tunc dele ſeminariꝰ. ¶ Itē ſemen eſt ſuperfluitas tertie digeſtiōis. ſꝫ ſi ctationis intenſio ꝙͣ ſit modo. homo ſtetiſſet non eſſet in eo ſuperfluitas ſcd̓e digeſtionis. vt ¶ Itē delectatio eſt ex coniunctione conuenientis cum conue pote ſtercus ⁊ vrina. ergo nec ſuperfluitas tertie. Prima pꝫnienti ⁊ ſenſu eiuſdē. ⁊ ideo dicunt naturaleꝫ delectationē eſ ph̓m. ſcd̓a manifeſta eſt. qꝛ ille ſuperfluitates nūqͣ ſunt ſine fe ſe in in coitu propter tranſitum humoris ꝑ locū neruoſum in qͥ ditate ⁊ ignominia. ergo ſi feditas ⁊ ignominia nō ſunt in bomaxime viget ſenſus. ſi gͦ tāta erat tunc conueniētia vel maior mine niſi per culpā. nullo modo eſſet in eis talis ſuperfluitas. ꝙͣ ſit modo. ⁊ ſenſus tunc magis vigebat ꝙͣ modo. videtur ꝙ ī ¶ Itē ſi eſſet in eis ſemen. aut eſſet cōueniens proprie comple ſeminis deciſione maior. tunc ꝙͣ nunc eſſet delectationis intētioni. aut non. Si non. ergo nō videt̉ ꝙ de eo deberet vel poſſio. ¶ Itē vnaqueqꝫ virtus cognitiua deleccatur in facilitate ſet proles generari. Si ſic. ſed natura naturaliter tenet qd eſt ⁊ cōplemēto ſue operationis. hoc per ſe verum eſt. ergo quāto

i Secundi libri 5 ctationis magis repugnat ſtatui ſpūali. ⁊ magis reddit hoica maior eſſet ꝯpletio ⁊ facilitas. tanto maior eſſet delectatio. ſed carnalē ⁊ animaleꝫ qualis eſt homo in ſtatu miſerie. Et ſic pi vis gn̄atiua in qua viget ſenſus tactꝰ. faciliꝰ ⁊ ꝯpletius exiſſet ꝙ illud non eſt ſimile. tunc in actū ſuū ꝙͣ nunc. ergo maior eſſet ibi delectatiōis intēUtrū in illo coitu eſſet integritatis d̓ ſio. ¶ Itē oculus Ade plus delectabat̉ in aſpectu lucis. ⁊ auM Queſtio. liij. corruptio. Et ꝙ nō vr̄ prio ꝑ dus. ditus in auditu cantus ſonori. ꝙͣ aſpectꝰ vel auditꝰ hoīs lapſi. ergo pari rōne in guſtu ⁊ tactu appoſito ſibi cōuenienti multo xiiij. de ciui. dei. Sine vlla corruptōe integritatis infunderet̉ maritꝰ gremio mulieris. ergo vr̄ ꝙ ſi bō ſtētiſſet nulla eſſet ire plus haberet delectari. ergo cū cognouiſſet vxorē vel cū come gritatis corruptio. ¶ Itē vbi eſt corruptio integritatis ī re ba diſſet maiorē delectationē babuiſſet. ¶ Sed cōtra Aug. dicit bente ſenſum eſt paſſio ⁊ dolor. qꝛ dolor eſt ſenſus diuiſiōis po de ciui. dei. ꝙ ſi hō nō peccaſſet. ſic mēbra genitalia applicarē tiū ſicut dicit ph̓s. ſi gͦ in actu illo fuiſſet ītegritatis corruptio tur adinuice. ſicut mō applicat̉ manus ori. ſed in applicatiōe cū eſſet in re bn̄te ſenſum. nihilominꝰ eſſet ꝑ cōſequēs doloris manus ad os. aut nulla aut modica habet̉ delectatio. ergo pa paſſio. ſed hec paſſio nō poterat eſſe in natura ſtante. ergo nec ri rōne vr̄ ꝙ nec in contactu illoꝝ membroꝝ. ¶ Item ſi tanta integritatis corruptio. ¶ Itē vbi eſt corruptio ītegritatis ibi eſſet delectatiōis intenſio tunc quanta eſt nunc. cū mō ſit deor eſt amiſſio virginalis dignitatis. ſed ſi hō ſtetiſſet. in actu illo dinatio in actu generādi ꝓpter delectatōis intētionē. tūc fuiſ nō fuiſſet alicuiꝰ dignitatis amiſſio. ergo nec integritatis vio ſet generatiua deordinata. ergo nō eſſet gn̄atiua inſtituta. ſed latio. ¶ Itē corruptio integritatis eſt pͥncipiū deſtructōis di deſtituta. ¶ Itē ſi in actu illo natura ſtante eſſet delectatiōis ſponēs ad mortē. īmortalitas em̄ integritatē dicit ⁊ priuat cor intēſio. cū fortificata vna virtute minorat̉ vſus alterius. vide ruptionē. ſi gͦ ſtatu illo manēte tā vir ꝙͣ mulier erāt īmortales tur ꝙ ſicut nunc in illo opere abſorbetur vſus rōnis. ita ⁊ tunc ergo integritatē ꝑ corruptionē aliquā non poterāt perdere. ſed hoc nō pōt eſſe ſine hoīs ſubuerſione. ergo nō eſſet natura ordinata. ſed inordinata ⁊ ſubuerſa. ¶ Itē ſi tanta eſſet tūc de ¶ Sꝫ cōtra. Impoſſibile eſt ſemē ſuſcipi ⁊ emitti niſi ꝑ apertionē viarum ſed in actu gn̄ationis fuiſſet ſexuum vel ſeminuꝫ lectatio in pn̄tia ⁊ coniūctione ſexuū quāta eſt nūc. ergo ſimili ter tantus eſſet appetitꝰ in abſentia quantus eſt nūc. ſed vebe cōmixtio. gͦ fuiſſet ⁊ viarū apertio. ſi igit̉ in apertione viaꝝ integritatis virginalis eſt violatio. igit̉ ⁊c. ¶ Itē ꝙͣuis naturamentia appetitus ⁊ deſiderij excitat pruritū. ⁊ pruritꝰ vehemē lia ſint deteriorata. nō tn̄ ſunt ablata. gͦ ſicut mō cōmiſcet̉ matia facit mēbra illa inobediētia rōni ⁊ repugnatia. ergo in ſta ritꝰ vxori. ita ⁊ tunc. ſed nūc non pōt ꝯmiſceri ſine corruptiōe tu ante lapſum eſſet pugna ⁊ cōtrouerſia. qd̓ eſt cōtra oēs ſanctos. ⁊ contra fidē ſinceram. Reſtat ergo ꝙ tꝑe nature inſtitu integritatis. ergo nec tūc. ¶ Itē ꝙ aliqua virgo cōcepit hoc rē te in ſexuū cōmixtione non erat delectatio intēſa. ¶ Rn̄. intel eſt miraculū. ⁊ ꝓpriū ſoliꝰ matris xp̄i. ſi ergo miraculū eſt ſu3 ligendū eſt hic duplicē modū eſſe dicēdi. Quidā em̄ dicere vo pra naturā ⁊ cōtra naturā. vr̄ ꝙ natura ſtante nulla mulier poſ ſet concipere virginitate manente ⁊ corporis integritate. luerunt ꝙ tanta vel maior erat delectatio tūc ꝙͣ nunc. ⁊ tn̄ non ¶ Itē mulier nō poſſet parere ſalua vxoris ītegritate. qꝛ fetꝰ erat immoderata. Tanta erat propter naturalis virtutis pernō poſſet niſi ꝑ apertā portā exire. exire eī ꝑ ianuā clauſaꝫ hͦ ē fectionē immoderata nō erat propter inferioꝝ virtutū ſubieſolius propriu xp̄i ⁊ nature īpoſſibile. ſi gͦ eſſet ītegritatis cor ctionē. Ratio eī dominabat̉ illi delectatōi. ⁊ eā deferebat ī ſuū ruptio in partu. pari rōne ⁊ in cōceptu. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ propoſitt finē. ⁊ ideo nō abſorbebat̉ nec erat ibi repugnātia. Et per hoc ta qō plus habet curioſitatis ꝙͣ vtilitatis. qꝛ tn̄ habet ortuꝫ ex volunt ſoluere obiecta. Eſt ⁊ alius modus dicēdi qui magis concordat verbis Aug. ⁊ probabilitati rōnis.ſ. ꝙ in deciſione verbis Aug. ideo introducta eſt maxime ꝓpter explanationeꝫ illius verbi qd̓ dicit ꝙ maritus cōmiſceret̉ vxori ſine vlla corſeminū. ⁊ cōmixtione ſexuū. tꝑe nature inſtitute aliqua fuiſſet delectatio. moderata tamen ⁊ menſurata ẜm ꝙ exigebat homi ruptione integritatis. qd̓ quidē nō vr̄ eſſe intelligibile. ſi enim mulier ꝑmaneret integra. nūꝙͣ eſſet viri ad mulierē. carnis cō nis rectitudo. ⁊ ẜm ꝙ eam volebat temperare ratio hominis ⁊ ideo nō erat tanta quanta eſt mō. Nunc em̄ qꝛ virtus illa maxi mixtio. ¶ Propter qd̓ intelligēdū eſt ꝙ ītegritatis corruptiorī tria dicit.ſ. clauſtroꝝ apertionē. penalē paſſionē. ⁊ fedaꝫ deleme exiuit rōnis imperiuꝫ. dum ratio amint originalis iuſticie vinculū ⁊ retinaculū. per qd̓ imperabat viribus inferioribus. ctationē. primum eſt nature. ſcd̓m eſt pene. tertiuꝫ vero eſt cor ruptiōis vitioſe que tenet medium inter culpā ⁊ penā. Si igit̉ ideo laxatis ſibi habenis toto īpetu ⁊ conatu ſe p̄cipitat in delectabile ſibi oblatū. nō ꝓpter intenſionē virtutis mouētis. ſꝫ vir cognouiſſet vxoreꝫ in tꝑe nature inſtitute. fuiſſet ibi clauꝓpter defectū virtutis retardātis. Un̄ ſicut equꝰ laſciuꝰ rupto ſtrorum apertio ſicut on̄dunt rōnes ſcd̓o inducte. non tn̄ fuiſin ſet ibi penalis paſſio ac feda delectatio. qꝛ vis gn̄atiua nec eēt freno velocius currit ⁊ impetuoſius ꝙͣ cū infrenat̉ ⁊ detinet̉ a ii ſuo ſeſſore. lꝫ nō habeat maiorē virtute. ſic ⁊ in ꝓpoſito intellicorrupta nec eſſet infecta. īmo obedirent rationi illa mēbra. ſi cut dicit Aug. ſicut obediunt os. manus ⁊ lingua. vn̄ ſicut magendū eſt ſe habere. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Aug. de ciu. dei. Nuptie nus aperit̉ ⁊ clauditur. ⁊ os aperit̉ ⁊ clauditur. nec eſt ibi paſille digne felicitate paradiſi ſi pctm̄ non fuiſſet ⁊ diligendaꝫ ſio. vel pena. nec delectatio feda. ſic fuiſſet in natura inſtituta. prolē gignerent. ⁊ pudendā libidinē nō baberent. Et ideo cōcedende ſunt rōnes on̄dentes ꝙ non eſſet tūc tanta delectatio nec turpius fuiſſet tunc loqͥ de iſtis mēbris ꝙͣ ſit loqui de alijs nis intēſio quanta ⁊ nunc. cū mō tanta ſit vt modū ⁊ ordinē de nunc em̄ turpe eſt loqͥ propter hoc ꝙ natura borret ⁊ erubeſcit actum illū ratiōe feditatis q̄ in ipſo cōſiſtit. Et ſic ptꝫ rn̄ſio ad 7bitum nō obſeruet. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ in cōtrariuꝫ ꝙ rationes ad partē oppoſitam. oēs em̄ procedunt de corruptōe le natura deſiderat emittere ſuperfluitatē. dd̓m ꝙ verum eſt. ſed ẜm ꝙ corruptio ſonat in violētiaꝫ ⁊ penalitatē. ⁊ in delectatio illud deſideriū babet terminū ⁊ limitē. ⁊ in natura inſtituta il nem ⁊ in feditatē. ⁊ ſic minuit dignitateꝫ virginalem. ⁊ hoc pꝫ lum terminum non exiret. nunc aūt exit et ratio priꝰ tacta eſt. as ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ delectatio venit ex cōiunctione cōuepertractanti ſingulas. nientis cuꝫ conuenienti. ⁊ ſenſu eiuſdē. dd̓m ꝙ non tm̄ venit ex Utrū in qͣlibet ꝯiūctiōe viri ⁊ mulieris ꝓ Queſtio. V. enet ꝓlis gn̄atio. Et ꝙ ſic vr̄. Mr̄inoconiūctione. ſed etiam ex virtutis cōuerſione ſuꝑ delectabile. niū ꝓ tꝑe innocētie erat ſolū ī officiū nō ī remediū. ſꝫ offm̄ ꝯſi in ſtatu aūt nature inſtitute ⁊ ſi eſſet coniūctio conueniētis cū ſtit in ꝓcreādo prolē. gͦ ſolū ad hoc erat. ſi gͦ vir ⁊ mulier nō cō cōuenienti ⁊ ſenſus. non tn̄ tanta eſſet virtutis incuruatio ⁊ in clinatio quanta eſt mō. ⁊ ideo non eſſet tam īproba ⁊ tā intēſa iūgebant̉ matrimonial̓r. niſi ꝓpter ꝙ erat matrimoniū. vr̄ ꝙ nunꝙͣ cōiuncti eſſent quin prolē generarēt. ¶ Itē qui debituꝫ is delectatio. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ virtus delectat̉ in cōpletiōe petit in ſtatu nature lapſe p̄ter neceſſitatē prolis ꝓcreāde pec ⁊ facilitate ſui actus. dd̓m ꝙ verum eſt. ſed tamen adhuc iſta cat ſaltē venialiter. ergo ibi nunꝙͣ vir peteret debitum preter delectatio terminum prefixuꝫ debet babere. ⁊ baberet vtiqꝫ ſi neceſſitatē ꝓlis procreāde. aut ſi peteret peccaret ⁊ caderet a bomo ſtetiſſet. Et qm̄ illū merito. pctī egredit̉. binc eſt ꝙ ami ſtatu innocētie. gͦ illo ſtatu manēte nūqͣ cognoſceret vxorē qͥn plius delectat̉. ꝙͣuis delectationis materia noniſit maior. ex ea ſuſciꝑet prolē. cū ibi actus nō eſſet priuatꝰ debita intētio a0 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ amplius delectaret̉ homo in ſenſu viſus ne. nec intētio debito fine. priuatio em̄ intētiōis recte nō eſt ſi ⁊ auditus. dd̓m ꝙ verum eſt de. delectatione naturali. ſed non ne culpa priuatio vero vtilitatis intēte nō eſt ſine pena. quorū eſt verū de delectatiōe curioſitatis. Nec eſt ſimile de delectaneutruꝫ erat in natura inſtituta. ¶ Itē nūꝙͣ hō comediſſet qͥn tiōe que eſt in viſu ⁊ q̄ eſt in tactu. qm̄ viſus delectat̉ in obiecto ex illa comeſtiōe ſumpſiſſet refectionē. nec vnꝙͣ nutritiua ī ſuo qd̓ eſt nobile. ⁊ magis accedit ad naturā ſpūalē. ſil̓r ⁊ auditus actu priuata fuiſſet ꝓprio effectu. gͦ pari ratiōe gn̄atiua in ſuo ⁊ ideo in beatis delectatio viſus potiſſime intēdet̉. tactꝰ vero actu nūqͣ caruiſſet debito fructu. ſꝫ fructꝰ eius eſt ꝓles. gͦ ⁊c. delectat̉ in re magis groſſa ⁊ materiali. ⁊ iō intenſio ſue dele¶ Itē nunqͣ

I Siſtinctio i ¶ Itē nunꝙͣ hō ſeminaſſet terrā quin ex ea collegiſſet fructū tebat actum illū ad finē debitum ordinare. ꝙͣ qualēcunqꝫ motē poraneū. ſterilitas em̄ nō fuit in terra niſi ꝑꝑ hoīs culpā. er tum manus vel pedis. ꝓpter determinationē vſus illorum mē go ſi vēter mulieris ita erat alienꝰ a ſterilitate ſicut terra tꝑe brorum ad productione prolis. vſus autē manus vel pedis nō nature īſtitute. igit̉ nūꝙͣ mulierē cognouiſſet quin ex ea debi eſt ita determinatus. ⁊ ideo non oportet cum tanta deliberatū fructū ſumpſiſſet. ¶ Sꝫ ꝯͣ. vis nutritiua ſemē adminiſtrat tione exerceri. generatiue. gͦ cū hō ꝯtinue nutriret̉. humor ſeminariꝰ gn̄atiue Et vltima. Utrū equalis fieret multi d) ꝯtinue adminiſtrabat̉. gͦ vel oportebat hoīem extraordinarie QueIP. VI. plicatio viroꝝ ⁊ mulieruꝫ. Et ꝙ ſic vi pollui. vel naturā grauari extēſiōe ſeminis. vel aliqn̄ mulierē Ntatura ſic procederet in generando ſicut deus eaꝫ inſtituit. ſꝫ cognoſcere qn̄ nō eſſet apta gn̄are. vt pote qn̄ ꝓlē baberet in deus cum produxit naturam humanā. produxit maſculinaꝫ. ⁊ vētre. ſi gͦ prima duo mēbra ſunt īcōueniētia. reſtat gͦ tertiū.ſ. femininā in pari nūero. ergo ſimiliter ⁊ natura in pari numero ꝙ vxorē aliqn̄ cognouiſſet. qn̄ ꝓlē nō generaſſet. ¶ Itē ſicut multiplicaſſet. ¶ Item generatio hominis non poterat conti comedere eſt actꝰ naturalis. ita etiā ⁊ coire. ſꝫ bō naturaliter nuari niſi per maſculuꝫ ⁊ feminam. ⁊ ita neceſſaria eſt ad gene appetit comedere nō ſolū in ſtatu nature lapſe. ſꝫ etiā inſtitu rationē mulier ſicut ⁊ maſculus. ergo videtur ꝙ natura equali te. gͦ pari rōne naturaliter appetebat coire. ſꝫ hō tꝑe nature ī ter intēderet vtrumqꝫ ſexum. ſꝫ ſicut intēdebat ita multiplicaſtitute debebat appetitui nature ſatiſfacere. cū natura eēt orbat. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſicut vir intēdit ſe ſaluari in ſimili.ſ. in vidinata ⁊ ordīate appeteret. alioquin penā ſentiret. gͦ videt̉ ꝙ ro quē generat. ſic ⁊ mulier in conſimili ſcꝫ in muliere. ſꝫ natuſiue mulier poſſet ꝯcipere ſiue nō. vir p̄ter neceſſitatē ꝓlis ge ra eque bn̄ eſſet ordinata in muliere ſicut in viro. ergo ſi vir nō nerāde aliqn̄ mulierē cognoſceret. ¶ Itē ponat̉ ꝙ adā cogno fruſtratur ſua intētione. ſimiliter nec mulier. igitur quot conſceret vxorē ſuā p̄gnātē. q̄ro aūt peccaret aūt nō. Si non. igit̉ ciperet maſculos ad conſeruationē ſexus virilis. tot conciꝑet nō erat neceſſe ꝙ in oī coitu generaret. Si ſic. Cōtra. ſanctiꝰ feminas ad conſeruationē ſexus muliebris. ¶ Itē in ſtatu inerat tūc mr̄imoniū ꝙͣ tꝑe nature lapſe. ⁊ eque magne ⁊ maioriſ nocētie ſicut quilibet comederet. ita quilibet prolē multiplica efficacie. ſꝫ nūc ꝑꝑ bonū mr̄imonij excuſat̉ coitus a culpa etiā ret. cum omnibus eſſet dictū. Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊c. erqn̄ nulla eſt ꝓlis generāde neceſſitas. gͦ videt̉ ꝙ multo fortiꝰ go quilibet haberet vxorē. ſi ergo matrimoniū requirit ꝙ ſint tūc. ¶ Itē nō erat maior inordinatio in ꝯtactu illoꝝ mēbroduo in carne vna. tot eſſent viri quot mulieres. nec plures nec rū ꝙͣ in admouēdo manū ad os. ſꝫ manꝰ admoueri pōt ad os pauciores. ¶ Sꝫ contra. ſicut dicit ph̓s in li. de aīalibꝰ. Femi ſine aliquo pctō ⁊ p̄ter neceſſitatē. gͦ vr̄ ꝙ adā potuit cognoſce na eſt vir occaſionatus. ergo videt̉ eſſe p̄ter nature intētioneꝫ re vxorē ſuā abſqꝫ pctō ꝓpt̓ neceſſitatē ꝓlis generāde. ¶ Rn̄. ſed tꝑe nature inſtitute cum natura eſſet recta. nihil producelꝫ dd̓m ꝙ vir in quo libet actu quo cognouiſſet vxorē ſuſcepiſſet retur p̄ter intētionē ipſius ergo videtur ꝙ nulla mulier gn̄are ex ea ꝓlē. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ ꝯgruētia ordinis exigebat. ⁊ ꝑfetur. vel ſaltē pauce. igitur plures eēnt viri ꝙͣ mulieres. ¶ Itē ctio ꝟtutis ad hoc ſufficiebat. Exigebat nāqꝫ hoc ꝯgruentia ſicut vult ph̓s. Natura ſemꝑ deſiderat quod melius eſt. ſꝫ ſexꝰ ordinis duplicis.ſ. virtutis generatiue ad rōnē. ⁊ vtriuſqꝫ ad virilis ꝑfectior eſt ⁊ melior ꝙͣ ſexꝰ muliebris. ergo natura maſuū finē. Uis em̄ generatiua ordinē babebat ad rōneꝫ. ordinē gis deſiderat generare viruꝫ ꝙͣ mulierē. ſi ergo ſic produceret inꝙͣ p̄fecte ſubiectiōis. ⁊ iō in actū nō exibat. niſi ẜm ꝙ rō diẜm ꝙ deſideraret plures produceret viros ꝙͣ mulieres. ctabat. rō aūt recta ⁊ ordinata dictat nulla re eſſe vtendū niſi ¶ Item gn̄atio maris eſt ꝓpter vigorē virtutis generantis ⁊ ad id ꝑꝑ qd̓ eſt. ⁊ qꝛ vis generatiua data fuit hoī ad ꝓlis mul ſeminis deciſi. ſicut dicunt naturales ⁊ medici. ſed in ſtatu na tiplicationē. ideo recta rō nunꝙͣ dictaret. ⁊ vis generatiua. nū ture inſtitute virtus gn̄atiua ⁊ ſemē deciſum completam ⁊ ſuf ꝙͣ exiret in actū niſi ꝑꝑ ꝓlis generationē. hoc em̄ ꝯgrue natuficientē haberet virtutē. ergo ſemꝑ vel pluries maſculos gn̄a ra hoīs exigebat. Perfectio aūt ꝟtutis aderat que ad hoc ſuf ri contingeret. ¶ Itē cū ſeuē viri p̄dominat̉ ſemini mulieris ficiebat. Qꝛ em̄ vis gene ratiua in viro ad generandū erat po tunc ad propriam naturam trahit ⁊ conuertit. ſed ẜm ordinem tēs ⁊ ſufficiēs. nec babebat īpedimētū. ſil̓r ⁊ in muliere ꝓ ſuo nature maſculus potētior eſt femina. ergo natura ſtante ſemꝑ loco ⁊ tꝑe. iō cū ordinate cognoſceret virvxorē. ſemꝑ ex ea ꝓlē vel pluries vinceret ſemen virile. ergo plures gn̄aret natura ſuſciꝑet ꝑꝑ exigētiā duplicis ordinis. ⁊ ſufficientiaꝫ duplicis maſculos ꝙͣ mulieres. ¶ Rn̄. dicēdū ꝙ ſi homo ſtetiſſet. equa 2t virtutis.ſ. generātis ⁊ ꝯcipiētis. ſicut p̄dictū eſt. Un̄ rōnes hͦ liter natura multiplicaret viros ⁊ mulieres. Rationē aūt buoſtēdentes concedēde ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ ius facile eſt accipere a parte finis ad quē. ſed difficile eſt acin cōtrarium ꝙ nutritiua ſemꝑ deſeruiret generatiue. dicēdū cipere a parte principij a quo. A parte namqꝫ finis ad quē raꝙ ita eſſet natura ade ordinata. vt nunꝙͣ de cibo ſumeret. niſi tio eſt in promptu. Cum em̄ diſtinctio ſexuum eſſet ꝓpter mul adeo tēperate ꝙ ſuꝑfluitas tertie digeſtiōis que quidē dr̄ ſetiplicationē gnis humani ⁊ completioneꝫ numeri electorum ⁊ mē nō eſſet ſufficiēter coadunata. quouſqꝫ veniret hora debita illa multiplicatio ad oēs ſpectaret. ⁊ hoc ſolum ẜm legē matri generādi. Adā em̄ in ſtatu innocentie poſſe nature ſue cognomonij in qua tantum vna erat vnius neceſſe eſt ſi natura ſtetiſ uiſſet. ⁊ ſufficiētiā alimēti ⁊ tp̄s ⁊ borā qn̄ generare debuiſſet. ſet. tot fuiſſe mulieres quot viros. cū nulla mulier careret viro ⁊ ita viueret modeſte ⁊ ſobrie. ꝙ nec ad ſuꝑabūdātiā. nec ad ī ⁊ nullus vir careret vxore nec vna eſſet pluriū. nec plures vni a digētiā declinaret. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ naturaliter appeteret Rōnē aūt a parte principij effectiui aſſignare eſt difficile pōt coire ſicut comedere. dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ actꝰ comeſtiōis ē or tn̄ ſic inueſtigari. deſcendēdo ad principia alterius ſciētie. ſcꝫ dinatus ad ſalutē indiuidui ī quo ꝯtinue fit deꝑditio. actꝰ ꝟo naturalis ⁊ medicine quarū vtraqꝫ famulari babet theologie. gn̄atiōis ad ꝯſeruationē ſpēi ⁊ multiplicatione ſil̓is quam nō ¶ Magna eſt em̄ q̄ſtio apud naturales ⁊ medicos de diſtātia 2o opꝫ ꝯtinue fieri: ſꝫ tꝑibus determinatis. ⁊ iō nō ſic eſſꝫ appeti gn̄ationis maris ⁊ femine ⁊ cum queritur quare modo maſcutus naturalis ad coitū ſicut ē ad cibū. nec ita ꝯtinuꝰ nec ita fre lus modo femina generatur. triplex ratio redditur a diuerſis quēs. Si em̄ in viris caſtis etiā tꝑe nature lapſe nō eſt ſic īcli Una a parte vaſis ſuſcipiētis. ſi em̄ ſuſcipitur in parte dextra. natio ad coitū ſicut ad cibū. multominus nec in adaꝫ erat. Q dicunt ꝙ ibi gn̄atur vir propter fortē calorē qui ibi viget. ſi in aūt ita intendat̉ appetitꝰ vis generatiue. hͦ potiꝰ eſt corruptio parte finiſtra. ſic gn̄ari habet mulier. Secunda ratioredditur nis nature ꝙͣ inſtitutiōis primarie. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ qd̓ ſi coex parte commixtionis vtriuſqꝫ ſexꝰ ſcꝫ viri ⁊ mulieris. Si cm̄ gnoſceret p̄gnātē nō peccaret. dd̓m ꝙ p̄gnās nō pōt cognoſci p̄dn̄at̉ ſemē viri. tunc trahitur ad naturā viri ⁊ gn̄atur maſcuſine deordinatiōe. vel que fit. vel que videt̉. Et qꝛ in ſtatu īno lus. ſi vero ſemē mulieris tunc trabitur ad ſuā naturam ⁊ gn̄a cētie deordinationē timere nō poterat. qꝛ nō erat ibi titillatio tur ſexus femineus. Tertia ratio redditur ex parte virtutis ſe nec pruritꝰ. ideo ſi tūc cognouiſſet. ſi ſciuiſſet ſe īutiliter cogno minis virilis. Si em̄ ſemē virile fuerit virtutis fortis ex conſcere inordinatus fuiſſet. ⁊ ideo peccaſſet. Nec eſt ſil̓e qd̓ indu curſu triplicis caloris ⁊ ſpiritus in ip̄o exiſtētis. tūc fit fortior cit de matrimonio in ſtatu nature lapſe. qꝛ tūc nō ſolū eſt in of coagulatio ⁊ complexio. ⁊ gn̄atur ſexus vigoroſus ideſt maſcu ficiū ꝓcreāde ꝓlis. ſed etiam in remediū vitāde fornicationiſ lus. Si aūt fuerit virtutis debilis. tūc fit coagulatio mollior ſicut melius in quarto libro patebit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ⁊ fragilior. ⁊ generatur ex eo ſexus infirmior ſcilicet femineus ꝙ non eſſet ibi maior deordinatio ꝙͣ in admouēdo manū ad os Hec aūt ratio tertio dicta principalior eſt inter iſtas tres nec dicendū ꝙ ſimilitudo illa attēditur quantum ad hoc ꝙ vtrūqꝫ alie babent. efficaciam niſi ab iſta. Nam ſicut vult philoſophꝰ. membroꝝ rationi ſubiacebat. ⁊ vtrūqꝫ cōcupiſcētie pruritia ⁊ principaliter mouens in generatiōe ſiue maris ſiue femine eſt ardoreca rebat. in hoc tamen diſſimilitudo eſt. qꝛ magis opor ſemē virile. ⁊ ideo nec ſemen mulieris ꝓprie habet ſemini viri

Secundi Libri tat in adiutorio. vbi dicit̉ ꝙ quedā eſt tētatio leuis ⁊ occuſta nocēdo ſpūaliter. Calliditatē in nocēdo corꝑaliter hoī. hꝫ ſer quedā grauis ⁊ occulta. q̄d ā leuis ⁊ manifeſta. q̄daꝫ qrauis a pēs nature ſue induſtria loquēdo ſaltē ẜm ſtatū nature lapſe. manifeſta. Si aūt explicite. ſic eſt illa quā ponit. Bem̄. ꝑ ſepre Calliditatē vero nocēdi ſpūal̓r nō hꝫ a ſe. ſꝫ a dyaboli pn̄tia. ⁊ membra. Quaꝝ prima eſt importuna.ſ. que procaciter inſiſtit de hͦ loqͥt̉ Aug. ⁊ mgr̄ ī lr̄a. Et qꝛ ſpūalia dn̄t ſignificari ꝑ corScd̓a dubia.ſ. q̄ aīm dubietatis nebula inuoluit. Tertia eq qu poralia ſibi ſil̓ia. iō cū ſerpēs ex ſe habeat calliditatē nocēdi ⁊ bita ſcꝫ q̄ iudiciū rōnis p̄inſidiandi corporaliter. co uenit. Quarta occulta que Que ſit gruuꝫ fuit ꝑ ip̄m dyabolū quādo a carne. Nam ⁊ dyac ¶ Porro ſciēdū eſt duas eē ſcꝫ deliberationis ordineꝫ exterior exercere calliditate ſuam bolus inuiſibiliter mala ſug ſpecies tentat oīs. interiorē p̄terfugit. Quinta violēta tentatō ꝯͣ hoīem in nocēdo ſpūaligerit. ⁊ ex carnis corruptiōe ſcꝫ ⁊ exteriorē. Exterior teu que vires noſtras tranſcē ⁊ a quo ter. ⁊ ẜm hunc duplicē ſen ſuboritur motus illicitꝰ ⁊ ti tatio eſt quādo nobis extrin dit. Sexta fraudulenta. q̄ fiat. ſuꝫ intelligi pōt ſcriptura. ſcꝫ aīm ſeducit. Septima tillatio praua. ideoqꝫ tentaſecus malū viſibiliter ſugge z c ¶ Sciendū eſt duas eſſe ꝑplexa. que varijs vitijs ī Que ſit ſpēs tentatiōis. interiorē tio q̄ ſit ex carne non eſt ſine ritur verbo vel ſigno aliqͣ vt pedit in hac em̄ diuiſione tentatō ſ. ⁊ exteriorem. Contra. ex peccato. que aūt eſt ab hoſte ille cui fit ad ꝯſenſuꝫ peccati explicant̉ difficultates ⁊ īterior ⁊ terior tentatio non eſt niſi niſi ei cōſentiatur: nō hꝫ pecdeclinet. ⁊ talis tentatio tan gratuitates tentationum a qͦ fiat. ꝓpter interiorē. nec ad cul catū. ſed eſt materia exercen tū ſit ab aduerſario. Interiſiue modorum tentandi. pa ꝑducit niſi mediāte in⁊ latentie q̄ in priori diuid̓de virtutis. Tentatio auteꝫ or vero tentatio qn̄ inuiſibiteriori. ergo nō videt̉ ꝙ ab ſione implicite claudeban carnis interior difficiliꝰ vinliter malum nobis intrinſeinuicē habeant diſtingui. tur. Uerūtamē tā hec diui Itē ſubdiuidit interiorem cit̉. qꝛ interiꝰ oppugnans de cus ſuggeritur. ⁊ hec tentaſio ꝙͣ p̄cedēs de modis tēin eā que eſt ab hoſte. ⁊ in noſtro cōtra nos roboratur. tio aliquādo fit ab hoſte. ali tatiōis in ſua generalitaeam que eſt a carne. ⁊ vide te cōſiderat̉. Si aūt conſitur ꝙ diuiſio illa ſit inſuffi deret̉ ſpāliter tentatio ꝓut ꝯtrahit̉ ad tentationē dyaboli. ſic ciens. qꝛ nō ſolum tentatio eſt ab hoſte ⁊ carne ſed etiā a mun modi eius pn̄t dupl̓r aſſignari. Uel implicite. ⁊ ſic diuidit aug. do. ẜꝫ illud. j. Ioh. ij. Oē qd̓ eſt in mundo aūt eſt cōcupiſcētia in quodā ſermone. Dyabolꝰ tentat vt leo. tentat vt draco. Uel carnis ⁊c. Querit̉ ergo. de ſufficientia borum membroꝝ. Et cū explicite ⁊ ſic eſt illa diuiſio Greg. ſuꝑ Iob. xl. ſuper quē locū alibi legant̉ plures alie differentie tentationis. queritur quō dicit Greg. ſic. Fideli famulo dn̄s cunctas hoſtis callidi madiſtinguuntur ab illis. Reſpō. dd̓m ꝙ tentatio quinqꝫ modis chinationes inſinuat.ſ. ꝙ opprimendo rapit. inſidiando circū cōſiderari poteſt.ſ. ꝙͣtum ad motiuum. ꝙͣtuꝫ ad inſtrumentū. uenit. minando terret. ſuadendo blandit̉. deſperādo frangit. quantū ad effectū quantū ad gradū. ⁊ quantū ad modū. Quā ꝓmittendo decipit. In hac aūt diuiſiōe explicant̉ modi quos tum ad motiuū. vel generaliter vel ſpecialiter. Si generaliter Aug. clauſerat ſub his duobus verbis. ꝙ tentat vt leo. tentat ſic diuiditur tentatio in eam que eſt ab hoſte. ⁊ a carne. ⁊ a mū vt draco. Et ſic pꝫ ratio aſſignandi diuerſas diuiſiones tenta do. vt dicitur in quadam ſequentia. mundus caro demonia. di tionis. ẜm diuerſas eius conſiderationes. pꝫ nihilominus reuerſa mouent prelia. Et ſpecialiter vt dicatur motiuū qd̓ ſe of ſponſio ad obiecta. fert nō ſoluꝫ per modū obiecti. ſed etiā quod inducit ⁊ excitat d ¶ Tētatio aūt carnis ⁊c̄. Cōtra. cū dyabolꝰ poſſit carnē comper modū impulſiui. ſic eſt illa diuiſio quā ponit magr̄ in litte ii mouere ⁊ vexare. vr̄ ſil̓: ꝙ tentatio q̄ eſt ab hoſte ſine peccato ra. ꝙ tentatio alia eſt ab hoſte. alia a carne. quoruꝫ vtrūqꝫ haeſſe nō poſſit. Itē cū nō ſit in noſtra poteſtate tentari vel non bet ad malū incendere. Si aūt loquamur quantū ad inſtrumē tentari. vr̄ ꝙ tentatio de ſe nō ponat in nobis culpā niſi ei con tū. ſic dupliciter poteſt cōſiderari. aut generaliter. aut ſpeciaſentiat̉. ſicut ergo tentatio hoſtis cui nō ꝯſentit̉ eſt materia ex liter. Si gn̄aliter. ſic eſt illa diuiſio Greg. ꝙ tentatio quedam ercēde virtutis. ita vr̄ etiā tentatio carnis ꝓpter hoc eſt qō qͣeſt per vitia. q̄dā per flagella. Si ſpecialiter ſic eſt illa diuiſio re tentatio carnis eſt magis ſemꝑ cuꝫ pctō ꝙͣ tentatio hoſtis. tentatiōis quā ponit glo. in psͣ. ſuper illud. Oēm eſcam abho j Rn̄. dd̓m ꝙ tentatio carnis eſt īpulſus ſenſualitatis quē ꝯſue minata eſt ⁊c. vbi dicit̉ ꝙ multiplex eſt tentatio. Quaꝝ prima uimus appellare primū motuꝫ. ⁊ qm̄ in illo īpulſu ſenſualitas eſt error ſiue neſcientia vie veritatis. Scd̓a difficultas vincen mouet̉ inordinate. ⁊ preter rōis ordinē. hinc eſt ꝙ tentatio car daꝝ cōcupiſcentiaꝝ. Tertia tediū boni. Quarta tēpeſtas ſecu 4 nis nūꝙͣ eſt in nobis qͥn ſit in nobis aliqͣ inordinatio. ⁊ ita aliqͣ li. Si tertio mō ſcꝫ ꝙͣtum ad effectū cōſideretur ipſa tentatio. c venialis culpa. Tentatio ꝟo hoſtis oīno extra eſt. ⁊ pōt eſſe ſiſimiliter dupliciter poteſt ꝯſiderari. aut gn̄aliter aut ſpeciali ne aliqͣ delectatōe inordīata in nobis exiſtēte. ⁊ ideo dicit mgī ter. Si generaliter. ſic eſt illa diuiſio qͥ ponit̉ in glo. ſuperillud ꝙ tentatio hoſtis pōt eſſe ſine pctō. tentatio vero carnis mini 1. Choꝝ. xij. Tentatio vos nō app. ⁊c. vbi dr̄ in glo. ꝙ tentatio me. Alia etiā poſſet reddi ratio. qm̄ eſt in poteſtate noſtra. ⁊ eā alia dyabolica. alia eſt humana. Et differūt. qꝛ ſicut ibideꝫ inpoſſumus ad libitū noſtrū domare. ideo potius imputat̉ nonuitur. tentatio dyabolica eſt q̄ malū habet exitū. ⁊ q̄ termina bis in culpā carnis impulſio ꝙͣ dyabolica ſuggeſtio. Quō aūt tur ad mortale pctm̄. Tentatio vel humana dicit̉ q̄ exitum pecarnis impulſus ſiue primi motus debeant dici eſſe pctm̄ infra riculoſum nō habet. vel qꝛ ibi eſt pctm̄ veniale. vel nulla eſt ibi ſuo loco magis expreſſe determinabitur. culpa. ẜm ꝙ oſtenditur in glo. vbi dicit̉ ꝙ tribus modis babet D intelligentiā aūt huius partis circa tria infieri tentatio humana. Si ſpecialiter. ſic eſt illa Augu. de docidit hic queſtio. Primo querit̉ de tentatōe pri ctrina xp̄iana. ꝙ dyabolꝰ tentat. aut vexando carne. aut vulmorum parentū. Secundo queritur de diuerne rando naturalia. aut expoliando gratuita. hic em̄ ponūtur ſitate tentationū. Tertio vero incidit hic q̄ſtio ſpecialiter effectꝰ tentationis dyabolice. Si auteꝫ quarto mō aa circ a quantitatē ⁊ qualitatē peccati qd̓ ex illa cōſideret̉ tentatio.ſ. ꝙͣtū ad gradū. hoc poteſt eſſe dupliciter. ¶ Pō li tentatione eſt ſecutū. Circa primuꝫ queruntur aut gn̄aliter. aut ſpecialiter. Si generaliter. ſic eſt illa quā po tria. Primo queritur de tentatione primorū parentum ꝙͣtum nit magiſter in littera. tentatio alia eſtexterior alia īterior. Si ad motiuum. Scd̓o ꝙͣtum ad inſtrumentum. Tertio ꝙͣtum ad ſpecialiter. ſic eſt illa quā ponit Greg. ⁊ babet̉ in glo. ſuper ilordinem ⁊ progreſſum. lud Iacobi. j. Unuſquiſqꝫ tentat̉ a cōcupiſcētia ⁊c. ꝙ tentatio Circa quā ſic ꝓcedit̉ ⁊ querit̉ qͥd mouetripliciter perficit̉ ſuggeſtione. delectatiōe. cōſenſu. vbi notāꝗ UIVIIIO. j. rit dyabolū principaliter ad tentanduꝫ tur gradꝰ in ꝓgreſſu tentatiōis explicite. qͥ ponebant̉ in diuihoīem. Et ꝙ inuidia videt̉ primo per illud qd̓ dicitur Sapiēſione priꝰ habita implicite. Per tentatione em̄ exteriorem inij. inuidia dyaboli mors introiuit in orbē terrarū. introitꝰ au telligimꝰ ſuggeſtionē. per interiorē intelligimꝰ illā in qua eſt tem mortis fuit per tentationeꝫ ⁊ ſeductionem hominis. ergo delectatio vel cōſenſus. Et per hoc patet reſpōſio ad illud qd̓ ad tentandum hominem inuidia dyabolum commouit. primo obijcit̉ ꝙ illa mēbra adinuicē nō diſtinguunt̉ cū vnū or ¶ Item Greg. in moral̓. In paradiſo dyabolus inuidens ho dinetur ad alterū. Si aūt quinto mō cōſideretur tentatio. ſcꝫ mini ſuperbie vulnus inſſixit. ergo cū vulnus inffixerit per te quantū ad moduꝫ tentandi. hoc ſimiliter aut erit generaliter. tationem tentatio fuit inuidia ¶ Itē dyabolus tentando ho aut ſpecialiter. Si gn̄aliter. hoc pōt eſſe vel explicite vel īplici minem factus eſt homicida. ẜm ꝙ dicit̉ Iohannis. viij. Ille te. Si implicite. ſic eſt illa q̄ ponit̉ in gl. ſuper Pſal. Qui habi homicida

Diſtinctio I homicida erat ab īitio. ſꝫ homicidiū ꝓcedit ex odio. odiū aūt eius qui eſt ſuperior. ſed etiā eius qui poteſt eſſe ꝙͣuis aūt diꝓcedit ex inuidia. gͦ a pͥncipio tētatio homīs in qua diabolus bolus in ſtatu illo non reputaret hominē ſuperiorem ſe. inuide fuit homicida ꝓceſſit ex inuidia. ¶ Itē qͥ deſiderat caſuꝫ alte bat tamē ne merito obedientie ſublimaretur ad ſtatum glorie rius ſine ſuo fructu. nō mouet̉ ex amore cōmoditatis ꝓprie. ſꝫ in quo ſtatu ipſum ſuperiorem ſe non dubitaret. Poteſt etiam ex odio felicitatis aliene. ſꝫ diabolus caſuꝫ hoīs deſiderabat dici ꝙ tunc reputabat ipſum ſuperiorē ſe. in hoc quod poterat ⁊ abſqꝫ ſuo fructu ſicut cō peruenire ad illaꝫ gloriā VI ſtat gͦ mouebat̉ odio feli ¶Concludit ꝓpter tenta tate gauderet. At ꝟo crea. ad quam diabolus aſcen citatis hūane ad tētandū tionē p̄ambulā remiſſibilitatura rationalis que in homidere non poterat. ¶ Ad 7 hoīem: ſꝫ tale odiū nō eſt illud quod obijcitur ꝙ in tem humani pctī. e nibus erat qm̄ peccatis atq aliud ꝙͣ īuidia. gͦ ⁊c. Sed uidia ē reſpectu boni qd̓ ¶ Hō gͦ qͥ ſola exteriori tēta ſupplicijs tota ꝑierat. ex parꝯͣ. Oīs inuidia eſt reſpepoteſt acquiri. Reſponctu paris vl̓ ſuꝑioris. ẜm tione pulſatꝰ cecidit tāto gra te poterat reparari. Unde an dendum eſt per interemꝙ dicit Greg. ſuper illud uiꝰ plectēdus erat. ꝙͣto leuio gelice ſocietati ſuppleret̉ qd̓ ptionem. qꝛ non ſolum in Iob. Paruulū occidit in ri īpulſu fuerat ꝓſtratꝰ. Et tn̄ ruina illa minuerat. hoc enim uidet aliquis illud quod uidia. ſuperioris inquam poteſt obtinere. ſed etiaꝫ qꝛ aliquā lꝫ modicā cadēdi oc promiſſum eſt ſanctis ꝙ erūt ſaltem ẜm reputationem illud quod natus eſt hacaſioneꝫ habuit. idcirco ꝑ dei ſed diabolus non reputa equales angelis dei. Illud Ꝙ non bere. ꝙͣuis nō poſſit ſicut bat hominem ſuperiorem gr̄aꝫ iuuari potuit ad veniam ſoli viro etiam notandum eſt ꝙ non ſo trūcatus ⁊ cecus inuidei ſibi. ergo videtur ꝙ ei nō vt qͥ ꝑ aliū ceciderat ꝑ aliū eri p̄ceptuꝫ li viro preceptum videtur eſſe alijs viſum ⁊ progreſſum inuidebat. ergo ſi ipſum fuit dageret̉. Qui gͦ incitationē badatum cum ipſa mulier teſtalicet aūt diabolus nō potentabat. hoc non erat ex tum. buit ad malū nō īiuſte reꝑato ſit ad beatitudinē peruetur ſibi etiam eſſe mandatum inuidia. ¶ Item inuinire. tamen habebat ad rem habuit ad bonū. Diabodia eſt reſpectu boni qd̓ dicēs. Precepit nobis deus hoc naturalem aptitudiquis aliquo modo poteſt lus ꝟo qꝛ ſine alicuiꝰ tētatiōe ⁊c. Supra tamen legitur annem. ¶ Ad illud qd̓ obijacquirere ſꝫ diabolus nō peccauit. ꝑ aliū vt ſurgeret iu te factam mulierē deum dixiſcitur ꝙ inuidia eſt reſpepoterat venire ad eternā uari nō debuit nec ꝑ ſe potuit ſe viro. De ligno ſcientie boctu boni deſiderati. Dicē beatitudinē. quia lapſus Aug. ſu ⁊ iō irremediabile pctm̄ eiꝰ ex dum ꝙ inuidia non tantū ni ⁊ mali ne comedatis. Non erat irrecuperabiliter. et ꝑ Sen̄. venit ex deſiderio alicui titit. pctm̄ ꝟo hoīs ſicut ꝑ alidixit. ne comedas. Forte qꝛ go videtur ꝙ propter illi boni priuati. īmo ex odio us acquiſitionem non inum habuit initiū. ita ꝑ aliū nō facturus erat mulierem de vi boni alieni. Qꝛ tamen de uidebat homini. ¶ Item incongrue habuit remedium. iare ro. ſic precepit vt per viruꝫ ad ſiderium boni proprij viinuidia eſt reſpectu boni 40n Preterea āgelica natura qm̄ mulierem perueniret mandadetur eſſe principium om quod deſiderat̉. nullꝰ em̄ lus nō tota ꝑierat ſed ex ꝑte ꝑſtitum quia mulier que ſubiecta nis peccati. iō poteſt alieꝗē inuidet alicui de aliquo. ter dici ꝙ inuidia non ſoterat nō eſt redēpta hūana ꝟo niſi cum illud amat et cuviro fuit. non niſi mediante vi s. lūmodo eſt reſpectu eius pit. ſed diabolus nec cutoto ꝑierat. ⁊ iō ne penitꝰ ꝑde ro diuinū debuit accipere pre boni quod deſideratur. j. Coꝝ. piebat mandatis dei obe retur ex ꝑte eſt redēpta vt īde ceptum. Unde apl̓s. Si quid ſed etiā reſpectu eius bo xiiij. dire. nec ad ſupernam pa nſ ruina ſuppleret̉ angelica. Un̄ diſcere voluerint. domi viros ni cuius obtentu minui. Quō lo triam aſcendere. nec ami ici̓ Aug. ī ench. Placuit vniuerſuos interroge̓t. Si queritur tur bonum deſideratum. qui pocus dei eſſe ꝓpter ſui deſitatis creatori ⁊ moderatori vel eſtimatur minus. Et tuerūt ⁊ ſperationem. ergo videquomō loqui potuerunt vl̓ lo quoniam diabolus deſi loquentur ꝙ hoc in homine non vt qm̄ nō tota multitudo anquētem intelligere qui nō diderat ſingulariter effer tem ītel inuideret. ergo ⁊c̄. ¶ Itē geloꝝ deū deſerēdo ꝑierat. ea diſcerant inter loquentes cre ri. ideo per exaltatio/ ligere. inuidia non eſt niſi reſpeq̄ ꝑierat in ꝑpetua perditione ſcendo vel magiſterio dicimꝰ. nem hominis eſtimabat ctu eius quod natum eſt remaneret. Que aūt cū deo il quia deus eos tales fecerat ſuum bonum impediri. et diminuere bonū propriū la deſerēte perſtiterat. de ſua ideo inuidebat ⁊ ex inuiſed beatitudinis acquiſi. qui poſſent loqui ⁊ diſcere ab dia oppugnabat. ¶ Et) tio nullius bonuꝫ poteſt certiſſime cognita ſemꝑ felici alijs ſi eſſent. hoc patꝫ reſponſio ad vldiminuere. ergo non eſt timum. quia ⁊ ſi hominis aliquid quod ab aliquo inuideri poſſit. ergo videt̉ ꝙ ſi diaboglorificatio ⁊ exaltatio ẜm veritatōalicuius bonum non dimi lus aliquo appetitu hoīem cadere fecit. ex inuidia motus nō nueret. tn̄ ẜm eſtimationem falſam credi potuit eſſe alicuiꝰ bo fuit. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ ſicut pretactum fuit iſta duo pctā ſunt ni diminutiuū. ⁊ ex illa eſtimatione oriri inuidia. Affectiones que maxime poſſident mētem diaboli ſuꝑbia ⁊ inuidia. Unde em̄ non tm̄ oriuntur ex iudicijs certis. ſed etiam ex ſuſpicatioſicut babitum fuit ſupra. ⁊ Auguſtinus dicit. Ex his duabus nibus ⁊ eſtimationibus falſis. qui prius erat lucifer. diabolus factꝰ eſt. ⁊ ſunt quaſi hec duo De tentatione primoꝝ potentum quan B q ) inſeparabilia. ita ꝙ vnum cōcomitatur ad alterum. SuperueNIO. lj. tum ad inſtrumētum medium. Et dici bus em̄ amat excellentiam. ⁊ ita nulluꝫ vult habere parem. ac tur in Gene. iij. ꝙ diabolus tentauit hominem per ſerpentem per hoc ſtatim appetit excellentiā ſingulariter poſſidere. ⁊ iō Et ꝙ iſte modus non fuerit conueniens. oſtenditur primo ſic. ſtatim vel actu vel habitu inuidet cū nolit bonum cōſimile bo Quāto tentatio eſt occultior. tanto eſt ad decipiendum effica no quod appetit ab alio cōmunicari. Mens igitur diaboli ab cior. ſi ergo diabolus quāto maiori calliditate poterat hominē bis duobus vicijs poſſeſſa. videlꝫ ſuperbia. ⁊ inuidia. videns decipere conabatur. videtur ꝙ ipſum debuiſſet tentare ſpirihoīem in ſtatu quo poterat cadere ſub diabolicā poteſtatem. tuali tentatione abſqꝫ alicuius corporis aſſumptione. ¶ Iteꝫ ⁊ in quo poterat aſcendere ad ſuꝑnam felicitatē ex qua ip̄e ce tanto tentatio eſt efficacior. quāto tentans eſt in ſuggerendo ciderat. ⁊ ex ſuꝑbia motus eſt. ⁊ ex inuidia ad ipſum tentādū affabilior. ſed actus locutionis proprie debet̉ humane effigiei Ex ſuꝑbia nāqꝫ vt ipſum ſibi ſubijceret. ex inuidia ꝟo. vt ip̄m ergo videtur ꝙ diabolus ad tētandū magis debuit aſſumere a ſuperna felicitate impediret. Et ſuꝑbia fuit ſicut mouēs pri effigiem hominis ꝙͣ bruti animalis. cum brutuꝫ animal ſua lo mum. inuidia ꝟo ſicut mouens proximū ⁊ immediatum. Eſto cutione potius eſſet ad terrorem ꝙͣ ad perſuaſionem. ¶ Item em̄ ꝙ non poſſet dominiū ſuper hoīem acquirere. adhuc ſtuquāto tentās magis ſimulat ⁊ induit ſpeciem ſanctitatis. tanduiſſet ipſum a paradiſi gaudijs impedire ⁊ ideo ſcriptura di to magis preualet in tentādo. ſed multa ſunt animalia que ma cit ⁊ eius expoſitores. diabolū ad tentādum hominem ex inui gis ſuis proprietatibus ſanctitatem pretendunt ꝙͣ ſerpens. ſiuidia motum eſſe. Et cōcedēde ſunt rationes hoc oſtēdentes cut columba ⁊ agnus. ergo videtur ꝙ illa magis debuerit aſſu ¶ Ad illud quod primo obijcitur ꝙ inuidia eſt reſpectu ſuꝑiomere diabolus ad tentandum. ¶ Item inſtrumentum ſiue orris vel paris. Dicendum ꝙ non ſolum eſt reſpectu ſuperioris ganum debet conformari exercitio per ipſum facto: ſed tentaini

g Iecundi Libri tio erat ad decipiēdum. ergo diabolus debuit aſſumere aniprudentiora. tn̄ in nocendo ⁊ infidiādo homini ſerpens eſt aui p mal maxime doloſum ⁊ callidum. ſed plus eſt de doloſitate in mal callidiſſimū. Et quia calliditas tentantis erat ad pominem offendēdum. hinc eſt ꝙ inter cetera animalia magis pervulpe ꝙͣ in ſerpēte. ergo magis debuit aſſumere vulpem ꝙͣ ſer pentem. ¶ Ad oppoſitum ſunt rationes. ſed quoniam verum miſſus eſt tentare per ſerpentem. lo concludunt. poſſunt claudi in reſponſione. ¶ Reſpon. ad preDe tentatione primoꝝ parentum ꝙͣ c ¶ ) Queſtio. Ilj. tum ad ordinē ⁊ ꝓgreſſum. Et dice dictorum intelligentiam eſt notādum ꝙ modus ille tentandi non tm̄ fuit ex diabolica electione. ſicut dicit Auguſtinus. ſed ſcriptura ⁊ magr̄ in littera ꝙ tētatio incepit a muliere. ⁊ ꝑ mu etiam ex diuina permiſſione. non enim licuit diabolo tentare lierem venit ad virum. Et videtur ꝙ hic modus ꝓgrediendi omnimodo quo vellet ⁊ poſſet. ſed eo modo quo dominus pec competat aſtutie diaboli. ⁊ ꝙ etiam debeat a deo permitti. oꝛ mitteret. Conceſſit autem diuina ſapientia que omnia ordido em̄ deſtructionis ꝯͣrius eſt ordini ꝯſtructiōis. que em̄ ſunt nat ⁊ gubernat ⁊ permiſit ꝙ diabolus tētaret hominem in efvltima ī cōponēdo ſunt priora inſoluēdo. ſed mulier fuit vltifigie animalis bruti. ⁊ non cuiuſcunqꝫ. ſed ſerpentis. ſic enim mo facta ⁊ formata. ergo vr̄ ꝙ via deformationis ⁊ corruptioLexigebat congruentia ordinis. ¶ Quod em̄ homo tētaretur a nis a muliere debuit habere exortū. ergo tētator debuit eam diabolo in effigie bruti animalis cōgruū erat. Tum reſpectu priꝰ aggredi. ¶ Itē tētatio exterior dꝫ ꝯformari interiori. ſeq operis. Tum reſpectu finis intenti. Tum etiā reſpectu diuini in tētatione interiori pctm̄ aſcēdit a ſenſualitate ad ſuperiorē iudicij. Reſpectu operis qꝛ homo natus eſt inclinari ad bonū partē mediāte inferiori portione rōnis ſi ergo ſuperior portio vt nūc maxime ex parte ſenſibili ⁊ brutali. ⁊ ideo cōgruū erat eſt vir. ⁊ inferior eſt mulier. ſicut tētatio interior ꝓcedit ad viipſum tentari in effigie animalis bruti. Reſpectu finis intēti rum mediāte muliere. ſic ⁊ tētatio exterior. ¶ Itē cautus puſimil̓r congruū erat. qꝛ ad hoc ordinabatur tentatio vt homo gnator citius aggredit̉ in bello illum quē pōt expugnare faefficeretur ſimilis animali bruto. cum contēpto bono incōmū cilius. ſi gͦ mulier facilius poterat expugnari ꝙͣ vir. vr̄ ꝙ protabili. adhereret bono cōmutabili. ⁊ ibi quieſceret. ⁊ ideo ad greſſus tetationis ꝑuenire debuit advirum mediāte muliere. hec inſinuandū. in ſpecie animalis bruti debuit tētari. Reſpe ¶ Item facilius eſt alicui expugnare fortē inimicū per dome ctu diuini iudicij. etiā congruum fuit. qm̄ dn̄s iuſtus ⁊ fidelis ſticum ꝙͣ etiā per ſeipſum. ſed vir erat fortis ⁊ ſpūali mēte pre non permittit hominē tentari vltra ꝙͣ poſſit. Et ideo ſic patit̉ ditus. ergo nō videtur ꝙ diabolus auſus fuerit eū tentare ꝑ diabolū in tentatione latere vt nihilominus poſſit ab homine ſeipſum. ſed ꝑ ſuū domeſticuꝫ. ergo mediāte muliere tentatio deprebendi. ⁊ ideo non paſſus eſt ꝙ diabolus hominē tētaret ꝑuenit. ad virum. ¶ Sꝫ cōtra. Peccatū nō tm̄ eſt in carne. ſed omnino in ſpecie conſimili. et per hoc non in ſpecie vel effigie ⁊ in dei imagine. ſcꝫ aīa. ſed mulier ⁊ vir equaliter ſunt ad ima humana: ſed potius brutali. Triplex igitur congruentia ordi ginem dei. quia in anima non eſt diſtinctio ſexus. ergo videt̉ nis exigebat. vt homo a diabolo in brutali effigie tentaretur. ꝙ tentatio non magis debuit inchoari a ſexu muliebri. ꝙͣ a vi N ¶ Hac etiā triplici ꝯgruētia exigente permiſſus eſt homo ten rili. ¶ Itē mulier nullam habebat ꝓnitatem ad peccatū ſicut tari a diabolo. non in quolibet animali bruto. ſed in ſerpente. nec vir. ⁊ ita erat recta ſicut vir. nec caro eius aliquo mō aniPrimū ratione operis. qꝛ em̄ tentatio fiebat per ſuggeſtionis mā incuruabat. ergo videtur ꝙ ita difficile erat mulierē ſicut ingreſſum. que intrat ad cor ad modum ſerpentis. ⁊ ibi virus virum deijcere. nulla igitur ratio vr̄ eſſe. ob quā tentatio diapeccati diffundit. ex quo homo bꝫ ſpūaliter mori. ideo vt exte boli magis inciperet a muliere. ¶ Itē vituperabiliꝰ eſt vinci rior effigies operi reſponderet interiori. congruū fuit homine a muliere ꝙͣ a viro. ⁊ glorioſius eſt vincere virū ꝙͣ mulierē. ſi er a diabolo tentari in effigie ſerpētis cuius eſt ſerpere ⁊ venego diabolus maxime refugit vituperium. ⁊ auidiſſime querit num diffundere. ⁊ diffundendo hoīem interimere. Reſpectu gloriā. videtur ꝙ magis tētationē a viro ꝙͣ a muliere inchoaetiā finis intenti congruū erat. qꝛ em̄ intendebat diabolus fa uerit. ¶ Itē natura audaciū eſt libēter fortibus occurrere. ſꝫ ciem hominis ⁊ caput ⁊ ſuperiorē mētem conuertere deorſum diabolus eſt audaciſſimus ⁊ ꝓcaciſſimus. ⁊ maxime p̄ſumēs ⁊ totum proſternere. ⁊ ſic proſternēdo ad malum finem dedude ſuis viribus. ergo vr̄ ꝙ dedignatus fuerit primo aggredi cere. ꝓponēdo ſibi premiū aliquod delectabile ideo ꝑmiſſus muliebrē ſexum. non igitur videtur probabile. ꝙ prius tentaeſt tentare in ſerpēte. qui ẜm totū corpus ſuum babet terre in uerit mulierē ꝙͣ virum. ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ ſicut dicit ſcriꝰ ſuo inceſſu adberere. Cōgruum etiā erat reſpectu diuini iudi ptura ⁊ magiſter dicit in littera. nō eſt dubitādum quin tētacij. qꝛ em̄ ex illa tentatione diuino iudicio inter tentatum ⁊ tē tio diaboli a muliere inchoauerit. ⁊ per eam ꝑuenerit ad virū tantem debebat inimicitia exoriri. ideo tentatio homīs in ſer Ratio aūt huius ſumitur ex parte ſapiētie dei. ⁊ ex parte aſtu pente debuit fieri. quem poſt lapſum maxime exhorret. ⁊ qui tie diaboli. Ex parte ſapiētie dei. dominus em̄ tali ordine per maxime ſua calliditate infidiatur hoīem ledere. Et ſic pꝫ mul miſit diabolum tētare. Tum propter viri exercitationē. Tum tiplex cōgruentia quare diabolus ꝑmiſſus eſt hoīem tentare etiam ne mulier haberet excuſationem. Tum etiam ꝓpter eru aꝫ in effigie ſerpētina. ¶ Ad illud ergo quod primo obijcitur. ꝙ ditionem noſtram. Propter viri exercitationē. quia ip̄e adeo 1 tentatio tanto eſt efficacior quāto occultior. Dicēdū ꝙ ⁊ ſi dia fortis erat ⁊ ſpūali mente preditus. ꝙ non ſolum poterat reſibolus ſe manifeſtaret exterioribus ſenſibus in effigie ſerpenſtere ſerpentis tentationi. ſꝫ etiam ſuggeſtioni mulieris. ⁊ iō tis. nihilominus tn̄ in illa manifeſtatione. plus ſe occultabat fortiori tētatione permiſſus eſt tentari. Propter mulieris ꝟo ꝙͣ manifeſtabat. vnde mulier nō credidit euꝫ qui loquebat̉ in remouēdam excuſationē. primo debuit ab ipſa tentatio incipe ſerpente eſſe aduerſariū. ſed etiā potius bonū ꝯſiliariū ⁊ ideo re. nam ſi vir primo peccaſſet. cū vir ſit caput mulieris ⁊ domi ita occulta erat illa tentatio. ſicut ſi diabolus loqueretur ad netur ei. nō eſſet multum mirandum. ſi mulier ei cōſentiret im cor interius. Aliter reſponderi pōt. ꝙ iuſto iudicio dei nō eſt mo magnū haberet excuſationis colorē. Propter noſtram eru permiſſus tētare interius qꝛ nō habebat poſſe ingredi interiꝰ ditionem etiā hoc ꝑmiſſum eſt. In illo em̄ mō tētandi ſenſibi niſi homo preberet ſibi aditū. ⁊ ideo tentauit ab exteriori per li cognoſcimus nos modū ⁊ ꝓgreſſum tētationis inuiſibilis ⁊ ſenſum. ⁊ voce ſenſibili magiſꝙͣ voce ſpirituali. nō enim debeſicut ille a ſerpēte venit ad virū mediāte muliere. ſic iſte a ſen bat aliter ꝑmitti. ¶ Ad illud de maiori affabilitate. iam patet ſualitate peruenit ad ſuperiorē portionem rationis mediante ij reſpōſio. verum eſt em̄ ꝙ ſi fuiſſet in effigie humana affabilior inferiori. Ex parte ſimiliter aſtutie diaboli poteſt ſumi ratio. ti fuiſſet. ſed diuina ꝓuidentia nō debuit hoc permittere. ſꝫ cau Diabolus em̄ attendebat mulierē eſſe minoris ſapiētie. ⁊ debi telam diaboli debuit temperare ⁊ ideo conceſſum eſt ſibi corlioris conſtātie. ⁊ importunioris adberētie. Quia minoris ſapus ſerpētis. quod tn̄ habebat faciē ꝟginis. ſicut dicit Beda pientie erat facilior ad ſeducēdum. ⁊ ideo diabolus ſeductor et reliquū corpus erat ſerpentis. vt ſic ex vna parte poſſet laper eā voluit ſibi facere trāſitum ad viam. Qꝛ debilioris con i5 tere ex altera dep̄hendi. ¶ Ad illud quod obijcit̉ de amicabiſtantie facilior erat ad ꝑuertētdum ⁊ ideo diabolus expugna litate. iam ptꝫ reſpōſio: quia ſic debuit ꝑmitti oſtēdit effigies tor aggreſſus eſt hoīs ciuitatē ex ea parte ex qua erat aditus amicitie. vt poſſet dep̄bendi veritas inimicitie. nam tentator minus muuitus. Quia ꝟo importunioris erat adberentie. co gitauit diabolus ꝙ ſi ipſa primo vinceretur nō qͥeſceret quouſ qui effigiē amicitie pretēdebat ẜm veritatē inimicus erat. iō qꝫ ꝑuerteret virum. Unde dicitur Eccleſia. vij. de muliere. ꝙ huic operi animal maxime cōpetebat. quod baberet aſpectuꝫ humanum. corpus ꝟo eius animalis quod natum eſt homini laqueus eſt venatoꝝ ⁊ ſagena cor eius vincula ſunt manꝰ illiꝰ. 16 eſſe maxime inimicum. ¶ Ad illud quod obijcitur vltimo de ꝓpterea diabolus aſtutus impulſor. incepit a ſexu femineo. Et ſic ptꝫ ꝙ ſicut dicit ſcriptura per omnem modum congruū calliditate. Dicendum ꝙ ⁊ ſi ſint aliqua animalia callidiora ⁊ fuit

Diſtinctio ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ hoc vocabulū tētare multas hꝫ acceptiōes. ſi 24 fuit tentationeꝫ incipi a muliere. Tum qꝛ hoc diaboli aſtutia cut dicunt illi qui ſignificationes vocabulorū ſtudioſe rimatiexpetebat. Tum qꝛ hoc diuina ꝓuidētia diſponebat. Un̄ cōceſunt. ſi tn̄ velimꝰ eiꝰ principalē ⁊ precipuā ſignificationē acciis dende ſunt rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illd̓ aūt qd̓ pͥmo obijcitur in ꝯtrariū ꝙ ꝙͣtū ad ymaginē nō eſt ſexuū differentia. pere tentare ꝓbare eſt. vnde tentatio dici pōt quidā tactꝰ quo Dicēdum ꝙ lꝫ in viro ⁊ muliere reperiat̉ ymago eque exp̄ſſe illud quod tangitur probat̉ ſicut cecus d̓r tētare qn̄ ſuo tactu ꝙͣtū eſt de natura ipſiꝰ aīe. qꝛ tn̄ aīa ꝙͣdiu eſt in corꝑe cōplevult aliquā certitudinē habere de aliqua re quam tāgit. Per xionē corporis imitatur ex rōne debilitatis cōplexionis ⁊ ſebunc modū in ſpūalibus tētatio d̓r quidā tactus ad ꝓbandū rus ꝯtrahit anima quādam effeminationē. ⁊ ꝓpterea ꝙͣtum ordinatus. Hoc aūt pōt eſſe quadrupl̓r. ¶ Aut qꝛ ille qͥ pul ſat: eſt ex parte nature. niſi ſit fortitudo maioris gr̄e. faciliꝰ incur intēdit ꝓbare ⁊ appprobare ſiue ꝓbatū on̄dere. ⁊ hoc mō ten uatur ad malū ſexus femineꝰ. ⁊ ꝓpterea illud nō cogit. ¶ Ad tat deꝰ ẜm ꝙ d̓r Sap. iij. Deus tētauit illos ⁊ inuenit illos dit9 illud qd̓ obijcitur ꝙ mulier nullā babuit ad hoc ꝓnitateꝫ. Dignos ſe. Aut ille qͥ pulſat intēdit ꝓbare ⁊ reprobare. ſiue repro cendum ꝙ verū eſt. non tn̄ ex hoc ſequitur ꝙ haberet equaleꝫ bum facere. ⁊ ſic tētat diabolus. ẜm qd̓ d̓r Act. v. Cur tentauit ſtabilitatē. ꝙͣuis em̄ nō haberet curuationē in affectu nec deſathanas cor tuū mētiri ſpūiſancto. Aut qꝛ ille qͥ pulſat intenceptionē in aſpectu. facilius tn̄ poterat in hoc incidere ꝙͣ vir. dit ſolū ꝓbare ⁊ experimentū ſumere de eo qd̓ eſt in hoīe. ⁊ ſic in quo ⁊ natura erat fortior. ⁊ gr̄a creditur fuiſſe abūdantior. tētat hō cautꝰ. et de hͦ Eccl̓i. xxx. Ex multis loquelis tentabit 16 ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ vituperabile eſt vinci a muliere ⁊c. te. ⁊ ſubridens interrogabit te de abſconditis tuis. Aut qꝛ ⁊ ſi Dd̓m ꝙ verū eſt. verūtamen glorioſius eſt mulierē luctādo ſu pulſans nihil intēdat. ad eiꝰ tn̄ pulſationē ſequit̉ approbatio perare. ꝙͣ cū viro luctādo ſuccumbere. Et qꝛ diabolus ſi incevel reprobatio hoīs. ⁊ ſic tētat caro vl̓ carnalis ꝯcupiſcentia. piſſet a viro. timebat ne viril̓r ſibi reſiſteret. ideo maiori caute De qͣ Iac. j. Unuſqͥſqꝫ tentat̉ a ꝯcupiſcētia ſua abſtractꝰ ⁊ illeai la ſtuduit gloriā adipiſci. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ audaces li ctus. A carne eī fiue a carnis ꝯcupiſcētia hō pulſat̉ ⁊ qͣſi tāgit̉ bentius aggrediunt̉ fortes. Dicēdum ꝙ illud verū eſt vbi eſt cui tactui ſiue pulſationi. ſi ꝯſentiat ꝓbat̉ ⁊ reprobat̉. ſi ꝟo diſ audacia ſine aſtutia. diabolus aūt nō tm̄ eſt audax ⁊ procax. ſentiat ꝓbat̉ ⁊ approbat̉. ⁊ ſic recte ⁊ ꝓprie carnis impulſio tē immo etiā aſtutus ⁊ fallax. ⁊ ideo in tētando nō aggreſſus eſt tatio dici pōt. Un̄ rōnes hoc on̄dentes ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad il 26 viā difficiliorē ſed potius efficaciorē. Preterea nō ꝑmittebat̉ lud qd̓ obrin ꝯͣriuꝫ ꝙ tētare eſt exꝑiri. Dd̓m ꝙ illa rō ab Hug. ſibi totā ſuam exercere potentiam cum em̄ nō vincat niſi volēnō aſſignat̉ niſi ꝓprie de tētatione diaboli. Si aūt qͥs gn̄al̓r tem. eſt debilis in pugnādo. ⁊ ideo nō a fortiori. ſed a debiliovelit eā intelligere. vt ſe extēdat ad oēm tētationē q̄ ad malū ri ſuam inchoauit tentationem. inclinat tūc dicemꝰ ꝙ intelligit̉ ꝑ cām. vt ſit ſenſus ⁊ ꝑ tentaOnſequēter queriritur circa ſcd̓m articulū tionē fit exꝑientia ⁊ ꝓbatio. vtrū hō dignꝰ ſit approbari vel re de modis tētationis in gn̄ali. Diuidit autē probari. ⁊ hec tm̄ nō fit a diabolo. ſꝫ etiā a carne. Si aūt velit magr̄ tentationē in eā que eſt ab hoſte. ⁊ in dicere hoc eſſential̓r eſſe dictū. tūc dicemꝰ ꝙ noīe carnis nō in eā que eſt a carne. ſꝫ cū de tentatione que ē telligit̉ corpus ſolū. ſꝫ rō carnalis. ⁊ idē ip̄e hō ẜm ꝙ carnalis ab hoſte aliqualis poſſit haberi noticia per eſt. ⁊ ad carnē ꝯuerſus. ſeip̄m tētat ẜm ꝙ ſpūalis eſt. ⁊ diuine ea que determinata ſunt ſupra de ptāte delegi ſubiectus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ſcd̓o ꝙ tetans differt a tēta monū. ideo hic querit̉ de tentatione q̄ eſt a to ẜm ſub̓am. Dd̓m ꝙ ſicut iudicare ⁊ iudicari ſunt actꝰ diuercarne. Et circa hoc pn̄t queri tria. Primo queritur vtrum car ſaꝝ ꝑſonaꝝ. nihilominꝰ tn̄ eadē ꝑſona ẜm aliā ⁊ aliā ſui portio nis ſit tētare. Scd̓o queritur vtrum tētationem carnis a tēta nem pōt ſeipſam iudicare. ſicut ſemetip̄m hō dijudicat. ⁊ ſupe tione diaboli cōtingat ſeparari. Tertio queritur cui iſtarum rior portio inferiorē iudicat. Sic etiā intelligendū eſt ꝙ ſpūa tentationum difficilius ſit reſiſtere. liter ip̄a ſenſualitas tētare pōt rōnem ſiue hō exterior interio Circa primū ſic ꝓcedit̉ ⁊ oſtenditur. ꝙ rem. ⁊ ita cū caro tētat ſpm̄. nō idē tentat̉ a ſe. ſed aliꝰ ab alio. t ꝗ I UUIVIIIO..j. carnis ſit tētare. Iaco. j. Unuſquiſqꝫ tē illa tn̄ reperiri bn̄t in eadē ꝑſona. ¶ Ad illud quod obijcitur 2s tatur a ꝯcupiſcentia ſua abſtractus ⁊ illectus. ſed ꝯcupiſcenꝙ ꝑſuaſio ordinata ad decipiendū. potius eſt ſophyſticatio qͥ tia q̄ maxime abſtrabit ⁊ illicit eſt ꝯcupiſcētia carnis ergo ⁊c. tentatio. Dici pōt ꝙ tentatio large dicta. cōprebēdit ⁊ ſophi1 ¶ Item caſſiodorus diffiniēs tentationē dicit ꝙ tētatio ē aſſticationē ⁊ tentationē ꝓprie dictā. Sophyſtica em̄ ꝑſuaſione ſimilatio boni ad fallendū. ſed appetitus carnalis facit bonū pōt hō de alio experimentū ſumcre. ⁊ ita nō valet illa obiectio vt nunc credi eſſe bonū ſimpl̓r. ⁊ hoc decipit ⁊ fallit ſpiritum. qꝛ tentatio ẜm ꝙ hic accipit̉. contra deceptionem ⁊ ſophyſtica ergo contingit ſpiritum tentaria carnali appetitu. ¶ Itē ten tionem non diuiditur. Aliter tn̄ poſſet dici ꝙ tentationis notatio diabolica nō eſt aliud ꝙͣ ſuggeſtio. ſed ſicut diabolꝰ ſug men magis tranſlatum eſt a tētatiōe materiali. in qua eſt que gerit homini mala. ita ⁊ carnis pudētia que eſt deo inimica. dam palpatio. ẜm ꝙ cecus d̓r tentare ꝙͣ a tentatione illa q̄ eſt ergo ſi diabolus dicitur tētare cum ſuggerit mala. eadē ratio in ratiocinationibus per quē modū diuiditur contra ſophyſti ne ⁊ caro cum ſpiritum trahit ad carnalia. ¶ Item diabolus cationē. vt dicatur alius ſillogiſmus ſophiſticus alius tentaimpugnat nos tentando. nec eſt aliud diaboli tētatio ꝙͣ eius tiuus. ¶ Ad vltimū patet reſponſio ex predictis. Aliquod em̄ 23 impugnatio. ſꝫ ſicut impugnamur a diabolo. ita etiam a carne cōmune reperitur in omnibus illis de quibus dicitur actus impugnamur ⁊ impellimur. ergo videt̉ ꝙ ſicut tētamur a dia tentandi videlꝫ tactu quodā pulſare ad quem conſequit̉ pulꝫ bolo. ita vere ⁊ ꝓprie tētamur a carne. ¶ Sed ꝯtra. Hugo de ſati probatio. ⁊ hoc prius explanatum eſt. ſancto Uicto. Tentare eſt callide experiri. ⁊ quaſi quibuſdam Utrū contingat tentationem carnis a g blandis conatibus probare. ſed experimentū ſumere hoc eſt QueſtiO. lj. tentatione diaboli ſeparari. Et ꝙ ſic E ſolius ſubſtātie rationalis. ergo nō videtur eſſe carnis. ¶ Itē videtur. Quecunqꝫ diuiduntur ex oppoſito vnum poteſt eſſe tentās differt a tentato. nullus em̄ tentat ſeipſum. ſed qui ten ſine altero. ſiue ſeparari pōt ab altero. ſed tētatio carnis diui tatur eſt homo carnalis cuꝫ igitur bō carnalis a carne ſua nō ditur contra tentationē hoſtis. ergo ⁊c. ¶ Item diabolus tēdifferat per ſubſtantiā. videtur ꝙ nullus homo tentetur a cartauit hoīem primū. ⁊ tentauit chriſtuꝫ. ſed nec caro chriſti nec ne ſua. nec ab alia cōſtat. ergo nulla caro tentat. ¶ Itē ꝑſuacaro hominis primi ad malū impellebat. ergo neuter a carne ſio ordinata ad decipiendū. potius eſt ſophiſticatio ꝙͣ tentatentabatur. ergo cum tentarentur a diabolo tentatio que eſt tio. Tētatio em̄ eſt perſuaſio ordinata ad ſumendū experimē a diabolo ſeparatur a tētatione que eſt a carne. ¶ Item eſto tum. ſed caro vicioſa directe inclinat ad malū. ⁊ ſua inclinatio ꝙ diabolus nunꝙͣ nobis mala ſuggereret. nihilominus ſenne ſeducit ſpm̄. ergo carnis ꝓpulſatio potius dꝫ dici ſophyſti ſus noſtri ad malū ab adoleſcentia proni ſunt. ergo omni tencatio ꝙͣ tētatio. ¶ Itē quādocūqꝫ aliquis actus de aliquibꝰ tatione diaboli circūſcripta. adhuc homo tentaretur a carne ſubiectis d̓r. d̓r ẜm aliquod cōe in eis repertū. ſed deꝰ tentare propria. ¶ Item aliud eſt inquinamentum carnis. ⁊ aliud indicitur in ſcriptura. ⁊ diabolus ⁊ homo. ⁊ caro. ergo ẜm aliqd̓ quinamentū ſpiritus: ſed diabolus impellit ad peccata ſpiricōe debet dici. ſed caro non videtur aliquo mō cōmunicare in tualia. caro ꝟo ad peccata carnalia. ergo cū peccatum ſpūale aliquo cum deo ⁊ cum ſpiritu angelico ergo videtur ꝙ ei non poſſit eſſe ſine carnali. ⁊ ecōuerſo videtur ꝙ tētatio carnis ſepoſſit cōpetere tētatio. aut ſi cōpetat. hoc erit equiuoce. ⁊ ẜm queſtrari habeat a tētatiōe diaboli. ¶ Itē quecūqꝫ duo ſic ſe alium modū dicendi. ⁊ ſi ſic eſt. Tunc eſt queſtio ẜm quem mo habent ꝙ vni contingit mereri ⁊ aliij demereri. illa contingit dum dicitur. ⁊ quare illa carnis impulſio. tētatio appellatur. ab inuicē ſeparari: ſed tētatio hoſtis eſt materia exercēde vir min ij

Secundi. I Libri 5 ſtrumētum. Dicendum ꝙ hoc verū eſt. quādo diabolus veras tutis. tentatioꝟo carnis ſemꝑ eſt a culpa vel cū culpa. ſicut di i carnem ⁊ vexādo carnem vexat ſpiritum. ⁊ tunc tentatio carcit magiſter. ergo vna iſtarum ſequeſtrari babet ab altera. nis ⁊ diaboli non ponunt in numerū. Contingit tamencaruē ¶ Item tētatio carnis ⁊ hoſtis differunt. ſicut dicit magiſter mediante ſenſualitate ſibi coniuncta. ſpiritum noſtrum ad ma in lr̄a. ſicut tentatio exterior ⁊ interior. ſed qd̓ eſt exterius ſelum inclinare etiā diabolo nō mouente. ⁊ tunc nō mouet ſicur queſtrari bꝫ ab eo qd̓ eſt interius. ergo et tētatio carnis ab ea ili inſtrumentū. ſed ſicut mouēs primū. ⁊ hoc modo hꝫ ſequeſtra q̄ eſt a diabolo. Ꝙ ſi tu dicas ꝙ tētatio q̄ eſt ab hoſte eſt ita in ri a tentatione diaboli. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ peccatū terior ſicut tētatio q̄ eſt a carne. ꝑ hoc nō effugit̉. qꝛ cū deꝰ fidiaboli eſt initiū oīs mali. Dicendum ꝙ hoc non eſt intellioē delis nō ꝑmittit hoīem tētari ſupra id qd̓ poſſit. ⁊ alter iſtorū 32 dum ꝙ ſit principium immediatum reſpectu cuiuſlibet peccamodoꝝ ad exercitādū ſufficiat. nec hō ſimul poſſit eē intētus ti. ſed qꝛ ante pctm̄ eius nō fuit aliud ⁊ ip̄m fuit initiū illiꝰ pec circa diuerſa. videt̉ ꝙ alio ⁊ alio tꝑe fiat circa nos tētatio car cati originalis. ex quo eſt initiū ad omne malū. ¶ Ad illud qd̓ nis ⁊ tētatio diabolica. ¶ Sed cōtra ꝙ tētatio carnis nō baobijcit̉. ꝙ oīa peccata ſunt a carne. Dicendum ꝙ caro ſumituu beat eſſe ſine tentatione hoſtis vr̄ ſuꝑ illud psͣ. Diuerte a maibi large ꝓ omni ꝯcupiſcētia que inbeſit anime ex coniunctio lo ⁊ fac bonū. Glo. Hiero. Mala oīa ab inſtinctu diaboli ꝓce ne ſui ad carnē. ⁊ ſic nomine carnis intelligitur cōcupiſcentia dunt ſicut bona ab inſtinctu dei. ergo nullū peccatū fit in quo que eſt mater oīm maloꝝ. ⁊ ſine hac diabolus nō generat ī nodiabolus nō interponat partes ſuas. ſi ergo tētatio carnis via bis aliquod peccatū. ¶ Et per hoc pꝫ reſponſio ad ſequēs ob eſt ad pctm̄. videtur ꝙ nō poſſit eſſe ſine tentatione diaboli. ¶ Item motus inſtrumēti nō eſt ſine motu principalis motoiectum de generatione ſpirituali. accipitur em̄ ibi caro ⁊ cōcuᶻᵈ piſcentia large. ſicut oſtēſum eſt. Ex illo tn̄ non ſequitur ꝙ ten ris. ſed caro eſt ſicut inſtrumentū in tētando reſpectu diaboli tatio diaboli nō poſſit eſſe abſqꝫ tētatione carnis. non em̄ oīs ſicut d̓r ſuper illud Iob. ix. Terra data eſt ī manus impij. id ē tentatio diaboli eſt peccati generatio frequēter em̄ tentat. ita caro in manus diaboli. ergo titillatio carnis nō eſt abſqꝫ imꝙ nulla ſequitur culpa. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ non tentat: pulſione diaboli. ſi igit̉ hec eſt tentatio. pꝫ ⁊c. ¶ Item ⁊ ſi nō niſi hoīem carnalem. Dicendum ꝙ hoc non eſt quia tentatio ſit ponere primū malum qd̓ non ſit ab alio. eſt tamē ponere. ma diaboli pendeat a tentatione carnis. ſed qꝛ non poteſt aliquē lum quod eſt initium oīs mali. ſicut dicitur Eccl̓i. x. Initium tentare niſi quando habet vertibilitatem lib. ar. ⁊ eſt in ſtatu oīs peccati ſuꝑbia. Si igitur diabolus rex eſt ſuper omnes fi merendi vel demerendi. ⁊ in quo poteſt ſeduci. ⁊ hoc ſolum eſt lios ſuꝑbie. ⁊ pater oīs mendacij. videtur ꝙ nullū ſit peccatū qn̄ ſpiritus rationalis eſt coniunctus carni mortali. Ex illa ta quod aliquo modo nō ꝓcedat ab ipſo. ⁊ ita ad nullū malū immen rōne nō cōcluditur ꝙ caro in tentatione diaboli ſit cauſa pellit caro abſqꝫ diabolo. ergo tentatio carnis nō ſeparat̉ a tē precipua. ſed ſolum cauſa ſine qua non. tatiōe hoſtis. ¶ Itē ꝙ tētatio hoſtis nō ſeparetur a tētatiōe carnis. ſimil̓r oſtendit̉ Gal̓. v. Manifeſta ſunt opera carnis: Cui iſtaꝝ tentationū ſit difficiliꝰ reſi Queſtio. iij. ſtere. Et ꝙ tētationi carnis. videt̉ ꝑ que ſunt fornicatio. adulteriū. cōtentiones. emulationes. ire. rixe. inuidie ⁊c. ibi enumerant̉ pctā carnalia ⁊ ſpūalia. ergo vi illud qd̓ magr̄ dicit in lr̄a. Tētatio carnis interior difficilius detur ꝙ oīa peccata ꝓcedant a carne. igit̉ ad nullū malū incli deijcit̉ qꝛ interiꝰ oppugnans de noſtro ꝯͣ nos roborat̉. ſed illi nat tentatio hoſtis abſqꝫ tētatione carnis. ¶ Itē gn̄atio trāſtentationi difficiliꝰ eſt reſiſtere ꝙͣ difficiliꝰ eſt vincere. ergo ⁊c. fertur a corporalibus ad ſpūalia. ſed in corporalibus impoſ¶ Item Sene. Nulla peſtis efficacior ꝙͣ familiaris inimicus ſibile eſt gn̄ari aliqͥd a patre ſine matre. ergo nec in ſpūalibus ſꝫ inimicus carnis eſt multo familiarior ꝙͣ diabolus. gͦ eiꝰ ten ſed pater oīs peccati d̓r eſſe diabolus. mater ꝟo caro ſiue ꝯcutatio crudelior ⁊ periculoſior ac ꝑ hoc ad vincendū difficilior piſcentia. ergo ⁊c̄. Prima per ſe pꝫ. ſecūda manifeſtatur per il ¶ Item quāto tentatio eſt ad nocēdum efficacior tanto diffilud quod d̓r Ezech̓. xvj. Pater tuus amorreus. ⁊ mater tua ce cilius eſt reſiſtere tētationi. ſꝫ tentatio carnis efficacior eſt ad thea. Per amorreum em̄ intelligit̉ diabolus. per cetheā ꝟo cō nocendū ꝙͣ tentatio hoſtis. qꝛ cum tentatio hoſtis ſit exercen cupiſcentia. Et expreſſius dicit Grego. ſuꝑ Leuit̓. xix. Cōcude virtutis materia. tētatio carnis nunꝙͣ eſt fine culpa. gͦ ⁊c. piſcentia eſt mater omnis peccati. ⁊ diabolus pater. ergo ⁊c. ¶ Item tanto difficilius eſt reſiſtere alicuius ꝑſuaſiōi. quan¶ Item diabolus nō poteſt tentare bonum angelū nec maluꝫ to ille qui ꝑſuadet magis amatur. ſed homo multū diligit car neqꝫ ſpm̄ ſeparatū: ſed ſolum ſpm̄ carni cōiunctum. ergo videt̉ nem ⁊ multū odit diabolum. ergo multo difficilius eſt reſiſteꝙ aditum nō babeat ad mētem niſi per carneꝫ. ergo abſqꝫ car re impulſioni carnis ꝙͣ ſuggeſtioni diaboli ſiue tentationi. ne nō tentat. ergo nō contingit tentationē diaboli. a tentatio ¶ Cōtra. quāto impugnās eſt fortior. tanto eius impugnatio ne carnis ſeparari. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū dicimus tentationē eſſe ni difficilius reſiſtitur. ſꝫ diabolus eſt hoſtis fortiſſimus ſicut a carne vel ab hoſte. hoc dupl̓r pōt intelligi. Aut ſicut a mouē d̓r Iob. xl. Non eſt poteſtas ſuꝑ terrā que ei poſſit comparari te pͥmo. aut ſicut a mouēte ꝓximo ⁊ īmediato. Si ſicut a mouē ergo difficilius eſt tentationi ſiue impugnationi reſiſtere ꝙͣ ei te primo. ſic tētatio carnis nunꝙͣ pōt eſſe abſqꝫ tentatione hotentationi que eſt ex carne. ¶ Itē quāto tentans eſt verſutior ſtis. qꝛ oīs carnis tētatio eſt ex eius corruptione que ortū ba⁊ callidior. tanto difficilius eſt eius laqueos ⁊ cautelas euadere: ſꝫ diabolus eſt verſutiſſimus. ergo difficilius eſt eiꝰ illabuit a pͥma hoſtis tentatione. tētatio tn̄ hoſtis pōt eſſe abſqꝫ tētatione carnis. tūc potiſſime qn̄ is tētatur in quo nō eſt carqueationi ſiue tentationi reſiſtere ꝙͣ tentationi carnis. ¶ Itē quāto inimicus eſt occultior tanto minus poteſt homo eiꝰ imuis corruptio. ſicut fuit ī adā ⁊ in xp̄o. vl̓ qn̄ ex illa tētatōe nul iin la oritur incuruatio. Qn̄ ꝟo tētatio hoſtis ad pctm̄ ꝑtrahit. cū petum declinare ſed diabolus eſt hoſtis ſpiritualis ⁊ occultꝰ. caro ꝟo eſt hoſtis manifeſtus. ergo tentatio ſiue prelium dianullū pctm̄ ſit in nobis qd̓ nō habeat ortū ex ꝯcupiſcētia aliqͣ boli maioris eſt periculi ꝙͣ tētatio carnis. cum maiori igit̉ dif ſic tētatio diaboli a tētatione carnis nō pōt ſeparari. ſic igit̉ ficultate ei reſiſtitur. ¶ Item facilius ſuperatur qd̓ eſt in noiudicandū eſt ẜm ꝙ tētatio d̓r eſſe a carne vel ab hoſte tanꝙͣ a ſtra poteſtate. ꝙͣ quod nō eſt in noſtra poteſtate. ſꝫ caro in no mouēte p̓mo. Si aūt ſic dicat̉ eſſe ſicut a mouēte ꝓximo ⁊ pro ſtra poteſtate eſt. nam ipſam poſſumus mortificare. ⁊ cum viprie. ſicut accipit magr̄ in lr̄a. ſic ſequeſtrant̉. ⁊ diſtātia forma cijs ⁊ concupiſcentijs crucifigere diabolum ꝟo minime. ergo li. ⁊ diſtātia tꝑali. Diſtantia formali. qꝛ alio mō tentat caro ⁊ multo facilius eſt reſiſtere eius tentationi. ꝙͣſit reſiſtere tenta alio mō diabolus. ⁊ ad aliud viciū impellit hec. ⁊ ad aliud ille tioni diaboli. ¶ Item ſpūs magis adheret bono ꝓprio. ꝙͣ bo ⁊ principiū mouens eſt aliud ⁊ alid̓. Sequeſtrant̉ etiā diſtanno carnis. ſiue bono interiori ꝙͣ bono īferiori. ſꝫ diabolus ſugtia tꝑali qꝛ aliquo tꝑe vexat diabolus ⁊ inſtigat ad aliquod vi gerit ⁊ inclinat ad bonū interius. dū tentat de peccatis ſpūali cium ad qd̓ nō inclinat caro. et aliqn̄ pōt eſſe ecōuerſo. Et ſic bus. caro ꝟo ad bonum inferius dum tentat de pctīs carnali iſto vltimo mō accipiēdo ꝓprie tētationē carnis ⁊ tentationē bus. Si ergo difficilius repellitur. quod eſt maioris adheren hoſtis vt accipit magr̄ in lr̄a. Cōcedendū ē eas abinuicē ſepa tie. difficilius repellit̉ tentatio hoſtis que eſt de peccato ſpūa rari. vt nō ſolū inter vnā ⁊ alterā ſit differētia. ſꝫ etiā vna poſli ꝙͣ tentatio carnis q̄ eſt de pctō carnali. ¶ Item difficiliꝰ eſt ſit eſſe ſine altera. Unde ꝯcedende ſunt rōnes que hocꝓbant. reſiſtere violētijs ꝙͣ blāditijs. qꝛ violentia importat de ſua rō ¶ Ad illud qd̓ primo obijcit̉ in contrarium ꝙ omne malum eſt ne impoſſibilitatē ſiue difficultatē reſiſtendi. ſed diabolus tē ab inſtinctu diaboli intelligendum eſt ſicut a mouente primo tat violētādo ſicut dicit Hug. caro aūt tētat blādiendo. ergo non ſicut a motore ꝓximo. Nam abſente diabolo peccatuꝫ po difficilius ſuperat̉ diabolus ꝙͣ ſuperetur caro. ¶ Rn̄. ad pre teſt eſſe a lib. ar. vel volūtate propria. vel attrahente carnis cō dictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ cū querit̉ cui tentationi ſit 3ᵗ cupiſcentia. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ caro mouet ſicut indifficilius

Diſtinctio difficilius reſiſtere. vtrū tētationi carnis vel hoſtis dupl̓r pōt hec duo cadit medium videlꝫ diligere aliquid ſub deo: ſꝫ inor intelligi. Aut reſpectu eiuſdē pctī. aut reſpectu alteriꝰ. Si redinate. ſi igitur ab extremo in extremū peruenitur per mediū ſpectu eiuſdē pctī. vtpote pctī carnalis. ad qd̓ inſtigat caro. in prius dilexit homo aliquid inordinate ſub deo ꝙͣ ſupra deum ſtigat ⁊ diabolus. tūc rn̄dendum eſt ꝙ tētatio carnis eſt diffi ſed primū eſt mortale. ſecundum veniale. ergo ⁊c. ¶ Si tu dicilior ꝓpter ꝯiūctionē carnis ad ſpm̄. ob quā magis incuruat cas ꝙ homo in primo ſtatu exiſtens nō potuit peccare veniali aīam. ⁊ ſic intelligit magr̄ in lr̄a. ⁊ rōnes ꝓbant ad primā ꝑteꝫ ter. oſtēditur ꝙ ſic. Primū qꝛ verbum ocioſum eſt pctm̄ venia inducte. Si aūt intelligat̉ cōparatio fieri reſpectu diuerſorū le. quātum eſt de genere ſuo cum non ſit cōtra aliquod māda pctōꝝ. vtpote tētatio carnis intelligat̉ reſpectu carnaliū. ⁊ tē tum: ſed adam potuerat verbum ocioſum dicere. ⁊ cum vxore tatio hoſtis reſpectu pctōꝝ ſpūalium. ſic ſe bn̄t vt excedentia ſua iocari. ergo poterat in ſtatu illo venialiter peccare. ¶ Itē ⁊ exceſſa. Quidā em̄ hoīes ſunt qui magis ſunt proni ad pecquod poteſt in maius. poteſt in minus quod eſt ordinatuꝫ ad cata carnalia. vtpote ad luxuriā ꝙͣ ad ſuperbiam. Et bis diffi illud. ſed adam poterat peccare mortal̓r. ſed peccatum morta cilius eſt reſiſtere tētationi carnis. ꝙͣ tētationi hoſtis. Quidā le eſt maius ꝙͣ veniale. cum igitur adam potuit etiam primo autē ſunt qui ꝓniores ſunt ad peccata ſpūalia ꝙͣ ad carnalia. peccare mortal̓r potuit primo peccare venialiter. ¶ Item eſt vtpote illi qui magis deſiderant bonores ꝙͣ voluptates ⁊ bis ponere ſtatū in quo non poteſt aliquis peccare venialiter. nec difficilius eſt reſiſtere tentationi hoſtis. ꝙͣ tentationi carnis. mortaliter. vtputa ſtatum cōprehenſoris. ⁊ ſtatum in quo pōt Si quis aūt ſit indifferēs ad vtrūqꝫ ⁊ equaliter pronus ꝙͣtuꝫ peccare venialiter. vtpote ſtatum viatoris ⁊ ſtatum in quo cōeſt de ſe. quodāmodo tentatio carnis eſt difficilior ei quodam tingit peccare mortaliter ⁊ non venialiter. ſicut ſtatum angeli modo tentatio hoſtis. Tentatio carnis erit difficilior ei prolapſi: ergo erit ponere ſtatum in quo contingeret peccare vepter maiorē ⁊ magis intrinſecā ⁊ magis cōtinuaꝫ adberentiā nialiter. ⁊ non mortaliter ſed hic nō eſt ſtatus niſi hoīs inſtitu Tentatio ꝟo hoſtis difficilior ꝓpter maiorē boni ꝓmiſſi appa ti. ergo ⁊c̄. ¶ Sed ꝯtra. peccatum veniale. veniale eſt propter rentiam ⁊ ꝓpter latētiorē inſtigātis fallaciā. ſicut em̄ Grego. impulſionē ⁊ ꝓnitatem. quam homo habet ad illud: ſed primꝰ in Omel̓. oſtendit. hoſtis antiquus multa q̄ ſunt vicia ẜm veri homo nullū babuit impulſum. ergo non potuit primo cōmitte tatem palliat ſub ſpecie virtutū. Si igitur querit̉ que baꝝ ten re veniale peccatuꝫ. ¶ Item in primo homine nullus erat mo tationum ſit ad vincendum difficilior. ⁊ ſi reſpectu eiuſdē pectus brutalis. ſed quilibet erat ẜm deliberationem rōnis. ſed cati intelligatur. reſpondēdum eſt ꝙ tētatio carnis. Si reſpe peccatum cōmittere cum deliberatione rationis. vbi nulla eſt ctu diuerſoꝝ. ſic ſe habent ſicut excedentia ⁊ ecceſſa. ſicut oſtē pronitas. non poteſt eſſe niſi mortale. ergo ⁊c. ¶ Item regnuꝫ ſum eſt. ⁊ ſic ꝓcedunt rationes ad vtrāqꝫ partē. Si aūt quera anime adeo ordinatum erat. ſicut dicit Augu. ꝙ ſi ipſa ſeruatur que eaꝝ magis excedat alterā. Dicēdum ꝙ qꝛ omnis caro ret ordinem ſub deo. nihil exiret eius imperium. ergo impoſſi corrupit viā ſuā. ⁊ hoīes ex maiori parte carnales ſunt ⁊ deſibile fuit hominem peccare niſi prius a deo ſe auerteret. ſꝫ hoc derijs carnis obſequuntur. ꝙ difficilius eſt reſiſtere tentatio eſt per mortale. ergo ⁊c. ¶ Item angelus propter dignitateꝫ ni carnis ꝙͦ hoſtis. Et ad rōnes illas que obijciunt̉ in oppoſi ſui ſtatus non ſolum peccauit mortaliter: ſed etiā irremediabi tum ꝙ hoſtis ille eſt fortior ⁊ aſtutior ⁊ occultior. facile eſt rn̄liter. ergo ſi ſtatus innocētie excedebat ſtatum miſerie in madere: qꝛ non ꝑmittitur tentare ẜm totam ſuā potentiam ⁊ aſtu gna precellentia. videtur ꝙ illud quod in nobis eſt modo mo 37 tiam. immo reprimitur poteſtate diuina. ¶ Ad illud ꝟo quod dicum ⁊ leue. in ſtatu illo eſſet magnum et graue. nulla igitur obr̄ ꝙ caro eſt in noſtra poteſtate. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi in noſtra ſit poeſſent ibi leuia ⁊ minuta peccata. ſed oīa eſſent grauia ⁊ morta teſtate ẜm ordinem nature. tn̄ propter peruerſitatē cōcupiſcē lia. ¶ Item omne peccatum aufert innocentiā. ſed qd̓ auferetie in multis ⁊ regnat ancilla. ⁊ ſeruit dn̄a ⁊ nimiꝰ amor carbat homini innocentiā. auferebat immortalitatem. ⁊ quod au nis facit ventrem deum eſſe hoīs. ⁊ ideo nō eſt in noſtra pote ferebat immortalitatem inferebat mortem. ⁊ quod inferebat ſtate. quouſqꝫ liberemur de poteſtate corporis buius adiuuā mortē erat mortale. ergo a primo nullum peccatū poterat eſſe te gratia dei per ieſum xp̄um dn̄m noſtrum. Tanta em̄ eſt vis in primo homine. quod nō eſſet mortale. ¶ Item ſi adam priamoris. vt amātem amato quodāmodo ſubijciat. Unde ⁊ ſi fimo cōmiſiſſet veniale. quero vtrum potuiſſet penitere an non. lius ſit in poteſtate patris. non eſt tn̄ patri facile occidere. vel Si nō ergo fuiſſet irremediabile. Si ſic. ergo propter veniale affligere filium. ſed valde difficile ſic in ꝓpoſito intelligendū peccatū doluiſſet. ergo paſſibilis factus ēet. ⁊ ſi paſſibilis. ex eſt. qꝛ nemo vnꝙͣ carneꝫ ſuā odio babuit: ſed nutrit ⁊ fouet eā. go ⁊ mortalis. cū eadem eſſet in eo ratio paſſibilitatis ⁊ mor¶ ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ bonum interius magis adberet. Ditis: ergo neceſſe fuit primū pctm̄ primi hominis. vel eſſe morcendum ꝙ ⁊ ſi magis adbereat ſpiritui ẜm ꝙ ſpiritus eſt. non tale. vel eſſe irremediabile. vl̓ ꝙ aliqͥd eſſet veniale. ⁊ inferret tamen magis adheret ẜm ꝙ carnalis eſt. nunc autem fere om mortē q̄ duo ſimul ſtare nō poterant. ¶ Rn̄. Ad predictoꝝ innes homines carnales ſunt. nec permanet ſpiritus dei in hotelligentiā eſt notādum ꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Quimine. qꝛ caro eſt. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ diabolus tentat dam em̄ dixerūt ꝙ adam primo peccato peccauit mortal̓r. poviolentijs. Dicendum ꝙ nulli infert violētiam ſimpl̓r. violentuiſſet tamen peccare venialiter. non tamē omni genere venia tare tn̄ dicitur quodāmodo propter immiſſionem aliquaꝝ tri lis. Quoddā em̄ eſt veniale quod eſt veniale ex genere actus bulationū que non ita mouent affectum ſicut carnis incitamē ſicut dicere verbum ocioſum ⁊ mendacium iocoſum. vel exire ta. niſi caro ibi interponat partes ſuas. in riſum diſſolutum. ⁊ hoc eſt veniale non ſolum cum preuenit ¶ Onſequenter quātum ad tertium articulum que rōnis iudicium. ſed etiam cum ſubſequitur. ⁊ hoc peccato diritur de quātitate peccati primoꝝ parentum. Et cunt adam primo peccare potuiſſe. Eſt ⁊ aliud genꝰ venialis circa hoc queruntur tria. Primo queritur vtrum peccati quod dicitur veniale a veniēdo. qꝛ venit ex ſurreptiōe primum peccatum potuerit eſſe veniale. Secun⁊ ꝓnitate nature corrupte. ⁊ hoc p̄uenit non ſubſequitur iudido queritur vtrum fuerit remediabile. fiue remiſcium rōnis ⁊ tali peccato dixerunt adā peccare nō potuiſſe ꝓ ſibile. Tertio queritur vtrum inter cetera genera peccatorum pter ordinē originalis iuſticie quo inferior potentia ita ſubde fuerit magis graue. batur ſuperiori. ꝙ nihil appeteret abſqꝫ eius imperio ⁊ dictaUtrū primū pctm̄ hoīs fuerit vel potue mine. ⁊ hec poſitio ſatis fuit ꝓbabilis. Uerūtamen cōmuniter s Queſtio. j. rit eſſe peccatū veniale. Et ꝙ ſic videtur non approbant eam doctores theologie. nā improbabilitateꝫ In egreſſu a rectitudine prius curuatur aliquid parua obliqͥ babet ſi quis attendat ad perfectionem ſtatus. ⁊ regulam retate ꝙͣ magna: ſꝫ obliqͥtas magna eſt cā mortalis. ⁊ parua eſt ctitudinis in qua erat a qua etiaꝫ cum nullum haberet impelculpa venialis. ergo cū cecidit a ſtatu rectitudinis innocētie lens exire nō poterat. niſi ꝯtēnendo diuinam iuſticiā. ⁊ fedan per veniale trāſiuit ad mortale. gͦ priꝰ peccauit venial̓r ꝙͣ mor do ſuā innocentiā. ⁊ corrūpendo naturā ſuā. que omnia faciūt taliter. ¶ Item ꝯſenſum ſiue electionē precedit appetitus. ni primā culpā ade non venialem. ſed mortalē fuiſſe. nec potuiſſe bil em̄ eligimus niſi prius illud appetamus. ergo ante conſen aliter eſſe. Et ideo eſt cōmunis opinio quam hodie approbāt ſum primi hoīs fuit appetitꝰ. ſꝫ ille appetitꝰ erat ad illicitū. doctores. ꝙ adam in ſtatu innocentie primo peccato peccauit erat pctm̄: ſꝫ nō mortale quia nihil eſt mortale citra cōſenſum. mortaliter. nec primū eius peccatum veniale eſſe potuit. Unergo veniale. prius igitur peccauit pctō veniali ꝙͣ pctō morta de ꝯcedende ſunt rationes que hoc oſtendunt. ¶ Ad illud er 40 li. ¶ Item ꝯtingit aliquid diligere inordinate ⁊ ſupra deum. go quod obijcitur ꝙ prius eſt peruenire ad paruā obliquitaContingit etiā aliquid diligere ordinate et ſub deo. ſed inter tem qͣꝫ ad magnam. Dd̓m ꝙ verum eſt. vbi eſt curuitas paulamin iij

j Cori Secundi tiua ⁊ ꝑ ſucceſſionē. ibi aūt potius fuit fractio ꝙͣ curuatio. vel eſt igͦitur ꝓpter quid remiſſibile fuit pctm̄ humanum. non aui ſi curuatio dici dꝫ. pͥmo incepit in ꝯſenſu qͥ fuit mortale pctm̄. gelicum. ¶ Rn̄. Dicendum ꝙ primū peccatū hoīs. qd̓ ex tenta a aui ⁊ ita inter rectitudinē ⁊ illā obliqͥtatē nō intercedit mediū. Et tione diaboli ſubſecutū eſt remiſſibile fuit. Et ſi queratur raſi tu q̄ras. vn̄ hoc. Dico ꝙ hoc nō fuit ꝑꝑ īmediatā oppoſitiotio huius. Dd̓m ꝙ ex tribus rōnibus. vna pōt rō ſufficiēs conem rectitudinis ad pctm̄ mortale. ſꝫ qꝛ in tali ſubiecto. quod ligi. Remiſſibile nāqꝫ fuit pctm̄ primi homīs. qꝛ erat in came quidē vel oportebat eſſe ſanū vel mortuuꝫ. ¶ Ad ſcd̓m qd̓ obr̄ mortalis. in volūtate vertibilis. in trāſgreſſione excuſabulio. ꝙ appetitus p̄cedit cōſenſum. Dd̓m ꝙ verū eſt. ſed appetitus Carnis mortalitas faciebat remiſſibilitatē. potuit em̄ diuina qui p̄ceſſit ꝯſenſum primoꝝ parentū. nō fuit libidinoſus ſina iuſticia ſeueritatē ⁊ equitatē ſui iudicij in homine exercere p̄turalis extūc aūt incepit eſſe libidinoſus qn̄ volūtas delibera ter eternā dānationem in hoc ꝙ hominē peccatorē morti tratiua ꝯſenſit. ⁊ tūc incepit etiā eſſe mortalis. ⁊ ita nō ante cepit didit. ⁊ homīs innocētis mortem pro ſatiſfactione ſuſcepit. vt pctm̄ eſſe ꝙͣ eſſe mortale. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ mediū eſt inter ſic exerceretur in homine ſeueritatis vindicta ꝓ culpa perpediligere ordinate ſub deo ⁊ inordinate ſupra deū. Dicendū ꝙ trata. vt quēadmodum homo voluntarie peccando deū deſe⁊ ſi ſit mediū cōparādo ſtatū ad ſtatū ſimpl̓r. cōparādo tn̄ ad ruerat. ⁊ ſeipſum morte culpe occiderat. ſic ſpūs inuitus deſehoīem illū. nō cadebat mediū. Rō aūt huiꝰ erat ꝑꝑ magnam reret corpus ⁊ mors exigat̉ in pena. ſicut cōmiſſa fuerat ī culapproximationē ad deū. ob quā nihil poterat inordinate dilipa. Angelus aūt per naturam immortalis erat. nec mori potegere. qͥn per hoc deo iniuriā faceret. ac ꝑ hoc ſupra deū dilige rat. niſi morte eterna. nō em̄ erat alia via exercendi in ipſuꝫ iu ret. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ poterat dicere verbuꝫ ocioſum quod ſticie ſeueritatē. niſi per mortē dānationis eterne. ⁊ ſic carnis eſt veniale. Dicendū ꝙ verbū ocioſum ei fuiſſet mortale promortalitas multū facit ad hoc ꝙ peccatū hominis eſſet remiſpter ſtatus ꝑfectionē. Unde qd̓ dicit̉ aliquod pctm̄ eſſe venia ſibile. Uolūtatꝭ vertibilitas. ad hoc nihilominus faciebat. qꝛ le generaliter ſiue de genere ſui actus. hoc intelligendū eſt re em̄ homo conditus eſt in vertibilitate arbitrij que nō tm̄ debe 3 ſpectu nature lapſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ pōt in maiꝰ. po bat eſſe in eo ad momētum. ſed etiā ad tempus diuturnum. qꝛ teſt in minus. Dicendū ꝙ illud nō eſt ſemꝑ verum. qꝛ non eſt longo tempore debebat eſſe viator hinc eſt ꝙ ſicut gratia adhominis potentia aliquando ita ordinata ad minus. ſicut ad ueniens eius voluntati non abſtulit vertibilitatē ad malum. maius. Unde maius eſt hominē mori. ꝙͣ febricitare. faciliꝰ taSi culpa ſuꝑueniens non abſtulit potentiā reuertendi ad o men poteſt aliquis alicui inferre morte ꝙͣ febrem ſic ⁊ hō prinum. ⁊ ſicut potuit tranſgredi. ita potuit conteri. ⁊ ſicut ꝑ cul mus citius potuit ſe occidere ꝙͣ debilitare.i. prius mortal̓r qͥ pam peruenit ad iram diuinā. ſic per penitentiā redijt ad gra I venial̓r peccare. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ quartus ſtatus eſſe de tiam. Hoc aūt angelus non habuit ſicut on̄ſuꝫ fuit ſupra diſt. beret. in quo poſſet tm̄ venialiter peccare. Dicēdum ꝙ illū ſta vij. propter breuitatem ſpacij merendi poſt voluntas qd̓ eius tum nullo modo conuenit eſſe. Ꝙ em̄ aliqd̓ peccatū ſit veniavertibilitatem habere poterat. ſicut ibidem oſtenſum eſt. Exle alicui. hoc eſt ꝓpter magnā pronitatem quā babet ad peccuſabilitas etiā in culpa faciebat ad peccati hoīs remiſſibili candum ⁊ difficultatē quā habet ad benefaciēdum. ⁊ vbi hec tatem. Quia em̄ alio ſuggerente cecidit. dignum fuit per aliū ſunt eſt facilitas ad mortale. ⁊ ita nunꝙͣ eſt ponere ſtatum in ſubleuari. ⁊ ideo cōpetebat ſibi mediatorē habere. ⁊ qꝛ lapſus quo peccetur venialiter. in quo nō poſſit peccare mortal̓r. ē ta non poteſt reſurgere ſine manu ſubleuāte. ⁊ inimicus nō pōt men ponere econuerſo ſtatum. ſcꝫ in quo cōtingit peccare mor reconciliari ſine mediatore interueniente. hinc eſt ꝙ peccatuꝫ taliter ⁊ non venialiter propter defectum penitētie. hmōi aūt hominis fuit remiſſibile. non peccatū angeli. qꝛ homo ꝑ aliuꝫ eſt ſtatus demonum. cecidit. alium debuit habere adiutorē ⁊ releuatorem. angelus dtrū pctm̄ quod primo ſecutum eſt ex ꝟo non. quia cecidit per ſemetipſum. ⁊ hec eſt ratio quā magi GI Queſtio. lj. tentatione illa fuerit remiſſibile vl̓ irſter reddit in lr̄a. Et ſic pꝫ ꝙ triplex eſt ratio quare peccatum remiſſibile. Et ꝙ irremiſſibile vr̄ Augu. de mirabilibus ſacre hoīs remiſſibile fuit. Et iſte tres ꝯcurrentes reddunt vnā raſcripture loquens de angelo dicit ꝙ reſurgere non potuit. qꝛ tionem integram. Inter bas tn̄ precipua eſt ratio que medio de ſublimiſſimo ſtatu cecidit. ſꝫ hō cecidit de nobiliſſimo graloco poſita eſt. ſcꝫ vertibilitas voluntatis poſt lapſum. ꝑ quā dū ⁊ ſtatu quē potuit habere in via. ergo ſi nō potuit reſurgehomo ſuſceptibilis erat penitentie. mediāte qua ad veniā pore demon. pari rōne nec bō. ¶ Itē pctm̄ ad qd̓ nullā hꝫ hō interat peruenire. Concedende ſunt igitur rationes oſtēdentes clinatione. nullam hꝫ excuſationē. ⁊ qd̓ omni caret excuſatiopeccatū hoīs quod ex prima tentatione ſecutū eſt fuiſſe remiſ ne. nō eſt dignum remiſſione. ſꝫ pctm̄ qd̓ oīno ineptū eſt ad reſibile. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ cecidit de nobiliſſimo ſtatu. dicenmiſſionē. eſt irremiſſibile. gͦ pctm̄ illud eſt irremiſſibile. qd̓ fit dum ꝙ ꝙͣuis homo eſſet in ſtatu ſublimi. non tamen ſic dicit̉ ſine aliqua inclinatione. ſed tale fuit pctm̄ qd̓ conſecutū eſt ex de ſublimiſſimo ſtatu cecidiſſe ſicut angelus. Angelus em̄ pro prima tētatione. ergo ⁊c̄. ¶ Item morbꝰ qui totā naturā infiximus erat glorie. adeo ꝙ vno ſolo motu conuerſionis ad deū cit eſt incurabilis. qꝛ oīno ſanitatē ⁊ principiū ſanitatis expel poterat effici glorioſus nō ſic fuit de hoīe. ⁊ ideo non eſt ſimie lit. ſꝫ pctm̄ quod ex primaria tētatione ſubſecutū eſt. totā nale. ¶ Ad illud quod obr̄. ꝙ homo nullā habuit inclinationem turam humanā infecit. videt̉ igit̉ ꝙ fuerit morbus incurabil̓ Dd̓m ꝙ ⁊ ſi nō habuit inclinatinū interius. babuit tn̄ impulſi¶ Item adā anteꝙͣ peccaret nō ſolum habuit naturalia. ſed uum exterius. ratione cuius aliquo modo fuit peccatū eiꝰ exetiā gratuita. ſicut oſtendit̉ infra. ⁊ hoc innuit glo. Luc. x. vbi cuſabile. eſto tn̄ ꝙ excuſabile nō eſſet in ſe. nihilominus excu dicit ꝙ homo vulneratus fuit in naturalibus. ⁊ expoliatꝰ graſabile factum eſt qn̄ homo incepit de ſua trāſgreſſione dolere tuitis. āgelus ꝟo nō hūit gratuita. ſꝫ ſolū naturalia. ſicut oſtē ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ tota natura eſt corrupta. Dicēdum ꝙ ⁊ ſi ſum fuit ſupra. ergo maiore corruptionē fecit pctm̄ hoīs in hocorrupta ſit tota quātum ad totam poſteritatē. que ſeminal̓r mine ꝙͣ pctm̄ angeli in angelo. ſꝫ pctm̄ qd̓ magis corrūpit. mi ex adam procedit. nihilominus tn̄ remanſit ipſi ade ſemen in nus ē aptū ſanari. ergo ſi pctm̄ augeli fuit irremediabile. mul quo benedicte ſunt omnes gentes.i. chriſtus in quo nulla fuit to fortius pctm̄ hoīs. ¶ Sed ꝯtra. Penitētia eſt via ad veniā corruptio. immo mēbrum ſaniſſimum fuit. ⁊ ideo ſua cautērivel ad merendū. ſed primus parēs poſtꝙͣ peccauit. potuit pezatione cetera membra a fece peccati curauit. Remanſit etiaꝫ nitere. quod pꝫ quia doluit ⁊ penituit. ergo potuit veniam et in hoīe aliqua naturalis rectitudo. vtpote ſindereſis que non mīam inuenire. ergo peccatum eius fuit remiſſibile. ¶ Item fuit in eo extincta. qua mouente ⁊ inſtigāte potuit peccatū de dignum eſt. ꝙ qui ab alio deijcitur ab alio adiuuetur. ſed boteſtari. ⁊ deteſtando ad deum reuerti. ⁊ reuertendo curari. mo cum peccauit. alio tentante deiectus eſt. ergo decuit ip̄m ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ homo habuit naturalia ⁊ gratuita habere preſidiū ⁊ adiutorium ad reſurgēdum. ſed illo babito qn̄ peccauit. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi aliquod donum amiſerit in peccādo. 7ꝰ peccatum hoīs eſt irrremiſſibile. ergo ⁊c. ¶ Item pctm̄ primi qd̓ lucifer non perdidit. qꝛ non pabuit. nature tamen rectituhoīs totā naturā humanā infecit. ergo ſi irremiſſibile fuiſſet. do non eſt adeo obliquata in hoīe. ſicut fuit in diabolo. ⁊ non tota hūana natura dānata fuiſſet. ergo diuīa ꝓuidētia ⁊ diſpo tam improbe ⁊ pertinaciter adbeſit ei quod appetijt ſicut anſitio que hominē fecerat propter beatitudinem. fuiſſet fruſtra gelus qui nullum habuit retardatiuum. ta. ⁊ ita eſſet vana. ¶ Item non eſt maioris ſtabilitatis culpa i ¶ Utrum peccatū quod ex illa tētatioq ꝙͣ gratia. nec demeritū ꝙͣ meritū. ergo ſi culpa ade fuiſſet irQueſtio. lij. ne ſubſecutū eſt. fuerit grauiſſimum. remiſſibilis gr̄a p̄cedens fuiſſet inamiſſibilis. ergo ſi gratiam oīm peccatoꝝ. Et ꝙ ſic videtur Auguſti. xiiij. de ciui. dei. Ma potuit amittere. pari rōne potuit a culpa reſurgere. Queſtio gna fuit in peccando iniquitas. vbi tanta fuit in non peccādo facilitas 3

l Diſtinctio XI facilitas. Ex quo ꝟbo elicit̉ tale argumentū. Ubi maior ē ad ¶ Determinat ꝟitateꝫ de radicem. vtrum ſcꝫ fuerit obediendū facilitas. ibi maior eſt culpa in ꝯtēnendo. ſꝫ primo ex induſtria an ex ignorā gn̄e pͥmi pctī gn̄aliter. a hoī obedire fuit facillimū: ergo in trāſgreſſione illa fuit pctm̄ tia. ibi. His autē opponi Ic vr̄ diligenter maximū. ¶ Itē Aug. ibidē obediētia ſcd̓i hoīs eo eſt p̄dicabi ſolet hoc mō. Prīa pars inueſtigādū eē q̄ lior quo factus eſt obediēs vſqꝫ ad mortē. Ex quo ꝟbo poteſt bꝫ tres. In prima deterelici tale argumentū. ſicut qui eſt obediēs vſqꝫ ad mortē habꝫ fuerit origo ⁊ ra minat de gn̄e primi pecca Diſ. xxij maximū meritū in obediendo. ⁊ eſt maxime laudabilis. ſicut dix illius peccati general̓r. In ſecūda ꝟo fuit filiꝰ dei. ſic qui ſic eſt inobediēs. vt etiā nō deſiſtat ꝑꝑ tide genere peccati viri et Opinio ti. Quidā putāt morē mortis maxime culpabilis eſt ⁊ vituperabilis. ſed talis mulieris ſpecialiter. ibi. quada elationē in aīo hoīs p̄q̄rūdaꝫ fuit inobediētia primoꝝ parentū. qui cōminatione mortis nō Et talis quidem elatio ē qͥ dicūt ceſſiſſe. ex qͣ diaboli ſuggeſtio timuerūt trāſgredi diuinū mandatū. ergo videt̉ ꝙ illud pctm̄ in mēte mulieris. In ter elatiōeꝫ fuit maximū. ¶ Item tanto grauius eſt peccatuꝫ ꝙͣtomagis ni ꝯſenſit. Ꝙ vr̄ aug. innuere tia vero determinat quis p̄ceſſiſſe corrūpit. qꝛ peccatū eſt corruptio modi ſpeciei et ordinis: ſed ſuꝑ Gen̄. ita inqͥens. Non eſt eorum peccauerit magis ī animo pctm̄ primoꝝ parentū fuit maxime corruptiuū. qꝛ nō ſolū ipputanduꝫ ꝙ hō deijceret̉ niſi grauiter. ibi. Ex quo ma homīs. ſos corrupit. ſed etiā totum genus humanū. ergo fuit oīm pec nifeſte aīaduerti poteſt. p̄ceſſiſſet ī eo quedā elatio cō catorum maximū. ¶ Iteꝫ tanto grauiꝰ eſt pctm̄ quāto maiori ⁊c. Quelibet autē barum primēda. vt ꝑ humilitatē pctī pena punitur per iuſtū dei iudiciū: ſed pctm̄ primoꝝ parentuꝫ partium diuidi poteſt in fuit pena mortis ⁊ exheredationis in ſe ⁊ in ſuis poſteris. ⁊ ſciret ꝙͣ falſo de ſe preſumpſe duas. Nā in qualibet pri hec maxima eſt oīm penaꝝ. ergo illud peccatum fuit maximū rit ⁊ ꝙ nō bn̄ ſe hꝫ naͣ ſi a faciē mo determinat veritatē. ¶ Sed contra. Minus eſt pctm̄ remiſſibile ꝙͣ irremiſſibile. te receſſerit. ideꝫ ī eodē. Quō In ſcd̓a remouet dubita ſed pctm̄ illud fuit remiſſibile vt ſupra probatū eſt. multa aūt tionem. ¶ Scd̓a ꝟo pars ꝟbis tentatoris crederet mu pctā ſunt irremiſſibilia. ergo ⁊c. ¶ Item grauius eſt pctm̄ qd̓ principalis ī qua determi lier deū ſe a re bona ⁊ vtili ꝓnullo mō eſt excuſabile. ꝙͣ qd̓ aliqua hꝫ excuſationē ſed pctm̄ nat de peccato ꝙͣtum ad hibuiſſe. niſi ineſſet eiꝰ menti parentū primoꝝ aliquam hꝫ excuſationē. in hoc quod factum radicem diuidit̉ in tres eſt ad alienā inſtigationē peccatum aūt ī ſpiritūſanctum colo amor ille ꝓprie ptātis. ⁊ de ſe partes. In prima inqͥrit. rem excuſationis non bꝫ ergo pctm̄ illud nō fuit pctm̄ grauiſſuꝑba p̄ſumptio q̄ꝑ tētationē vtrū peccatū illd̓ ex igno ſimū. ¶ Itē tanto grauius eſt pctm̄ quanto ex maiori libidirantia ꝓceſſerit. ⁊ per ilfuerat cōuincenda aut ꝑimen ne procedit ſed in primis parentibus regnauit minime libido lam excuſari habeat. In da. Deniqꝫ nō ꝯtēt a ſuaſione ⁊ voluntatis improbitas. cum eoꝝ natura eſſet munda ⁊ ſana ſecūda ꝟo querit. vnde ꝓ ſerpētis aſpexit lignū bonuꝫ ergo videtur ꝙ illa trāſgreſſio ex inobedientia nō fuerit maceſſerit primi peccati maxima. ¶ Item grauius eſt pctm̄ quod eſt cōtra naturam ⁊ raeſu. decoꝝ aſpectu. nec credēs licia. ibi. Solet etiā quetionem ⁊ inſtitutionē diuinam. ꝙͣ quod ſolū eſt contra diuinū ſe inde poſſe mori. forte puta ri cum ſine vicio eſſet namandatum. ſed peccatū primoꝝ parentū quod ex illa tētatiotura ⁊c. In tertia vero in uit deū alicuiꝰ cā ſignificatione ſecutum eſt. nec fuit oīno ꝯtra naturā nec contra rōnem: ſꝫ quirit cum peccatū illud nis illa dixiſſe. iō māducauit ⁊ ſolum contra diuinam inſtitutionē. nam nec natura nec ratio fuerit a voluntate. vtrum dedit viro ſuo fortaſſis cū ali per ſe dictabat de illo ligno non eſſe edendum. multa aūt ſunt pͥmo ante voluerit ꝙͣ pec peccata que ſunt contra naturā ⁊ rationem ⁊ inſtitutionem di qua ſuaſiōe quā ſcriptura ītel cauerit. ibi. Si ꝟo queri. Aug. ſu uinam. que nos appellamus peccata ꝯtra naturam. ergo non ligendā reliqͥt vl̓ forte nō fuit tur. vtrum voluntas pecpergen̄. videtur ꝙ illa primoꝝ parentum tranſgreſſio oīm peccatoruꝫ ſuaderi neceſſe cū eā mortuaꝫ catuꝫ illud preceſſerit ⁊c. Qd̓ alꝭ 5ofuerit maxima. ¶ Rn̄ dicendum ꝙ cum multis modis poſſit Subdiuiſiones partium locutꝰ ē eē illo cibo nō videret vir. Si dici peccatū vnum grauius ⁊ maius altero. ad preſens tn̄ attē ⁊ intellectus ſatis appadiabolꝰ cut ergo nō ē ꝑmiſſus diabodendum eſt ꝙ tribus modis d̓r vnum pctm̄ eſſe grauius alterēt. Primo em̄ magiſter in ml̓iero. Aut ꝓpter maiorē libidinē. aut propter maiorē ingratitulus tētare feminā niſi per ſerdeterminat de ipſa culpa re ꝙͣ ī ẜdinem. aut propter maiorē corruptionem. Si primo mō loqua pentē: ita nec virū niſi ꝑ femi primorum parētum in ſe mur. ſic peccatum illud nec fuit maximū ſimpliciter nec maxi pente. nam vt ſicut p̄ceptū dei ꝑ virū Secūdo vero prout com mum oīm peccatoꝝ humanoꝝ ex maiori em̄ libidine diabolus parari habet ad radicem venit ad mulierē. ita diaboli peccauit. ⁊ etiā multi filij ade ex maiori libidine peccāt ꝙͣ pec ignorantie. tētatio ꝑ mulierē tranſiret ad cauerit primus parens. Si ꝟo ſecundo modo dicatur peccatum maius ſcꝫ quātum ad ingratitudinem. ſic peccatum Ade virū. In muliere vero q̄ rōnanon fuit maximū ſimpliciter. maximū tn̄ fuit oīm humanorū. lis erat nō ipſe eſt locutus vt in ſerpēte. ſꝫ ꝑſuaſio eiꝰ Maximū nāqꝫ ſimpl̓r nō fuit. qꝛ diabolus ex maiori ingratitu ꝙͣuis inſtinctu adiuuaret interiꝰ qd̓ per ſerpentē gere dine peccauit cū plura bona in ſua creatione perceperit. ⁊ de bat exteriꝰ. Ex p̄dictis tētationis modus. atqꝫ ꝓgreſſublimiori ſtatu lapſus fuerit. fuit tn̄ maximū oīm humanoꝝ: qꝛ in nobiliori ſtatu ⁊ altiori erat ꝙͣ aliqͥs poſteroꝝ ſuoꝝ qui la ſus inſinuat̉. necnō ēt qd̓ p̄diximꝰ innui vr̄.ſ. ꝙ tētatioſi pſus fuerit in pctm̄. ⁊ iō maxime iudicat̉ fuiſſe īgratꝰ. Si aūt nem p̄ceſſerat aliqͣ elatio ⁊ p̄ſumptio in mente hoīs. dicatur tertio mō pctm̄ maius altero rōne maioris leſionis ſic ¶ Remouet dubitationem an elatio preceſſerit in quodāmodo fuit maximū oīm ⁊ quodāmō non. Maior em̄ lemente hominis. ſio dupl̓r pōt intelligi ⁊ eſſe. ſcꝫ intenſiue ⁊ extenſiue. Intenſi¶ Ꝙ ſi ita fuit. nō gͦ alteriꝰ ſuggeſtiōe priꝰ peccauit. ue loquēdo peccatū ade non fuit maxime leſionis. qꝛ nō adeo deprauauit voluntatem ſuam ſicut multa peccata deprauāt. cū autoritas tradat iō pctm̄ diaboli incurabile eſſe: qꝛ Extenſiue ꝟo loquēdo peccatū illud maxime leſionis fuit: qꝛ nō ſuggeſtiōe. ſꝫ ꝓpria ſuꝑbia cecidit. hoīs ꝟo curabinullum pctm̄ eſt qd̓ tot perſonis nocuerit. ⁊ in tot ꝑtranſeat. ſi le qꝛ no ꝑ ſe ſꝫ ꝑ aliū cecidit. ⁊ iō ꝑ alium reſurgere po cut illud peccatum quod perpetratum fuit ex tentatione prituit. Quocirca p̄dicta ꝟba Aug. piū ac diligentē lemaria. ⁊ ita quodāmodo fuit grauiſſimum. quodāmodo non. ctorē efflagitāt. q̄ ſic intelligere ſane quimꝰ. Non deij Ex hoc patet reſponſio ad rationes ad vtrāqꝫ partē aductas. Quō in ceret̉ hō in actū illiꝰ pctī. vt.ſ. lignū vetitū ederet. ⁊ intelligen vtreqꝫ enim ẜm diuerſas vias verū concludūt. ſicut aſpicienDe homi ti ſatis planū eſt. .vj bas miſerias ꝑ tētationē diaboli. niſi elatio cōprimen da ſintil Diſtinctio. Tcnenis tranſgreſſione. da p̄ceſſiſſet. nō vtiqꝫ tētationē. ſꝫ opꝰ pctī. Talis eī fu la ꝟba q̄ M¶ Ic vr̄ diligenter inueſtigandū ⁊c̄. Supra egit magiit ordinis ꝓceſſus. Diabolus tētando dixit. Si comhic diffi de lapſu hoīs in cōꝑatōe ad diabolū tētante. In hac ¶ N nit. deritis eritis ſicut dij ſciētes bonū ⁊ malū. quo audito ℟ ꝟo ꝑte agit ꝙͣtū ad hoīem tranſgredientē. Diuiditur Uide tē Ae aūt pars iſta in duas partes. In pͥma determnat de ſtatim mēti mulieris ſurrepſit elatio quedā ⁊ amor ꝓpctōpri moꝝ parentum ꝙͣtum ad genus. In ſcd̓a ꝟo ꝙͣtumad prie ptātis ex quo placuit ei facere qd̓ diabolus ſuade ordinē. min iiij

I Secundi. Cibri amicabili quadā beniuolentia. qua plerūqꝫ fit vt offen bat ⁊ vtiqꝫ fecit. Suggeſtione igit̉ peccauit. qꝛ tentaiit datur deꝰ ne offendat̉ amicus qd̓ eū facere nō debuiſſa tio p̄ceſſit ex qua in mente eius orta eſt elatio quā pec diuine ſnīe iuſtus exitus indicauit. Ergo alio quodā qn quo catum operis ſecutū eſt et pena peccati. mō ipſe etiā deceptus eſt. Inexꝑtus em̄ diuine ſeueri adaꝫ eſt ☞ Determinat veritatem de genere peccati viri et tatis in eo falli potuit. vt veniale crederet eſſe cōmiſc mulieris ſpecialiter. deceptꝰ ſum. ſed dolo illo ſerpētino quo mulier ſeducta eſt nul Et pēa Que fu ¶ Et talis qͥdē elatio in mēte mulieris fuit ꝓ certo. qͣ ⁊ ī qͦ nō lo mō arbitror illū potuiſſe ſeduci. Ex his dat̉ intelli/ ēt pius it elatio credidit ⁊ voluit hr̄e ſil̓itudinē dei cū eqͣlitate quadaꝫ ml̓ieris putās eē veꝝ qd̓ diabolus dicebat. Et iō ſpāliter mugi ꝙ mulier plus peccauerit. in qͣ maioris timoris pre peccaſſi lierē cōmemorat Aug. īquiēs. Quō crederet mulier ſumptio fuit. q̄ etiā in ſe ⁊ in proximū ⁊ in deum peccaᵏᵇªtui uit vir aūt tm̄ et in ſe ⁊ in deū. Inde etiā colligit̉ ꝙ mu diabolo niſi eēt in mēte eiꝰ ſuꝑba p̄ſumptio. Et quod mulier. lier plus peccauerit. qꝛ grauius punita eſt. cui dictum ibi ſequit̉ ſcꝫ que ꝑ tētationē fuerat ꝯuincēda vel peri fuit. In dolore paries filios ⁊c. menda ad mulierē referendum eſt vt intelligat̉ que mu ☞ Remouet dubitationē ortam ex ꝟbis Aug. qui lier non elatio fuerat per tentationem ⁊c. ☞ Remouet dubitationē q̄ fuit elatio viri. an crebus p̄dicte ſentētie aduerſari videtur. ¶ Sed hic vr̄ ꝯͣriū qd̓ aug. ſuꝑ Gen̄. de viro ⁊ muliere Seīdiderit vel voluerit quod mulier. d ¶ Solet q̄ri vtrū illa talis elatio ⁊ amor ꝓprie ptātꝰ pctm̄ ſuū excuſantibꝰ ait. Dixit adā mulier quā dediſti Ꝙ adā in viro fuerit ſicut in muliere. Ad qd̓ dicimꝰ. qꝛ adā nō mihi dedit mihi de ligno ⁊ comedi. non dicit peccaui. nō fuit ſeductꝰ fuit ſeductus eo mō quo mulier. nō em̄ putauit eē verū Suꝑbia em̄ hꝫ ꝯfuſionis deformitatē. nō ꝯfeſſiōis hu ſicutmū qd̓ diabolus ſuggerebat. ī eo tn̄ fuiſſe ſeductꝰ credi p̄t militatē. Nec etiā mulier ꝯfitet̉ pctm̄ ſed refert in alte lier.ſ. vt ꝙ cōmiſſuꝫ veniale putauerit qd̓ ꝑemptoriū erat. Sꝫ rum dicens. Serpēs decepit me ⁊ comedi. in impari ſe crede nec prior ſeductꝰ fuit. nec in eo in quo mulier vt credexi. ſꝫ pari faſtu. Ecce hͦ dicit Aug. qꝛ parē faſtū habuit ret verū ret deū illud lignū. ideo tāgere ꝓhibuiſſe. qm̄ ſi tange mulier cū viro. pariter gͦ ſuꝑbierūt ⁊ parit̓ peccauerūt. qd̓ diapolꝰ tuaⁿ ent fierēt ſicut dii. Uerūtn̄ p̄uaricator fuit adam vt te ¶ Sed hoc ita determinari poteſt vt dicamus parem Det̓niūa debat ⁊ ſtatur apl̓s. Poterat em̄ aliqͣ elatio mēti eiꝰ ineſſe ilivtriuſqꝫ fuiſſe faſtum in excuſatione peccati ⁊ etiam in tio p̄ditn̄ ī aliqͦ co poſt tētationē ex qua voluit lignū vetitū expiri cū eſu ligni vetiti. ſed diſparem ⁊ in muliere multo maio/ cte auio fuit ſe. mulierē nō videret mortuā eſca illa ꝑcepta. vn̄ Augu. ritatis. rem in eo ꝙ credidit ⁊ voluit eſſe ſicut deꝰ quod nō vir ductꝰ.ſ. ſuꝑ Gen̄. Cum apl̓s adā p̄uaricatorē fuiſſe oſtēdit di De viro Uerūtamen ⁊ de viro legitur ꝙ voluit eſſe ſicut deus et legi vt venia le puta 5ºᵐ8. In ſil̓itudinē preuaricationis ade. ſeductum tn̄ Dicit em̄ Augu. ſuper illum locum pſalmi. Que non ꝙ noue iij negat vbi ait. Adā nō eſt ſeductus ſed mulier. Unde rapui tunc exoluebā. Rapuit adam ⁊ eua p̄ſumens vt rit eē ſe ret pcm̄ i Autori/ ⁊ interrogatus nō ait. mulier ſeduxit me. ſꝫ dedit midiabolus de diuinitate rapere voluerūt diuinitatē et cut de0 ꝓ tate cō hi ⁊ comedi. Mulier ꝟo dixit ſerpēs ſeduxit me. Hāc perdiderūt felicitatē. Item ſuꝑ illuꝫ locū. Deus quis Pn2 firmat xlv aūt ſeductionē proprie vocauit apl̓s per quā id quod ſil̓is tibi. Qui ꝑ ſe vult eſſe vt deus. ꝑuerſe vult eſſe ſiqd̓ dixe Pſal ſuadebatur cū falſum eſſet verū putatum eſt ſcꝫ ꝙ deꝰ milis deo. vt diabolus qui noluit ſubeſſe. ⁊ homo qͥ vt lexri rat. quā apl̓s vo lignum illud ideo tangere prohibuerit qꝛ ſciebat eos ſeruus noluit teneri p̄cepto. ſꝫ voluit vt nullo ſibi docauerit ſi tetigiſſent ſicut futuros deos tanꝙͣ eis diuinitatem mināte eſſet quaſi deus. Itē ſuper illū epiſtole locum. Pbil inuideret. qui eos hoīes fecerat. Sꝫ ⁊ſi virum ꝑꝑ ali ſeductō Non rapinam arbitratus eſt ſe eſſe equalē deo. qꝛ nō nē qͣ mu quam mētis elationē que deū latere nō poterat ſollici vſurpauit quod ſuum non eſſet vt diabolus ⁊ primus x 11 lierſedu Auuū tauit aliqua experiēdi cupiditas. cū mulierem videret 11 homo. Ideo quibuſdam videtur ꝙ etiā adā ambierit qꝫ ſiia cta eſt. accepta illa eſca nō eſſe mortuā nec tn̄ eum arbitror(ſi eſſe ſicut deus. non tamen credidit id fieri poſſe. ⁊ ideo ꝙadam non virii iam ſpūali mente preditus erat) vllo modo credidiſſe falſum eſſe ꝙ diabolus promittebat cognouit. Et licꝫ ābienit diuinitatis equalitatem concupierit. non tamen adeo eextdequod diabolus ſuggerebat. exarſit. nec tanta eſt affectus ambitione ſicut mulier q̄ ᵏnu dit ☞ Determinat veritatem quis eorum peccauerit didit magis grauiter. e illud fieri poſſe putauit. ⁊ ideo magis illud ambiendo poſſibi ¶ Ex quo manifeſte aīaduerti pōt. qͥs eoꝝ plus pecſuperbiuit. Uirū aūt aliqua forte ambitōis ſubreptio ie. cauerit adā.ſ. vel eua. Plus em̄ videt̉ peccaſſe mulier mouit. ſꝫ nō ita vt illud verū vl̓ poſſibile fore putaret. q̄ voluit vſurpare diuinitatis eqͣlitatē ⁊ nimia preſum Alijs aūt videtur ideo dictū ptione elata credidit ita eſſe futurū. Adā ꝟo nec illud eſſe ꝙ adam illud voluerit. qꝛ a ¶ Si vir nō peccaſſet. credidit ⁊ de pnīa ⁊ de dei mīa cogitauit. dū vxori mo mulier de eo ſumpta illud vobumanū genꝰ minime pecAlior rem gerens eiꝰ ꝑſuaſioni conſenſit. nolēs eā ꝯtriſtari luit. ſicut inquiunt. Peccatū catis corruptū ꝑiret. Cō mīa ꝙ Aug. ſu ⁊ a ſe alienatam relinquere ne periret. arbitratus ildicitur per vnum hominem in tra. ita ꝯͣbit homo maſſa pteren ꝑ Ge. j. lud eſſe veniale nō mortale delictū. vnde Augu. Apo traſſe in mundum id eſt in hucarnis a muliere. ſicut a de vine Tby. ij. viro ⁊ magis. ſi ergo ori ſumpitolus ait. Adā non eſt ſeductus. Quod vtiqꝫ ita acci manam naturam. cum tn̄ muginale pctm̄ cōtrahimus id dicū pi poteſt. vt intelligatur nō eſſe ſeductus prior. ſcꝫ vt lier ante virum peccauerit. qꝛ ex corruptione maſſe dā/ putan in eo in quo mulier. vt.ſ. crederet illud eſſe verū. eritis per mulierem intrauerit de vi nate. ita contraheret oriſicut dij. ſꝫ putauit vtrūqꝫ poſſe fieri. vt vxori morem ro factam. Uel potius ideoꝑ ginale peccatum ex corru gereret. ⁊ per penitentiā veniā haberet. Minus ergo hominem dicitur intraſſe: qꝛ ptione mulieris. ſicut ex corruptione viri. Rn̄. Di peccauit qui de penitētia ⁊ dei mīa cogitauit. Poſtꝙͣ a etiam peccante muliere ſi vir cendum. ꝙ qꝛ principale Per ſi em̄ mulier ſeducta māducauit eiqꝫ dedit vt ſimul edenon peccaſſet humanū genus principium ꝓpagationis tudine rent noluit eā cōtriſtari quā credebat ſine ſuo ſolatio minime peccatis corruptum reſidet penes virum. po oſtēde contabeſcere. ⁊ a ſe alienatā oīno interire. Non quidē periret. Minus ergo peccateſtas ſeruandi iuſticiaꝫ maxime penes virum recarnali victus cōcupiſcētia quā nondum ſenſerat. ſed uit vir ꝙͣ mulier. fidebat

Diſtinctio i l mo appetit beatitudinē illā. tn̄ btītudinē quā xp̄iani expectāt fidebat. ⁊ deus hāc viro ſeruādam cōmiſerat. ⁊ ideo ſi vir non multi ſunt qͥ aſpernant̉ ⁊ recuſant. ⁊ primus qͥdem appetitus peccaſſet. poſteri originali iuſticia nō carerent. ¶ Ad illd̓ ereſt a volūtate naturali. ſcd̓s eſt a volūtate electiua. ⁊ per būc go qd̓ obijcit̉ de muliere. rn̄det̉ dupliciter. Uel qd̓ homo tunc modū eſt. ⁊ in ꝓpoſito. Et ſi oēs hoīes natura ſcire deſiderēt ex parte mulieris cōtraberet corruptionē penalitatis. nō cor⁊ velint eſſe ſciētes. ſcīam tn̄ mādatoꝝ dei plurimi aſpernant̉ ruptionē feditatis. que principaliter babet ortum ex parte vi ri. vel certe quod ꝓbabiEt ſic pꝫ reſponſio ad illius videt̉ vir mulieri cō 46 la duo obiecta. nam ſciēra que neminem plene excuſat ¶ Inquirit vtrū peccatuꝫ mixtus amplius nō. eſſet tiaꝫ recuſare hoc non eſt illud ex ignorātia proceſſerit. ſꝫ ſic fortaſſe vt minus punia ſic enim deus aliam nonature ſed volūtatis eletur. Unde Auguſt. ad valēti⁊ an̄ per eā habeat excuſari. g uam formaſſet. hoc ſaluo ctiue. Et ſic etiam ⁊ ſi pa num. Eis aufertur excuſatio ¶ His aūt opponi ſolet hoc ꝙ ſentētia damnationis cē in vniuerſali nullus re mortis ⁊ corruptiōis per b modo. Tribꝰ modis(vt Iſiqui mādata dei nouerūt. quā cuſet. tamē hūc modū pa ⁊ manſiſſet in ea. cis vel illum multi refuſolēt habere homines d̓ ignodorus ait) peccatum geritur b ¶ Tribꝰ modis vt Iſigiūt. ⁊ ideo confugiūt ad rantia. Et licet grauiꝰ ſit pecſcꝫ ignorantia. infirmitate. in bellum. dorus ait pctm̄ gerit̉ ſcꝫ d care ſcienter ꝙͣ neſciēter. non duſtria. Et grauiꝰ eſt infirmid ¶ Nō ideo tn̄ confugiē ⁊c. ¶ Cōtra. Beda dicit ideo tamen confugienduꝫ eſt tate peccare ꝙͣ ignorātia. gradū eſt ad ignorātie teneꝙ qͣttuor ſunt nobis infli uiuſqꝫ induſtria ꝙͣ infirmitaad ignorantie tenebras. vt in cta ꝓpter primū peccatū bras. ¶ Contra cū ignoAbi nō videlꝫ. infirmitas. ignoeis quiſꝙͣ excuſationē requirantia ſit pura priuatio te. Eua autem videt̉ ex ignofit excu rantia. malicia. et concu⁊ nihil appetatur niſi ſub rantia peccaſſe quia ſeducta rat. Alid̓ eſt em̄ neſciſſe. aliud ſatio. piſcētia. ergo cū oīa iſta ratione boni ⁊ vtilis. vt ſcire noluiſſe. quia in eis qͥ infuit. Adam ꝟo ex īduſtria. qꝛ ſint peccatorū principia. ꝙ ignorātia nō poſſit afftelligere noluerunt ipſa igno nō fuit ſeductꝰ vt apl̓s ait ad videt̉ diuiſio Iſido. in fectari vel ad eam confu rantia peccatum eſt. in eis veqd̓ dicimꝰ qꝛ lꝫ eua in hͦ ꝑ igno ſufficiens eſſe qͥ ponit tm̄ gi. Preterea nihil amat̉ tria mēbra. ¶ Iteꝫ ſicut ro qui nō potuerūt. pena pecniſi cognitū. ſed ignoran rantiaꝫ deliquerit ꝙ putauit ignorantie opponit̉ indu tie tenebre non cognoſcū veruꝫ eſſe quod diabolus ſua cati. Ignorantia vero que nō ſtria. ita īfirmitati oppo tur. ergo vr̄ ꝙ ad eas nul eſt eorum qui ſcire nolunt ſed debat. non tamen in hoc quin nitur potētia. ergo ſicut lus confugiat. ¶ Rn̄. di qͥ tāꝙͣ ſimpliciter neſciūt nulnouerit illud dei eſſe mādatū ponitur aliud genus pec cendū ꝙ q̄dam appetunlum ſic excuſat. vt eterno igne ⁊ peccatū eſſe contra agere. cati eſſe ex ignorantia et tur propter aliquid appe U aliud eſſe ex induſtria. ſi non ardeat. ſed fortaſſe vt mi☞Et ideo excuſari a pctō tibile ⁊ delectabile qd̓ ba militer deberet alid̓poni bent in ſe ſicut bona ſpūa nus ardeat. Nū igit̉ mulier per ignorantiam non potuit. ex infirmitate. alid̓ ex po lia ⁊ corporalia. Quedā c ¶ Eſt em̄ ignorantia que ex excuſationē habuit de ignotētia. Reſpōdeo dd̓m q appetunt̉ propter bonuꝫ cuſat peccantem. ⁊ eſt ignoran rantia. cum ⁊ mandatum noue iſta diuiſio peccati acciqd̓ ad ea cōſequit̉ ⁊ ex ip rit. ⁊ peccatum eſſe ſecus agetia talis que non excuſat. Eſt pitur penes corruptionē ſis elicit̓ ſicut aliqͥs appe plex viriuꝫ anime. ita ꝙ igno autem ignorātia vincibilis. et re non ignorauerit. tit anguſtias ⁊ tribulaigne rantia reſpicit rōnalē. in tiones ex qͥbus peruenit ignorantia inuincibilis. Ex☞ Queritur vn̄ ꝓceſſerit itia firmitas iraſcibileꝫ ⁊ ma homo ad perfectioneꝫ in cuſatio om̄is tollitur. vbi māprimi peccati malicia cum nae ex licia reſpicit cōcupiſcibimerito ⁊ premio. Quedā tura hoīs eſſet incorrupta.datum non ignoratur. Eſt au ſat. lem. ⁊ vocatur hic idē pe appetunt̉ propter compa tem ignorantia triplex. ⁊ eorū ¶ Solet etiā queri cū ſine vi catū ex induſtria ⁊ ex ma rationem maioris mali. cio eſſet natura hoīs. vn̄ ꝯſenlicia. iō cū oēs vires moſcilicet qui ſcire nolūt cū poſſicut aliqͥs ne capiat̉ ꝓijtiue ſub bis tribus ꝯprecit ſe de alto. ⁊ illud proſus mali ꝓceſſerit. Ad qd̓ reſint que nō excuſat. quia ⁊ ip̄a bēdi poſſunt oē peccatū prie non eſt appetere. ſed ſpōderi poteſt qꝛ ex libero ar peccatum eſt. Et eorum qͥ voqd̓ ſit in ſtatu nature laad ipſum confugere. ⁊ bitrio ꝓprie volūtatis fuit. lunt. ſed non poſſunt. que expſe. ad iſta tria gn̄a bꝫ re būc modū intelligenduꝫ e ¶ In ipſo em̄ ⁊ in alio cauſa cuſat. et eſt pena peccati non duci. ¶ Ad illud vero qd̓ eſt eſſe in ꝓpoſito. qꝛ em̄ obijcit̉ de cōcupiſcentia. extītit vt fieret deterior. In peccatum. Et eorum qui qua homo timet deprebedi in Dd̓m ꝙ illud mēbrū non alio. qꝛ ī diabolo qͥ ſuaſit. In ſcelere. iō fugit luceꝫ. nō ſi ſimpliciter neſciunt non rediſtinguit contra alia. enim venit ad lucē ne arip̄o qꝛ volūtate liberi arbitri nuentes vel proponentes ſciquia ſicut idem Beda di guantur opera eius. Et cit. Cōcupiſcentia ex om qꝛ non cōtingit fugere lu nibus bis eſt cōtracta. ⁊ ideo penes cōcupiſcētiam non ſumiceꝫ niſi in tenebris ⁊ per tenebras. ideo oculus adulteri obſer tur aliqua differētia. cum omnia peccata ꝓcedant ab ipſa Si uat caliginem. ⁊ qͥ vult male facere diuinoꝝ mandatoꝝ requi cut enim dicit. Auguſtinus. dum lex probibet concupiſcētiaꝫ rit ignorantiam. non qꝛ illam propter ſe appetat. ſꝫ qꝛ refugit probibet omne malum. ¶ Ad illud quod obijcitur. ꝙ potenſceleris deprebenſionē ⁊ amat delectationē quam amat in ſce tia opponitur infirmitati. ſicut induſtria ignorantie. Dicenleris perpetratione. dum. ꝙ induſtria non ſtat ibi pro malicia quam concomitat̉ e ¶ In ipſo em̄ ⁊ in alio cā extitit vt fieret deterior. Cōtra. ſic ſcientia. Quare autem peccatū ex malicia dicat̉ ex induſtria vr̄ ꝙ hō non peccaſſet niſi diabolus fuiſſet. ⁊ hoc vr̄ falſum. qꝛ infra patebit. cum agetur de peccato inſpiritumſanctum. homo babebat liberū arbitriū vertibile. ergo circūſcripta oī zc ¶ Eſt autē ignorantia ⁊c. Innuit magiſter ꝙ ignorātia eotentatione diaboli in malū poterat conſentire. ac per hoc pec rum qui ſcire nolunt dum poſſint nō excuſat. Contra. quia ſicare. ¶ Iteꝫ Aug. probat ꝙ alio autore nullus poteſt fieri de cut dicit philoſophus omnes homines naturaliter ſcire deſiterior in principio. lxxxiij. queſtionū. qꝛ nec a minori. nec a pa derant. ſed quod naturale eſt nullo modo aſſueſcit in contrari. nec a ſuperiori. Minor enim non poteſt. par equali nō prerium. ergo videtur ꝙ nullus homo ſcientiam reſpuat. ¶ Itē ualet ſuperior non vult. qꝛ nihil eſt ſuperius bono niſi bonum ſic ſe babet ſcientia ad intellectum ſicut ſe habet pax ad affe⁊ bonū non vult bonum deteriorare. ¶ Reſpon. dicendum ꝙ ctum. ſed qꝛ pax eſt perfectio affectus nullus eſt qui nō appeabſqꝫ dubio nulla tentatione pellente homo peccare poterat. tat pacē. ſicut dicit Auguſt. ꝓpter pacē enim bellant oēs quiſicut patet in lucifero qui peccauit ſine impulſu alieno. qͥ etiā cunqꝫ bellant. ergo videt̉ ſimiliter ꝙ nullus ſcientiā reſpuat. excellētior erat hoīe primo. magiſter aūt loquit̉ ſupponendo ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ ſicut contingit aliqͥd noſſe in vniuerſa modū peccandi ẜm ꝙ homo lapſus eſt. videlꝫ ad ſuggeſtionē li ⁊ ignorare in ꝑticulari. ſic cōtingit aliquid appetere in vnidiaboli. ⁊ ideo dicit ꝙ in ipſo homine ⁊ in diabolo erat ꝙ bō uerſali. ⁊ tamē contēnere in particulari. Et hoc patet oīs hofieret deterior. ſed ⁊ aliter ⁊ aliter. qꝛ diabolus ſolū erat eum

E Libri ꝯecundi l inducēs. ⁊ quaſi adminiculans. ſed hō fuit cā efficiēs ⁊ ꝯſum mo cecidit in mulieris appetituꝫ. ſed appetere multitudiuera tum mans. Et qꝛ oē pctm̄ qd̓ facimus quodāmō hꝫ ortū a pctō pri ſcīe plus ꝙͣ dꝫ hoc eſt auaricie. ſicut dicit Grego. Deinde pomo ꝓpter corruptionē q̄ inoleuit ꝑ originalis trāſfuſionē. hīc ꝯfirmat Apl̓s. j. Thim̄. vlt. Radix oīm maloꝝ eſt cupiditas. eſt ꝙ nō ſolū primus parēs deterioratus d̓r fuiſſe a diabolo. ſed pctm̄ mulieris oīm alioꝝ pctōꝝ radix fuit. Poſtremo hoc immo etiā oē pctm̄ d̓r eſſe ab ipſo. Un̄ Hiero. ſuꝑ Hiere. in oriipſum exp̄ſſe declarat glo. ſuꝑ illud psͣ. Que nō rapui ⁊c. epi dicit ꝙ Eua voluit rapere diuinitatē. ſi ergo rapina eſt pctm̄ ginali dicit. Quicqͥd pec camꝰ. quicqͥd nocte ⁊ die auaricie. primū pctm̄ Eue fuit in gn̄e auaricie. ergo nō in gn̄e conſenſit. ⁊ cum liberum arbi maloꝝ operū ꝑpetramꝰ. ſuperbie. ¶ Itē vr̄ ꝙ primū pctm̄ fuerit infidelitas. Primo qꝛ trium ſit bonū. ex re vtiqꝫ boimperium eſt demonum. hoc inſinuat textus Gen̄. iij. vbi dixit mulier. Ne forte moria na malus ille conſenſus ꝓueqꝛ vel oē pctm̄ procedit mur. dubitauit igitur de verbo dei. ſi ergo dubitare de eo qd̓ ex ſuggeſtione demonuꝫ nit. ⁊ ita ex bono maluꝫ mana debemus credere hoc eſt infidelitatis. peccatuꝫ infidelitatis īmediata. vel ex illa ſugprimū commiſit. Secūdo hoc confirmat euāgeliū Lu. j. Bea uit. De hoc aūt in ſequēti ple geſtione demonū primata que credidiſti. dictū eſt virgini Marie. ſi ergo ſalus reſpō nius tractabimus cum origo ria. Et ſic pꝫ illud qd̓ ma det per oppoſitum preuaricationi. ⁊ hec incepit a fide Marie mali ⁊ in qua re coaleſcat inue giſter dicit ī littera. Nec videt̉ ꝙ illa inceperit ab infidelitate Eue. Poſtremo hoc exſtigabitur. obſtat illud Aug. qͥ intel preſſius declarat magiſter. ⁊ habituꝫ eſt in diſtinctione prece ☞ Inquirit an voluntas p̄ ligit de principali agendenti in progreſſu tētationis. vbi dicit ꝙ mulier cū dubitauit te. volēs oſtēdere ꝙ corab affirmante receſſit ⁊ neganti appropinquauit. ſed hoc non ceſſerit illud pctm̄. ruptionis primarie nullꝰ fuit ſine culpa infidelitatis igit̉ infidelitas fuit primū mulie ¶ Si ꝟo querit̉ vtrū volūtaſ potuit eſſe principalis aris peccatū. non ergo primo peccauit peccato ſuperbie. ¶ Si illud peccatum p̄ceſſerit. Dictor. nec ipſe hō. forte tu dicas ꝙ pluribus generibus peccatorū ſimul ⁊ ſemel cimus qꝛ pctm̄ illud et in voD intellipeccauerit. hoc non videtur poſſibile. cū ſimul ⁊ ſemel nō poſ luntate ⁊ in actu cōſiſtit: et vo gentiā bu ſit ſe pluribus conuerſionibus ⁊ auerſionibus deordinare. et ius partiſ quicquid de hoc ſit. planū eſt ꝙ primū pctm̄ vni ſoli conueniluntas actuꝫ preceſſit. ſꝫ ip̄aꝫ circa duo re poteſt. cū per ſuperabūdantiam dici habeat. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ voluntatē alia hoīs voluntas līcidit hic ſicut innuit textus. ⁊ expreſſe dicit apl̓s principale peccatum 5 mala nō p̄ceſſit. atqꝫ ex diabo ¶ A51. V q̄ſtio. Pri hominis per qd̓ lapſus eſt fuit inobedientia. ⁊ per qd̓ deriuat̉ li ꝑſuaſione ⁊ hoīs arbitrio il mo igit̉ queritur de culmors in omnes poſteros. Unde ⁊ ad hoc diabolus ipſuꝫ indu pa primoꝝ parentū in ſe la volūtas mala ꝓdit. qua iu cere intendebat. qd̓ pꝫ per principiū ſue interrogationis. cur quātū ad inordinationē ſticiam deſeruit ⁊ iniquitateꝫ precepit vobis deus ⁊c. Sed qm̄ nemo operat̉ ad malū aſpiaffectus. Scd̓o ꝟo q̄rit̉ ī ciens. nec appetit malum nini ſub ſpecie boni. ideo clare dep̄inchoauit ⁊ ipſa voluntas ini comparatione ad ignorā bendens diabolus ꝙ non poſſet mulierem in peccatū precipi quitas fuit. tiaꝫ intellectus. Et circa tare. niſi proponeret aliqd̓ appetibile. illa in tentando propoprimū q̄runtur tria. Priſuit fallaciter. ad q̄ omnis homo ẜm veritatem tendit naturamo querit̉ quo genere peccati mulier peccauerit. Scd̓o vtrū liter. Naturaliter enim omnis homo beatitudinem appetit q̄ qd̓ mulier appetijt vir concupierit. Tertio ꝟo querit̉ qͥs horū eſt bonū copioſum ⁊ glorioſuꝫ ⁊ delicioſuꝫ. ideo omnis homo grauius peccauerit. naturaliter appetit excellentiam ⁊ ſufficientiam ⁊ leticiam. et Circa quā ſic ꝓcedit̉. ⁊ oſtēdit̉ ꝙ muliA 4 in ordinato appetitu cōſiſtit iuſticia. ī inordinato ꝟo conſiſtit NeIIIO. j. er peccauerit pctō ſuꝑbie Eccl̓i. x. Inigua culpa. Nam ſuperbia non eſt aliud ꝙͣ immoderatus appetitꝰ tium oīs pctī ſuperbia. Et iterū Eccl̓i. xxv. A muliere initium excellētie. Auaricia non eſt aliud ꝙͣ immoderatus appetitus pctī. ergo mulier peccauit pctō ſuꝑbie. ¶ Itē Aug. in lib. de ſufficientie. Gula non eſt aliud ꝙͣ immoderatus appetitus ci uii virgi. Diabolus in celo voluit eſſe ſicut deus. cadens aūt per bi reficientis ſuauiter. ¶ Conſiderans igitur diabolus hanc. I ſuaſit hoī ſimilitudiuē ſue volūtatis. ergo ſi perſuaſit mulieri eſſe viam ad precipitandam mulierē in culpam. primo ꝓmiſit ⁊ mulier perſuadēti ꝯſenſit. peccauit igit̉ pctō ſuꝑbie. ¶ Iteꝫ dignitatis excellētiam. Eritis ſicut dij. Scd̓o ſubiūgit̉ cogni hoc vr̄ rōne. Impoſſibile erat hoīem deordinari in potētia ſu tionis abūdātia. ſcientes bonuꝫ ⁊ malū. Poſtremo pretendit periori niſi prius deordinaret̉ in inferiori. ergo nō poterat pͥſuauitatis experientiam. cū oſtendit lignū pulchrū viſu. ⁊ ad us inordinate ꝯuerti ad bonū interius vel exterius ꝙͣ ꝯuerte veſcendū ſuaue. Qm̄ igit̉ mulier diabolice ſuggeſtioni cōſenret̉ ad bonū inferius. ſed ꝯuerti inordinate ad bonū inferius ſit. ideo primo in appetendo eſſe ſicut deus. fuit ſuperbia. De hͦ eſt ſuꝑbia. ergo primū pctm̄ mulieris nō potuit eſſe niſi ſuꝑ inde in appetēdo ſcire bonū ⁊ malū qd̓ non oportebat. ⁊ ſcire bia. ¶ Itē mulier voluit māducare pomū. hoc nō fuit ꝓpter plus ꝙͣ oportebat fuit auaritia. Poſtremo in experiēdo ſuaui famē vel appetitū delectādi in cibo. cū nulla eſſet in guſtu eiꝰ tatē ligni vetiti. fuit gula. ⁊ in hoc fuit tranſgreſſionis rea. et deordinatio. igit̉ hoc fuit qꝛ aliqͥd ſpāle ꝑ illius cibi comeſtio culpa inobediētie inuoluta. Et ſic pꝫ ꝙ pctm̄ mulieris inchoa nē intēdebat. hoc aūt nō erat niſi eſſe ſicut deus qd̓ diabolus tū fuit in ſuperbia. progreſſum habuit in auaricia. conſumma ꝓmiſerat. ergo ⁊c̄. ¶ Sed ꝯtra. vr̄ ꝙ pͥmū pctm̄ mulieris fuetioneꝫ habuit in gula. Pꝫ etiam ꝙ inordinata fuit quantū ad rit inobediētia. Primo qꝛ hoc innuit tex. Gen̄. iij. Quis inditriplicē potētiā.ſ. quantū ad iraſcibilē dū appetijt alta quātū cauit tibi ꝙ nudus eſſes. niſi qꝛ de ligno quo p̄ceperaꝫ tibi vt ad rationalē dū appetijt ſcire occulta. quantū ad ꝯcupiſcibinō comederes. comediſti. Scd̓o qꝛ hoc ꝯfirmat Apl̓s Ro. v. lem dū voluit deguſtare ſuauia. Un̄ ex illo pctō pullulauerūt Sicut ꝑ vnius inobediētiā pctōres ꝯſtituti ſunt multi ⁊c. Et radices oīm pctōꝝ. ¶ Ex bis igit̉ pꝫ rn̄ſio ad q̄ſita. Rōnes eīs iterū. ꝑ vnius inobediētiā mors intrauit in mūdū. Poſtremo oſtendētes ꝙ primū pctm̄ fuit ſuꝑbia verū ꝯcludūt. qꝛ ab illo hoc exp̄ſſius declarat Aug. de vera relig. vbi ait. Adaꝫ ꝓpter fuit inchoatio. Rationes ſil̓e oſtedentes ꝙ fuerit inobedientrāſgreſſionē inobediētie de paradiſo eiectus eſt. Si ergo pͥtia gula ⁊ auaricia verū cōcludūt. lꝫ nō fuerit ibi auaricia pro mū pctm̄ hoīs fuit inobediētia. non ergo vr̄ ꝙ fuerit ſuꝑbia. prie dicta ẜm qd̓ d̓r eſſe appetitus pecunie. fuic tn̄ auaricia ẜm ¶ Item ꝙ pctm̄ primū fuerit gula vr̄. primo ꝑ hoc qd̓ innuit qd̓ eſt appetitus ſufficiētie. ⁊ in ip̄a fuit peccati progreſſus. ſꝫ Gen̄. iij. Uidit igit̉ mulier lignū qd̓ eſſet ad veſcēdum ſuaue. in peccato gule ⁊ inobediētie fuit conſummatio in actu videlꝫ Scd̓o hoc ꝯfirmat euāgeliū. qꝛ xp̄s primo fuit tētatus a diacomedendi. Gula enim erat inquantū in illo cibo inordinate bolo de gula. ſicut legit̉ Mat. iiij. dic vt lapides iſti ⁊c. ſed eo delectari volebat. ſed inobedientia cū in actu ipſius comeſtio ordine tētationis tētauit primū hoīem quo tētauit xp̄m. ſicut nis contra diuinū imperiū faciebat. Et hoc exp̄ſſe dicit Greſctī dicūt. Poſtremo hoc exp̄ſſius declarat Amb. in illo hymgo. in quadam omel̓. vbi oſtendit̉ ꝙ tribus pctōꝝ gn̓ibus ten no. Qn̄ pomi noxialis morte in mor. cor. ſi igit̉ pctm̄ primū fu tauit diabolus xp̄m. ſicut prius tētauerat mulierem. ⁊ in illis it gula. ergo nō fuit ſuꝑbia. cū ſint diuerſa pctōꝝ gn̄a. ⁊ vnuꝫ tribus a xp̄o deiectus eſt. ſicut ꝑ illa tria muliereꝫ deiecerat. ⁊ idē ſimul ⁊ ſemel in diuerſis gn̄ibus eſſe nō poſſit. ¶ Itē vr̄ Nec eſt incōueniēs plura gn̄a pctōꝝ ẜm progreſſum ꝯcurrere ꝙ primū pctm̄ mulieris fuerit auaricia primo ꝑ tex. Gen̄. iij. advnū fiagitiū ꝑpetrandū. Facillimū enim eſt de pctō in pec Eritis ſicut dijſciētes bo. ⁊ ma. hoc ꝓmiſit diabolus ⁊ hoc pri catū ruere. ſicut ꝯtingit de motu vniꝰ virtutis ad motū alteriaſcēdere.

Diſtinctio I gaſcendere. ¶ Ad illud igitur ſolum reſtat reſpondere qd̓ obie peruenturos. qꝛ non quid poſſit ſed quid velit attendit ambictum eſt de infidelitate. non enim concedendum eſt muliereꝫ tionis flagitium. Et iſtam poſitionem ſuſtinendo reſpondent peccato infidelitatis peccaſſe. niſi infidelitas accipiatur val ad rationes ab vtrāqꝫ partem. Sed qꝛ verbis beati Aug. hec de large. ¶ Qd̓ ergo obijcitur ꝙ ml̓ier dixit forte. dici poteſt opinio non conſonat. immo expreſſe videtur ſentire contrariū ꝙ forte eſt ibi nota euentus. non dubitationis. Sed qꝛ magiſicut patet ex autoritatibus eius adductis in littera. nec vide ſter dicit expreſſe ꝙ nota eſt dubitationis. ideo poteſt aliter tur eſſe credibile ꝙ vir appeteret aliquid ad quod crederet ſe dici ꝙ reuera mulier non dubitauit verū eſſe qd̓ dn̄s dixerat. non poſſe peraenire. cum ante illud peccatum valde ordinatꝰ ſed de hoc dubitauit videlꝫ qualiter dominꝰ intelligebat. vtrū ſet. Ideo eſt alia poſitio ꝙ vir in appetibili ⁊ principali mo ſcꝫ intelligeret de morte corporali vel ſpirituali. vel alio quotiuo non fuit conformis mulieri tranſgrediendo. lꝫ eſſet ei cō cūqꝫ modo. ⁊ illa dubitatio nec fuit pena. nec fuit culpa. ſꝫ q̄formis in tranſgreſſione mandati diuini. vterqꝫ enim inobedi dam neſcientia que diabolo tentanti prebuit viam. Nec cogit ens fuit. ſed aliter vir ꝙͣ mulier ad inobedientie culpam perillud qd̓ obijcit de fide beate Marie. nam ⁊ ſi fides in concelapſus eſt. Non enim vir pomum comedit propter appetitum ptione filij dei non modicum tenuerit locū. babuit tn̄ humili excellentie in ſui aſſimilatione ad deum. nec propter appetitū tatis vſum preambulum ratione cuius dicitur virgo deo plaſufficientie in multorum cognitione. nec propter appetitū ſua cuiſſe. ſicut ipſa dicit. Reſpexit deus bu. an. ſue. Nec oportet uitatis in cibi deguſtatione. ſicut fecit mulier. fuit tamen ī vi etiam omnino per eundem ordinem reſpondere reparationeꝫ ro quedam ſuperbia quedam auaricia ⁊ quedam laſciuia per deſtructioni. immo frequenter eſt econtrario. ſicut via reſolu quas perductus eſt ad inobedientiam. Quodam enim modo tionis ⁊ cōpoſitionis oppoſitis modis babēt terminari ⁊ inſuperbiuit dum ſe nimis magni precij eſſe apud deum eſtima choari. ſic ⁊ in propoſito pōt intelligi. uit. ⁊ tanti vt propter comeſtionem illius cibi non incurreret Utrum qd̓ mulier appetijt. vir etiā cōgrauitatem alicuius ſupplicij. ſed de facili conſequeretur veB 5 ueſtiO. lj. cupierit. Et ꝙ nō videtur. j. Tbim̄. ij. niam de offenſa. Fuit etiam quedam auaricia dum curioſe ſci Uir non eſt ſeductus ſed mulier. ſed ſi Adam voluiſſet eſſe ſire voluit quid ſibi eueniret. dum cibum vetitum deguſtaret. cut deus quemadmodum mulier. vtiqꝫ circūuentus fuiſſet. ſi Fuit etiam quedam laſciuia non carnalis delectationis ſꝫ cu ergo circūuentus vel ſeductus non fuit. id quod mulier appe iuſdam amicabilis affectionis. qua frequenter fit vt offendat̉ tijt non concupiuit. ¶ Item Aug. ſuper Gen̄. ad litteram. Nō deus. ne contriſtet̉ proximus. hoc aūt fecit Adam duꝫ comearbitror virum ſi iam ſpirituali mente preditus erat credere dere voluit ne ſuas delicias ꝯtriſtaret. hoc ē ne mulierē offen qd̓ diabolus promittebat. ſi ergo Adam gratiam habuit. paderet. Unde ⁊ dn̄s ipſum arguit ꝙ obediuit voci mulieris ⁊ ꝑ tet ⁊c. ¶ Item ſi Adaꝫ appetijt eſſe ſicut deus. cū ad hoc mul hoc perductus eſt ad inobedientiā ⁊ tranſgreſſionē mandati to minorem haberet ſimilitudinem ꝙͣ lucifer. videtur ꝙ gradei. ⁊ hec tria trahunt̉ ex verbis Aug. ſuper Gen̄. ad litteraꝫ. uius peccauit Adam ꝙͣ lucifer. ergo ſi peccatum luciferi fuit que adducit magiſter in littera. Primo enim dicit ꝙ nō eſt pu irremiſſibile. ⁊ peccatum hominis fuiſſet irremiſſibile. quod tandū ꝙ homo deijceret̉ niſi preceſſiſſet in eo quedam elatio ſupra improbatum eſt. ¶ Item ſi Adam appetijt eſſe ſicut decomprimenda. Et iterum dicit. voluit Adā lignū vetitū expe us. aut ergo ſuggerēte muliere. aut ſuggerente ſerpente. Nō riri cū non videret mulierem mortuā eſca illa percepta. Et ite ſuggerente ſerpente. qꝛ ipſe Adam non conqueritur de ſerpērū noluit eam contriſtare. quam credebat ſine ſuo ſolatio con te ſed de muliere Gen̄. iij. Mulier quam dediſti mihi ⁊c. Si tabeſcere ⁊ a ſe alienatam interire. Concedendū eſt igitur ꝙ ſuggerente muliere. ergo ſicut mulier decepta fuit a ſerpente Adam non appetijt eſſe ſicut deus quemadmodū mulier ſicut ita vir a muliere. ſicut igitur mulier dixit. ſerpens ſeduxit me oſtendūt rationes ad hoc adducte. ¶ Si aūt dicatur alicubi 12 ita vir dixiſſet. mulier decepit me. ſed hoc nō dixit. ſed dixit. appetijſſe ſe eſſe ſicut deꝰ. hoc eſt dictū triplici ratiōe. Aut qꝛ mulier dedit mihi ⁊c. ¶ Qd̓ ſi tu dicas ꝙ ita fuit. ꝙͣuis ſcridiuinū contempſit imperium. ⁊ volūtatē ſuam diuine pretulit ptura nō exprimat. hoc ſimpliciter apparet improbabile. nā iuſſioni. ⁊ ſe ſibi tanꝙͣ deo ſubiecit. ⁊ ex hoc deo equiparari vo ſi mulier dixiſſet comede. qꝛ eris ſicut deus. cum ipſa comediſ luit. Aut dictū eſt qꝛ mulier de illo ſumpta appetijt ſicut deus ſet. ⁊ abſqꝫ dubio non eſſet ſicut deus. nulla rōne videt̉ proba eſſe. ⁊ per ſynodochen qd̓ eſt partis attribuit̉ toti. Unde ſctī bile ꝙ vir ei credidiſſet. ¶ Sed contra. ſuꝑ illud psͣ. Superqd̓ appetijt alter. frequēter loquunt̉ ſynodoche. ⁊ attribuunt bi iniqui ⁊c. Niſi homo ſuggeſtione ſerpentis vt deus eſſe vo vtriqꝫ. Aut pōt hoc tertio modo dictū intelligi. qꝛ ipſe cū eēt luiſſet. non letalis culpe tranſiſſet ad nos hereditas. Si tu di mulieri prepoſitus ipſam non compeſcuit. vnde ſibi imputat̉ cas hoc eſſe dictum quantum ad mulierem. obijcitur de viro culpa mlieris. Mulier autē intelligenda eſt appetijſſe ſe eſſe per illud qd̓ dicit Greg. in moral̓. Et habetur in gl. Iob.xlj. ſicut deus. non per omnimodam equalitatem ſed per quandā per ſe accipere diuinitatem Adam credidit. ⁊ immortalitatis ſublimationem in dignitate ſupra humanum modum. qd̓ cum gloriam amiſit. ergo Adam idem qd̓ mulier appetijt. ¶ Item vir nō compeſcuit. immo potius eius volūtati paruit. ſibi pec Phil̓. ij. ſuper illud. Non rapinaꝫ arbitratus eſt. glo. Nō vſur catum mulieris imputatur. ⁊ voluiſſe eſſe ſicut deus refertur pauit qd̓ ſuum non erat.ſ. equalitateꝫ dei ſicut diabolus fecit Et ſic patet reſponſio ad autoritates que prius inducte ſunt. ⁊ primus homo. ergo primus homo voluit eſſe ſicut deus. ⁊ h̓ ⁊ per hanc viam determinari poſſunt ſi quē alie circa iſtaꝫ ma voluit mulier. ergo ⁊c. ¶ Si tudicas ꝙ primus homo ſtat ibi teriam conſimiles inueniantur. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcitur. pro muliere. Contra. ſuper illud psͣ. Que non ra. ⁊c. Adam ⁊ ꝙ maiorem aſſimilationem habebat vir ꝙͣ mulier. dicendū ꝙ Eua voluerunt rapere diuinitatem ⁊ amiſerunt felicitatē ec⁊ ſi maiorem haberet aſſimilationem. habebat tamen precelce expreſſe dicitur de vtroqꝫ. ¶ Item hoc videtur ratione ma lentiam virtutis ⁊ cognitionis reſpectu mulieris que duo nō iorem aſſimilationem habebat vir ad deum ꝙͣ mulier. ergo ſi patiebantur hominē ita trabi a modica ſimilitudine ſicut muſimilitudo eſt mater falſitatis. videt̉ ꝙ multomagis credibilierem. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ angelus erat ſapientior bo le fuit virum appetere eſſe ſicut deus ꝙͣ muliereꝫ. ¶ Itē mul mine. dd̓m ꝙ verū eſt de cognitione innata. non tn̄ verum eſt to ſapientior erat lucifer ꝙͣ eſſet primus homo. ergo ſi cum to de cognitione gratuita. credit̉ em̄ a doctoribus ꝙ primus hō ta ſua ſapientia lucifer voluit eſſe ſicut deus. nec ſapientia im ante lapſum habuerit gratiā gratū facientē. ſicut melius oſtē pediuit ſuperbiam multo minus videt̉ ꝙ hoc ſapientia impedet̉ infra de lucifero ꝟo credit̉ ꝙ gratiā gratū facientē nō ba diret humana. ſi ergo hoc mulier appetijt. non eſt improbabibuit. ſicut determinatū fuit ſupra. le ꝙ vir non concupierit. maxime cum gloſe ⁊ autoritates vij Quis eoꝝ grauius peccauerit. Utrū ꝗ deantur hoc dicere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ qꝛ iſta eſt queſtio facti cirQueſtio. ii.j. vir aut mulier. Et ꝙ vir grauius pec C ca quam non poteſt multum efficaciter ratiocinari. ⁊ ſcriptucauerit vr̄. Grauius eſt pctm̄ vbi maior eſt ingratitudo. ſꝫ vbi ra non determinat expreſſe. ⁊ ſancti ſuper hoc loquuntur vamaiora ſunt dona ibi maior eſt ingratitudo in peccādo. ſꝫ adā rie. ideo ſunt hic opiniones diuerſe. Quidaꝫ enim propter au p̄cellebat mulierē in naturalibus datis ⁊ gratuitis. ergo cum toritates inductas dicūt ꝙ Adā idem ipſum qd̓ mulier appepeccauit magis ingratus fuit. igit̉ ⁊c. ¶ Itē tanto maius eſt tijt concupiuit. ſed non credidit ſicut mulier ⁊ propter hoc fapctm̄ ꝙͣto peccās eſt in altiori gradu ꝯſtitutus. grauius enim ctus eſt ſuperbus. ſed tamen non dicitur fuiſſe ſeductus. Ap peccat p̄latꝰ ꝙͣ ſubditus eodē gn̄e pctī ſꝫ vir erat caput mulie petere enim poteſt aliquis aliquid ⁊ tamen non credere ad h̓ ris ⁊ ei p̄poſitꝰ. gͦ vr̄ ꝙ peccauerit grauiꝰ. Itē tāto grauior eſt peruenire. multa quidem cupimus ad que non ſperamus nos culpa ꝙͣto ibi maior eſt ꝯtēptus. ſꝫ maior eſt ꝯtēptꝰ in tranſ

Libri Secundi greſſione mandati immediate ſuſcepti a domino ꝙͣ mediante Onſequēter q̄rit̉ de pctō primoꝝ parētū inre 5 alio ſi ergo mandatum per virum peruenerat ad mulierem. vſ latione ad ignorantiā ex parte intellectus. Ft detur ꝙ magis cōtempſerit vir ꝙͣ mulier. ergo ⁊c. ¶ Item tā circa hoc querunt̉ tria. Primo querituritruꝫ peccatum primorum parentum fuit ex ignorāto grauior eſt culpa quanto maior eſt ibi leſio et corruptio. qꝛ peccatum de ſe corruptio eſt. ſed peccatū Ade magis fuit cor tia. Secundo vtrum ignorantia aliquo modo ruptiuum ꝙͣ peccatum Eue. qꝛ ex peccato Ade fuit totius po ſit culpa. Tertio q̄rit̉ vtrū ſit cl̓pe excuſatoria. ſteritatis corruptio. ẜm qd̓ dicitur Roma. v. Pervnius inobe Circa quā ſic ꝓcedit̉. ⁊ oſtēdit̉ ꝙ pctm̄ 4 TueIIO. j. primoꝝ parētū fuit ex ignorātia admu d dientiam pctōres conſtituti ſunt multi. ergo. ⁊c. Sed contra Aug. ſuper gen̄. ⁊ magiſter refert in lit. Peccauerunt impari nus pctm̄ mulieris. Gen̄. iij. Serpēs ſeduxit me ⁊c. ſed vbi ē ſexu. ſed pari faſtu. ſed vbi eſt par faſtus ibi eſt par tranſgreſ ſeductio ibi eſt ſciētie priuatio. vbi aūt hoc eſt ibi ignorantia. ſio. ergo nō videtur ꝙ magis peccauerit vir ꝙͣ mulier. ¶ Iteꝫ ergo ⁊c. ¶ Itē qͥ dubitat de aliquo de quo dꝫ eſſe certus. poſicut in bonis qd̓ ſimilius eſt meliori. eſt melius. ita quod ſitius d̓r illud ignorare ꝙͣ ſcire. ſed mulier de verbo dn̄i debuit milius eſt peiori eſt peius per ſe loquēdo. ſed pctm̄ Eue ſimieſſe certa qd̓ dixerat. quacūqꝫ die com. mor. mo. ⁊ de hoc dubi lius fuit pctō luciferi ꝙͣ pctm̄ Ade ꝓpter maiorem elationem tauit cū dixit. ne forte moriamur. ergo ex ignorantia peccaſſe ſuperbie. ergo maius fuit pctm̄ Eue ꝙͣ Ade. ¶ Itē tanto gravt̉. ¶ Itē qui credit mortale pctm̄ eſſe veniale ignorat verita uior eſt culpa quāto maiori digna eſt pena. ſed mulier magis tē diuini iuris. ſed adā credidit pctm̄ illud eſſe veniale. ſicut fuit punita ꝙͣ vir ſicut pꝫ Gen̄. iij. ⁊ a deo qui iuſte punit. ergo dicit Aug. ⁊ magr̄ adducit in lit. Arbitratus ē illud eſſe venia amplius peccauit mulier ꝙͣ vir. ¶ Itē grauius peccat qͥ pecle nō mortale delictū. ergo vr̄ ꝙ tā vir ꝙͣ mulier peccauerit ex cat pctō in ſe ⁊ in alterū ꝙͣ qui peccat in ſe tm̄. ſed mulier pecignorātia. ¶ Itē oē pctm̄ aūt eſt ex ignorātia. aut eſt ex infircauit in ſe ⁊ in virum dū pertraxit eū ad pctm̄. Uir aūt peccamitate ant ex malicia. Sed pctm̄ primoꝝ parentū non fuit ex t3 uit ī ſe tm̄ de pctō actuali loquēdo ergo grauius peccauit mu malicia. qꝛ tūc eſſet pctm̄ in ſpm̄ſanctū. Nec ex infirmitate. qꝛ lier ꝙͣ vir. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut predictuꝫ fuit ſupra pctm̄ pōt di nullam habebat pronitatē ad peccandū. ergo fuit ex ignoran ci grauius alterum altero tribus modis. videlꝫ ingratituditia. ¶ Itē ſi adā ⁊ Eua credidiſſent deū taꝫ grauiter offende ne. libidine. ⁊ ex conſequenti corruptione. Si igit̉ loquamur re. ⁊ tantas penalitates incurrere. cum nullā haberēt ad pecde maiori grauitate quantum ad ingratitudineꝫ grauius pec catum pronitatem. nullo modo vr̄ ꝙ culpam cōmiſiſſent. ſi er cauit vir ꝙ mulier. pro eo ꝙ abundantiora dona ſuſcepit. ⁊ iō go culpam cōmiſerūt. vr̄ ꝙ hoc ignorauerūt. ⁊ ita ex ignorancum beneficiorum oblitus benefactorem ſuum contempſit et tia peccauerūt. ¶ Sed ꝯͣ. ſi peccauerūt ex ignorātia. aut illa offendit. magis īgratus fuit. ⁊ in ſui ingratitudine maiori cul ignorantia fuit pena aut culpa. Si culpa. ergo culpa fuit ī eis pabilior extitit. Si aūt loquamur de maioritate quantū ad li an̄ primā culpā qd̓ eſt impoſſibile. cū implicent̉ hic duo oppobidinē. ſic amplius peccauit mulier ꝙͣ vir. pro eo ꝙ magis im ſita. Si pena. ergo pena fuit an̄ culpā. ¶ Itē ſi fuit ibi ignorā proba voluntate peccauit dū ꝯcupiuit deo aſſimilari ⁊ arden tia. aut ergo iuris aut facti. Nō facti. qꝛ bn̄ ſciebāt ſe de ligno tius appetijt dum credidit hoc ſe obtinere poſſe qd̓ diabolus vetito comedere. Nō iuris. qꝛ bn̄ ſciebant ſe debere deo obeei ſuggeſſit. ⁊ iō propter volūtatē magis improbā mulier pec dire. ⁊ ꝯtra eius imperiū nullo mō facere. nulla ergo vr̄ in eis cauit ex maiori libidine. ⁊ quātū ad hoc culpabilior viro fuit. ignorantia fuiſſe. ¶ Itē ſi fuit ibi ignorantia. aut ergo volun ¶ ¶ Si aūt loquamur de maioritate culpe quātū ad corruptio taria aut inuoluntaria. Si volūtaria. ergo vr̄ ꝙ iā volūtas eo nē ꝯſequētē. diſtinguēdū eſt. qꝛ aliquid pōt dici corrūpere du rū in appetēdo ignorātiā eſſet inordinata. Si inuolūtaria. erpliciter. Aut per modum cāe aut per modū occaſionis. Si per go vr̄ ꝙ nullo mō debuit eis imputari culpa. ſi ergo eſt impumodum cauſe. ſic qꝛ peccatum viri fuit cauſa trāſfuſionis pec tata. non vr̄ ꝙ fuiſſet ex aliqua ignorantia. ¶ Item ſi fuit ex cati in poſteros. ⁊ ita corrupit ſe ⁊ alios. maior conſecuta ē ex ignorantia. aut ergo innata aut contracta aut inflicta aut pro peccato viri corruptio. ⁊ quantum ad hoc culpa viri dicitur fu curata. Non ex ꝓcurata nec ꝯtracta nec inflicta. ergo fuit ex iſſe grauior. Si ꝟo per modum occaſionis. ſic qꝛ peccatuꝫ mu ignorātia innata. ſed nō decebat deū facere naturā humanaꝫ lieris fuit occaſio pctī viri. ⁊ ita per conſequens omnium alio cū ꝓnitate ⁊ impotētia. ergo pari rōne nō debuit eā facere cū rum hoc modo mulier pōt dici ceteros corrupiſſe. nō ſolū pocecitate ⁊ ignorātia. ſi ergo ex ignorātia peccauerūt. vr̄ ꝙ hoc poſſit imputari deo. ¶ Itē ſi aliquo mō d̓r ex ignorantia pecſteros. ſed etiam virum ſuum. Unde non ſolū peccauit in ſe ſꝫ caſſe mulier. hoc eſt qꝛ a ſerpēte ſeducta fuit. ſed vir nō fuit ſe etiā in ꝓximū. Et quantū ad hoc dici pōt in muliere grauius ductus. ſicut dicit Apl̓s. ergo ex ignorātia pctm̄ eius nō ꝓceſ fuiſſe peccatū. Per hāc diſtinctionē reſponderi pōt ad ratioſit. ſi ergo radix pctī in viro ⁊ muliere nō fuit altera ⁊ altera. it nes que ad vtraqꝫ partē adducunt̉ pro eo ꝙ ẜm diuerſa mem vr̄ ēt ꝙ nec mulier peccauerit ex ignorātia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pec bra huius diſtinctionis procedunt. ¶ Aliter poſſet dici ⁊ qua catū eſſe ex ignorātia pōt dici dupl̓r. videlꝫ ꝓprie ⁊ cōiter pro ſi in idem redit. ꝙ pctm̄ pōt dici grauius altero. aut penſatis prie ꝓut diſtinguit̉ pctm̄ ex ignorātia ꝯͣ peccatū ex. infirmitaꝯditionibus ex parte peccantis pēſatis ꝯditionibus ex parte te ⁊ ex induſtria. ⁊ hoc mō ignorātia dicit priuationē ſcīe q̄ nō pctī. Si igitur penſemus cōditiones ex parte peccantis gracōpetit hoī ex natura. ſed merito prime culpe fuit ꝯͣcta. ⁊ hoc uius peccaſſe d̓r vir ꝙͣ mulier tū propter donoꝝ p̄excellentiā. modo peccatū primoꝝ parentū non pōt dici ex ignorātia. nec tū ꝓpter ſtatus prefidentiā. qꝛ mulieri quodammodo prelatus ꝯtinet̉ ſub illa diuiſionē qua d̓r ꝙ oē pctm̄ aut eſt ex ignoranerat. Si aūt pēſant̉ ꝯditiōes ex parte pctī. grauius peccauit tia. aut ⁊c. illa enim diuiſio pctī eſt ẜm ſtatū nature lapſe. Cci mulier ꝙͣ vir. tū propter impietatē in deum. tum ꝓpter iniqui ter aūt d̓r peccatū eſſe ex ignorātia qd̓ cōmittit̉ aliqua neſcien tatē in ꝓximū. Deum enim ſua ambitione inbonorauit. ⁊ proxi tia exiſtente circa peccantem. rōne cuius nec cōſiderat graui mum ſuggeſtione ſua deiecit. ẜm hoc procedunt rationes ſil̓r tatem culpe. nec grauitatē pene. ⁊ ſi peccatū primoꝝ parentū ad oppoſitas partes. Qd̓ aūt dicit Aug. ꝙ pari faſtu peccaue ex ignorātia dici pōt fuiſſe. qꝛ tā in viro ꝙͣ in muliere fuit que runt hoc intelligit̉ nō quantū ad interiore affectionē. ſed ꝙͣtū dam neſcientia que non fuit pena. ſed quedam naturalis imad exteriorem mandati tranſgreſſionem ad qd̓ vterqꝫ eorum perfectio magis reperta in muliere ꝙͣ in viro. Mulier enim equaliter obligabatur. Uel par faſtus d̓r non per omnimodā ignorauit vtruꝫ ſerpens ſibi verū vel falſum ſuggereret. igno equalitatem. ſed per quandam conformitatem. ⁊ ſic ex dictis rauit ēt ſeueritatē diuine iuſticie. Uir aūt alterū boꝝ d̓r ignocolligitur ꝙ peccatum Eue aliquo modo excedebat peccatuꝫ raſſe. videlꝫ diuine iuſticie ſeueritatē. in hoc qd̓ eſtimauit de il Ade. ⁊ aliquo modo econuerſo. Si aūt aliquis querat qd̓ eoꝝ la trāſgreſſione cito veniā inuenire. inexꝑtus em̄ erat ſeuerimagis excedebat aliud. Ad hoc dicendum eſt ꝙ cum peccatū tatē diuine iuſticie. Uterqꝫ tn̄ cognoſcere potuit ꝑ ſcīam quaꝫ Eue excedit peccatum Ade in conditionibus que reſpiciunt babebat ſe male facere. Et ſic large accipiēdo ignorātiā dici pctm̄ eſſentialiter. vtpote in maiori improbitate libidinis. in pōt pctm̄ primoꝝ parētū fuiſſe ex ignorātia. ⁊ magis peccatū hoc ꝙ ⁊ maius ⁊ magis ambiuit. pctm̄ Eue magis exceſſit et Eue ꝙͣ pctm̄ Ade. Et hoc ꝯcludūt rōnes ad prima partē īdugrauius fuit ſimpl̓r loquēdo. Et huius ſignū eſt. qꝛ magis pu cte. Proprie ꝟo accipiēdo ignorātiā ẜm ꝙ d̓t penā. ⁊ hoc ꝓut nita fuit. ⁊ ſi ad infernū deſcēdiſſet maiorē penam babuiſſet. d̓t neſciētiā eiꝰ rei quā bō deberet ſcire ẜm exigētiā ſui ſtatꝰne Nec obſtāt rōnes ad oppoſitum adducte. qꝛ ſumunt̉ a condipctm̄ pͥmoꝝ parētū nō fuit ex ignorātia ſicut on̄dūt rōnes ad tionibus peccantis que non faciunt peccatum grauius ſimpli ducte ad partem ꝯtrariam. ⁊ hoc ptꝫ diſcurrendo ꝑ fingulas. citer. ſed quodammodo. Quod 3

Diſtinctīo 1 19 ¶ Qd̓ em̄ obr̄ ꝙ ignorātia aut eſt pena aut culpa. dici poteſt lutē. ſicut artium mechanicaꝝ ⁊ liberaliū. ⁊ talis cognitio nec ꝙ iſta diuiſio nō eſt ſufficiēs niſi accipiat̉ ignorantia proprie. eſt virtus. nec de eſſe virtutis. ⁊ illa ignorātia que eſt huiꝰ coNā nō ſolū hō primo inſtitutus ſed etiā angelus btūs aliqua gnitionis priuatio culpa nō eſt. ſiue ſit ignorātia negatiōis ſiignorat cū multa innoteſcāt principatibus ⁊ ptātibus ꝑ eccle ne diſpoſitiōis. ſiue etiā ſit volūtaria ſiue nō. Alia eſt cognitio ſiā. Un̄ talis ignorantia nec culpa nec pena eſt. qꝛ eſt reſpectu credibiliū ⁊ operabiliū. que ad ſalutē neceſſaria eſt in adulto boꝝ q̄ non dꝫ ſcire quātū eſt de prima ꝯditione nature. ¶ Ad ⁊ hec eſt cognitio fidei ⁊ prudētie. ⁊ ad hāc cognitionē haben 15 illud qd̓ obr̄ ꝙ aut fuit ignorātia iuris aut facti. dd̓m ꝙ nō fu dā tenemur. qꝛ ſine hac nullus poteſt recte viuere. ¶ Huiꝰ aūt 25 it ibi ꝓprie loquēdo ignorātia iuris quātū ad principale. ſed cognitionis priuatio pōt dupliciter in nobis eſſe. Aut manen quātū ad aliqͥd annexū. vtpote quantū ad ſeueritatē iudicis. te tentiōe aut non manēte ſi manente. tūc eſt ibi culpa. qꝛ cuꝫ Sil̓r nō fuit ibi ignorātia facti quantū ad principale. qꝛ bene quis tenet̉ ad aliquid ⁊ illud non implet. ex hocipſo culpat̉. et ſciebat ſe guſtare lignū vetitū. fuit tn̄ in muliere quedā ignodignus eſt pena. Si aūt ſit in nobis priuatio non manēte ten rātia quātū ad id qd̓ credebat aſſeqͥ per illud. videlꝫ aſſimilatione. cū non pōt ſcire. ⁊ impotētia excuſat ab obligatione. ſic tionē ad deū. ⁊ ita nō fuit ignorātia proprie dicta ſed cōiter. priuatio huius cognitiōis culpa nō eſt. ſicut in furioſis. ⁊ ẜm ri ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ignorātia aut erat volūtaria aut inuolū hoc ignorātia que dicit priuationē cognitionis ad ſalutem ne taria. dd̓m ꝙ iſta nō eſt diuiſio ꝑ immediata. ſi large accipiat̉ ceſſarie. vno mō pctm̄ eſt. alio vero mō minime. ¶ Aliter pōt 26 ignorātia. aliqͥs em̄ eſt qͥ nihil cogitat de eo qd̓ ignorat. ⁊ tunc dici ⁊ quaſi in idē redit ꝙ priuatio cognitiōis ad ſalutē neceſ nec circa illud afficit̉ volūtarie. nec inuoluntarie. ⁊ ſic erat de ſarie dupliciter pōt eſſe. Aut ita ꝙ eſt in nobis. ſed nō a nobiſ a illa ignorantia Eue. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aut erat innata aut ⁊ hoc modo culpa nō eſt. ſed magis pena. ⁊ cū non ſimus eius ꝯtracta ⁊c. dd̓m ꝙ illa ignorātia dicebat quādā ſcīe incomple principiū ī ipſa nec meremur nec demeremur. Aut ita ꝙ eſt in tionē ⁊ imperfectionē q̄ inerat aīabus primoꝝ parētum ex de nobis ⁊ a nobis. ⁊ ſic culpa eſt. Hoc aūt pōt eſſe tripl̓r. Uel cū fectu ꝓprie nature. per hoc ꝙ aīe eoꝝ nō erāt in oīmoda lucis in via veritatis exiſtētes volūtarie ab ea recedimus. ⁊ in crro plenitudine. in tali aūt ſtatu decuit hoīem ſic fieri. qꝛ ſicut inris foueam nos p̄cipitamus. ⁊ hec priuatio pōt dici ignoranfra patebit prius debuit eſſe viator ꝙͣ cōprebēſor. nec tn̄ ex il tia erronea que eſt in hereticis. Uel cū ad viā veritatis valen la ignorātia d̓r hō fuiſſe in tenebris vel in cecitate. qꝛ ſufficiēs tes pertingere. cupimus in tenebris ambulare. ⁊ hec pōt dici lumē habebat ad incedēdū ꝑ viā iuſticie. ⁊ iō nō eſt ſil̓e de pro ignorātia affectata. Aut qꝛ ex quadā pigricia ⁊ negligētia nō nitate. Pronitas em̄ non ſolumō dicit imꝑfectionē. ſed etiam curamus veritatē addiſcere. ⁊ hec d̓r ignorantia craſſa ⁊ ſupiquandaꝫ nature curuationē. ac ꝑ hoc deordinationē. ¶ Ad il na. ⁊ quelibet iſtarum eſt culpa. lꝫ prima maior ꝙͣ ſcd̓a. ⁊ ſcd̓a lud qd̓ vltimo obr̄ ꝙ vir nō peccauit ex ignorātia qꝛ nō fuit ſe ꝙͣ tertia. Et ſic concedende ſunt rationes oſtendētes ꝙ ignoductus. dd̓m ꝙ nō ſolūmō mulier ignoraſſe d̓r ꝓpter ſeductio rantia aliquo modo poteſt eſſe culpa. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ .3 nē. ſed etiā qꝛ ignorauit pene ſubſequētis acerbitatē. ⁊ licꝫ in in contrarium ꝙ ignorātia eſt nobis inflicta. dd̓m ꝙ prout no Adam nō fuit ignorātia illius ſeductionis. fuit tn̄ ignorantia bis inflicta eſt pena eſt ⁊ nō culpa. ꝓut tn̄ volūtas noſtra aliper inexperientiam diuine vltionis. ⁊ ideo aliqua ignorantia quo modo deordinatur circa illam ſicut prius dictū eſt) inciſiue neſcientia fuit in Adā lꝫ minor ꝙͣ in Eua. Nec valet illud pit eſſe culpa. Sicut paſſiōes ſanctis martyribus illate pene quod obijcitur de radice. quia ignorantia non ponit̉ ibi eſſe erant conſiderate ẜm ſe. comparate tn̄ ad voluntatem ſanctotanꝙͣ ex vna radice. ſed qꝛ quodammodo talis neſciētia occarum libenter eas perferentium pro amore xp̄i erant eis meriſionē prebuit ad peccandum. torie. Utrū aūt aliquo modo ſit culpa prout.ſ. contracta eſt vi Utrū ignorātia in aliquo homine poſdebitur infra cum agetur de originali peccato. ¶ Ad illud qd̓? ueſtio. lj. nt eſſe culpa. Et ꝙ ſic vr̄. j. Coꝝ. xiiij. obijcitur ꝙ ignorantia non eſt conuerſio. dd̓m ꝙ verū eſt ꝓui ignorans ignorabit̉. ſed nullus ignorat̉ a deo niſi propter cul eſt pura priuatio. ꝓut tn̄ ipſam ꝯcomitat̉ aliquo mō nr̄a affepam. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ſuper illud psͣ. Noluit intelligere ⁊c̄. Gl. ctio nō hꝫ veritatē. ⁊ hoc mō d̓r eſſe culpa non primo. ¶ Ad il 29 Aug. Ignorātia in bis qui intelligere nolūt eſt pctm̄. ¶ Iteꝫ lud qd̓ obr̄ ꝙ ignorātia remanet poſt pnīam. dd̓m ꝙ nō remarōne videt̉. cognoſcere credenda ⁊ oꝑanda eſt actus virtutis net ꝓut hꝫ rōnē culpe.ſ. rōe volūtatis ꝯcomitātis vel quodāſcꝫ fidei ⁊ prudentie. ergo hec ignorare eſt virtutibus priuari. modo eam cauſantis. ſed ſi remanet hoc eſt inquantum haſed priuationes virtutū ſunt vicia ⁊ pctā. gͦ aliqua ignorantia bet rationē pene ex originali ꝯtracte. ideo quantuꝫ ad primū eſt culpa. ¶ Itē non facere ea que hō tenet̉ facere eſt pctm̄. ſi in quo babet rōnē actualis trāſit nō ſolū actu. ſed etiā reatu. militer nō dicere. ſil̓iter non amare ea que hō tenet̉ amare eſt cū qͥs penitet quātū ꝟo ad ſcd̓m quodāmodo remanet: ⁊ ita vr̄ pctm̄. ergo ſil̓iter neſcire qd̓ tenet̉ ſcire eſt pctm̄. ſꝫ multi ſunt ignorātia remanere actu. ⁊ in hoc hꝫ quādā approximationē qui ignorāt ea que tenēt̉ ſcire. vt pote ea ſine quibꝰ ſaluari nō ad pctm̄ originale. ẜm id tn̄ ꝙ culpa eſt actuale peccatum eſt. poſſunt. gͦ in talibus ignorātia eſt culpa. ¶ Itē error eſt pctm̄ ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ignorantia eſt in intellectu. dd̓m ꝙ 30 aut ergo rōne eius qd̓ ponit. aut rōne eius quod priuat. Non illa ignorantia que opponitur cognitioni virtutis ad quā teratione eius qd̓ ponit. qꝛ pctm̄ priuatio eſt non poſitio. Si rōnemur non tm̄ reſpicit intellectū. ſed etiā affectum. ſicut ⁊ virne eius qd̓ priuat. ſed error priuat ſcientiā. ⁊ priuatio ſcientie tus ſibi oppoſita. Un̄ nō tm̄ dicit ſcīe carentiā. ſed etiā volūta eſt ignorantia. ergo ignorantia eſt culpa. ¶ Contra Augu. in tis incuriam ⁊ negligentiā ad ſcientiā percipiendā. ¶ Ad il 31 Ench. dicit ꝙ inflicta eſt nobis ignorātia rerū agendaꝝ. ⁊ cō lud qd̓ obr̄ ꝙ in quolibet inſtanti ignorat. dd̓ꝫ ꝙ ignorare nō cupiſcētia noxiaꝝ. ſꝫ nullū pctm̄ eſt nobis inflictu. gͦ ignorātia d̓r eſſe culpa. niſi eatenus qua quis tenet̉ ſcire qd̓ ignorat. iō ⁊ non eſt peccatū. ¶ Itē rōne videt̉. In oī peccato eſt auerſio ſi in quolibet inſtanti ignoret ⁊ in quolibet teneat̉. qꝛ tn̄ prece a bono incōmutabili ⁊ conuerſio ad cōmutabile. ſed ignoranptum affirmatiuum nō obligat ſemꝑ ſed pro loco ⁊ tꝑe. ignotia nulla eſt ad bonū cōmutabile conuerſio. gͦ ignorantia non rans ignorando non peccat niſi in illo inſtanti ⁊ tꝑe in quo te eſt culpa. ¶ Itē nullū pctm̄ remanet poſt penitentiā. ſꝫ ignonetur noſſe vel addiſcere qd̓ ignorat. iō ꝙͣuis ſemꝑ dicat̉ igno rantia remanet in hoīe poſt penitentiā ⁊ ꝯtritionē. gͦ ignoran rare. nō tn̄ ſemꝑ d̓r peccare. tia nō eſt culpa. Si tu dicas ꝙ remanet actu. ſꝫ trāſit reatu. gͦ Utrū ignorātia ſit culpe excuſatoria i. 1 tūc videt̉ ꝙ ignorātia nō eſſet culpa actualis. ſꝫ originalis. ſꝫ QueſtiO. 1. j. Et ꝙ ſic vr̄. jͣ. Tbim̄. ij. Miſericordiā eſt originalis. qꝛ manet poſt baptiſmuꝫ. ⁊ hoc melius patebit conſecutus ſum. qꝛ ignorans hoc feci. ſi ergo ignorātia fuit rō infra. Nec actualis ergo nō eſt culpa. ¶ Itē oē pctm̄ eſt in af quare ꝑuenit ad miſericordiā. vr̄ ꝙ ignorātia excuſabilē fecefectu. cū oē pctm̄ ſit volūtariū. ſꝫ ignorātia eſt in intellectu. errit eius culpā. ¶ Itē ſcīa aggrauat culpā ſicut d̓r Lu. x. Ser go ignorātia nō eſt pctm̄. ¶ Itē ſi ignorātia eſt pctm̄. gͦ ignouus ſciēs vo. do.ſ. ⁊c. ergo ꝑ oppoſitū ignorātia alleuiat. ergo rare eſt peccare. ſꝫ de viro ignorante verū eſt dicere ꝙ in oī inexcuſat. ¶ Itē oē pctm̄ eſt volūtariū. ergo qd̓ diminuit de ra ſtāti ignorat. ergo in oī inſtāti peccat. gͦ tot ſunt in eo pctā qͦt tione volūtarij diminuit de rōne pctī. ſed ignorātia diminuit ſunt inſtātia. ꝙ ſi hoc eſt falſum ⁊ impoſſibile reſtat ignorande ratione volūtarij. qꝛ volūtariū ē vt dicit ph̓us cuius princi tiā pctm̄ nō eſſe. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notandū pium eſt in ipſo cognoſcēte ſingularia. ergo ⁊c. ¶ Item ſicut 4 ꝙ cū priuatiōes cognoſcant̉ per habitꝰ. cognitio ignorātie pē ad reſiſtendum peccato requiritur fortitudo. ſic etiam requidet ex cognitiōe ſcīe. Attendendū aūt ꝙ quedam eſt cognitio rit̉ ⁊ cognitio. ſꝫ defectꝰ ſortitudinis vtpote īfirmitas excuſat aliquoꝝ. q̄ nec eſt neceſſaria ad virtutē. nec eſt neceſſaria ad ſa culpā. gͦ ſil̓r vr̄ ꝙ defectꝰ cognitionis.ſ. ignorātia. ¶ Item qd̓ i ii.

Libri Secundi ecōuerſo. Un̄ ⁊ ſi in gn̓alitate loquēdo verū ē dicere ꝙ magio in ſua plenitudine oīno tollit culpā. circa plenitudinē aliquo excuſat ignorātia ꝙͣ infirmitas deſcēdendo. tn̄ ad ſpalia pecmō diminuit. ſed cū aliqͥs ſimpl̓r eſt ignarus. ſicut paruulus cata poſſunt ſe habere ſicut excedētia ⁊ exceſſa. ¶ Ad illō od̄ea ⁊ furioſus. nihil qd̓ faciat imputat̉ ei in pctm̄. ſicut dicit Ber. querit̉ q̄ ignorātia excuſat ⁊ quantū: dicendū ꝙ eſt ignorātia ⁊ alij doc. ergo vr̄ ꝙ oīs ignorātia pctō ꝑpetrato aliquo mō p̄ facti ⁊ ignorantia iuris. Ignorantia facti pōt eſſe dupl̓r. aut beat excuſationis patrociniū. ¶ Cōtra. Iſi. in li. de Eccl̓i. inſtitutione. Nullus in culpa maior eſt ꝙͣ qui deū neſcit. ergo vi adbibita debita diligenꝙ ignorātia nō excuſet ſed aggrauet. ¶ Itē ſuꝑ illud Ro. ij. x tia. aut non. Si adhibita ¶ Determinat quare de An ignoras ⁊c. Amb. glo. Grauiſſime peccas qꝛ ignoras. ergo debitadiligentia excuſat ꝑmiſerit hoīem tētari ſciēs eū vr̄ ignorātia grauare culpā. ¶ Itē ignorātia de ſe malū eſt. ſꝫ a toto ſi nō adbibita non eſſe caſurum. a malū additū malo facit maius malū. ergo vr̄ ꝙ ignorātia pec excuſat a toto ſed a tanto catum augeat nō excuſet. ¶ Itē ſcīa nec auget nec minuit me Reterea queri Si aūt ſit ignorantia iu piſtin. ritū. ſed ſola gratia ⁊ charitas. ergo pari rōne nec ignorantia ſolet cur deꝰ boris. hoc poteſt eſſe dupl̓r xxii auget nec diminuit demeritū. ergo nō excuſat pctm̄. ¶ Item aut eſt vincibilis aut nō minem tentari ꝑ eſto ꝙ vnus ſciēs peccet ex aliquāta libidine. ⁊ alter ignorās vincibilis. Si vincibilis miſerit. quem de ex tāta libidine ſi equalis eſt ibi libido. ergo equalis dꝫ eē pu tunc eſt ignorantia q̄ eſt cipiendum fore nitio. ergo vr̄ ꝙ equalis ſit vtrobiqꝫ excuſatio vel accuſatio. g culpa. Et hec aūt eſt ex non magis excuſat vel accuſat ignorantia ꝙͣ ſcientia. Eſt igit̉ preſciebat. Sed non eſſet lau ꝯſenſu vero aut ignoranqueſtio ꝓpter quid magis excuſat ignorantia ꝙͣ ſciētia. Et cū tia affectata. ⁊ iſta ſic ex dabile homini ſi ideo bene viAug. ſa tam ignorātia ꝙͣ infirmitas excuſet. ſil̓r eſt qō que iſtarū mavna parte excuſat qd̓ ex per gei uere poſſet qꝛ nemo male viue gis excuſet. Rurſus cū ſint multe dr̄ie ignorātie. cum hoc q̄alia parte magis aggrare ſuaderet. cū in natura poſritur que earum excuſet ⁊ que non. ⁊ que magis ⁊ que minus. uat. Aut eſt ex negligenſt ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiam eſt notandū ꝙ oīs ignotia ⁊ ignauia ſicut ignorā rantia aliquo modo excuſat pctm̄. ⁊ rō huius eſt. qꝛ minuit de tia craſſa ⁊ ſupina. ⁊ iſta ſi aliquo mō excuſet. non tn̄ ita excuratione volūtarij. minuit etiaꝫ de rōne contemptus. Ceteris ſat vt ſempiterno igne non ardeat. ſicut dicit Aug. ⁊ magiſter enim paribus magis ꝯtēnit qui peccat ex induſtria ꝙͣ qͥ igno in littera. Si aūt ſit ignorantia inuincibilis. hoc poteſt eē du ranter peccat. Et iterū. cū voluntariū includat in ſe cognitio pl̓r. Aut iſta ignorantia eſt in nobis introducta per culpam p̄ nem qd̓ priuat cognitionē priuat de ratione volūtarij. Quia ambulam. aut preter omnem culpam. Si preter oēm culpam. ergo pctm̄ mēſurat̉ ẜm quātitatē libidinis ⁊ ꝯtēptus. ⁊ ignoaut ſimpliciter priuat cognitionē iuris. ſicut in infantibus et rantia diminuit de ratione boꝝ. general̓r veruꝫ eſt ꝙ oīs igno furioſis qui oīno carēt vſu ratiōis. ⁊ hec excuſat a toto. Un̄ di rantia inquantum hmōi excuſat pctm̄. ⁊ ſi tāta ſit qd̓ priuet oī cit Ber. ꝙ pueris infantibus ⁊ dormientibꝰ nihil qd̓ faciunt no rōnem voluntarij. ⁊ rationem contemptus excuſat a toto. imputat̉. Aut nō tollit oīno vſum rōnis. ſꝫ ſemiplenū. ⁊ tūc nō ſi ꝟo non omnino priuet. excuſata tanto. Concedende ſunt igi excuſat a toto. ſed a tāto. ſicut eſt in bis qui nō ſunt plene futur rōnes oſtendentes ꝙ ignorantia excuſat pctm̄. ¶ Ad illd̓ rioſi. ſed aliquo mō bn̄t lucida interualla. ⁊ in pueris qͥ aliqn̄ ergo qd̓ obr̄ in contrarium de Iſi. grauiſſime peccat qui deū 3. ſunt capaces p̄cepti. lꝫ nō plene. Si aūt ignorātia eſt introdu neſcit. dd̓m ꝙ Iſi. ibi comparat peccatū infidelitatis ad alia cta ꝑ culpā ꝓpriā. ſicut eſt in ebrio ⁊ furioſo. quoꝝ vterqꝫ ſe p̄pctōꝝ genera. ⁊ ipſum in ſe valde graue eſt. qꝛ non eſt fine ma cipitauit in hoc ꝑ culpā ſuā. ſic nō extuſat a toto ſed a tato. qꝛ gna aīe deordinatione. nihilominus tn̄ cum quis ignorās ali ſicut dicit ph̓s. iij. Eth̓. c. viij. Ebrius habebit duplices malequid facit ⁊ ex incredulitate. ſicut dicit Apl̓s de ſe minus gra dictiones. maledictionem.ſ. pro culpa precedenti. ⁊ malediuiter peccat ꝙͣ ille qui facit ex certa ſciētia. ¶ Ad illud Amb. ctionem pro culpa ſubſequēti. Quantū aūt ⁊ qualiter excuſet ꝙ grauiſſime peccat qui ignorat. dd̓m ꝙ hoc d̓r nō rōne maio ſubſequentem culpam diuerſimode quidā determinant. Qui ris culpe. ſed rōne infirmitatis magis periculoſe. qꝛ cū nō ha dam em̄ dicūt ꝙ nec ebrius nec furioſus qui vſu rōis caret cō beat ſcientiā de morbo ſiue culpa. non querit medicinaꝫ. ⁊ ita mittere pōt nouam culpā. ſed ex inordinatione ſequēti aggra ſemper remanet morbus ⁊ corruptio. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Aug uatur culpa prima. poteſt em̄ culpa aggrauari ex euētu ſequē in li. ꝯfeẜ. Eo inſanabilius peccabā quo me non peccare arbi ti. Alijs aūt videtur ꝙ nec ſic excuſet quin nouam culpam cōtrabar. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ malū additum malo facit maius mittat. non tn̄ eſt adeo grauis ſicut ſi illā faceret ex certa ſcīa Primus tn̄ modus dicendi probabilior eē videtur. Ex his pꝫ ac malū. dd̓m ꝙ illud hꝫ veritatē cū malū malo conformat̉. Ma lum aūt pene cum ſit inuoluntarium. non conformat̉ malo cul ꝙ Loth non oīno excuſatur a culpa inceſtus cū cognouit filipe qd̓ eſt voluntarium. ⁊ ideo nō auget. ſed potius diminuit. as ſuas. Primū quidem. qꝛ nō fuit in eo plena ignorātia licꝫ Et qm̄ ignorātia ī nobis nō eſt ſine culpa quin etiā aliquo mō em̄ dicat̉ in textu ꝙ nō ſenſerit. qn̄ filie accubuerūt. hoc d̓r. qꝛ ſit pena. iō culpam perpetratam excuſat. ¶ Ad illud qd̓ obijnon diſcreuit. Scd̓o ꝟo qꝛ in illā ignorantiā ꝑuenit ꝑ ebrieta citur ꝙ ſcīa non auget meritū. dd̓m ꝙ illud non ſequit̉. Quan tē. quā debuiſſet vitare. ⁊ ideo ſctī dicūt eū fuiſſe culpabilē lꝫ titas enim meriti non eſt a nobis ſed a gratia dei. demerituꝫ ex alia parte dicāt eū fuiſſe aliquatenus excuſabilē. ꝟo ⁊ eius quantitas ortum hꝫ a voluntate lib. ar. ⁊ iō qd̓ facit 1 Dei dei permiſſione in actu Diſtinctio. M. ij. tentandi. ad rōnē voluntarij. facit aliquo modo ad augmentum peccaReterea queri ſolet. cum deus hominem ⁊c. Suti. ⁊ ſil̓r qd̓ diminuit. facit ad alleuiationē peccati. talis auteꝫ pra egit magr̄ de lapſu primorum parentum in cō 37 ignorantia vt dictum fuit ſupra. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ peccan paratione ad diabolum tentantem ⁊ hoīem tranſ tes ex pari libidine equaliter puniuntur. dd̓m ꝙ hoc nō cogit grediētē. in hac parte agit de lapſu primoꝝ parēquin ignorātia excuſet. quia ſi ille qui ignorat peccat ex tantū in comparatione ad deū ꝑmittentē. ⁊ qꝛ nō eſt ta libidine ex quanta ille qui cognoſcit in ſtatu ignorātie exiequū ꝑmittere aliquē inſciū ab aſtuto circūueniri. iō vt on̄da ſtens ſi haberet ſcientiam peccaret multo maiori. ⁊ ita grauitur prima ꝑmiſſio eſſe iuſta. ꝑs iſta duas bꝫ. in prima determi us peccaret ⁊ grauius puniretur. ⁊ iō ignorantia que in ipſo nat cur deus hoīem tētari ꝑmiſit. in ſcd̓a ꝟo determinat quan eſt excuſat peccatū. excuſat inquā ⁊ minuit quantitatē peccatū ⁊ qualē cognitionis habitū ei dedit ibi. ⁊ qͥdē ẜm aīam ⁊c̄. ti. non quam babet. ſed quam haberet ſi ignorantia non eſſet. Prima parte remanēte diuiſa. ſcd̓a diuidit̉ in tres partes. in s ¶ Ad illud qd̓ querit̉ que magis excuſet. Utruꝫ ignorātia vel prima determinat qual̓r hō cognitionē habuit vtrū ꝑ diſcipli infirmitas. Rn̄deri pōt ꝙ duo ſunt de rōne voluntarij. videlꝫ nā ⁊ ſtudiū. an ꝑ diuinū donū. In ſcd̓a ꝟo determinat quoruꝫ cognitio ſingulariū ſiue circūſtātiarū. ⁊ ꝙ operationis princi cognitionē habuit. ibi fuitqꝫ primus hō an̄ lapſum triplici cō pium ſit intrinſecū. igit̉ ignorantia excuſat qꝛ priuat de ratio gnitione p̄ditus. Et illa pars bꝫ tres. In prima determinat ne cognoſcendi. infirmitas excuſat. quia priuat de ratione ꝑqualē cognitionē babuit de rebus creatis. In ſcd̓a quale cofecte principiādi. ⁊ quoniam priuato priori priuat̉ poſterius gnitionē habuit de deo. ibi. cognitionē qͣꝫ creatoris ⁊c. In ter ⁊ non cōuertit̉. ⁊ cognoſcere p̄ambulū eſt ad facere. plus toltia qͣlē cognitionē habuit de ſeip̄o. ibi. porro ſui cognitiōe ⁊c. lit de rōne volūtarij ignorātia ꝙͣ infirmitas vel impotētia. et a ¶ Non eſſet laudabile homini ſi ideo bene viuere poſſet. ī iō magis excuſat ceteris paribus. Adeo tn̄ pōt infirmitas p̄quia nemo male viuere ſuaderet. ¶ Sed contra. ſi hoc verum cellere ⁊ ignorātia parua eſſe ſiue ex culpa nr̄a ꝓcedere ꝙ erit eſſet

l diſtinctio A diſtincte ſunt. ¶ Rn̄. di 3 gnitionē habuit hō an̄ lapſuꝫ ſe. ⁊ in ptāte haberet velle nō effſet tūc vr̄ ꝙ vita noſtra cendum ꝙ ⁊ ſi homo mede rebus creatis. in gloria laudabilis non ꝯſentire ſuadēti deo iuuāte. ⁊ c rito primi peccati exceca erit. vbi nemo male viue ¶ Fuitqꝫ hō primꝰ an̄ lapſuꝫ b gl̓ioſius eſt nō ꝯſentire pctō tus ſit ⁊ factus ſit ignore ſuadebit. ¶ Item eſto triplici cognitione preditus ⁊ꝙͣ tētari nō poſſe. ¶ Mouērans tā in cognitione vni ꝙ diabolus nihil mali ꝑ rerū.ſ. ꝓpter ſe factarū. ⁊ crea uerſitatis propter ipſum tur etiā qͥdā dicētes. Cur crea re ſuaſiſſet. nihilominꝰ mecreate ꝙͣ in cognitiōe vie toris ⁊ ſui. Rerū qͥppe cogni uit deꝰ quos futuros malos ea reri potuiſſet. ſed ſi mere ſalutis ſue. plus tn̄ excesp ret̉ eēt laude dignus. ertionē hoīem accepiſſe perſpip̄ſciebat. Quia preuidit qͥd catus eſt in ſcd̓o ꝙͣ in pri at go ⁊c. ¶ Rn̄. ddꝫ ꝙ laus cuuꝫ eſt. cū nō ipſe creator vel boni de malis eoꝝ eſſet factumo. Nā ad cognitionem s quedā eſt que reſpicit di angelus aliqͥs. ſed hō oībus rus. Sic enim eos fecit vt relī naturalium reruꝫ multū ¶ gnitatem operis volūtaaīantibus noīa impoſuerit vt queret eis vnde aliquid facepoteſt proficere proprio rij inquantum illud nobi ſtudio atqꝫ ingenio. ſꝫ in oſtēderet̉ ꝙ ſinguloꝝ noticiā rēt. ⁊ ſi culpabiliter aliqͥd face le eſt. ⁊ hec poſſet eſſe in cognitione modi peruehomine. ⁊ ſi nullus ipſuꝫ hō ipſe habuerit. Que em̄ ꝓ rēt illū de ſe laudabiliter ope niendi ad vitam per ſeip tentaſſet. Quedam autē pter illū creata erant. ⁊ ab illo rantē inuenirēt. A ſe babētvo ſum plus deficit ꝙͣ profi eſt laus que non reſpicit regēda ⁊ diſponenda erāt. ho luntatem malam. ab illo natucit niſi diuine reuelatioopus voluntarium. ſed rum oīm deus illi ⁊ ſcientiam ram bonam ⁊ iuſtam penam. nis inſtructione dirigat̉ opus ſtrenuum ⁊ arduū. tribuit. ⁊ prouidentiā atqꝫ cu⁊ propterea magis data Fruſtra ergo d̓r non deberet qd̓ conſiſtit in expugnaeſt nobis ſcriptura diuitione aduerſarij ⁊ reporram reliqͥt. Quia vt ait Apl̓s deus creare quos preſciebat j. Coꝝ. nitus ⁊ per ſpm̄ſctm̄ reue tatione triumphi. de hoc nō eſt cura deode bobꝰ. Quo ix. malos futuros. ſciebat em̄ bo lata in cognitione fidei ⁊ loquit̉ Apl̓s. ij. Tbim̄. ij rum aliorumqꝫ aīalium deus nis profuturos. ⁊ iuſte ꝓ mamoꝝ ꝙͣ in cognitione reꝝ Non coronabitur niſi qui homini curam reliquit. ⁊ prola voluntate puniendos. Adnaturalium. lꝫ omnis veleg. cer. Et de hac laude uidentiam vt dominationi ei ritas aliquo modo a ſpū dūt etiam talē hoīem deberet mgr̄ intelligit. Et ſic paſctō eſſe dicatur. ⁊ pro tā ſubijcerentur ⁊ ratione illius tēt illa duo obiecta. qꝛ ꝓ facere qui nollet oīno peccare to intelligendum eſt ver cedūt de laude ẜꝫ primū gubernarent̉ vt ſciret illis ne Concedimus quidem meliobum prius propoſitum a modum. ceſſaria ꝓuidere. a qͥbus emorem naturaꝫ eſſe que oīno pec mgr̄o fuiſſe dictū. ¶ Qd̓ ⁊ b ¶ Glorioſius eſt nō cō lumentum debebat recipere. care nollet. Concedant ⁊ ipſi ergo obr̄ de amiſſione co ſentire pctō ꝙͣ tentari nō c Hanc autem ſcientiam homo non eſſe malaꝫ que talis facta gnitionis. verū eſt ꝙ ami poſſe. Cōtra. deus nō p̄t ſit babituꝫ. non tn̄ amiſit peccando non perdit. ſicut nec tentari. bō ꝟo ſic. gͦ gloeſt. vt poſſet non peccare ſi vel naturale iudicatorium. rioſior eſt homo ꝙͣdeus. illam qua carnis neceſſaria ꝓ let. ⁊ iuſte punitam que volun ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ¶ Itē in ſtatu glorie bō uidētur. Et idcirco in ſcriptu tate non neceſſitate peccauit. ſcriptura inſinuat produ nō poterit tētari in ſtatu ra homo de huiuſmodi nō eru Cū ergo hec bona ſit illa meli ductionē rerū. dd̓m ꝙ nō vie pōt. ergo glorioſior ē determinat ibi rerū ſpāditur. ſed de ſcientia aīequaꝫ or cur nō vtrāqꝫ faceret vt vbe ſtatus vie ꝙͣ patrie. ꝙ fi les naturas ⁊ cās. ſꝫ hoc peccando amiſit. verū eſt. glorioſior eſt mi rius laudaret̉ de vtraqꝫ. Illa explicat qd̓ ſentit fides ſeria ꝙͣ gloria. Rn̄. dd̓m ☞ Determinat qualem co em̄ de ſctīs angelis hecde hoī ſana. vꝫ diuinā volūtatē ꝙ verbū magiſtri intelli gnitionē habuit de deo. d ibus eſt. Itē inquiūt. Si deus oīm eſſe cām primā ⁊ ſum gendum eſt circa euꝫ qui vellet. ⁊ illi boni eēnt. Et hoc ¶ Cognitionē quoqꝫ creato mā ⁊ oīa eſſe facta ꝑ ver efficitur glorioſior ex me ris primus hō habuiſſe credi qͥdem cōcedimus. ſed melius bū ⁊ reꝑata ꝑ verbū. rito ſuoꝝ operum. ⁊ ideo 5 d ¶ Si aūt q̄rat̉ vtrū bo tur. Cognouit em̄ a quo crea non valet illud qd̓ obijcit voluit vt qd̓ vellent eſſent. Et mo ⁊c. Innuit mgr̄ ꝙ hō de deo. ¶ Item intenſio tus fuerat. non eo mō cognoboni qͥdē non infructuoſe. ma nō habuit p̄ſcīam eoꝝ q̄ glorie intelligenda eſt in ſcendi quo ex auditu ſolo per li ꝟo non impune eſſent. Iteꝫ futura erāt circa ipſum. verbo propoſito non quā cipitur. quo a credētibus abinquiunt. Poſſet deus volun Cōtra. Si em̄ hoc veruꝫ tum ad premiū ſubſtātia ſens queritur. ſed quadā inte tatē eoꝝ vertere in bonum. qꝛ eſſet. cū nos multa p̄ſcia le. ſed quantū ad aliquaꝫ mus de futuris ⁊ ſctī pa riori aſpiratione qua dei preop̄s eſt poſſet reuera. Cur nō accidentalem laudē qua tres p̄ſciuerunt aduētuꝫ ij. laudatur vir iuſtus Ecſentiam contemplabatur non fecit qꝛ noluit cur noluit. Ip̄e xp̄i ⁊ ꝓphete. ſimil̓r vr̄ ꝙ cl̓i xxx. qui potuit tranſtn̄ ita excellēter ſicut poſt hāc nouit. Nō debemus plus ſaadā nō fuit ita ſapiens n̄ gredi ⁊ nō eſt tranſgreſvitā ſancti viſuri ſunt neqꝫ ita pere ꝙͣ oportet. cut nos ſumꝰ hodie. Si ſus ⁊c. ⁊ iō nō valet illud ¶ Determinat qual̓r hoin enigmate qualiter in hac vi tu dicas ꝙ hoc nō eſt īcō qd̓ obijcit̉ ſcd̓o. ueniēs ꝓpter gratuitam ta videmus. mo cognitionē habuit. vtrum c ¶ Hāc aūt ſcīam ⁊c. In reuelationē q̄ in nobis ē nuit magr̄ ꝙ ſcīam reruꝫ per diſciplinam ⁊ ſtudium an ¶ Qualem cognitionē ha ⁊ ꝓphetis vt aliquid ſcia creatarū homo non perper diuinum donum. b buit de ſeipſo. e mus qd̓ ignorauit Adaꝫ. didit. ⁊ propterea in ſcri ¶ Et qͥdem ẜm aīam rōnalis ¶ Porro ſui cognitionē idē Obr̄ ꝯͣ hoc. qꝛ ſicut ſcī ex ptura de ea nō eruditur. fuit homo habēs diſcretionē ho talē accepiſſe vr̄ vt ⁊ qͥd de ponūt adā in ſopore illo Contra. vr̄ eſſe falſum. boni ⁊ mali. Sciētiā quoqꝫ re captus eſt. ⁊ ad celeſtem Conſtat em̄ ꝙ nos qui ſu beret ſuperiori ⁊ quid equali curiā d̓r fuiſſe ꝑductus. mus filij Ade rerum narum creatarū ⁊ cognitionē ve ⁊ inferiori nō ignoraret. Con ⁊ hoc innuit textus ꝙ ſta turas ignoramus. ⁊ igno ritatis. q̄ prime ꝑfectioni con ditionē quoqꝫ ſuā ⁊ ordinē ſcꝫ tim poſt euigilationē pro rantes naſcimur. nec nogruebat mox ꝯditus nō incō qualis factus eſſet. ⁊ qualiter phetice locutꝰ eſt. ¶ Hoc ſe poſſumus niſi cum ma grue accepiſſe putat̉. ⁊ ad illā incedere deberet. quid agere nūc os ⁊c. Si ergo vere gna difficultate diſcamꝰ. nō ſtudio vel diſciplīa aliqua locutus eſt ꝓphetice pre Prim. Sil̓r ſcd̓m vr̄ eſſe falſum. quid cauere intellexit. Si ho cognouit quid ſignifica hō non qꝛ in ſacra ſcriptura baꝑ interualla tꝑis ꝓfeciſſe: ſed rum noticiam non habuiſſet. bat ml̓ieris ⁊ viri ꝯiūctio fuit p̄ſci beturde productione om ab exordio ſue ꝯditionis diui non eſſet reus preuaricatiōis ⁊ mulieris de latere viri us futu nium rerum in operibus nitus illā percepiſſe. neqꝫ ſeipſum cognouiſſet. formatio. Et pͥmū ſignat rorum. vj. dierum. ⁊ qualiter ꝓ ¶ Determinat qualem co d Si autem queratur vtrū hoxp̄i incarnationē. Scd̓m ducte ſūt. ⁊ qualiter etiā

4 g Cibri ꝯecundi. paſſionē. igit̉ poſt cognouit xp̄m incarnadū ⁊ xp̄m paſſurum. ſpectat ad ſecuritatē beatitudinis. vr̄ ꝙ a principio nō depuiuit ſed redēptio ⁊ reparatio p̄ſupponit lapſum. ergo p̄cognouit hoī dari. ergo debuit hō expugnabilis fieri. ¶ Itē ad plenaꝫ Adā lapſum futurū ⁊ ſuū remediū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ mgr̄ nō loqͥ perfectionē vniuerſi decuit fieri oēm creaturā que ratione ra tur de qͥbuſcūqꝫ futuris. ſed de bis q̄ ſpectabāt ad ſtatū ſuum cta potuit excogitari ſicut dicit Aug. in. iij. de li. ar. ſedratiovtpote de lapſu ⁊ ꝯfirmatione. ꝯfirmationē em̄ p̄ſcire non po nabiliter cogitari pōt ad perfectionē vniuerſi expectare crea turā que haberet libertatē ar. ⁊ relicta eſſet in manu ꝯſiū ſui tuit ꝙ nō erat maſurus. hāc igit̉ decuit fieri. ⁊ in ſtatu vertibilitatis conſtitui. ſed hoc lapſum aūt ſcire nō debu mo ſcientiā habuerit eorum q̄ nulli creature magis cōpetit ꝙͣ hoī. ergo ⁊c. ¶ Itē vniueriu it. ⁊ rōnes ſupra aſſignacirca eū futura erāt.i. ſi ruinaꝫ ex oppoſitione mali ad bonū decorat̉ quaſi qͥbuſdā antiteris te ſunt cū hoc q̄ſituꝫ fuit ſuaꝫ preſcierit. ⁊ ſimiliter preſicut dicit Aug. ⁊ Eccl̓i. innuit̉. xxxiij. ꝯ malū bonū ⁊c. Si erᵍde angelo. ¶ Cum ergo ſcierit bona q̄ habiturus fuiſgo deus vniuerſum venuſtare debuit ⁊ decorare. vr̄ ꝙ hūc de obr̄ ꝙ p̄ſciuit incarnatio corē vniuerſo nō debuit auferre. ſed ſi feciſſet hoīem inexpunē dupl̓r reſpōdet̉. Uno ſet ſi in obedientia ꝑſtitiſſet. gnabilē. iā hic decor nō eſſet. ergo ⁊c. ¶ Itē hoc vr̄ quarto. qꝛ mō ꝙ hoc eſt falſum. ⁊ ſi Reſponderi poteſt ꝙ ei madeus vniuerſum fecit ad ſuijpſius manifeſtationē. ⁊ ſic ut deem̄ ſciret mulierē factam gis facienda īdicia ſunt ꝙͣ fu eſt ſumme potens ⁊ ſapiens. ſic eſt ſumme iuſtus ⁊ miſericors vt ꝯiungeret̉ ſibi ꝑ ꝯiutura reuelata. Accepit enim gij ſacr̄m. nō tn̄ oportuit ergo tale debuit facere vniuerſum in quo manifeſtaret̉ eius ſcīam ⁊ preceptum eorum que ſumma iuſticia ⁊ ſumma miſericordia. ſed ſumma iuſticia non ꝙ ſciret incarnationem ⁊ manifeſtat̉ niſi in ſeueritate punitionis maloꝝ. ſumma miſeri paſſionē ꝓ eo ꝙ ꝯiugium faciēda fuerant ſed nō habuit̉ cordia nō manifeſtat̉ ꝑfecte niſi in liberatiōe miſeroꝝ ⁊ remit tꝑe innocētie. non ſignifi p̄ſcīam eoꝝ q̄ futura erāt. Nō ſione delictoꝝ. hec aūt non poſſent eſſe niſi rōalis creatura fa cabat ꝯiūctionē xp̄i ⁊ ecfuit ergo hō p̄ſcius ſui caſus. cta eſſet in ſtatu in quo poſſet peccare ⁊ expugnari. er go diui cleſie quantum ad matri ſicut ⁊ de angelo diximꝰ. Qd̓ na iuſticia ⁊ miſericordia exigebat hoīeꝫ vertibilē ⁊ expugna monij coniunctioneꝫ. ſed Aug. ſuꝑ Gen̄. aſſerit ratiōe per charitatem ⁊ dilectio bilē fieri. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā notanduꝫ eſt ꝙ ⁊ nem. ¶ Alius eſt modus ſi ipſa diuina oꝑatio non indigeat approbatione. pro eo ꝙ qͥc vtens quam ſupra poſuimus. reſpondendi ꝙ ſicut Ioquid deus facit bn̄ facit ⁊ recte facit. verūtamē ad exercitanHec de ſcientia hoīs quantū ſeph precognouit ſuū pͥn dā deuotionē in mente fideliū ⁊ cōpeſcendā rabiē in ore blaſad primum ſtatum pertinet. cipatum. nō tn̄ precogno p̄hemantiū ⁊ deū in ſuis operibus inculpantiuꝫ. quadruplex dixiſſe fufficiat. pōt ratio aſſignari quare deus fecit talē hoīem vt poſſit ab ad uit ſuam venditionem. et fuit ante cedens ad illud uerſario expugnari. ¶ Et prima eſt manifeſtatio diuine potē tie. Uoluit em̄ deus oſtendere hoī. qꝛ ſicut ſine eo factus non ſic Adā noſſe potuit aliqͥd qd̓ ſpectabat ad hāc nature exaltationē. ſicut fuit xp̄i īcarnatio. ita tn̄ ꝙ ignorabat poſteritatis fuerat. ita nec ſine ipſo perſiſtere poterat. vt igitur bō noſſet ſue lapſum per ſuā preuaricationē. vel qꝛ deus non reuelauit ꝙ diuinū poſſe nō ſolūmodo eſt oīs potentie cauſatiuū ſed ēt vel qꝛ ipſe non pertractauit. conſeruatiuū. ⁊ qd̓ ipſum ſolū eſt qd̓ nō poteſt deficere nec et pugnari. ideo placuit ſibi creatura rationalē facere vertibilē ¶D intelligētiā buius partis circa duo incidit hic ⁊ expugnabilē. nec ipſam ꝯfirmare quouſqꝫ experimēto diſce qō ẜm duo circa que verſat̉ principaliter totalis ret ꝙ ip̄e ſolus eſt in quo nō cadit nō poſſe. ¶ Scd̓a rō eſt ma diſtinctionis intētio. Primo querit̉ de tētatiōis nifeſtatio diuine ſapīe. maioris em̄ ſapīe eſt oſtenſiuū ſcire or prime permiſſione. Scd̓o q̄rit̉ de primoꝝ parentū C dinare bona cū malis ⁊ eligere bona ex malis ꝙͣ ordinare ſoIcognitione. Circa primum querūtur tria. Primo lū bona cū bonis. ⁊ ideo cū nō deceret eū ibi mala facere. deque ritur vtrum deus debuit hominem facere inexpugnabilē buit talē facere creaturā q̄ poſſet in operādo deficere ⁊ malū an taliter ꝙ poſſet expugnari. Secundo queritur vtrum hocōmittere. vt deus mala illa ordinādo ſuā ſapīam declararet minem quem preſciebat expugnanduꝫ debuit permittere per ¶ Tertia rō ſumit̉ ex manifeſtatiōe diuine miſericordie. que tentationem impugnari. Tertio vtrum tentationis pugna a potiſſime manifeſtata eſt cū vnigenitū filiū ſuū traderet ad li viris iuſtis debeat deſiderari. berationē ſerui. ¶ Quarta rō ſumit̉ ex manifeſtatione diuine ¶ Qd̓ deus debuit facere hoīem impecca a Queſtio. jͣ. vilē ſiue inexpugnabilē. oſtēdit̉ primo iuſticie. que potiſſime manifeſtat̉ in hoc ꝙ deus retribuit vni cuiqꝫ ẜm opera ſua. precipue in eterna punitione malorū. hec per diuinam bonitatē. qꝛ vt dicit Diony. optimi eſt optima ad aūt retributio ⁊ punitio. ⁊ preſata miſericordie liberatio non ducere. ſed melior eſt natura rōnalis que non pōt peccare. ꝙͣ eſſet niſi deus creaturā rōnalē ⁊ precipue hoīem in ſtatu verque pōt. ergo vr̄ ꝙ decuerit deū optimum facere hoīem ⁊ ad tibilitatis feciſſet. ⁊ ita potentē impugnari ⁊ expugnari. ⁊ iō peccandū impoſſibilē. ⁊ ita inexpugnabilē. ¶ Itē hocip̄m vr̄ congruū fuit deū hoīem in ſtatu tali facere. ⁊ ꝯcedende ſunt per diuinam liberalitatem. Ad excellentiam enim liberalitarōnes ad hoc inducte. ¶ Ad illud qd̓ primo obr̄ ꝙ deus debutis non ſolum facit dare multa ⁊ magna ſed etiam dare veloci it facere hoīem optimū. dd̓m ꝙ eſt optimum ſimpl̓r. ⁊ eſt opti ter. ſed donū gratie ꝯfirmantis ⁊ beatificātis hoc maius eſt muꝫ in ordine. Cū aūt dicit Diony. ꝙ optimi eſt optima addu ꝙͣ donū cuiuſlibet gratie gratū facientis. ergo ſi deus hoc da cere. non intelligit abſolute. ſed in ordine. ⁊ ideo ex hoc nō ſere hoī diſpoſuerat. homo ex prima ſui ꝯditione ad hoc ydone quitur ꝙ homo debuit fieri in optimo ſtatu ſimpliciter. ſed in us erat. vr̄ ꝙ ſtatim cū eū fecit debuit ei hoc donū dare. ſed ſi ſtatu in quo optime ſaluaretur vniuerſitatis ordo ⁊ pulchritu hoc haberet eſſet inexpugnabilis. ergo ⁊c. ¶ Itē hocipſuꝫ on̄ do. ⁊ ſic factus eſt cum productus fuit in ſtatu vertibilitatis. ditur tertio ex parte ſapientie. Maioris em̄ ſapientie eſt ſcire vt ordinato proceſſu perueniret a merito ad premium ab imꝑ mala precauere ꝙͣ poſtꝙͣ facta ſunt remedium adbibere. ergo fecto ad perfectum. ab inferiori ad ſupremum. ¶ Ad illud qd̓ ſi diuina ſapientia maxime manifeſtanda erat in hominis con 1ᵐ obijcitur de ſumma liberalitate. dd̓m ꝙ ⁊ ſi deus ſit liberaliſſi ditione. vr̄ ꝙ talē debuit eū facere. ⁊ tantā ſibi cautelam adbi mus. tn̄ liberalitas non precludit viam iuſticie ⁊ ſapientie. iō bere ꝙ non poſſit in malū incidere. ¶ Itē hocipſum oſtendit̉ ſicut dona ſua diſtribuit largiter vt tn̄ non excludat̉ ſapiētie ex parte diuine potentie. quanto enim potētia maior eſt tanto recta ordinatio. ⁊ iuſticie iuſta retributio. ideo non ſtatim develocius operat̉ magis igit̉ diuina potētia manifeſtat̉ in ope buit beatificare ⁊ confirmare. ſed merita hominis expectare. ratione ſubita ꝙͣ in operatione ſucceſſiua. ſi igit̉ hoīs gratifi¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ maioris ſapientie eſt precauere may catio ⁊ ꝯfirmatio ⁊ glorificatio eſt immediate a deo. vr̄ ꝙ deꝰ lum ⁊c. dicendum ꝙ falſum eſt. immo multo maioris ſapiētie ſubito. ⁊ in eodē inſtanti in quo hoīem fecit. debuit eū gratifi eſt morbum bene curare: ꝙͣ naturam a morbo preſeruare. Un̄ care ⁊ in gratia ꝯfirmare. ac per hoc inexpugnabilē facere. Aug. in Ench̓. Melius iudicauit deꝰ de malis bona facere ꝙ ¶ Sed contra. Gloria eſt bonū laudabile. ſed nullus eſt laumala nulla ꝑmittere. ⁊ maiori etiā ſapīe atteſtat̉ꝭ vt predictuꝫ dandus in eo qd̓ bꝫ niſi babeat illud ꝑ merita. ergo ſi deus fe eſt) ſic res ordinare. vt ex ſuperueniēti etiā de ordinatione no cit hoīem ad hoc vt perueniret ad ſtatuꝫ glorie ⁊ premij. vr̄ ꝙ deturpent̉. ſed earuꝫ ordinatio decoretur. ¶ Ad illud qd̓ obri debuit facere hoīem in ſtatu meriti. ſed ſtatus meriti ⁊ premij de potētia. dd̓m ꝙ ſi in oībus oꝑibus diuinis manifeſtat̉ diui debēt eſſe diſtincti ſicut ſtatus vie ⁊ patrie ẜꝫ legē cōem. ergo na potētia. ea tn̄ q̄ ſpectāt ad hominis gratificationem ⁊ glo⁊ dona vie ⁊ patrie. ſi igitur br̄e impoſſibilitatē ad peccādum tificatians

Diſtinctio X rificationē plus ſunt ad manifeſtationē diuine mīe ⁊ iuſticie qͥ gna. permittere debuit hoīeꝫ a dyabolo īpugnari. Sunt ⁊ alie potētie. iō maior eſt ꝯgruētia in ꝓpoſito ꝙͣ in oppoſito. nihilo rōnes q̄ pn̄t de hoc ipſo reddi. ad pn̄s tn̄ iſte ſufficiāt. ¶ Ad iliꝫ minꝰ tn̄ ꝙͣtū ad aliquē modū ex ipſa humana infirmitate ⁊ īdi lud aūt qd̓ prīo obr̄ in ꝯͣriuꝫ de pietate pr̄na. dd̓m ꝙ ⁊ ſi deꝰ ſit gētia plus innoteſcit hoī diuina potētia. ꝙͣ ſi homo nunꝙͣ con pater piꝰ. eſt tn̄ iudex equus. ⁊ ideo ſic decebat deū erga hoīeꝫ ſpexiſſet vertibilitatē in rationali creatura. pietatē paternā on̄dere. vt tn̄ nō amitteret offm̄ ptātis iudicia Utrū debuit deꝰ ꝑmittere hoīem īpurie. ⁊ ideo qͥcqͥd de hoīe p̄noſſet. ſuſtinere debuit ip̄m ab aduer 8 ¶) ueNiO. Ij. gnari. Et ꝙ ſic vr̄ ꝑ illud qd̓ dicit mgi ſatio īpeti tentatōis bello. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de bonitate plais in lr̄a nō eſſet laudabile bn̄ viuere niſi eſſet qͥ male viuere ſuationis. dd̓m ꝙ p̄latus dꝫ ouē a morſu lupi eripere. ſiue qꝛ ad h̓ deret. gͦ ſi debuit ꝑmittere oē qd̓ faciebat ad humanā laudem tenet̉ ex lege charitatis. ſiue qꝛ ex malo neſcit eligere bonuꝫ. ⁊ ampliandā. debuit igit̉ ꝑmittere hoīem īpugnari ꝑ ſuggeſtioideo nō pōt elicere bonū. maioris vtilitatis. vtriuſqꝫ boꝝ oppo nē dyabolicā. ¶ Itē ẜm rectū iudiciū rōis ⁊ atteſtationē apl̓i ſitū reperit̉ in deo ſi qͥs attēdat. ⁊ ideo illa ratio nō cogit in ꝓ ij. Thy. j. Nō coronabit̉ niſi qͥ legit. cer. ſi gͦ bō producēdꝰ erat poſito. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de rectitudine iudicis. dd̓m ꝙ ⁊17 ad coronā gl̓ie. vr̄ ex recto ordine ꝙ ſtatui debuerit ī conſtictu ſi dyabolꝰ fortior ⁊ aſtutior eſſet ꝙͣ hō. in pugna tn̄ tentatiōīs tentatōis ⁊ pugne. ¶ Itē decet deū ſic adminiſtrare res ⁊ eis nō erat fortior. īmo multo debilior. ſiue ex gn̄ali lege tentatōis ꝓuidere vt ſalua ſit lex quā indidit eis a prīaria ꝯditiōe. iuxta qua nemo vincitur niſi volens. fiue ex fidelitate dei qui non ꝑ ilid̓ Aug. vij. de ci. ſic res qͣs deꝰ ꝯdidit adminiſtrat vt eas agē mittit aliquē tentari ſupra id qd̓ poſſit. īmo facit cū tentatiōe ꝓprios motꝰ ſinat. ſꝫ deꝰ fec̄ ⁊ face̓ debuit hoīeꝫ ī vertibilitate prouentū. ⁊ ideo impulſus tentatiōis primarie. cū fieret ⁊ ſerar. ⁊ relinq̄re eū ī manu ꝯfilij ſui. ⁊ ſil̓r lucifeꝝ. gͦ ſi dyabolꝰ vo uata dei fidelitate. ⁊ tentatiōis lege nō fuit ꝯͣ ordinē ptātis iu luit hoīeꝫ vexare. ⁊ hō voluit ei ꝯſentire. deꝰ nullū eoꝝ debuit ī diciarie. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de fortitudine armati cuſtodiē. pedire. ¶ Itē faciliꝰ erat hoī vincere aduerſariuꝫ ꝙͣ dyabolo tis. dd̓m ꝙ ⁊ ſi deus hoīem fortiter cuſtodiret. nō tn̄ cuſtodievincere hoīem hō em̄ nō poterat vinci niſi volēs. gͦ pugna illa bat inuitū ſiue inuoluntariū. qꝛ nō acceptat deus ſeruitiū coa de ſe magis erat ordinata ad victoriā hoīs ꝙͣ ad victoriā dyactum ſed liberale ⁊ volūtariū. ⁊ ideo ſi homo cum deo ſtare vo boli. gͦ magis ad bonū ꝙͣ ad malū ſi gͦ deꝰ ꝑmittere dꝫ qd̓ dire luiſſet. nullꝰ violēter de manu dei eū auferre potuiſſet. ſed qꝛ cte ad bonū hoīs ordinat̉. vr̄ ꝙ a tētatiōe primi hoīs aduerſaipſe ab eiꝰ cuſtodia ſe ſubtraxit. ideo deꝰ ſuā ei cuſtodiā deneriꝰ nō erat arcēdꝰ. ¶ Cōtra īpiꝰ eēt pr̄ qͥ ꝑmitteret filiū aggre gauit. ⁊ ex hoc aduerſariꝰ cū inuaſit. īmo non ex defectu dei cu di bellū in quo ſciret eū eſſe ab alio ſuperandū. ſꝫ deꝰ nouerat ſtodiētis. ſed ex ingratitudine hominis cuſtoditi. adā illa tentatiōe eſſe ſuperandū. ergo vr̄ ꝙ nō tanꝙͣ pius paq utrū tētatiōis īpulſio deſiderari de e ter ſe habuit dū ꝑmiſit eū ſuꝑari a dyabolo. ¶ Itē nō eſt bonꝰ ueſtio. iij. beat a viro iuſto. Et ꝙ ſit vr̄. Iac. j. p̄latꝰ nec paſtor qͥ ꝑmittit ouē morderi a lupo ⁊ capi dū pōt ip̄ꝫ Oē gaudiū exiſtimate fratres cū in varias tētatōes īcideritis repellere ⁊ arcere. ſꝫ deꝰ p̄latꝰ ⁊ paſtor hoīs erat. gͦ cū videret Si gͦ tētatio cū pn̄s eſt. eſt materia gaudēdi. cū abn̄s eſt vr̄ ꝙ lupū atrociter infiſtere. vr̄ ꝙ nō debuit ꝑmittere ab aduerſario debeat affectuoſe deſiderari. ¶ Itē in psͣ. ꝓba. me do. ⁊ ten. hoīem īpugnari ſiue īpetia lupo. ¶ Itē nō eſt rectus iudex qͥ Hec ſancta aīa petebat ⁊ recte. ſed nihil dꝫ hō a deo petere bellū ꝯſtituit inter eos qͥ nō ſunt equal̓r fortes. ſꝫ dyabolꝰ mul niſi qd̓ dꝫ deſiderare. gͦ ⁊c. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. Oē em̄ illud qd̓ to fortior erat viribꝰ ꝑ naturā ꝙͣ bō. cū nō ſit ptās ſuꝑ terraꝫ q̄ facit ad virtutis exercitationem eſt appetendū. ſꝫ tentatio eſt poſſit ei ꝯparari. Multo etiā erat obſtinatior in malicia ꝙͣ bō bmōi vn̄ Gregori. ſctūs vir ſe tentari poſt virtutes deſiderat. eſſet ꝯfirmatꝰ in gr̄a. ſi igit̉ deꝰ iudex equꝰ eſt nō debuit ꝑmitte ne ex ꝯfidentia virtutū corpeſcat. Si igitur tentatio virtutes re eos inuicē ꝯffigere. ¶ Itē nō eſt fortis poſſeſſor qͥ permittit exercitat. pꝫ ⁊c. ¶ Itē omne illud qd̓ facit ad gratie promotio aliū inuadere atriū ſuū. cū em̄ fortis armatꝰ cuſtodit atriū ſuū nē eſt appetendū. ſed tentatio eſt. hmōi. Unde. j. Coꝝ. x. facier in pace ſunt oīa q̄ poſſidet. gͦ cū hō in prīo ſtatu atriū ⁊ tēplum cū tentatione prouentū ⁊c. ſi igitur tentatio promouet ad boeſſet dei. ⁊ dn̄s ip̄m cuſtodiret. aut deꝰ nō fuit fortis armatꝰ ⁊ num. vr̄ ꝙ ad ipſam anbelare debeat deſideriū iuſtoꝝ. ¶ Iteꝫ cuſtos aut nō debuit ꝑmittere aduerſariuꝫ vexare ⁊ inuadere omne illud qd̓ eſt opus ⁊ effectus diuine acceptationis eſt ap4hoīeꝫ ꝑ cōflictum ⁊ pugnā tentationis. ¶ Rn̄. ad p̄dicta. dd̓ꝫ petendū. ſed tentatio eſt bmōi. Un̄ Thob̓. vltimo. qꝛ acceptus eſt. ꝙ cū deꝰ poſſet aduerſariū ꝓhibere ne hoīeꝫ tētaret. decuit deo eras neceſſe erat ⁊c. ¶ Item omne illud ꝑ qd̓ peruenit̉ ad tn̄ ip̄m ꝑmittere. Et rō ꝯdecētie baberi pōt ex rōnibꝰ aſſigna meritorū conſummationē eſt appetendū. ſed tentatio eſt hmōi tis in p̄cedēti ꝓbleumate in quo oſtēſum eſt ꝙ deꝰ debuit face Quod pꝫ. qꝛ nulla eſt maior tentatio ꝙͣ illa que eſt ꝑ flagella. re hoīeꝫ in vertibilitate lib. ar. Preter bas tn̄ rōnes aſſignari tribulatio aūt patientiā operatur. patientia vero opus perfepōt rō prīo ex ordine qͥ attendit̉ ex cōꝑatione virtutis ad pro ctum habet. ergo vr̄ ꝙ quicunqꝫ vult eſſe ꝑfectus. appetere dꝫ priū actū. Sic em̄ deus res oēs adminiſtrat vt eas agere pro tentationis impulſum. ¶ Sed cōtra. nihil ē deſiderandū cui prios motꝰ finat. ⁊ ideo tam hoīem ꝙͣ dyabolū conſtituit in licōtrariū eſt cnōtinue appetendū. ſed oēs viri iuſti illā petibertate ar. ⁊ in manu cōſilij ſui reliqͥt. ⁊ vtrūqꝫ ꝑmiſit agere qd̓ tionē dn̄t facere. Et ne nos indu. in ten. ergo nullus dꝫ appevoluit. ſiue bunc intentando. ſiue illū in cōſentiēdo. hoc enim tere tentari. ¶ Itē nihil eſt appetendū qd̓ diligēter eſt p̄cauē cōpetebat regimini in cōſeruatione ordinis qͥ attendit̉ ex com dum. ſed tentatio diligenter eſt precauenda ſicut dominus paratione virtutis ad propriū actuꝫ. Scd̓a vero ſumitur ratio monet. Matth̓. xxvj. Uigilate ⁊ orate. ne intre. in tenta. gͦ ⁊c. ex ordine qui attendit̉ ꝑ cōparationē boni ad ſuū oppoſitū. in ¶ Itē nihil eſt appetendū cui nō debeat ſe hō offerre. ſpōte. quo glorioſior ⁊ laudabilio ⁊ oſtendit̉ virtus ad ſuū oppoſitū ſed tentationi nō dꝫ ſe homo ſpōte offerre ſicut dicit̉ ſuꝑ illud ſiue ex ipſa predicta ꝯparatione ob quā relucet ⁊ magis appa Matth̓. iiij. Ductus eſt Ieſus ⁊c̄. Glo. ductū eſſe Ieſum ꝯme ret. ſiue ex cuiuſdā nobilis triūphi aſſecutōe ob quā fortificat̉ morat. vt nos inſtruat. ꝙ non ſpōte oporteat in tentationē inſi ⁊ vigorat̉. ideo vt virtus hoīs reluceret ⁊ ꝓficeret. decuit deū lire. ¶ Itē nihil appetendū eſt qd̓ noſtre ſalutis aduerſarius ꝑmittere ip̄ꝫ ab aduerſario īpugnari. qꝛ vel tūc vel poſt ex ip̄a optat. ſed dyabolus deſiderat nos tentare. ergo videtur ꝙ nul 4 tentatiōis impulſione. manifeſtanda erat fortitudo ⁊ eminen lus debeat tētationē appetere. ¶ Rn̄. ad p̄dictā qōnē via du tia charitatis. de qͣ dicit apl̓s. ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita neqꝫ pͥnci plici rn̄deri pōt. ⁊ vtraqꝫ ſatis probabiliter. Uno modo ſic. vt patꝰ neqꝫ ptātes ab ea poterunt ſeꝑare. Roma. viij. Tertia rō dicamus ꝙ cū triplex ſit tentatio ſiue a triplici principio. Una pōt ſumi ex ordine qͥ attendit̉ ex cōparatōe morbi ad ſuū reme ſcꝫ a deo. alia a dyabolo. alia a carne. Prima tentatio ſimplidiū. Quia em̄ peccatū hoīs nō debebat carere remedio ꝓpter citer appetenda eſt. qꝛ deus nontentat nos niſi ad bonum. Al hoc ꝙ tota in ipſo humana natura erat. ſic debuit deus hoīem tera vero tentatio que ſcꝫ eſt a carne ſimpliter fugienda eſt. qꝛ ꝑmittere peccare. ꝙ deceret ip̄m eidē redēptorē p̄ſtare. ⁊ ideo illa non poteſt eſſe abſqꝫ peccato. ſicut ſupra dixit magiſter dimagis diſpoſuit deus hoīem peccare alio ſuggerēte ⁊ īpellēte xxj. Tertia vero q̄ eſt a dyabolo. aliquibus fugienda eſt. aliqͥꝙͣ volūtate propria incuruāte. qua fortaſſis incuruatiōe hō ce bus appetenda eſt. His em̄ qui virtute fortes ſunt. nec de faci cidiſſet. ⁊ ſi nūꝙͣ aduerſariꝰ peſtifera fuggeſſiſſet. Quarta rō li in tentationem induci poſſunt. ⁊ ſi tentantur. appetibile eſt pōt ſumi ex ordine qͥ attēdit̉ ꝑ cōparatiōeꝫ meriti ad premiū. tentari ad ſue virtutis exercitium ⁊ cumulum meritorum. infir Ꝙ em̄ nemo dignus eſt coronari niſi qͥ certat legitime. ideo de mis vero minime. qꝛ timere poſſunt ne ex ipſo impulſu in tenta cuit deū hoīem militē ſuū in cāpo certaminis priꝰ examinare tionem inducantur. quos omnes debēt refugere. nam ⁊ ſitēta ꝙͣ ip̄m in gloria exaltare. ⁊ qꝛ examīatio ꝯſiſtit in cōfflictu ⁊ pu ri malum non ſit. in tentationem tn̄ induci ſemper malum eſt. nn

Secundi Libri ctorum intelligētiam eſt notanduꝫ ꝙ profectus ſciētie triplici qꝛ hoc eſt a tentatiōe ſuꝑari. Et hoc eſt qd̓ dicit Aug. xiiij. de ci via pōt conſiderari. vel a parte ſcibilium. vel a parte modoruꝫ ui. dei. ſicut ſe hꝫ firmitas ⁊ infirmitas electoꝝ. ſic metuūt cu4 cognoſcēdi. vel a parte maioris habilitationis in cognoſcēdo piuntqꝫ tētari. Et ẜm hāc diſtinctionē ad rōnes ad vtrāqꝫ ꝑtē Scd̓m primum modum loquēdo intelligēdum eſt ꝙ q̄dā ſum inductas pōt de facili rn̄deri ꝓ eo ꝙ ẜm diuerſas vias ꝓcedūt res q̄ fiunt curſu naturali. q̄dam q̄ curſu miraculi. vel mitabi40 ¶ Alius modꝰ dicēdi eſt ꝙ dupl̓r eſt loqͥ de tētatiōe. Aut ſub li q̄dam q̄ fiunt volunta rio curſu ẜm ꝙ determinat Anſel. In ꝓpria rōne. ⁊ ſic tētando eſt īpulſus ad illicitū ẜm ꝙ de ea fit earum igit̉ rerum cognitiōe q̄ quidē curſu naturali fiunt no ꝓ ſermo in ꝓpoſito. loqͥmur em̄ hic de tētatiōe dyaboli q̄ ſit ꝑ ma li culpe ſuggeſtionē. qͣ dyabolꝰ hoīem ad malij nitit̉ incuruafeciſſet Adam ꝙͣtuꝫ ad noui habitus acquiſitionē. Accepit em̄ re. nō de tetatiōe dei q̄ ſit ꝑ flagellationē. qͣ deꝰ vult illos aͦs ſicut dicit Hugo ⁊ magr̄ in littera ab exordio omnium rerum acceptat approbare. ⁊ ꝓbatos on̄dere. hāc igit̉ tētationē ẜm ſe plenam noticiam. ⁊ hoc etiam oſtēdunt rationes q̄ ad primam partē inducunt̉ proficere tamē potuiſſet ꝙͣtuꝫ ad alium modū ꝯſideratā nullꝰ dꝫ appete̓. īmo abhorre̓ ⁊ refugere maxīe cōcognoſcēdi. ⁊ ꝙͣtum ad maiorē habitum ſciēdi. Quantum ad ſiderādo finē. Al̓r em̄ eſt ꝯſiderare tētationē ꝓut ē materia ex alium modum etiam proficere poterat. qꝛ qd̓ nouerat ſimplici ercēde virtutis. ⁊ ſic a viris iuſtis deſiderari pōt ab eis potiſſi me qͥ in charitate feruēt adeo ꝙ ignis deuotiōis ipſoꝝ plus in noticia. cognoſcere poterat experiētia ⁊ qd̓ nouerat intellectu ſtāmat̉ ex pn̄tia cōtrarij ꝙͣ extinguat̉. Ab eis aūt q̄ ſunt modicognoſcere poterat ⁊ ſenſu. Proficere etiam poterat ꝙͣtum ad maiorē babilitationē. qꝛ ex frequēti conſideratione eoruꝫ q̄ no ce charitatis nō ſic deſiderari dꝫ. Et eſt exēplū. qꝛ ventus p er flans fornacē magis ⁊ magis accēdit. ſꝫ candelā extiguit. ⁊ iō uerat. promptior fuiſſet ⁊ paratior ad iudicandum de his rebꝰ tētationis impulſus ⁊ ſi ꝙͣtū in ſe eſt refugiēdus ſit ab oībus ⁊ quarum habebat cognitionē ꝑ habitum innatum. Et ſi em̄ pri ab infirmis potiſſime ſicut rōnes ad ſcd̓am ꝑtē inducte oſtenmus homo non haberet tarditatē bebetudinis ꝑ aggrauatiodunt inqͣtū tn̄ eſt virtutis exercēde materia a viris feruētibꝰ nē corporis mortalis. habebat tn̄ ſpiritus eius quandaꝫ mino rē velocitatē ꝑ vegetationē corporis aīalis. ⁊ ſic in cognitione ⁊ ꝑfectis appeti pōt ſicut on̄dunt rōnes q̄ ad primā ꝑtē inducunt̉. Illud tn̄ genus tētatiōis potiſſime appetūt viri iuſti qd̓ rerum naturalium Adam quodammodo profeciſſet. quodam modo minime ſi ſtetiſſet. In earū vero rerū cognitione q̄ fiunt eſt in flagelloꝝ ꝑpeſſiōe. ſicut paſſus eſt Iob ⁊ Thobias. ſicut curſu voluntario ⁊ mirabili ſiue ſuꝑnaturali ſimpl̓r proficere etiā paſſi ſunt martyres ab impijs zelo dyabolico excitatis. ⁊ ad hoc oſtendēdum procedunt ratiōes q̄ ad primā partem inpotuiſſet. non ſolū ꝙͣtum ad modū cognoſcēdi. ſꝫ etiam in acqͥ rēdo nouaꝫ cognitionē. Nec mirū. qꝛ ad hoc ꝙ cognoſceret di ducuntur. ideo concedende ſunt. uina myſteria indigebat ſuꝑna illuſtratione. ad hoc vero ꝙ co Onſequenter ꝙͣtum ad ſecundum ꝓpognoſceret ſecreta alterius indigebat ipſiꝰ detectione. nec talis ſitum queritur de cognitione primorum profectus ſtatui innocētie derogabat. cuꝫ etiā beati angeli in parentum. ⁊ incidit hic queſtio. circa cognitione diuinoꝝ myſteriorū ⁊ humanoꝝ ſecretoꝝ proficiāt tria. Primo enim querendum eſt de coꝓpter qd̓ dicit̉ Ephe. iij. Ut innoteſcat principibꝰ ⁊ poteſtatignitione primorū parentū ꝙͣtū ad profe bus ꝑ eccleſiā multiformis dei ſapīa. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad propoſi ctum. Scd̓o q̄rendū eſt ꝙͣtū ad defectū tam q̄ſtionē. Nam rationes ad primam partē inducte ꝓcedūt Tertio querit̉ de ipſa cognitiōe ꝙͣtū ad de cognitione reruꝫ naturalium. ⁊ ſic intelligit Hugo. illis em̄ cōplementum ⁊ ſtatum. rebus noīa impoſuit adam. ⁊ illarū rerū cura ſibi cōmiſſa fuit Utrū ſi homo ſtētiſſet in cognitiōe profe d ¶I Ultima tn̄ ratio de ꝑfectione ab interiori ⁊ exteriori nō cogit. ueIIO. j. ciſſet ꝑ tꝑm interualla. ⁊ ꝙ nō vr̄ prioqꝛ ſicut dicit Aug. in. vj. muſice. obiectū exteriꝰ nō agit in aīaꝫ verbū Hug. in li. de ſacra. Rerū oīm q̄ cū hoīe ⁊ ꝓpter hoīem nec ipſam ꝑficit. ſed ipſa aīa ſeipſam monet occaſione ab exte facte ſunt ꝑfectā cognitionē hoīem accepiſſe nullidubiū eſſe riori accepta. ⁊ informando ſeipſam magis agit in obiectuꝫ qͥ dꝫ.ſi ergo ſtatim ꝑfectā cognitionē habuit. gͦ vlterius ꝓficere agatur ab ipſo. ⁊ hoc fuit in Adaꝫ multo fortius ⁊ nobiliꝰ ꝙͣ ſit non potuit. ¶ Itē hocip̄m on̄dit̉ rōne quā facit ipſe Hug. no poſt lapſum. Un̄ illa ratio cogit ꝙ adā nō potuiſſet reſpectu eo mē debite impoſitū eſt nature rei expreſſiuū. nullꝰ igit̉ pōt res rum q̄ cognoſcebat nouum modū cognitionis acquirere. nec p̄ oēs noīare niſi is qͥ oīꝫ rerū plenā hꝫ cognitionē. ſꝫ adā oībus cedētes rationes hoc aſtruunt ꝙ adā non poſſet magis habili noīa impoſuit. nec illis rebꝰ alia ſunt aliqn̄ ꝑfectiora noīa imtari in cognoſcendo ꝑ frequentiam in conſiderando. ponēda vr̄ igitur ꝙ adā ꝑfecte cognouerit oīa creata. ergo in in ¶ Rationes autem que ad partem oppoſitam inducuntur on̄ cognitione nō ꝓfeciſſet ſi in ſtatu ſue cognitionis ꝑmanſiſſet. xx1 dunt ꝙ adam ſi ſtetiſſet proficere potuiſſet in cognitione reſpe ¶ Itē nullus bn̄ regit ⁊ gubernat ea quoruꝫ naturas ignorat ctu eorum q̄ ſunt voluntaria ⁊ mirabilia. De alijs auteꝫ. ſcꝫ de ſed oīa fuerūt cōmiſſa regimini ⁊ gubernationi Ade ẜm ꝙ dr̄ 11 x bis que naturaliter fiunt non concludunt ꝙ adam acquiſiuiſin Gen̄. ⁊ in psͣ. Oīa ſubie. ſub pedibus eius ⁊c. A ſui igit̉ con ſet cognitionē nouā. vnde illa prima ratio de cōparatione gra ditione primaria habuit primꝰ homo rerū cognitionē. ergo nō tie ad ſciētiam non valet. qꝛ ꝑfectio gratie non tantū eſt ex do profeciſſet ad illā ꝑ diſciplinā ꝑ tēpoꝝ interualla. ¶ Itē qͥcqͥd 11 no. ſed etiam ex merito ꝑfectio autē cognitionis in adam erat homo addiſcit. addiſcit mediāte via ſenſus. mēorie. ⁊ experiē ex dono. ⁊ ſi ſtetiſſet non ſolū in ipſo. ſꝫ etiam in poſteris nō in tie. ita ab interiori ⁊ exteriori. Si igitur homo in ſtatu innocē uo docte creditur a pluribus ſimiliter fuiſſe ſaltē ꝙͣtum ad habitie didiciſſet ꝑ interiora ⁊ exteriora ad ꝑfectionē veniſſet. ſed tum. ⁊ hoc dico propter cām infantie. Ad alia ſatis plana eſt re talis ordo non congruit nature inſtitute. ⁊ bn̄ ordinate. ſꝫ ſoſponſio per iam dicta. lum lapſe cū oī creature p̄eſſet. vr̄ ergo ꝙ nihil ſenſibiliū in ſta De cognitione primoꝝ parētum ꝙͣtum⁊ tu illo didiciſſet. ¶ Sꝫ contra. Adam in ſtatu illo ꝑ interualla d) ueſIO. lj. ad defectū. ⁊ hoc eſt q̄rere vtrū ſi ſtentꝑm ꝓfeciſſet ad gr̄am. alioquin peior eſſet cōditio ſua ꝙͣ nr̄a. ſent in ſtatu innocētie aliquando decipi poſſent. Et ꝙ ſic videt̉ cum nos multiplicādo merita. creſcamꝰ in gr̄a. ergo pari rōne Gen̄. iij. dixit mulier. ſerpēs ſeduxit me. Sꝫ conſtat ꝙ mulier ꝑ interualla tꝑm profeciſſet in rerū noticia. ¶ Ite aut adā ſcie non conſenſit niſi qꝛ eſtimauit eſſe verum qd̓ ſerpēs dixit. ſꝫ an bat q̄ ventura erant aut non ſciebat. Si ſic ergo p̄ſciuit lapſuꝫ te conſenſum non peccauit. ergo anteꝙͣ peccaret decepta fuit. ſuū ⁊ quid ex illo poſteris ſuis eſſet euēturū. qd̓ plane apparet rino ¶ Itē Aug. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. ⁊ babetur. sͣ. xxij. di. Credidit eſſe falſum. Si futura nō cognoſcebat. ⁊ rerū nature variātur adam vtrunqꝫ fieri poſſe. vt ⁊ vxori morē gereret. ⁊ ꝑ penitenin tꝑe. ergo multa incipiebat cognoſcere ẜm tēporum variatio tiam veniam haberet. ſꝫ conſtat ꝙ illud fuit falſuꝫ ⁊ hoc credi nē. ergo profeciſſet in cognitione. ¶ Itē nec adaꝫ oīa viderat didit anteꝙͣ peccaret. qꝛ aliter non peccaſſet. ergo ⁊c. nec oīa audierat. eſto igitur ꝙ videret aliquā rē quā priꝰ nō vi ¶ Itē magr̄ ſu pr̄a diſtin. xxj. loquēs de muliere ⁊ ſerpēte didiſſet. cum videre ſit cognoſcere ſicut intelligere. vr̄ ꝙ ſicut ne cit. ꝙ mulier non horruit ſerpētem. quia cum nouerit eſſe crea ceſſario ſequit̉ ꝙ incepit intelligere. incepit cognoſcere. ſimili tum. etiam officium loquēdi a deo accepiſſe putauit. ſed ꝯſtat ter ſi incepit videre. īcepit cognoſcere. ſi ergo multa ſenſibilia hoc falſum fuiſſe qd̓ putauit. ergo ⁊c. ¶ Itē. hoc videtur ratio vidiſſet q̄ prius non viderat. videt̉ ꝙ multa didiciſſet ſenſibine. ſi adam ſtetiſſet dorminiſſet vtiqꝫ ⁊ habuiſſet alias oꝑatio lia ꝑ tēporum interualla. ¶ Itē ſi hō ſtetiſſet. aut vnus homo nes naturales. ergo cuꝫ ſomniū ſit ex naturali motu fumo ſita ſciret voluntatē ⁊ cognitionem alterius aut non. Si ſic. gͦ frutum ⁊ fantaſmatum circa organum fantaſie Adam ſomniaſſet ſtra egerēt ſermone. Si non ergo cū poſſet ab alio edoceri. vr̄ ſed in ſomnio ſimilitudo rei accipitur pro veritate. ⁊ vbicunqꝫ 22 ꝙ in ſtatu innocētie multa addiſcere potuiſſet. ¶ Rn̄. ad p̄di 2 hoc eſt

Diſtinctio I I hoc eſt ibi eſt deceptio. ergo ⁊c. ¶ Itē naturale eſt ꝙ qͥcqͥd vl ctio ſicut on̄ſum fuit ſupra diſtin. proxima p̄cedēti. nō tn̄ in eo vr̄ ſub angulo. ⁊ quāto a remotiori aliqͥd videt̉ tanto minoreꝫ fuiſſet deceptio. ¶ Deceptio em̄ vltra neſciētiam addit iudicij.4 generat ſpēm ⁊ vr̄ ſub angulo acutiori. ergo ita paruus videre obliquationē. hec non fuiſſet in adam in ſtatu innocētie. ſicut tur ſol ip̄i ade ſicut ⁊ nobis. ergo ſicut decipit̉ ſenſus noſter in nec in eo fuiſſet paſſio corꝑalis. ¶ Et hoc pōt ītelligi ſic. ſicut. em̄ dupl̓r contingit alique pati. aut paſſione intrinſeca. aut ab iudicādo de quantitate ſolis. ita vr̄ ꝙ deciperet̉ ſenſus Ade. ¶ Itē ponatur ꝙ aliquis homo peccaſſet Adam ignorante ⁊ extrinſeco illata. ſic cōtingit aliquē dupl̓r decipi. aut ꝙ ipſe ſe aſſereret ei falſum. aut adam ſciret ip̄m dicere falſum aut non ipſum paralogizet. aut paralogizetur ab alio. neutrū aūt horū Si ſic tunc ſciret occulta cordis alterius: pone em̄ ꝙ ipſe loqͣinadam fuiſſet. Sicut em̄ nulla fuiſſet in eo paſſio intrinſeca. tur ei de ſecretis cordis ſui. q̄ noſſe in alio eſt propriū ſoliꝰ dei. qꝛ virtus aīe regitiua ꝑfecte ſuo corpori p̄ſidebat ⁊ ip̄m cōſerSi neſciret eſſe falſum. ergo neſciret ip̄m eſſe mendacem. ergo uare poterat. ſic nulla fuiſſet deceptio veniēs ab extrinſeco. qꝛ crederet ip̄m veracē eſſe. aut male iudicaret de illo. Sed ſi cre iudiciū rōnis oībus potētijs ſenſitiuis p̄ſidebat. nec ipſe in cō deret ipſum eſſe veracē. crederet ipſum dicere verum. ergo ne trarium rationi mouebatur. ſed potius ab eo ſufficienter diriceſſario deciperetur. Sed cōtra. Aug. vera pro falſis appro ba gebatur. quēadmodum etiā pati nō poterat paſſione illata. ſire non eſt natura hoīs inſtituti. ſed pena dānati. ſed cū qͥs deue qꝛ nullus in tꝑe illo eſſet qui inferret. ſiue quia ſi adeſſet. di cipitur approbat verū pro falſo vel econuerſo. ergo nunꝙͣ hoc uina virtus ⁊ eū protegeret ſicut ſupra determinatū eſt. ſic etiā fuiſſet in homine ſi perſtitiſſet in ſtatu innocentie. in ſtatu illo nemo eſſet qui hoīem circunueniret aut paralogi¶ Itē aug. in Ench̓. xviij. c. Ipſe ꝑ ſeip̄m error eſt. aut magnꝰ zaret. Nam vnuſquiſqꝫ loqueretur veritatē cum proximo ſuo. in re magna. aut paruus in re parua. tn̄ ſemꝑ eſt malum ⁊ vbiaut ſi eſſet diuine inſpirationis reuelatio. ſiue ꝑ ſe. ſiue ꝑ ange cunqꝫ eſt deceptio ibi eſt error aliquis vel magnus vel paruus lum ſuccurreret ne falleretur. ſicut virtus ſuccurrebat ne lede ergo non pōt eſſe in aliquo quin in eo ſit malus. ſed in adaꝫ in retur. ⁊ ſic adā ſtante nulla fuiſſet in eo deceptio nec ab intrin ſtatu innocentie nec eſt malum culpe nec maluꝫ pene. ergo ⁊c. ſeco nec ab extrinſeco. vn̄ rōnes q̄ hoc probant cōcedēde ſunt. ¶ Itē Aug. in Ench̓. c. xvj. Hic hoīes fallunt atqꝫ fallunt̉. mi ¶ Ad illud aūt qd̓ obr̄ de ſeductiōe mulieris ⁊ etiā viri. dupl̓r 26 ſerioreſqꝫ ſunt cū mentiēdo fallunt. ꝙͣ cū mētientibus credenpōt rn̄deri. Uno mō ſic ꝙ illa ſeductio fuit falſa credulitas. ⁊ ſi do fallunt̉. ergo vr̄ ꝙ vtrobit̉ ſit miſeria. lꝫ maior in fallēdo. er p̄ceſſit pctm̄ inobediētie ⁊ ambitiōis ſecutū tn̄ fuit peccatū p̄go ſi in ſtatu innocētie nō erat miſeria. vr̄ ⁊c. ¶ Itē in ſtatu in ſumptionis. merito cuius excecatus eſt oculus rōnis vt falſuꝫ nocentie nihil homo pateret̉ vel ageret cōtra naturā. ſed dece eſtimaret eſſe verū. Statim em̄ mulier audita prolatiōe ſerpē ptio eſt cōtra appetitū nature rōnalis. vn̄ Aug. in Ench̓. xvj. tis de ſeipſa p̄ſumpſit. ⁊ ſimiliter vir audita ſuggeſtione mulie ca. vſqꝫ adeo tn̄ rōnalis creatura refugit falſitatē. ⁊ ꝙͣtuꝫ pōt ris. ⁊ ideo mulier exiſtimauit ꝑ comeſtionē aſſequi poſſe excel deuitat errorē. vt falli nolit. etiā qͥcunqꝫ amat fallere. Adā igit̉ lentiā et vir de tranſgreſſione mandati inuenire veniā. Un̄ de hoc naturaliter recuſabat. gͦ in ſtatu innocētie decipi nō pote ceptio ſiue error ſecutus fuit peccatum elationis in vtroqꝫ. lꝫ rat. ¶ Itē in adam oēs vires inferiores ſubiecte erant volūta plus in muliere. Aliter poteſt dici ꝙ duplex eſt iudicium. ti. alioquin rectus ordo nō ſcruaret̉ in hoīe in ſtatu innocētie. ¶ Quoddam eſt ſpeculatōis. ⁊ illud nō eſt pars li. arb. nec in ergo ſi homo nolebat decipi. nec aſſentire falſo. videt̉ ꝙ nunqͣ eo cōſiſtit peccatū. ⁊ huius iudicij error poſt pctm̄ eſt. nō ante. 2 in ratione eius fuiſſet deceptio vel ad falſum inclinatio ꝙͣdiu Eſt ⁊ aliud iudiciū in agendis ⁊ in his q̄ ſpectant ad veritatē ꝑmanſiſſet in ſtatu illo primo. ¶ Itē maioris indignitatis eſt vite. ⁊ illud iudiciū eſt li. ar. ⁊ hoc nunꝙͣ eſt ſine volūtate. ⁊ hu talli in aīa ꝙͣ pati in corpore. vnde decuit xp̄m aſſumere paſſio ius iudicij error bn̄ pōt eſſe culpe. vel p̄ſumptionis. vel infide nē in corꝑe nō deceptionē in mente. ſed ſi adam ſtetiſſet. nulla litatis vel alicuius alteriꝰ. ¶ Et hec fuit deceptio qua mulier fuiſſet in eo corporalis paſſio. ergo nulla fuiſſet in eo deceptio primo decepta fuit ⁊ ipſe adā ⁊ in iſta deceptione nō ꝑmanſit ī 25 1z ¶ Rn̄. ad p̄dictā qōnē de facili pōt rn̄deri. rationes etiā poſſtatu innocētie. īmo cecidit. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad duas autorita ſent diſſolui quadā facili diſtinctione. Poſſet em̄ ſic dici ꝙ de tes prīo inductas. ¶ Ad illud qd̓ tertio obr̄ de autoritate ma ceptio q̄dam eſt circa ſcibilia. q̄daꝫ vero circa opinabilia. Sci giſtri. ꝙ mulier putauit ſerpentē habere vſum loquēdi. dd̓ꝫ ꝙ 2g bilia aūt dico illa q̄ certa ratione cōprehēdi poſſunt. ſicut ſunt aut intelligit ꝙ talis putatio fuit in muliere poſt pctm̄. aut ſi illa de quibus ſunt ſciētie liberales. Opinabilia vero illa voco ante fuerit. nō putauit ꝙ hoc officiū haberet determinate. vir q̄ non babēt cognoſci niſi ꝑ quandam coniecturam. ſicut ſecre tute ſibi naturaliter data. ſed aliqua latente virtute ꝑmittēte ta aliene conſciētie. ⁊ futura contingētia q̄ fiunt caſu vel fortu diuina prouidētia q̄ oēs res gubernabat ſicut creauerat. na vel voluntate libera. In primis aūt adam falli nō poterat ¶ Nec mirū ſi nō expauit qꝛ nondū erat in ipſa muliere paſſio qꝛ oīm cognitionē habebat. In ſcd̓is vero dupliciter cōtingit timoris. vn̄ mulier aſpiciēdo ſerpentē falſum pro vero non ap z0 aliquē falli. aut ita ꝙ adberet firma crudelitate. aut ꝙ adbeprobauit. ſed aliquā ibi virtutē latentē ignorauit. ¶ Ad illud ret qualicunqꝫ eſtimatione. Et prima deceptio vocat̉ error ꝓqd̓ obr̄ de ſomnio. dd̓m ꝙ in ſtatu innocētie nō fuiſſet ſomniuꝫ prie. ⁊ hec in primo hoīe ſtante non fuiſſet. Scd̓a vero pōt dici ex ꝑpeſſione fantas mātū ad modū ꝑturiētis. ſicut dicit̉ Eccl̓. 31 opinio in qua eſt acceptio vnius partis ſine pleno aſſenſu crexxxiiij. Hoc em̄ venit. qꝛ vires inferiores nō ſunt ſubiecte rōni dulitatis. ⁊ hec pōt dici q̄dam eſtimatio falſa. ⁊ hec fuiſſet in ⁊ corpus non obedit ſpiritui. ſed ſi fuiſſet. hoc eſſet. qꝛ ab altiſadam abſqꝫ culpa ⁊ pena. maxime cū ex hac eſtimatione nec in ſimo mitteret̉ aliqua viſitatio in qua homo non deciperet̉ imcideretī pctm̄. nec incurreret damnū. ⁊ ẜm hāc diſtinctionē diſ mo potius illuſtrar et̉. Preterea eſto ꝙ eſſet ibi ſomniū. nō ſeſolui poſſunt rōnes ad vtrāqꝫ partē inducte. Naꝫ rōnes on̄dē quitur ꝙ eſſet propter hoc ibi deceptio. deceptio eniꝫ reſpicit tes ꝙ in adā potuit eſſe deceptio fere oēs ꝓcedūt de deceptōe rationis vſum in ſomnis aūt rationis vſus nō eſſet. aut ſi eſſet ẜm ꝙ dr̄ qualiſcūqꝫ eſtimatio. ¶ Rōnes vero ad oppoſitū ꝓce purgaret potius deceptionē fantaſie ꝙͣ ei conſentiret potius dunt ẜm ꝙ deceptio dicit firmā credulitatē. vt nō ſolū qͥs deci em̄ diceret ratio in ſomnijs hoī ſomnianti. tu ſomnias. ꝙͣ dice piatur putādo falſum eſſe verū. ſed etiam approbando falſum ret qd̓ vides eſt veritas. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de viſu. dd̓m ꝙ nul eſſe verū. vel econuerſo. ⁊ talis eſt deceptio q̄ eſt error. Sed li la eſſet deceptio. qꝛ bene noſceret Adam ꝙ res a remotiori apꝫcet hoc qd̓ nunc dictum eſt ſatis probabile videatur. non tamē ꝑeret eſſe minor. ⁊ ideo non iudicaret ẜm apparentiā oculi tm̄ plene ſatiſfacit rationi. nec concordat verbis Aug. in Ench̓. c. ſed penſata diſtantia medij. ⁊ ideo nō falleret̉. ſed haberet iuxvj. Ait em̄. Cū nihil aliud ſit errare ꝙͣ verū putare qd̓ falſum diciū rectum. ¶ Ad vltimū iam pꝫ rn̄ſio ex predictis. quia vel eſt. ⁊ falſum qd̓ verū eſt. vel certū br̄e pro incerto. incertū pro adam manifeſto ſigno deprehenderet iſtum peccaſſej. qd̓ ſatis 3ꝫ certo ſiue falſum ſit ſiue verū. idqꝫ tam ſit in aīo deforme atqꝫ videtur probabile. cum magna valde tranſmutatio facta fueindecēs ꝙͣ pulchrū atqꝫ decoꝝ eſſe ſentimus. vel in loquēdo ſirit in natura Ade ꝑ cōmiſſionē culpe. ⁊ tunc nō crederet ei nec ue in aſſerēdo vel in aſſentiēdo eſt. eſt. nō. non. Et profecto ob diſcrederet. niſi quātenus al̓s videret ſibi credēduꝫ fore. Aut hocip̄m vita iſta miſera eſt qua viuimus ꝙ ei nōnunꝙͣ vt nō cō ſi non deprehēderet eū peccatorē. vbi ſua nō ſufficeret cautela mittat̉ error eſt neceſſariꝰ. Ex hoc vero colligit̉ ꝙ Aug. vocat ſuccurreret diuine prouidētie cura diligētiſſima. q̄ nec ꝑmiſiſerrorē gn̄aliter oēm deceptionē. ⁊ illū dicit indecorū ⁊ indecēſet eum ledi. nec permiſiſſet falli. ſi voluiſſet eius imꝑijs obtētem. ⁊ ad vitā miſerā ꝑtinere. Et in libro de vtilititate credēdi perāter ſubijci. expreſſe dicit ꝙ nullus error abſqꝫ vicio eſſe pōt. Ideo dd̓ꝫ eſt Querit̉ ꝙͣtū ad cognitōis Ade ꝯple ꝗ ꝙ ⁊ ſi in ſtatu innocētie fuiſſet in hoīe alicuiꝰ ne ſcīētie imperfe Queſtio. iij. mētū ⁊ ſtatū. ⁊ eſt qō vtꝝ adā deū co§ nn 5

Secundi Libri ſuergo non eo gn̄e viſionis videbat quo videre expectamus ī po gnouerit ī ſtatu īnocētie eo gn̄e cognitōis quo expectamꝰ deū tria. ¶ Reſpondeo ad predictorum intelligentiaꝫ eſt notandū. cognoſce̓ ī ſtatu gl̓ie. Et ꝙ ſic vr̄ mgr̄ ⁊ Hug. de ſctō victo. ī li. ꝙ communiter omnes ponunt cognitionē quam habebat ꝑdā de ſacra. Cognouit hō creatorē ſuū. nō ea cognitōe qͣ mō a cre de deo mediam inter cognitionem que eſt in ſtatu miſerie ⁊ codētibꝰ abſens fide credit̉. ſꝫ ea qͣ tūc ꝑ pn̄tiā ꝯtēplatōis ſciēti gnitionem que eſt in ſtatu glorie. ſed in modo ponēdi plurima manifeſtiꝰ cernebat̉. ſed manifeſte deū cernere hoc eſt viſiōis eſt differentia. Quidam namqꝫ innitentes autoritatibus mabtē. gͦ ⁊c. ¶ Itē mgr̄. iiij. li. di. j. ca. Triplici aūt de cā ⁊c. hō qͥ le intellectis ⁊ rationibus ſophiſticis dixerunt deum nunqͣ ian̄ pctm̄ ſine medio deū videbat ⁊c̄. ſed videre deū ſine medio mediate videri nec in via nec in patria. Dicit em̄ Cryſo. Ipſuꝫ hoc eſt videre facie ad faciē. ⁊ hec eſt viſio gl̓ie. ergo ⁊c̄. ¶ Itē qui deus eſt non ſolum propbete. ſed nec etiam angeli vident. Exo.xxxiij. loquebat̉ dn̄s ad moy. facie ad faciē ſicut loqͥ ſolet Et alie reperiuntur autoritates conſimiles quas male intellibō ad amicū ſuū. ſed multo excellētior fuit ſtatꝰ nature inſtitu gentes ⁊ putantes hoc dictum eſſe ꝙ deus immediate videri te ꝙͣ lapſe. ſi ergo ſine medio videbat̉ deꝰ a moyſe. multo fortiꝰ non poſſit propter improportionabilitatem lucis increate ad ab hoīe in ſtatu nature inſtitute. Si tu dicas hoc fuiſſe in ſub oculum mentis create. dixerūt ꝙ deus ꝑ quaſdā lucubratōes iecta creatura. obr̄ qd̓ dicit̉ Nume. xij. palā ⁊ non ꝑ figuras ⁊ videri habet. ⁊ in ſtatu vie. ⁊ in ſtatu innocētie videbit̉ etiaꝫ ⁊ enigmata deū videt. ¶ Itē hocip̄m on̄dit̉ rōe. ſicut volūt. ſctī in ſtatu glorie. ⁊ in illis luminoſis influentijs dixerunt deū in cōiter. Adā nō ſolū fuit cōſtitutꝰ in paradiſo corꝑali. verūetiā bis ſtatibus videri magis clare ⁊ minus clare ẜmꝙ deꝰ magis in paradiſo ſpūali ꝙͣtū ad delitias mentis. fruebat̉ em̄ deo ſiſe oculo nr̄o vult contēperare ⁊ clarioribꝰ theophanijs on̄dere cut dicit Dam̄. ⁊ Aug. ⁊ hoc etiā de ſe planū eſt. hō em̄ ī tꝑe na ¶ Sed iſta poſitio heretica eſt ⁊ reprobata. nec īmerito. quia ture inſtitute ip̄m deū in ſe ⁊ īmediate amabat. ergo ſi ita faci ⁊ contra rationem eſt. cuꝫ anima quieſcere perfecte non poſſit lis eſt intellectꝰ ad cognoſcendū ſicut affectꝰ ad amandū ꝑ na donec in ſe ipſa videat deum. Et contra ſacram ſcripturā. nam turā. vr̄ ꝙ ſicut deū in ſeip̄o amabat ita etiā ⁊ in ſeip̄o videbat 1. Coꝝ. iij. dicitur. Tunc cognoſcam ſicut ⁊ cognitus ſuꝫ. Et. j. ¶ Itē oīs aīa recta deſiderat videre deū. ergo Adā hoc deſiIob. iij. Uidebimus eum ſicut eſt. Et hocip̄m etiā innuere au derabat aūt igit̉ deſideriū eiꝰ nō implebat̉. ⁊ ita iā affligebat̉ toritates doctorum reperiuntur. quibus oībus adberendo erqd̓ nō eſt cōueniēs. aut aliquo modo deū videbat. ſed nō vide ror iſte reprobandus eſt. ⁊ autoritates ſique videantur eſſe ꝓ bat viſiōe imaginaria nec corꝑali. ergo intellectuali. ſꝫ hec eſt ipſo oēs exponende ſunt. qꝛ loquuntur de cognitione cōprebē viſio qua vr̄ deus in ſua eſſentia. ergo ⁊c̄. ¶ Itē mente humaſionis qua dicitur aliquid cognoſci totaliter. ⁊ hac cognitione na nihil deo propinquius cuꝫ eſt ab oī pctō īmunis. ſed mens deus ſibi ſoli cognoſcibilis eſt ſicut in li. iij. patebit. ade in ſtatu nature īcorrupte nō habebat aliquā pctī maliciā ¶ Scd̓s aūt modus dicendi eſt ꝙ deus a purgatis mētibus nec oculus habebat aliqua obſcuritatis nubē. ergo vr̄ ꝙ in ip̄ꝫ non ſolum in patria. ſed etiā in ſtatu innocentie. ⁊ in ſtatu vie. deū īmediate aſpectū ſuū figere poterat. ⁊ hec eſt viſio quā ex in ſeipſo videri hꝫ. nec eſt dr̄ia niſi in gradu qd̓ clariꝰ ⁊ ꝑfectipectamus in gl̓ia vt videamꝰ ipſam dei ſubſtātiā. ergo. ¶ Itē in ſtatu gl̓ie videbit̉. ⁊ minꝰ ꝑfecte in ſtatu īnocētie. ⁊ minime ꝙ ī gl̓ia nō al̓r videat̉ ꝙͣ videbat̉ ab Adā on̄dit̉. aut em̄ ī gl̓ia in ſtatu nature lapſe. Differētia aūt iſtoꝝ graduū venit ex hͦ ꝙ vr̄ deus īmediate. aut mediate. Si mediate. ſꝫ ſic poterat vide aīa in ſtatu gl̓ie eſt oīno a ſarcina corꝑis abſoluta. aut oīno bꝫ ri ab adā in via. Si īmediate. on̄dit̉ hoc eſſe falſum ꝑſuaſione corpus ſpūale qd̓ nullo modo impediat ipſam quin poſſit īmeſumpta ex triplici medio. quaꝝ prima eſt ꝙ cognoſces ſuꝑ codiate in deum tēdere ⁊ ẜm totum ſuum poſſe. in ſtatu vero nagnoſcibile dꝫ habere potentiā ꝙͣtū ad illud ꝑ qd̓ cognoſcit. ſed ture lapſe qꝛ habet corpus corruptibile ⁊ aīale impeditur ⁊ ag x intellectꝰ creatus nō pōt ſuꝑ ipſam lucē increatā in ſe quantū grauatur ex terrena inhabitatione ne poſſit in ipſam lucē tēde cunqꝫ cleuet̉ ꝑ gr̄am ſiue ꝑ gl̓iam. qꝛ illa ſemꝑ in infinitū exce ii re ꝑfecte. in ſtatu vero nature inſtitute ſe habebat medio mo dit. ergo īpoſſibile eſt ꝙ intellectꝰ ipſaꝫ lucē increatā videat ī do. qꝛ corpus ade ⁊ ſi non eſſet ſubiectum neceſſitati moriendi ſeipſa. Qd̓ ſi tu dicas rationē iſtā nō cogere. qꝛ potētia cogni⁊ paſſibilitati. erat tamē indigēs alimonijs. ⁊ oportebat aīam tiua plus eſt in ſuſcipiēdo ꝙͣ in agēdo. On̄dit̉ hocip̄m ſcd̓a ꝑcirca regimē ⁊ vegetationē ſui corporis aliquando occupari. ⁊ ſuaſiōe. qꝛ cognoſcētis ad cognoſcibile dꝫ eſſe ꝓportio. maxīe ideo nec adeo excellēter intuebatur primus homo deum ſicut in ea cognitiōe in qua eſt magna delectatio. ſi ergo illiꝰ ſumme beati intuētur in gloria. nec adeo exiliter ſicut viri ſancti intuē lucis reſpectu intellectꝰ noſtri eſt exceſſus improportionabicti tur in pn̄ti miſeria. Hanc autē ſuaꝫ poſitionē ex autoritatibus lis. ⁊ tantus vt ꝑ nihil additū poſſit ei proportionari noſter in Auguſt. eliciunt qui dicit in pluribus locis. in lib. de trinita. ꝙ tellectus quin ſemꝑ excedat in in finitū. videt̉ ꝙ nunꝙͣ in fon etiam in pn̄ti vita notiorē poteſt homo habere deum ꝙͣ fratre. te lucis intellectꝰ noſter poſſit. contēplari deū. ¶ Qd̓ ſi tu di⁊ hoc in lib. viij. ⁊ alibi dicit ꝙ a purgatiſſimis mētibus cernicas ꝙ nō requirit̉ ibi proportio quātitatis. ſed ſolū cōformita vt tur. Docet etiam in. viij. lib. ꝑ contuitum veritatis ⁊ bonitatis tis on̄ditur hoc idē ꝑſuaſione tertia. ſi em̄ in gloria deus vide intueri deū. ſed hec poſitio ⁊ ſi nō ſit adeo veritati aduerſaria tur in ſeipſo ⁊ abſqꝫ oī medio cū ipſe in ſe nulla habeat diuerſi li ſicut prima. nihilominus tamē dictis ſanctorum non conſonat tatē. oīno videret̉ ab oībus vniformiter. ꝙ ſi cōſtat eſſe in gl̓ia tra Sicut em̄ dicit Dionyſius ī libro de myſtica theolo. ꝙ excellē dr̄ias p̄mioꝝ mon videt̉ ꝙ abſqꝫ omni medio deus a glorificatiſſimus modus contēplādi ē ignote aſcēdere. qꝛ nec ip̄e moy ta aīa videat̉. ſi igit̉ videtur ꝑ mediū. ⁊ ſic videbat̉ ab adā. reſes valuit deum videre. ⁊ ideo introductus dicitur fuiſſe in ca ſtat ergo ꝙ adam eo gn̄e cognitionis cognouit quo cogniture liginē. Unde Diony. vocat eos indoctos qui dicunt ſe noſſe eū ſunt aīe beate. ¶ Sed cōtra Exod̓. xxxiij. Non videbit me bo qui poſuit tenebras latibulum ſuum. Et etiaꝫ Gregorius dicit mo ⁊ viuet. conſtat ꝙ hoc nō intelligitur de vita ſpūali. ſed de ꝙ quantumcunqꝫ mens in contēplatione profecerit non perue vita animali. ſi igitur adam in ſtatu innocentie vita aīali viue nit ad contuitum dei. Et cōmuniter doctores in hoc cōcordat bat. ergo deuꝫ videre non poterat. ¶ Itē Iob.j. Deum nemo intelligētes illud quod dicit apoſtolus ꝙ ꝙͣdiu ſumus in hoc vidit vnꝙͣ niſi vnigenitus ⁊c̄. ſi ergo nullus vnꝙͣ vidit. deuꝫ an̄ corpore. peregrinamur a dn̄o ⁊ ꝑ fidē ambulamus non ꝑ ſpēm aduentum xp̄i ergo nec adam. ¶ Item ſuꝑ illud Eſa. vj. Uidi ¶ Unde ſique autoritates illud dicere inueniantur ꝙ deus in dn̄m ſedentem ⁊c̄. Greg. Quantuncunqꝫ mens in contēplatio pn̄ti ab homine videtur ⁊ cernitur. non ſunt intelligende ꝙ ne profecerit. ſemper qd̓ infra deum eſt videt. ergo videtur ꝙ videtur in ſua eſſentia. ſꝫ ꝙ in aliquo effectu inferiori cognoſci cum aliqͥ homines perueniant ad eminentiam gratie que fuit tur. ſicut iam melius patebit niſi fortaſſis in his qui rapiūtur in adam. ⁊ nullus in preſenti per actum contemplationis deuꝫ ſicut credimus fuiſſe ī paulo. qui ſpālitate priuilegij ſtatū via videat. ergo nondum habebat illam viſionem quam expectat torum ſupergrediuntur. nec ibi aliquid agunt̉. ſꝫ ſolum agunanima ſancta. ¶ Item viſio dei eſt tota merces. ergo qui viſio tur. Tertius aūt modus dicēdi eſt ꝙ in patria videbitur deus nem dei habet. plenam habet mercedē. ⁊ qui hoc babet. habet immediate ⁊ plene quantum eſt ex parte vidētis. in ſtatu vero plenam gloriam. ⁊ nullus talis pōt cadere. ſi igitur Adam cemiſerie videtur mediate ⁊ ſemiplene. in ſtatu vero innocētie vi cidit. ergo deum in ſeip̄o non vidit. ¶ Itē lux increata ꝑfecta debatur medio modo. ſcꝫ immediate ⁊ ſemiplene. Semiplene delectatione delectabat aſpicientes. ergo ſi Adam illam ſuminꝙͣ. quia non receperat adhuc plenam remunerationē. imme mam lucē aſpexiſſet. perfecte in ea delectatus fuiſſet. ergo nū diate aūt quia nullaꝫ habebat velaminis interpoſitionē. ⁊ hoc ꝙͣ ab eo auerti cōſenſiſſet. ¶ Itē ſtatus vie ⁊ ſtatus patrie de vidētur ſonare verba magiſtri Hugo. Uerumtamē nec ſic intel bent eſſe diſtincti. ergo pari rōne contēplatio vie ⁊ contempla ligēdum eſt ꝙ homo in ſtatu innocētie videret deum in ſua eſtis patrie. ſed Adam erat viator. ergo non erat comprebenſor. ſentia

Diſtinctio ſentia ſiue facie ad faciē. Huic enim obuiant rationes ⁊ autori humana in illo ſtatu erat deo immediata. dicendum ꝙ immetates prius īducte. Et ideo eſt quartus modus dicēdi ad hoc diata erat ꝙͣtū ad eē nature. qꝛ nulla natura eſt ea ſuꝑior. quā ꝙ re vera cognitio ſtatus innocentie media eſt inter cognitio tum vero ad ſtatum non erat immediata. Ad vltiorē em̄ ſtatuꝫ nē ſtatus glorie. ⁊ ſtatus miſerie. ſicut etiā locus paradiſi mepromouenda erat. tunc em̄ erat in ſimilitudine gratie. ſed per dius eſt inter hāc vallē miſerie ⁊ patriā celeſtē. ⁊ quēadmodū ducenda erat ad deiformitatē glorie in qua nō ſoluꝫ aſpiceret paradiſus terreſtis plꝰ ſe tenet cū terra ꝙͣ cū celo. ſic adde codiuinum effectū. ſed etiam ipſum vultum deſideratum. Conce gnitio ſiue ſtatus innocētie plus cōformis eſt cognitioni ſtatꝰ do tn̄ nihilominus ꝙ oculi aſpectus in deum figi poteſt. ita ꝙ pn̄tis ꝙͣ futuri. Un̄ in ſolo ſtatu gl̓ie videbit̉ deus īmediate ⁊ ī ad nihil aliud aſpiciat. attamē non perſpiciet vel videbit ipſiſui ſb̓a. ita ꝙ nulla erit ibi obſcuritas. in ſtatu vero innocētie ⁊ lucis claritatē. immo potius eleuabitur in caliginē. ⁊ ad hanc nature lapſe vr̄ deꝰ mediāte ſpeculo. ſꝫ differēter. qꝛ in ſtatu in cognitionē eleuabitur per oīm obliuionē ſicut Diony. dicit in nocentie videbat̉ deꝰ ꝑ ſpeculū clarū. nulla em̄ erat in aīa pctī li. de myſtica theo. ⁊ vocat cognitionē iſtam doctā ignoranti ā nebula. in ſtatu vero miſerie vr̄ ꝑ ſpeculū obſcuratū ꝑ pctm̄ pri Hec em̄ eſt in qua mirabiliter inflāmatur affectio. ſicut eis ptꝫ 7 mi hoīs ⁊ ideo nūc vr̄ ꝑ ſpeculū ⁊ in enigmate. ¶ Enigma eniꝫ qui aliquotiens conſueuerunt ad anagogicos eleuari exceſſus 3ᵍ ſicut dicit Aug. in. xiiij. de tri. eſt ſil̓itudo obſcura. ¶ Un̄ nota bunc modum cognoſcēdi arbitror cuilibet viro iuſto in via iſta ꝙ qͣdruplex eſt genꝰ cognoſcēdi deū. vꝫ ꝑ fidē. ꝑ ꝯtēplationē ꝑ eſſe querēdum. ꝙ ſi deus aliqͥd vltra faciet. hoc priuilegiuꝫ eſt apparitionē. ⁊ ꝑ aperta viſionē. Et primū eſt gre cōis. ſcd̓ꝫ eſt ſpeciale non legis cōis. ¶ Ad illud qd̓ queritur vtrum deus in 14 gratie excellētis. tertiū gratie ſpālis. ⁊ quartū gl̓ie ꝯſumman patria videatur ꝑ medium an ſine medio. rn̄denduꝫ eſt ꝙ vide tis. Et ſufficiētia iſtoꝝ modoꝝ ita colligit̉. oē em̄ qd̓ cognoſcit̉ re per medium hoc poteſt intelligi tripliciter. aut per mediuꝫ cognoſcit̉ ꝑ aliqͥd pn̄s. ſi igit̉ deus cognoſcit̉. neceſſe eſt ꝙ per diſponens. aut per medium deferēs. aut ꝑ medium deducens aliꝗd pn̄s intellectui cognoſcat̉. pn̄s aūt voco hoc ẜm ꝙ Aug. ¶ Per medium diſponēs recte ⁊ catholice ponitur deuꝫ in pa vocat ꝙ pn̄s eſt intellectui ad videndū. Aut igit̉ cognoſco deū tria eſſe vidēduꝫ. quia anima in patria mediante deiformitate ꝑ hoc ꝙ eſt pn̄s mihi. aut ꝑ hoc ꝙ eſt pn̄s alij. Si ꝑ hoc ꝙ eſt p̄ ⁊ influētia glorie diſponet̉ ad hoc ꝙ clariſſime poſſit deum in ſens alij. ſic eſt cognitio fidei. Qd̓ em̄ deus ſit trinꝰ ⁊ vnus. hoc ſeipſo videre. Deiformitas em̄ glorie ſufficiēs eſt diſpoſitio ad ego credo dei filio qͥ hoc enarrauit ⁊ p̄dicauit ⁊ ſpūiſctō qͥ hoc hoc ꝙ anima deum in ſe poſſit videre. ¶ Ad hoc eniꝫ ꝙ videat īſpirauit. Qd̓ em̄ credimus debemꝰ autoritati ſicut dicit Aug. non oportet ꝙ anima potens ſit in deum agere. videre eniꝫ po de vtilitate credēdi. Si aūt cognoſco deum ꝑ hoc qd̓ eſt p̄ſens tius eſt in ſuſcipiēdo ꝙͣ in a gendo. maxime cum videtur lumē. mibi. hoc poteſt eſt tripliciter. Aut ꝑ hoc ꝙ eſt preſens mihi in Nec oportet eam proportionari quantitatiue. ſed ꝙͣtum ad ineffectu proprio. ⁊ tunc eſt contēplatio. que tanto eſt eminētior finitatē vt ſit tanta quanta deus in virtute eſt. ſꝫ ſufficit qualiquanto effectum diuine gratie magis ſentit in ſe homo vl̓ quātatiue ꝙͣtum ad ſimilitudinē expreſſaꝫ. ẜm cuius maiorē ⁊ mito etiam melius ſcit conſiderare deum in exterioribus creatunorē participationē erit ordo in gradibus p̄miorum in futura ris. Aut eſt preſens mihi in ſigno proprio. ⁊ ſic eſt apparitio ſigloria. Et ſic ptꝫ ꝙ ſi ponatur deuꝫ videri ꝑ medium diſponēs 5 cut apparuit deus Abrae in ſubiecta creatura que ipſum deuꝫ ꝑſuaſiones q̄ prius ponebantur diſſoluuntur. ⁊ veritas explifigurauit. ⁊ ſicut ſpūſſctūs apparuit in columba. Aut eſt p̄ſens catur. Per medium aūt deferēs nullus poſuit deum videri. cū deus in lumine ſuo ⁊ in ſeipſo. ⁊ ſic ē cognitio qua videtur deꝰ ipſe ſit immediatus rationali creature. Sed ꝑ medium deduin vultu ſuo ſiue facie ad faciē. ⁊ ſic eſt aperta viſio q̄ tota dicit̉ cens ſiue contēperans poſuerunt aliqui deum videri ne ꝑexmerces oīm meritorum. Primum igitur ⁊ vltimū genus cogni cellētiam lucis obtunderetur acies intellectus. ⁊ potius deijtionis ſtatui innocentie non cōpetebat. Primū propter cogni ceretur ꝙͣ letificaretur. Sꝫ hoc ponere ſicut prius tactum fuit tionē enigmaticā. ⁊ propter hoc ꝙ cognitio fidei vtplurimum non eſt ſanum nec habet rationē. qꝛ lumē illud potius eſt ſalua eſt ex auditu. ẜm ꝙ innuit apl̓s. Ultimū vero ibi eſſe non potetiuū ꝙͣ corruptiuum. vn̄ excellētia illius. in nullo obeſt. ſed porat propter ſummā ꝑfectionē. ideo hoī nō exhibebat̉. ſꝫ potiꝰ ī tius confert. ⁊ qꝛ pax ⁊ gaudium et lux illa ſuperat oēm ſenſuꝫ p̄miū ꝓmittebat̉. Medij vero duo.ſ. contēplatōis ⁊ apꝑitiōis homo totus ideo vndiqꝫ completur. vt nihil aliud q̄rat. ſꝫ povtriqꝫ ſtatui cōes eſſe poterunt. maxime cognitio ꝯtēplatiōis tius abſorbeatur ipſa noſtra intelligentia ab eminētia lucis. fi q̄ in vtroqꝫ ſtatu eſt ibi tn̄ potiſſime vigebat. tū ꝓpter aīe puri cut ⁊ ip̄a noſtra affectio a torrēte voluptatis. ⁊ hoc ſupra deter tatē. tum etiā propter carnis ⁊ inferiorū virium ſubiectionem minatum fuit in primo libro diſtinctione prima de fruitione. quibus duobus vt plurimū aīa caret in ſtatu nature lapſe. iō ¶ Nunc autē pro firmo tenēdum eſt ꝙ ⁊ ſi Adam deum in ſua 46 non poteſt ad illū gradum contēplationis attingere. Ratiōes ſubſtantia non videbat in ſtatu innocētie. videbitur tamen in igitur monſtrantes adam deum non cognouiſſe eo gn̄e cognigloria in ſua ſubſtantia. nec licet huius cōtrarium ſentire ⁊ di tionis quā expectamus in gloria ſunt concedēde. ad eas auteꝫ cere. Nam hoc eſt vnꝰ de decē articulis reprobatis ab vniuerque ad oppoſitum adducuntur ſatis facile eſt reſpondere. ſitate magiſtrorū pariſien̄. tꝑe epiſcopi Guilbel mi ⁊ Odonis ¶ Ad illas em̄ tres autoritates primo inductas iam pꝫ rn̄ſio. cancellarij. ⁊ fratris Alexandri de bales patris ⁊ magiſtri no oēs em̄ intelliguntur de contēplationis cognitione. non ꝑ reſtri qui vt euitētur ſubſcripti ſunt. ¶ Primus articulꝰ eſt ꝙ di 47 motionē cuiuſcunqꝫ medij. ſed ꝑ remotione velaminis ⁊ obſcu uina eſſentia in ſe nec ab hoīe nec ab angelo videbit̉. Scd̓s eſt tritatis. qualis eſt in bis qͥ aliquo vicio pctī ſunt infecti. ¶ Ad ꝙ lꝫ diuina eſſentia vna ſit in patre ⁊ filio ⁊ ſpūiſctō. tn̄ vt in ra illud aūt qd̓ obijcitur ꝙ immediate deum amabat. dicēdum ꝙ tione forme vna eſt in patre ⁊ filio. ⁊ non vna in bis ⁊ ſpūſctō. non eſt ſimile. Amor em̄ ſicut vult Bern̄. multoplus ſe extēdit ⁊ tn̄ forma idē eſt ꝙ eſſentia diuina. Tertius eſt ꝙ ſpūſſctūs vt ꝙͣ viſio. ex ſola em̄ eſtimatione ſequitur aliquando dilectio. Et amor vel nexus non procedit a filio ſed tm̄ a patre. Quartꝰ eſt ipſe etiam dicit in li. de amore dei. ꝙ vbi deficit intellectꝰ ibi ꝙ anime glorificate non ſunt in celo empyreo cum angelis. nec 1proficit affectus. ¶ Et ratio buius eſt qꝛ viſio eſt ſolummō rei corpora glorificata erunt ibi. ſed in ſolo aqueo vel criſtallino pn̄tis. ſed dilectio nō ſolummodo eſt rei pn̄tis. ſed etiamabſen qd̓ eſt ſupra firmamētuꝫ. Quintus eſt ꝙ malus angelus in pri tis. Preterea. viſio non dicit qualēcunqꝫ modum cognoſcendi mo inſtanti ſue creationis fuit malus ⁊ nunꝙͣ fuit bonus. Sex ſed modū cognoſcēdi cōpletum. dilectio vero ⁊ ꝑfecta pōt eſſe tus eſt ꝙ angelus in vno inſtanti poteſt eſſe in diuerſis locis ⁊ ⁊ imperfecta. ideo ꝙͣuis immediata dei dilectio ſit in via. non etiam vbiqꝫ ſi voluerit. Septimus eſt ꝙ multe ſunt veritates tamen oportet ꝙ viſio ſiue cognitio immediata. ¶ Ad illud qd̓ ab eterno q̄ non ſunt deus. Octauus eſt ꝙ primū nunc ⁊ creaobijcitur ꝙ adam deſiderabat deum videre ⁊c. dicēdum ꝙ ve tio paſſio nō eſt creator nec creatura. Nonus eſt ꝙ qͥ babet me rum eſt. ſed ſic deſiderabat videre ꝙ aliquā cognitionē habeliora naturalia plus habebit de neceſſitate de gratia ⁊ gloria. bat in qua reficiebatur. ⁊ aliquam expectabat in remuneratio Decimus eſt ꝙ malus angelus nunꝙͣ babuit vnde ſtare poſſet nem ⁊ premiū. Et illā quam expectabat erat cognitio patrie. il nec etiam Adam in ſtatu innocētie. Hi oēs errores a predictis lam vero quā babebat erat contēplatio vie q̄ erat viſio ꝑ ſpecu perſonis probibiti fuerunt ⁊ excōmunicati. ⁊ propterea ſunt tā lum. ¶ Et ſi tu q̄ras vtrum erat viſio intellectualis vel corpoꝙͣ peſtiferi euitandi. ralis. Dicendū ꝙ intellectualis. ſed non ipſius diuine eſſentie iij De adiutorio per quod hoin ſe. ſed alicuius gratie vel influentie. ⁊ illam in ſe ꝑ experien Diſtinctio. xxliij. mō ante lapſuꝫ ſtare potuit tiam noſſe ⁊ videre poterat. ſicut ſentit aīa ſancta qn̄ liqueſcit ſcilicet de libero arbitrio ꝙͣtum ad alias potentias compaaꝫ cum ſponſus alloquitur eam. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ mens ratur. un iij

Secundi Libri dnc diligēter inueſtigari opꝫ ⁊c. Supra determi aliquo oꝑe ſuo. ¶ Itē xp̄s nullū habuit interiꝰ īpellēs ad ma1 nauit magiſter de culpa ꝑ quam homo cecidit. in lū cū dyabolo in tetatōe reſiſtit. ⁊ ī oꝑibꝰ ſuis nullū babuit ia hac parte determinat de auxilio ꝑ quod ſtare potrabēs a bono. gͦ nihil meruit in ſua tētatōe nec in aliqua qua tuit. Et qm̄ hoc auxilium ſcꝫ lib. ar. habet triplici tiōe. qd̓ oīno nefariū eſt dicere. ¶ Itē exēplū eiꝰ vr̄ eſſe maiū I liter conſiderari. vꝫ in comparatione ad alias potē cū ſubiungit. ſicut angelis nō fuit meritoriū ꝙ ſteterūt. boc ei eſt cōtra veritatē ⁊ contra tias aīe. ⁊ in ſe. ⁊ in cōpaAug. qui dicit in li. de corratiōe ad ꝑfectionē gratie ſit arbitrio. In eodē. Accepe ¶ Determinat veritateꝫ rectione ⁊ gratia ꝙ angeideo pars iſta habet tres ꝑ ad qͥd datum fuerit illud acrat poſſe ſi vellet. ſed nō hūit li qui alijs cadentibus retes. In prima determinat a velle qͦ poſſet. Nā ſi habuiſſꝫ iutorium homini. manſerunt huius manſiode lib. ar. in comparatione ꝑſeueraſſet. His te ſtīonijs nis debitam mercedem re Unc diligēad alias potentias. In ſeDiſtin. ceperunt. ergo videtur. euidēter mōſtrat̉ ꝙ hō recti cūda vero determinat de ter īueſtigaxxiiij. ſtando meruerunt. ipſo ẜm ſe. infra diſtī. xxv. tudinē ⁊ bonā volūtatē ī crea ri opꝫ quam ¶ Ad hoc dici poſſet ꝙ eſt Iam vero ad propoſitum tōe accepit. atqꝫ auxiliū quo gr̄am vel po meritum dimiſſionis pene red eamus. In tertia vero ſtare poterat alioqͥn non ſua tētiaꝫhabue ſiue ſatiſfactoriuꝫ. ⁊ eſt me determinat de ipſo per cō culpa videret̉ cecidiſſe. rit hō an̄ caritum vite eterne. ſiue ſub parationem ad gratiam. ī ſtantialis premij. Ad priE Remouet dubitatōeꝫ fra diſtin. xxvj. hec eſt graſuꝫ. Et vtꝝ ꝑ eā potuerit ſta mum requiritur penalitas Qd̓ in tia operans ⁊ cooperans. qualis fuerit illa rectitudo ⁊ re vel nō. Sciēdū eſt gͦ ꝙ hoī ⁊ difficultas. Ad ſecundū gr̄a cre Et qm̄ ẜm comparationeꝫ bonitas voluntatꝭ in qͣ creain creatiōe(ſicut de angelis vero ſufficit ſola charitas atꝰ fuit ī lib. arbi. ad potentias ani b tus eſt. diximꝰ) datū eſt ꝑ gr̄aꝫ auxi Magiſter auteꝫ intelligit qͣpotuit me attenditur ꝓgreſſus ⁊ ¶ Sꝫ quō rectā ⁊ bonā vode merito ẜm primam difſtare. ſꝫ cōſummatio peccati. ideo liū ⁊ collata ē potētia ꝑ quaꝫ vi ferentiam non ẜm aliam. lūtate hūit hō ſi ꝑ eā nec menō profi prīa pars habet duas. In poterat ſtare.i. nō declinare ip Sed quia illud merituꝫ ſa Obiecere. prima determinat de libe. reri vitā valuit. nec ī ea ſtare ab eo qd̓ acceꝑat ſꝫ nō pote tiſfactionis nunꝙͣ fuiſſet ī ctio ꝯͣ hͦ arbi. inqͣtum ad alias ani ſcut voluit. Qꝛ nec aliqͥd mali ea rat ꝓfice̓ ītm̄ vt ꝑ gr̄aꝫ creaadam nec profectus in eo qd̓dictū Q etiā me potentias comparatur ſumc tūc volebat ⁊ ad tp̄s ſtare vo tōis ſine aliamereri ſalutē va ſi in ſtatu innocentie per hoīem poterat In ſcd̓a vero determinat berei luit. ſꝫ n̄ ꝑſeuerēter. ⁊ iō recta leret. Poterat qͥdē ꝓ illd̓ au manſiſſet. predicta reſponn̄ potuiꝑ illam qualiter in homine tētatio lib ⁊ bona fuit tūc volūtas hoīs ſio non videtur pertinere ſe profi creatio nis ordo ⁊ progreſſio conxiliū gr̄e creatōis reſiſte̓ ma 11 cere. ad propoſitum. nis gr̄aꝫ ſummat̉ ibi. Illud quoqꝫ ¶ Ad hͦ aūt ꝙ diximꝰ hoīeꝫ lo. ſꝫ nō ꝑficē bonuꝫ. poterat bn̄ viue p̄termittenduꝫ non eſt ⁊c. ¶ Et propterea aliter vinō poſſe ꝑficere vel mereritn̄ ꝑ illud bn̄ viu ēqͥdāmō. qꝛ Prima pars tres habet ꝑ detur eſſe dicendum ꝙ eſt re quo3 ie gr̄am creatōis ſolet opponi poterat viuere ſine pctō. ſꝫ n̄ meritorium de genere ope dammō ticulas. In prima determi tii ſic ꝑ illud auxiliū gr̄e creatio poterat ſine alio gr̄e adiutonat ad quid datum fuerit ris. ⁊ eſt meritorium ex ranis potuit ſtare ī bono qd̓ ac illud auxilium homini. In dice charitatis. Meritorio ſpūal̓r viuere qͦ vitā mere Aug. 46 ſecūda vero quod nit illud rium de genere operis diceꝑat. potuit gͦ reſiſtere tētaret̉ eternā. Un̄ aug. in enchͦ. citur quod eſt opus virtu adiutorium ibi. hic conſiSic factꝰ eſt hō rectꝰ vt ⁊ ma tiōi. Sꝫ reſiſtere tētatiōib derandum eſt quod fuit il tis de ſe hoc autem eſt aratqꝫ ſuggeſtiōibꝰ malis menere ī ea rectitudīe poſſet nō lud adiutorium ⁊c. In ter duum ⁊ difficile. Alio moritū eſt ac bonū remūerabile ſine diuīo adiutorio. ⁊ ſuo fie tia vero ad maioreꝫ expla do dicitur meritorium om Rn̄ſio. Oē aūt bonū meritū ꝓfect nationem ſubiungit diſtin ri ꝑuerſus arbitrio. Utrūline opus quodcunqꝫ ſit. dū ctionem predictorum. ibi. eſt. Per gr̄aꝫ gͦ creatiōis ꝓtamen ex radice charitabet hoꝝ elegiſſet dei voluneſt em̄ ſenſualitas quedaꝫ tis procedat. Uult igitur ficere potuit ſine adiectione tas fieret vel ab illo vel de il vis ⁊c. Quelibet autē hamagiſter dicere ꝙ in reſialteriꝰ gr̄e. Ad qd̓ dicimꝰ qꝛ lo. Et qꝛ ſuā maluit facē volū rum partiuꝫ diuidi poteſt ſtendo tentationi ade non a reſiſtere malo ⁊ non ꝯſentire tatē ꝙͣ dei. de illo fctā ē volūin duas. In pͥma determifuiſſet meritum. ſi non hatentatiōi nō feciſſet illi meri nat veritateꝫ. In ſecunda tas dei. Itē ī eodē. Sic hoīeꝫ buiſſet gratiaꝫ. nec primo remouet dubitationem ibi modo nec ſecundo. ſi vero tū ⁊ ſi nō ꝯſenſiſſet. qꝛ nihil ī priꝰ oportebat fieri. vt ⁊ bn̄ ſed quomodo rectam ⁊ bo reſtitiſſet ex charitate meeo erat qd̓ ad malū īpelleret poſſet velle ⁊ male. Nec frunam voluntatem ⁊c. Simi ritoriuꝫ fuiſſet ſecūdo mo ſicut angelis qͥ nō ceciderūt ſtra ſi bene. nec īpune ſi male. liter ſecunda pars in qua do nō primo. In nobis au nō fuit meritū qd̓ ſteterūt.i. Idē qͣꝫ ī li. de correctōe ⁊ gr̄a determīat quod fuit adiu tem ſemper eſt meritoriuꝫ ꝙ nō corruerūt. Nobis aūt torium duas habet ꝑtes. ait. Si hͦ adiutoriū vl̓ angelo vel vtroqꝫ modo vel alteIn prima explicat qd̓ fuit ro propter difficultateꝫ ad meritū eſt aliqn̄ ſi malū nō fa vel hoī cū pͥmū facti ſunt debonum ⁊ pronitatē ad ma illud adiutorium nominācimꝰ ſed reſiſtimus. ibi dūta fuiſſet. qm̄ nō talis natura ſcā do. In ſecunda diffinienlum. Et per hoc pꝫ reſponxat vbi cā ſubeſt q̄ nos id faerat: vt ſine diuīo auxiliopoſ ſio ad obiecta. quia procedo. ibi lib. vero arbi. eſt fa cē monet. qꝛ ex pctī corrupte ſet manere ſi vellet. nō vtiqꝫ dūt de merito ẜm ſcd̓aꝫ diſ cultas ⁊c. Similiter tertia la proni ſunt ad lapſum greferentiam videlicet de eo ſua culpa cecidiſſet. defuiſſet pas in qua diuiſionē ponit quod eſt meritorium ratio potentiaꝝ duas habet par ſus noſtri. Ubi aūt nō inter qͥppe adiutoriuꝫ ſine qͦ mane̓ tes. In prima aſſignat dif ne radicis. uenit cā nos ad malū impelnō poſſet. Idē Dederat de b ¶ Declinare enim a maferētiā ſenſualitatis ad rō lens. nō meremur ſi ab eo de hoī bonā volūtatē. ī illa qͥppe lo ſemper vitat penam. ſed nē. In ſcd̓a vero on̄dit viā bclinamus. Declinare enim a eū fecerat rectū. dederat adnon ſemper meretur palꝑ quā cognoſci poſſit ⁊ dimalo ſemꝑ vitat penā. ſed nō mam. Contra. Aut eniꝫ de iutoriū ſine qͦ nō poſſet in ea ſcerni illa differētia ibi. qͥc clinat quis a malo ex chaqͥd ergo in aīa noſtra. Sic ſemꝑ meretur palmam. manere ſi vellet ⁊ ꝑ qd̓ poſſet ritate. aut non. Si non. ſitotalis huiꝰ particule ſnīa ☞ Explicat qd̓ fuit illud Ut aūt hoc vellet ī eiꝰ dimimiliter nec facere bonum circa duo verſat̉. vicꝫ circa exra charitatem meretur adiutoriū qd̓ fuit hoī colla palmam. ergo non eſt differentia inter declinare a malo ⁊ fatum. ⁊ circa diſtinctionem potentiarum. cere bonum. Si ſic. cum omne illud quod fit ex charitateſit me a ¶ Reſiſtere malo ⁊ non conſentire ⁊c̄. Contra. ſi hoc veruzeſt ritorium. pꝫ ⁊c. Si tu dicas ꝙ non meretur palmam ex genere tunc cuꝫ nullum fuiſſet in Adam impellens. nunꝙͣ meruiſſet in operis

Diſtinctio 1 oꝑis. qꝛ nō eſt difficile. hoc nō ſoluit. qꝛ lꝫ non ſit difficile boī i Qd̓ hominidari potuerit adiutoriuꝫ. ſi A q ſtatu innocētie. eſt tn̄ difficile in ſtatu nature lapſe. gͦ nō ſemꝑ TUEIIIO. j. ue li. ar. inffexibileꝑ naturaꝫ hoc eſt abſ meret̉ palmā. Itē declinare a malo ē vna ꝑsiuſticie ſicut face qꝫ gr̄a ſuꝑaddita on̄dit̉ primo a ſil̓i. ꝯtingit em̄ reperiri lucem ꝫ bonū. gͦ ſicut vnū eſt meritoriū. ita ⁊ reliquū. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ de corꝑalē quā impoſſibile eſtꝑ naturā in ſe obnubilari. ſicut luclinare a malo dupl̓r dr̄ ſicut nō velle malū. Uno mō p̓uatiue. cem empyrei vel lucē ſolis. Si gͦ lux ſpūalis multo ꝑmanētior ſicut dr̄ dormiēs nō velle eſt ꝙͣ corꝑalis. videtur ꝙ malū qꝛ nō bꝫ aliquā affeadiutorium noīando. ſcꝫ araīa humana potuit fieri in ſuꝑiorē ſuꝑius conſpiciēdis ctionē ad malū. Alio mō ꝯͣ bitrij libertatem. ꝑfectiōe tāti lumīs ꝑ natu c vel cōſulēdis intēdit. Scd̓m rie vt dicat̉ nō velle malū ram ꝙ nullo mō poſſet ob ¶ Hic ꝯſiderādū eſt qd̓ fue qꝛ reſpuit. ⁊ ꝯͣria affectiue inferiorē ad tēporaliū diſpo ſcurari nec per ignorantiā afficit̉ ꝯͣ malū. Sic etiā de rit illud adiutoriū hoī datuꝫ ſitionem proſpicit. nec per culpam. clinare a malo dupl̓r dicit̉ in creatiōe qͦ poterat maneG ¶On̄dit viā ꝑ quam co ¶ Item contingit reperiEt ſi dicat̉ ꝯͣrie. tūc eſt me re ſi vellet. Illud vtiqꝫ fuit li re aliquam ſb̓am corꝑaleꝫ gnoſci poſſit et diſcerni illa ritoriū. Si ꝟo p̓uatiue. vibertas arbitrij ab oī labe et intranſmutabilem ꝙͣtū ad differentia. tat penā. qꝛ ſi nō peccat nō ſubſtantiā ⁊ ꝙͣtum ad pro corruptela īmunis. atqꝫ volū punit̉. nō tn̄ meret̉ palmā ¶ Quicqͥd gͦ in aīa nr̄a noprietates. ſicut eſt corpus qꝛ nō eſt ibi aliqͦd opꝰ metatꝭ rectitudo. ⁊ oīm naturabis ꝯſiderātibꝰ occurrit qd̓ vltimum. ſcilicꝫ empyreuꝫ ritoriū. ⁊ p̓mo mō eſt pars liū potētiaꝝ aīe ſinceritas at nō ſit cōe cū beſtijs ad rōneꝫ ⁊ hoc non habet ſolum per iuſticie. ſcd̓o modo non. qꝛ qꝫ viuacitas. gratiam ſed etiam per naꝑtinet. Qd̓ aūt ī ea reꝑis cōe non eſt opus. turam. ergo pari ratione ¶ Explicat qd̓ fuit illud cū beluis ad ſenſualitatē ꝑti ar. c ¶ Liberū ꝟo ar. eſt facul poſſibile eſt ſubſtantiā ſpi adiutorium diffiniendo. d tas ⁊c. qͣ malum eligit̉ gr̄a t. net. Et vbi nobis gradatiꝫ ī ritualem per naturam in c ¶ Libeꝝ ꝟo arbitriū eſt fadeſiſtēte. Ur̄ male dicere. ꝯſideratōe ꝑtiū aīe ꝓgrediē tanta ſtabilitate fieri. ꝙ qꝛ ſi hoc verū eſſet. tunc li. cultas rōis ⁊ volūtatis qͣ bo tibꝰ pͥmū aliqͥd occurrit qd̓ n̄ nullo modo valeat permu ar. gr̄a deſtitutū ſemꝑ con nū eligit̉ gr̄a aſſiſtēte vel ma tari a rectitudine naturaeſt cōe cūbeſtijs. ibi īcipit rō ſentiret pctō. qd̓ plane fal lū eadē deſiſtēte. Et dr̄ libeꝝ li. ſi enim hoc reperitur in Ubi inci ſum eſt. Item vr̄ ꝙ non de Hoc aūt Aug. docet ī. xij. li. ꝙͣtū ad volūtatē q̄ ad vtrūli ſubſtātia corporali multo/ Eipit. beret poni in diffinitione de t̓ri. ita dicēs. Uideamus fortius reperiri pōt in ſub bet flecti pōt. Arbitriuꝫ ꝟo lib. ar. qꝛ ſicut dicit philovbi ſit qͣſi qͦddā hoīs exterio ſtantia digniori. ru ſopbus. peccat qui diffinit ꝙͣtū ad rōnē cuiꝰ eſt facultas ris īterioriſqꝫ ꝯfiniū. Quic ¶ Item gratia eſt perfeilia aliquid ꝑ peiora ⁊ ꝑ ea ad vel potētia illa. cuiꝰ ēt eſt diqͥd em̄ hēmꝰ ī aīo cōe cū peco ctio nature. ⁊ perfectio cō pn̄t que non habet principaliſcernere īter bonū ⁊ malū. Et formatur ſuo perfectibili. ſꝫ ter ordinari. ſi ergo lib. ar re recte d̓r ad exteriorē hoīeꝫ aliqn̄ qͥdē diſcretionē bn̄s bo ergo ſi gratia conformatio ti bi. de ſe quantum eſt de pͥꝑtinere. Nō eī ſolū corpꝰ ex nis omnino reddit natuſen ma cōditiōe ſua non ordini ⁊ mali. qd̓ maluꝫ eſt eligit. terior hō deputabit̉. ſꝫ adiū ram impoſſibilem ad peca/ natur ad malū. non debet aliqn̄ ꝟo qd̓ bonū eſt. Sed cta quadā vita ſua qͣ ꝯpages candum videtur ꝙ anima diffiniri ꝑ electionē mali. qd̓ bonuꝫ eſt niſi gr̄a adiuta corꝑis ⁊ oēs ſenſus vigēt qͥ6 ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ magr̄ diffihumana naturaliter capax nō eligit. malū ꝟo ꝑ ſe eligit ſit talis ſtabilitatis ⁊ īuer nit hic li. ar. non ſimpl̓r ſꝫ bus īſtructꝰ eſt ad exteriora Eſt em̄ in aīa rōnali volūtas tibilitatis. Si dicas ꝙ nō ẜm ſtatuꝫ nature lapſe ⁊ qꝛ ſentiēda. Aſcendētibꝰ ergo ī eſt capax talis inuertibili in ſtatu nature lapſe defenaturalis qͣ natural̓r vult bo trorſum qͥbuſdā gradibꝰ ꝯſi tatis niſi mediāte gr̄a. obij ctum babet ⁊ inclinationē nū. lꝫ tenuiteret exiliter niſi derationis ꝑ aīe ꝑtes vbi in citur ꝯͣ hoc ꝙ talis vertibi ad malū. ideo non tantum gr̄a iuuet. q̄ adueniens iuuat cipit aliqͥd occurrere qd̓ non litas ad mala. aut eſt eſſen diffinit ꝑ electionem boni eam ⁊ erigit vt efficaciter ve ad quā ordinat̉ mediante tialis ipſi nature aut non. ſit nobis cōe cum beſtijs. ibi lit bonum. Per ſe autem po Si eſt eſſentialis. ergo vigratia. ſed etiā ꝑ electionē incipit rō. vbi hō interior iā detur ꝙ ꝑ gr̄am non poſſit mali in quā cadit ex defeteſt velle malum efficaciter. poſſit agnoſci. Rōis aūt ꝑs auferri. Si nō eſt eſſentia ctibilitate ꝓpria. necponit̉ Illa ergo rationalis anime ſuꝑior eternis rōnibꝫ ꝯſpiibi electio mali tanꝙͣ finis lis. ergo videtur ꝙ ſine ta potentia qua bonū vel malū ciēdis vel ꝯſulēdis adheread quē ordinat̉. ſꝫ vt per hͦ li vertibilitate ad malum pōt velle. vtrūqꝫ diſcernēs. li ſcit. Portio īferior ad tꝑamagis innoteſcat qualiter poſſit natura ratiōalis fie berū arbitriuꝫ nuncupat̉ qd̓ ad finē propriū ordīat̉. nō ri ſalua ſua natura ⁊ nulla j5 lia gubernāda deflectit. C. eniꝫ ad illud peruenit niſi ſuperaddita gratia ꝓpter bruta animalia non habent. illa rōnis ītentio qua contē hoc eſt queſtio. cum taꝫ li. per gratie adiutoriū. ⁊ ſic quia ratione carent. habent plamur eterna. ſapientie de arbit. hominisꝙͣ gratia ſit pꝫ reſponſio ad vtrūqꝫ obtamē ſenſum ⁊ appetituꝫ ſen putatur. Illa vero qua bene iectum. creatum ſicut patebit inſualitatis. vtimur rebus tꝑalibꝰ. ſcienfra. ad quid dari poteſt in DītelligēT ¶ Aſſignat differētiā ſen flexibilitas ad malum ipſi tie deputat̉. Cū vero diſſeri tiamhuius ſualitatis ad rationem. e gratie. ⁊ non poteſt dari partis cirmus de natura mētis hūane creature ratiōali. videtur ¶ Eſt em̄ ſenſualitas q̄dam ca duo inci de vna quadā re diſſerimus. enim ratione conſimili ꝙ ſi dit hic qō. vis anime inferior ex quaeſt ¶o nec eā in hec duo q̄ ꝯmemora poteſt dari vni ꝙ poſſit da Prīo quemotus qui intēditur in coruimꝰ. niſi per officia gemina ri alteri. ritur de adiutorio hoī col poris ſenſus atqꝫ appetitus ¶ Item lꝫ oīs creaturamꝰ. Carnalis aūt vel ſenſua lato ꝑ qd̓ poſſet reſiſtere. rerum ad corpus ꝑtinentiuꝫ ſe vertibilis ſit in natura Scd̓o queritur de diuiſio lis aīe motꝰ qͥ in corꝑis ſenalique tamentales creant̉ ne potentiarum aīe. Circa Ratio vero vis aīe eſt ſupe ſus intēdit̉ nobis pecoribuſ a ſua origine ꝙ impoſſibiprimuꝫ querūtur duo. Pri rior. q̄(vt ita dicamꝰ) duas qꝫ cōis eſt qͥ ſecluſus eſt a rō le eſt eas corrumpi. ⁊ hoc mo queritur vtruꝫ dari po babet partes vel differētias ne ſapiētie. rationi auteꝫ ſciē babent ſine aliquo addito tuerit homini ſiue alicui ſuperiorē ⁊ inferiorē. Scd̓m naturalibus. ſicut patet creature adiutoriuꝫ qd̓ eēt tie vicinus eſt. in ſubſtantijs ſimplicibus naturaliter īflexibile. Se vnde angeli ⁊ aīe ꝑ naturā cūdo queritur vtrū datuꝫ fuerit ei adiutoriū per qd̓ poſſet abi ſunt immortales. ergo pari ratiōe vr̄ ꝙ alique anime poſſunt qꝫ auxilio gratie tentationi reſiſtere. creari ꝑ naturam ad malū īnlexibiles. vr̄ igitur fuiſſe poſſibi nn iiij

Secundi Libri moralis pōt cōuenire oꝑi naturali niſi naturale defineret eſte le tale adiutorium a deo conferri per qd̓ naturaliter ad maluꝫ naturale. non em̄ pōt laus ⁊ vituperiū q̄ eſt proprietas operis nō poſſet inflecti. ¶ Sed cōtra. iſta duo ſunt cōuertibilia ſicut moralis ẜm ꝙ hmōi cōpetere operi naturali inqͣtum tale ſic e vult Dam̄. ⁊ etiā Aug. vꝫ eſſe creabile ⁊ eſſe vertibile. ſic ergo ī in propoſito intelligenduꝫ eſt ſe habere. ¶ Ad illud qd̓ obicit̉ a oī creatura neceſſe eſt eſſe aliquā vertibilitatē. ſed in ſubſtātia de immortalitate pꝫ reſponſio per predicta. Quod em̄ naturaſpūali nō eſt vertibilitas ẜꝫ ſubſtātiaꝫ. ergo neceſſe eſt ꝙ ſit ẜm liter eſt immortale ex hͦ nō eſt laudabile vel vituperabile. ⁊ ita electionē. igitur impoſſibile eſt ſubſtantiā creatā habere li. ar. ſ̄ liberum arb. infſexibile creatum eſſet. nec laudis nec vitupe per naturā inflexibile. ¶ Itē non eſt ꝑ naturā magis artatus rij capax eſſet affectus ꝙͣ intellectus. ſed intellectꝰ eoipſo ꝙ intellectꝰ eſt per j¶ Utrū datū fuerit hoī naturale adiuto ꝓ naturā ſua eſt natus oīa intelligere. ergo pari rōne affectus ꝑ q ueTIO. lj. riū ꝑ qd̓ poſſet abſqꝫ oī gratia tētatiōi naturā ſuā eſt potēs hoc vel illud appetere. ergo eſt ab vno op reſiſtere. Et ꝙ ſic vr̄. Lib. ar. vt dicit Anſel. eſt ptās ſeruādi re poſitoꝝ in alterū tranſire. ergo oīs affectus creatꝰ ꝙͣtuꝫ eſt de ctitudinē propter ſe. ſed li. ar. eſt potētia naturalis. gͦ ꝑ natura natura ſua nō ſolū bonū cōceſſum ſed etiā ꝓhibituꝫ pōt velle ⁊ lē potētiā abſqꝫ addita gratia hō poterat ſeruare rectitudinē preeligere. ergo ⁊c. ¶ Itē liberū arb. creatum hocipſo ꝙ libeſiue iuſticiā. Sꝫ ſeruādo rectitudinē tētatiōi nō ꝯſentiret īmo rum eſt dominatur actui ſuo. hocipſo ꝙ creatū eſt debet aliqͥd reſiſteret ⁊ ſuꝑaret. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ponat̉ hō in puris naturaſuo creatori. vicꝫ bonorem. ergo ſi dominatur ſuo actui. pōt nō libus. aut igit̉ poſſet reſiſtere dyabolo ſuadēti aūt nō. Si non reddere qd̓ debet. ſed hoc eſt pctm̄. ergo neceſſarium eſt libeꝝ ⁊ nullꝰ peccat in eo qd̓ vitare nō pōt. ergo ſi cōſentiret tētatiōarb. quātum eſt de ſua natura fieri flexibile ad pctm̄. ¶ Iteꝫ ſi dyabolice nō peccaret qd̓ eſt impoſſibile. Si ſic. ergo ꝑ natura libe. arbitrium per naturam ſuam eſſet īflexibile ad malum. er le adiutoriū ſine gratia ſuꝑaddita ſuꝑare poterat aduerſariuꝫ go ſtare in bono ⁊ facere bonum eſſet ei naturale. ergo oē opus ¶ Itē natura nulli dat eſſe quin etiā dat ei aliquā potentiā ꝑegrediens a libe. arb. eſſet in genere operis naturalis. ⁊ nullū manēdi. cū non deficiat in neceſſarijs. vn̄ ſicut aliqͥd naturalieſſet ingenere moris. ergo ſi hoc verum eſt nullum eſſet merito ter propagat̉. ſic etiā naturali virtute in eſſe conſeruat̉. ſi ergo rium. nullum etiam eſſet laudabile. per nullum etiam opus qd̓ li. ar. hoī datuꝫ ꝑ naturā propriā innocēs erat ⁊ immune a cul faceret eſſet liberum arbitriuꝫ ad gloriam ordinabile. ſed hoc pa. ergo ꝑ naturā propriā abſqꝫ oī gratia ꝑmanere poterat in eſt contra naturalem libe. arbi. inſtitutionem ergo impoſſibile ſua innocētia. ergo ⁊c. ¶ Itē rectitudo volūtatis ſolo actu vo eſt alicui creature dare lib. arbi. per naturam inflexibile. luntatis ſeruat̉. qui em̄ rectus eſt. obliquus eſſe non pōt ꝙͣdiu ¶ Reſpon. dicendum ꝙ impoſſibile fuit hominem vel aliquaꝫ vult eſſe rectꝰ. ſed nihil tam eſt in volūtate nr̄a ꝙͣ ipſa volutas creaturam rationalē per naturam habere libe. arbi. inffexibile nihil faciliꝰ hoī recto ꝙͣ velle rectitudinē. ſi gͦ li. ar. hoīs quan ad malum. hoc em̄ repugnat nature ipſius creature rationalis tū eſt de ſua ꝯditōe primaria rectū erat. abſqꝫ oī gratia ſuꝑad ⁊ a parte principij initialis. ⁊ a parte termini finalis. ⁊ hoc ptꝫ dita rectitudinē ſeruare poterat. ⁊ ſic aduerſario reſiſtere ⁊ tēſic. ſi em̄ lib. ar. creature rationalis fieret naturaliter ad malū tationē ſuꝑare. ¶ Sed cōtra. Augu. de vera innocētia. Huma inflexibile. aut hoc eſſet propter ipſius artationem ad bonum na natura ⁊ ſi ī illa ītegritate in qua ꝯdita eſt ꝑmaneret. nullo aut propter ipſius determinationem. Si propter artationem tn̄ modo ſeipſam creatore nō adiuuāte ſeruaret. ergo ꝙͣtūcūqꝫ vt ſic faceret bonum ſicut lapis tendit deorſum. iam certe lib. hō haberet li. ar. ad hoc vt ꝑmaneret neceſſariuꝫ ei erat gratie arbi. nec eſſet liberum nec opus eius eſſet laude dignum. ⁊ ita diuine ſuffragiū. ¶ Itē ſi tunc poterat de potētia nature tētaineptum eſſet ad finem propter quem eſt factum. videlꝫ ad lau tioni reſiſtere. ⁊ naturalia ſunt eadē in nobis ⁊ in ipſo. gͦ ſi tendis ⁊ glorie premium aſſequendum. Si autem inflexibile eſſet tationi reſiſtere eſſet a nobis ꝑ naturā poſſibile. gͦ fruſtra fread malum propter determinationem. qꝛ ſic potens eſſet ꝑ proquentaremꝰ dominicā orationē petentes. ⁊ ne nos inducas in priam naturam in bonuꝫ vt non poſſet deficere in malo. ſicut ē tentationē. ꝙ ſi abſurdū eſt dicere ptꝫ ⁊c. ¶ Itē ſi virtute prode lib. ar. diuino quod ad ſola bona determinatum eſt. iam tapria poſſet hō abſqꝫ oī gratia tentatiōi reſiſtere. poſſet etiaꝫ vi le libe. ar. caret vanitate per naturam ſuam. ergo iam non eſſet ctoriā de inimico obtinere. ſꝫ victorie rn̄det corona. ergo abſqꝫ creatura nec productum ex nihilo. cum omnis creatura vanita omni gratia potuiſſet mereri ⁊ ꝑuenire ad gloriam. ꝙ ſi euidē ti ſubiecta ſit. ⁊ ita hoc eſſet contra naturam principij initialis ter falſum eſt. reſtat ⁊c̄. ¶ Itē tentatiōi reſiſtere hoc eſt opus ꝙͣtum ad qd̓ dicimus creaturam rationalem ex nihilo eſſe pro de ſe laudabile. ſed faciēs opus laudabile nō pōt non ꝓficere ductam. Repugnante igitur natura rationalis creature. ⁊ ex ꝑ igit̉. ſi virtute propria habuit vn̄ poſſet ſtare. virtute ꝓpria ba te initialis principij. ⁊ ex parte finalis termini. impoſſibile fuit buit vn̄ poſſet proficere. qd̓ eſt cōtra magr̄m in lr̄a qͥ dicit ꝙ ba hominem vel aliam quamcunqꝫ creaturam rationalem li. arb. buit vn̄ ſtare poſſet. ſed non habuit vn̄ poſſet proficere. ¶ Rn̄. ᵏ (n habere ꝑ naturam ad maluꝫ inflexibile. vnde concedende ſunt dd̓m ꝙ alique poſſe reſiſtere virtute ꝓpria tētationi dyabolice srationes hoc oſtēdentes. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcitur de lu abſqꝫ oī gratia intelligi pōt dupl̓r. Aut ita ꝙ excludat̉ ꝯtinua ce corporali. dd̓m ꝙ non eſt ſimile. tum propter hoc ꝙ fons lutio diuine influētie. aut ita ꝙ excludat̉ appoſitio noue gratie. cis corporalis reperiri poteſt in genere creature. fons autē luPrimū ſimpl̓r eſt īpoſſibile. nunꝙͣ em̄ li. ar. male ſuggeſtiōi recis ſpūalis non reperitur in genere creature. ſed eſt ipſe creaſiſteret niſi deus ſue bonitatis influētia cōtinua in bono cōſer tor. Iuxta illud Eccle. j. Fons ſapientie verbuꝫ dei in excelſis i uaret. Scd̓o mō veritatē hꝫ pro ſtatu innocētie. Sicut em̄ mgi Tum etiam qꝛ lux corporalis reſpectu actus lucendi habet ar dicit in lr̄a. Magna erat in prīo hoīe lib. ar. ab oī labe ⁊ corrutationē adeo vt lucere eius non ſit laudabile. ſꝫ pure naturale ptiōe īmunitas atqꝫ naturaliū potētiarū aīe ſinceritas ⁊ viua non ſic eſt de rectitudine ⁊ operatiōe creature rationalis ſiue citas ⁊ ꝑ hoc poterat euitare ⁊ repellere ſuggeſtionē dyabolisvolūtatis deliberatiue. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ aliqua ſubſtā cā. nec indigebat ad hoc opponi ſibi nouā gratiā. cū reſpectu tia corporalis ꝑ naturam eſt intranſmutabilis ⁊c. iam pꝫ reſpō huiꝰ nulla eſſet in eo difficultas ſicut dicit mgr̄ in lr̄a. ⁊ rōnes ſio per hoc ꝙ non valet ſiue non decet creaturam ſpūalē ſic eſſe on̄dūt q̄ ad primā partē inducunt̉. ⁊ ideo cōcedēde ſunt. ¶ Ad 14 artatam ad opus ſuum ſicut corporalē ſiue etiam qꝛ non tenet illud ergo Aug. de vera innocētia iaꝫ pꝫ rn̄ſio. dicit em̄ ꝙ nulla ſummum in genere ſpūs. ſicut aliqua creatura corporalis tenet creatura rōnalis pōt fine diuino adiutorio cōſeruari. nō qꝛ ad ſummum in genere corporum. Uerumtamen dici poſſet ꝙ omreſiſtendū pctō ſit ei neceſſaria gratia ꝙͣdiu eſt in innocētia. ſꝫ ne corpus mutabile eſt aliquo genere mutationis. ſicut vniuer qꝛ in quocunqꝫ ſtatu eſt neceſſaria eſt ſibi diuine bonitatis inſaliter vult Auguſtinus. ſiue qꝛ ipſum mutatur in ſe. ſiue qꝛ alifluētia. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ eadē ſunt naturalia in nobis ⁊ iꝫ qua mutantur in ip̄o. ⁊ hoc vltimo modo mutatio poſſet eſſe in in primo hoīe. dd̓m ꝙ ⁊ ſi eadē ſint ẜm ſubſtantiā. tn̄ infirmata 1Impyreo. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de gratia confirmante. dd̓m ſunt ⁊ vulnerata ⁊ deteriorata. ⁊ ideo nō ſequit̉ ꝙ tm̄ poſſe haꝙ gratia dicitur eſſe perfectio nature non ſolum quia adiuuat beant ꝙͣtū habuerunt qn̄ natura erat inſtituta. ¶ Ad illud qd̓ is ſed etiam quia defectum eius excludit. vnde in oī natura crea obr̄ ꝙ tentatiōi reſiſtere. hoc eſt victoriā obtinere. dd̓m ꝙ pl̓ ture rationalis eſt aliquis defectus naturalis qui per gratiaꝫ eſt aduerſariū ſuꝑare ꝙͣ eidē reſiſtere. Ad hoc em̄ ꝙ aliq̇s adhabet excludi. quantūcunqꝫ illa natura ſit in gn̄e creature ꝑfe uerſariū ſuꝑet optimū eſt ꝙ oppoſitū aſſequat̉ ad qd̓ aduerſa cta. ⁊ ideo non ſequitur ꝙ ſi aliqͥd cōuenit alicui ꝑ gratiā ꝙ cō rius ꝑtrahere intēdebat. hoc aūt ſolū eſt qn̄ homo non tm̄ ren ii ueniat ꝑ naturā. ¶ Et ſi obijciat̉ ꝙ deꝰ potuit dare nature qd̓ ſtit aduerſario volūtarie. verūetiā meritorie. ¶ Tūc em̄ recte ſꝰ dedit gratie. dd̓m ꝙ natura nō fuit nata ſuſciꝑe. ſicut em̄ alia ē vincit̉ dyabolꝰ. qn̄ ex vexatiōe tentatiōis ꝑ quā intēdebat innatura oꝑis moralis alia oꝑis naturalis. nec ꝓprietas operis curuare

Diſtinctio XI curuare ad demeritū. hō proficit ad meritū. hoc aūt li. ar. face ꝙ ⁊ ip̄e potētie. ¶ Itē ſola diſtinctio relationū in creatura nō re nō pōt niſi ꝑ gr̄e adiutoriū. ꝙͣuis ꝑ ſe poſſit refugere pctm̄. eſt diſtinctio reꝝ ſed in diuinis eſt ꝟa diſtinctio ꝑſonaꝝ. gͦ ſi in Si em̄ abſqꝫ gratia pctm̄ refugeret. meritoriū ſibi nō eſſet. ⁊ tn̄ aīa nō eſt diſtinctio potētiaꝝ niſi ſolū ẜm relatione. aīa nō eſſet tentatiōi reſiſteret. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequēs. qꝛ mgr̄ nō loqͥilliꝰ ſumme trinitatis ſil̓itudo exp̄ſſa. ⁊ ita nec imago. ꝙ ſi hͦ eſt tur de quocūqꝫ ꝓfectu. ſed de ꝓfectu in merito in quo nō ſemꝑ falſuꝫ. reſtat ⁊c. ¶ Itē a natura creature eſt ꝙ cū vigorat̉ actꝰ ꝓficit homo cū facit opus bonū bonitate morali niſi aſſit gravniꝰ potētie. minorat̉ actꝰ alteriꝰ. ꝓpter hͦ ꝙ potētie radicant̉ tia ſpirituſſancti ſicut melius infra patebit. in eadē ſubſtātia. gͦ multo fortiꝰ actꝰ vniꝰ potentie intenſus reOnſequēter querit̉ de ſcd̓o vicꝫ de diuiſiōe mittit alteꝝ actū eiuſdē potētie. gͦ ſi rō ⁊ volūtas eſſent eadem potentiaꝝ aīe. ⁊ circa hoc poſſunt quattuor potētia. cū intēderet̉ cognitio. minueret̉ affectio. gͦ ꝙͣto clariꝰ queri. Primo queritur de illa diuiſione podeū videremꝰ. tāto minꝰ amaremꝰ. qd̓ ſi oīno falſum eſt. reſtat tentiarū aīe q̄ eſt ꝑ cognitiuam ⁊ affectiuaꝫ ⁊c. ¶ Itē vbicūqꝫ lux ⁊ calor ſunt formaliter. differūt eſſentiaſiue ꝑ ratione ⁊ voluntatē. Scd̓o querit̉ de liter. ſicut pꝫ in igne. gͦ pari rōne vbicūqꝫ potētia cognoſcēdi illa que eſt ꝑ portionem ſuperioreꝫ ⁊ inferio ⁊ amādi formal̓r reꝑiunt in creatura. eſſential̓r diſtinguunt̉. ſꝫ reꝫ. Tertio querit̉ de illa que eſt ꝑ delibera ſic reꝑiunt̉ in aīa. gͦ ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ⁊ ſi p̄dicta qō plus cōtitiuuꝫ ⁊ naturale. Quarto ⁊ vltimo queritur tineat curioſitatis ꝙͣ vtilitatis. ꝓpter hoc ꝙ ſiue vna ꝑs teneat̉ ia ad pleniorem explanationem de illa diuiſione que eſt per poſſiue altera. nullū p̄iudiciū nec fidei nec moribus gn̄at̉. Uerūtn̄ ſibilem ⁊ agentem. qꝛ ſancti ⁊ alij qͥ tractāt de potētijs aīe plurimū loquunt̉ de po Utrū intellectus ⁊ affectus. ſiue ratio ⁊ tētiaꝝ diſtinctiōe. ⁊ qꝛ etiā pluriū qōnum determinatio pēdet c QueIO. j. voluntas ſint potētie diuerſe ꝑ eſſentiā ex p̄dicte qōnis determinatione. ideo determinatiōi eius aliEt ꝙ nō videt̉ Aug. ix. de trini. dicit ꝙ hec tria.ſ. intelligētia. quantulū diligēter opꝫ inſiſtere. ¶ Notādū igit̉ ꝙ iſtiꝰ qōnis memoria. ⁊ volūtas ſunt vna mens. vna intelligētia. vna vita. terminatio ex illius qōnis tractatione pēdet qua q̄rit̉ de cōꝑa ſed hoc nō eſſet ſi eſſent diuerſe ꝑ eſſentiā. ergo ⁊c̄. ¶ Itē ph̓s ī ratiōe potētie ad ſubſtātiā aīe. vn̄ ẜm ꝙ illa varie determinat̉ iij. de aīa dicit ꝙ intellectus ſpeculatiuus extēſiōe fit practic a diuerſis. ſic conſequēter ⁊ iſta. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ ſed extenſio non variat potētiā ꝑ eſſentiā. ergo eadē eſt ꝑ eſſen potētia aīe nō eſt aliud ꝙͣ ip̄a relatio vel ipſa aīa relata adactū tiam intelligētia ſpeculatiua ⁊ practica. ergo ⁊ cognitiua ⁊ mo ⁊ bi ponunt ꝙ oēs aīe potētie ſint vnū ꝑ eſſentiā. nec eſt in eis tiua. ¶ Itē potētie diſtinguunt̉ ꝑ obiecta ſicut dicit ph̓s. ſi er aliqua differētia niſi ſolū ẜm relationē ad actū aliū ⁊ aliuꝫ ⁊ hͦ go prima ratio diſtinguēdi eſt ex. parte obiectorū. nō eſt maior ꝯfirmare nitunt̉ ꝑ Aug. in li. de aīa ⁊ ſpū vbi vr̄ hoc exp̄ſſe didiſtinctio in potētijs ꝙͣ in obiectis. ſed verū ſub rōne veri eſt cere ⁊ ſentire. ¶ Et ſi tu dicas ꝙ ille liber nō eſt Aug. ꝑ hoc nō obiectū intellectus. bonū ſub rōne boni eſt obiectū affectꝰ. cuꝫ euadit̉. qꝛ hocip̄m in lib. de trinita. dicit de potētijs aīe ꝙ ſunt igitur eadē ſit ꝑ eſſentiā bonitas ⁊ veritas ſpūalis creature. gͦ vna eſſentia. vna vita. Alij ꝟo dicere voluerūt ꝙ potētie aīe nō eadem erit ꝑ eſſentiā ratio ⁊ volūtas. ¶ Iteꝫ magis cōformat̉ tm̄ dicunt modū ſiue relationē. ſꝫ ēt dicūt ꝓprietates īberētes imago ſumme trinitati ꝙͣ ꝯformet̉ veſtigiū. ſed in ſumma trini ipſi aīe q̄ ſunt de gn̄e accidētiū. vtpote in ſcd̓a ſpē qͣlitatis vicꝫ tate nulla eſt differētia eſſentialis. ſed ſolū ẜm relationē. ſi iginaturalis potētie ⁊ impotētie. ⁊ iſti dicūt ꝙ potētie in aīa diffe tur veritas ⁊ bonitas ſola relatione differunt in creatura ⁊ no runt eſſential̓r. ſicut diuerſe forme accidētales exiſtūt in eodē eſſentialiter. multo fortius vr̄ ꝙ ratio ⁊ voluntas ſola relatiōe ſubiecto. ⁊ hoc confirmare nitunt̉ ꝑ quoddā ꝟbum Hugo. in babeant diſtingui. ¶ Itē ad oēm delectationē neceſſario con quodā libello quē fecit de trinitate. vbi dicit ꝙ noticia ⁊ amor currit ſenſus. delectatio em̄ eſt coniunctio cōuenientis cū connō vere ſunt qd̓ ipſa mēs. ſꝫ qͣſi affectōes q̄dā ⁊ forme ipſiꝰ. qͥbꝰ uenienti ⁊ ſenſus eiuſdē. ſed conſtans eſt ꝙ voluntas habet de nō ſit hoc aliqͥd eſſe. ſꝫ ad eſſe tm̄ ei qd̓ eſt hoc aliqͥd. Tertij ſunt lectari. gͦ babet delectabile cognoſcere ⁊ ſentire. igit̉ ipſa erit qͥ dicūt ꝙ potētie aīe nec adeo ſunt idē ipſi aīe ſicut ſunt eiꝰ pͥn potētia ſenſitiua. ¶ Itē ad oēm babitū virtutis neceſſario cō cipia intrinſeca ⁊ eſſentialia nec adeo diuerſe vt cedāt in aliud currit amor ⁊ medij inſpectio. Sicut em̄ vult Aug. de moribus genꝰ ſicut accidētia. ſꝫ in gn̄e ſb̓e ſunt ꝑ reductionē. ⁊ iſti dicūt eccleſie. oīs virtus eſt amor. Et ſicut vult ph̓s. virtus eſt inſpe ꝙ cū potētie ſimpl̓r non dicāt aliā eſſentiā ꝙͣ ſubſtātiā anime. ctrix medij. ſi gͦ virtutes ſunt ī volūtate gͦ actꝰ volūtatis eſt me ꝙ nō ſic differunt eſſential̓r ipſe potētie ꝙ ſint diuerſe eſſentie. diū inſpicere ⁊ amare. ſed primū ꝑtinet ad vim cognitiuā. ſcd̓ꝫ Et iteꝝ cum non ſint oīno idē cū aīe eſſentia. dicunt ꝙ nō ſunt ad affectiuā. gͦ eadē eſt potētia cognitiua ⁊ affectiua. ¶ Itē lu oīno idē ꝑ eſſentiaꝫ. ⁊ ideo quaſi medium tenētes inter vtrāqꝫ mini ⁊ calori in corporibꝰ correſpōdet cognitio ⁊ amor in ſpiriopinione dicunt quidā anime potētias ſic differre adinuicē vt tibus. ſed ſol ꝑ eandē virtutē illuminat ⁊ calefacit. calefactio nullo modo dici poſſint vna potētia. nec tn̄ concedunt eas ſim em̄ generat̉ ex radioꝝ multiplicatiōe ergo multofortiꝰ vr̄ ꝙ ſi pl̓r diuerſificari ẜm eſſentiā. ita vt dicant̉ diuerſe eſſentie. ſed ſubſtātia ſpūalis potētior eſt. ꝙ ꝑ eādē virtutē cognoſcat ⁊ di differre eſſential̓r in gn̄e potētie. ita vt dicant̉ diuerſe potētie ligat. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē optimū vniuſcuiuſqꝫ rei nō pōt eſſe niſi vnū ſiue diuerſa inſtrumēta eiuſdē ſubſtātie. ¶ Quelibet autē diſed optimū in aīa eſt illud ẜm qd̓ īmediate cōiungit̉ deo. Hoc ctaꝝ poſitionum ſuos hꝫ defenſores. nec eſt facile rōnibus coaūt eſt intellectꝰ ⁊ affectus. ſiue rō ⁊ volūtas gͦ nō ſunt diuerſo gētibus eaꝝ aliquā improbare. qꝛ tn̄ hec poſitio vltimo dicta potētie ſꝫ vna. Si tu dicas ꝙ īter oēs potētias p̄ncipatū tenet concordat vie cōmuni ⁊ autoritatibus tractatoruꝫ. ⁊ magis ſo volūtas. ⁊ illa eſt q̄ intimiꝰ adheret. Obijcit̉ cōtra hͦ. qꝛ virtus bria eſt ⁊ rōni conſona. ideo iuxta hāc tertiā poſitionē ad ꝓpo vnita plus pōt ꝙͣ multiplicata. ſi igit̉ aīa vna potētia ſola tēde ſitā qͥſtionē rn̄dēdum eſt. ꝙ intellectus ⁊ affectus ſiue rō ⁊ voret in deuꝫ. ꝑfectiꝰ ei vniret̉ ꝙͣ ſi tedat pluribꝰ. gͦ ſi optimo mō luntas non ſunt vna potētia ſꝫ diuerſe. ⁊ hoc ſenſerunt p̄deceſfacta eſt ad ꝑueniendū in finē. vr̄ ꝙ vna ſola potētia ſit rō ⁊ vo ſores noſtri. ſenſiſſe etiam videt̉ Auguſti. ſicut exp̄ſſe apparet lūtas ẜm eſſentiā. ¶ Sꝫ cōtra Aug. in. xj. de tri. dicit aīaꝫ eſſe in autoritatibus ſupradictis. oēs etiā quotquot diuidunt aīe ad imaginē quo ad vnitatē eſſentie. ⁊ trinitatē potētiaꝝ. gͦ ſi ve potētias. primā diuiſionē diuidunt in cognitiuā ⁊ affectiuā ſira eſt ibi trinitas. vera eſt ibi potētiaꝝ diſtinctio. gͦ nō ſolūmō ue motiuam. ¶ Rurſus cum quis ad ſemetip̄m redit volēs qͣſi diſtinguunt̉ relatōe ſꝫ etiā ẜm id qd̓ ſunt abſolute. ¶ Itē ſi ea quodā experimēto diſcere potētiaꝝ quas hꝫ in ſe conueniētiaꝫ dē potētia ꝑ eſſentiā eſſet rō ⁊ volūtas. ſicut vna eſſentia eſt in ⁊ dr̄iaꝫ. inueniet ſe in cognoſcēdo ⁊ amādo recurrere ad diuer pr̄e ⁊ filio. gͦ ſicut pr̄ nō ꝑ filiū dr̄ intelligere ſed ꝑ ſeip̄m. ſic vo ſa inſtrumēta. Unde conſiderāti vſum potētiaꝝ manifeſto iudi lūtas nō ſolū intelligeret ꝑ intelligētiā. ſed etiā ꝑſeipſam. falcio apparebit ꝙ maior eſt differētia intelligētie ad voluntateꝫ ſum igit̉ diceret Augu. xv. de tri. cū dicit ꝙ nihil volumꝰ niſi ꝑ ꝙͣ ſit intelligētie ad memoriā vel etiā iraſcibilis ad ꝯcuſpicibi voluntatē. nihil intelligimꝰ niſi ꝑ intelligētiā. ¶ Itē exp̄ſſius lē. Memoria em̄ ⁊ intelligētia negociant̉ circa idē. ita vt quod Aug. ix. de trini. c. iiij. loquēs de rōne ⁊ volūtate ſiue noticia ⁊ iſta acquirit. illa cōſeruat. vel illa offert ⁊ iſta dijudicat. Simi amore ait ſic. Admonemur ſi vtrūqꝫ videre poſſumꝰ hͦ in aīa exi liter cōcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis ita ſe bn̄t ꝙ cōcupiſcibilis acqͥ ſtere. ⁊ tāꝙͣ inuoluta īuolui vt ſentiant̉ ⁊ numerent̉ ſb̓aliter vſ rit. ⁊ iraſcibilis defēdit ⁊ qꝛ vtrūqꝫ hoꝝ neceſſariū ē ad ꝑfectio vt ita dicā eſſential̓r. ¶ Itē rōne vr̄. qꝛ cuiuſlibet potētie vniꝰ nem actus cognitionis ⁊ affectiōis. ideo memoria ⁊ intelligēeſt vnū primū actū aſſignare. ſꝫ actꝰ ꝯplectēs totā intelligētiā tia potius dicunt̉ diuerſe vires ꝙͣ diuerſe potētie. ſil̓r iraſcibi eſt intelligere. actꝰ vero ꝯplectēs totā affectiuā eſt affici. ergo lis ⁊ cōcupiſcibilis. Et eſt exēplum. ſicut ſi aliquis haberet di ſi actꝰ pͥmi ⁊ ꝓprij iſtaꝝ potētiaꝝ ſunt diuerſi eſſential̓r. vr̄ ſil̓r uerſa īſtrumēta ad diuerſos actꝰ pͥncipales. vt ſecurim ad ſcin

Secundi Libri ii orſum. ⁊ medicina vna dr̄ hr̄e aſpectū ad talē humorē purgaadendum. ⁊ martellū ad fabricandū. poſſet tn̄ nihilominꝰ ip̄a ſe dū ſic nō ſolū eſt cognitōis īmo etiā affectōis. ⁊ ideo ex hoc ua curi vti ex vna parte ad ſcindendū vtpote ex ꝑte aciei ⁊ ex alia concludit̉ ꝙ eadē ſit potētia affectiua ⁊ cognitiua. ¶ Adilua ag parte ad aliū actū illi cōſonū. iuxta hoc materiale exemplū qd̓ qd̓ obr̄ de cōparatiōe luminis ⁊ caloris iam pꝫ rn̄ſio ꝑ rōnē aq non eſt ꝑ oīa ſimile. intelligi pōt in potētijs ſpūalibus. ¶ Con ductā in cōtrariū qꝛ hic nō habet veritatē. cū ſint in aliquo iu cedende ſunt igit̉ rōnes ⁊ autoritates on̄dētes rōnē ⁊ volunformatiue. ſed ſi habet veritatē. hoc eſt ſolū cū ſunt in aliquo et tatem diuerſas eſſe potentias. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijfectiue. Preterea hoc plures negāt ꝙ ſol ꝑ eandē virtuteꝫ qua citur de Augu. ꝙ ſunt vna eſſentia ⁊ vna vita. rn̄dendum eſt ꝙ illuminat calefacit. ⁊ pōt eſſe ꝙ verū dicāt ſicut on̄ſuꝫ eſt ſupra ideo dicuntur eſſe vna eſſentia ꝓpter hoc ꝙ in vna eſſentia radi. xiiij. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de optimo aīe. dd̓ꝫ ꝙ eſt optimū dicant̉. ⁊ adeo adherent illi intrinſecꝰ vt nō cadāt in aliud geꝙͣtū ad eſſe primū. ⁊ eſt iterū optimū ꝙͣtū ad eſſe ſcd̓m. ⁊ ſi opti nus ⁊ ideo ad illiꝰ expreſſionē vtitur btūs Aug. tali p̄dicatiōe 27 mū ꝙͣtū ad eſſe primū vnuꝫ fit vtpote forma vltimo cōpletiua. Qd̓ vero iſta ſit expoſitio ab intellectu ⁊ ſenſu illiꝰ verbi diſtor tn̄ ꝙͣtum ad eſſe ſcd̓m nō oportet ꝙ ſit vnum. niſi intelligat̉ eſſe ta colligit̉ ex ipſis verbis btī Aug. in. xv. de tri. vbi dicit ꝙ ip̄e vnū qꝛ ex multis eſt collectū. ſicut ad aliqd̓ bn̄ eſſe multa ꝯcur deus eſt tres ꝑſone. ſed in creatura bn̄s tres potētias non eſt runt. Et ſic qm̄ potētia creature artata eſt. nō potuit creatura ipſe potētie. ⁊ hec eſt diſſimilitudo q̄dā trinitatis create ⁊ trihabere poſſe ꝑfectū niſi eſſet in ea potētiaꝝ multitudo. ex qua nitatis increate. Cū igitur ibidē explanet verba prius poſita rum collectiōe ſiue adunatiōe vna ſupplēte defectū alteriꝰ requaliter ſunt intelligēda. ex ipſo verbo Aug. colligit̉. ꝙ cū diſultaret vnū poſſe cōpletū. ſicut manifeſte aīaduerti pōt in orxit memoriā ⁊ intelligentiā ⁊ voluntatē vnā eſſe eſſentiā. nō di ganis humani corꝑis. quoꝝ vnū quodqꝫ indiget a virtute alte xit ꝑ oīmodā idētitatē. ſed ꝑ quandā intrinſecā adherentiam ⁊ rius adiuuari. ¶ Et ſi obijciat̉ ꝙ potentior eſſet aīa ſi virtꝰ ei ri hunc modū loquēdi credendū eſt habuiſſe autorē libri de aīa ⁊ eſſet vna. qꝛ tūc eſſet magis vnita. dd̓ꝫ ꝙ ꝙͣuis veritatē habeat ſpiritu. ſiue fuerit Aug. ſiue alius. qm̄ ſi aliter intelligeret̉ valex ꝯparatiōe potētie ad vnū actū. nō tn̄ habet in cōparatione de improbabiliter videret̉ eſſe locutꝰ. ſequeret̉ em̄ ex verbis il ad diuerſos actus. aut certe ſi veritatē habet cōparando potē lis ꝙ vnum ⁊ idē eſſet ratio interior ⁊ exterior ſenſus. qd̓ adeo tiam ad idē. nō tn̄ eſt verū cōparando ad diuerſa. Uerū eſt eniꝫ cōtra rōnem eſt vt etiam refugiat ipſe auditus. ¶ Ad illud qd̓ ac ꝙ ſi homo haberet vnū oculū tm̄. virtuoſiꝰ videret ille ꝙͣ modo obijcit̉ ꝙ intellectus ſpeculatiuꝰ extēſione fit practicus. dd̓ꝫ ꝙ videat dū habet ſociū. nunꝙͣ tn̄ ita bn̄ videret ſolus ſicut videſicut in capitulo de mouēte pꝫ. iij. de anima. ph̓s differentiā aſ ret ipſe ⁊ ſocius eiꝰ. ſic ⁊ in propoſito intelligēdū eſt ſe babere ſignat inter practicū intellectum ⁊ appetitū. nec vnꝙͣ dicit in⁊ ideo magis eſt ꝯpletū poſſe aīe ex multis potētijs collectū. qͥ tellectum fieri appetitū. ſed bn̄ dicit intellectum ſpeculatiuuꝫ ſi eſſet ſimplex vnitū. qꝛ vna potētiaꝝ alterā nō diminuit ſꝫ ad fieri practicū. qꝛ ille idē intellectus ⁊ illa eadē potentia q̄ diri git in cōſiderando. poſtmodū regulat in operando. voluntas iuuat ⁊ ꝓpter mutuū adiutoriū ⁊ quodāmō ſociale obſequium aliqn̄ dr̄ poſſe aīe eſſe vnū. aut etiaꝫ habitꝰ exiſtētes in aīa eſſe aūt non eſt intellectus practicus ſed eſt appetitus ratiocinatꝰ vnū. nō qꝛ hoc dictū ſit ẜm ipſaꝝ potētiarū ⁊ habituū ꝓpriā rō ⁊ ideo non ſequit̉ ex hoc ꝙ ſola extēſione ratio fiat volūtas vel nē ⁊ ſpālē naturā. ſed qꝛ hoc dictū eſt ꝑ quandā collectionem. ꝙ intellectus fiat affectus. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ potentie Ad ꝑfectū em̄ poſſe aīe ꝯcurrunt oēs potētie ⁊ ad ꝑfectā habi differunt ꝑ obiecta. dd̓m ꝙ immediatius diſtinguunt̉ potentie litationē oēs virtutū babilitates. Unde ſi aliqua autoritas inꝑ actus ꝙͣ ꝑ obiecta. Ad differentiā aūt potentiarū eſſentialeꝫ ueniat̉ q̄ videatur ponere vnitatē potentiaꝝ aīe ⁊ virtutū intel ſufficit diuerſitas obiectoꝝ ẜm rōnem. ⁊ ideo ꝙͣuis verū ⁊ bonum nō differant eſſentialiter. nihilominus tn̄ qꝛ cognoſcere ⁊ ligēda eſt ẜm modū p̄ſcriptū vicꝫ ẜm quandā collectionem. Si iteꝝ inueniat̉ q̄ dicat potentiā aīe eſſe aīe eſſentiā. intelligēda amare abſqꝫ dubio ſunt actꝰ differētes. potētie q̄ ſunt ad hos eſt ꝑ reductionē ad idē genus. Sunt em̄ q̄dam q̄ ſunt in gn̄e ꝑ ar actus. ꝑ ſeipſas diuerſitatē habēt. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ſe. aliqua ꝑ reductionē. Illa ꝑ ſe ſunt in gne q̄ participāt eſſen veſtigio. dd̓m ꝙ illa ratio potius eſt ad oppoſitū ſi qͥs recte intiā ꝯpleta illius gn̄is. vt ſpēs ⁊ indiuidua. Illa ꝟo ꝑ reductio telligat ꝙͣ ad propoſitū. Quia em̄ magis repreſentat ipſa imanē q̄ nō dicūt cōpletā eſſentiā ⁊ hec ſub qͥnqꝫ mēbris cōtinent̉. go illā ſummā trinitatē ꝙͣ veſtigiū. cum in illa ſumma trinitate i 1 quedā reducunt̉ ſicut pͥncipia. q̄dā ſicut ꝯplemēta. q̄dam ſicut ſit vera diſtinctio in ypoſtaſibus ⁊ ꝑſonis. ſi aīa eſt exp̄ſſa dei vie. q̄dā ſicut ſil̓itudines. q̄dā ſicut priuatiōes. Sicut pͥncipia imago. debet ī ſe br̄e trinitatē in qua ſit vera diſtinctio alioqͥn it dupl̓r aūt eſſentia ſeu eſſentialia. aut integrātia vt pͥncipia eſnon erit exp̄ſſa ſimilitudo. Illa aūt differētia q̄ eſt in creatura pxi6 ſentiātia ſicut ſunt materia ⁊ forma in gn̄e ſubſtātie. vt pͥncipia pure ẜm habitudinē ⁊ relationē nō dicit diſtinctionē niſi ſoluꝫ integrātia ſicut ꝑtes ſubſtātie ſunt in gn̄e ſubſtātie ꝑ reductio ꝙͣtum ad modū. ideo ⁊ ſi talis diſtinctio ſufficiat in ratione ve nē. Si reducunt̉ vt ꝯplemēta hoc pōt eſſe dupl̓r. aut em̄ eſt cō cho ſtigij. amplior tn̄ debet eſſe in rōne imaginis. ⁊ ideo illa rō non 23 concludit. ¶ Poteſt etiam aliter dici. ꝙ ratio veſtigij ſumitur plementū ꝑ modū actus ⁊ ſic eſt actus primꝰ qͥ reducit̉ ad ideꝫ genus cū ſubſtātia cuiꝰ eſt actꝰ vt viuere. ⁊ eſſe ſubſtātie ad ge ex cōparatione creature ad creatorē. q̄ attendit̉ ẜm relationeꝫ nus ſubſtātie. Aut ꝑ modū aptitudinis. ⁊ ſic differētie cōpletieffectus ad cām. ⁊ qꝛ illa cōparatio ſcꝫ que eſt creature ad crea ue ad idē genus reducunt̉ cū ſpecie. Si aūt reducunt̉ ſicut vie torem ẜm triplex genus cauſe eſt oīmode ipſi creature eſſentia hoc pōt eſſe dupl̓r. Aut ſicut vie ad res. ⁊ ſic motꝰ ⁊ mutatiōes lis. ideo non differunt in ipſa creatura veritas ⁊ bonitas eſſen vt gn̄atio reducūt̉ ad ſubſtātiā. Aut ſicut vie a rebus. ⁊ ſic hn̄t tialiter. ſed ratio imaginis attenditur in creatura ẜm ꝙ ip̄a cō reduci potētie ad genus ſubſtātie. Prima em̄ agēdi potētia q̄ parat̉ ad deum in rōne obiecti. eo em̄ imago dei eſt quo capax dta egreſſum dr̄ habere ab ipſa ſubſtantia ad idē genus reducit̉ q̄ eius ⁊ particeps eſſe pōt. ⁊ qꝛ ẜm eaſdē potētias habet anima nō adeo elongat̉ ab ipſa ſubſtātia vt dicat aliā eſſentiā ꝯpletā ferri in deum. ⁊ etiam in res alias cognoſcendas. ideo nō ſunt Si aūt ſunt ſil̓itudines ſic ſunt in gn̄e ꝑ reductionē ⁊ reducunt̉ adeo eſſentiales ipſi aīe ratio ⁊ voluntas ſicut predicta. ⁊ ideo ad idē genus ſub quo continent̉ illa quoruꝫ ſunt ſimilitudines oportet ꝙ tanta ſit conuenientia inter intelligentiā ⁊ voluntavt pꝫ in ſimilitudine albedinis ⁊ coloris. q̄ quidē non eſt albetem. ꝙͣta eſt inter veritatē ſubſtantialē ⁊ bonitatē. ¶ Ad illud do ſed vt albedo. non eſt color ſed vt color. Poſtremo qꝛ priua24 qd̓ obijcitur ꝙ ad delectationē cōcurrit ſenſus. dd̓m ꝙ verum tiones nō habent eſſentiam aliquā niſi ꝑ babitum. in eodē gne eſt. ſed non oportet ꝙ ille ſenſus ſit ipſius voluntatis q̄ delecta eſſe habent in quo ⁊ habitus per reductionē. Et ſic pꝫ reſpōſio tur. ſed ſufficit ꝙ ſit rōnis aſſociantis ſeu aſſociate. Sicut eniꝫ oculus videt ſibi ⁊ pedi. ⁊ tn̄ eſt aliud organū ꝙͣ pes. ſic rō ſibi ad omnia queſita. ⁊ De illa diuiſione potentiarū anime q̄ eſt videt ⁊ volūtati. ⁊ volūtas ſibi appetit ⁊ rōni. Et ꝙ illud ſit ve . oel̓ Queſto. lj. per ſuperiorem ⁊ inferiorem portioneꝫ: d̓ rum pꝫ ꝑ autoritatē Aug. prius inductam q̄ dicit ꝙ nihil inteleſt queſtio vtrum ſuperior portio ⁊ inferior ſint diuerſe potētie ligimus niſi per intellectum. nihil volumus niſi ꝑ voluntateꝫ Et ꝙ ſic videtur. Sicut dicit Augu. xij. de trini. inter ſuperio ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ oīs virtus eſt amor ⁊ inſpectrix merem portionem rationis ⁊ inferiorem eſt coniugiū. qꝛ hec dicit̉ dij. dd̓m ꝙ inſpicere mediū eſt dupl̓r. aut ꝑ modū cōſideratio2 vir ⁊ hec dicitur mulier. ſꝫ nō eſt ꝯiugiū eiuſdē ad ſe. ſꝫ diuerſi nis. aut per modū inclinationis. Primo mō inſpicere medium ad diuerſum. cū igit̉ inter hec duo ſit ꝯiugiū inqͣtum ſunt pote nō eſt cuiuſlibet virtutis ẜm ſe ſed ꝑ concomitantiam vel cōicā tie. gͦ in gn̄e potētie ſunt diuerſe. ¶ Itē ſicut in pluribus locis ꝓeSc tiam. qꝛ ſicut ratio videt ſibi ⁊ alijs potētijs. ſic prudentia ⁊ fiin li. de tri. dicit Aug. imago nō ꝯſiſtit in rōne ꝙͣtū ad inferiodes diſcernūt ſibi ⁊ alijs virtutibꝰ. Si aūt ſcd̓o mō dicat̉ inſpe rem partē ſed quantum ad ſuperiorē. ſed eſſe ad imagine non ctrix medij qꝛ ꝑ inclinationē ad illud tēdit. ſicut lapis tēdit de pui eſt accidēs

i Siſtinctio I obijcitur. ꝙ regens ⁊ rectum ſunt oppoſita dd̓m ꝙ veruꝫ eſt. ſꝫ eſt accidēs potētijs anime. ſed eſt eis eſſentiale. cū igitur ſupe ex hoc non ſequitur diuerſitas in ſpirituali potētia. in ea maxi rior portio ⁊ inferior differant ꝑ eſſe ad imaginē. ⁊ ꝑ nō eſſe ad me q̄ nata eſt reffecti ſuper ſeipſam. ⁊ talis eſt ratio ⁊ volūtas. t̓maginē. vr̄ ꝙ ſint potētie ꝑ eſſentiaꝫ diuerſe. ¶ Itē ſicut vult ¶ Quod ergo obijcitur ꝙ relatiue oppoſita nō poſſunt eſſe cir 35 Aug. ſuꝑior portio ſe habet ad inferiorē ſicut reges ad rectuꝫ. reges aut ⁊ rectū ſunt ad inuicē relatiue oppoſita. ſi ergo rela ca idem. dd̓m ꝙ verum eſt ẜm idem ⁊ ad idē. cum aūt aliqͥd cō tiue oppoſita non poſſunt eſſe circa idem. neceſſe eſt eſſe aliam paratur ad diuerſa. nihil impedit in eo reperiri ſimul relationes mutuas ſine repugnantia ⁊ oppoſitione. ¶ Preterea illud 35 potentiā q̄ regit. aliam q̄ regit̉. ¶ Itē nihil ẜm idē agit ⁊ patitur. ſed ſuꝑioris portionis eſt mouere inferiorē. ⁊ inferioris eſt habet locū in relatiuis ẜm eſſe ⁊ non ẜm dici. Et per hoc pꝫ rn̄moueri. er go īpoſſibile eſt ꝙ ꝯcurrāt in eādē potētiā. ergo ⁊c. nō ad illud qd̓ ſequit̉ ꝙ nihil ẜm igē agit ⁊ patitur. hoc verum ¶ Itē ſi rō ſuꝑior ⁊ inferior nō differrētniſi qꝛ hec intēdit eter eſt de actiōe ⁊ paſſione ph̓ica. de paſſione aūt ſpūali qͣ dicimꝰ idem a ſe moueri ⁊ regi veritatē non habet cum dicat Anſel. vo nis ⁊ illa intēdit tꝑalibꝰ. gͦ nō plus differrēt ꝙͣ oculus aſpiciēs ſurſum ⁊ aſpiciēs deorſum. ſed nullo modo diuidit̉ oculꝰ in ſuluntatē eſſe inſtrumentum ſeipſum mouens. ¶ Ad duo vltima periorē ⁊ inferiorē. ꝓ eo ꝙ aſpicit ſurſum ⁊ deorſuꝫ. gͦ nec ratio iam pꝫ rn̄ſio. Concedo em̄ ꝙ illa diuiſio non ſolū attendat̉ ẜm ſic diuidi deberet. ſi ergo diuidit̉. ergo ratio ſuperior ⁊ īferior diuerſitatem in aſpectu. ſꝫ etiam in diſpoſitione ⁊ officio q̄ non nō differūt tm̄ penes actꝰ ⁊ aſpectus ſed etiā penes id qd̓ ſunt reperitur in angelo vl̓ in oculo. ſicut patet per ea que predicta ¶ Itē ſi ſolū penes aſpectus diuerſos ⁊ actus eſſet ibi differē ſunt. ⁊ iſta ſufficiant. tia. cū ratio angeli aſpiciat ſuꝑiora ⁊ īferiora. vr̄ ꝙ deberet di ¶ Queritur de illa diuiſione potentiaUeTIIO. li j. rum anime. q̄ quidem eſt per natura E uidi in ſuꝑiorē ⁊ inferiorē. ſed talis differētia in potētijs ange li nō cōſueuit aſſignari. ampliꝰ ergo differūt ꝙͣ ẜm actꝰ ⁊ aſpele ⁊ deliberatiuum. ⁊ queritur vtrum diuiſio voluntatis ꝑ nactus. ergo redit idē qd̓ prius ꝙ ſunt diuerſe potentie ẜm id qd̓ turalē ⁊ deliberatiuā ſit ꝑ diuerſas potētias. Et ꝙ ſic vr̄ dam̄. ſunt. Sed contra Aug. dixit. xij. de tri. Cum diſſerimus de nacū diuidit potētias anime primo diuidit int beleſim ⁊ huliſim tura mentis humane. de vna quadā re diſſerimus. nec eaꝫ per ideſt ī naturalē ⁊ deliberatiuā. ⁊ poſtea ſubdiuidit ꝑ alias po hec duo q̄cōmemoraui niſi ꝑ officia geminamus. ſermo p̄ceſſetētias. ergo ſi maior differētia ē inter prima mēbra. videt̉ ꝙ na rat de ſuꝑiori portione rōnis ⁊ inferiori. ergo ⁊c̄. ¶ Itē anima turalis voluntas ⁊ deliberatiua ſit potētia alia ⁊ alia. ¶ Item ſicut dicit ph̓s ẜm intellectum quodāmodo eſt oīa. ſed hoc non diuiſio ſubſtātie ꝑ rōnale ⁊ nō ratione variat ip̄aꝫ ꝑ eſſentiā. gͦ eſſet niſi potētia ītellectiua cū ſit vna nata eſſet cognoſcere oīa diuiſio potētie ꝑ hmōi differentias facit potentias eſſentiali ſi ergo dr̄ ratio ſuꝑior inꝙͣtum cognoſcit ſuꝑiora. ⁊ inferior inter differre. ſed talis eſt diuiſio potentiarum anime ꝑ naturaꝙͣtum cognoſcit inferiora ergo non eſt alia ⁊ alia potentia. lem ⁊ deliberatiuam. ergo ⁊c. Minor probatur ꝑ hoc qd̓ ſicut ¶ Itē idē eſt habitus qui dirigit aīaꝫ ad amorē dei ⁊ proximi dicit ph̓s. rationales potentie ſunt ad oppoſita. ſed quādo alivtpote charitas. ergo multo fortius eadē potētia qua cōuerti qua potētia naturaliter mouet̉ ad aliquid. non mouetur ad op mur ad deum ⁊ ad proximū. ſed hec eſt ratio ſuꝑior ⁊ inferior. poſitum. ergo potentia vt eſt naturalis non eſt rationalis. ergo ⁊c. ¶ Itē lux increata ſe babet ad creatas ſicut ſe habet ¶ Itē cum diuidimꝰ creaturā ꝑ corruptibilē ⁊ incorruptibilē lux ſolis ad colores. ſicut dicit Aug. ī li. ſolilo. ſꝫ eadē ē potētia diuerſificamꝰ eā eſſentialiter. ergo pari rōne cum diuidimꝰ po ſenſitiua qͣ cognoſcimꝰ tā lucē ꝙͣ colorē. ſi ergo intellectiua potentiam ꝑ mutabilē ⁊ immutabilē eā eſſentialiter variamꝰ. ſed tētia multo largior eſt ⁊ liberior ꝙͣ potētia ſenſitiua vr̄ ꝙ vna ⁊ potētia q̄ mouetur naturaliter ad ſuū obiectum mouet̉ vnifor eadē potētia ſit qua cōuertat̉ aīa ad lucē eternam ⁊ ad hec tꝑa miter. deliberatiua vero vertibiliter. ergo ⁊c. ¶ Itē potentia lia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ diuiſio rōnis in ſuꝑiorē portionē ⁊ inferiorē in qua cōicamus cū brutis nō pōt eſſe eadē cuꝫ potētia in qua non eſt adeo ꝑ diuerſa mēbra vt hec ⁊ illa ſit potētia alia ⁊ alia differimus ſed ī naturali appetitu cū brutis ꝯuenimꝰ ⁊ ī rōna ſicut rōnes on̄dunt ad ſcd̓am partē inducte. nec eſt ꝑ membra li differimus. ergo ⁊c. ſicut em̄ bruta naturaliter appetūt ſui ita cōuenientia vt nō ſit in eis differētia niſi ſolū ẜm aſpectus. eſſe conſeruationē. ſic ⁊ nos appetimꝰ. ¶ Sꝫ contra potētie q̄ Eſt em̄ differētia in eis ẜm diſpoſitiones ⁊ ẜm officia. Scd̓ꝫ di bn̄t idē obiectum ⁊ ſub eadē ratione nō bn̄t diuerſitatē ſed na ſpoſitiones. qꝛ hec fortis ⁊ illa debilis. Scd̓m officia. qꝛ hec re turalis voluntas ⁊ deliberatiua idem bn̄t pro obiecto vꝫ bonū git ⁊ illa regit̉. Rōne diuerſe diſpoſitionis in debilitate ⁊ fornaturaliter em̄ bonū appetimus. ⁊ ex deliberatione etiā cū bn̄ titudine hec vocatur vir ⁊ illa mulier. Rōne diuerſitatis in ofordinati ſumus gͦ ⁊c. ¶ Item potētia q̄ ordinat in finē ⁊ in id ficio ⁊ regimine hec vocat̉ ſuꝑior qꝛ regit ⁊ illa inferior qꝛ regi qd̓ eſt ad finē non eſt alia ⁊ alia. ſed volūtas noſtra vt eſt in fitur. talis aūt diſpoſitionū diuerſitas ortū habet. nō ex diuerſi nem eſt naturalis. qꝛ naturaliter vnuſquiſqꝫ appetit beatitudi tate nature. ſed diuerſa cōparatiōe eiuſdē potētie. Dum em̄ rō nem vt eſt in rem ordinata. ſed potētia que ordinatur ad fineꝫ noſtra ad ſuperiora cōuertit̉. purgat̉ ⁊ illuminat̉ ⁊ perficitur. eſt deliberatiua. ergo ⁊c̄. ¶ Item eadē potentia cognitiua eſt Dum leges eternas cōſpicit ⁊ immutabilitatē diuine virtutis qua cognoſcimus aliqͥd naturaliter. ⁊ ꝑ acquiſitionē. ergo pa ⁊ equitatis in bono fortificat̉ ⁊ vigoratur. Dum aūt ad hec inri ratione eadē eſt voluntas qua aliqͥd appetimus ꝑ naturalē feriora ꝯuertit̉. vtpote ad ſenſibilitatē. ⁊ carnē. quodāmō trainſtinctum. ⁊ per deliberatōis arbitriū. ¶ Itē omnē qd̓ eſt ali bitur ⁊ emollit̉. ⁊ ideo ſunt eiuſdē nature rō ſuperior ⁊ inferior qua natura habet oꝑationē naturalem ſed voluntas deliberadifferētes ẜm fortitudinis ⁊ debilitatis diſpoſitionē. Et qꝛ vna tiua eſt aliqua natura. ergo habet operationē naturalē. ſed vo oritur ab altera. ⁊ ei ꝯiungit̉ tanꝙͣ adiutoriū ſimile ſibi. recte hͦ luntas actus eſt velle. ergo voluntas deliberatiua aliqͥd vult dicit̉ vir ⁊ illa dicitur mulier. ⁊ inter eas dr̄ eſſe ꝯiugiū. Diuer naturaliter. ſed voluntas q̄ vult aliqͥd naturaliter eſt naturaſitas aūt officioꝝ ſil̓r non venit ex diuerſitate naturarū. ſed ex lis. ſed voluntas deliberatiua eſt volūtas naturalis. ¶ Rn̄. di 37 diuerſitate diſpoſitionū. Qꝛ em̄ hec fortis eſt ⁊ illa debilis hec cendū ꝙ cum diuidimus appetitū in naturalē ⁊ deliberatiuū intelligēs ⁊ cōſulēs diuinā volūtatē. illa vero exequēs oꝑe. et ſiue quancūqꝫ aliā potētiā. hoc dupl̓r pōt intelligi. Aut ita ꝙ ideo hec regit ⁊ illa regitur. ⁊ ex hoc illa ſuꝑior ⁊ iſta interior appetitꝰ naturalis ⁊ deliberatiuꝰ diuerſitatē habeāt in obiezi appellat̉. ¶ Et ſic pꝫ ꝙ ſuꝑior portio rōis ⁊ inferior ⁊ ſi aliquo ctis. vtpote cū vnū eſt appetibile ſolū a ſubſtātia rōnali aliud mo recte ꝯdiuidāt̉. tn̄ diuerſe potētie nō ſunt. iſta em̄ membra aūt eſt appetibile a brutali. ⁊ hoc mō bn̄ ꝯtingit naturalē potē videlicet ſuperius ⁊ inferius eſſentiam potētie nō variant ſed tiā ⁊ deliberatiuā eſſe diuerſas potentias. Alio mō pōt diuidi ⁊⁊ diſpoſitiōes ⁊ officia. ⁊ hoc inſinuant ipſa noīa. ¶ Ad illud erappetitꝰ ſiue potētia in naturalē ⁊ deliberatiuā. ita tn̄ ꝙ nō ſit go qd̓ obijcitur de cōiugio iam pꝫ reſponſio. hoc em̄ dictuꝫ eſt differētia in obiectis. ſed in mō appetēdi. vt cū appellamꝰ ſinrelatiue. nō qꝛ ratio ſuꝑior ⁊ inferior ſint diuerſe ꝑſoneꝭ. ſed qꝛ deriſim eſſe volūtatē naturalē. q̄ qͥdē naturaliter inclinat ⁊ incum vna ab altera educatur. natura tamen non differunt. ſed ſtigat ad bonū honeſtū. ⁊ murmurat cōtra malū ⁊ volūtatē de ſibijnuicem cōiunguntur quaſi ad mutuum obſequium. liberatiuā appellamꝰ appetituꝫ. quo poſt deliberation ē aliqn̄ zz ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ hec eſt ad imaginē ⁊ illa non. dicen adheremꝰ bono. aliqn̄ malo. ⁊ ſic diuiſio potentie ꝑ naturalē ⁊ dum. ꝙ cum negamus inferiorē portionē rōnis eſſe ad imagideliberatiuā nō variat eā ẜm eſſentiā potētie ſed ẜm modū mo nem. nō hoc dicimus. qꝛ imago non ſit in illa potētia. ſed qꝛ nō uendi. ⁊ hoc modo diuidit Dam̄. non qꝛ naturalis ⁊ deliberati attenditur ẜm conuerſionē illam. vnde non remouetur rō ima ua ſint diuerſe potētie. ſed qꝛ vna eſt potentia diuerſimode ta ginis a portione inferiori ẜm id qd̓ eſt imago ⁊ ẜm id qd̓ eſt ra men mouens. ⁊ hoc ſufficit ad diuiſionem potentiaruꝫ. ¶ Un̄ 4 tio. ſed ſolum ẜm comparationē ſuperadditam. ¶ Ad illud qd̓ de notandū eſt ꝙ multis modis conſueuerunt autores diuiſio3

Secundi e Libri agentē. ¶ Itē in imaginatōe q̄ eſt multomagis materialis vinem potentiaꝝ anime acciꝑe. Aliqn̄ ẜm naturā ipſaꝝ potētiai tus ꝙͣ intellectꝰ. nō ſunt due potētie imaginatiue quaꝝ vna ſr rum. vt cū diuidunt̉ potētie aīe in vegetabilē. ſenſibilē. ⁊ ratio actiua altera paſſiua. ergo ſi multo potētior eſt virtꝰ intellecri nalē. vel ipſa rationalis īſitellectiuā ⁊ affectiuā. Aliqn̄ vero ẜꝫ ua ꝙͣ imaginatiua. vr̄ ꝙ ꝑ agentē ⁊ poſſibilē nō habeat diuero officia. vt cū diuidit̉ ratio in ſuꝑiorē ⁊ inferiorē. Aliqn̄ ẜm ſtaficari. ¶ Itē potētia receptiua ⁊ abſtractiua in corꝑalibꝰ pn̄t tus. vt cū diuidit̉ intellectus in ſpeculatiuū ⁊ practicū. intelle ꝯcurrete in vnitatē organi. ſicut pꝫ in oculo catti qͥ pōt ſpēm ſu ctus em̄ ſpeculatiuus ẜm alium ſtatū efficitur practicus. vꝫ dū ſciꝑe ⁊ eā a ſe de nocte facere. gͦ pari rōe īmo multo fortiori vī coniungitur voluntati ⁊ oꝑi in dictando ⁊ regendo. Aliqn̄ veꝙ ītellectꝰ agēs ⁊ poſſibilis reꝑiant̉ ī vna potētia ſpāli. ¶ Itē ro fit diuiſio potentiaruꝫ ẜm aſpectus ſicut diuiditur potentio intelligere eſt vnꝰ actus ꝑ ſe. gͦ eſt a potētia vna ſimplici. ſꝫ ad cognitiua in rationē. intellectū ⁊ intelligentiā. ẜmꝙ aſpicit ad nr̄m intelligere ꝯcurrūt intellectꝰ poſſibilis ⁊ intellectꝰ agēs. inferius ad par. ⁊ ad ſuperius. Aliqn̄ vero ẜm actꝰ. ſicut fit di gͦ nō ſunt diuerſe potētie. ¶ Itē intellectꝰ poſſibilis aut inteluiſio in inuentiuā. ⁊ iudicatiuam. Inuenire em̄ ⁊ iudicare ſunt ligit aut nō. Si nō gͦ nō dꝫ dici intellectꝰ nec potētia intellecti actus potētie cognitiue adinuicē ordinati. Aliqn̄ vero fit diui ua. Si intelligit. gͦ aliquo mō eſt potētia actiua. gͦ nō vr̄ ꝙ inſio potentiarū aīe ẜm modos mouendi. ⁊ ſic eſt illa q̄ eſt ꝑ natu tellectꝰ poſſibilis ſit alia potētia ab agente. ¶ Itē intellectus ralē ⁊ deliberatiuam. Omnibꝰ his modis diuerſificatis vtun agēs aut intelligit aut nō. Si nō ergo nō dꝫ dici intellectꝰ nec tur autores in diuiſione potētiaꝝ anime ⁊ in ſolo primo modo potētia intellectiua. Si ſic. cū intellectus nō poſſit intelligere diuidendi attenditur proprie potentiarū diuerſificatio. aliud a ſe niſi ſpēm illiꝰ habeat in ſe ⁊ penes ſe. ⁊ cū oē illud qd̓ ¶ Concedendum igitur eſt ꝙ naturalis voluntas ⁊ deliberaſuſceptibile ſpēi ſit aliquo mō poſſibile. gͦ nō diuidit̉ ꝑ eſſentiā tiua pōt eſſe eadē potentia. q̄ quidē ẜm alium ⁊ alium modum a poſſibili. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt p̄notandum. ꝙ amouēdi ſic ⁊ ſic appellatur. Eadē em̄ eſt potentia qua appeto varijs modis tentauerūt p̄deceſſores nr̄i aſſignare differētiaꝫ beatitudinē ⁊ qua appeto virtutē ſiue facere hoc bonum vel il intellectꝰ poſſibilis ad agentē. Quidā em̄ dixerūt ꝙ differūt ſi lud ad beatitudinē ordinatum. que vt appetit beatitudinē dicut due ſubſtantie. Alij dixerūt ꝙ differunt ſicut due potētie. citur naturalis. qꝛ immutabiliter appetitus eius ad beatitudi Tertio mō dixerunt alij ꝙ differunt ſicut habitus ⁊ potentia. nem inclinatur. vt vero appetit hoc vel illud bonum facere. de Quarto mō dixerūt alij ꝙ differūt ſicut potētia abſoluta ⁊ cōliberatiua dicitur. ⁊ ẜm iudicium rationis pōt ad contrarium parata. ¶ Primꝰ aūt modꝰ dicēdi quo dr̄ ꝙ differūt ẜm ſubſtā inclinari. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcitur de diuiſione potiā. dupl̓r hꝫ intelligi. Quidā nāqꝫ dicere voluerūt ꝙ intellezꝯ tētiarum facta a Dam̄. iam pꝫ rn̄ſio. Ipſe em̄ vt ibidē pꝫ in ſua ctus agēs ſit intelligētia ſeꝑata. intellectꝰ aūt poſſibilis ſit aīa exēplificatione potiꝰ in hac diuiſione diuerſitatē modoꝝ mocorꝑi ꝯiuncta. Et modus iſte ponēdi ⁊ dicēdi fundatꝰ eſt ſuꝑ uendi attēdit ꝙͣ diuerſitatē potētiaꝝ mouētiū. ¶ Ad illud qd̓ verba ph̓oꝝ qͥ poſuerūt aīam rōnalē illuſtrari a decima intelli40 obr̄ ꝙ volūtas naturalis eſt irrationalis. qꝛ nō eſt ad oppoſita gentia. ⁊ ꝑfici ex ꝯiunctōe ſui ad illā. Sꝫ iſte modus dicēdi fal dd̓m ꝙ cuꝫ dr̄ ꝙ poteſtates naturales ſunt ad oppoſita hoc nō ſus eſt ⁊ erroneꝰ ſicut ſupra improbatū fuit. di. viij. Nulla enim intelligit̉ de oībus oppoſitis. ſed de aliquibꝰ rōnalis em̄ volū ſubſtātia creata potentiā hꝫ illuminādi ⁊ ꝑficiēdi aīam ꝓprie tas itaordīat̉ ad aliqͥd ꝙ nullo mō appetit ſuū oppoſitū. vt pꝫ intelligēdo īmo ẜm mentē īmediate hꝫ a deo illuminari ſicut ī in ordine voluntatis noſtre ad beatitudinē. ⁊ felicitatē. lꝫ aūt multis locis Aug. on̄dit. Alius modꝰ intelligēdi eſt ꝙ intelledeterminate inclinet̉ ad beatitudinē. ad multa tn̄ gn̄a appetictus agēs eſſet ipſe deꝰ intellectꝰ vero poſſibilis eſſet nr̄ animꝰ biliū illa ⁊ eadē voluntatis potētia eſt indetermīata. ita ꝙ na⁊ iſte modꝰ dicēdi ſupra verba Aug. eſt fundatꝰ qͥ in pluribus ta eſt moueri in oppoſita. ⁊ ꝓpterea ſic eſt naturalis vt tn̄ non locis dixic ⁊ on̄dit ꝙ lux q̄ nos illuminat. magr̄ qui nos docet definat eſſe rōnalis ⁊ deliberatiua. Si aūt eſſet ſic determina veritas q̄ nos dirigit deꝰ eſt. iuxta illud Ioh̓. Erat lux vera q̄ ta ad vnū ꝙ nullo mō poſſet ī oppoſita. ſicut eſt potētia calefa il. om. bo. ⁊c. ¶ Iſte aūt modꝰ dicēdi ⁊ ſi verū ponat ⁊ fidei ca 5 ciēdi ⁊ illuminādi in igne. tūc eſſet pure naturalis. ⁊ non eſſet tholice ꝯſonū. nihil tn̄ eſt ad propoſitū. qꝛ cū aīe noſtre data ſit deliberatiua ſiue rōnalis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de incorruptibili potētia ad intelligēdū ſicut alijs creaturis data eſt potētia ad tate. dd̓ꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e de incorruptibilitate ſb̓e ⁊ īmutabilitate alios actus. ſic deus ꝙͣuis ſit pͥncipalis operās in oꝑatiōecupotētie incorruptibilitas em̄ in ſb̓a dr̄ abſolute ⁊ id eo eſſe coriuſlibet creature dedit tn̄ cuilibet viꝫ actiuā ꝑ quā exiret ī oꝑa 4 ruptibile ⁊ incorruptibile directe opponunt̉. ſunt etiā incōpoſ tionē ꝓpriā ſic credēdū eſt indubitāter ꝙ hūane aīe nō tm̄ mō piba ſibilia circa idē. Mutabile ꝟo ⁊ īmutabile potētie vel ī potētia dederit intellectū poſſibilē ſed etiā agentē. ita ꝙ vterqꝫ eſt ali accipi pn̄t reſpectu diuerſoꝝ obiectoꝝ. vt pꝫ cū aliqͣ volūtas ē qͥd ipſiꝰ aīe. Et ideo primꝰ modus aſſignādi differentiā tanꝙͣ īmutabilis reſpectu finis ⁊ mutabilis reſpectu eiꝰ qd̓ eſt ad fi ad ꝓpoſitū impertinēs omittendus eſt. quo ſcꝫ dr̄ ꝙ intellectꝰ nē. ⁊ ideo nō opꝫ potētias ꝑ hec mēbra eſſentialiter diuerſifiagēs ⁊ poſſibilis differūt ſicut due ſubſtātie. ¶ Scd̓s modꝰ di cari. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de naturali appetitu in brutis iā pꝫ rn̄ cēdi. quo.ſ. dr̄ ꝙ differūt ſicut due potētie dupl̓r pōt intelligi. ſio. qꝛ cū dr̄ nos cōicare cū brutis ī potētia naturali ⁊ appetitu ⁊ vno modo falſe. alio mō vere. Unus modus intelligēdi ⁊ diibi diſtinguit̉ naturalis potētia a rōnali. nō ſolū ꝙͣtū ad modū cēdi eſt ꝙ intellectꝰ poſſibilis ſit potētia pure materialis q̄ in appetēdi. ſed etiā ꝙͣtū ad appetibile ⁊ penes hoc contingit di nic eſt aīe ex ꝑte ſue materie. ītellectꝰ ꝟo agēs ſit potētia pure for uerſas differentias potentiarum accipere. malis q̄ ineſt aīe ex ꝑte ſue forme. ⁊ hic modꝰ dicēdi vr̄ fundari Et vltima. Ad maiorē euidētiā p̄ce ſuꝑ verba ph̓i. qͥ dicit ꝙ intellectꝰ poſſibilis eſt quo eſt oīa fieQueſtio. iiij. aentiū q̄rit̉ de diuiſiōe potētiarum ri. intellectꝰ ages quo eſt oīa facere ſicut ꝯtingit in forma ⁊ ma aīe ꝑ agentē ⁊ poſſibilē ẜm quas differētias intellectꝰ nr̄ diuiteria reꝑire. Sꝫ hic modꝰ dicēdi nō ꝯſonat veritati. ¶ Si em̄ di ꝯſueuit. Eſt igit̉ qō vtrū agēs intellectꝰ ⁊ poſſibilis ſint vna intellectꝰ poſſibilis eſſet potētia pure paſſiua. ⁊ ſe teneret ex ꝑ 4a potētia vel diuerſe. Et ꝙ diuerſe vr̄. materialis cā nūqͣ ſimul ī te materie. in oībꝰ poſſet poni in qͥbꝰ eſt reꝑire materiale pͥnci cidit ī idē cū alijs cauſis ſicut vult ph̓s. ſꝫ ſicut ſe hꝫmateria ad piū. Preterea ſic̄ oculꝰ nō dr̄ viſus. ſic talis potētianō deberet formā vel efficientē. ita ſe hꝫ intellectus poſſibilis ad agenteꝫ dici ītellectꝰ. Aliꝰ ꝟo modꝰ ītelligēdi eſt vt dicat̉ ꝙ intellectus ſicut ph̓s dicit. ergo intellectus poſſibilis ⁊ agēs ſunt potētie agēs ⁊ poſſibilis ſint due intellectꝰ dr̄ie date vni ſubſtātie q̄ re diuerſe. ¶ Itē prīa diuiſio potētie eſt ꝑ actiua ⁊ paſſiuā. ſicut ſpiciūt totū ꝯpoſitū. Appropriat̉ aūt intellectꝰ agēs forme. ⁊ innuit ph̓s in li. ix. prime ph̓ie. ſed inter hec mēbra primo diuipoſſibilis materie. qꝛ intellectꝰ poſſibilis ordinat̉ ad ſuſcipien dentia eſt maxima differētia q̄ ſit in illo gn̄e. ergo inter potendū. intellectꝰ agēs ordinat̉ ad abſtrahēdū. nec intellectꝰ poſſitiam actiuā ⁊ paſſiuā eſt maxima potentiarū differentia. gͦ imbilis eſt pure paſſiuꝰ bꝫ em̄ ſupra ſpēꝫ exiſtētē in fantaſia ſe cō poſſibile eſt vnā potentiā eſſe poſſibilē ⁊ agentē. ¶ Itē impoſ uertere. ⁊ ꝯuertēdo ꝑ auxiliū intellectꝰ agētis illā ſuſciꝑe ⁊ de ſibile eſt idē ẜm idē eſſe in actu ⁊ in potētia ſimul ⁊ ſemel. ſꝫ aīa ea iudicare. Sil̓r nec intellectꝰ agēs eſt oīno in actu. nō em̄ po ẜm intellectū agentē eſt continue in ſuo actu. ẜm poſſibilē aūt teſt intelligere aliud a ſe niſi adiuuet̉ a ſpecie q̄ abſtracta a fan non. ergo ⁊c. ¶ Itē impoſſibile eſt idē ẜm eſſentiam eſſe illumi taſmate intellectui bꝫ vniri. Un̄ nec poſſibilis ītelligit ſine age nās ⁊ illuminatū. ſed intellectus agēs ſe habet ſicut lux. intelte nec agēs ſine poſſibili. Et iſte modꝰ dicēdi verꝰ eſt ⁊ ſuꝑ ver lectꝰ poſſibilis ſicut illuminatū a luce. ergo ⁊c. ¶ Sed contra. ba ph̓i fundatus. dicit em̄ agentē ⁊ poſſibilē eſſe duas differein ꝑpetuis non differt eſſe ⁊ poſſe ſicut vult ph̓s. ergo nec actꝰ tias intellectus. vn̄ ſicut duo intelligimus neceſſario in medio ⁊ potētia multo minus nec potētia actiua ⁊ paſſiua. ſed aīa eſt ad hoc ꝙ abſtrabatur ſpēs ab obiecto. videlicet luceꝫ ⁊ dyara ꝑpetua ⁊ eius intellectus. gͦ nō eſt dr̄ia potētie poſſibilis ꝯtra neitatem.

I Siſtinctio X neitatem. ita ꝙ ꝑ vnum abſtrabit ⁊ ꝑ aliud defert ⁊ ſuſcipit ſic minabilis non ſemꝑ illuminabitur propter aliquod impedimē tum. ſic ⁊ in propoſito intelligendum eſt. ¶ Concedende ſunt ⁊ in propoſito ꝯformiter pōt intelligi ita ꝙ ad vnū ac tū hͦ duo concurrūt. vt hec ſine alia nō habeat operationem ſuā cōplere igitur rationes oſtendentes intellectum agentem ⁊ poſſibileꝫ duas differentias eſſe intellectiue potentie. licet alique ex eis ¶ Tertius modus aſſignādi differētiā quo dicit̉ ꝙ differūt ſicut potētia ⁊ babitus dupl̓r babet intelligi. Uno modo vt ītel non ſint multum cogentes. ¶ Ad illud aūt qd̓ obijcitur ꝙ non differt poſſe ⁊ eſſe in ꝑpetuis. dd̓m ꝙ hoc intelligit̉ de eſſe ſub lectus agēs dicat̉ babitus quidā cōſtitutꝰ ex oībꝰ intelligibili 45 bus. intellectꝰ vero poſſibilis intelligat̉ idē ip̄e prout eſt in po ſtantiali. ⁊ de differētia non ẜm naturā ſed de diſtātia ẜm tp̄s tētia ad acquirēdū cognitionē ꝑ fantaſmata. Et hic modus qꝛ in eis materia tꝑe non precedit actum. ⁊ ideo nihil facit ad ponēdi fundari vt̄ ſuꝑ verba Boetij. qͥ dicit ꝙ ſumma retinēs propoſitum. qꝛ intellectꝰ poſſibilis non dicitur poſſibilis reſpe ſingula ꝑdit. Qd̓ voluerunt aliqͥ intelligi ſic. ꝙ intellectus no ctu eſſe primi ſed actus ſecūdi. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ima 46 ſter dicatur habere apud ſe cognitionē vl̓ium babitualē inna ginatione ꝙ non differt potētia actiua ⁊ paſſiua. dici pōt ꝙ ma tam. alioquin nō poſſet ꝑ virtutē ſuā abſtrahēdo etiā a ſenſibꝰ gis differt ꝙͣ in intellectu. qꝛ organū corꝑale in quo recipiunt̉ ⁊ a fantaſmatibꝰ facere intellectū poſſibilē actu intelligentem fantaſmata eſt ei loco potentie paſſiue. ipſa vero vis imagioē em̄ qd̓ deducit alterū de potētia in actū eſt ens in actu. Sꝫ naria eſt locopotētie actiue. Aliter pōt dici ꝙ nō ē ſimile. qꝛ cū iſte modus dicēdi verbis ph̓i nō cōſonat qͥ dicit aīam eſſe crea ſpēs defertur a ſenſu vſqꝫ ad imaginationē. nō exit genus abtam ſicut tabulā raſam. nec habere cognitionē babituū ſibi inſtractiōis. q̄ quidē fuit in ſenſu particulari. ſꝫ cum ſpēs ꝑuenit natā. ſꝫ acquirere mediante ſenſu ⁊ experiētia. Alius modꝰ diad intellectū. nouū genus abſtractionis ibi exigit̉ ⁊ aliud gecēdi eſt vt dicatur intellectus agēs differre a poſſibili ſicut ba nus luminis. iō magis indiget potētia actiua diſtincta a poſſi bitus a potētia. non qꝛ agēs ſit pure babitus. ſꝫ qꝛ eſt potētia bili ipſe intellectꝰ ꝙͣ imaginatio vel ſenſus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ 47 babitualis. Et iſte modus dicendi probabilis eſt ⁊ verꝰ. ⁊ ſuꝑ de oculo catti. dd̓m ꝙ ⁊ ſi potētia receptiua ⁊ abſtractiua poſverba ph̓ica ⁊ catholica fundatꝰ. Uerū em̄ eſt ẜm Diony. ꝙ ſub ſint concurrere ad vnius organi cōpletionem. nūꝙͣ tn̄ concur ſtātie intellectuales eoipſo ꝙ intellectuales ſubſtātie lumina runt in eādē vnius organi diſpoſitionē. Alia em̄ eſt diſpoſitio ī ſunt. ergo ꝑfectio ⁊ cōplemētuꝫ ſubſtātie intellectualis lux eſt oculo catti ꝑ quā recipit ſcꝫ ꝑſpicuitas. ⁊ alia ꝑ quā abſtrabit ſpūalis igitur illa potētia q̄ conſequit̉ aīam ex parte intellectꝰ ſcꝫ luminoſitas. ⁊ alteriꝰ ⁊ alteriꝰ nature. Sic ⁊ ī potētia ītelle ſui quoddā lumēeſt in ip̄a. de quo lumīe pōt intelligi illud psͣ. ctiua. ⁊ ſi concurrant ad complemētū ⁊ perfectionē potētie in Signatū eſt ſuꝑ nos lu. vul. t. dn̄e. Et hoc lumē vr̄ ph̓s intelle tellectiue. potētia per quā recipit. ⁊ potētia per quā abſtrabit xiſſe eſſe intellectū agentē. dicit em̄ ꝙ ille intellectꝰ quo eſt oīa non ſunt tn̄ eiuſdē nature. nec ꝑ eandē naturā inſunt aīe ⁊ ideo facere eſt ſicut babitus quidā vt lumē. quodā em̄ modo lumen non ſunt vna differētia potētie. ſed diuerſe. ¶ Ad illud qd̓ obij 4. facit colores potētia. actu colores. ſicut habetur. iij. de anima. ꝙ intelligere eſt actꝰ vnus ⁊ ſimplex dd̓m ꝙ ⁊ ſi intelligere poſ Huius aūt ſimile pōt poni in oculo catti qui nō ſolū babet poſit quodam gn̄e ſimplicitatis dici actus ſimplex nihilominꝰ tn̄ tentiam ſuſcipiēdi in ſe ſpēm ꝑ naturā ꝑſpicui ſicut alij oculi. ſꝫ ad noſtrū intelligere concurrit recipere ⁊ iudicare ſiue abſtra etiā potētiam faciēdi in ſe ſpemꝑ naturam luminis ſibi inditi. bere ⁊ ſuſcipere ⁊ hi ſunt plures actus adinuicē ordinati ex qͥ¶ Quartus aūt modus aſſignadi differētiam inter poſſibileꝫ bus reſultat vnus actus perfectus. ſic ⁊ in potētijs intelligen agentē. quo ſcꝫ differunt ſicut potētia abſoluta ⁊ cōparata. du dum eſt ſe habere. ꝙ ⁊ ſi ſint diuerſe differentie intellectus. vt pliciter bꝫ intelligi. Uno modo vt intelligatur ꝙ vna oīno ⁊ ea tn̄ in ſuis actionibꝰ adinuicē ordinate ſint ⁊ coniuncte ad actū dē eſt potētia intellectus agēs ⁊ poſſibilis differēs comparaintelligendi perficiēdum. ſicut materiale ⁊ formale principiuꝫ tione ſola. vt agēs ſit prout eſt in ſe cōſiderata. poſſibilis vero ad vnuꝫ eſſe compoſiti conſtituendum. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ prout vnitur corꝑi ⁊ fantaſmatibꝰ vel fantaſie. Et ſic modꝰ diꝙ intellectus poſſibilis intelligit. ⁊ intellectus agēs ſimiliter 49 cendi vr̄ fundari ſuꝑ verba ph̓i. qͥ vult ꝙ inlellectꝰ agēs ſemꝑ recipit. dd̓m ꝙ intellectus poſſibilis non eſt pure paſſiuꝰ ſicut eſt ī ſuo actu. poſſibilis vero aliqn̄ ſic. aliqn̄ non. Qd̓ em̄ aīa laſupra oſtenſum eſt. habet em̄ potentiam ſe conuertendi. nec tn̄ ſetur ⁊ ꝑturbetur in actu intelligēdi hoc eſt ex cōiuctiōe ſui ad eſt adeo actiuus ſicut agens. qꝛ non poteſt ſua conuerſione nec corpus. Sꝫ hic modus ponēdi deficit a veritate. qm̄ aīa ſeꝑaſpēꝫ abſtrahere. nec de ſpecie iudicare. niſi adiutorio ipſiꝰ agē ta babet intellectum quo eſt oīa facere habet etiā intellectum tis. Similiter nec ipſe intellectus agens operationem intelliquo eſt oīa fieri. ergo babet agentē ⁊ poſſibilē etiā cū ſeparata gēdi poteſt perficere niſi formetur acies intellectus poſſibilis eſt. ergo intellectus poſſibilis nō inerat ei ſolū ex cōiunctione ab ipſo intelligibili. ex qua formatione eſt in pleniori actualita ſui cū corpore. Alius modus intelligēdi p̄dictā differētiā eſt vt te reſpectu eius quod debet cognoſcere ꝙͣ erat prius cuꝫ caredicatur ītellectus agēs differre a poſſibili ſicut potētia abſolu bat ſpecie ⁊ ita cum cogitamus de intellectuagente ⁊ poſſibita a cōparata nō qꝛ ſit oīno eadē potētia cōparatione differēs li nō debemꝰ cogitare quaſi de duabꝰ ſubſtantijs. vel quaſi de ſed qꝛ cum ſit alia ⁊ alia intellectus differētia. vna eſt ꝑ quā or duabꝰ potētijs. ita ſeꝑatis ꝙ vna ſine alia habeat oꝑationē ſuā dinatur aīa ad ſuſcipiēduꝫ. altera vero ꝑ quā ordinatur ad ab ꝑficere. ⁊ aliqͥd ītelligat ītellectꝰ agēs ſine poſſibili. ⁊ aliqͥd co ſtrahēdū. ⁊ ita vna de ſe quodāmodo ꝯpleta ⁊ babilitata. alia gnoſcat intellectꝰ agēs. qd̓ tn̄ hō cuiꝰ eſt intellectꝰ ille ignoret vero indigēs habilitatione ⁊ ꝯplemēto. ⁊ cuꝫ ſit nata ad illud Hec em̄ vana ſunt ⁊ friuola vt aliqͥd ſciat intellectꝰ meꝰ qd̓ ego cōplemētū venire mediāte auxilio corꝑis ⁊ corꝑaliū ſenſuū. in neſciāi. ſꝫ ſic cogitāde ſunt eſſe ille due dr̄ie ꝙ in vnā oꝑationē eſt ipſi aīe ẜm ꝙ habet inclinari ad corpus. Et ex hoc cōtrahit ꝯpletā ītelligēdi veniāt inſeꝑabiliter. ſicut lumē ⁊ dyafanū ve duplicē poſſibilitatē. vnā reſpectu actꝰ. qꝛ nō eſt ſemꝑ in actu niūt in abſtractionē coloris. Nec ſunt hic ſequēda cōiter verſuo ꝓpter impedimētū a ꝑte corꝑis. alterā reſpectu fantaſma ba ph̓oꝝ. qꝛ pro magna ꝑte decepti ſunt in influētia intelligen tū a quibꝰ excitari babet. ⁊ hanc poſſibilitatē nō hꝫ niſi ex ꝯiūtie ſuꝑ aīam quā nō admittit fides catholica. ¶ Hic determictiōe ſui cū corpore. ꝙͣuis ſit potētia de natura ſua qua eſt oīa nat qualiter in hoīe tētatōis ordo ⁊ ꝓgreſſio ꝯſummat̉. Illud fieri. q̄ non ſolum eſt in aīa cōiuncta ſed etiam in aīa ſeparata quoqꝫ p̄termittendū ⁊c. Supra egit magr̄ de diſtinctiōe potē Sic igitur pꝫ quō ex multis modis dicēdi elicitur quidā intel tiarum aīe ad li. ar. manifeſtationē. In hac parte qꝛ ſcd̓s gralectus differētie inter intellectū agentē ⁊ poſſibilē. Cum enim dus potentiarū eſt ordo ⁊ progreſſio tentationū. determinat ſint quattuor pͥncipales modi aſſignādi differētiā inter hos in qualiter ⁊ quo ordine pctm̄ ꝑ vires aīe progredi babeat ⁊ pertellectus. ⁊ qͥlibet ſubdiuidat̉ in duos ſicut in proſequēdo mo uenire ad conſummationē. Diuiditur autē pars iſta in tres ꝑſtratū eſt. ſolūmodo tres modi digni ſunt approbari. quoꝝ vnꝰ tes. In prima determinat qualiter peccatū in viribus aīe baab altero nō diſcordat. ſꝫ vnꝰ ortū bꝫ ex altero. Qd̓ em̄ diuerſe beat progreſſum ad conſummationem. In ſcd̓a vero predeterdifferētie ſunt intellectus. q̄ ⁊ ſi reſpiciūt totū ꝯpoſitū. vna tn̄ minata repetit ad maiorem explanationem. ibi. itaqꝫ vt breuimagis reſpicit aīe cōplementū. alia vero materiale principiuꝫ ter ſumma perſtringam ⁊c. In tertia vero p̄determinata epibinc eſt ꝙ vna non ſolū tenet rationē potētie. immo etiā poten logat ad faciliorē rememorationē. ibi. hec de aīe partibus intie babitualis. altera vero tenet pure rōnē potentie. ⁊ hinc eſt terſeruimus ⁊c. Quelibet harū partium diuidi poteſt in duas ꝙ vna dicit̉ conuenire aīe ẜm ſe. altera vero in cōparatione ad ẜm duo capi. q̄ in quolibet ꝯtinent̉. Nā prīa pars bꝫ duas. In corpus. ⁊ vna ſemꝑ eſt in actu altera vero non. non qꝛ ſemꝑ aīa prīa determinat ꝯnexionē ⁊ ordinē viriū aīe. In ſcd̓a vero deactu intelligat ꝑ intellectum agentē. ſed qꝛ ſicut lumē corpora terminat qualiter habeat fieri ꝓgreſſus culpe. ibi. nunc ſuꝑeſt le ſemꝑ lucet ⁊ de ſe promptū eſt ad illuminandū. res aūt illuoſtēdere quō per ⁊c. Similiter ſcd̓a pars habet duas. In pri

Secundi libri a ¶ Si ergo peccatū ⁊c. Innuit magiſter ꝙ ſi peccatūnō diu eo ¶ Determinat qͣl̓r pctm̄ ma explanat ⁊ circunloqui teneatur in delectatiōe veniale eſt. ſi ꝟo diu in delectarōe co tur aſſimilationem viriuꝫ in viribꝰ aīe habeat ꝓgreſſū gnitionis teneat̉. ⁊ ſi voluntas ꝑficiēdi deſit mortale ex ca anime in conſummatione ad ꝯſummationē on̄dēs ꝙ ta hoc videt̉ ꝙ ſola mora de veniali faciat mortale. Sꝫ contra peccati ad primam tentalis ē ordo peccādi vel cadēdi circūſtantia non mutat genꝰ peccati. ergo ſi mora tꝑis eſt cir tionem. ¶ In ſecunda vein nobis qͣlis fuit in primis cunſtātia. nunꝙͣ faciet de ro ponit quādam ſimilitu eo qd̓ erat veniale mortale hoībus.ſ. ꝙ in nobis eſt vir ⁊ ¶ Si ꝟo īferior ꝑs rōis cō dineꝫ oſtendens ꝙ mulier ¶ Itē mortale excedit veſine viro damnari non poſenſerit. ita vt ſola cogitatio mulier ⁊ ſerpens. g niale in infinitū. ſed circū Qn̄ mu teſt ibi nec ſane cuꝫ ſola co ¶ Illud qͦꝫ p̄termittēdū nō nis delectatiōe ſine volūtate ſtantia nō aggrauat in in lier māgitatione ⁊c. eſt ꝙ talis nūc in vno hoīe tē ꝑficēdi teneatur. mulier ſola finitum. ergo ſi mora tꝑis ducatci ¶ Similiter tertia ⁊ vltitatōis eſt ordo ⁊ ꝓgreſſio. q̄ māducauit nō vir cuiꝰ autori circūſtantia eſt. videt̉ ⁊c. bum ve ma pars duas habet. In ¶ Iuxta hoc q̄rit̉ ꝙͣta motitum. lis tūc ī primis p̄ceſſit parētate cohibet̉ volūtas. ne ad prima breuiter epilogat et ra tēporis faciat pctm̄ qd̓ rationem ſue digreſſionis tibꝰ. Ut em̄ tūc ſerpens ma opꝰ vſqꝫ ꝑueniat. Si ꝟo aſſit erat veniale eſſe mortale. ⁊ aſſignat. In ſecunda vero lumſuaſit mulieri. ipſaqꝫ con plena volūtas ꝑficiēdi. vt ſi vtrū hoc ſit in alijs gn̄ibꝰ multiplicitatem huius no ſenſit. deīde viro ſuo dedit ſic. aſſit facultas ad effectū ꝑdu pctōꝝ ſicut in pctō carnis minis ſenſualitas ad maio qꝫ cōſummatū eſt pctm̄. ita ⁊ catur vir quoqꝫ māducat. qꝛ Et iteꝝ qn̄ qͥs dubitat vtꝝ rem euidentiam explicat ⁊ mortaliter vel venial̓r pec nūc in nobis pro ſerpente eſt ſuꝑior pars rōnis illecebre manifeſtat. ibi. non eſt aucauerit qualiter ſit ei cōſu ſenſualis motꝰ aīe ꝓ muliere tem filientio pretermitten ꝯſenſit. ⁊ tunc eſt dānabile et lendū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ mo Qn̄eſt dum ⁊c. inferior portio rōuis. pro vi graue pctm̄. ¶ Qn̄ aūt mura tꝑis quantū eſt de ſe nō mortale ro ſuꝑior ratiōis portio. Et lier ſine viro guſtat. aliqn̄ eſt facit vt quod prius erat ve pctm̄ in j. Co. xj hic eſt vir qͥ ẜm apl̓m dr̄ imago ⁊ gloria dei ⁊ illa ē mumortale. aliqn̄ veniale pctm̄. niale fiat mortale. ſed ſolū guſtu Deſpūa occaſionaliter videlicet ꝙ mulierꝭ lier q̄ ẜm eundē dr̄ gl̓ia viri. ¶ Atqꝫ īter hūc viꝝ ⁊ hāc Ut eniꝫ dictū eſt tūc mulier li coniu inducit cōſenſum verū vel ⁊ qn̄ vegio viri Nulierē eſt velut quoddā ſpūale ꝯiugiū naturaliſqꝫ ꝯͣſine viro guſtat cum ita dele interpretatiuum. niale. ⁊ mulie ctus quo ſuꝑior rōis portio qͣſi vir dꝫ preeſſe ⁊ dn̄ari. ctatiōe cogitatiōis pctm̄ te¶ Tunc aūt inducit cōſenſi net̉ vt faciēduꝫ nō decernat̉. ris ī nō Inferior ꝟo qͣſi mulier dꝫ ſubeſſe ⁊ obedire. Ideo vir ſum verum qn̄ ex diuturni bis. ẜm apl̓m nō dꝫ hr̄e velamē. ſꝫ mulier. Et ſicut in cūctis vt cū qͥdā terminꝰ ⁊ menſura tate delectatiōis creſcit li 1. Co. xj bido adeo vt hō velit ompctō adhibet̉ a viro vt nō liaīantibꝰ nō eſt repertū hoī adiutoriū ſil̓e ſibi. ſꝫ de illo nino in viciorum delectaſumptū qd̓ ei formaret̉ in ꝯiugium. ita in ꝑtibꝰ aīe qͣs ceat mulieri effrenata libertione perſiſtere ⁊ morari. cū pecoribꝰ habemꝰ cōes. nullū mēti nr̄e ſil̓e eſt adiuto a tate in pctm̄ progredi. Si gͦ TeſtiTunc vero inducit conſen pctm̄ nō diu teneat̉ delectariū. Un̄ Aug. in eodē. Illud nr̄m qd̓ in actiōe tꝑalium monio ſum interpretatiuum. quā aug. ita tractādoꝝ ita verſat̉ vt nō ſit ī nobis cōe cū pecore. rō tiōe cogitatiōis. ſꝫ ſtatim vt do homo auertens pericu eſſe oſtē lum delectationis retente nale eſt qͥdē. ſꝫ ex illa rōnali mēte qua ſubheremꝰ intel muliere tetigit: viri autorita dit. negligit eā reprimere hoc ligibili ⁊ incōmutabili veritati tāꝙͣ ductū ⁊ inferioribꝰ te repellat̉. veniale ē. Si ꝟo em̄ non eſt abſqꝫ cōtemptu tractādis gubernādiſqꝫ deputatū eſt. Sicut em̄ ī oībꝰ diu in delectatōe cogitatōis ſalutis proprie. ꝓ eo ꝙ dipecoribꝰ nō eſt inuentū viro adiutoriū ſil̓e ſibi niſi de il teneat̉. ⁊ ſi volūtas ꝑficiēdi ſcrimini ſe exponit. Illa eī lo detractū in ꝯiugiū formaret̉. ita mēti nr̄e qua ſuꝑnā deſit mortale eſt ⁊ ꝓ eo dāna delectatio ſubintrat ſicut ſerpēs ⁊ venena diffundit cōſulimꝰ veritatē nullū eſt ad vſum rerū tꝑaliū quātuꝫ bit̉ ſimul vir ⁊ mulier.i. totꝰ per que rationalis ſpiritꝰ nature hoīs ſatis eſt ſil̓e adiutoriū ex aīe ꝑtibꝰ qͣs cōhō. qꝛ ⁊ tunc vir non ſicut de interit morte culpe. Sicut munes cū pecoribꝰ habemꝰ. Ideoqꝫ rōnale nr̄m nō ad buit mulierē cohibuit. vnde igitur ſalutem ſuam corpo vnitatis diuortiū ſeparatū. ſed in auxiliū ſocietatis qͣſi pōt dici conſenſiſſe. ralem negligeret qui ſerderiuatū ī ſuo diſꝑtit̉ officio. Et ſicut vna caro eſt duo ☞ Repetit p̄determīata pentē iuxta ſe ſcienter colrum in maſculo ⁊ ī femina. ſic ītellectū nr̄m ⁊ actionē ſiad maiorē explanationē. locaret ſic ī tali delectatio ne auertens periculuꝫ vel ue rōnē ⁊ appetitum rōnalē. vel ſi aliquo mō ſignificā¶ Itaqꝫ vt breuiter ſumma debens auertere voluntatius dici pn̄t vna mētis natura ꝯplectit̉. vt ſicut de illis tim ꝑſtringaꝫ qn̄ peccatū ita rie verſatur. exponit ſe didictū eſt. erūt duo ī carne vna. ſic de his dici poſſit. duo in aīa concipit̉ vt illud faceſcrimini qn̄ negligit repeGen̄. ij. in mēte vna. Ecce ex bis aꝑte intelligi pōt qͣliter in aīa re diſponat vel etiam ꝑficiat lere. ⁊ pro tanto dicit mgr̄ hoīs exiſtat imago illius ꝯiugij. ⁊ qualiter in ſingulis ipſum peccare mortaliter aliud frequēter. aliud ſemel ⁊ per hoc patet reſponſio noſtrum ſpūaliter ſint illa tria.ſ. vir. mulier. ſerpens. vel etiā qn̄ delectatiōe cogiad obiecta. quia hoc non ☞ Determinat qualiter in nobis fieri habeat protatōis diu teneat̉ mortale ē. facit mora de ſe. ſed ratiogreſſus culpe. b Cū vero in ſenſuali motu tā ne conſenſus vel contem¶ Nunc ſupereſt oſtēdere quō ꝑ hec tria in nobis cōtum eſt vt p̄diximꝰ. tūc leuiſſi ptus. ſumetur peccati progreſſus. Ubi agnoſci poterit ſi di ¶ Ad illud vero qd̓ querimū eſt qꝛ rō tūc nō delectat̉. tur. quanta mora hoc fa 5 ligenter intendatur quid ſit in aīa mortale vel veniale Iō aūt ſupra dixi aliud freciat. dicendum ꝙ in genepeccatuꝫ. Ut em̄ ibi ſerpens ſua ſit mulieri. ⁊ mulier vi rali determinatur ꝙ tanta ro. Ita ⁊ in nobis ſenſualis motꝰ cū illecebrā pctī cōce mora hoc faciat in qua adeo creſcit delectatio ⁊ libido ꝙ ſuꝑ ſter perit. quaſi ſerpens ſuggerit mulieri.ſ. inferiori ꝑti rō uenit conſenſus. vel adeo eſt repellēdi negligentia ⁊ proprie nis. ideſt rationi ſcientie. q̄ ſi conſenſerit illecebre. muſalutis inducta ⁊ ſuperuenit contemptus eſt conſenſus inter pretatiuus. ¶ Si autem in ſpeciali queratur quanta ſit iſta lier edit cibum vetitum. Poſt de eodem dat viro cum mora. vtruꝫ ſit vnius bore vel dimidij vel amplioris ſpacij nō Qn̄ pec ſuperiori parti rationis.i. rationi ſapientie eandē illepoteſt vna rn̄ſio dari. qꝛ aliqn̄ eſt maioris. aliqn̄ mīoris ẜm di catuꝫ ſit cebram ſuggerit. quaſi conſentit. tunc vir etiam cuꝫ feuerſos ſtatus ⁊ conditiones perſonarū. vnde hoc non deterveniale mina cibum vetitum guſtat. Si ergo in motu ſenſuali minat ſciētia vel lectio. ſed potius conſcientia recta ⁊ puctio. Bn̄ aūt aduertit conſciētia recta ſe nō modicū ledi. qn̄ ex mo tm̄ pctī illecebra teneat̉: veniale ac leniſſimum eſt pctm̄ roſa

D diſtinctio X roſa delectatōe conſenſus b quēter. aliud ſemel. qꝛ q̄dam eodē ſic ait. Apl̓s dicit. ẜm pͥncipē ptātis aeris huius. ſuꝑuenit vel ꝯtēptus. ꝙ ſi ſunt q̄ ſi tm̄ ſemel fiāt vl̓ faciē ſpūs qͥ nūc oꝑat̉ in filijs diffidētie. Nō gͦ viſibiliter eis Epb. ij. non aduertat. aliqn̄ ꝓpter da diſponant̉. dānant. q̄dam apꝑet. aut qͦſi corꝑeis locis accedit ad eos ⁊ oꝑat̉. ſꝫ mi tenehras ⁊ inuolutiōes aſ vero nō. niſi ſepiꝰ fiāt vel faris modis ꝑ cogitationē ſuggerit qͥcqͥd pōt. ꝗbꝰ ſugge fectionū ſecuriorē ꝑteꝫ di ciēda decernant̉. vt d̓ ocioſo ſtiōibꝰ reſiſtēdū ē. Nō em̄ ignoramꝰ aſtutias eiꝰ. Quō eligere ⁊ ꝯfiteri/ pure ſic ⁊ dolere qͣſi peccaret mortaverbo ⁊ hmōi. Hec Aug. in em̄ acceſſit ad iudā qn̄ ei ꝑſuaſit vt dn̄m traderet. Nun Lu epi 33 liter. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ xij. li. de tri. tradit ita. Sicut qͥd in locis. aat ꝑ hos oculos ei viſus eſt. ſꝫ vtiqꝫ vt diori vtrū ita ſit in oībꝰ gn̄ibus in illo ꝯiugio primoꝝ hoīm ciū eſt ī cor eiꝰ intrauit. Repellit aūt illū hō ſi ꝑadiſuꝫ Ben̄. ij. Au pctōꝝ. dd̓ꝫ ꝙ in oībꝰ pctīs ſerpēs manducandū ꝑſuaſit mētis cuſtodiat. Poſuit em̄ hoīeꝫ deꝰ ī ꝑadiſo vt oꝑa t. ita delectatio moroſa vigilan mulier aūt nō māducauit ſoret̉ ⁊ cuſtodiret. qꝛ ſicut eccl̓ie dr̄ in cāticis cant̓. Ortꝰ Ca. liij. conter ⁊ ſtrenue vitanda eſt. iat. Tn̄ verbū Aug. p̄cipue vt la ſed viro ſuo dedit ⁊ ſimul ꝯcluſus. fons ſignatꝰ quo vtiqꝫ nō admittit̉ ꝑuerſitatꝭ intelligi in pctō carnis qd̓ māducauerūt ita ⁊ in quodā ille ꝑſuaſor. ſꝫ tn̄ ꝑ mulierē decepit. Nō em̄ etiā rō nr̄a bꝫ ex carnis incētiuo dele ſecreto ꝯiugio qd̓ ī vno hoīe deduci ad ꝯſenſionē pctī poteſt. niſi cū delectatio mota ctationē magis ſibi cōiungerit̉ ⁊ dinoſcit̉. cuꝫ rōni ſcīe fuerit ī illa ꝑte animi qͣ dꝫ obtēꝑare rōni tāꝙͣ rectori vi ctā ⁊ ad quā hō faciliꝰ inq̄ in rebꝰ tꝑalibꝰ agēdis rōro. Etiā in vno qͦꝫ nr̄m nihil aliud agit̉ cū ad pctm̄ qͥſqꝫ curuat̉. ⁊ ideo cum magna cinādi viuacitate verſat̉. aīa diligētia eſt vitāda. nō ſodilabit̉. ꝙͣ tūc actū eſt in illis tribꝰ ſerpēte muliere ⁊ vi lū aūt hoc. ſꝫ etiā oē pctm̄. lis ſenſus ingerit quādā ille ro. nā prīo fit ſuggeſtio. ſiue Multa em̄ frequenter cre cebrā. tūc velut ſerpēs alloqͥ ꝑ cogitationeꝫ. ſiue ꝑ ſenſus c ¶ Sepe in ſcriptura nomū dunt̉ eſſe venialia q̄ morta tur femina. ¶ Huic aūt illecorꝑis. vel vidēdo vel tangē mine ſenſualitatis. non id ū vi lia ſunt ⁊ difficillimū eſt in cebre ꝯſentire. de ligno vetiſolum in anima quod eſt 7 do. vel audiēdo: vel guſtādo. an talibꝰ diſcernere. ⁊ ideo qͣto eſt edere. Sꝫ iſte ꝯſenſus nobis commune cum peſi a facie colubri neceſſe bꝫ vel olfaciendo. Que ſugget. core ⁊c. Hoc non videt̉ rahomo qͥ vult ſaluari pecca ſi ſola cogitatōis delectatōe ſtio cū facta fuerit. ſi cupiditionabiliter dictum. quia tum fugere. ꝯtētꝰ eſt ſuꝑiori ꝟo autorita tas nr̄a nō moueat̉ ad peccā4 b ¶ Quedā ſunt q̄ ſi tm̄ ſecum rationalis portio dite ita retinent̉ mēbra vt non dū excludit̉ ſerpētis aſtutia. mel fiūt vel faciēda diſpo uiditur contra ſenſualitaexhibeantur arma iniqͥtatis Si aūt mota fuerit. qͣſi iā mu tem nullo modo videturo nunt̉ dānant. q̄dā vero nō niſi ſepiꝰ fiūt. Cōtra. multi ratio ſenſualitatis nomine pctō. ſic hn̄dū eſtimo. velut li lieri ꝑſuaſuꝫ erat. ſꝫ aliqn̄ rō debeat cenſeri. plicatio actuū non mutat gnū vetitū mulier ſola come viriliter etiā ꝯmotā cupidita genꝰ. gͦ ſi pͥmū pctm̄ venia ¶ Iteꝫ queritur de hocqd̓ derit. Si aūt ī ꝯſenſu illo de tē refrenat ⁊ ꝯpeſcit. Qd̓ cū le eſt. ⁊ ſcd̓m ⁊ tertiū. gͦ nū dicit ꝙ ſepe hoc in ſcriptucernit̉ quodqꝫ pctm̄ vt ſi ſit ſit nō labimur in pctm̄. ſꝫ cuꝫ ꝙͣ faciūt vnū mortale. Pre ra reperitur. cum em̄ philo ptās etiā oꝑe īpleat̉. ītelligē aliquāta luctatiōe coronabi terea qd̓libet veniale ſtat ſophi de viribus aīe ſuffida ē mulier dediſſe viro ſuo cū gr̄a ergo ſi nullā aufert mur. Si aūt rō ꝯſentiat. ⁊ ꝙ cienter tractauerūt. ⁊ nul lam mentioneꝫ fecerūt de gr̄am. nullā aufert vitā. gͦ ſimul edendū illicitū cibum. libido cōmouerit faciēdū eē nūꝙͣ dānant venialia ꝙͣtu ſenſualitate. vnde eſt hoc decernat. ab oī vita btā tāq̄ Neqꝫ eī pōt pctm̄ nō ſolū co cūqꝫ multiplicent̉. Ad hoc ꝙ ſacra ſcriptura ⁊ doctogitādū ſuauiter verū etiā ꝑpe de ꝑadiſo expellit̉ hō. Iam res ſacre ſcripture hoc nobreuiter rn̄dendum eſt ad trandū efficaciter mēte decer enim pctm̄ imputat̉ etiā ſi nō mine vtunt̉. Iuxta hoc eſt pn̄s ꝙ iſta qō determinat̉ ni. niſi ⁊ illa mētis intētio pe queſtio vtrū noīe ſenſuali ſubſequat̉ factū. qn̄ rea tene in. iiij. di. xvj. ideo ad pn̄s tatis intelligatur vna vis tm̄ dixiſſe ſufficiatꝙ plura nes quā ſumma ptās eſt mētur in cōſentiōe cōſciētia. vel plures. ⁊ vtꝝ intelliga venialia non determinant T bra in opꝰ mouēdi vl̓ ab oꝑe ¶Breuit̓ epilogat ⁊ rōtur vis cognitiua aut monec faciūt mortale ꝙͣtuzeſt cohibēdi male actiōi cedat. neꝫ ſue digreſſionis aſſignat deſe. ſꝫ ſolū diſpoſitiue. ex tiua. ꝙ eniꝫ intelligat̉ vis V. quare ſcꝫ hec de anime parti ¶ Ponit quādā ſil̓itudicognitiua videtur ꝑ hoc ꝙͣ frequēti em̄ iteratōe venia nē on̄dēs ꝙ mulier ſine viro bus dixit. dicitur a ſenſu. ſenſus eniꝫ lium auget̉ libido. ⁊ freq̄n ter interuenit cōtemptꝰ ⁊ vis cognitiua eſt. Qd̓ audānari nō pōt.i. mortale nō ē ¶ Hec de aīe ꝑtibꝰ īterſetem dicatur motiua videpro tanto intelligendū eſt qd̓ in ſola delectatione tenet̉ ruimꝰ. vt ipſiꝰ aīe natura ple tur per hoc ꝙ in ea babet verbū magiſtri eſſe dictuꝫ. cogitationis. niꝰ cognoſceret̉. ⁊ ẜm quā ſui k eſſe peccatum ⁊ ad malum ¶ Nec ſane cuꝫ ſola cogita portionē ī ea ſit li. arbitriū ībabet inclinare. tiōe mēs oblectat̉ illicitis. nō qͥdē decernēs eſſe facien telligat̉.ſ. ẜm rationē quā oē ¶ Reſpō. dicenduꝫ ꝙ ſcri da. tenēs tn̄ ⁊ volēs libēter. q̄ ſtatim vt attigerūt aīm re ptura diſtinguit hoīem in pctm̄ mortale gerit̉. ſꝫ nō oē teriorem ⁊ exteriorē. ſicut ſpui debuerūt. negādū eſt eſſe pctm̄. ſꝫ lōge minꝰ ꝙͣ ſi et veniale. illud ſcilꝫ qd̓ in ſolo babetur. ij. Corinth. iiij. oꝑe ſtatuat̉ īplendū. Et iō de talibꝰ qͦꝫ cogitatiōibꝰ ve motu ſenſualitatis exiſtit. Et ſi is qui exterior eſt no nia petēda eſt. pectuſqꝫ ꝑcutiēdū ⁊ dicēdū. Dimitte no Multiplicitateꝫ hui ſter homo corrumpitur. in bis debita noſtra. Neqꝫ em̄ ſicut ī illis duobꝰ primis noīs ſenſualitas ad maioreꝫ terior tamē renouatur de hoībꝰ ꝑſonā ſuā qͥſqꝫ portabat. Et iō ſi ſola mulier cibū die in diem. Exteriorem euidentiam manifeſtat. m autem hominem vocat nō ediſſet illicitū. ſola vtiqꝫ mortis ſupplicio plecteret̉. ita ¶ Nō eſt aūt ſilētio p̄tereū ip̄m corpus tantū. ſꝫ corpꝰ dici pōt in hoīe vno ſi delectatiōibꝰ illicitis a qͥbꝰ cōti cdū ꝙ ſepe in ſcriptura nomīe cum viribus anime ꝑ quas nuo ſe deberet auertere cogitatio libēter ſola paſcat̉. ſenſualitatis. nō id ſolū ī aīa habet bis ſenſibus intennec faciēda decernātur mala. ſꝫ tn̄ ſuauiter ī recordatōe qd̓ eſt nobis cum pecore. ſed dere ⁊ in eis inberere. In teneant̉. qͣſi mulierē ſine viro poſſe dānari. abſit hͦ crede etiā inferior portio rōis que teriorem autē hoīeꝫ vocat ipſum ſpiritum rationaleꝫ re. Hic qͥppe vna ꝑſona eſt. vnꝰ hō eſt. totuſqꝫ dānabit̉ tꝑaliū diſpōni intēdit intelli ẜm quem babet circa celeniſi hec q̄ ſine volūtate oꝑādi. ſꝫ tn̄ cū volūtate aīm tagit̉. qd̓ diligens lector in loſtia ſeipſum occupare. ẜm libꝰ oblectādi. ſoliꝰ cogitatōis ſentiunt̉ eſſe pctā. ꝑ me cis ſcripture vbi de ipſa fit hoc intelligēdum eſt ꝙ bō diatoris gr̄am remittant̉. Idē qͣꝫ ī li. ꝯͣ manicheos de hͦ mentio vigilenter annotet. bꝫ potentias aīe per quas

g ꝯecundi Libri perior portio rōnis eſt illa q̄ diſcernit ⁊ iudicat taꝫ de agēdis conuertit̉ ad ſpūalia. ⁊ habet potentias ꝑ quas cōuertitur ad ꝙͣ de credēdis. ſꝫ iudicium creature quantū eſt de ſe abſqꝫ gra ſenſualia. ⁊ ille virtutes ꝑ quas conuertit̉ ad ſpūalia in ſimul tia deficit ab bis q̄ ſunt fidei catholice. gͦ ꝑ ſe pōt errare ⁊ ab collecte vnū poſſe ꝑfectum aīe integrant. ⁊ quedā ptās reſul illis declinare. ⁊ ſi hoc pōt ꝑ ſe peccare. ¶ Itē angelus cūpec tat interioris hoīs regitiua. q̄ quidē vocat̉ arbitrij libertas. in cauit primo peccato appetijt equiparari deo in potētia. ⁊ muqua cōſiſtit meritū ⁊ laus ⁊ vituperiū. Scd̓m aūt ꝙ homo balieriſil̓r in ſapiētia. ſꝫ hoc eſt appetibile ſolū ꝑtis ſuꝑioris. gͦ vī bet cōuerti ad hec ſenſualia. ſic habet ⁊ ſuas potētias q̄ ſil̓r in ꝙ tam pctm̄ homīs ꝙͣ angeli inceperit a ꝑte ſuꝑiori rōnis. gͦ in vnū concordātes integrant quaſi vnum ꝑfectū poſſe circa iſta ſuꝑiori ꝑte rōnis ẜm ſe pctm̄ habet fieri ⁊ eſſe. ¶ Rn̄. ad p̄di is ſenſualia. ⁊ hoc noīe ſenſualitatis cenſet̉ ſcriptura q̄ ſimul com ctorum intelligētiā eſt notandū ꝙ aliqui dicere voluerūt ꝙ ſu prehendit ſenſibiles cognitiuas ⁊ motiuas. ſicut ⁊ arbitrijciꝑior portio rōnis non eſt aliud ꝙͣ ſinderiſis. ⁊ ꝙ ip̄a ſuꝑior por bertas. vt videbit̉ infra. ⁊ hoc eſt qd̓ habitum eſt ſupra. e. d. ꝙ tio rōnis ꝙͣtum eſt de ſe ſemꝑ eſt recta ⁊ fortis. niſi incuruet̉ ⁊ ſenſualitas eſt quedā vis aīe inferior. ex qua eſt motus qͥ intēemolliatur ꝑ portionē inferiorē. ⁊ ideo dixerunt pctm̄ in ea nō ditur in corꝑis exterioris ſenſus. atqꝫ appetitus rerū ad corp eſſe ẜm ſe. ſꝫ ſi peccat hoc ſolū dicunt eſſe ꝯſentiēdo inferiori ꝑ pertinentiū. ⁊ ideo cōprehendit ex ſua ꝓpria acceptione ſenſiti ti. ſiue non cōpeſcēdo eius deordinationē. Sꝫ hec poſitio triuam ⁊ motiuā ⁊ brutalē. Et qm̄ inferior portio rōnis per pctm̄ pliciter deuiat a veritate. Prīo in hoc qd̓ dicit ꝙ idē eſt ſuꝑior multū trahitur a ſenſualitate. ⁊ homo cōparatus eſt iumentis portio rōnis ⁊ ſinderiſis. qd̓ plane falſum eſt. cū ſuꝑior portio inſipientibus ⁊ ſimilis factus eſt illis. ideo inferior portio rōrōnis ⁊ inferior ꝑtineant ad arbitrij libertatē ſicut dicit aug. nis aliqn̄ in ſcriptura noīe ſenſualitatis cenſetur propter ni⁊ ideo nominant potētiā de liberatiuā. ſinderiſis aūt potētiaꝫ miam conuerſionē ſui ad ſenſualia. ⁊ per hoc ptꝫ rn̄ſio ad oīa naturalē noīat q̄ ſemꝑ vniformiter ad bonū inclinat. Scd̓o ve obiecta. ¶ Ad illud tamen qd̓ queritur quare philoſophi non ro a veritate deuiat in hoc ꝙ dicit in ſinderiſi aliquo modo eſvtuntur hoc noīe. dd̓m ꝙ ſenſualitas non tm̄ nominat ip̄am po ſe pctm̄. hoc em̄ plane falſum eſt. ſicut infra manifeſtabitur. ⁊ tentiā ſenſualē ꝙͣtum ad propriā naturā ſed etiā inquantū reglo. dicit exp̄ſſe. Ezech.j. Tertio vero a veritate deuiat in hoc ſpectu rationalis habet quandā rebellionē que ex peccato ori qd̓ dicitꝙ in ſuꝑiori ꝑte rōnis ẜm ſe culpa nō pōt eſſe niſi ab īginali in hoīe traducit̉. Et qm̄ non peruenerūt ad cognitionē feriori procedat ⁊ tribuat̉ ſibi occaſio. hoc em̄ contra rōnē eſt originalis peccati. nec lapſus hoīs. ideo non vtuntur hoc noīe cū in illa portione ꝯſiſtat arbitrij libertas. ⁊ ita ꝑ naturā īſit ei ſicut ſacre ſcripture. ad malū vertibilitas. ⁊ ita poſſibilitas ad peccandū. Eſt etiaꝫ D intelligentiā huiꝰ partis querunt̉ tria. Prīo hoc ꝯtra experimētuꝫ. qꝛ ratio ſuꝑior non ſolū bꝫ iudicare ẜm querit̉ qualiter peccatū habeat fieri ⁊ eſſe inꝑ leges eternas. ſꝫ etiā habet iudicare ẜm lumē propriū ⁊ ẜm lu te rōnis ſuꝑiore. Scd̓o qualiter habeat fieri ī mē ſibi ab inferiori acquiſitū. Et ꝙͣuis aſpiciēdo ad leges eter inferiori. Tertio qualiter babeat fieri in ſenſua nas nō peccet iudicādo tū ẜm ea q̄ ꝑcipit a ſenſibꝰ vel etiā ẜm litate. Circa primum queruntur duo. Primo q̄ T lumē fidei datū ⁊ innatū pōt defice ⁊ errare. maxime in ſtatu iſritur vtrum in ſuperiori parte rationis habeat nature lapſe. Eſto em̄ ꝙ ſibi ꝓponat̉ credibile ⁊ aliqͥs articulus eſſe peccatum ẜm ſe. Secundo queritur vtrum poſſit in ea eſfidei. vtpote articulꝰ de trinitate ⁊ vnitate. cū iſte nō ſolū repu ſe veniale. gnet ſenſui ⁊ imaginationi. ſed etiā diſcrepet a naturali iudiCirca quaꝫ ſic ꝓcedit̉ ⁊ on̄dit̉ ꝙ ī ſuꝑio ¶ cio rōnis. ſi noſter intellectꝰ ẜm lumē propriū nihil aſpiciēdo UEIIIO. j. ri ꝑte rōnis ẜꝫ ſe hoc eſt abſqꝫ inſtinctu ad ꝑtes inferiores iudicaret ⁊ deficeret ⁊ diſcrederet ⁊ pecca inferioris partis nō poſſit eſſe pctm̄. primo ꝑ illud Aug. cōtra ret. Et ꝓpter hoc eſt alius modꝰ dicēdi.ſ. ꝙ duplex eſt genus maniche. vbi ſic ait. Ratio noſtra deduci ad cōſenſum pctī nō pctī. q̄d am em̄ ſunt pctā carnalia. q̄dā vero ſpūalia. Si loqua pōt. niſi cum delectatio fuerit mota in illa parte animi que de mur de pctīs carnalibꝰ ſic fatēdū eſt ꝙ non ꝯtingit eſſe pctm̄ ī bet obtēperare rationi tanꝙͣ rectori viro ſuo. ergo nūꝙͣ peccat ſuꝑiori ꝑte rōnis abſqꝫ inferiori. Si aūt de pctīs ſpūalibꝰ fiat ratio ſuꝑior. niſi pctm̄ p̄cedat in parte inferiori. ¶ Itē philoſermo. tūc cōcedēdū eſt ꝙ pctm̄ hꝫ fieri ⁊ eſſe lꝫ nō ſemꝑ fiat. ſophus in. iij. de anima. Intellectus ſe mꝑ eſt rectus. fantaſia in ſuꝑiori ꝑte rōnis ẜm ſe. ⁊ rōnes q̄ hoc on̄dunt ſunt ꝯcedēde autem recta ⁊ non recta. ergo intellectus quantū eſt de ſe nun ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ prīo obr̄ in contrariū. Nā aug. in ꝓ ꝙͣ errat. ergo nec ſuꝑior portio deuiat a veritate iuſticie. niſi in poſita autoritate loquit̉ de ꝓgreſſu in ꝑpetrationē pctōꝝ car clinetur ꝑ ſenſualitatē ⁊ inferiorē portionē. ¶ Itē peccatū eſt naliū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ intellectꝰ ſemꝑ eſt rectꝰ. dd̓ꝫ ꝙ ver. ꝑ conuerſionē ad bonū cōmutabile. ſed ſuꝑior portio rationis bum ph̓i intelligēdū eſt in his ad q̄ mouet potētia intellectiua dr̄ inqͣtum conuertit̉ ad eterna. inferior inqͣtū cōuertit̉ ad tē ꝑ modū nature. in bis vero ad q̄ mouet ꝑ modū deliberatiōis poralia. ergo impoſſibile eſt pctm̄ eſſe vl̓ fieri in nobis ex actu 41 nō hꝫ veritatē. vn̄ ibidē vocat ip̄e ẜm veritatē ītellectū qd̓ nos ꝑtis rōnis ſuꝑioris abſqꝫ actu inferioris. ¶ Iteꝫ ratio ſuꝑior vocamꝰ ꝯſcīam naturalē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pctm̄ eſt ꝑ ꝯuer dicitur inqͣtū legibus eternis intēdit. ſed īpoſſibile eſt aliquē ſionē ad bonū ꝯmutabile rn̄deri pōt dupl̓r. Prīo ꝙ nō ſolū eſt peccare niſi declinādo a legibus eternis. gͦ impoſſile eſt pctm̄ ve pctm̄ qn̄ fit ꝯuerſio ad illud qd̓ ẜm veritatē eſt bonū cōmutain ſuꝑiori ꝑte rōnis eſſe ẜm ſe. ¶ Item mulier eſt media inter iii bile. ſꝫ etiā qn̄ ſit cōuerſio ad illud qd̓ eſt bonū incōmutabile ſenſualitate ⁊ rōnem ſuꝑiorē. ſꝫ ſenſualitas ſemꝑ mouet ad bo ⁊ appetit̉ vt commutabile. Aliter pōt dici ꝙ ſuꝑior portio ⁊ ſi num vt nunc ꝙͣtum eſt de ſe. gͦ ratio ſuꝑior ꝙͣtum eſt de ſe ſemi differat ab inferiori in hoc ꝙ ip̄a cōuertit̉ ad ſuꝑna. nihilomi mouet ad bonum ſimpliciter. ſed virtus q̄ mouet ad bonū ſimnus tn̄ hꝫ ꝯuerti ad inferiora. ꝓut diſponit ⁊ regit inferiores pliciter in mouendo non peccat. ergo in ſuꝑiori ꝑte rōnis ꝙͣtū potētias. ⁊ ſic pōt deordinari male eas regēdo. ſiue frena laxa eſt de ſe. peccatum eſſe non poteſt. ¶ Itē anima quando condo ſiue ſuo imꝑio īcuruādo. ¶ Ad illud qd̓ obt̄ ꝙ ratio ſuꝑoruertitur ad deum purgatur. melioratur. ⁊ ꝑficitur. ſed ſuꝑior intēdit legibꝰ eternis. dd̓m ꝙ iſte eſt actꝰ nobiliſſimꝰ ſuꝑi oris portio rōnis attendit inꝙͣtum conuertit̉ ad deum. gͦ cum pecpartis. ſꝫ non ſemꝑ būc actū exercet. īmo etiā intēdit ſibi ⁊ ad catum fedet ⁊ obnubilet. peccatum in ſuꝑiori ꝑte rōnis ẜm ſe ſe conuertit̉. ⁊ ſic pōt nimis ad ſe conuerti ac ꝑ hoc a deo auer eſſe non pōt. ¶ Sꝫ contra Hiere. ij. Filij mēpheos ⁊ taphnes ti. ⁊ deuiare a legibꝰ eternis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſenſualitas 50 conſtuprauerunt te vſqꝫ ad verticē. ſi ergo vertex ẜm ꝙ ſancti ad bonū inclinat. vt nūc dd̓m ꝙ ſenſualitas nō ſemꝑ mouet ī exponunt dicitur apex mentis ſiue ſuꝑior portio rōnis. vr̄ ꝙ ⁊ ordinate. ⁊ p̄terea eſto ꝙ ſemꝑ inordinate moueret̉. nō tn̄ exh illa habeat ꝑ peccatum conſtuprari ⁊ fedari. ¶ Itē Augu. xiij. concludit̉ ꝙ ſuꝑior portio rōnis ſemꝑ ordinate moueat̉. alia de trini. Uir manducat quando ſuꝑior portio rōnis conſentit eniꝫ vis aſſignat̉ ẜm quā ſemꝑ ordinate mouet̉. vtpote ſinderi illecebre. ſed eius eſt peccare cuius eſt conſentire. ſi igitur hoc ſis q̄ eſt ſcintilla ꝯſcīe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſuꝑior portio rōīs 7i eſt ſuꝑioris ꝑtis patet ⁊c. ¶ Itē contingit aliquē peccare pec dr̄ inquantū ꝯuertit̉. dd̓m ꝙ hoc nō eſt verū inqͣtū actu cōuer cato infidelitatis diſcredēdo aliquos articulos qͥ ſunt reſpetitur. ſꝫ inqͣtū eſt nata ꝯuerti. Preterea inordinate ꝯuerti po gi ctu diuinitatis. ſed ad illos articulos ſolum ſuꝑior rōnis por tius eſt auerti ꝙͣ ꝯuerti. Cū aūt dr̄ ꝙ ꝯuerſio ad deū purgat il tio ſe extēdit. ergo in illo gn̄e peccandi portio ſuꝑior ꝓprie cul luminat ⁊ ꝑficit. hoc intelligit̉ de ordinata ꝯuerſione qua nō pam committit. ¶ Itē li. ar. ꝯſtat eſſe vertibile. ſꝫ li. ar. maxieſt ſemꝑ neceſſariū. inuenire in actione ſuꝑioris portionis. me conſiſtit in ſuꝑiori portione rōnis cum ibi maxime ſit iudiUtrū in ſuꝑiori portione rōnis poſſit cium ⁊ imperium. ergo vr̄ ꝙ in ſuꝑiori portione rationis etiaꝫ g eſtio. lj. ene ventale peccatum. Etq ſic nidet. h ẜm ſe ſit vertibilitas ad malum. igitur ⁊ peccatum. ¶ Itē ſuquia

Diſtinctio Circa quā ſic ꝓcedit̉. ⁊ oſtēdit̉ ꝙ nullū ⁊ quia cōtingit circa aliquē articulum fidei ex ſurreptione duq UIEIIIO. I. pctm̄ poſſit eē ī īferiori ꝑte rōnis abſqꝫ bitare. Et conſtat ibi eſſe pctm̄ cum ſit motus ad illicitū. Con ſenſualitate. prīo ꝑ auctoritatē Aug ꝯtra Manich̓. vbi ait ſic. ſtat etiā eſſe in ſuꝑiori parte. cū ſit circa aūt ꝯtra articulos fiIn vno quoqꝫ noſtrū nihil agit̉ nūc cū ad pctm̄ quiſqꝫ dilabit̉ dei ⁊ reſpectu eternoꝝ. Cōſtat etiā eē veniale. cū ſit ex ſurreqd̓ tunc actū eſt in illis tribꝰ ſerpēte. muliere ⁊ viro. ergo ſi pec ptione. ergo ⁊c. ¶ Itē tūc peccat ſuꝑior portio rōnis ⁊ vir cocatū illud incepit a ſerpēte. ⁊ ſenſualitas ē ſerpēs vt ipſe dicit medit quādo eſt plenus cōſenſus. ⁊ prebent̉ arma iniquitatis oē pctm̄ incipit a ſenſualitate. ¶ Itē ſicut oēm ꝯſenſum p̄cepeccato. ſꝫ cōtingit aliquē plene cōſentire in verbū ocioſum ⁊ dit delectatio. ita oēm delectationē p̄cedit aliqua ſuggeſtio. mendaciū iocoſuꝫ. ⁊ hec. nō ſunt niſi pctā venialia. gͦ ⁊cͣ. ¶ Itē ſed nullū pctm̄ rōnis eſt abſqꝫ aliqua delectatiōe. ergo nec de ſuꝑior portio rōnis eſt corrupta ſicut ⁊ inferior. cum originale lectatio ſine ſuggeſtione. ſuggeſtio aūt nō ē niſi partis ſenſua oēs vires anime inficiat et debilitet. gͦ ſi pctm̄ veniale poteſt lis vel ſerpētis. ergo nullū pctm̄ eſt in inferiori parte rōis qd̓ eſſe ī alijs viribꝰ que ſubſunt lib. arb. ꝓpter corruptionē quā nō incipiat a ſenſualitate. ¶ Itē inferior rō nō peccat niſi qꝛ accipit ex originali. eadē ratione in parte ſuꝑiori. ¶ Itē conappetit bonū vt nūc. ſed vis q̄ appetit bonū vt nūc eſt ſenſuali tingit ꝙ aliqͥs in cōuertēdo ſe ad deum ꝑ amorē eſt negligēs. tas. ergo nō peccat niſi p̄uia ſenſualitate. ¶ Itē nihil eſt in in ſed nō magis tenet̉ homo ad hoc mandatū ꝙͣ ad alia. gͦ neglitellectu qd̓ prius nō fuerit in ſenſu. ergo pari rōne nihil eſt in gentia in aliorū mandatoꝝ obſeruatiōe ē venialis. gͦ ⁊ negligē rōne qd̓ prius nō fuerit in ſenſualitate. gͦ ſi rō deordinat̉. netia in amādo deū eſt venialis. ſed hoc eſt in ſuperiori parte ra ceſſe fuit ſenſualitatē prius deordinari. ¶ Itē oīa pctā actua tionis. ergo ⁊c̄. ¶ Sed cōtra. Augu. ⁊ magiſter in lr̄a recitat lia ortū bn̄t a pctō originali. ⁊ potiſſime a ꝯcupiſcētia q̄ ex ori quādo ſuperior pars rationis cōſentit illecebre tunc eſt pctm̄ ginali pctō nobis inoleuit. ſed tā originale pctm̄ ꝙͣ ꝯcupiſcen dānabile ⁊ mortale. ergo videt̉ ꝙ quādocunqꝫ pctm̄ ſuꝑioreꝫ tia ineſt aīe ex ꝯiūctione ſui ad carne. vis aūt ẜm quā aīa ꝯiū partē attingit ſtatim fit mortale. ¶ Itē penes ſuꝑiorē parteꝫ git̉ carni eſt ipſa ſenſualitas. gͦ oē pctm̄ aīe īcipit a ſenſualitarationis reſidet regula directiōis in toto regno anime. ſed fa tate. igit̉ abſqꝫ ea in inferiori parte rōnis pctm̄ non pōt fieri. cta obliquatiōe ī regula iam nō remanet aliqua rectitudo nec ¶ Sed ꝯͣ. magis eſt ꝯiūcta ſuꝑior portio inferiori ꝙͣ ipſa infe ſpecies rectitudinis. igit̉ cuꝫ ſuꝑior portio rōnis peccat. deor rior portio ſenſualitati. cū rō ſuꝑior ⁊ inferior ſpectet ad eādē dinat̉ tota aīa. ergo ſi plena deordinatio nō eſt abſqꝫ mortali potētiā ⁊ naturā. ſi gͦ pctm̄ pōt fieri in ſuꝑiori ꝑte rōis abſqꝫ peccato. videt̉ ⁊c. ¶ Itē nulla creatura eſt excellētior anima inferiori ſicut ſupra ꝓbatū eſt. vr̄ multo fortius ꝙ poſſit fierit quantū ad ſuperiore portionē. ſicut Augu. in multis locis ininferiori abſqꝫ ſenſualitate. ¶ Itē īpoſſibile eſt inferiorē parnuit ⁊ dicit expreſſe. ſꝫ angelus ꝓpter ſuam dignitatē nō pōt tē rōnis peccare pctō ſpūali. appetēdo aliqd̓ ſpūale bonū. ſed peccare niſi mortaliter. ergo videt̉ pari rōne ꝙ nec peccatū ve ſenſualitas nō appetit niſi bonū ſenſuale. gͦ pōt peccare inferi niale poſſit eſſe in ſuꝑiori ꝑte. ¶ Itē nihil eſt adeo veniale qd̓ or portio abſqꝫ ſenſualitate. ¶ Itē qͥcqͥd pōt virtꝰ inferior pōt non fiat pctm̄ mortale dum placet. ſed cōplacentia tunc vere virtus ſuꝑior. gͦ ſi ſenſualitas pōt de ſe moueri inordinate ad dicit̉. quando ſuꝑior pars rationis ad culpā incuruat̉ hoc au aliqd̓ appetibile ſine viribꝰ ſuꝑioribus. multo fortiꝰ ſuꝑior po tem eſt cū ipſa peccat. ergo nō videt̉ ꝙ aliqd̓ pctm̄ poſſit in ea tētia. vtpote rōnis pars inferior. īordinate moueri pōt abſqꝫ eſſe quin ſit mortale. ¶ Rn̄. ad p̄dictorū intelligētiaꝫ eſt notā ſenſualitate. ¶ Itē in diabolo nō eſt ſenſualitas. cū nō habedum ꝙ aliqͥ dicere voluerūt ꝙ in ſuꝑiori portiōe rōnis nō poat ꝯiūgi cū carne. ſed ꝯſtat ꝙ ipſe hꝫ peccare non ſolū in deū. teſt eē niſi mortale pctm̄. ⁊ hͦ ꝓpter elōgationē ſui a carne ⁊ a ſed ēt in hoīem. ſi ergo pctm̄ in creaturā attēdit̉ ẜm aſpectum ſenſualitate in qua cōſiſtit initiū ſuggeſtiōis male. ⁊ ex cuius rōnis quē vocamꝰ inferiorē partē rōnis. vr̄ ꝙ abſqꝫ ſenſualita ꝓnitate hꝫ eſſe pctm̄ veniale ẜꝫ ſtatu nature lapſe. ⁊ bi dixerūt te ꝯtingat illā portioneꝫ peccare. ¶ Itē q̄rit̉ iuxta hoc qͥd eſt ꝙ cū ſint tres gradus īpotētijs anime correſpōdentes ſerpēinferiorē portionē rōis comedere. ⁊ qn̄ delectatio trāſit aſſen ti mulieri ⁊ viro. vꝫ ſenſualitas. portio īferior ⁊ ſuꝑior. Sēſua ſualitate in rōnē. Si tu dicas ꝙ hoc eſt qn̄ rō auertit ⁊ ꝑcipit litatis ē tm̄ peccare venialiter ſuꝑioris ꝑtis tm̄ mortaliter. in ſe delectari. tūc duplex eſt incōueniēs. Unū.ſ. qꝛ frequēter bō ferioris ꝑtis vtroqꝫ mō. Cū em̄ ſit media inter vtrāqꝫ naturā ꝯſummat pctm̄ ⁊ nihil cogitat niſi de appetibili. nec aduertit ſapit vtriuſqꝫ. Sed qꝛ planū eſt in ſuꝑiori portiōe rōnis poſſe ſe delectari vel triſtari. ⁊ ita vr̄ ꝙ aliqͥs poſſit peccare mortaeſſe aliquo mō motꝰ inordinatos ex ſurreptiōe. planū eſt etiā liter. ita ꝙ inferior portio nō comedat. Aliud ēt inconueniēs in ea eſſe corruptionē aliquā ex originali ꝯtractiōe. ideo alijs ꝯcludit̉. qꝛ cū ꝑciꝑe delectationē nō ſit malū. nec pctī augmē videt̉ ꝓbabiliꝰ ⁊ meliꝰ ꝙ pctm̄ veniale in rōne ſuꝑiori hēat eē tatiuū. iā vr̄ ꝙ ꝑceptio rōnis poſt ſuggeſtionem ſenſualitatis vn̄ ꝯcedende ſunt rōnes hoc oſtendētes. ¶ Ad illud gͦ quod culpā nō aggrauaret qd̓ plane ⁊ manifeſte falſum nemo eē du obijcit̉ qn̄ ſuꝑior ꝑs rōnis comedit dānabile ē ⁊ mortale pctm̄ s3 bitat. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ ītelligētiā eſt notādū ꝙ ſicut innuit dicendū ꝙ illd̓ intelligit̉ de pleno cōſenſu. ⁊ hoc reſpectu illiꝰ mgr̄ in fine huius di. ſenſualitas dupl̓r pōt accipi. Aliqn̄ acci peccati cuiꝰ actus ē in ꝓbibitiōe. ſicut ē de pctō fornicatiōis. pit̉ ꝓ vi q̄ appetit bonū vt nūc. ⁊ hec nō eſt ſolūmō ī parte ſen 5 ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ penes ſuperiorē partē reſidet reguſuali. īmo ēt in rōali. Et ſine motu ſenſualitatis hoc mō dicte la directiōis. dicēduꝫ ꝙ regula directiōis non tollit̉ ꝑ qualenūqͣ ꝯtingit pctm̄ eſſe in inferiori parte rōnis. ſemꝑ eī cū pec cunqꝫ pctm̄. ſꝫ ꝑ illud qd̓ inducit diuinū ꝯtemptū ⁊ auerſionē cat. bonū vt nūc exoptat. Alio mō d̓r ſenſualitas vis anīe ſena deo. hoc aūt nō eſt in quolibet peccato ſuꝑioris ꝑtis. vtpoſualis qua intēdit̉ in corporis ſenſus. ſicut habitū eſt ſupra. ⁊ 6 te ī illo qd̓ ex ſurreptiōe ꝯmittit̉. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nul ſine hac ꝯtingit eſſe pctm̄ in inferiori parte ꝙͣtū ad pctā ſpūa la creatura ſit ſuꝑior aīa ẜm mentē. dicendū ꝙ et ſi nulla. ſit ſu lia. ꝙͣtū aūt ad carnalia vix aut nūꝙͣ. In carnalibꝰ aūt corruperior ẜꝫ ordinē efficiētis ⁊ finis. eſt tn̄ aliqͣ maioris dignitaptio venit ex feditate carnis ⁊ ꝯcupiſcētia partis ſenſualis. ⁊ tis ⁊ excellētioris nature. ⁊ ꝓpter hoc minorē bꝫ excuſationē. ita in eis pctm̄ incipit a ſerpēte ſiue a ſenſualitate ⁊ ꝓuenit ad ¶ Preterea nulla natura rōnalis in ſtatu innocētie pōt pecmulierē. Tūc aūt d̓r eſſe inſenſualitate qn̄ qͥs ex app̄benſione care venialiter vt ſupra oſtēſuꝫ eſt. nulla autē natura rōnalis delectabilis oblectat̉ ⁊ inclinat̉ an̄ aduerſionē ⁊ ꝑceptionem lapſa de culpa pōt ꝯſequi veniā niſi hō ꝓpter fragilitatē carſue delectationis. hoc em̄ ex ſurreptione eſt. nec drro aliquo 7 nis ⁊ ideo nō valet illud qd̓ obijcit de angelo. ¶ Ad illud qd̓ mō ꝓpter illā delectationē depetito cibo guſtaſſe. ſed tūc rō vltimo obijcitur ꝙ complacētia facit de venali mortale. dicen comedit ⁊ pctiū in ea eſſe incipit qn̄ poſt delectationis aduer dum ꝙ complacentia non dicit ibi quācunqꝫ inclinationē. ſed ſionē ⁊ ꝑceptionē ſenſualitati delectāti ꝯdelectat̉ ⁊ in delecta plenum conſenſum ⁊ deliberatū cum quadam plena qͥetatiotione ꝑſiſtit. extūc em̄.ſ. poſt delectatōis aduerſionē rō come ne. ⁊ ita ex hoc non cōcludit̉ ꝙ omnis deordinatio ſuperioris dere dr̄. ⁊ pctm̄ trāſire a ſenſualitate in ipſam. qm̄ ⁊ ſi iudicapartis cadat in genus peccati mortalis. re de delectabili ⁊ in eo delectari hoc ſit ꝑtis ſenſualis ꝑcipeIrca ſecundum principale ſcilicet quo queri re tn̄ ipſam delectationē interiorē hoc eſt ꝑtis rōnalis. Et iō tur quomodo peccatum habeat fieri ⁊ eſſe in rō comedere d̓r ſi poſt talē ꝑceptionē parti ſenſuali ꝯdelectet̉ inferiori parte rationis duo querunt̉. Primo Sic igit̉ ꝯcedo ꝙ aliquo gne pctī peccare pōt inferior portio vtrum aliquod peccatum habeat eſſe in inferōnis abſqꝫ ſuggeſtione ſenſualitatis. ſicut rōes ad ſcd̓aꝫ par riori parte abſqꝫ ſenſualitate. Secundo quetē adducte on̄dūt. Aliquo ꝟo gn̄e pctī vix aut nūꝙͣ peccat. vtritur vtrum peccatuꝫ mortale poſſit eſſe in ea pote carnalis niſi motus ſenſualitatis p̄cedat ⁊ trabat. ⁊ quā dem parte rationis. ſuperiori non peccante. o o

3 ibri Secundi tū ad hoc pctī genus loquit̉ Aug. ꝯͣ Manich̓. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ⁊ qn̄ venial̓r. Nō em̄ vr̄ illud verbū Augu. de comeſtone pia sō ad primū qd̓ obr̄ ī ꝯͣriū. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ oēm delectationē eſſe gn̄al̓r verū. qꝛ tūc comedit vir qn̄ p̄bet arma inquiaua p̄cedit ſuggeſtio. dd̓m ꝙ ſi ſuggeſtio large accipit̉ ad oēm ap pctō. Multa em̄ ſunt pctā q̄ ꝯſummant̉ in ſola cōgitatincia prebēſionē boni vt nūc ſub rōne appetibilis. ſic verū eſt ꝙ p̄terna ſiue iniqua. ⁊ tūc comedit. ⁊ nulla mēbra corporio īipea cedat oēm delectationē. Si ꝟo accipiatur ſtricte ꝓ illo motu tur arma iniqͥtatis. cū illud pctm̄ nō habeat exerceri ꝑnēpa ſerpētino partis ſenſualis. ſic nō hꝫ veritatē in oībus pctīs ſꝫ corporis. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ ⁊ ſ̄ poc ſolū in pctīs carnis. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequēs quo d̓r ꝙ ſen ſibile ſit mulierē comedere ſine viro. nō tn̄ eſt poſſibile mule qt ſualitas eſt vis appetitiua boni vt nūc. ibi em̄ accipit̉ ſenſua rē peccare mortal̓r ſine viro. ſiue inferiorē portionē abſqꝫ ſupe litas large. ⁊ ſicut p̄oſtēſuꝫ ē abſqꝫ ea nō pōt eſſe pctm̄ in infe riore. ⁊ hͦ pꝫ ſic. ¶ Aliud eī eſt pctm̄ mortale cōmittere. aliud riori portione rōnis ꝙͣuis eſſe poſſit abſqꝫ ſenſualitate dicta ꝓ cibū vetitū deguſtare. Pctm̄ em̄ mortale dicit deordinationē ⁊ 20 prie ſaltē pctm̄ ſpūale. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nihil eſt in intelle a deo. q̄ eſt cū ꝯſenſu ⁊ ꝯtēptu. inordinatio aūt talis eſt ꝑ auer ctu qd̓ prius nō fuerit in ſenſu. dd̓m ꝙ verū eſt vel in ſe vel in ſionē ⁊ ꝯtēptū. ⁊ hoc ē ſuꝑioris partis. eius em̄ eſt auerti cuiꝰ ſuo ſil̓i. multa tn̄ fingit hō q̄ nūꝙͣ vidit. multa ēt poſtꝙͣ vidit. eſt ꝯuerti. ꝯſentire aūt ad illā potētiā ſpectat apud quam reſi cogitat. ita ꝙ illa cogitatio nō excitat̉ a potētia ſenſitiua mo det iudiciaria ptās ⁊ regiminis autoritas. hec aūt eſt ſuꝑior 7Tuēte. ita ēt intelligi pōt de rōne ⁊ ſenſualitate. ¶ Ad illud qd̓ portio rōnis. ⁊ iō īpoſſibile eſt aliqd̓ pctm̄ eſſe mortale in noobr̄ ꝙ oīa pctā bn̄t ortū ab originali ꝯcupiſcētia. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi oē bis qd̓ ſuꝑiori portioni nō īputet̉. ⁊ in quo ipſa non deordinet̉ pctm̄ quodāmō ex originali ortū habeat. ⁊ originale ex carne ꝓpter naturā pctī mortalis. q̄ exigit ibi eſſe ⁊ ꝯtēptū auerſiocō tn̄ opꝫ oē pctm̄ tāꝙͣ ex ꝓximo mouēte ortū br̄e ex carne vel nis. ⁊ ꝯſenſum deliberationis. quoꝝ vtrūqꝫ eſt ſuꝑioris ꝑtis. ex ſenſualitate ꝓ eo ꝙ pctm̄ originale nō tm̄ īficit partē ſenſua Eſt ēt rō ex iſtarū potētiarū ꝯnexione. qm̄ īter ſuꝑiorem por lē. īmo inficit partē rōnalē ⁊ corrūpit. Un̄ ꝯcupiſcētia reſꝑſa tionē ⁊ inferiorē lex ꝯiugij eſt. ⁊ iō vna tenet̉ alteraꝫ regere ⁊ eſt in oībus viribus aīe. ⁊ iō ſiue ſenſualitas ſit p̄ambula ſiue reprimere. Nō ſic aūt eſt inter ſenſualitatē ⁊ inferiorē portionō. oīa mala noſtra dn̄r venire ex ꝯcupiſcētia. nē ⁊ ꝓpter hoc cū inferior portio deordinat̉. negligētie viri qͥ Utrū pars inferior poſſit peccare mor debuit eā reprimere īputat̉ ei. ⁊ pariter cū illa culpabilis iudi R E QueſiO. lj. taliter abſqꝫ ſuꝑiori. ⁊ ꝙ ſic vr̄ Aug. di cat̉. ſic igit̉ pꝫ ꝙ īpoſſibile eſt inferiorē portionē rōis abſqꝫ ſu cit ⁊ br̄ in lt̄a. Si pctm̄ diu in cogitatione delectatiōis teneat̉ periori peccare mortaliter. poſſibile tn̄ eſt vnā earū abſqꝫ alte ⁊ ſi volūtas ꝑficiēdi deſit mortale eſt. Sed tūc vir nō d̓r come ra comedere. ⁊ hoc qꝛ comeſtio dicit ꝯuerſionē ad delectatio dere niſi qn̄ adeſt volūtas ꝑficiēdi. ergo ſola muliere comedē nē ẜm actū ꝓpriū mulieris aut viri ꝯtingit aūt rōnalē potētiā te ꝯtingit peccare mortal̓r. ¶ Itē Aug. dicit et hr̄ in lr̄a. ibi. ꝯuerti ad delectationē. a ſenſualitate oblatā ẜm actū inferionec ſane ⁊c. ꝙ ſi lola mulier comedat. totus hō dānat̉. ſed hoc ris portiōis. ita tn̄ꝙ nō ꝯuertit̉ ẜm actū ſuꝑioris. ⁊ ita ꝯtīgit nō ē niſi ꝑ pctm̄ mortale. gͦ ſola muliere comedēte ꝯtingit pec comedere mulierē viro nō deguſtāte. ¶ Et hoc pꝫ ſi attēdamꝰ 74 care mortal̓r. ¶ Itē ſuꝑior portio rōnis d̓r īquātū nata ē aſpi ꝓgreſſum tētationis ⁊ delectationis. Primo em̄ delectabile cere ſuꝑiora. ſed ꝯtingit pctm̄ aliqd̓ cōmittere. ita ꝙ nō cogioffert̉ ſiue ꝑcipit̉. Scd̓o ꝟo delectatio aduertit̉. Tertio ꝟo in temus de legibꝰ eternis. gͦ ꝯtingit aliquē peccare mortal̓r ſoid ad qd̓ trahit delectatio ꝯſentit̉ vel diſſentit̉. Delectabile ꝑ lo actu inferioris partis. nihil faciēte actu ſuꝑioris. ¶ Item cipere eſt ſenſualitatis. delectationē aduertere eſt inferioris frequēter offendit qͥs ꝓximū nihil cogitās de offenſa dei. ſed partis rōnis q̄ interiores motus ⁊ affectus hꝫ dijudicare ⁊ co inferior portio eſt ẜm quā ordinamur ad ꝓximū. ſuꝑior ẜꝫ quā gnoſcere. hoc aūt nō eſt potētie ſenſitiue. Diffinire aūt an hoc ordinamur ad deū. gͦ ꝯtingit peccare mortal̓r ex actu inferioſit amplectēdū vel reſpuēdū. hoc eſt ſuꝑioris ꝑtis in qua reſiris partis ſine actu ſuꝑioris. ¶ Itē magis ꝓna eſt ad pctm̄ īdet autoritas iudiciarie ptātis. Cōtīgit igit̉ delectari ad ap ferior portio ꝙͣ ſuꝑior. cū ex ꝯiūctione ad ſenſualitatē mollior prehēſionē delectabilis an̄ aduerſione delectationis. ⁊ hoc ē ſit. ⁊ ob hoc mulier nūcupet̉. gͦ ſi ſuꝑior portio rōnis pōt pecſenſualitatis. ⁊ abſqꝫ dubio eſt veniale pctm̄. Cōtingit iteruꝫ care ꝑ ſeipſam. multo fortius vr̄ ꝙ inferior. ¶ Sed ꝯͣ. Aug. xij. delectari poſt app̄bēſionē delectabilis ⁊ ꝑceptionē delectatio de tri. ⁊ br̄ in lit. ibi. nec ſane ⁊c. dicit ꝙ cū mēs ſola cogitatio nis an̄ plenū ꝯſenſum deliberatiōis. ⁊ hoc eſt inferioris parne oblectat̉. de talibus cogitationibus venia petenda eſt. petis. ⁊ aliqn̄ mortale. aliqn̄ veniale. ⁊ tūc d̓r comedere ſola muctuſqꝫ ꝑcutiēdū. ⁊ dd̓m. Dimitte̓ no. de. ⁊c. ſed talis eſt pnīa ve lier. Cōtingit iterū tertio delectari poſt app̄bēſionē delectanialiū. gͦ ꝙͣdiu mulier comedit abſqꝫ viro. pctm̄ eſt ſolū venia bilis ⁊ aduerſionē delectationis. ⁊ poſt plenū aſſenſum delibe le. ¶ Itē īpoſſibile eſt inferiorē portionē dānari abſqꝫ ſuꝑiorationis. ⁊ tūc d̓r comedere vir. ⁊ tūc eſt mortale pctm̄. in bis ri. ſed ſuꝑior portio nūꝙͣ dānat̉ ſine culpa. gͦ īpoſſibile eſt infe gn̄ibus pctōꝝ quoꝝ actus ſunt in ꝓbibitionē. ꝓpter plenū cō riorē portionē abſqꝫ ſuꝑiori peccare mortal̓r. ¶ Itē īpoſſibile ſenſum ⁊ deordinationē. Un̄ cū tētatio inchoet a ſenſualitate. eſt eſſe pctm̄ mortale ſine ꝯſenſu ſed ꝯſenſus reſidet penes iu planū eſt eſſe veniale. Cū ꝯſummat̉ in ſuꝑiori parte rōnis pla dicē ⁊ arbitrū principalē. Hec aūt ē ſuꝑior portio rōnis ſicut nū eſt eſſe mortale. Cū ꝟo ſola mulier comedit pōt eſſe morta dicit Aug. ⁊ br̄ in lit. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē īpoſſibile eſt aliquē peccare le ⁊ veniale. ⁊ iō dubiū eſt diſcernere qn̄ ſit mortale vel venia mortal̓r ſine auerſione. ſꝫ eius eſt auerti cuius eſt ꝯuerti. hoc le. ¶ Pōt tn̄ diſcerni hoc mō. qꝛ cū ꝑcipit̉ delectatio. aut ſtatī aūt eſt ſuꝑioris partis. gͦ inferiorē portionē abſqꝫ ſuꝑiori īpōſ repellit̉ aut retinet̉. Si ſtatim repellit̉. tūc leue eſt pctm̄. Siſibile eſt peccare mortal̓r. ¶ Itē nūꝙͣ meret̉ aliqͥs ī cogitatio ꝟo tenet̉. hoc pōt eſſe tripl̓r. Aut qꝛ plꝫ ipſa delectatio ⁊ oꝑis ne boni niſi ꝓponat illud facere vel cōplere ſi poſſit. gͦ ſil̓r nūqͣ ꝯſummatio. ita ꝙ eſt volūtas delectādi in cogitatione ⁊ et in aliqͥs demeret̉ demerito mortalis pctī in cogitatione mali ni oꝑe ſi facultas adeſſet. ⁊ tūc eſt ibi plenꝰ ꝯſenſus ⁊ pctm̄ morſi ꝓponat illud ꝑficere ſi poſſit. hoc aūt nō eſt ſine ſuꝑiori por tale ſil̓ ꝯcurrēte viri ⁊ mulieris comeſtiōe. Aut placet delecta tione rōis. gͦ ⁊c. ¶ Itē qn̄ aliqd̓ pctm̄ eſt veniale. ꝯſentire ī iltio. ſed tn̄ diſplicet pctī ꝯſummatio. ⁊ tūc eſt ꝯſenſus ſemiple lud nō facit pctm̄ mortale. ſed delectatio carnalis citra ꝯſennus. ⁊ tūc d̓r māducare mulier. nihilominꝰ tn̄ peccat mortal̓r ſum eſt veniale. gͦ ꝯſentire in delectationē ita ꝙ nō ꝯſentiat̉ ī cū in illā ꝯſentit delectationē. Aut vtrūqꝫ diſplicet.ſ. ipſa inte opus nō erit mortale. ſi gͦ ꝯſenſus in opꝰ eſt ſuꝑioris partis. ſi rior delectatio. ⁊ oꝑis ꝯſummatio. ⁊ tūc aut aduertit ꝑiculuꝫ cut dicit Aug. nūꝙͣ eſt pctm̄ mortale in inferiori parte abſqꝫ ſu aut nō aduertit. Si nō aduertit ꝑiculū delectationis. nec reperiori. Q aūt ꝯſenſus in veniale nō faciat mortale ꝓbat̉ ꝑ hͦ pellit eā. peccat. ſed nec mortal̓r. grauiꝰ tn̄ peccat ꝙͣ ſi ſtatim ⁊ ꝙ ꝯſenſus in verbū ocioſum ⁊ mēdaciū iocoſum nō eſt mortaviril̓r repuliſſet. Aut aduertit ꝑiculū ⁊ delectationē illā nō re lis ſed venialis. Si aūt tu dicas ꝙ nō ē ſil̓e. qꝛ delectatio car pellit. ſed mētē in talibus cogitationibꝰ reuolui finit. ⁊ tūc di nalis via eſt ad mortale pctm̄. Tūc ego q̄ro quare potius con cūt mgr̄i ꝙ peccat mortal̓r. qꝛ ꝙͣuis nō ſit ibi ꝯſenſus verus ē ſenſus in delectationē attribuit̉ inferiori parti ꝙͣ ſuꝑiori. ⁊ qͣtn̄ ibi ꝯſenſus interp̄tatiuus. ⁊ comedit ſola mulier. nihilomi re ꝯſenſus in opus potius appropriat̉ ſuꝑiori. Cū em̄ inferio nus tn̄ pctm̄ illud īputat̉ viro. qꝛ cū eā cōpeſcere debuiſſet ⁊ tē ris partis ita bn̄ ſit regere mēbra ſicut ⁊ affectiones ⁊ alia. vi neret̉. nō tn̄ cōpeſcuit. hoc tn̄ qd̓ nūc vltimo dictum eſt nō eſt ꝙ ita bn̄ ſic in ptāte inferioris partis p̄bere arma iniquitatis vſqꝫquāqꝫ certū. Negāt em̄ aliqͥ eſſe mortale in negligētia rex pctō. ſicut ēt in delectationē ꝯſentire. Iō eſt qō q̄ dr̄ia ſit īter mēdi vbi eſt diſplicētia quātūcūqꝫ qͥs ꝑiculū aduertat. ſed tn̄ peccare ⁊ cōedere. ⁊ vtꝝ cōedere ſit idē qd̓ ꝯſentire. ⁊ qn̄ dicat̉ ſecurior via tenēda eſt. qͥcqͥd ſit rei veritas. Et ſi cui hoc ꝯtinmulier cōedere. ⁊ qn̄ vir. ⁊ qn̄ mulier cōedēdo peccare mortal̓r gat. ſanū eſt ꝯſiliū ꝙ de ip̄o vt de mortali peniteat. in dubijs enim i

diſtinctīo XI em̄ ſecurior via eligēda eſt. Et nota ꝙ nō de quacūqꝫ delecta ſꝫ ꝙͣtum ad ꝑtē ſenſualeꝫ bō nec eſt dignus laude nec vituꝑio tione loqͥmur. vtpote de illa qua qͥs delectat̉ cogitādo de pul gͦ ẜm illam non poteſt eſſe culpa. chritudine mulieris. ſꝫ de illa q̄ ſurgit ex cogitatione illiꝰ ope¶ Rn̄. ad huius intelligētiā notādū eſt ꝙ cū q̄rit̉. vtrū pctm̄ aꝫ ris nepharij. ⁊ ſic pꝫ ꝙ mulierē ꝯtingit comedere ſine viro. ꝓ veniale poſſit eſſe in ſenſualitate. rn̄det̉ cōiter ꝙ ſenſualitas eo ꝙ vir ſolū d̓r comedere qn̄ plenus cōſenſus adeſt. ⁊ tūc dipōt dupl̓r ꝯſiderari. aut in ſe. aut ꝓut eſt ordinabilis a rōne ⁊ cunt̉ arma iniqͥtatis p̄beri pctō. qꝛ totus bō ibi ad pctm̄ īcur ſub rōne. Si in ſe ꝯſideret̉ hoc modo hꝫ vſum in furioſis. ⁊ hoc uat̉ ſiue ſit pctm̄ carnis ſiue ſpūs. Peccare aūt nō d̓r mortal̓r mō dicit Aug. ꝙ m ea cōicamus cū brutis. ⁊ ſic nō pōt in ea eē ſine viro. qꝛ nō pōt eſſe pctm̄ ſine viri ꝯſenſu vero vel interp̄ta pctm̄ ſicut rōes ad ſcd̓am ꝑtem oſtēdūt. Alio modo eſt loqͥ de tiuo. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes on̄dētes ꝙ inferior portio abi ſenſualitate ẜm ꝙ ipſa ordinabilis eſt ad rōnem ⁊ ſub rōne. et qꝫ. ſuꝑiori nō pōt peccare mortal̓r. lꝫ due vltime nō cogāt. Ilhoc modo bꝫ regulari ẜm regulam iuſticie. ⁊ ſic qn̄ mouet̉ ad le em̄ on̄dūt ꝙ mulier nō pōt comedere ſine viro ꝑ hoc ꝙ ꝯſen illicitū. ipſa eius deordinatio poteſt eſſe pctm̄. ⁊ ſic cōiter teſum in delectationē dicūt nō eſſe pctm̄. qd̓ abſqꝫ dubio falſuꝫ net̉ ꝙ ⁊ ſi in ſenſualitate ẜm ſe conſiderata pctm̄ eſſe nō poſſit eſt. ẜm ꝙ dicit Aug. in lit. ¶ Nec valet qd̓ obr̄ de ꝯſenſu in mē pōt tn̄ in ea eſſe pctm̄ vt eſt ad rōnē ordinata. ⁊ ꝑ hoc declara daciū. vel de ꝯſenſu in verbū ocioſum. Primū nō valet. qꝛ plu ri pn̄t argumēta ad vtrāqꝫ partē inducta. ¶ Tn̄ adhuc reſtatʰra reqͥrunt̉ ad bonū ꝯſummādū ꝙͣ ad malū ꝑpetrādū. vnius qō qual̓r in ſenſualitate pōt eſſe pctm̄ ⁊ culpa. cū nullo mō po em̄ circūſtātie defectus oꝑatione deformat. Scd̓m nō valet. mat̉ in ea eſſe virtus vel gr̄a. ⁊ ꝓpterea ꝑſcrutari volētibꝰ hāc qꝛ nullū ibi eſt periculū in delectatione veniali. cuius actus ē qōnē interius duplex apparebit modus dicēdi. Fuerūt nāqꝫ venialis. ibi aūt eſt periculū. cū delectatio via eſt ad mortale aliqͥ qͥ dixerūt ꝙ ēt in ſenſualitate ordinata ad rōneꝫ non oīno pctm̄. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ vltimo q̄rebat̉ iā pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. ponēdū eſt eſſe pctm̄ ſed aliquo mō ẜm qͥd. ¶ Peccatū eī duoa4 videlꝫ q̄ dr̄ia eſt inter comeſtionē ⁊ culpe mortalis cōmiſſionē dicit. videlꝫ actū ⁊ deordinationē circa actū. Et lꝫ pctm̄ dicat̉ pꝫ ēt qn̄ vir d̓r comedere. ⁊ qn̄ mulier. Pꝫ ēt qn̄ mulier in cōe eſſe in ſenſualitate rōne actus ſubſtracti. ⁊ rōe motus. tn̄ ipſa dēdo peccat mortal̓r ⁊ qn̄ venial̓r. Pꝫ ēt quare ꝯſenſus in dedeordinatio eſt in rōne q̄ minus cauta ⁊ ſollicita fuit p̄uidere lectationē attribuit̉ mulieri. ⁊ ꝯſenſus in opꝰ viro. qꝛ ꝯſenſus ne talis motus inordinatus in ſenſualitate inſurgeret. vel ēt in oꝑis ꝑpetratione eſt plenariꝰ ꝯſenſus. Cōſenſus ꝟo in dele minus diligēs eſt reprimere. ideo illa deordinatio pctōꝝ vectatione abſqꝫ oꝑe ē ꝯſenſus ſemiplenꝰ. Si aūt pctm̄ ꝯſiſteret nialiū ponit̉ in ipſa rōne q̄ ſenſualitatē neglexit regere. impu ī ſola delectatiōe. tūc ꝯſenſus in delectationē poſſet eē plenatat̉ eī ei in veniale nō in mortale ꝓpter hoc ꝙ non tenebat̉ iprius conſenſus. ⁊ tūc nō tm̄ eſſet ſuꝑioris partis. ſꝫ ēt inferioſam compeſcere ex lege ꝯiugij. ſicut tenet̉ rō fuꝑior inferiorē. ris. vn̄ nō tm̄ d̓r vir conſentire. qꝛ vir mouet exteriora mēbra. Sed iſte modus dicēdi minus ſufficiens eſſe vr̄. Primo qꝛ ẜꝫ ſed qꝛ mouet̉ volūtate plenaria. ⁊ hāc circūloquit̉ Aug. in eo hoc oīa pctā venialia potius eēt ex omiſſione ꝙͣ ex inordinaꝙ dicit virū comedere cū arma iniqͥtatis pctō p̄bet. ¶ Ad rō ta inclinatione. Scd̓o qꝛ q̄dā ſunt venialia q̄ ratio vitare non nes aūt q̄ adducunt̉ ad oppoſitū qͥbus on̄dit̉ ꝙ comedēs mu pōt. ſicut dicit Aug. ⁊ oſtenditur infra. Tertio ꝟo qꝛ ibi eſt de lier ſine viro mortal̓r peccare pōt plana ē rn̄ſio. Nā prime due ordinatio vbi eſt ⁊ actus qͥ deordinat̉. ⁊ ita ſi motus ⁊ actus autoritates loquunt̉ de comeſtione nō de culpe commiſſione. pctī in ſenſualitate ponit̉. in ea dꝫ poni ⁊ īordinatio. Propter g ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ tertio ꝙ ſuꝑior portio rōis bꝫ ꝯuerti ad ea eſt alius modus dicēdi ꝙ eſt loqͥ de pctō inquātum hꝫ rōſuꝑiora. dd̓m ꝙ nō ſolū actus eius eſt ad ſuꝑna. ſꝫ ēt actus eiꝰ nem culpe. ⁊ inquātū bꝫ rōnē vitij. Inquātū hꝫ rōnē culpe ſic eſt diſcernere ⁊ ſentētiare de bis q̄ fiūt in regno aīe. ⁊ cōpeſce opponit̉ gr̄e. ⁊ facit illū in quo eſt eſſe dignū vituperio. ⁊ hoc re vires inferiores. ⁊ iō cū nō cōpeſcit īputat̉ ſibi. ¶ Ad duo mō oē pctm̄ eſt in li. ar. Alio mō eſt conſiderare pctm̄ inquātū ſequētia fil̓r pꝫ rn̄ſio. Illis eī duabus rōnibus on̄dit̉ ꝙ pctm̄ tenet rōnē vitij. ⁊ ſic dicit īordinationē alicuius potētie reſpe pōt eſſe in inferiori portione rōnis abſqꝫ ꝓprio actu rōnis ſu ctu actus ſibi debiti ẜm ſuā naturalē inſtitutione. ⁊ qꝛ talis de perioris. Et hoc qͥdē verū eſt. ſed tn̄ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ pctm̄ ordinatio hꝫ eſſe in ſenſualitate. ita ꝙ illa deordinatio eſt via poſſit eſſe in inferiori parte rōnis abſqꝫ ſuꝑiori. qꝛ negligētia ad opus vituperio dignuꝫ. ſic ponit̉ in ſenſualitate eſſe pctm̄. cobibendi inferiorē partē in ſui motus deordinatione reddit Per hāc aūt diſtinctionem manifeſta eſt queſtionis intentio ipſam culpabilem. vt ſepe dictum eſt. ⁊ oīm obiectionum p̄cedentiū ſolutio. Hoc aūt melius deterOnſequēter circa tertiū quō pctm̄ habeat fie minabitur infra qn̄ aget̉ de ſubiecto virtutis ⁊ gratie. ⁊ de op ri ⁊ eē in ſenſualitate ⁊ duo q̄rūt̉. Prīo eī q̄rit̉ poſitione virtutis ⁊ culpe. M vtrū ī ſēſualitate poſſit eē pctm̄ veniale. Scd̓o Utruꝫ in ſenſualitate poſſit eſſe pecca ¶ uetiO. lj. tum mortale. Et ꝙ ſic vr̄ ſicut primus q̄rit̉ vtrū in ſenſualitate poſſit eſſe mortale. L Circa quā ſic ꝓcedit̉ et motus hꝫ eſſe in parte ſenſuali. ita etiā actus in quo eſt cōſum q QueſtiO. j. on̄dit̉ ꝙ in ſenſualitate matio pctī. ergo ſicut ponitur in ſenſualitate eſſe peccatum ve poſſit eſſe veniale pctm̄. Primo ꝑ illud Aug. xij. de tri. qd̓ reci niale ꝓpter primum motum. ita ponēdum eſt eſſe mortale pro tat mgr̄ in lit. Si in motu ſenſuali tm̄ pctī illecebra teneat̉ vepter actum conſummatum. ¶ Item in eodem in quo eſt diſpo niale eſt. ¶ Itē ſuꝑ illud ꝓuer.xxv. Septies in die ⁊c. gl. ꝑ ne ſitio natus eſt eſſe babitus. ſed veniale diſponit ad mortale. ex ceſſitatē ⁊ fragilitatē carnis ſingulis diebus vel inuiti vel vo go cum veniale poſſit eſſe in ſenſualitate vt oſtenſuꝫ eſt. vr̄ ⁊c. lētes peccamus. Si ergo peccamus inuiti volūtate rōnali. il ¶ Item iuſticie originali opponit̉ culpa mortalis. ſed illa ori lud pctm̄ nō eſt in volūtate rōnali. ſed ſolum in ſenſualitate. ginalis iuſticia non tm̄ fuit in Adā ẜm rationem. ſed etiaꝫ ẜm ¶ Itē rōne vr̄. motus ad illicitū eſt inordinatus. ⁊ ita rep̄bē partē ſenſualem. qꝛ totus ordinatus erat. ergo vr̄ ꝙ mortalis ſibilis ⁊ malus. ſed primi motus ſunt hmōi. ergo pͥmi motus culpa in ſenſualitate eſſe poſſit. cuꝫ oppoſita nata ſint fieri cir ſunt pctā. ſꝫ primi motꝰ ſunt in ſenſualitate. gͦ ⁊c. ¶ Itē oē qd̓ ca idem. ¶ Item ſicut ſuperior portio rationis ſe hꝫ ad bonū. eſt ordinabile ẜm regulā iuſticie qn̄ deordinat̉ bꝫ in ſe culpaꝫ ita ſenſualitas declinat ad malum. ſꝫ in ſuperiori portione ra ſꝫ ſenſualitas ordinabilis eſt ẜm regulā iuſticie ⁊ ꝯtingit eam tionis pōt eſſe veniale pctm̄ ex ſurreptione ſicut ſupra oſtēſuꝫ ordinari in motibus ſuis. videt̉ igit̉ ꝙ ip̄a efficiat̉ culpabilis. eſt. ergo econtra ex pleno conſenſu ⁊ pctī perpetratione. morS ¶ Cōtre. Aug. v. de ciui. dei diſtinguit triplex genꝰ cāe. Que tale pctm̄ deſcendere poterit vſqꝫ ad ſenſualitateꝫ. vt ſicut ſen dam eſt q̄ tm̄ facit. ⁊ hec eſt deus. Quedā q̄ tm̄ fit. vt natura. ſualitas cōicat veniale peccatum parti rationis ſuperiori. ita Quedā q̄ facit ⁊ fit vt arbi. libertas ſiue volūtas. In prima cā ⁊ ſuperior pars cōicat mortale peccatum ſenſualitati. ¶ Sed non pōt eſſe pctm̄ ꝓpter ſui dignitatem. In ſcd̓a ꝟo nō p̄t eſſe contra. completiuum mortalis peccati inquātū hmōi eſt auer pctm̄ ꝑꝑ ſui artationem. cū igit̉ ſenſualitatis ſit potius moue ſio a deo. ſed ſolius rationis eſt a deo auerti cū eius ſolius ſit ri ꝙͣ mouere. agi ꝙͣ agere. vr̄ ꝙ in ea pctm̄ nō poſſit eſſe. ¶ Itē ad deum conuerti. ergo ex ſola ratione pōt eſſe peccatum mor in culpis differimꝰ a brutis. gͦ īpoſſibile eſt in nobis eē pctm̄ tale. ¶ Item ſolus conſenſus facit mortale peccatum. ſed con ẜm illud ẜꝫ qd̓ cōicamus cū brutis. hoc aūt ē ſenſualitas. gͦ ⁊c. ſenſus eſt ſolius partis rationalis. ergo ⁊c. ¶ Itē culpa mor¶ Itē ſtulti ⁊ furioſi bn̄t vſum ſenſualitatis. ⁊ tn̄ in nullo ſuo talis ⁊ gr̄a mutuo ſe expellunt vt oppoſita. ergo bn̄t eſſe circa actu peccāt. gͦ pctm̄ nūꝙͣ eſt in nobis ex deordinatōe ſenſuali idem. ſed gr̄a gratūfaciēs cum in ea attendatur imago ſil̓itutatis. gͦ nullū pctm̄ in ſenſualitate ponēdū ē. ¶ Itē in ea ſola dinis non hꝫ eſſe niſi in rōne. ergo nec culpa mortalis. ¶ Iteꝫ potētia nata eſt eē culpa ẜm quā hō capax eſt laudis ⁊ vituꝑij ſi culpa mortalis eſſet in ſenſualitate. hoc non eſſet niſi qꝛ per 46

Libri Secundi ipſam ꝑpetrat̉. ergo qn̄ aliqͥs ꝑpetrat homicidium ꝑ gladiū ⁊ gi Am ꝟo ad ꝓpoſitū redeamus ⁊c. Supra egit maamanū pctm̄ homicidij. erit in gladio ⁊ manu qd̓ ſi falſuꝫ eſt di de li. ar. in comparatione ad alias potētias. pic vio cere. abſurdū eſt ēt dicere pctm̄ mortale eſſe in ſenſualitate. agit de li. arbi. ẜm ſe. Diuidit̉ aūt iſta pars induao 4i s6 ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ mortale pctm̄ nec inquātū culpa nec inquātum partes. In primadeterminat qͥd ſit li. ar. in ſeſiue in vitiū ponēdū eſt eſſe in ſenſualitate. ⁊ rō huius ē. qꝛ al̓r vitiat generali. In ſcd̓a ꝟo determinat de li. ar. ẜm differentes euo pctm̄ mortale ꝙͣ pctm̄ ve ſtatus in ſpāli. ibi. Exp̄U niale. Pctm̄ em̄ mortale Di. xxv Determinat quid ſit lidictis ꝑſpicuum ⁊c. Pri liberum arbitriuꝫ ad preſens vitiat ⁊ deordinat deordi ma hꝫ duas particulas. berum arbitrium. a vel ad preteritum nō refertur natione ꝑfecta vt ita diIn quarū prima mgr̄ po Am vero ad cā. q̄ qͥdem ꝯſiſtit in auer ſed ad futura contingentia. nit li. ar. aſſignatiōeꝫ. In ſione a deo ⁊ eius contēꝓpoſitum reQuod em̄ in preſenti eſt: deſcd̓a ad predicte aſſignaptu. ⁊ deliberationis cōdeamus.ſ. ad tionis explanationē quā terminatū eſt: nec in poteſtaſenſu. hec aūt ſolius rōis dā mouet dubitationem. liberi arbitrij te noſtra eſt vt tunc ſit vel nō ſunt. ⁊ iō mortale peccaibi. Et qͥdē ẜm p̄dictā aſtractatum. ſit quādo eſt. poteſt enim non tū in ſola rōne cōſiſtit. de ſignationē ⁊c. Prima ꝑs li ordinatio aūt venialis n̄ q ¶ Quod philo eſſe vel aliud eſſe poſtea: ſed bꝫ duas. In prima deter eſt deordinatio conſumſophi diffiniētes dixerūt eſſe nō poteſt non eſſe dum eſt. vel minat qͥd ſit li. ar. In ſemata ſed inchoata. ⁊ qꝛ liberum de volūtate iudiciū. cūda ꝟo ex illa diffinitio aliud eſſe dum id eſt quod eſt: deordinatio inchoari bꝫ ne elicit ꝙ li. ar. non eſt p̄ quia poteſtas ip̄a ⁊ habilitas ſed in futuro an hoc ſit vel ilin potētia inferiori. ⁊ con ſentiū nec p̄teritoꝝ. ſꝫ fuvolūtatis et rationis quā ſulud ad poteſtatem liberi arbiſummari in ſuperiori. hīc turoꝝ. ⁊ hoꝝ nō quorūlipra diximus eſſe liberum arbi trij ſpectat. Nec tamen om̄ia eſt ꝙ veniale pctm̄ inquā bet. ſed futuroꝝ ꝯtingen tum vitium eſt. in ſenſuatriū. libera ē ad vtrūlibet: qꝛ futura ſub poteſtate liberi artiū ibi. hoc aūt ſciēduꝫ ē litate reperit̉ non eī dire libere poteſt moueri ad hoc ꝙ li. ar. ⁊c. Sil̓r ſcd̓a ꝑs bitrij veniunt: ſed ea tātū que cte opponit̉ habitui virhꝫ duas. In quaꝝ prima vel ad illud. Liberum ergo di per liberum arbitriū poſſunt tutis. ſicut vitiū mortalimouet dubitationeꝫ. In citur arbitrium quantum ad fieri vel non fieri. Si quis em̄ pctī. ſed ſolū ex quadam ſcd̓a ꝟo determinat. ibi. voluntatem: quia voluntarie inclinatione ⁊ cōparatio tale quid velit ac diſponat fa Sed aliter accipitur lib. moueri: et ſpōtaneo appetitu ne ad terminuꝫ ad quem cere quod in eius nullatenus ar. ⁊c. diſponit. Titioſitas autē ferri pōt ad ea q̄ bona vel ma a ¶ Qd̓ ph̓i diffinientes. ſit poteſtate: vel quia ſine ip̄i ⁊ deordinatio mortalis dixerūt eſſe liberū de vola iudicat vel iudicare valet. diſpoſitione eque fieret ī hoc ſimpl̓r excludit habitum luntate iudiciū. dr̄ ꝙ taE ¶ Ex diffinitione li. ar. eli ipſe liberū nō habet arbitriū. virtutis. ⁊ ꝓpterea om̄e lis diffinitio a ph̓is aſſicit ꝙ li. ar. non eſt preſentium x pctm̄ mortale in rōne po¶ Mouet dubitationem gnata nec ſit bona. nec ſit nec preteritorū: ſed futurorū nitur ⁊ nullū in ſenſualiqua quis poſſet ſollicitari an ẜm artē phiſicam aſſigna tate. ⁊ ꝯcedende ſunt rōet horum nō quorūlibet. ſed ta. Ph̓s em̄ in.vj. topi. re ſuprapoſita deſcriptio li. arb. nes hoc oſtendentes. prebēdit diffinitionē eqͥfuturorū contingentiū. b conueniret deo: vel qui gloriF7 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ primo colā in qua ſunt tot voca ¶ Hoc autem ſciēdum eſt ꝙ ficati ſunt. c ꝙ actus mortalis pctī eſt bula ex parte diffinitioin ſenſualitate. ſicut prinis. quot ex parte diffiui mus motus. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ꝯtingat vtrūqꝫ in ſenſualitate reperiti. vtpote ſi qͥs diffiniēs tunicā nigrā dicat eā eſſe collobium ri. aliter tn̄ ⁊ aliter. Nam primus motus in ſenſualitate repeatrū. Sic ⁊ in ꝓpoſito. Si tu dicas ꝙ nō eſt diffinitio ſꝫ noīs rit̉ ica ꝙ ibi ſumit originē ⁊ potius eſt ſenſualitatis rōnē exci interp̄tatio. tūc eſt qō̓ quare li. ar. potius vocat̉ ſic ꝙͣ dicat̉ li tātis ꝙͣ a rōne excitate ⁊ mote. actus aūt mortalis pctī ſic reberū iudiciū. Itē vr̄ ꝙ ad ph̓os nō ꝑtineat diffinire lib. ar. qꝛ perit̉ in ſenſualitate ꝙ originē ſumit ab imperio rōnis. ⁊ ē ſen cū aīa ſit imago dei ẜm li. ar. vt dicit Rich̓. ⁊ mediāte li. arbi. ſualitatis potius mote ꝙͣ mouētis. Et qm̄ deordinatio ⁊ vitio meret̉. ph̓i aūt nō cognouerūt aīam eſſe dei imaginē nec meri ſitas ibi ponit̉ eſſe pctm̄ vbi ſumit originem. ⁊ vbi eſt in rōne ti originē. vr̄ ꝙ li. ar. nec ſciuerūt nec potuerūt diffinire. actionis nō in rōne paſſionis. hinc eſt ꝙ ex primo motu exiſtē ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut p̄dictū eſt predicta notificatio potius d̓r te in ſenſualitate ponit̉ ibi eſſe pctm̄ veniale. ex actu aūt pctī noīs interp̄tatio ꝙͣ diffinitio. magis aūt facultas illa cenſet̉ hͦ per ſenſualitatē ꝑpetrato nō ponit̉ in ea eſſe peccatum morta noīe vt dicat̉ li. ar. ꝙͣ liberū iudiciū ꝓ eo ꝙ iudiciū importat as le. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ diſpoſitio ⁊ habitus in eadē potētia actū rōnis regulatū ẜm regulas veritatis ſiue ſuꝑne legis. ar habent fieri. dd̓m eſt ꝙ verum eſt de illa diſpoſitione que eſt bitriū ꝟo importat actū rōnis regulatū ẜm imperiū volūtaeiuſdem nature cum habitu. ⁊ de qua tranſit in habitū. ſicut tis. Un̄ ille d̓r iudex cuius eſt ẜm iura cām terminare. Ille au ſcientie diſpoſitio fit ſcientia babitus. de illa aūt diſpoſitione tē d̓r arbiter qͥ ad ꝓpriū volūtatis nutū cām terminare hꝫ. Et que eſt alterius generis ⁊ diſponit ſolum per quandā ordina qm̄ li. ar. ꝙͣtū eſt de ſe decernere bꝫ de agēdis iuxta voluntationem veritatem non habet. Actus enim vnius potentie pōt tis nutū magis ꝙͣ iuxta iuris p̄ceptū. hinc eſt ꝙ magis ꝓpri eſſe diſpoſitio ad eliciendum actum alterius. potentie ſicut co noīat̉ ꝑ nomē arbitrij ꝙͣ ꝑ nomē iudicij. Ex hoc igit̉ ⁊ ex p̄dignitio ad affectionē. ⁊ ſic in propoſito hꝫ eſſe. ideo non valet. ctis colligit̉ ꝙ magna fuit ſapīa in eis qͥ īpoſuerūt noīa. Non a5 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de iuſticia originali. dd̓ꝫ ꝙ de originali iu eī ſine cā hec facultas duplici noīe cēſet̉. nec ſine cā vocabulū ſticia dupl̓r ꝯtingit loqͥ. aut inquantū dicit babitum quēdam ſpectās ad rōnē ſignificat̉ ſubſtātiue. vocabulū ſpectās advo regulantē naturam in ſtatu innocentie. aut inquātū dicit oīm lūtatē vocat̉ adiectiue. Nec ſine cā vocabulū ſpectās ad rōnē virium rectificationē plenariā. Primo mō originalis iuſticia potius d̓r eē arbitriū ꝙͣ iudiciū. Eſt em̄ liberū arbitriū faculhꝫ eſſe in ſola ratione. ⁊ ſic opponitur ei culpa. Scd̓o mō non tas duarū potētiarū. ita ꝙ rō hꝫ ſe inrōe materialis. ⁊ decerſolū hꝫ eſſe in rōne. ſed etiā in viribus inferioribus. ⁊ ſic non nere ſe hꝫ ad nutū ⁊ imperiū volūtatis. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ ſolū hꝫ auferri ꝑ culpā. ſed ēt ꝑ penā ſiue ꝑ aliquid qd̓ aliquo nō eſt ph̓oꝝ li. ar. cognoſcere. dd̓m ꝙ de li. ar. ē loqͥ dupl̓r. aut mō hꝫ rōnē culpe. aliquo mō rōnē pene. ⁊ tale eſt veniale pec ẜm ꝙ eſt principiū operū moraliū aūt ẜm ꝙ eſt principiū ope catum. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſicut ſe hꝫ ſenſualitas ad illicitū rū gratuitoꝝ. Et primo mō eſt de ꝯſideratiōe ph̓oꝝ. illoꝝ ma ſic ſe hꝫ rō ad bonū. dd̓m ꝙ illa cōparatio nō valet ꝓpterea ꝙ xime qͥ verſati ſunt circa modos componēdos. quoꝝ li. ar. eſt plus pōt virtus ſuꝑior ꝙͣ inferior. iō ⁊ ſi ſuꝑior potētia poſſit pͥncipiū ẜm regulā ⁊ dictamē iuris naturalis qd̓ eſt vnicuiqꝫ imp̄ſſuꝫ. Scd̓o mō eſt de ꝯſideratiōe theologoꝝ. qꝛ ſic hꝫ aſpe induere actū ⁊ diſpoſitionē inferioris ⁊ negociari circa eius obiectū. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ poſſit eſſe ecōuerſo. ctū ad diuinā gr̄am. cuius gr̄e cognitio eſt ꝑ fidē catholicaꝫ ſine qͣ oīa oꝑa hoīm vana ſunt ⁊ ſi etiā videant̉ laudabilia. ⁊ in De libero arbitrio ẜm ſe ſiue ī hac ꝯſideratiōe defecit ph̓oꝝ peritia. ⁊ ꝑ hoc patēt obiecta. Diſtinctio. xxv. generai. b ¶ Scd̓m

Diſtinctio 4 1 b ¶ Scd̓m p̄dictā aſſignationē in bis tm̄ vr̄ eſſe li. ar. qͥ volūctitudo q̄ ſeruatur. alia ꝓpter quā ſeruāda eſt. Hec eī eſt crea tatē mutare ⁊ in ꝯͣriū pn̄t deflectere. Cōtra. ſi eī lib. ar. nō tm̄ ta illa increata. qꝛ tn̄ vna intelligitur in altera hoc relatiuum mō eſt in hoīe ẜm ſtatū viatoris. īmo ēt ẜm ſtatū cōprebēſoris ſe cū refert̉ ad rectitudinē creatā pōt ſupponere ꝓ rectitudi⁊ btītudinis. ſicut determinatū fuit ſupra di. vij. predicta aſſi ne increata in ipſa creata rectitudine intellecta. ſicut prima ve gnatio ſiue diffinitio nō vr̄ eſſe ꝯgrua. Preterea nō ſolummō ritas in oī veritate. ⁊ prima bonitas in oī bonitate. bi qͥ bn̄t volūtatē vertibi c ¶ Sed aliter accipit̉ li. 3 lē. ſed etiā bi qͥ bn̄t volun b ¶ Et qͥdē ẜm p̄dictā aſſigna ar. in creatore ꝙͣ in creavt ad malum flecti nō velint: tatē inuertibilē bn̄t libeturis. Contra. hoc eſt qd̓ tionē in his tm̄ videtur eſſe li. nec poſſint lib. arbitrio nō ca rū de volūtate iudiciuꝫ. Anẜ. de lib. ar. dicit ꝙ ea ar. qui volūtatem mutare ⁊ in rent. Unde Auguſtinus ī ligra ergo falſum dicit magr̄ qͥ dem dꝫ eſſe diffinitio lib. Aug. cōtrarium poſſunt deflectere. bro. xxij. de ciuita. ait. Sicut bꝰ li. dicit ꝙ p̄dicta aſſignatio ar. in hoīe ⁊ in deo. ſicut b. ẜm ſolū bis ꝯuenit qͥ bn̄t voIn quorū videlicet poteſtate prima immortalitas fuit quā eadē eſt rō hoīs ⁊ afini in os ē luntatē vertibilē. Iuxta ē eligere bonū vl̓ malū: ⁊ vtrūaīali. Itē hoc vr̄ ꝑ rōneꝫ peccando adam perdidit poſ deo ī hoc q̄rit̉ cum diuerſe aſſi quā ipſe aſſignat ꝙ li. ar. libet ẜm electionē facere vl̓ di ſe non mori: ita primum libezelis gnationes li. ar. ponant̉ eſt ptās ſeruādi rectitumittere. Secūdū ꝙ nec ī deo: rum arbitrium poſſe non pecī ſcīs a ſctīs ⁊ vnius rei. vnica dinē q̄ nō tm̄ ꝯuenit crea nec in his omnibus: qui tancare nouiſſimū non poſſe peceſt diffinitio q̄ ſit illarum tori. immo etiā creature. ta beatitudinis gratia ſūt roaſſignationū dr̄ia. Aug. care. Idem in ench̓. Sic opor Itē ſi aīa ẜm li. ar. maxieī diffinit ſicut habituꝫ ē borati: vt iā peccare nequeāt tebat prius hominem fieri vt me deo aſſimilatur. vr̄ ꝙ in di. p̄cedēti ſic. Liberū lib. arb. eſſe nequit. Sꝫ quod li. ar. in deo ⁊ ī hoīe ſit cō bene velle poſſet ⁊ male. Poſt arbitriū eſt facultas rōformiter. ¶ Rn̄. ꝙ eſt lo deus lib. arbi. habeat. Augu. a ea vero ſic erit vt male velle nō nis ⁊ voluntatis qua bo Q libe qui de lib. ar. ẜm gn̄ales docet in lib. xxij. de ciuita. dei nū eligit̉ ⁊c. Anẜ. in li. de poſſit: nec ideo carebit lib. ar riꝰ erit ꝯditiones. ſic li. ar. dicit li. ar. diffinit ſic. Liberuꝫ arbitriita inquiens. Certe deus ip̄e bi. Multo quippe liberius facultatē liberam a coa arbitriū eſt ptās ſeruādi um quā nunquid qm̄ peccare non poerit arbitrium quod omnino ctione. ⁊ ordinatā ad re rectitudinē ꝓpter ſeip̄aꝫ do pecteſt: ideo lib. arbi. habere nectitudinis obſeruātiā. et nō poterit ſeruire peccato: ne o. xij Bern̄. in li. ar. ſic. Liberū care nō hoc mō reperit̉ in creatu gandus eſt. Ambro. quoqꝫ in qꝫ aut voluntas non eſt: aut li ar. eſt ꝯſenſus ob volūta poterit ra ⁊ deo ꝯformiter ⁊ ẜm lib. de trinita. ait. Paulus di bera dicenda non eſt: qua bea tis inamiſſibilē libertatē eandē rōnē nō ꝯformita cit quia om̄ia operatur vnus ⁊ rōnis indeclinabile iuti ſic eſſe volumus: vt eſſe mite ⁊ vnitate vniuocatiōis diciū. Querit̉ igitur que atqꝫ idē ſpūs diuidēs ſinguſeri nō ſolum nolimus: ſed ne ſed potius analogie ⁊ cō ſit iſtarū rōnū dr̄ia. de ſin lis ꝓut vult: id eſt pro libere ſimilis habitudinis q̄ inquaꝙͣ prorſus velle poſſimus gulis eī diſputare paruꝫ voluntatis arbitrio nō ꝓ neter deū ⁊ creaturam eſſe Sicut ergo anima noſtra nūc vtile eſt ⁊ paruꝫ facit ad pōt. ſicut in primo lib. in ceſſitatis obſequio. ꝓpoſituꝫ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ habet nolle infelicitatem: ita pluribus locis oſtenſum T ¶ Determinat motā dubi verbū ꝓpoſitū mgr̄i nō re nolle iniquitatem ſemper hafuit. Alio mō ē loqͥ de li. fert̉ ad illā notificatione tationem oſtendens qualiter bitura eſt. Sed ordo ſeruādꝰ arbi. ẜm ꝓprietates ſpe ph̓oꝝ in hac diffinitione deus angeli: ⁊ qui iā beati ſūt fuit quo deus voluit oſtendeciales. ⁊ ſic li. ar. eſt facul ꝓpoſitā. li. ar. eſt liberuꝫ d babent lib. arbi. tas q̄ quidē nō eſt ſubſtā re ꝙͣ bonum ſit animal ratiode volūtate iudiciū ſꝫ ad tia rei. ſed quedā babili¶ Sꝫ aliter accipitur lib. ar. illā refert̉ q̄ poſita fuit in nale quod etiam peccare poſtas. ſic etiā ē ptās ſeruāin creatore ꝙͣ ī creaturꝭ. Dei p̄cedēti di. Liberū arbiſit: ꝙͣuis ſit melius quod pecdi rectitudinē ꝙ nō eſt ip triū eſt facultas volunta etem̄ liberū arbi. dicitur eius care non poſſit. Ecce his verſa rectitudo. ⁊ iō pōt a re tis ⁊ rōnis qua bonū eliſapientiſſima ⁊ omnipotēs vo bis euidēter aſtruitur ꝙ poſt ctitudine obliquari quā git̉ ⁊c. ⁊ quātū ad illā di luntas: que nō neceſſitate ſed tū eſt de ſe in creatura. in beatitudinis confirmationeꝫ cit mgr̄ ꝙ nō ꝯtingit lib. deo aūt li. ar. eſt ip̄a diui libera bonitate om̄ia facit ꝓerit in homine liberum arbiar. al̓r niſi ẜm ſtatū ſoluꝫ na eſſentia. eſt etiam ipſa ut vult. Ideoqꝫ Hierony. atmutabilitatis. ¶ Un̄ notrium quo peccare non poteiuſticia. iō nec obliquari ta ꝙ li. ar. pōt tripl̓r ꝯſitendens non ita eſſe liberū ar rit: ⁊ nūc in angelis eſt ⁊ in ſan pōt nec mutari. ⁊ quātuꝫ derari aut in ſui gn̄alitabitriū ī deo ſicut ē ī creaturis. ctis qui cū domino ſunt: ⁊ tan ad bas ꝯditiones ſpecia te ẜꝫ ꝙ ꝯuenit creature ⁊ ab ip̄o videtur libeꝝ arbitriū les dicit mgr̄ in lit. aliter to vtiqꝫ liberius: quāto a pec creatori. ⁊ ſic diffinit̉ ab in deo. al̓r in ceteris crea excludere in omelia quadā de cato immunius ⁊ ad bonū ꝓAnẜ. cū d̓r li. ar. eſt ptās turis reperiri. filio ꝓdigo dicēs. Solus deꝰ zeli ſeruandi rectitudinē ⁊c. nius. Quo em̄ quiſqꝫ ab illa D intelliī ba Aut ẜm eſſe qd̓ hꝫ in crea eſt in que peccatum non cadit ſeruitute de qua ſcriptū eſt qͥ gētiā bulib. tura nō ꝯcernēdo ſtatuꝫ nec cadere poteſt. Cetera cuꝫ facit pctm̄ ſeruus eſt pctī: lon ius partꝭ ⁊ ſic ē diffinitio illa Ber. ſint liberi arbitrij: in vtrāqꝫ ꝑincidit hͨ gius abſiſtit: tāto in eligendo li. ar. eſt ꝯſenſus ⁊c. Aut ad qͥd ſit tem flecti poſſunt. Dū ait cebonū liberius hꝫ iudiciū. Un̄ ꝙͣtū ad ſtatū viatoris ⁊c. li. ar. ẜm Io. viij tera indicat libe. arbi. ſicut eſt ſic eſt illa Aug. lib. ar. eſt ſi diligenter inſpiciat̉: liberū reꝫ. Et qm̄ eius qͥdditas facultas ⁊c̄. Pn̄t tamē ni in ceteris non ita eſſe in deo. videt̉ dici arbitrium: quia ſi⁊ natura cognoſcit̉ in aſſi bilominus p̄dicte notiAngeli vero ⁊ ſancti qui iā cū gnando ꝯuenientiam et ne coactione ⁊ neceſſitate vaficationes aliter diſtindn̄o felicit̓ viuūt atqꝫ ita gradr̄iam ipſius ad volunta let appetere vel eligere quod gui abinuicē. Li. arbi. bꝫ tē ⁊ rōnē. ideo de ipſo q̄tia beatitudinis ꝯfirmati ſūt ex ratione decreuerit. ꝯparari ad actū hꝫ cōꝑa rendū eſt in cōparatione rari ad actū ⁊ obiectū bꝫ ad voluntatē ⁊ rōnē. Ad tertio mō cōparari ad actū ⁊ obiectū ⁊ finē vltimū. Quātū ad buius aūt cōparationis dilucidationē circa ſex ꝯtingit dubi primā diffinitionē ſiue ꝯſideratiōnē diſtinguit̉ a Ber. quātū tare. Primo em̄ q̄rit̉ vtrū li. ar. ſit in ſolis babētibus rōneꝫ ⁊ ad ſecundā ab Aug. quantum ad tertiam ab Anẜ. ⁊ hoc patet voluntatē. Scd̓o dato ꝙ ſic. q̄rit̉ vtrū ſit potētia diſtincta cō conſiderando ipſas notificationes. vnde Anẜ. diffiniens lib. tra rōnē ⁊ volūtatē. an non. Tertio dato ꝙ non. q̄rit̉ vtrū cōar. non ſolum dicit ipſuꝫ eſſe potentiam ſeruandi rectitudinē plectat̉ ſil̓ rōnē ⁊ volūtatē. Quarto dato ꝙ ſic. querit̉ vtrum ſed etiā addit ꝓpter ſe. ꝓpter em̄ dicit cām finalē ⁊ refert̉ hoc cōplectat̉ illas duas potētias ꝑ modū potētie. aut ꝑ modum qd̓ eſt ſe ad rectitudinē. Sed hic attendēdum eſt ꝙ alia eſt re babitus. Quinto dato ꝙ modū habitus q̄rit̉ vtrū ille habitꝰ oo iij

g Libri ꝯecundi. igit̉ oēs potētie ſunt alligate materie ⁊ ſubſtātie corꝑali peaddat aliqͥd ꝑ eſſentiam rationi ⁊ voluntati. Sexto et vltimo ter ſolā rōnalē. ſola illa eſt q̄ pōt ſe ſuꝑ ſeipſam reflectere aia queritur ẜm quā iſtarum duarum potentiarum principalius ipſa ſola eſt in qua eſt plenū iudicium ⁊ arbitrium in diſcerua inſit aīe libertas arbitrij. vtrū vꝫ ẜm rōnem aūt ẜm volūtatē. do quid iuſtum ⁊ qͥd iniuſtum. qͥd ꝓprium ⁊ qͥd alienum. Tar Utrū lib. ar. ſit in ſolis habētibꝰ rōnē. Aα igit̉ rōne libertatis ꝙͣ rōne arbitrationis. li. ar. in ſolis ſubſā UEIIIO. j. an etiā fit in brutis aīalibꝰ. Et ꝙ ſit in tijs rōnalibus reperit̉. ⁊ ꝯcedēde ſunt rōnes q̄ hoc oſtēdunt aīalibus brutis videt̉. Illa potētia libera d̓r eſſe cuius eſt eli Ad rōnes ꝟo ad oppoſitū plana eſt rn̄ſio ꝑ iam dicta. ¶ Ad iigere bonū ⁊ fugere malum: ſed hanc potentiā videmus eſſe in brutis: ſicut pꝫ in oue que fugit lupū ⁊ q̄rit paſtorē. ergo ⁊c. e lud em̄ qd̓ primo obt̄ ꝙ bruta preeligunt bonuꝫ malo. dd̓m ꝙ verum eſt de bono ꝯferenti ⁊ delectabili. ſed non eſt veruꝫ de¶ Itē illa potētia libertatem hꝫ que potēs eſt in oppoſita: ſꝫ in brutis aīalibus eſt potentia ad faciēdū oppoſita. qꝛ modo bono boneſto reſpectu cuius ꝓprie li. ar. ꝯſiſtit. ¶ Ad illud ſia militer qd̓ obr̄ ꝙ bruta pn̄t ad oppoſita moueri pꝫ rn̄ſio. qꝛ nō oſtendūt benignitatē. modo ferocitatē. mō vadūt mō veniūt. ergo talia aīalia a libertate arbi. nō ſunt aliena. ¶ Iterū illa pn̄t moueri in oīa oppoſita. ſed ſolū in illa q̄ ſunt infra dignitatē li. ar. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ bruta dominant̉ actibus ſuis. I potentia eſt libera q̄ eſt dn̄a ſui actus hec aūt eſt que pōt ſeip ſam in ſuo actu refrenare ⁊ cōpeſcere: ſed talis potentia reꝑit̉ qꝛ pn̄t ſe reprimere. dd̓m ꝙ non dominant̉ actibus interioribꝰ lꝫ dominent̉ exterioribus. ⁊ ſi em̄ cōprimant̉ ab actu. nō tn̄ re in brutis aīalibꝰ. ꝙ pꝫ. qꝛ ab bis que appetūt ꝑ diſciplinā cōtrahunt̉ ab appetitu. Uel aliter pōt dici ꝙ ⁊ ſi etiam retrahan peſcūtur. ſicut planum eſt in aīalibus domitis ⁊ domeſticis. tur ab actu ſuo. non tn̄ hoc eſt ꝑ dn̄ium ꝓprium. ſed ex imagiergo ⁊c. ¶ Itē illa potētia libertatē hꝫ in mouēdo cuiꝰ motꝰ natiōe mali exterioris qd̓ adeo exterret vt magis retrahat ꝙͣ incipit a principio iutrinſeco. hic em̄ motus eſt potētie ꝑfecte appetitus attrabat. ⁊ iō ſicut in appetēdo ⁊ ꝓſequēdo magis in mouēdo. ſed in aīalibꝰ brutis a principio intrinſeco incipit. aguntur ꝙͣ agant. ſic etiam in abſtinēdo vel ſe reprimēdo maergo ⁊c. ¶ Itē illa potētia eſt p̄cipue cuiꝰ eſt gerere ꝓuidentiā. nō ſolūmodo circa p̄ſentia. ſed etiā circa futura. ſed talis gis reprimuntur ꝙͣ reprimāt. ⁊ retrahunt̉ ꝙͣ retrahāt. ¶ Et ꝑu hoc pꝫ rn̄ſio ad aliud qd̓ dicit ꝙ principiū motus eſt ab extrin eſt in brutis aīalibꝰ. ſicut pꝫ in formicis. ⁊ alijs aīalibus irraſeco in brutis aīalibus. Dici em̄ pōt ꝙ ⁊ ſi principiū motus ex tionalibus. ergo ⁊c. ¶ Itē illa potentia magis participat literioris ꝓcedat ab intrinſeco. tn̄ appetitus interior potius bꝫ bertatē que nō pōt redigi in ſeruitutē ꝙͣ que pōt. ſed hoīes in ortū ab exteriori appetibili ꝙͣ ex imperio appetitiue virtutis ſeruitutē redigunt̉. ſed q̄dā aīalia bruta nequaꝙͣ domari poſ Un̄ non quicūqꝫ motus ab intrinſeco facit potētiā liberā. ſꝫ il ſunt. ſicut dracones ⁊ leones. ergo videt̉ ꝙ talia maxime hale motus quo vis motiua mouet ſeipſam. voluntas em̄ ⁊ li. ar. beāt arbitrij libertatē. ¶ Sed contra. Li. ar. ſic diffinitur ab Aug. Liberū arbitriū eſt facultas rōnis ⁊ volūtatis. ſicut ba vt dicit Anẜ. eſt inſtr̄m ſeip̄m mouēs. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ li. ſꝫ ar. eſt ꝓuidere. dd̓m ꝙ ꝓuidentia quedā ꝯtingit ex actu delibitū eſt ſupra diſt. p̄cedēti. ſed in nullo ē facultas rōnis ī quo berationis ⁊ p̄cognitionis. quedā ꝓuenit ex inſtinctu natura nō ſit ratio. ⁊ hec eſt in ſolis rōnalibꝰ. ergo ⁊ li. ar. ¶ Itē om̄e li. Prima eſt libertatis arbitrarie. ⁊ in ſolis reperitur rationa qd̓ hꝫ li. ar. eſt laudabile ⁊ vituperabile: ſed ſola rōnalia ſunt libus. Scd̓a ꝟo eſt naturalis ſagacitatis ⁊ induſtrie. natura digna laude ⁊ vituperio. pena ⁊ p̄mio. ergo ⁊c. ¶ Itē om̄e qd̓ enim prudentiſſima eſt. ⁊ hec reperitur in brutis aīalibus. et bꝫ li. ar. natū eſt ꝯciliari ⁊ deliberare. hoc aūt eſt ſolius rōnatalis non ponit lib. ar. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ quedā aīalia brulis. gͦ ⁊c. ¶ Itē li. ar. eſt nobiliſſimū qd̓ eſt ī hoīe gͦ ſi libeꝝ ar ta domari non pn̄t. dd̓m ꝙ aliqd̓ alal non poſſe redigi in ſerui bitriū īueniret̉ in brutis: nobiliſſimū qd̓ eſt ī hoīe reperiret̉ in tutē hoc pōt eſſe dupl̓r. aut ratione voluntarie libertatis. aut illis. ergo eq̄ nobilia eſſent bruta aīalia ſicut rōnalia ſunt ꝙ ſi hoc ē incōueniēs. pꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ abſqꝫ dubio li. ar. reperatiōe naturalis ferocitatis. Primo modo impoſſibile eſt bo minem redigi in ſeruitutem ꝙͣuis enim aliquis poſſit aliqueꝫ rit̉ in ſolis ſubſtātijs rōnalibus. ⁊ rō huius ſumit̉ tū ex parte compellere quantum ad actum exteriorem. quantum tn̄ ad in libertatis. tū ex ꝑte arbitratiōis. Ex ꝑte libertatis. libertas terius velle nemo pōt alterum cōpellere ſicut patebit infra. em̄ opponit̉ ſeruituti. Un̄ illa ſola potētia d̓r eē libera q̄ dn̄iū Scd̓o modo beſtie alique ſunt indomabiles nec pn̄t redigi in bꝫ plenū tā reſpectu obiecti ꝙͣ reſpectu actus ꝓprij illa aūt po ſeruitutem. qꝛ tanta eſt eoꝝ ferocitas ⁊ impetus ad ea q̄ ſunt tētia dn̄iū hꝫ ex libertate reſpectu obiecti q̄ non eſt artata ad ferocitatis vt non poſſint aſſuefieri ad ea que ſunt lenitatis. ⁊ aliqd̓ genus appetibilis. ſꝫ nata eſt oīa appetibilia appetere. ⁊ oīa fugibilia reſpuere. ¶ Tria aūt ſunt q̄ ſunt in appetitibꝰ ideo ratio illa non cogit. ⁊ quoꝝ oppoſita ſunt in fugis. videlꝫ bonū. ꝯferēs ⁊ delectaUtrum li. ar. ſit potentia diſtincta con M ueIIO. Ij. tra rationem ⁊ voluntateꝫ. Et ꝙ ſic vr̄ B bile. ⁊ noīe boni ibi intelligit̉ honeſtū. Cū aūt bonū ꝯferēs ⁊ delectabile nata ſunt appeti ab irrationalibus bonū boneſtū Ber. de li. ar. loquens de potentia li. ar. Quid ſimilius eterni a ſolis rōnalibus pōt appeti. iō in eis ſolū reperit̉ virtus que tati qd̓ non ſit eternitas. Si ergo eternitas nec reſpicit rationō eſt ad aliqd̓ genus appetibilis artata. ac ꝑ hoc bn̄s libernem nec voluntatem. vr̄ ꝙ li. ar. ſit aliqua potentia p̄ter bas. tatē reſpectu obiecti. In eis ēt ſolis reperit̉ potētia bn̄s liber ¶ Item ratio rn̄det filio. voluntas ſpirituiſctō. ergo ſi in notatē reſpectu actꝰ ꝓprij. qd̓ pꝫ. Nā volūtas in rōnalbiꝰ nō ſolū bis eſt ponere aliquam potentiā reformandam correſponden tem patri. eſt in nobis ponere aliquā potentiam p̄ter rationeꝫ cōpeſcit manū exteriorē vel pedē. ſed ēt cōpeſcit ſeipſami ⁊ refrenat incipiēs odire frequēter qd̓ prius diligebat. ⁊ ex ſuijp⁊ voluntatem que ſpectat ad reformationem. talis aūt non eſt ſius imperio ⁊ dn̄io. In brutis aūt aīalibus ⁊ ſi aliquo mō ſit niſi li. ar. ergo ⁊c̄. ¶ Item ad ꝓductionē oꝑis iſta tria ſunt ne ceſſaria. videlꝫ poſſe ⁊ ſcire ⁊ velle. ergo ſi ſcimus ꝑ rationem reperire dn̄iū reſpectu actus exterioris. qꝛ bn̄ refrenāt aliqn̄ ſicut pꝫ in aīalibus domeſticis. reſpectu tn̄ actus proprij inte volumus ꝑ voluntatē. vr̄ ꝙ in nobis ſit ponere tertiā potentiā rioris videlꝫ appetitus dn̄iū nō eſt. Un̄ ſi aliqͥd amat non pn̄t ꝑ quā ſimus potētes. hāc aūt dicimꝰ li. ar. facultateꝫ. ergo ⁊c. illud nō amare. lꝫ a ꝓſecutione alicuius rei amate arceant̉ ti¶ Itē cū lapis deorſum mouet̉ iſta tria reperiunt̉ intētio apmore alicuius paſſionis inflictiue. Et iō dicit Dam̄. ꝙ magis petitus ⁊ virtus. dicimus em̄ ꝙ lapis intēdit deorſum moueagunt̉ ꝙͣ agāt. ac ꝑ hoc cū nō poſſint actū ꝓprium reprimere. ri cū natura ſit operās ꝑ intētionē. appetit etiā deorſuꝫ moue s reſpectu actus ꝓprij nō bn̄t libertatē nec reſpectu obiecti. ⁊ iō ri cum natura ſit operās ꝑ intētionē. appetic ētiā deorſuꝫ moueri. hꝫ nihilominus virtutē ꝑ quā deorſum mouet̉. ergo vr̄ ꝙ deficiēte in eis libertate. li. ar. nō pn̄t participare. ¶ Sil̓r ēt illa tria ſit reperire in aīa rōnali. ſi ergo rōnis eſt intēdere. vo ſumit̉ rō ex ꝑte arbitratiōis. Arbitriū em̄ idē eſt ꝙ iudicium lūtatis appetere erit ponere tertiā potētiā cuiꝰ ſit virtualiter ad cuius nutū cetere virtutes mouent̉ ⁊ obediunt. Iudicare agere. hāc aūt dicimus arbitrij facultatē. ergo ⁊c̄. ¶ Itē iudi autem illius eſt ẜm rōneꝫ completā cuius eſt diſcernere inter cans p̄eminet iudicato. ⁊ mouens p̄eminet mobili. ſed li. ar. e iuſtum ⁊ iniuſtū. ⁊ inter ꝓprium ⁊ alienū. nulla autē potentia liberū de voluntate iudicium. ergo li. ar. eſt iudicare de volū nouit quid iuſtuꝫ ⁊ quid iniuſtum niſi illa ſola q̄ eſt particeps tate. Sil̓r lib. ar. eſt mouere oēs vires aīe. ⁊ rōni imperare vt rationis ⁊ nata eſt cognoſcere ſummā iuſticiaꝫ a qua eſt regu diſcernat voluntati vt aptat. gͦ vr̄ ꝙ ſit tertia potētia ab iſtis la oīs iuris. hoc aūt ſolum eſt in ea ſubſtantia que eſt ad imadiſtincta. ¶ Sed ꝯͣ. potētie aīe rōnalis ſufficiēter diuidunt ꝑ ginem dei qualis eſt tm̄ ſubſtantia rōnalis. Nulla em̄ ſubſtan cognitiuas ⁊ affectiuas. gͦ ſi rō cōprebendit virtutes cognititia diſcernit quid proprium ⁊ quid alienū niſi cognoſcat ſeipuas. ⁊ volūtates affectiuas. nō vr̄ ꝙ ſit ꝯueniēs ponere tertiā ſam ⁊ actum ſuum ꝓpriuꝫ. ſed nunꝙͣ aliqua potētia ſeipſaꝫ co potētiam ab bis differentem. ¶ Item actus li. ar. eſt iudicagnoſcit vel ſupra ſeipſam reflectitur q̄ ſit alligata materie. Si re. ſed

Diſtinctio 4 re. ſed de omni eo qd̓ iudicamus ꝑ rōnem iudicamꝰ. ergo non ctionē quādā ẜꝫ quādā appropriationē ⁊ quādā rōnē. Et hoc videt̉ ꝙ li. ar. ſit potētia a rōne ⁊ volūtate diſtincta. ¶ Item pꝫ. qꝛ ipſa rō includit in ſe intelligētiā ⁊ memoriā. ⁊ ita aliqͥd alia potētia circūſcripta. remanēte ſola volūtate ⁊ rōne poſſu ꝑ qd̓ aſſimilat̉ patri ⁊ aliqͥd per qd̓ aſſimilat̉ filio. Ipſa volun mus ꝯſentire. qꝛ pōt p̄cedere deliberatio ꝑ actū rōnis. ⁊ ſubtas includit in ſe iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. ⁊ ita potētiā ꝑ quaꝫ ſequi p̄optatio ꝑ actu volūtatis. ſi ergo cōſentire ē actus lib. appetit ⁊ potētiā ꝑ quā pōt. ⁊ iō nō opꝫ li. ar. eſſe aliqua aliaꝫ arb. videt̉ ꝙ lib. arbi. non ſit alia potentia a rōne ⁊ voluntate. potētiā p̄ter bas. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obr̄ ꝙ iudicans p̄emia ¶ Itē lib. ar. eſt mouere. aut igit̉ mouet volūtateꝫ aut nō. Si net iudicato. ⁊ mouēs moto. Dd̓m ꝙ non opꝫ in ſpūalibus. lo non. ergo nō videt̉ eſſe plene liberū. Si mouet volūtatē. ⁊ eſt quēdo de p̄eminētia q̄ facit diuerſitatē ẜm eſſentiā. Sicut em̄ alia potētia. ergo volūtas mouet̉ ab alia potētia. ſi mouet̉ ab ſepde dictū eſt. eadē eſt vis q̄ vult aliqͥd. ⁊ q̄ vult ſe velle. ⁊ q̄ iualia potētia. ergo nō eſt libera. ergo ſi volūtas ī nobis eſt ma dicat ſe iudicare. alioqͥn eſſet in īfinitū abire. nihilominus tn̄ xime libera. videt̉ ⁊c. ¶ Itē eadē eſt potentia cognitiua qua ſortit̉ quaſi dignius officiū dū eſt in rōne iudicātis ꝙͣ cū eſt ī intelligo aliqͥd. ⁊ intelligo me ītelligere. ergo eadē virtus eſt rōne iudicati. ⁊ cū eſt in rōne mouētis ꝙͣ cū eſt in rōne moti. ⁊ non alia qua volo aliqͥd. ⁊ volo me velle illd̓. ſed potētia qua 1 Utrū li. ar. cōplectat̉ ſil̓ ⁊ rōnē ⁊ vo L 5 ueIIO..j. luntatē. Et ꝙ ſic vr̄ Aug. de. v. rn̄ſiovolo me velle illd̓ eſt li. ar. potētia qua volo eſt volūtas. gͦ lib. 1 ar. nō eſt aliud a volūtate. ¶ Reſpō. ad p̄dicte q̄ſtionis intel nibus. cū de li. ar. loqͥmur. nō de parte aīe loqͥmur. ſed de tota ligentiā notāduꝫ eſt ꝙ ſuꝑ hac queſtiōe diuerſe fuerūt docto ergo nō tm̄mō cōprebēdit cognitiuā. immo etiā affectiuam. rum poſitiones. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ ſicut mens du ¶ Itē Dam̄. Aīa li. ar. libere appetit. libere iudicat. libere im pliciter accipit̉. aliqn̄ ꝯmuniter ⁊ ſic ꝯprebēdit mēoriaꝫ. intel perat ⁊ facit. libere diſponit. libere vult. libere eligit. ſed hec ligentiā ⁊ volūtatē. aliqn̄ ꝓprie. ⁊ ſic diſtinguit̉ ꝯtra intelligē ꝯcernūt actus rōnis ⁊ volūtatis. ergo ⁊c̄. ¶ Si tu dicas hoc tiā ⁊ volūtatē. ſic li. ar. dupl̓r accipit̉.ſ. ꝯmuniter ⁊ ꝓprie. Cō eſſe dictum ꝑ cām. hoc nihil eſt. qꝛ ipſe ibidē dicit ꝙ in eo ꝯiumuniter. ⁊ ſic nō diſtinguit̉ ꝯtra rōneꝫ ⁊ voluntatē ꝓprie. ⁊ ſic gate ſunt virtutes cognitiue ⁊ vitales cōplectit̉ ergo lib. ar. ⁊ cōtra rōneꝫ ⁊ volūtatē bꝫ diſtingui. ⁊ eſt ꝟtus īperans rōni ⁊ vim motiuā ⁊ vim cognitiuā. ¶ Itē hocip̄m vr̄ ꝑ diffinitioneꝫ voluntati. ⁊ vtrūqꝫ regēs ⁊ mouēs. cuiꝰ actus p̓mus nō eſt di li. ar. quā ponit Ber. in li. de li. ar. qd̓ diffiniēs dicit ꝙ li. ar. ē ſcernere ⁊ velle ſꝫ actus reflexus ſuꝑ hec duo. ⁊ hec duo moꝯſenſus voluntatis ob inamiſſibilē libertatē. ⁊ rōnis indecli uens ⁊ regēs. ille vꝫ quo dr̄ qͥs velle diſcernere vl̓ velle ſe velle nabile iudiciū. ergo ſil̓ cōplectit̉ rōnē ⁊ volūtatē. ¶ Itē ꝑ ali ⁊ iſte actus p̄ambulus ē ad rōneꝫ ⁊ volūtatē. ⁊ iſta potētia cor am diffinitionē Aug. quā mgr̄ ponit di. p̄cedēti q̄ talis eſt lib. reſpōdet prime. ꝓ eo ꝙ actus eiꝰ maxīe potēs eſt ⁊ pͥmus. cuꝫ ar. eſt facultas rōnis ⁊ volūtatis. ſed facultas volūtatis ſurnon moueat̉. ſꝫ moueat. ⁊ iō a ſanctis dicit̉ facultas ſiue pote git ex ipſa volūtate. facultas rōnis ex ipſa rōe. ergo facultas ſtas volūtatis ⁊ rōnis.i. poteſtas faciliter mouēs volūtatē ⁊ volūtatis ⁊ rōnis cōprebēdit vtrāqꝫ potentiā. ſed li. ar. eſt farationē. ⁊ cōſiſtit in iſtis tribꝰ quedā ratio imaginis ex parte cultas talis. ergo ⁊c. ¶ Itē hocip̄m vr̄ rōne. qꝛ pctm̄ ⁊ culpa motiue. q̄ prīcipaliter ꝑ gratiā in via. ⁊ ꝑ dotes in pr̄ia bꝫ reeſt in ſolo li. ar. ſed aliqd̓ pctm̄ eſt in rōne. vt pctm̄ īfidelitatis formari. ¶ Alijs aūt aliter vr̄ ꝙ cū rōnis ⁊ volūtatis ſit reflealiqd̓ in voluntate. ergo li. ar. comprebendit in ſe rōnē ⁊ volū ctere ſe ſuꝑ ſe. ⁊ iſte due potētie ſufficiāt ad oēs actꝰ aīe ꝑficiē tatem. ¶ Itē gratia ⁊ virtus eſt in ſolo li. ar. ſed tres virtutes dos vꝫ ad iudicandū. ⁊ fugiendū ⁊ eligendū. ꝙ fruſtra ponetheologice dicunt̉ eſſe in rōnali ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ergo retur in aīa aliqͣ potētia differēs ab iſtis. Si igit̉ natura nihil li. ar. oēs illas potētias hꝫ cōplecti. ¶ Sed ꝯͣ li. ar. nō pōt cofacit fruſtra. potētie aīe rōnalis ſufficiēter diuidunt̉ ꝑ cogni gi. rō aūt pōt cogi. ergo li. ar. rōnē ipſam nō cōprebendit. Q tiuas ⁊ affectiuas. ſiue ꝑ rōneꝫ ⁊ volūtateꝫ. ⁊ iō dicūt ꝙ li. ar. aūt rō aliqn̄ cogatur planū eſt. Q li. ar. nō poſſit cogi hoc iu non ē potētia ab bis duabꝰ potētijs diſtincta. Quelibꝫ aūt ha dicat ip̄m nomen. ſi enim poſſet cogi non eſſet liberuꝫ. ¶ Itē rum poſitionū multū hꝫ ꝓbabilitatis. ⁊ ſi velimꝰ vtrāqꝫ earuꝫ ratio eſt eoruꝫ que ſunt a nobis. ⁊ que non ſunt a nobis. ſed li intelligere diligēter ⁊ pie. inueniemꝰ eas abinuicē nō diſcorbe. arbitr. ſolum eſt reſpectu eorum que ſunt a nobis. ergo in dare. ſꝫ ad vniꝰ veritatis maiorē expreſſionē ꝯcurrere. ¶ Cū plus eſt ratio ꝙͣ li. ar. ergo li. ar. non comprehendit in ſe ratio enim dicimꝰ aliquā potentiā diſtingui ab alijs hoc eſt dupl̓r. nem. ¶ Itē ꝙ non cōprebendat voluntatem vr̄. voluntas nr̄a aut ẜꝫ rem. aut ẜꝫ rōneꝫ. Scd̓ꝫ rem. ſic diſtinguit̉ intellectꝰ et reſpectu aliquoꝝ eſt impermutabilis. ſed qͥcquid li. ar. noſtrū affectꝰ. Scd̓ꝫ rōneꝫ. ſic diſtinguit̉ ratio vt ē cognitiua ⁊ moti appetit ꝑmutabiliter appecit. ergo ⁊c. ¶ Itē volūtas eſt poſ ua.i. dictās moueri vel diſponens ad motū. Loquēdo igit̉ de ſibiliū ⁊ impoſſibiliū. ſed li. ar. eſt poſſibilium tm̄. ergo ad plu diſtinctiōe ẜꝫ rōneꝫ dici pōt li. ar. quodāmodo diſtingui a ra ra ſe extēdit volūtas ꝙͣ li. ar. ergo li. ar. nō comprebendit in ſe tione ⁊ volūtate. in hoc. ſcꝫ ꝙ li. ar. noīat ī rōne mouētis. volū rōnē ⁊ volūtatē. ¶ Itē rō ⁊ volūtas ſunt diuerſe potētie. ſed tas ꝟo ⁊ ratio in rōne moti. Hec in rōne īperantis. iſte due in li. ar. eſt vna potentia cum habeat vnum actum. videlꝫ eligere rōne exequētis. ⁊ ex iſta parte ꝑ quandā rōneꝫ appropriatioſiue conſentire. ergo impoſſibile eſt li. ar. comprehendere ī ſe nis inuenit̉ in aīa quedā ratio imaginis. ⁊ ꝑ hūc modū intelli rationē ⁊ voluntatē. ¶ Item ſi li. ar. comprebendit in ſe ratio git̉ prīa poſitio. ⁊ rōnes currūt q̄ ad primā ꝑteꝫ inducunt̉. Nō nem ⁊ voluntateꝫ. aut ſicut partes ſubiectiuas. aut ſicut ꝑtes em̄ ꝯcludūt diſtinctionē li. ar. a rōne ⁊ volūtate ẜꝫ rem. ſꝫ ſolū integrales. Si ſicut partes ſubiectiuas. ergo tota ratio li. ar. ẜꝫ rōnē ⁊ appropriationē. ſicut pꝫ diſcurrēti ꝑ ſingl̓as. Loquē ſaluatur in ratione. ⁊ tota ratio in voluntate. cum igitur alia do aūt de diſtinctiōe potētiarū ẜꝫ rem. ſic li. ar. non dicit potē potentia ſit ratio ⁊ alia voluntas. ⁊ numerato inferiori nume tiaꝫ diuerſaꝫ vl̓ diſtinctā a rōne ⁊ volūtate. ꝓ eo ꝙ potētie aīe ratur ſuperius. vr̄ igitur ꝙ in quolibet hoīe ſint duo li. ar. qd̓ rōnalis ſufficiēter diuidunt̉ ꝑ cognitiuā ⁊ motiuā. ⁊ oēs actꝰ manifeſte falſum eſt. Si aūt ſicut partes integrātes. Sed cō anime ꝑ bas pōtētias q̄ ſunt cognitiua ⁊ affectiua ſiue ratio ⁊ tra. ex duobus potentijs nūqͣ ſit vna tertia potentia. maxime volūtas exerceri poſſunt. ſicut rōnes q̄ ad hoc inducunt̉ oſtēcū ille potentie manent diſtincte. ⁊ actus earū ſunt adinuiceꝫ dunt. Cū em̄ tā rō ꝙͣ volūtas ſit nata ſuper ſe reflecti. cū noīo ordinati. ita ꝙ vnus eſt ante alterum. ſi ergo ratio ⁊ volūtas voluntatē vt volentē aliquid. et voluntatē vt volentē ſe velle. ſunt potētie diſtincte. ⁊ actus earum ſunt ordinati adinuicem nō dico potētiā aliā ⁊ aliā ẜm rem. ſꝫ ſolū ẜm rōnem. Mouēs ẜm prius ⁊ poſterius. vr̄ ꝙ li. ar. ex his integrari non poſſit tā em̄ ⁊ motū ī ſpūalibus nō oportet differre ẜm ſubſtātiam. qꝛ ꝙͣ ex principijs ꝯſtitutiuis. ⁊ ita vr̄ ꝙ li. ar. voluntateꝫ ⁊ rōnē ſicut dicit Anſel. Uolūtas eſt inſtrumentū ſeip̄m mouēs. ⁊ rō non poſſit comprebendere. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiam etiā eſt virtus ſeip̄am cognoſcēs pari rōe. ⁊ iō ſi aliqua eſt ibi 15 eſt notandum ꝙ li. ar. ſimul cōprehendit ⁊ rationē ⁊ volūtatē diſtinctio hec eſt ſolū ẜꝫ rōnē. ⁊ ſic ptꝫ reſpōſio ad queſtionē ⁊ ⁊ hoc non ſolum manifeſtat ipſa noīatio. ſed etiā ipſa notifica ad rōnes ad vtrāqꝫ ꝑtē. Cōcedo em̄ ꝙ li. ar. ẜm rē dicit poten tio. manifeſtat etiam ſue ꝓprietatis inqͥſitio. Noīatio manife tiā diſtinctā a rōne ⁊ volūtate. cōcedo tn̄ nihilominus ꝙ aliſtat. Dicit̉ em̄ liberū ⁊ d̓r arbitriū. ⁊ ar. eſt ipſius rōnis. liberquā diſtīctionē hꝫ ẜꝫ rōnē rōe cuius dr̄ facultas vtriuſqꝫ. quā tas ꝟo ipſius voluntatis. ad cuius nutū ⁊ imperiū moueri ha ta aūt ſit diſtinctio melius patebit infra. Ad pn̄s aūt tantum bent cetera que ſunt in nobis. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Aug. de qͥnqꝫ dixiſſe ſufficiat ꝙ nō eſt tāta diſtinctio que faciat ip̄m eē aliā rn̄ſionibus. Li. ar. d̓r ab arbitrando. qꝛ a rationali parte quid potētiā in gn̄e potētie a rōne et voluntate realiter diſtinctam eligat. qͥdue recuſet nomē accepit. hoc etiā pꝫ ꝑ eius notifica 17 ¶ Et qd̓ obijcit qd̓ eſt ſimilius eternitati. ⁊ appropriat̉ pr̄i ⁊ ē tionē. d̓r em̄ eſſe facultas rōnis ⁊ volūtatis. ſiue ꝯſenſus rōis virtus a qua eſt poſſe. totū illd̓ nō potuit niſi ſolūmodo diſtin ⁊ volūtatis. Poſtremo illud amplius manifeſtatur ꝑ ſue prooo iiij

Libri Secundi nec tn̄ ſunt in eis due libertates ſed vna. ⁊ ſic patēt obiocta. prietatis inqͥſitionē. Li. em̄ ar. ſiue noīet potentiā ſiue babitū noīat ipſam potentiā vt dn̄am vel dn̄ium ipſius potētie. ⁊ hoc i Utrū li. ar. cōplectat̉ rōnē ⁊ volūta d d) Queſtio. lilj. tē ꝑ modū potētie an ꝑ modū bapi planū eſt ex ipſo noīe libertatis. ¶ Attendendū aūt ꝙ dn̄ium 20 tus. Et ꝙ ꝑ modū potētie vr̄ primo ꝑ Anẜ. ī li. de li. ar. vbi ſic alicuius potētie pōt eſſe dupl̓r. aut reſpectu obiecti. aut reſpe ctu actus. Dn̄iū potētie reſpectu obiecti attēdit̉ in hoc qd̓ poſ ait. li. ar. eſt ptās ſeruādi rectitudine. ſed ptās eſt ī gn̄e porēſit in illud ⁊ in amplius. ſicut equus qͥ pōt ferre. x. modios do tie. ergo ⁊c. ¶ Itē Ber. de li. ar. Tolle li. ar. iā nō erit qd̓ ſala miniū hꝫ ſuꝑ tres modios ad portandū. qꝛ p̄ualet ad illud qd̓ uet̉. ſed ſaſuari nō d̓r niſi potētia vel ſub̓a rōe potētie. gͦ li. ar. de facilitate portat. Dn̄iū aūt potētie reſpeciu actus eſt attēvel eſt nomē ſub̓e vel potētie. ſed nō eſt ſub̓e. gͦ ē potētie. Iteꝫ dendum in hoc ꝙ potētia pōt eſſe in actu ⁊ ceſſare ab actu m in nobis eſt ponere aliquā potētiā q̄ ſemꝑ inclinat ad bonum ſuū īperiū. ⁊ ẜm ꝓpriū motū. ¶ Ad hoc aūt ꝙ aliqua potētia ſimpl̓r. vtpote ſinderiſim. ⁊ aliquā q̄ ſemꝑ inclinat ad bonū vt hoc dn̄iū bēat. neceſſe eſt ꝙ ipſa poſſit mouere ſeipſaꝫ ⁊ ꝙ ponūc quātū eſt de ſe vtpote ſenſualitatē. gͦ eſt ponere potētiam ſit ſe ſuꝑ actū ſuū ſuꝑ ſeipſam reflectere. Si enim nō poſſet ſe medio modo ſe babētē. hāc dicimus li. ar. ergo ⁊c. Itē oē qd̓ ipſam ſuꝑ actū ſuū reflectere. nūꝙͣ poſſet illum refrenare. niſi eſt ſuſceptibile babitus eſt potētia. ſꝫ li. ar. ſuſceptibile eſt bapoſſet ſeipſam mouere nō poſſet in illū exire qn̄ vellet. Reflebitus. vtpote gr̄e. gͦ eſt potētia. Qd̓ aūt li. arb. ſit ſuſceptibile ctere aūt ſe ſuꝑ ſe hoc eſt virtutis cognitiue ſublimate a mate gr̄e pꝫ ꝑ Aug. qͥ dicit ꝙ gr̄a ſe bꝫ ad li. ar. ſicut ſeſſor ad equū. ria. q̄ qͥdē eſt rō. mouere aūt ſe hoc eſt virtutis appetitiue rō¶ Sed ꝯͣ. Aug. in Ench̓. li. ar. male vtēs bō. ⁊ ſe ꝑdit ⁊ ip̄m. nē ꝯſequētis. ad hoc igit̉ vt illud dn̄iuꝫ ſit in aīa neceſſe eſt ꝙſed nulla potētia peccādo ꝑdit̉. gͦ li. ar. nō eſt potētia. ¶ Iteꝫ habeat rōnē ⁊ volūtatē. Nā ſi rōnē tm̄ haberet nō volūtatē ꝑ li. ar. ſic diffinit̉ ab Aug. cuius diffinitio poſita eſt di. p̄cedēti quā moueret. poſſet ſe ſuꝑ actū ſuū reflectere. ſꝫ nō poſſet mo Liberū ar. eſt facultas volūtatis ⁊ rōnis. ſed ſacultas eſt illd̓ uere vel imꝑare. Si ꝟo appetitū ſolū br̄et ⁊ nō rōnē poſſet vti quo potētia efficit̉ facilis. ergo cū oē illud qd̓ reddit potētiaꝫ qꝫ mouere ⁊ in actū exire. ſed qꝛ nō poſſet ſe ſuꝑ actū ſuū refle facilē ad opus reddat eā babilē. ⁊ tale ſit babitus. vr̄ ⁊c. Iteꝫ ctere. nō poſſet vtiqꝫ refrenare. ⁊ ita dn̄iū nō br̄et. Sicut igit̉ Ber. de li. ar. Li. ar. eſt habitus animi liber ſui. ſed ſi hec diffi ex ꝯcurſu virtutis duoꝝ hoīm reſultat vna q̄dam facultas ad nitio recte aſſignata eſt vr̄ ꝙ li. ar. eſſentialiter ſit habitus. ſꝫ portādū vnū lapidē quē nō poſſet ferre alter eoꝝ. ⁊ ſicut ex cō nō niſi rōnis ⁊ voluntatis. ergo ⁊c. ¶ Itē li. ar. nō eſt aliud ſi curſu pr̄iſfamilias ⁊ mr̄iſfamilias ad diſponēdū regimen do cut d̓t mgr̄ ī lr̄a. ⁊ ph̓i diffiniunt ꝙͣ liberū iudiciū. ſed liberū iu mus reſultat vna ptās. ita ꝙ altera nō ſufficeret. ⁊ ſicut ex cōdicium non eſt potētia. ſed actus vel babitus. gͦ ⁊c. ¶ Itē pͥocurſu virtutis manus ⁊ oculi reſultat ptās ſcribēdi ad qd̓ altentie nō eſt potentia. nec potentia d̓r eſſe in potentia. ſed lib. tera illarū nō ſufficeret. ſic ex ꝯcurſu rōnis ⁊ volūtatis reſular. eſt facultas rōnis ⁊ voluntatis. ⁊ eſt in rōne ⁊ volūtate. er tat q̄dā libertas ſiue quoddā dn̄iū ad aliqͥd faciēdū ſiue diſgo non vr̄ ꝙ ſit potētia aliqua. ⁊ eſt potētia vel babitus. gͦ ⁊c. ponēdū. ⁊ ſic pꝫ ꝙ li. ar. rōnē cōplectit̉ ⁊ volūtatē. Pꝫ ēt ꝙ cū ¶ Itē oē qd̓ bꝫ diminui ⁊ augeri potius hꝫ rōnem babitus ꝙͣ li. ar. ſit q̄dā ptās ſiue quoddā dn̄iū reſultās ex ꝯiūctiōe iſta potentie. ſed li. ar. eſt hmōi. ſicut magr̄ dicit in lr̄a. ꝙ maior li rū duarū potētiarū.ſ. rōnis ⁊ volūtatis ꝙ optime noīat̉ ꝑ hoc bertas ē ī btīs ꝙͣ in ꝯfirmatis. ergo ⁊c̄. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū q̄rit̉:t qd̓ d̓r li. ar. nō vno noīe ſed cōpoſito. vt vnū nomē rn̄deat rōni vtrū li. ar. ſit nomen babitus vel potentie. hoc dupl̓r pōt que⁊ alterū volūtati. Optime aūt diffinit̉ cū d̓r eſſe facultas rōri. Aut ita ꝙ querat̉ vtrū p̄ciſe nominet habitum. vel p̄ciſe no nis ⁊ volūtatis. facultas em̄ nō tm̄ noīat potētiā. īmo facilita minet potentiā. ⁊ talis qd̓ parum hꝫ difficultatis ꝓ eo ꝙ fere tē potētie. ex qua nō tm̄ potēs ē īmo ēt p̄potēs eſt ad exeūdū oīa noīa potentiarum aīe aliqn̄ accipiunt̉ ꝓ potētijs. aliqn̄ ꝓ in actū. ⁊ iō facultas dicit ptātē ſiue dn̄iū qd̓ qͥdē d̓r eſſe rōis babitibus. aliqn̄ ꝓ actibus. Sicut em̄ vult ph̓s. intellectꝰ voſil̓ ⁊ volūtatis. qꝛ nō eſt vnius niſi ꝯcomitāte altera. Cōceden cat̉ aliqn̄ potentia intellectiua. aliqn̄ habitus intelligēdi. ali de ſunt igit̉ rōnes ꝓbātes ꝙ li. ar. rōnē cōprebēdit ⁊ volunta qn̄ actus. Et Anẜ. dicit ꝙ voluntas aliqn̄ d̓r inſtrumentū. aliatē. ¶ Ad rōnes ꝟo ad oppoſitū facile eſt rn̄dere. ¶ Qd̓ eī obr̄ qn̄ affectus. aliqn̄ vſus. ⁊ iō hoc in ꝓpoſita qōne non intendiꝙ nō cōprebēdit totā rōnē. nec totā volūtatē. Dd̓m ꝙ verū ē. tur. Alio modo pōt intelligi p̄dicta qō vt hoc inquirat̉. videlꝫ ſed cōprebēdit ſolū ipſaꝫ potētiā cognitiuā inquātū iūcta eſt cui primo ⁊ princidal̓r nomen li. ar. imponat̉ ẜm ꝙ de eo ſacri affectiue. ⁊ affectiuā inquātū iūcta eſt cognitiue. vn̄ dicit affe doctores loquunt̉. Et ad iſtā qōnē triplex eſt modus rn̄dendi ctū deliberatiuū vel deliberationē volūtariaꝫ. Et ꝓpterea qꝛ ꝑ diuerſos. Quidam em̄ ſenſerunt ꝙ li. ar. nomen eſt potentie rō noīat ipſam potētiā cognitiuā vt ordinatā ad affectiuaꝫ et que ſe hꝫ ꝑ modum vl̓is ad rationem ⁊ voluntatem ⁊ comprevoluntas ipſam affectiuā vt regulatā ⁊ rōcinatā a cognitiua. hendit eas ſicut totum vl̓ comp̄hendit partes. Un̄ ſicut potē hinc eſt ꝙ li. ar. potius d̓r facultas volūtatis ⁊ rōnis ꝙ intelle tia rationalis rationi ⁊ voluntati d̓r eſſe cōis. ſic etiam ⁊ liber ctus ⁊ affectus. Nō em̄ cōprehēdit totā cognitiuā. ſicut due pͥ tas ar. ẜm iſtum modum dicendi. ſed iſtud ſupra improbatuꝫ me rōnes oſtēdūt. nec totā affectiuā. ſicut on̄dūt due ſequeneſt. Si em̄ noīaret potentiam vl̓em ad rationem ⁊ voluntateꝫ. tes. ſed aliqͥd huius ⁊ aliqͥd illius. ſicut on̄dūt rōnes ad pͥmā iam cum ratio vel voluntas ſint diuerſe potētie rationalis. iā partē inducte. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ li. ar. eſt potētia vna cum eſſent in eis diuerſe libertates. ⁊ duo li. ar. eſſent in quolibet ar habeat actū vnū. dd̓m ꝙ ꝙͣuis actus li. ar. vtpote eligere ⁊ cō hoīe. Et ideo eſt alia poſitio ꝙ li. ar. noīat potentiā ex volunſentire vnus eſſe videat̉. nihilominus tn̄ implicat in ſe actꝰ di tate ⁊ ratione ꝯſtitutam ad aliquid faciendum ad qd̓ neutra uerſos. Cōſenſus em̄ dicit ꝯcordiā alioꝝ duoꝝ. ⁊ ita dicit con illarum ꝑ ſe poterat. Et qꝛ vna iuncta alteri non tm̄mō reddit curſum actuū rōnis ⁊ volūtatis in vnū. Eligere em̄ includit ī potentia potentē. ſed etiā babilem ⁊ facilē. hinc eſt ꝙ li. ar. no ſe rōnis iudiciū ⁊ volūtatis appetitū. ⁊ ita quēadmodū ꝯſen tm̄mō noīat potentiā. ſed etiā noīat babilē potentiā ⁊ facileꝫ. tire. ita ⁊ eligere. ⁊ ſi vnus actus eſſe videat̉. tn̄ diuerſos act Et ꝓpterea nomen illud ꝙͣuis ſit nomen īpoſitum potentie vin ſe includit. ſic li. ar. ⁊ ſi videat̉ vna potētia. tn̄ diuerſas in ſe tn̄ eſſe nomen babitus. Sed qm̄ difficile eſt intelligere qual̓r potētias cōplectit̉. ita ꝙ ex ꝯcurſu illarū ſeinuicē adiuuātiū ex duabus potentijs vna ꝯſtituat̉. vel quō li. ar. loquēdo for az reſultat in nobis regimē ptātis ꝑfecte. ¶ Ad illud qd̓ vltimo maliter ⁊ ꝓprie ſit due potentie. maxime cum non dicat eſſe ra obr̄ vtrum cōplectat̉ eas ſicut partes integrales aut ſubiecti tio ⁊ voluntas. ſed facultas voluntatis ⁊ rōnis. Ideo eſt tertius modus dicendi ꝙ li. ar. eſt nomen principal̓r impoſitum uas. dd̓m ꝙ nō cōplectit̉ eas oīno ſicut totū integrale. nec oīnō ſicut totū vl̓e. ſed ſicut totū potētiale. qd̓ partim bꝫ naturā babitui. ⁊ hoc plane manifeſtat ipſa noīs impoſitio. Arbitriū em̄ non dicit potentiā ſed babitū. Manifeſtat etiā ipſa notiri totius integri. partim naturā totius vl̓is. Naturā totius ītecatio. nō em̄ d̓r li. ar. eſſe potentia facilis. ſed facultas potētia gri in hoc ꝙ in vna illarū potētiarū nō pōt ſaluari abſqꝫ alterū. Quēadmodū aūt cū dico potētiā babilē. dico potētia bara. Naturā ꝟo totius vl̓is bꝫ. qꝛ ex illarū ꝯcurſu adinuicē quā libet illarū denoīat. Un̄ ſicut duo hoīes facultateꝫ bn̄t ferēdi bilitatā. ſic cū dico facultatē potētie dico habitū eiuſdē. Qm̄ lapidē quē neuter ꝑ ſe bꝫ. ⁊ ex illa facultate potētia cuiuſlibet igit̉ li. ar. ẜm ꝓpriā ſuā aſſignationē facultas voluntatis ⁊ rō nis recte eſſe d̓r. hinc eſt ꝙ li. ar. principal̓r dicit babitū. ⁊ coeoꝝ d̓r eſſe facilis. nec tn̄ eſt vna ſine altera. ſic intelligēdū eſt plectit̉ rōnē ⁊ volūtatē. nō tāꝙͣ vnā potentiā ex eis ꝯſtitutaꝫ. in ꝓpoſito. Et rurſus ſicut ſil̓itudo eſt in duobꝰ ſil̓ibꝰ ita ꝙ nō ſed tāꝙͣ vnū babitū. qͥ qͥdem d̓r facultas ⁊ dn̄ium q̇ ꝯſurgit ex eſt in vno ſine altero. ⁊ tn̄ qͥlibet eoꝝ denoīat̉ ſil̓. nec dicunt̉ eē ꝯiunctione vtriuſqꝫ. ⁊ potens eſt ſuꝑ actus vtriuſqꝫ potentie due ſil̓itudines ſed vna. ſic libertas d̓r eſſe in rōne ⁊ volūtate. per ſe ⁊ in ſe ꝯſiderate. Sicut arbitraria ptās in duabus per ita ꝙ vtraqꝫ illarū potētiarū eſt libera ex ꝯiūctione ſui cū alia ſonis

diſtinctio 1C 1 ſupra rōnem ẜm ſe. ſꝫ ſolū ꝯiunctionē ſui ad alterū. ꝙͣtū ad ali ſonis regimen bꝫ ſuꝑ actus vtriuſqꝫ in ſe ꝯſiderate. Concedēquem ꝯſequentē actū. Un̄ ſicut qn̄ plures ꝯcurrūt ad trahēda de ſunt igit̉ rōnes oſtēdentes ꝙ libe. ar. noīat babituꝫ. veruꝫ nauē. vel ferendū lapidē. potētia vniꝰ reddit potentiā alteriꝰ em̄ concludunt. qꝛ habitui principal̓r imponit̉. vnde eſſentiali facilē. ita ꝙ nulla noua virtus vel babilitas aduenit potiētie ter loquendo. hec eſt vera li. ar. eſt babitus anime. ſiue faculalicuiꝰ trabētis in ſe. ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligendū eſt ſe babetas voluntatis ⁊ rōnis. ¶ Ad ea ꝟo que in ꝯtrariū obijciunt̉. re. ⁊ hinc eſt ꝙ li. ar. ⁊ ſi accidēs eſſe videat̉ inꝙͣtum ſonat rōde facili reſpondet̉. Concedo em̄ ꝙ li. ar. aliqn̄ ſupponit potē nem babitꝰ ẜm rem. tn̄ nō ē accidēs potētie ſuꝑadditū. Et ite tiam. ⁊ accipitur ꝓ potentia. ſed hoc nō ē de ſua pͥncipali ſigni rum lꝫ babit qꝛ tn̄ nō dicit babitū vniꝰ potētie abſolute. ſꝫ cū ficatione ſed ſicut nomen potētie frequēter trahitur ad nomē relatione vniꝰ ad alterū. in duabꝰ aūt potentijs. ſeu reſpectu babitus. ſic nomē babitus frequenter ad nomen potentie. Et duaꝝ potentiaꝝ pōt eſſe vnꝰ. nō em̄ eſt habitus ſuꝑadditus ſic patent ad vtrāqꝫ partem obiecta. gr̄e infuſionē. vel ꝑ innatā diſpoſitionē. ſed potiꝰ d̓r̄ eſſe babi Utrū lib. ar. aliqͥd addat ſupra rōnem Queſtio. V. et voluntatē. Et ꝙ ſic videt̉. Oīs habi tus. quo rō ⁊ volūtas ſuis actibꝰ dn̄antur. Qui quidē eſt ī eis ex ſua naturali origine. ꝓ eo ꝙ natural̓r iſte due potētie in ea tus addit aliquid ſupra potentiā. ſed li. ar. eſt babitus ſicut ꝓ dem ſubſtātia ſunt indite vel radicate. nec ꝯtingit vnā ab alte batum eſt. ergo aliquid addit ſupra potentiā. ſed eſt babitus ra ſeparare. Cōcedende ſunt igit̉ rōnes oſtēdentes ꝙ lib. ar. rōnis ⁊ volūtatis. ergo ⁊c. ¶ Itē ſicut ſe hꝫ potētia ad ſubſtā ẜm eſſentiā nihil addit ſupra rōnem ⁊ voluntatē. addit tn̄ alitiam. ſic ſe bꝫ facultas ad potentiā. ſicut em̄ ſubſtantia ꝑ potē quo mō ẜm eſſe. ſiue ẜm relationē. que quidē nō ponit aliquaꝫ tiam d̓r potens. ſic potentia per facultateꝫ dicitur facilis. ſecnouā qualitatē eſſe in rōne vel voluntate. ſed ponit rōnē ⁊ vo potentia addit ſupra ſubſtantiā. ergo ⁊ facultas ſupra potenluntatem ad vnū actū ꝯcurrere ẜm naturalem aptitudinem. tiam cuiꝰ eſt facultas. ſed li. ar. eſt facultas volūtatis ⁊ rōnis ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ oīs babitus addit aliquid ſupra po 26 ergo ⁊c. ¶ Item om̄e quod ꝯtrahit aliquid. addit ſupra illud tentiā. Dd̓m ꝙ illud nō eſt verū. intelligēdo de additione eēn ſed li. ar. nō complectit̉ oēm actum volūtatis. nec oēm actum tiali. maxime vbi potentia eſt habitualis ꝑ ſeipſam. ¶ Ad illd̓ 27 rōnis. ⁊ ſi hoc. ergo aliquo modo ꝯtrahit. ſi igitur om̄e cōtraquod obijcitur ꝙ oīs potētia addit ſupra ſubſtantiā. ergo ⁊c. bens aliquo mō addit. videt̉ ꝙ lib. ar. ſuꝑ rōnem ⁊ voluntatē dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. ꝓ eo. ꝙ ſacultas eſſentialior poteſt eſſe potē aliquid addat. ¶ Item intellecto ꝙ aliquis bꝫ rōnem preter tie ꝙͣ ſit potētia ſubſtātie. nihilominus tn̄ aliqua potētia eſt q̄ voluntatē. non haberet li. arbi. ſimil̓r ſi baberet appetitū pre ad idem genus bꝫ reduci cū ſubſtātia. ſicut babitū fuit ſupra. ter rōnem nō baberet li. ar. ſi ergo nō ſaluatur in rōne per ſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ li. ar. aliquo mō ꝯͣbit rōnem ⁊ volun.a nec in voluntate. videt̉ ꝙ aliquid addat ſupra vtrāqꝫ. ¶ Sed tatem. Dd̓m ꝙ hoc nō eſt per additionē alicuius abſoluti. ſed contra. Oīs babitus qui addit aliquid ſupra potentiā determinat potentiā ad aliquē actuꝫ. ſed li. ar. potius ampliat ſub propter concomitātiā rōnis ⁊ volūtatis. que ſimul cōcurrunt ad dn̄ium li. ar. nō tn̄ ſe concomitant̉ in ꝓductione cuiuſlibet iectum ſiue potentiam in qua eſt reſpectu actuum ꝙͣ addat. er actus ꝓprij. Aliquid em̄ appetit appetitus circa quod non eſt go ⁊c. ¶ Item lib. ar. quātum eſt de ſe reſpicit actum moris. deliberatio. ⁊ aliquid nouimus ⁊ credimus eſſe verū. ſiue voſed nullus babitus moralis qui addit aliquid ſupra potētiam eſt indifferens ad bonū ⁊ ad malū. lib. arb. eſt ad bonum ⁊ ad luntas velit credere. ſiue non. ¶ Ad vltimū iā pꝫ rn̄ſio. qm̄ illud nō cōcludit additionē alicuius qualitatis noue ſuꝑ ratio malum indifferēs. ergo ſupra rōnem ⁊ voluntatē nihil addit. ¶ Item poſſibile eſt intelligere potentiā circūſcripto oī babi nem ſed ſolū concomitantiā volūtatis qm̄ ſine voluntate rō li bera non eſſet vel ecōuerſo. Si aūt iſte due potentie ponātur tu qui addit aliqͥd ſupra ip̄am: ſed impoſſibile eſt eē vel intelli gere aliquē habere voluntatē ⁊ rōnem qui nō intelligat̉ habe in aliquo quātūcunqꝫ nude. neceſſe eſt ponere in eo arbitrij li re libe. ar. ergo li. ar. ſuꝑ rōnem ⁊ voluntatē nihil addit nouū. bertatem. ⁊ ſic planū eſt ꝙ lib. arb. ⁊ ſi dicat habitū complectē ¶ Item eque eſſentiale eſt aīe habere li. ar. ſicut eſſe ad imatem rōnem ⁊ voluntatem. nō tn̄ dicit babitum accidentaleꝫ fi ginem dei. ſed cum dico aīam eſſe ad imaginē dei. nō dico alicut gratia vel virtus. immo potius dicit illaꝝ duaꝝ potentiaquid additum ſubſtātie ⁊ potētijs. ergo pari rōne nihil ſuꝑad rum dn̄ium naturale. reſpectu eiꝰ actus qui eſt eligere ſiue cō do rōni ⁊ voluntati. cum dico aīam habere lib. ar. ¶ Item ſi ſentire. ⁊ ꝓpterea ſancti magis vocāt libe. ar. facultatem vel lib. ar. adderet aliquid ſupra rōnem ⁊ voluntatē. aut ergo illd̓ poteſtatem quam vocent babitum oſtendentes differentiam baberet ortum ab eis aut non. Si non. ergo eſſet babitus īfueius ad alios babitus anime. ſus vel acqͥſitus. quod abſurdum eſt dicere. Si ſic. ergo cum Cū li. ar. ſit babitus ſiue facultas req QueſtiO. V. ndens penes rōnē ⁊ voluntatē ſcōiun illud qd̓ addit ſupra alterum. ⁊ ortū bꝫ ab eo. dependentiā bꝫ ab illo. ⁊ qd̓ dependet ⁊ ortum bꝫ ab altero. potius hꝫ ab illo ctim penes quā iſtaꝝ potētiaꝝ pͥncipaliꝰ nobis infit. Et ꝙ pͥn 5 regi. ꝙͣ ip̄m regere. potius bꝫ ſubijci ꝙͣ dn̄ari. ideo li. ar. in bo cipalius inſit penes rōnē. vr̄ pͥmo ꝑ ipſam noīationē qua dr̄ eē mine nō imperaret. ¶ Item ſi lib. ar. diceret babitū. qui adde li. ar. Si em̄ adiectiuū ponit rem ſuā circa ſuū ſubſtātiuū ⁊ pͥn ret ſupra rōnem ⁊ voluntatē. cum vnum accidens nō pōt eē in cipalius d̓r aliqͥd de aliqͦ qd̓ d̓r ẜꝫ abſtractionē ꝙͣ qd̓ d̓r ẜm con duobus ſubiectis. vr̄ ꝙ ille babitus haberet plurificari procretionē. ⁊ babitus ille noīat ar. li. nō libertas arbitraria. arpter multiplicationē ſubiecti primi. et ꝙ plura arbitria eſſent bitriū ꝟo ſe tenet ex parte rōnis vr̄ gͦ ⁊c. ¶ Itē ph̓s dicit ꝙ rō in vno homīe quod oīno deuiat a recta rōne. ¶ Rn̄. Ad predi nata eſt regere iraſcibilē ⁊ cōcupiſcibilē. ſed volūtas cōſiſtit ctoꝝ intelligentiā eſt notādum. ꝙ cum babitus reddat poten in illis duabus viribus.ſ. ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili. ergo rō natiam facilē ⁊ tribus modis babeat potentia eſſe facilis. tribꝰ ta eſt regere voluntatē ⁊ rōnem. ſꝫ lib. ar. eſt magis regens modis bꝫ babitus ad potentiā cōparari. Quedā nāqꝫ potenrectū. ergo magis ſe tenet ex parte rōnis ꝙͣ voluntatis. Si tu tia reſpectu alicuiꝰ actus eſt facilis per ſeip̄am vt pꝫ cum dici dicas ꝙ ph̓us intelligit de iraſcibili ⁊ concupiſcibili brutali. tur mens eſt nata ad meminēdum ſuijpſiꝰ. vel intelligendū ſe nō de illa in qua cōſiſtit ipſa volūtas. Cōtra hoc eſt ipſa lr̄a. ⁊ tunc talis babitus nō differt a potētia ẜm rem. ſed ẜm rōneꝫ Dicit em̄ ꝙ libe. ar. eſt liberū de voluntate iudiciū. ſi ergo iu⁊ modū dicēdi. ⁊ tunc nō addit aliqͥd ẜm eſſentiā ſed ſolū ẜm dicātis eſt regere iudicatū. pꝫ ⁊c. ¶ Itē facto vltimo iudicio rōnem. Quedā eſt potētia q̄ reſpectu alicuiꝰ actus eſt babilis rōnis ſemꝑ volūtas mouet̉ ẜm illud. gͦ ſi preit hoc tanꝙͣ iudiper aliqͥd ſui. ſicut potētia intellectiua ad cognitionē figuraꝝ cans ⁊ illud ſequit̉ tanꝙͣ iudicatū cū libertas magis reſideat geometricaꝝ. nō eſt babilis per ſeipſam.ſ. ſcīam gcometricaꝫ. penes illud qd̓ preit ⁊ imꝑat ꝙͣ penes illud qd̓ ſequit̉ ⁊ obedit ſed potius ꝑ aliquod accides quod hꝫ eē in ea. ⁊ tūc babitus vr̄ ꝙ libe. ar. plus tꝫ ſe ex parte rōnis ꝙͣ voluntatis. ¶ Itē li. talis addit ſupra potentiā. nō ſolū ẜm rōnem ſed etiā ẜm eſſen ar. eoipſo liberū eſt quo pōt ſeipſum reſtringere ⁊ reprimere. tiam ⁊ rem. Aliqua ꝟo potentia facilis eſt ad aliquē actū per ſed repreſſio actus voliti nō eſt niſi ꝑ iudiciū rōnis qꝛ niſi exa ſeipſaꝫ. nō tn̄ ſola. ſed cū alia. ⁊ ſic potētia rōnalis ſine aliquo men rōnis interueniat. ſꝑ volūtas ſequit̉ impetū affectiōis. qͥ babitu ſuꝑaddito. ex ſola ꝯiunctione ſui cum appetitu nata ē libertas magis ē penes rōnē ꝙͣ volūtatē. ¶ Sꝫ ꝯͣ li. ar. eoip̄o in actum cōſentiendi ⁊ eligēdi exire. ⁊ hoc mō habitus vel fad̓r liberū. qꝛ īmune eſt a coactione. gͦ penes illud maxime ē li. cultas nō addit aliquid diuerſum ẜm eſſentiā. nec addit ſoluꝫ ar. qd̓ magis clongat̉ a natura coactionis. ⁊ talis potētia eſt ẜm rōnem intelligēdi. ſꝫ medio mō addit ſcꝫ ẜm eſſe. qꝛ nō adip̄a volūtas. nō ratio. in multis em̄ ꝯtingit rationē cogi nō ſic dit aliqͥd abſolutū. ſꝫ reſpectiuū. ſicut pꝫ cū dico rōnem ꝑ ſe. ⁊ voluntatem. ergo ⁊c̄. ¶ Item liberum arbi. eſt illud quod eſt rōnē aſſociatā ſiue adiunctā voluntati. nō addo aliqͥd nouum in nobis imperatiuum. ſed magis eſt imperatiua in nobis vo

Secundi Libri luntas ꝙͣ rō. quicqͥd em̄ ratio dictet ſemꝑ illud fit quod volun ☞ Determinat gradus livnū puto ſatis poſſe quie tas p̄optat. ergo ⁊c. ¶ Item li. ar. eſt illud ex quo principal̓r v tari ītellectū. ſi qͥs aūt in bertatis arbitrij in hoīe ẜꝫ di ꝯſiſtit in nobis meritū vel demeritū. ſed meritū vel demeritū aliquo p̄dictoꝝ quieſcere uerſos ſtatus ſiue tꝑa. e principal̓r cōſiſtit penes voluntatē. ergo ⁊c. ¶ Item libe. ar. velit reliqua nō ꝑtractās ¶ Ex p̄dictis ꝑſpicuum fit o eſt in nobis potentiſſimū ſicut dicit Bern̄. ⁊ plures autoritanō ita euidēter īnoteſcet maior fuit libertas arbitrij j tes hoc ſonāt. ſed nihil adeo eſt in poteſtate noſtra. ſicut eſt vo ei que ſit li. ar. qͥdditas ⁊ luntas ⁊ actus volēdi. ergo videt̉ ꝙ maxime penes volūtateꝫ ma ꝙͣ ſcd̓a ⁊ tertia multo maeſſentia. ¶ De libero arreſidet in nobis libertas. ¶ Rn̄. Dicēdum ꝙ cū libe. ar. ſit fabitrio ẜm differentes eiꝰ ior ꝙ ſcd̓a vel prima. Prima cultas ſiue dn̄ium. ex qua redditur potentia facilis. nō ſolum ſtatus in ſpeciali. ¶ Ex em̄ libertas arbitrij fuit ī qua ad mouēdum alia. ſed etiā ad mouendū ſeipſaꝫ ſicut ratio mo predictis ꝑſpicuū ⁊c. Su poterat peccare ⁊ nō peccare. uendi ſe inchoat̉ in rōne ⁊ cōſummat̉ ī volūtate. ſic ⁊ ar. liber pra egit magr̄ de libe. ar. Ultima ꝟo erit in qua potetas reſidet penes rōnem ⁊ voluntatē. ita ꝙ in vna illaꝝ poten ẜm id qd̓ eſt in generali. j tiaꝝ inchoatur ⁊ in alia ꝯſummat̉. iō aūt dico motū inchoari rit nō peccare ⁊ nō poterit pec In hac parte agit de diin rōne. qꝛ nō mouet̉ appetitꝰ niſi p̄ambulo cogitatu. nequāqͥ uerſis ſtatibus eiꝰ in ſpecare. media ꝟo in qua pōt pec em̄ poſſumus amare. niſi cognoſcamꝰ. ⁊ iō ad hoc ꝙ motꝰ fiat ciali. on̄dens ꝙ ẜm diuer care ⁊ nō poteſt non peccare. preit cognitio diſponēs. ⁊ ſubſequit̉ volūtas virtus ꝑficiens ſos eiꝰ ſtatus diuerſi ſunt ante reparationē etiā mortaꝙͣtūcunqꝫ em̄ p̄cedat cogitatus. nūꝙͣ tn̄ motus ſequit. niſi iplibertatis gradus ꝓ eo q liter poſt reparationē ꝟo ſalſum imperet volūtatis affectio. ⁊ ſicut voluntas nō hꝫ moueri libertas arbitrij minuibꝫ ad obiectum acceptando vel refugiēdo illud niſi p̄ambulo co tem venialiter. per pctm̄. Et qm̄ nō oīs li gitatu. ſic etiā nō bꝫ approbare vel reſpuere ſiue eligere ⁊ rebertas habet diminui. iō ¶ Aſſignat qͣttuor ſtatus frenare actū ꝓprium: niſi rōnis actus p̄cedat. qui dictet ip̄m pars iſta ꝯtinet tres par hoīs ī qͥbus libertas arbitrij eſſe bonū vel malum. ꝑficiendum vel refrenādum. Ex tali em̄ ticulas. ¶ In prima aſſihꝫ augeri ⁊ minui. actu p̄ambulo volūtas in actu ſuo incipit cōplacere vel diſpli gnat magr̄ gradum liber ¶ Et pn̄t in hoīe notari quat cere. ⁊ ſic pꝫ ꝙ libertas ar. ſiue facultas que d̓r lib. ar. in rōne tatis in homīe ẜm diuertuor ſtatus liberi arbitrij aninchoat̉. ⁊ in voluntate conſummat̉. ⁊ qm̄ penes illud princiſos ſtatus. In ſcd̓a ꝟo aſpaliter reſidet penes qd̓ conſummat̉. ideo principal̓r libertas te pctm̄ em̄ ad bonū nil impeſignat diuerſas differendi ar. ⁊ dn̄ium in voluntate conſiſtit. ¶ Et iterū qꝛ illud in quo tias libertatꝭ. ibi. Eſt nā diebat. nil ad malū īpellebat. res inchoat̉. ſe hꝫ per modū materialis. illud in quo conſumqꝫ libertas arbi. triplex. Non habuit infirmitatem ad matur ſe hꝫ per modū formalis. ⁊ adiectiuū reſpectu ſubſtan¶ In tertia ꝟo breuiter malū ⁊ habuit adiutorium ad tiui ſe hꝫ per moduꝫ informātis. ⁊ ideo in nominatione illius epylogat oſtendens quo bonuꝫ. Tunc ſine errore ratio poteſtatis. nomen rn̄dens rationi ſignificat̉ ſubſtātiue. nomē genere libertatis lib. ar. ꝟo reſpondens voluntati ſignificatur adiectiue. ⁊ ꝓpter hoc iudicare ⁊ voluntas ſine diffiintelligi debeat minui ꝑ magis vocatur iſta facultas li. ar. ꝙͣ arbitraria libertas. et ꝑ peccatum. ibi. Ex predicultate bonuꝫ appetere pote hoc ptꝫ reſponſio ad primū obiectum in ꝯtrariuꝫ. ¶ Ad illud ctis iam apparet in quo rat. Poſt pctm̄ ꝟo ante repa ꝟo quod obijcitur ſcd̓o ꝙ ratio regit iraſcibilē ⁊ concupiſcibiper peccatum ⁊c̄. Prima rationē gr̄e p̄mit̉ a ꝯcupiſcen lem. Dicēdum ꝙ ſiue vis iraſcibilis ⁊ cōcupiſcibilis intelliga pars habet tres particutia ⁊ vincit̉. ⁊ hꝫ infirmitatē in tur de appetitu brutali. ſiue de potētia appetitiua rōnali vtrū las. In prima determīat qꝫ tn̄ hꝫ regere ratio per modū diſponentis ⁊ conſulentis. ꝙͣmalo. ſꝫ nō hꝫ gratiā in bono. gradus libertatis. In ſe tum eſt de ſe. Ꝙ autē regat ꝑ modum imperātis. hoc non eſt cunda ꝟo aſſignat ſtatus et ideo pōt peccare ⁊ non pōt niſi mediante voluntate que dat ei autoritatem. voluntas audiuerſos hoīs. in quibus non peccare etiā dānabiliter. tem non dicit aliam potētiam per eſſentiā a concupiſcibili et libertas bꝫ augeri ⁊ dimi Poſt reparationē ꝟo ante cō iraſcibili. ſed noīat ipſum appetitū vt rōcinatum ſiue rationi nui. ibi. Et poſſunt notafirmationē premitur a concuconiunctū. ⁊ ſic eiꝰ regere eſt ⁊ imperare. Concupiſcibilis auri in homine quattuor ſta tem ⁊ iraſcibilis eādem potentiā nominant affectiuā. inquan piſcentia ſed nō vincit̉ ⁊ hꝫ qͥtus ⁊c. In tertia ꝟo deter tum tn̄ habent regi. ⁊ ita dicunt̉ inferiores. nō quātum ad na minat ꝑ quid minui bꝫ ar dem infirmitatē in malo: ſed turam potentie: ſed quātum ad officium. Et hinc eſt ꝙ lib. arbi. libertas. ibi. Unde ma gratiā in bono vt poſſit pecca ẜm rem comp̄hendit iſtas tres potentias. videlꝫ rōnalem ira nifeſtū eſt ꝙ preter alias re ꝓpter libertatem ⁊ infirmi ſcibilē et ꝯcupiſcibilem. ſicut dicit Aug. de quinqꝫ rn̄ſionibus penalitates ⁊c. Simil̓r ſe tatem. ⁊ poſſit non peccare ad Cum de li. ar. loquimur. nō de parte anime loquimur: ſed de cunda pars tres bꝫ partota. hinc eſt etiā ꝙ cum cetere virtutes nō indocte ponant̉ in mortē ꝓpter libertatē ⁊ grates. ẜm triplicem liberta li. ar. nō huic obuiat illud qd̓ conſueuit dici ꝙ tres virtutes tis differētiā. Primo em̄ tiam adiuuātē. nōdū hꝫ poſſe theologice ſunt in rōnali concupiſcibili ⁊ iraſcibili. voluntas agit d̓ libertate a coactio oīno nō peccare vel nō poſſe em̄ vt iā dictū eſt. non noīat aliā potentiā ẜm eſſentiā ⁊ naturā ne. Secūdo de libertate peccare ꝑꝑ infirmitatē nondū ab iraſcibili ⁊ cōcupiſcibili. lꝫ alio modo nominet. ¶ Ad illud 3 a culpa ſeu pctō. ibi. Eſt perfecte abſorptā ⁊ ꝓpter graquod obijcit̉. ꝙ ratio iudicat ⁊ voluntas ſequit̉. Dicendum ꝙ ⁊ alia libertas a peccato. Tertio de libertate a miduplex eſt iudiciū rationis. Quoddā eſt in ſolo dictamine. et tiam nondū plene ꝯſummatā. hoc eſt rōnis ẜm ſe. Aliud eſt ẜm iudiciū diffinitiuū vt fiat vl̓ ſeria. ibi. Eſt iterū liberPoſt ꝯfirmationē ꝟo infirmi tas a miſeria ⁊c. Aliaꝝ au non fiat. ⁊ illud nunꝙͣ eſt ſine volūtate. Quātūcunqꝫ em̄ ratio tate penitus cōſumpta. ⁊ gratem partiū diuiſiōes ma deliberet in eā partem determinat diffinitiuū iudiciuꝫ quam tia cōſummata nec vinci pote preoptat voluntas. Et ideo cū d̓r ꝙ voluntas ſequit̉ iudicium nifeſte ſunt in littera. rit nec premi. et tunc habebit ſi intelligat̉ de iudicio qd̓ ꝯſ̄iſtit in ſolo dictamine. non eſt ſem per verum ꝙ ad illud ſequatur voluntas neceſſario. Si autē non poſſe peccare. intelligat̉ de iudicio diffinitiuo. ex hoc nō ſequit̉ ꝙ voluntas ¶ Determinat per quid minui habet arbitrij liC ſequat principal̓r actum alienū. immo potius actum alienum bertas. g trahit ad ꝓprium. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obijcit̉. ꝙ refrenatio ¶ Unde manifeſtū eſt ꝙ p̄ter alias penalitates ꝓ pec A eſt mediante actu rōnis. Dicēdum ꝙ veruꝫ eſt ꝙ actus rōnis cato illo incurrit homo penā in corruptione ⁊ depreſrequirit̉. ſed nunꝙͣ ab illo principal̓r eſt refrenatio. Quantūſione liberi arbitrij. Per illud nāqꝫ pctm̄ naturalia bo cunqꝫ em̄ ratio dictet actū voluntatis eſſe malū. nunꝙͣ tn̄ vona in ip̄o hoīe corrupta ſunt. ⁊ gratuita detracta. Hic iuntas ſe retrahit niſi velit. ⁊ ideo ſicut poſſibilitas ſcribendi pͥncipalius d̓r eſſe in manu ꝙͣ ī oculo. lꝫ ad eū ꝯcurrat vis ocueſt em̄ ille qͥ a latronibꝰ vulneratus eſt ⁊ ſpoliatꝰ. Uulli ⁊ vis manus. ſic intelligendū eſt in ꝓpoſito. Ex dictis igit̉ neratꝰ qͥdē in naturalibꝰ bonis qͥbus nō eſt priuatus. pꝫ qͥd ſit li. ar. ẜm rem ⁊ qual̓r ſe habeat ad rōnem ⁊ ad volun alioqͥn nō poſſet fieri reꝑatio. Spoliatꝰ ꝟo gratuitis tate. Sic em̄ oīa que p̄determinata ſunt inſimul conferant̉ in

Diſtinctio I I que per gratiam naturalibus dicit ꝙ homo male vtens libe ſionū mēbra. ¶ Reſpon. 36 a ¶ Corrupta eſt ergo lidd̓m ꝙ ſicut ex p̄cedenti bertas arbitrij per pecca ro ar. ⁊ ſe ꝑdit ⁊ ip̄m. qꝛ ꝑdita addita fuerāt. Hec ſunt data bus colligi pōt ar. libertum ⁊ ex parte perdita optima ⁊ dona ꝑfecta. Quoꝝ eſt per peccatuꝫ libertas. non Obijcitur. hoc eſt contra tas ⁊ priuatiue d̓r ⁊ poſialia ſunt corrupta per peccaa neceſſitate. ſed a pctō. Qui Bern̄. qui dicit in li. de li tiue. Priuatiue d̓r ꝑ oꝑatum.i. naturalia vt ingeniū me em̄ facit peccatum: ſeruus eſt be. ar. Nec miſeria amit. tionem ad illud reſpectu moria. intellectus. Alia ſubtitur nec culpa minuitur peccati. cuiꝰ d̓r libertas vt a quo. ¶ Item in eodem li. loc Poſitiue ꝑ cōparationeꝫ tracta id eſt gratuita quāꝙͣ et ¶ Qui hn̄t hāc libertateꝫ Iob. iij quens de li. ar. ſui omniad illud reſpectu cuiꝰ d̓r naturalia ex gr̄a ſint. Ad geſcꝫ a pctō ⁊ per quid. lꝫ no diminutionem vel delibertas vt ad qd̓. ¶ Lineralē dei quippe gratiā per ¶ Iſtam libertateꝫ que eſt a fectum nō patit̉. Et iteꝝ bertas aūt opponitur ſer 37 tinent. Sepe tn̄ hmōi ſit dipctō illi ſoli nunc hn̄t quos fi ip̄e ibidē dicit. Libertas uituti. ſeruitus autem du li. ar. de ip̄o quo condita ſtinctio cū gratie vocabulum lios per gratiā liberat ⁊ reꝑa plex eſt. videlꝫ ſeruitꝰ coa eſt ſtatu aliquatenus nō ad ſpeciē nō ad genus refert̉. ctionis ⁊ ſeruitus ſubierat. non ita ꝙ penitus ſint ſimutatur: ſed equal̓r quāctionis. Seruitus auteꝫ a Corrupta ē ergo libertas ar ne peccato in hac mortali catum in ſe eſt a celis ⁊ ter ſubiectiōis poteſt eē ſub bitrij ꝑ pctm ⁊ ex parte ꝑdita ne. ſed vt in eis peccatū nō do ris ⁊ inferis poſſidet̉. erduplici differentia. ẜm ꝙ a vnde Aug. in Enchi. libe. ar. minetur neqꝫ regnet. Et hec ē go male aſſignat magr̄ di duplex eſt malum.ſ. mamale vtens homo ⁊ ſe perdit uerſos gradus libertatꝭ vera ⁊ bona libertas que bolum quod patimur. ⁊ hoc arbitrij. Item ſi libertas ⁊ ipſum. Cum em̄ libero arbi eſt malū miſerie. ⁊ in hoc nam parit ſeruitutem ſcꝫ iuſti arb. poteſt per pctm̄ dimi attenditur libertas a mi trio peccaret̉. victore pctō acie. vnde Augu. in enchi. ait. nui. cum non ſit infinitaſeria. Et malum quod fa miſſum eſt ⁊ liberū arbitrium Ad iuſticiam faciendā nō erit aliquando poterit amitti cimus. ⁊ hoc eſt malū cul A quo em̄ quis deuictus eſt. aliquis liber niſi a peccato liergo ſi impoſſibile ē crea pe. ⁊ in hoc attēditur ter huic ſeruꝰ addictus eſt. Ecce turā rōnalem abſqꝫ liber beratꝰ. eſſe iuſticie ceperit ſer tia libertatis differētia. tate ar. eſſe impoſſibile ē liberum arbitriū dicit: homiuus. ⁊ ipſa eſt vera libertas ꝓ Et ſic patꝫ ꝙ libertas ẜm ip̄m per pctm̄ diminui. nem amiſiſſe. nō qꝛ poſt pecca ꝙ conſiderat̉ per cōpara pter recti facti leticiam ſimul z5 ¶ Reſpon. Ad hoc dicen tionem ad illud a quo litum non habuerit liberum ar et pia ſeruitus propter prece dum ꝙ eſt loqui de liber bertas hꝫ diuidi in tres bitrium. ſed quia libertatem tate ar. quātum ad eſſe. ⁊ pti obedientiam. Eſt alia lidifferētias que ſunt liber arbitrij perdidit non quidem quātum ad bene eſſe. Si bertas non vera. male ſeruitu tas a neceſſitate. a culpa loquamur quātuꝫ ad eſſe omnē: ſed libertatē a miſeria ti adiuncta que eſt ad malum ⁊ a miſeria. Si autē conſi ſic liberū arb. non poteſt et a peccato. deretur libertas ꝑ comfaciendum. vbi ratio diſſentit diminui per peccatū. Si I parationē ad illud ad qd̓ ☞ Agit de libertate arbia voluntate iudicans nō eſſe loquamur quātum ad bn̄ ſcꝫ ad actuꝫ in quem exit trij a coactione. b eſſe. ſic excludit malū du faciēdum quod voluntas aphoc pōt eſſe aut ꝓut ſimb ¶ Eſt nāqꝫ libertas arbitri plex videlꝫ culpe ⁊ pene. petit. Ad bonum vero facien pliciter conſiderat̉ reſpe Et quātum ad hoc li. ar. triplex.ſ. a neceſſitate. a pecca dum concordat ratio volunta ctu actꝰ volēdi. ⁊ ſic dicit̉ pōt diminui. ⁊ hec liberto amiſeria. A neceſſitate et libertas arb. Aut ꝓut con tis. ⁊ ideo ibi vera libertas eſt tas per pctm̄ tolli pōt ſiante pctm̄ ⁊ poſt eque liberuꝫ ſideratur reſpectu actus ⁊ pia. De libertate aūt ad ma cut in dānatis qui neceſvolēdi ad finē relati. qui eſt arbi. Sicut em̄ tūc cogi nō ſario ſunt ſubiecti malo lum ⁊ ſeruitute mala ait augu d̓r vſus vel vti. ⁊ ſic atten culpe ⁊ pene. ⁊ ꝑ hoc papoterat. ita nec mō. Ideoqꝫ ſti. in Enchi. Seruo addicto ditur libertas ꝯcilij. Aut tent obiecta cōtra hoc qꝛ volūtas merito apud deū iupeccato que poteſt eſſe liberreſpectu actus volēdi qͥe ꝓcedūt de libertate ītelli dicatur. que ſemper a neceſſitati. qui quidem d̓r actus tas niſi quādo eū peccare degendo ꝙͣtum ad eſſe. tate libera eſt ⁊ nūqͣ cogi pōt fruitionis. ⁊ penes hunc lectat. Liberaliter enim ſerb ¶ Eſt nāqꝫ lib. arbi. tri attendit̉ libertas cōplavbi neceſſitas ibi nō eſt liber plex.ſ. a neceſſitate. a pec uit qui ſui domini voluntateꝫ citi. Et ſic ptꝫ ſufficientia cato a miſeria. Uideturq tas. vbi nō eſt libertas. nec vo libēter facit ac per hoc ad pec vtriuſqꝫ diuiſionis. et diiſta diuiſio ſit ſuperflualūtas. ⁊ ideo nec meritum. hec candum liber eſt qui peccati uerſi modi ẜm quos preCū em̄ nō ſit niſi duplex libertas ī omnibus eſt tam in ſeruus eſt. dicte diuiſiones bn̄t aſſimalū.ſ. culpe ⁊ pene vide malis ꝙͣ in bonis. gnari. Poſſent tn̄ ad vnā tur ꝙ nō ſit niſi duplex li ☞Queſtio d̓ libertate ad U cōem rationem diuiden¶ Agit de libertate a pecbertas. cuꝫ ergo libertas malū an ſit ipſa libertas libedi reduci ſic. Eſt em̄ condicat ereptionem ab alio cato ſeu culpa. i ri arbitrij. ſiderare libertatē ar. quā malo. videt̉ ꝙ nō debeat ¶ Eſt ⁊ alia libertas a pecca ¶ Hic queri poteſt vtrū hec tum ad eſſe. ⁊ quātum ad eſſe niſi duplex libertatꝭ to ſcꝫ de qua dicit apoſtolus. libertas qͦ quis liber ē ad ma bene eſſe. Si quātum ad differentia. ¶ Itē cuꝫ nō vbi ſpiritus domini ibi libereſſe. ſic vocat̉ a magiſtro ſit tm̄ malum culpe ⁊ pelum ſit libertas arbitrij. Si eī tas. Et veritas in euangelio. libertas a coactione. et a ne. ſed etiā tētationis. vt libertas arbitrij eſt bonū qͥdē qͥ Bern̄. libertas ar. abvno Si filius vos liberauerit ve2. iij detur predicta diuiſio eē eſt. qꝛ libertas arbitrij bonuꝫ diminuta que omittit vnā poſitiue. ab altero priuare liberi eritis. Hec libertas naturale eſt. Quibuſdā vide Rn̄. ẜm differentiā que eſt libertiue. Si quātum ad bene a ẜuitute peccati liberat. ⁊ ſer quoſdā tur ꝙ ſit ipſa libertas arbitrij eſſe cū ad bn̄ eſſe ꝯcurrat viij tas arbi. a malo tentatio uos iuſticie facit. ſicut ecōuer que ſemper bona eſt: ſꝫ ꝓpter duplex bonū. vcꝫ bonum nis. Si tu dicas eam con ſo ſeruitus peccati liberos iu tineri ſub libertate arbi. rectificans ⁊ bonū delepeccati ſeruitutem ad malum a miſeria. Cōtra. cū Ber ctans. ſiue bonū ordinās ſticie facit. vnde apoſtolus. liſit liberior ⁊ ꝓnior. ⁊ ideo dinar. in li. de li. ar. diuidit et bonū quietās ⁊ ꝑ oppo berati a pctō ſerui facti eſtis citur nō eſſe vera libertas. qꝛ ſitū excludat̉ duplex ma j. libertatē ar. in li. ar. ⁊ cōiuſticie. Et itē. Cum ſerui eſſe ad malum eſt. Alijs autem viciiij. ⁊ cōplaciti. queritur lum. vcꝫ malū deformās tis peccati. liberi fuiſtis iuque ſit inter bas diuiſiodetur ꝙ hec libertas ad malū ⁊ malū affligēs. ſic eſt du ſticie. Hanc libertatē peccan nes differentia et penes plex dr̄ia. quaꝝ vna ſumit̉ quaꝫ ſupra cōmemorauit Au quid ſumantur baꝝ diuireſpectu boni dirigētis ⁊ do homo amiſit. Ideoqꝫ aug. gu. nō ſit ip̄a libertas arbitrij hec d̓r libertas concilij a

ibri Secundi Bernardo ⁊ a magr̄o liſed ſit quedam pronitas pecper bona eſt. Aut em̄ libera ē tas a coactione. ab illalia bertas a culpa. Alia vero candi ⁊ curuitas que ex pecca be. ar. habet denominari iuſticie qn̄ ſeruit pctō. et tunc ſumit̉ reſpectu boni qͥetā Et qm̄ hec in creaturis ꝙ to eſt. ⁊ mala eſt. eſt mala. Aut a peccato libera tis. Et hec a bernardo vo tum eſt de ſe indiſferens C ¶ Queſtio alia de liberta eſt quādo ſeruit iuſticie. ⁊ tūc cat̉ libertas cōplaciti. ⁊ a eſt ad bonum et malum. te ad bonū. an ſit ip̄a libertas eſt bona. mgr̄o libertas a miſeria. Ideo magiſter de hac in Idē em̄ ip̄ꝫ qd̓ bernard arbitrij an nonm ☞Agit de libertate a mitelligens dicit in littera ꝙ noīat poſitiue ſiue ꝑ ꝯpa libertas a qua liberuꝫ ar ſeria. ¶ Simil̓r etiā q̄ri ſolet vtruꝫ c rationē ad terminum ad bitrium denominatur liilla libertas vera que eſt ad iu ¶ Eſt iterū libertas a miẜia. quē magr̄ nomīat priuati berum. non eſt libertas No. n ſticiam faciendā ſit ipſa liberde qua apl̓s ait. Et ipſa creaRn̄. ẜm ue ſiue ꝑ cōparationē ad ad bonum tm̄. ſed etiā ad tas arbitrij. Quidā dicunt il tura liberabit̉ a ſeruitute corquoſdā terminū a quo. Et ſic ptꝫ malum. non ꝙ principali diuiſionū ſufficiētia. Ptꝫ lam eandē eſſe ſꝫ reparatam ꝑ ruptionis in libertatē gl̓ie fiter reſpiciat malum ſꝫ qꝛ etiā rn̄ſioad obiecta. Pre de generali nomīs ſignilioꝝ dei. Hanc libertatem ha gratiaꝫ quā iuuante libera eſt ter em̄ malū culpe ⁊ pene ficatione non determina ad bonū. ſine gratia vero non buit homo ante pctm̄. qꝛ oī ca eſt aſſignare differentiaꝫ tur ad bonum. licꝫ princi eſt libera ad bonū. Unde Au rebat miſeria ⁊ nulla tangeba tertiā libertatis arb. que palius reſpiciat bonuꝫ ꝙͦ tur moleſtia. ⁊ plenius habeguſt. in ench̓. Iſta libertas ad nō ſumitur reſpectu mali malum. Et per hoc patꝫ vtpote illa que attendit̉ benefaciendū. vnde erit homi bit in futura beatitudine vbi ſponſio ad primum obiequātum ad eſſe ⁊ malum ni addicto ⁊ vēdito ſub peccamiſer eē nō poterit. Sꝫ ī hac ctum. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ tentationis quodāmodo obijcitur ꝙ denominatio 39 to niſi eum redimat qui dicit. vita que eſt inter primū pecca bꝫ reduci ad maluꝫ culpe dꝫ fieri ab optimo. Dicen Si filius vos liberauerit vere tum ⁊ vltimā ꝯfirmationē. nequodāmodo ad malū pe dum ꝙ illud verum eſt de liberi eritis. Qd̓ anteꝙͣ fieri mo a miſeria liber eſt. qꝛ pena ne. Ad malū culpe inquā optimo non quocūqꝫ ſed Io. viij tum ſubintrat interiꝰ. Ad in homine īcipiat. qūo quiſqͣ peccati nō caret. eſſentiali ⁊ inſeparabili. malū ꝟo pene inqͣtum affde libero arbitrio gloriatur. ¶ Ad illud quod querit̉. ⁊ ☞Breuiter epilogat oſtē fligit exterius. ⁊ ſic facit vtrū dicat̉ libertas equiqͥ nondū eſt liber ad oꝑanduꝫ dens quo genere libertatꝭ liquartuꝫ mēbrum ab illis uoce vel vniuoce. Dicēdū bene? Ecce aperte oſtendit li ar. intelligi debeat minui per tribus diuerſum. ꝙ nec ſic nec ſic. ſꝫ ẜm quā berū arbitrium ꝑ gratiam ad c ¶ Uerum nobis magis peccatum. dam analogiam. que pro placet. vt ipſa li. ar. ſit ⁊ il iuuari. vt ꝑ illud bene operet̉ ¶ Ex p̄dictis iā apꝑet inqͦ ꝑ pter conuenientiā cū vnila qua qͥs liber eſt ad ma quis. Ideoqꝫ dicunt illam liuoco recipit comparatio pctm̄ ſit īminutū vel corruptū lum. ⁊ illa qua quis liber nem ẜm magis ⁊ minꝰ pro bertatem verā que eſt ad bene liberū arbitriū. qꝛ ante pctm̄ eſt ad bonū. Hoc videtur pter ꝯuenientia cuꝫ equi faciēdū. cuius ſupra meminit nulla erat homini difficultas eſſe ꝯtra Anſel. qͥ dicit ꝙ uoco recipit quandam di Auguſt. eſſe libertatem ipſaꝫ poteſtas peccādi non eſt nullūqꝫ impedimentū de lege ſtinctionem multiplicitalibertas nec pars liberta arbitrij gratia dei adiutam. mēbroꝝ ad bonū. nulla impul tis. analogum em̄ mediū tis. Itē vr̄ etiā eſſe cōtra Alij vero putāt non eſſe ip̄am ſio vel inſtigatio ad malum. tenet inter vniuocū ⁊ equi rōnem. qꝛ vnūquodqꝫ dꝫ arbitrij libertatem. ſed aliam uocum. ⁊ ſic patēt ea que Nūc aūt ꝑ legē carnis ad bodenoīari a ſuo optimo et queſita ſunt. quādam que ex gratia ⁊ libenū impedit̉ ⁊ ad malū inſtigat̉ libertas que eſt ab oī miro arbitrio in mente hominis ſeria ⁊ culpa. hec eſt ab oī vt nō poſſit velle ⁊ ꝑficere bo miſeria. ergo liberū arb. deo operante incipit eſſe cum num niſi ꝑ gr̄aꝫ liberet̉ ⁊ adiu debꝫ denominari ab illa. reparatus eſt. uetur. qꝛ ait apl̓s. Pctm̄ habitat in carne. liberū ergo ¶ Itē ſi li. ar. d̓r nō ſoluꝫ E ¶ Certa determīatio vtriarbitriū cū ſemꝑ in ſingl̓is ſit libeꝝ. nō eſt tn̄ parit̓ libe qꝛ eſt in bonū: ſed etiā qꝛ uſqꝫ queſtiōis qua dicitur lirum in bonis ⁊ in malis. ⁊ ad bona ⁊ ad mala. liberiꝰ eī pōt in malū. cum in beabertas ad bonū ⁊ ad malū eſſe tis nō poſſit in malum vt eſt in bonis vbi liberatū eſt. ꝙͣ in malis vbi liberatū nō libertas arbitrij. detur ꝙ eqͥuoce dicat̉ lin eſt. Et liberius eſt ad malum qd̓ ꝑ ſe pōt. ꝙͣ ad bonum bertas ar. in viatoribus c ¶ Ueꝝ nobis magis plꝫ vt qd̓ niſi gratia liberetur ⁊ adiuuetur non poteſt. et in beatis. Sꝫ ꝯtra hoc ip̄a libertas arbitrij ſit ⁊ illa qͦ ☞ De libertate que ſit ex gr̄a ⁊ q̄ ex natura. q eſt qꝛ cōparatio ẜm maiꝰ quis liber eſt ad malum ⁊ illa ¶ Libertas gͦ a pctō ⁊ a miſeria ꝑ gr̄am ē libertas ꝟo ⁊ minus eſt reſpectu ſoli qua quis liber eſt ad bonū favniuoci. Si ergo equiuo a neceſſitate ꝑ naturā. vtrāqꝫ libertatē nature.ſ. et greciendum. Ex cauſis em̄ varijs ce diceret̉ li. ar. in beatis notat apl̓s. cū ex ꝑſona hoīs nō redēpti ait. Uelle ad nu⁊ in nobis. nō eſſet maior ſortit̉ diuerſa vocabula. Dici iacet mihi. ꝑficere aūt bonum nō inuenio. ac ſi diceret. libertas ī beatis ꝙͣ in no tur em̄ libertas ad malum fahabeo libertatem gr̄e. ideo nō eſt apud me ꝑfectio bo bis quod eſt cōtra magi ciēdum anteꝙͣ ꝑ gratiā ſit reni. Nā volūtas hoīs quā naturaliter hꝫ nō valet erigi ſtrum in lr̄a qui differenparata. ſꝫ cū ꝑ gr̄am fuerit reter gradus libertatis aſſi ad bonū efficaciter volendū. vel oꝑe implendū. niſi per parata. dr̄ libertas ad bonum gnat. Propter hoc eſt que gratiā liberet̉ ⁊ adiuuet̉. Liberet̉ quidē vt velit. ⁊ adiū mait ſtio. vtrum libertas a coa faciēdum. qꝛ ante gr̄am libera uet̉ vt ꝑficiat. Qꝛ vt ait apl̓s ¶ D intelligen ctione. ⁊ culpa et a miẜia eſt volūtas ad malū per gr̄am Nō eſt volētis velle neqꝫ cur tiam huiꝰ par dicat̉ equiuoce vel vniuo vero libera fit ad bonū. Sem rentis currere.i. oꝑari ſꝫ miſe tis cuꝫ ſupra ce ⁊ cui pͥmo nomē liberta per ergo volūtas hominis ali babitū ſit de rentis dei qui operatur in no zs tis imponatur. ¶ Rn̄. di li. ar. in ſe q̄ri quo mō libera eſt. ſꝫ non ſemꝑ cendum ꝙ cum nomen im bis velle ⁊ oꝑari bona. cuius tur hic de ipſo in compaponatur rei a proprietabona eſt. Nō em̄ eſt bona niſi gratiā nō aduocat homīs voratiōe. Et circa hoc quete que eſt ſibi inherens in a pctō liberata. eſt tn̄ a neceſſi luntas vel oꝑatio. ſꝫ ipſa graruntur ſex. Primo querit̉ ſeparabiliter ⁊ eſſentialitate libera. Un̄ Aug. in li. de de lib. ar. in comparatiotia voluntatē preuenit p̄parā ter. ⁊ libertas eſſentialis ne ad ſubiectum. Secun gratia ⁊ li. ar. Semꝑ in nobis li. ar. nō ſit libertas a cul do vt velit bonum. ⁊ preparado queritur de ipſo in cō voluntas libera eſt. ſꝫ nō ſempa. vl̓ a miſeria. ſed liber tam adiuuat vt perficiat. paratione ad actum. Ter tio vero

Diſtinctio V tem. ſic inequalitas reperit̉ non ſolum in creaturis ⁊ creatore tio ꝟo querit̉ in cōparatione ad obiectum. Quarto in cōpara ſed etiā in creaturis cōparatis adinuicem. Una em̄ creatura tione ad aliquod aliud agens creatum. Quinto in cōparatio multo potentior eſt altera in rectitudine ſeruāda. ſicut beata ne ad mouens primū ſcꝫ deum. Sexto ⁊ vltimo in cōparatioꝙͣ miſera. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Anſel. in li. de li. ar. Libertas arb. ne ad corpus coniunctum. alia eſt a ſe. q̄ nec ē accepta ab alia. nec facta eſt. q̄ eſt ſoliꝰ dei. De li. ar. in cōparatiōe ad ſubiectū vtꝝ Alia ē a deo fctā ⁊ accepta. q̄ eſt angeloꝝ ⁊ hoīm. Fctā aūt ſiue Queſſio. j. in oībus in quibus eſt ſit equal̓r. aut ẜꝫ accepta. alia eſt hn̄s rectitudinē quā ſeruat alia carens. Hn̄s magis ⁊ minus. Et ꝙ ſit in oībus equal̓r. videt̉ primo ꝑ Ber alia tꝫ ſeꝑabiliter. alia īſeꝑabil̓r. Carens autē alia caret recu nar. in li. de li. ar. Manet libertas voluntatis tam plena ī boperabil̓r. alia irrecuperabiliter. Ex hac diuiſiōe Anẜ. apꝑēt nis ꝙͣ in malis: ſꝫ in bonis ordinatior. tam integra quoqꝫ ſuo gradꝰ libertatis. nō ſolū ī creaturis reſpectu creatoris ſꝫ et ī mō in creatore. ꝙͣ in creatura. ¶ Itē in eodē libertas arbitrij creaturꝭ ad īuicē relatꝭ. Sumit̉ eī hͦ diuiſio libertatꝭ ẜꝫ id qd̓ cūctis pariter rōne vtētibus cōpetit nec magis eſt in bonis. ē ī ea poſitiōis. et hoc mō cōtingit eā ẜꝫ plus et minus ī habē ꝙͣ in malis. Et iteꝝ ſubiūgit ꝙ nec auget̉ gr̄a. nec minuit̉ cultibus li. ar. reꝑiri. ⁊ ſic ꝓcedūt rōnes prius adducte. Pꝫ igit̉ pa. ¶ Item li. ar. eoipſo d̓r libeꝝ quo eſt a coactione immune. ex p̄dictis rn̄ſio ad qōnē ꝓpoſitā. pꝫ nihilominus rn̄ſio ad ob ſed oē li. ar. eſt ab om̄i coactione immune. ergo ſi libertas ariecta. qꝛ rōnes que ꝓbāt equalitatē arguūt de li. ar. penes id bitrij in quolibet vniuerſal̓r priuat coactionē. ⁊ oīmodā priua qd̓ d̓t priuatione. Rōnes ꝟo ad oppoſitū penes id qd̓ d̓t. poſitionē non eſt magis ⁊ minus reperiri arbi. libertas in oībus tionē ⁊ iō vtreqꝫ cōcedēde ſūt. qꝛ diuerſis vijs veꝝ cōcludūt. in quibus eſt. equal̓r eſt. ¶ Itē magis ⁊ minus eſt ꝑ ꝑmixtioH De li. ar. in cōꝑatiōe ad actū. Et q̄rit̉ nem vnius ad alterū. ſed libertas arbitrij nullo mō pōt ꝑmiq)I UUEIIIO. Ij. vtrū ſit actuū cōtingentiū ⁊ neceſſario ſceri in aliquo ſeruituti ſibi ꝯtrarie. que quidē eſt ſeruitꝰ coarū. an cōtingētiū tm̄. Et ꝙ ſit cōtingētiū tm̄. vr̄ per magiſtrū ctionis. ergo nō videt̉ ꝙ poſſit ẜm magis ⁊ minus participari in. ij. cap̄. huius di. vbi ait ſic. Hoc aūt ſciēdū ꝙ li. ar. nō refer ergo equal̓r eſt in oībus in qͥbus inuenit̉. ¶ Sed contra. lib. tur ad pn̄s vel ad preteritum. ſed ad futura contingentia. ar. eſt poteſtas ſeruādi rectitudinē. ſicut dicit Anſel. ſꝫ maior ¶ Itē li. ar. eſt reſpectu eoꝝ actuū q̄ ſunt a nobis. et eoꝝ de qͦeſt poteſtas ẜuandi rectitudinē in bonis ꝙͣ in malis. in cōfirbus conciliamur. Si igit̉ nō cōciliamur de neceſſariis ⁊ īpoſſi matis ꝙͣ in nō ꝯfirmatis. ergo li. ar. ꝯtingit ẜm magis ⁊ minꝰ bilibus. ſed de cōtīgētibus ⁊ ea qͥ ſunt in nobis poſſumꝰ faceparticipari. ¶ Item libertas ar. eſt quedā nobilis dignitas re ⁊ nō facere. vr̄ ꝙ ſoli actꝰ ꝯtīgētes ad li. ar. habeāt ꝑtinere in aīa rationali: ſed in nulla ꝓprietate dignitatis creatura po ¶ Itē li. ar. eſt ptās rōnalis. ſed ptās rōnalis eſt īdifferēs ad teſt equari creatori. ergo impoſſibile ē libertatē ar. inter crea faciendū ⁊ nō faciendū. et nhil qd̓ exit a potentia indifferēter turam ⁊ creatorē equal̓r reperiri. ¶ Item libertas arb. eſt faſe habēte ad hoc. ⁊ ad eius oppoſitū eſt neceſſariū. ſed cōtincultas que fundatur ſupra rōnem ⁊ voluntatē. ſed vis cogniti ua multo ꝑfectior reperitur in deo ꝙͣ in creatura. ⁊ ī vna crea gēs. ergo ⁊c. ¶ Itē neceſſariū ⁊ volūtariū ex oppoſito diuidū tura plus ꝙ in alia. ſil̓r ⁊ vis appetitiua. ergo ſpari rōne ⁊ illa tur. ergo ſi actus li. ar. eſſet neceſſarius. nō eſſet voluntarius facultas. ex qua potētia rōnalis ⁊ potentia voluntatis libere ſi ergo oīs actus li. ar. eſt voluntarius. vr̄ ꝙ nullus ſit neceſeſſe dicunt̉. ¶ Itē liberius eſt illud in quo cadit nullū genus ſarius. Sꝫ cōtra. Aug. in Ench. Erit hō ſic. vt velle male non ſeruitutis. ꝙͣ in quo pōt aliquod genus ſeruitutis cadere. cuꝫ poſſit nec tn̄ ideo carebit li. ar. Et paulopoſt. neqꝫ aūt volūtas igit̉ aliqua ſint que nullo mō pn̄t ſubijci. nec peccato nec miſe nō eſt. aut libera dicēda nō eſt. qua beati ſic eſſe volumꝰ. vt eē rie. quedā ꝟo que eis ſubiecta ſunt ⁊ ſeruiunt. videtur ergo ꝙ miſeri nō ſolum nolimus. ſed nequaꝙͣ prorſus velle poſſumus ab bis ⁊ illis liberū arb. non participetur equal̓r. ¶ Rn̄. Ad Et ex hoc exp̄ſſe colligit̉ ꝙ li. ar. eſt reſpectu actus neceſſarij predictoꝝ intelligentiā eſt notādum ꝙ cum queritur vtrū lib. et īmutabilis. ¶ Itē li. ar. eſt in deo ⁊ angelis. ⁊ in hoībꝰ beaar. ſit equaliter in oībus. non eſt queſtio de ipſo ẜm ꝙ d̓r libetis. ſꝫ deꝰ eſt īmutabilis ꝑ naturā. angelus ꝟo ⁊ hō beatus ꝑ rum ea libertate que eſt a miſeria vel a culpa. hoc em̄ mō plagloriā. gͦ in ipſis li. ar. neceſſario ⁊ īmutabil̓r in ſuū actū exit. num eſt ꝙ liberius eſt in vno ꝙͣ in alio. ſed eſt queſtio de libe. igit̉ nō ſolū eſt reſpectu actus ꝯtingētis. verūetiā neceſſarij. ar. ẜm ꝙ d̓r libertas a coactione. ſic em̄ vident̉ autoritates ſan ¶ Item nō eſt meritū ſine actu li. ar. ſed iſte qͥ fecit bonū vult ctoꝝ ſibijnuicem repugnare. Et ꝓpterea ad ꝯtrarietatē que ſe feciſſe. ⁊ hocip̄o meret̉. ſi igitur hūc feciſſe bonū. demōſtravidet̉) de medio dirimendā intelligendum eſt ꝙ li. ar. ſiue lito illo qͥ fecit eſt neceſſariū li. arb. eſt reſpectu actus neceſſarij bertas ar. ⁊ dicit cōparationem ad illud a quo. ⁊ ad illud ad etiā ẜm ſtatū meriti. ¶ Itē lib. ar. eſt poteſtas nō alligata eo 43 42 quod. Per cōparationē ad illud a quo d̓r priuatiue ſiue nega ipſo ꝙ li. eſt. ſi igit̉ potētia intellectiua eoip̄o ꝙ nō eſt alligatiue. d̓r em̄ liberum a coactione pro eo ꝙ eſt ab om̄i coactione ta poteſt cognoſcere neceſſaria. gͦ cū voluntas vel ar. libertas immune. Per cōparationē ad illud ad qd̓ d̓r poſitiue pro eo ꝙ ad nihil aſtringat̉. videtur ꝙ erit reſpectu actuū neceſſariorū libertas ar. eſt quedā facultas ſiue poteſtas ſeruādi rectitudi ⁊ ꝯtingentiū ſimul. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ li. ar. dupl̓r pōt ꝯſiderari. nem. hec aūt facultas prout priuationi coactionis ꝯiuncta eſt Aut ẜm ꝙ liberū: aut ẜm ꝙ deliberans. Si loqͣmur de ipſo ẜm bꝫ quādam dignitatē. dignitatis em̄ eſt ⁊ poteſtatis nō poſſe ꝙ liberū ſic ꝯcedo ꝙ poteſt eſſe nō ſolum reſpectu contingen cogi. Et ſic in liberi arbitrij intellectu. tria claudunt̉ videlꝫ a tis: ſed etiā neceſſarij. ſicut pꝫ in deo ⁊ in xp̄o. ⁊ in angelis ⁊ in 44 coactione immunitas. excellētie dignitas. ⁊ poteſtas ſiue fahoībus beatis. ¶ Cū em̄ duplex ſit neceſſitas. videlꝫ coactio cultas. Quātum ad primū li. ar. in oībus in qͥbus eſt equal̓r ſe nis ⁊ īmutabilitatis. Neceſſitas coactionis repugnat liberta bꝫ ſicut dicūt autoritates Bern̄. ⁊ oſtendūt rōnes ad hoc īdu ti arbitrij. Neceſſitas ꝟo īmutabilitatis nō ꝓ eo ꝙ arb. d̓r lib. cte. pro eo ꝙ in omni in quo ponitur ſimpl̓r ⁊ vniuerſal̓r omnē qꝛ nō ſic velit hoc vt poſſit velle eiꝰ oppoſitū. ſꝫ qꝛ om̄e qd̓ vult excludit coactionē. ꝓpterea dicit Bern̄. ꝙ ita plena eſt ar. liappetit ad ſuijpſiꝰ imperiū. qꝛ ſic vult aliquid vt velit ſe velle bertas in creatura ſuo mō ſicut in creatore. qd̓ ⁊ ſi nō poſſit in illud. ⁊ ideo in actu volendi ſeipſum mouet. ⁊ ſibi dn̄atur. ⁊ ꝓ telligi veraciter eſſe dictū de aliquo quod d̓r per poſitionē. po tanto d̓r liberum. ꝙͣuis immutabil̓r ordinetur ad illud. Si au teſt tn̄ intelligi de eo quod d̓r per oīmodam priuationē. Quātem loquamur de lib. arb. ẜm ꝙ deliberans. vtrū hoc fiat vel tum ad ſcd̓m videlꝫ quātum ad excellētie dignitateꝫ eſt equa nō fiat. ſic actus eius de quo deliberat eſt cōtingens. Nullus liter in cōparatione creaturaꝝ adinuicem ⁊ inequaliter in cōem̄ deliberat de neceſſario ⁊ impoſſibili. actus tn̄ ille poteſt eſ paratione creaturaꝝ ad creatorem. Dignitas em̄ li. ar. increa ſe circa neceſſariū. vel circa ꝯtingens. In li. eī ar. eſt conſideti ſuperexcellit oēm dignitatem lib. ar. creati. qꝛ illa eſt dignirare actum volendi ⁊ ipſum volitum. Et inquātum li. arb. eſt tas ſumma. ⁊ omnis dignitas creata. eſt dignitas infra illam deliberans. neceſſe eſt ꝙ contingētia ſit circa vtrūqꝫ iſtorum. et ꝓpter illā. ⁊ ſic inequalitas ineſt libertatiar. quātum ad di vel circa alterū. Circa vtrūqꝫ vt cum quis deliberat. vtrū vegnitatem. ꝓut ꝯſiderat̉ in creaturis ⁊ creatore. Prout aūt cōlit intrare religionem. vel diligere inimicū. Circa alterum vt ſiderat̉ in creaturis relatis adinuicem ſic habꝫ in eis reperiri cum qͥs deliberat. vtrū debeat ſibi placere vel diſplicere malū equaliter. pro eo ꝙ omne li. ar. immediate eſt ſub deo conſtitu qd̓ fecit. vel vtrum debeat ꝯſentire vel diſſentire appetitui na tum. ⁊ quodlibet eſt ſuaꝝ operationum poſt deum primū prin tural̓r inſerto. vtpote appetitui btītudinis. Sic igit̉ actus li. cipiū. Attenditur em̄ ẜm rationalis creature ſupremū quo ſoar. deliberātis. ꝙͣuis poſſit eē circa neceſſariū: ſemꝑ eſt cōtinlus deus ſuperior eſt ſicut vult Aug. Quātum aūt ad tertium gens. actus ꝟo li. ar. vt liberū eſt nō ſolū pōt eſſe circa neceſſavidelꝫ quātum ad facultatem. aut ad ſeruāde iuſticie poteſta rium. ſed etiam neceſſarius in ſe. ⁊ per hoc patet reſponſio ad

Secundi. Libri mur de ip̄o inqͣtū deficiēs. ſic li. ar. inqͣtū ar. li. pōt ⁊ exit ī opropoſitā qōnem. ptꝫ etiā rn̄ſio ad obiecta. Nā rōnes q̄ oſtenctum liberatiuū. qꝛ deficiens exit in actū deformatū. et ita in dunt ꝙ liberū arbitriū pōt eſſe reſpectu actus neceſſarij conmalum. Sic ergo ptꝫ ꝙ libe. arbi. ẜm ꝙ libeꝝ eſt hꝫ obiectum cludūt de lib. ar. ẜm ꝙ liberū eſt ſicut manifeſte apparet ꝑtra bonum ⁊ exit in bonū. non in malum ſicut rationes ad ſcd̓am ctanti. Autoritates ꝟo ⁊ rōnes ad oppoſitū intelligunt̉ de li. partē inducte oſtēdunt. Nihilominꝰ tn̄ inquātum cum liberta ar. ẜm ꝙ deliberans ⁊ ꝯcilians. aliter nō cogunt. ¶ Nā quod te bꝫ defectibilitatē poteſt in malū. ita ꝙ malicia nō eſt obieprimoobr̄ de ꝟbo magr̄i. planum eſt ꝙ intelligit de lib. ar. ẜm ctum li. ar. nec a li. ar. ẜm ꝙ liberū. ſed ẜm ꝙ deficiēs. actꝰ aūt sſtatū viatoris. ſicut magr̄ in littera ſeip̄m exponit. ¶ Sil̓r qd̓ ſubſtractus cum ſit deliberatiuus exit a li. ar. ẜm ꝙ liberum. ſcd̓o obr̄. ꝙ li. ar. eſt eoꝝ de quibus cōciliamur hoc em̄ verū eſt ⁊ per hoc ptꝫ reſponſio ad primū obiectum. ¶ Quod aūt obijde li. ar. ẜm ꝙ tenet rōnem deliberātis. ¶ Et ad illud qd̓ obij cit ſolis operibus li. ar. deberi laudem ⁊ vituperiū. hoc non ſo citur ꝙ rōnalis poteſtas eſt ad oppoſita. Dd̓m ꝙ illud non eſt lum verū eſt de bis que li. ar. reſpiciunt ẜm ꝙ liberum. ſꝫ etiā verū de omni poteſtate rōnali. ſicut iam in ſequenti ꝓbleuma ẜm ꝙ defectiuum. ſic tm̄ opus ab eo veniens eſt vituperio dite melius patebit. ſed hoc eſt verū de rōnali poteſtate ẜm ſtagnum rōne deformitatis que nō hꝫ cauſam efficiētem ſed defi tum mutabilitatis ⁊ vertibilitatis. ẜm quē ſtatum intelligitur cientem. ſicut infra manifeſtabitur. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ⁊ ls verbū ph̓i. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ neceſſariū ⁊ voluntariū ex op ꝙ li. ar. de ſe eligit malum. Dicēdum ꝙ ⁊ ſi ſufficiat ad eligenpoſito diuidunt̉. Dicēdum ꝙ verū eſt ẜm ꝙ neceſſariū dictum dum malū. pro eo ꝙ facilius eſt deficere ꝙͣ ꝓficere. non tn̄ ad eſt a neceſſitate coactionis. ẜm aūt ꝙ neceſſariū dictū eſt a ne illud ordinatur principal̓r. qm̄ hoc nō cōuenit ei ẜm nature ꝓ ceſſitate mutabilitatis. nō diuiditur ꝯtra voluntariū. niſi voprie cōplementum. ſed potius ẜm ꝓprie nature defectum. Pre luntariū dicat̉ a voluntate deliberante ⁊ ꝯciliante. ⁊ hoc moterea ⁊ ſi de ſe eligit malum. nunꝙͣ tn̄ eligit malum niſi inquādo bene ꝯcedo. ꝙ voluntariū eſt contingens. ⁊ hoc modo obtum apparet bonū. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ rōnales pote ⁊ uiat. ſed potius cōſonat ei. quod dictum eſt. ſtates ſunt ad oppoſita. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi hoc verum ſit in rōnalibꝰ De li. ar. in cōparatione ad obiectū. poteſtatibus defectibilibus ⁊ creatis. non tn̄ verum eſt in rō ꝫ Queſtio. lij. Et eſt q̄ſtio vtrū liberū arb. ẜm ꝙ linalibus poteſtatibus in quibus nō pōt eſſe defectꝰ. Abſit em̄ berum poſſit in malū. Et ꝙ ſic videtur. De nullo vituperatur ꝙ illud ph̓icum verbum ſit veruꝫ quo d̓r ꝙ deus poteſt praua quis nec laudatur. niſi de illo qd̓ eſt a lib. arbi. ẜm ꝙ liberum agere. hoc em̄ eſt cōtra veritatē ⁊ contra Augu. ſicut in. j. lib. ſed de pctō ⁊ malo vituperatur qͥs ⁊ punit̉. gͦ pctm̄ eſt a libe. oſtēſum fuit. ⁊ inferius ſuo loco oſtendet̉. Ꝙ em̄ dicunt̉ rōna ar. ẜm ꝙ liberū. ergo lib. ar. pōt in pctm̄ ẜm ꝙ liberū ⁊ in malū les poteſtates eſſe ad oppoſita. hoc nō eſt. qꝛ ſunt rōnales ſed ¶ Item actus lib. ar. ẜm ꝙ liberū eſt eligere. ſed lib. ar. de ſe qꝛ ſunt deficiētes. maxime ſi de eiꝰ oppoſitis intelligat̉ quoꝝ cum eſt gr̄a deſtitutū bꝫ eligere malū. bonū aūt non eligit niſi vnum eſt priuatio alterius. ſicut ſe hn̄t bonum et malum. ⁊ ita ꝑ auxiliū gr̄e. ergo lib. arb. ꝙͣtum eſt de ſe plus hꝫ obiectū ma ex hoc nō ſequit̉ ꝙ li. ar. ẜm ꝙ liberuꝫ poſſit ad malū. ¶ Ad il 3ꝫ lum ꝙͣ bonū. ¶ Item poteſtates rōnales ſunt ad oppoſita ẜm lud qd̓ obijcitur ꝙ li. ar. ſeipſo poteſt in malum. Dicēdum ꝙ ⁊ ꝙ hmōi. ſed lib. arb. ẜm ꝙ liberum eſt poteſtas rōnalis. ergo ſi ſeipſo poſſit. nō tn̄ pōt ſeipſo ſufficiente. ſed potius ſeipſo de eſt ad oppoſita quātum eſt de ſui natura. ſed nō ſunt ad oppo ficiente. ſeipſo em̄ pōt deficere. nec opꝫ aliquid aliud interue ſita que ſunt dulce ⁊ amaꝝ. verum ⁊ falſum. ⁊ ſimilia. ergo ad nire ad hoc ꝙ exeat in malum. oppoſita que ſunt bonū ⁊ malum. ergo malum eſt obiectū lib33 De lib. ar. in cōparatione ad aliud R ar. ẜm ꝙ liberum. ¶ Item liberū arbitrium poteſt facere ma d eTIIO..j. agēs creatū. Et eſt q̄ſtio vtrum li. lum. aut igitur ſeipſo. aut alio. Si alio. quero mediāte quo. et ar. ab aliquo agēte creato poſſit cogi. Et ꝙ ſic vr̄. Tam Dam̄. nō eſt dare. tūc em̄ eſſet querere. vtrū illud eſſet liberū aut nō ꝙͣ ph̓us dicunt̉ ꝙ q̄dā ſunt oꝑationes volūtatis partim volū⁊ ſi nō eſſet liberꝝ. iam in opere ſuo nec eſſet laudabile. nec vitarie ꝑtim inuoluntarie. ⁊ q̄dā mixte ex volūtario. ⁊ inuolūta tuperabile. ⁊ ita nec peccare poſſet. Si aūt eſſet liberuꝫ. ergo rio ſicut iactare merces in mare ⁊ ſil̓ia. Si igr̄ inuoluntariū ē vel erit abire in infinitū. vel eſt dare ꝙ li. ar. ſeipſo peccet. Si illud qd̓ eſt per violentiā aliquas oꝑationes exeūtes a li. ar. igit̉ ſeipſo pōt in malum. ⁊ ſeipſo eſt libeꝝ. ergo libe. ar. ẜm ꝙ ꝯtingit ꝑmiſceri violētia. ergo ſi ꝯtingit magis ⁊ magis ꝑmi liberum hꝫ pro obiecto ip̄m malum. ¶ Sed ꝯtra Anſel. de lib. ſceri. ꝯtingit eas ſimpl̓r eſſe inuolūtarias ⁊ coactas. gͦ lib. ar. ar. qd̓ libertati oppoſitū eā minuit. ⁊ ſeparatū auget. nō eſt licogi pōt in actione ſua. ¶ Itē maior virtus pōt inferre violēbertas nec pars libertatis. ſed poteſtas peccandi eſt hmōi. vt tiam minori. ſed qd̓ pōt inferre violentiā. pōt cōpellere. ergo dicit. Et ex hoc ꝯcludit̉ ꝙ poteſtas peccādi non eſt libertas. minor virtus a maiori pōt cōpelli. ſed aliqua virtus potentior nec pars libertatis. Si igitur malū nō eſt obiectum. niſi ptāeſt li. ar. viatoris. vtpote angeli. gͦ ſaltē ab angelo lib. ar. nr̄m tis peccādi lib. ar. ẜm ꝙ hmōi nō hꝫ ꝓ obiecto malū. ¶ Item pōt cogi. ¶ Item ſi aliqua virtus pōt impediri ab actu ſuo. poſſe peccare plus dicit impotentiā ꝙͣ potentiā. et plus dicit pōt violētari ⁊ ſi ſufficiēter pōt impediri ſufficiēter pōt violen defectū ꝙͣ cōplementum. ſed lib. ar. ẜm ꝙ lib. eſt ſub deo potē tari. ⁊ ſi ſufficienter poteſt violentari. pōt cogi. cum igit̉ li. ar. tiſſimū. ergo lib. ar. ẜm ꝙ liberū nō hꝫ obiectum malū ſiue pec ab actu ſuo ⁊ vſu impediri poſſit. ſicut ptꝫ ꝙ diabolus poteſt catum. ¶ Item ſi malū eſt obiectū lib. ar. ẜm ꝙ liberum. ergo auferre vſum li. ar. ⁊ facere eum hoīem furioſum. ergo videt̉. vbicūqꝫ eſt libertas ar. eſt poteſtas ad malum. ergo vel ī deo ꝙ ab eo. li. ar. noſtrum poſſit cōpelli vel cogi. ¶ Item qn̄ raeſt poteſtas ad malum. vel in ipſo nō eſt lib. arb. ⁊ ꝙ ſi vtrūqꝫ dius eſt iunctus aque. mota aqua neceſſe eſt moueri radiū: ſꝫ boꝝ eſt impoſſibile ⁊ ꝯtra Augu. reſtat ⁊c. ¶ Item libe. arbimulto maiori vinculo ꝯiungit̉ aīa corporpori ꝙͣ ꝯiungatur ra trium nunꝙͣ facit nec appetit malū. niſi ſub rōne boni. ſed vidius aque. ergo moto corpore neceſſe eſt moueri affectus aīe. cium. qꝛ nō appetit̉ niſi ſub rōne dulcis. ip̄m ꝑ ſe nō eſt appeſi igitur aliqua virtus creata pōt corpus trāſmutare. poterit tibile ſed dulce. ſi ergo malū nō appetit̉ niſi inqͣtum apparet per ꝯſequens libe. ar. vertere ⁊ cōpellere ipſo nolente. ¶ Iteꝫ bonū. ſolū bonum eſt obiectum lib. ar. ¶ Item vnaqueqꝫ poſicut ſe hꝫ intellectus ad verum. ita ſe babet affectus ad bonū tentia eſt completior. cum coniuncta eſt ſuo obiecto medianſed intellectus compelli poteſt ad credendum aliquod verum te actu. ꝙͣ cum nō eſt coniuncta. ergo ſi malum eſſet obioctum ergo ⁊ affectus ad amādum bonum. ſi ergo liberum arbitriuꝫ li. ar. ẜm ꝙ liberum. ergo ſufficiēter diffiniret̉ ab Anſel. cū d̓r non dicit aliud ꝙͣ rōnem ⁊ voluntatem. videtur ꝙ ⁊ ipſum cō poteſtas ſeruādi rectitudinē. Si tu dicas ꝙ bonū eſt obiectū pelli poſſit per actionem alicuius agētis creati. ¶ Itē agens per ſe. ⁊ malum per accidens. hoc nō ſoluit. qꝛ nō ſufficienter creatum ſua actione pōt lib. ar. cogere coactione inducente q̄ diffinit medicinā qui dicit eā eſſe ſcīam ſani. niſi addat eiꝰ opeſt diſpoſitio reſpectu coactionis ſufficiētis. ſed diſpoſitio per poſitum. licꝫ medicina ſit ſcīa ſani per ſe. ⁊ egri ꝑ accidens. frequēteꝫ ſui iterationē ⁊ intenſionē. poteſt fieri neceſſitas. gͦ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ de li. ar. ē loqͥ dupl̓r. aut ẜm cōem rōeꝫ. ẜm quā videt̉ ꝙ ſi voluntas poſſit cogi coactione inducēte ꝙ proceſſu reperit̉ in creatore ⁊ in creatura. ⁊ ſic obiectū eius eſt bonū et tꝑis cōpelli poſſit coactione ſufficiēti per actionē alicuiꝰ creaequū malū ꝟo nō eſt obiectū. niſi qͥs dicat hoc eſſe obiectū. qꝛ ture. ¶ Sed ꝯtra. Bernardus de lib. ar. Uoluntas pro ingelib. ar. illud reſpuit ⁊ deteſtat̉. Hic aūt vocat̉ obiectū illud qd̓ nita ſui nobilitate. nulla cogitur neceſſitate. ſi igit̉ volūtas a intēdit li. ar. ꝑ actū ꝓpriū ſiue qd̓ efficit. Alio mō ꝯtingit loqͥ nemine pōt cogi. ⁊ hoc nō eſt ob aliud niſi ꝓpter libe. arbi. lide li. ar. ẜm ꝙ reperit̉ in creatura. ⁊ ſic eſt loqui de ip̄o dupl̓r. bertatē. ergo li. ar. a nulla creatura pōt cogi. ¶ Itē ſi aliqua Aut inqͣtū li. aut inqͣtū deficiēs. Si īqͣtū libeꝝ. ſic natū ē exi creatura poſſet li. ar. hoīs cogere. hoc maxime cōpeteret ipſi re in actū eqͥtatis ſuſceptibilē. ⁊ eqͥtate informatū. Si aūt loc̄ diabolo

l Diſtinctio XXV diabolo. de quo d̓r Iob. xl. Nō eſt poteſtas ſuꝑ terrā q̄ ei poſhumana iura que dicūt ꝙ illud qd̓ fit cauſa metus nō eſſe baſit cōparari. ſi ergo diabolus libe. arbi. noſtrū non poteſt cobendum ratū. maxime de eo metu qui pōt cadere in ꝯſtantem gere. qꝛ tūc faceret nos cōtinue peccare. vr̄ ꝙ nulla alia creavirum ꝓ eo ꝙ conſiderant exteriora opera. ẜm veritatē tn̄ iſta tura poſſit ip̄ꝫ cogere. Itē nulla maior ꝯpulſio pōt fieri li. ar. inductio ſtat cū libertate voluntatis. nec ei repugnat in aliqͦ. hoīs ꝙͣ ꝑ cōminationē mortis: ſꝫ mortis cōminatio ad cōpelſed potius repugnat plenitudini amoris ⁊ voluntatis. Non lendū li. ar. nō ſufficit ſicut pꝫ in martyribꝰ ſctīs ⁊ alijs gͦ a nul em̄ ita plene vult aliqͥs qn̄ vult ex inductione. ſicut qn̄ vult ab la creatura pōt cōpelli. ¶ Itē ſi li. ar. eſt ẜm id qd̓ ſupremū in ſolute. ſicut pto de iactatione mercium in mare. nihilominus aīa cū ipſius ſit regere ⁊ mouere oēs potētias ſꝫ eo qd̓ ſup̄mū tū ſaluatur ibi ratio libertatis ⁊ volūtatis. vnde talis metus eſt in aīa. ſolus deꝰ maior eſt. ergo nulla creatura pōt ſuꝑ illd̓ apud deū nō excuſat a culpa. ſicut aꝑte ptꝫ in negatione a penulla igit̉ creatura pōt in hoīs libe. arbi. cōpellendū. ¶ Rn̄. tro facta ⁊ ꝓpterea non ſequit̉ ꝙ ſi poſſit a creatura induci ꝙ 82 ad predictoꝝ intelligentiā eſt notādum ꝙ eſt loqui de lib. ar. poſſit cogi. Nec valꝫ qd̓ obijcit de diſpoſitione qua hꝫ fieri nequātum ad actū exteriorē. ⁊ quātum ad actum interiorē. ſiue ceſſitas per iterationem. hoc em̄ verū eſt reſpectu virtutis na quātum ad actū ꝓpriū. ⁊ quātum ad actū alienum. Si loqua turalis. ⁊ actus qui determinatur ad vnā differentiam cōtra mur de li. ar. quātū ad actū exteriorē ſic reſpectu taliū actuuꝫ rietatꝭ non aūt verū eſt reſpectu volūtatis que abſoluta eſt. ⁊ pōt interuenire coactio. pōt em̄ qͥs cōpelli vt genua corā idoꝙͣtum eſt de ſe ꝟtibilis eſt. Preterea illud locum hꝫ in eo gn̄e lo flectat. ⁊ vt manibus ꝓprijs thura altaribus īponat vel indiſpoſitionis que eſt eiuſdē generis ⁊ proprietatis. vt ē diſpo cendat. Si autē loquamur quātum ad actum interiorē qui.ſ. ſitio ꝓxima ⁊ remota. ſic aūt nō eſt in ꝓpoſito vt oſtēſum eſt ſu eſt velle vel eligere aut ꝯſentire. ſic reſpectu talis actus poteſt pra. ⁊ ſic patent obiecta. X lib. arb. aliquo mō induci poteſt ⁊ impediri. ſed nullo mō pōt ¶ De lib. ar. in cōparatione ad mouēs pri qͥ compelli. Induci quidē poteſt quādo amat aliud a ſe. ⁊ quod EIIIO..mum.ſ. ad ip̄m deū. Et eſt queſtio vtrū infra ſe eſt. Unde ꝑ oblationē alicuius rei amate vel ablatioli. ar. poſſit a deo cogi. Et ꝙ ſic vr̄ Lu. xiij. Exi in vias ⁊ ſepes nem pōt induci ad conſentiēdum in aliquid multū efficaci ꝑet cōpelle intrare vt impleat̉ domus mea. ſi ergo in domū dei ſuaſione. ꝑ quē modum ydolatre tentabant ſanctos martyres nō ꝯtingit intrare niſi ꝑ vſum li. ar. ⁊ dn̄s intrare cōpellit. vr̄ cōſentire in ydolatria. mō promittendo delectabilia. mō infli ꝙ lib. ar. cogit. ¶ Item Ioh. vj. Nemo venit ad me niſi pater gendo triſtia. ¶ Iſta tn̄ inductio longe diſtat a coactione ſitraxerit illum. ſꝫ ad xp̄m nō itur niſi ꝑ lib. ar. bonū actū. ſi igicut ꝓbat ipſe exitus. qꝛ nec blādimētis allici. nec tormētis ter tur lib. ar. nō venit ad filiū niſi trabat̉ a pr̄e. ⁊ tractus eſt mo reri adeo potuerūt. vt a veritate iuſticie mutarent̉. ⁊ ſic li. ar. tus violētus. ſicut dicit ph̓s li. arb. a deo violentat̉ ⁊ cogitur induci pōt. qꝛ amat aliqͥd infra ſe. vtpote vitaꝫ temporalē. vel ¶ Itē ꝓuer. xx. Sicut diuiſiones aquaꝝ. ita cor regis in maaliquid cōſimile. qd̓ pōt agēs creatū ꝯferre vel auferre. Pōt nū dn̄i. quocūqꝫ voluerit inclinabit illud. gͦ ſi li. ar. inclinatur etiā impediri ꝓpter inclinationē ⁊ cōiunctionē ſui ad corpora ad vnā partē ꝯtradictionis quātūcunqꝫ ad illā inclinet̉. deus lem naturā q̄ ſubeſt virtuti creature. vn̄ bn̄ poſſet aliqͥs alium pōt ꝑfecte facere qd̓ velit oppoſitū. ergo pōt cogere li. arb. ad ita ledere. ꝙ vſum li. ar. amitteret ex hoc tn̄ lib. ar. nō cogeret. volendū. ¶ Itē oīs creatura eſt imꝑfecta obediētia reſpectu Coactio em̄ ponit lib. ar. actū ⁊ vſum: ſꝫ ligatio vel impeditio creatoris. gͦ ſi li. arb. aliquid creatū a deo eſt. neceſſe eſt ipſuꝫ tollit. Et iteꝝ impeditio ꝓuenire pōt ab inferiori coactio ꝓue eſſe in ꝑfecta obediētia reſpectu dei. ergo ſi aliqua virtus pōt nire hꝫ a ſuꝑiori. hic eſt ꝙ li. ar. ⁊ ſi poſſit induci ab agēte crea a deo cōpelli pōt ⁊ virtꝰ li. arb. ſed deꝰ de alijs creaturis pōt. to. rōne boni exterioris amati. ⁊ poſſit impediri rōne ꝯiuncti facere ꝯtra ꝓpriā naturā. ergo ⁊ de li. ar. pōt facere ꝯtra procorporis nō pōt cogi reſpectu actus ꝓprij. Hanc em̄ dignitatē priam libertatē. ergo pōt ip̄m cōpellere. ¶ Item plus poteſt bꝫ lib. ar. vt inqͣtum liberū ſoli deo ſit ſubiectū. ⁊ qꝛ inqͣtū lifacere lib. ar. diuinū ſuꝑ humanū ꝙͣ poſſit lib. ar. humanū ſuberū nulli agēti creato ſubeſt. cū coactio ſit a ſuꝑiori. nullum per aliqd̓ brutū. ſed hō pōt aliquod brutū cogere ad aliquam agens creatuꝫ pōt ip̄m cogere. Un̄ ꝯcedende ſunt rōnes hoc operationem inferendo ſibi violentiā. ergo multo fortius viron̄dentes. ¶ Ad illud aūt qd̓ pͥmo obr̄ in ꝯͣriū ꝙ ē actio mixta tus increata pōt cogere voluntatem noſtrā. ¶ Sed ꝯtra Auex volūtario ⁊ inuolūtario. dd̓m ꝙ illud intelligit̉ de actione gu. ſuꝑ Gen̄. ad lit. Tam non poteſt deus facere contra natuexteriori ⁊ ꝙͣtū ad illā pōt interuenire coactio. Preterea intel ram quā bonam inſtituit. ꝙͣ non poteſt facere contra volunta ligit̉ ibi de inuolūtario ꝓut d̓r inuoluntariū ꝑ violentiā. non tem ſuā. ſi igit̉ deus volūtarie lib. ar. dedit homini impoſſibi inꝙͣ ꝑ violentiā coactionis ſufficiētis: ſed ſolum inducētis. le eſt eū de lib. ar. facere ꝯtra inditam ſibi libertatē. ſed ſi ip¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ maior virtus pōt violētare minorē. iā pꝫ 5 ſum cogeret. ꝯtra eius libertatē faceret. ergo li. ar. cogia deo rn̄ſio. qꝛ ꝙͣtum ad libertatis. dignitatē. ſicut oſtēſuꝫ fuit in pri eſt impoſſibile. ¶ Itē Aug. xix. de ciui. dei. Illud eſt vnicuimo ꝓbleumate. oēs creature rōnales bn̄t equalitatē. nec vna qꝫ rei naturale qd̓ de ipſa facere diſpoſuerit oīpotentis volun nata eſt ẜm iſtā ꝓprietatē in alterā agere. ⁊ ꝓpter hoc nec alte tas. ergo ſi nullum naturale eſt ꝑ violentiā. nihil qd̓ facit deram violentare. nec cogere. Cū em̄ d̓r ꝙ maior virtus pōt vioeſt violētum. ſi igitur oīs coactio eſt per violentiam quicquid lentare minorē. hoc ꝟitatē hꝫ ſi ẜm ꝙ maior eſt nata ſit agere deus de li. ar. faciat. nulla poteſt ſibi a deo inferri violentia. in minorē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lib. arb. pōt in ſua actione īpe ac ꝑ hoc nulla coactio. ¶ Itē volūtas hocipſo lib. ar. vult. qꝛ diri. dd̓m ꝙ verū eſt tn̄ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ poſſit cogi. Impecū vult. vult ſe velle. ⁊ ſeip̄m mouet. ſed impoſſibile eſt volundimentum em̄ priuat actū libertatis. ſꝫ coactio ponit actū li. tatem aliqͥd velle plene. quin illud ſit a voluntate ſeipſa mouē ar. ⁊ ſil̓ cū hoc ponit ꝙ nō ſit libertatis. ⁊ iſta ſunt incōpoſſibi te. ⁊ quin volūtas velit ſe velle. ergo impoſſibile eſt lib. ar. colia. ſicut ſi poneret̉ aliqͥs actus eſſe volūtatis. ⁊ nō eē volunta rius. ⁊ meliꝰ videbit̉ infra. ⁊ ideo rō illa nō cogit. ¶ Ad illud gi nō ſolū ab aliquo creato. verūetiam nec a deo. ¶ Item niH qd̓ obr̄ ꝙ aqua mota neceſſario mouet̉ radius ei ꝯiunctꝰ. dd̓ꝫ bil aliud eſt dicere aliquē facere aliquid ex coactione ꝙͣ ꝙ faciat illud inuitus. ergo lib. arb. vel voluntatē cogi ad actū ꝓꝙ nō eſt ſil̓e. ꝓ eo ꝙ radij multiplicatio eſt naturalis. nec pōt prium nō eſt aliud ꝙͣ ꝙ volūtas aliquid velit inuita: ſed ſi ē in lux ſeip̄am nō multiplicare. cū īuenit materiā ſibi aptā. ⁊ ſicut uita reſpectu alicuius illud nō vult. ergo voluntatē cogere ni multiplicatio radij ē nālis. ita ⁊ reflectio eiꝰ ē naturalis ⁊ reꝑ hil aliud eſt facere. niſi facere voluntatem ſimul ⁊ ſemel velle cuſſio. ⁊ ꝓpterea cū aqua mouet̉. Alio mō ſuſcipit̉ radiꝰ. iō ne ⁊ nolle. ſi igitur duo cōtradictoria ſimul eſſe nō tm̄ eſt impoſſi ceſſe eſt ip̄m alio mō reflecti. liberū aūt arb. preeſt corpori. cū bile creature. verūetiam creatrici eſſentie. patꝫ ⁊c. ¶ Itē tūc in ſuū actū voluntarie exit. ⁊ ſeipſo eſt ꝓprij actus variatio. nō 60 ex hoc ꝙ aliqua ſit mutatio in corpore coniuncto. ¶ Ad illud aliqua virtus cogitur. quādo ad oppoſitum ſue inclinationis mouetur. ſed lib. ar. eoipſo ꝙ liberum ita natū eſt inclinari ad qd̓ obr̄ de cōparatione intellectus ad verū. ⁊ affectus ad bovnum oppoſitum. ſicut ⁊ ad reliquum. ergo libertas eius ſalnum. dd̓m ꝙ ⁊ ſi aliquo mō ſit comꝑatio conſil̓is. non tn̄ eſt oīuatur in inclinatione ad vtrūqꝫ oppoſitum. ſlue ad hoc inclimoda ſil̓itudo. qm̄ ſicut on̄ſuꝫ fuit ſupra libertas arbitrij plus netur ſiue ad illud. ſi ergo coactio excludit libertatem. ⁊ liber ſe tenet ex ꝑte motiue ꝙͣ cognitiue ⁊ iō coactio plus repugnat tas non excluditur ad quodcūqꝫ inclinetur. igitur ex nulla in affectioni ꝙ repugnet cognitioni. ⁊ ꝓpterea nō ſequit̉. ꝙ ſi in i tellectus pōt cogi ꝙ ⁊ affectꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pōt induclinatione cogi poteſt lib. ar. ſed nō eſt alius modus ipſum co gendi niſi inclinādo ipſum ad aliquod volitum. ergo impoſſici. dd̓m ꝙ ⁊ ſi inductio videat̉ eſſe quedā coactio. maxime ẜm bile eſt ip̄m cogi. nec ꝑ mouens creatū. nec per ages primum.

Secundi Libri ris. ergo ⁊c̄. ¶ Itē hocip̄m videt̉ exēplo. qꝛ vir caſtus ⁊ ſancz ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ cū queritur. ctus cuiꝰ caſtitas eſt magna. frequēter in ſomnis ꝯſentit opevtrū lib. ar. poſſit cogi a deo. dd̓m ꝙ illud pōt intelligi dupl̓r. Aut ita ꝙ intelligat̉ ꝙ poſſit auferre libertatē ⁊ auferendo liri peccati. qd̓ nullo modo ſaceret tꝑe vigilie. ergo in ſomnis ii bertatē ſuꝑinducere coactionē. ⁊ hoc modo nulli dubiuꝫ eſſe gatur actus lib. arb. ſed hoc nō eſt niſi per laſſitudinē ⁊ inepri tudinē ex parte corporis. ergo ⁊c. ¶ Item deficiēte priori. de dꝫ quin deus poſſit hoc facere ꝙͣtum eſt de immēſitate ſue po tentie. Alio mō vt intelligat̉ ꝙ deꝰ cogat lib. ar. ſalua ꝓprieta ficit id qd̓ poſterius eſt. ſi ergo impedit̉ aliqͥs actus qͥ p̄ambu lus eſt advſum liberi arbitrij ꝑ ineptitudinē corporis. neceſſe te libertatis ⁊ eiꝰ natura. ⁊ hoc mō nō ſolum eſt impoſſibile. ſꝫ eſt ⁊ vſum liberi arbi. impediri. ſed actus p̄ambulus ad libeꝝ etiā nō intelligibile. ꝓ eo ꝙ implicat in ſe duo ꝯtradictorie o poſita. Ex hoc em̄ ꝙ lib. ar. eſt ſi aliqͥd vult libere vult. ⁊ ex hoc arbitriū eſt oꝑatio intellectus que per ineptitudinē corporis ꝙ voluntariū eſt. ſi aliquid vult volūtarie vult. ⁊ ſeipſo mouēimpedit̉. ſicut ptꝫ in dormiētibus ⁊ freneticis. ⁊ ph̓us dicit ꝙ te vult. Ex hoc aūt ꝙ cogit̉. ſi aliqͥd vult. ſeruil̓r vult. ⁊ ſi quid intellectus corrumpit̉ quodā interiꝰ corrupto. et hoc docet invult. inuite vult. ⁊ ſi aliqͥd vult. ab alio vult. qꝛ violentū ē cui ſa experiētia. ergo ⁊c̄. ¶ Item ſicut hō laſſatur in ſentiēdo ita pͥncipiū eſt extra nihil ꝯferēte vim paſſo. ergo lib. ar. cogi nō etiā laſſatur in cogitando ⁊ in meditando. ſed qꝛ corpus laſſa eſt aliud. ꝙͣ actū lib. ar. ſimul ⁊ fl̓ eſſe liberū ⁊ ſeruilē eſſe volūtur in ſentiēdo. iō indiget quiete ſomni ī quo impedit̉ ab ope rationibus ſenſuū. ergo pari rōne neceſſe eſt libe. arbi. ꝓpter tarium ⁊ nō voluntariū eē a ſe ⁊ nō a ſe. Si igr̄ impoſſibile ꝙ claudit in ſe vtrāqꝫ partē ꝯtradictionis nō tm̄ eſt impoſſibile olaſſitudinē corꝑis ab actu ⁊ vſu ꝓprio impediri. ¶ Sed cōtra creature. verūetiaꝫ creatrici eſſentie. qꝛ illud poſſe nō ē poſſe. iij. Reg. iij. refert hyſtoria ꝙ dn̄s ī ſomnis appparuit ſalomoſicut in pͥmo libro on̄ſum eſt. planū eſt ꝙ lib. ar. ẜm hūc modū ni. ⁊ merito petitionis quā fecit. dn̄s dedit ei ſapientiaꝫ mulintelligendi a deo cogi eſt īpoſſibile. Un̄ ꝯcedēde ſunt rōnes tam nimis ſi ergo mereri aliqͥd apud deum eſt ſapientiā ſuſcis ⁊ ad hoc inducte. ¶ Ad intelligentiā aūt rōnum ad oppoſitum pere hoc eſt vſus lib. arb. in bonis videt̉ ꝙ ꝓpter laſſitudineꝫ et ineptitudinē corporis ⁊ quietem in ſomnis lib. arb. ab actu adductaꝝ notādum eſt. ꝙ differt dicere volūtatē induci. ⁊ votatem mutari. ⁊ voluntatē cogi. Tunc em̄ induci d̓r qn̄ aliqua ſuo nō habeat impediri. ¶ Item Greg. ſuꝑ illud Iob. Terre ꝑſuaſio fit qua diſponit̉ vt ad aliqd̓ appetibile inclinetur. que bis me ꝑ ſomnia loquēs de nocturnis illuſionibus. Hec malignos ſpūs agere ſuperna diſpenſatio benigne ꝑmittit in ele⁊ ſi valde intēſa ſit. nomē coactionis ſortitur. ꝙͣuis nō ſit vera coactio. ſicut ſupra oſtēſum eſt. Tūc aūt voluntas mutat̉. quā ctoꝝ cordibus. ne ipſe ſaltē a paſſionis p̄mio ſomnus vacet. do ipſa volēte vnū potēti virtute. affectio immittit̉ ei ad ꝯtra ꝯtingit in ſomnis mereri. ergo ꝓpter ineptitudinē corporis li rium ⁊ de volēte fit nolens. ita ꝙ vna affectio expellit̉ et ꝯͣria be. ar. non amittit vſum ꝓprium. ¶ Itē aīa ꝙͣtum ad propriā operationē intellectus ſiue lib. ar. nullius partis corporis eſt inducit̉. ſicut pꝫ cū deꝰ de amatore tꝑaliū. facit temporalium cōtemptorē. ⁊ hec d̓r eſſe quedā cōpulſio ⁊ tractio diuina vt vo actus. nec illā operationē exercet per aliquod organum. ergo quantūcunqꝫ corporale organū vel ledat̉ vel fiat ineptū li. ar. luntas ab eo ſeparet̉ cui ꝑ amoris glutinū fortiter iūgebatur. Tūc aūt volūtas d̓r cogi qn̄ intelligit̉ ip̄am inuitā aliqͥd velle nō ꝑdet vſum ſuū. ¶ Item quātomagis aīa recolligit̉ ab exte rioribus ad interiora tantomagis viget oꝑatio interior. ſꝫ cū ⁊ repugnāte actu volūtatis deliberatiue aliena virtute mouē te. ⁊ repugnātia manēte. ad idē aliqͥd volendo inclinari ⁊ hec ligātur organa ſenſuū exterioꝝ. recolligūtur vires anime ab exterioribus ad interiora. ergo tunc magis dꝫ vigere operaduo oppoſita implicat ſicut oſtēſum eſt. Uoluntas igit̉ induci pōt ab agēte creato. mutari ꝟo ab alio nō pōt. niſi ab agēte in tio interior. ſed penes hanc attendit̉ liberi arb. vſus. ergo qn̄ corpus efficitur ad ſentiēdum ineptū. vtpote per ſomnū libe. creato. cogi ꝟo ab aliquo nō pōt. Et pro tanto dicit Bern̄. ꝙ arb. tunc dꝫ habere potiſſime vſum ꝓpriū. ¶ Item videre fulibertas volūtatis eſt ita plena ſuo mō in creatura. ſicut ī crea tura. hoc eſt rōnis maxime eleuate ſed in ſomnis potiſſime fit tore. ⁊ ꝙ in oībus reperit̉ equal̓r. hoc em̄ ſicut ſupra explicareuelatio ⁊ p̄uiſio futuroꝝ. ergo potiſſimus actus rationis vi tum fuit intelligit̉ ꝙͣtum ad coactionis priuationē et per hoc manifeſta eſt rn̄ſio ad autoritates ⁊ rōnes. Ꝙ em̄ d̓r ī ſcriptuget in ſomnis. dū eſt ineptitudo ex parte corporis. pari rōne ⁊ vſus lib. ar. ¶ Item multomagis pendet ex corpore vis fanta ra deum voluntatē hominis compellere. ⁊ voluntatem homi ſtica ⁊ imaginatiua ꝙͣ rōnalis virtus ⁊ intellectiua. ergo ſi ꝓnis trahere. ⁊ voluntatem hoīs ad quodcūqꝫ voluerit inclina pter ineptitudinē a parte corporis. quequidē eſt in freneticis re. ſicut oſtēdunt ille tres prime autoritates hoc em̄ intelligit vel ēt in ſomnis. nō impedit̉ operatio fantaſtica. immo etiā vi non qꝛ voluntatē cogat. ſed qꝛ voluntatē creatā nō ſolum īdu get videt̉ ꝙ nō debeat impediri operatio intellectiua. Eſt igi cit ſicut agens creatū. verūetiam immutat. immitēdo affectio tur queſtio cum operatio lib. arb. vel etiam intellectus. nullo nes varias. in qua immiſſione nō eſt coactio. ꝓ eo ꝙ ita volun mō pendeat ex corpore. vnde eſt hoc ꝙ impedit̉ ⁊ ligatur protarie volo illud qd̓ deus immittit. ſicut illud qd̓ ex meipſo vo pter aliquā ineptitudinē factā circa corporale organū. Et ite lo. ⁊ ſi aliquid volo. volēs volo. nō inuitus. ⁊ ita in volēdo ad rum ſi impedit̉. cum minus pēdeat ex corpore ꝙͣ virtus fanta ſꝫ nihil cōpellor. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ꝑfecta obediētia creatuſtica. vnde hoc eſt ꝙ magis ꝑdit vſum ſuum ratio in ſomnis. re. Dd̓m ꝙ ex hac rōne potius pōt cōcludi oppoſitum ꝙͣ ꝓpoꝙͣ fantaſtica vel imaginatio. Et iterū cū ratio ꝙͣtum ad actuꝫ ſitum. Qꝛ em̄ ibi eſt obedientie ꝑfectio. ⁊ lib. arb. reſpectu dei li. ar. maxime ſit potes ⁊ libera. vnde hoc eſt ꝙ ꝓpter ineptitu ad om̄e qd̓ deꝰ voluerit ſic hꝫ moueri. ſicut pyla ad oēm partē dinē ex parte corporis faciliꝰ tollit̉ vſus lib. ar. ꝙͣ aliqͥs actus iō quicqͥd de ipſo vel circa ip̄m faciat. nō compellit nec violen rōnis. In ſomnis em̄ hō aliquos bꝫ rōnales motus. ⁊ in furio tat. nec etiā alicui creature violētiā inducit quātum ad illā po ſis ſil̓r hoc videmus. qꝛ multa dicunt que nō poſſent dicere ni tentiam obediētie. ꝙͣtum aūt ad potentiā ſpecialis nature. be ſi rōnem haberēt. cū ad interrogata rn̄dent in neutris tn̄ dici ne aliqn̄ alicui infert violentiā in miraculoꝝ oꝑatione. ſed tatur vſus li. ar. eſſe. Oīa hec difficileꝫ faciunt queſtionē ¶ Rn̄. 6 lis violētia infert̉ virtuti naturali. nō volūtati qꝛ virtus natu ꝙ ⁊ ſi ad hanc queſtionē facile ſit reſpōdere. cum querit̉. vtrū ralis ſic eſt determinata ad vnū. vt ſi trabat̉ ad oppoſitū. hoc lib. ar. ligetur per corporis ineptitudinē quātum advſum. qm̄ eſt ꝑ violentiā. Uolūtas ꝟo ꝟtibilis eſt ad vtrūqꝫ oppoſitū ſiipſa experiētia hoc plane docet ⁊ manifeſtat ꝙ ligat̉ in paruū 66 cut ⁊ rota ⁊ pyla bn̄t vertibilitatē ad motū. ¶ Ad illud quod lis ⁊ dormiētibus ⁊ furioſis. Ad illā tn̄ queſtionē que hāc ſub obr̄ ꝙ plus pōt lib. arb. diuinū ſuꝑ hoīem ꝙͣ humanū ⁊c. Dicē ſequitur. videlꝫ quare ligatur lib. ar. ex corporis ineptitudine dum ꝙ verū eſt in bis que poſſe eſt poſſe. poſſe aūt cogere bru cum nō ſit potētia allegata organo. valde difficile eſt reſpode tum hoc eſt potentie. ſed poſſe cogere liberū arbitriū manēs re. ⁊ eius aſſignare cauſam. Intelligēdum tn̄ eſt ꝙ eſt quadrū liberū hoc eſt inordinationis ⁊ impotentie. ſicut prius oſtenplex modus ſatiſfaciendi huic queſtioni. Quidā em̄ dicere vo ſum eſt. Coactio em̄ nō ſic repugnat nature brutali. ſicut repu luerunt ꝙ vſus rōnis vel etiā liberū arbi. impeditur ⁊ ligatur gnat libertatiar. ⁊ ꝓpterea illa obiectio nō concludit. ex corporis ineptitudine propter anime conuerſionem. QuiDe lib. arb. in cōparatione ad corpꝰ M ( dam ꝟo propter obſequij corporalis priuationem. Tertius ꝟo uetiO. VI. coniunctū. Et eſt q̄ſtio vtrum ꝓpter modus dicendi eſt. ꝙ propter operationis rationalis quanineptitudinē corporis ligari habeat ꝙͣtum ad vſum. Et ꝙ ſic dam cōmunicationem. Quartus autē modus dicendi eſt providet̉ Bernar. de lib. arb. Ueſanis ⁊ infantibus ⁊ dormiētibꝰ pter corporis ⁊ anime vnionem ad tertij conſtitutionē. Primo nihil quod agāt imputatur. ſꝫ hoc nō eſt niſi qꝛ carent vſu lib. ꝓpter cōuerſionē dixerūt aliqui aīam impediri ab actu ratioarb. ⁊ hoc nō eſt niſi ꝓpter aliqd̓ impedimētum a parte corpo nis exiſtente

Diſtinctio 4 ſic aūt ē de actu intelligēdi. ⁊ iō actū ſentiēdi d̓r cōicare aīma nis exiſtēte ineptitudine ex ꝑte corꝑis. Aut em̄ eſt corpꝰ īeptū corꝑi. Un̄ nō abſurde oīno d̓r oculus videt. nō ſic āt d̓r d̓ actu ex aliqͣ leſione interiori. ſicut eſt in furioſis ⁊ freneticis ⁊ tunc intelligēdi. Dr̄ aūt aīa ſentire ꝑ corpus ⁊ nō intelligere ꝑ coraīa ceſſat ab oꝑatione intelligēdi. ꝑꝑ hoc ꝙ nimia cōpaſſione pus: qꝛ cū duo ꝯcurrāt ad actu intelligēdi ⁊ ſentiēdi. vcꝫ reci ꝯuertit̉ ad corpꝰ rōne nobilis organi leſi. Aut ē ineptū imꝑfectione q̄ eſt ī mēbris ⁊ organis. ſicut ē in ꝑuulis. ⁊ tūc aīa adeo pere ⁊ iudicare in ſentiēdo receptio ſpeciei eſt a corꝑe ſꝫ iudicium eſt a ꝟtute. ſꝫ intelligēdo vtrūqꝫ eſt a ꝟtute intellectiua. eſt intēta gubernatiōi corꝑis ⁊ rebꝰ qͣs ꝑ ſenſum corporis ꝑci pit ꝙ qͣſi obliuiſcit̉ ſui. ⁊ iō ex nimia ꝯuerſione ad corpꝰ ſuū q̄ vcꝫ ab intellettu poſſibili ⁊ agēte. Et ꝓpterea intellectꝰ d̓r vis eſt ex organoꝝ leſione. ſiue ex imꝑfectione. ꝯtingit vſuꝫ rōnis nō alligata materie. ⁊ oꝑationē hāc pōtꝭ br̄e. cū ē ſeꝑata a cor⁊ li. ar. īpediri. Sꝫ hic modus dicēdi nō plene ſatiſfacit. vide pore. ꝙͣdiu aūt eſt in corꝑe nō oīno intelligit p̄ter corpus. Simus em̄ ꝙ vehemēs dolor ex ꝑte corꝑis in extremitatibꝰ factꝰ cut em̄ eſſe aīe in corꝑe aliquo mō pēdet ex corꝑe. ꝙͣuis nō pē rōnis vſuꝫ nō īpedit. ⁊ tn̄ aīa illū dolorē multū refugit. ¶ Itē deat eſſe ipſiꝰ aīe in ſe. iō ad hoc ꝙ aīa ſit in corpore. neceſſe eſt in ſomnis nō magis ꝯuertit̉ ad corꝑalia ꝙͣ invigilia. ſi gͦ ꝯuer corpus debite complexionatū eſſe. ⁊ ad illiꝰ cōplexionis corru ſio q̄ eſt in vigilia vſuꝫ rōnis nō tollit. pari rōne vr̄ ꝙ nec ꝯuer ptionē ꝯtingit aīam nō amplius eē in corpore ſic ꝙͣdiu aīa eſt ſio qͥ eſt in ſomnis circa regimē corꝑis. ¶ Et iō ē ſcd̓s modus in corpore. intelligere ſuū nō eſt ſine corpore ⁊ ſine aliqua diſdicēdi vꝫ ꝙ li. ar. a ꝓprio vſu hꝫ īpediri ꝑꝑ pͥuationē obſequij poſitione ex parte corporis cuiꝰ actualitas cōueniat actui incorꝑalis. ſi em̄ oꝑatio intellectus nō fiat ꝑ organū. nihilomitelligendi. ſicut cōgrua diſpoſitio correſpondebat exiſtentie nus tn̄ ꝟtutes ſenſitiue ipſi ītellectiue faciūt aliqd̓ obſequiuꝫ aīe in corpore ⁊ ꝑfectioni eiuſdē. Illa aūt actualitas attendit es ad hoc ꝙ exerceat ſuū actū. ¶ Dupl̓r em̄ obſequit̉ vis fantaſti ẜm illud quod eſt ſupremū in corpore. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad nobiliſſimoꝫ 7 ca ītellectui ī actu intelligēdi. in hͦ vcꝫ ꝙ offert illa fantaſmaſpūs qui locū bn̄t in nobiliſſimis organis corꝑis. Et qm̄ cum ta ītellectui poſſibili. ſicut obiectū offert ſpēm oculo. ⁊ ī hͦ etiā aliquid aufert̉ ab aliquo. priꝰ aufert̉ ab eo illud qd̓ ē in eo exꝙ intellectꝰ excitari bꝫ ab īferiori ꝙͣdiu ē ꝯiūctus corꝑi. et iō cellentiſſimū. ⁊ cū aliqͣ virtus debilitat̉. pͥus aufert̉ ab ea ſum qn̄ leſio eſt ⁊ ineptitudo ex ꝑte organi potētie ſenſitiue ⁊ fit ꝑmum ꝙͣ illud qd̓ eſt citra ſummū. hinc eſt ꝙ in leſione corporis turbatio fantaſmatū. impedit̉ vſus li. ar. ⁊ intellectꝰ ꝑꝑ hoc ꝙ citiꝰ tollit̉ illud ẜm ꝙ corpus cōformabat̉ oꝑationi intellectiaufert̉ ſibi debitū obſequiū. ſicut oculus meꝰ pōt impediri ab ue ꝙͣ illud ẜm qd̓ ꝯformat̉ oꝑationi ſenſitiue. ⁊ iō fumoſitates actu vidēdi ꝑꝑ obſcurationē aliquā factā in re viſibili q̄ bꝫ mi aſcendētes ad cerebrū que ꝑturbant ſpūs in ſomnis vl̓ in puebi offerre ſpem ⁊ viſuꝫ meū excitare. Sꝫ iſte modus dicēdi ad ris vel in freneticis. vel quecūqꝫ alia leſio organoꝝ in quibus huc nō plene ſatiſfacit. ꝓ eo ꝙ nos videmꝰ oꝑationē intellectꝰ reſidēt ſpūs ſubtiliſſimi ⁊ nobiliſſimi corporales. faciliꝰ impe impediri nō facto īpedimēto in oꝑe exterioris ꝟtutis ſenſitidit vſum rōnis ꝙͣ imaginationis. Et ſic ptꝫ ratio quare impeue. vtpote imaginationis ſeu imaginatiue ⁊ fantaſie. Et iterū ditur ex ineptitudine corporis rōnis vſus. ⁊ qͣre impedit̉ ma 71 cū intellectꝰ ⁊ memoria intellectual̓ aliqͣs ſpēs in ſe bēat abſgis ꝙͣ vſus inferioris virtutis. ¶ Ex hac eadē rōne colligitur tractas quas in ſe ⁊ penes ſe ꝯſeruat. qͣs aīa ſecū trahit cuꝫ a quare magis impedit̉ rō ꝙͣtum ad vſuꝫ lib. ar. ꝙͣ ꝙͣtū ad alios corꝑe ſeparat̉. vr̄ ꝙ om̄i obſequio fantaſie ⁊ fantaſmatū circū actus rōnales quos in ſomnis ⁊ ī furioſis aliqn̄ dignoſcimur ſcripto. intellectꝰ vſum br̄e debeat reſpectu eoꝝ quoꝝ bꝫ in ſe br̄e. Actus em̄ li. ar. reſpicit potētiā rōnalē ꝓut eſt in oīmoda babitū. ⁊ hͦ plane falſuꝫ eſt. qꝛ hō impedit̉ a ꝯſideratione eoꝝ ⁊ plena libertate. Lib. em̄ ar. nō dicit dn̄ium potētie reſpectu q̄ nouit. ſicut ab inqͥſitione eoꝝ que nō nouit. ¶ Et ꝓpterea ē actus ſicut ſupra determinatū eſt. Et qm̄ cū impeditur aliqua tertiꝰ modus dicēdi ꝙ oꝑatio li. ar. ⁊ rōnis ex corꝑis ineptitu virtꝰ oꝑatiua. pͥmo aufert̉ ei actus ille qͥ ei inerat ẜm ſuā pledine hꝫ impediri ꝑꝑ quādaꝫ cōicationē oꝑatiōis. Cōicat aūt nitudinē. ſicut ptꝫ cū aliqͥs infirmat̉ in pede. faciliꝰ ei aufert̉ quodāmō potētia intellectiua oꝑationē ſuā corpori ꝯiuncto. potētia velociter currēdi ꝙͣ potētia ambulādi. ſiue faciliꝰ hic cum cōicet ei eſſe. ⁊ ex eis fiat vnū per eſſentiā. nō ſolū inꝙͣtuꝫ impedit̉ hic actus ꝙͣ ille. ſic ⁊ in ꝓpoſito faciliꝰ ⁊ frequentius aīa eſt vegetabilis ⁊ ſenſibilis. ſꝫ etiā inqͣtū rōnalis. Aīa em̄ ꝯtingit auferre vſum libertatis ꝙͣ quēcunqꝫ actum potētie in rōnalis adueniēs corpori hūano ſicut ex ſua vnione facit ip̄m telligēdi. Concedēde ſunt igit̉ rōnes oſtēdentes ꝙ lib. ar. ex eſſe aīal ⁊ aīatum. ita facit eſſe hoīem. ⁊ iō ſicut aliquā operaineptitudine ex parte corporis hꝫ impediri ꝙͣtum ad ſuū vſuꝫ tionē cōicat corpori inqͣtū facit viuū. ⁊ inqͣtū facit aīal. ſic ēt ſicut impedit̉ ī infantibus ⁊ furioſis ⁊ dormiētibus. ¶ Ad il 72 cōicat aliquā inqͣtum facit hoīem. licꝫ nō oīno vniformiter. lud quod primo obijcitur in contrarium de petitione ſalomo69 ¶ Differenti em̄ mō cōicat aīa corpori q̄ reſpiciūt potentiā ve nis que fuit in ſomnis. dd̓m ꝙ illud fuit aut gratie ſpecialis ⁊ getatiuā ⁊ ſenſitiuā. ⁊ oꝑationes potētie intellectiue. Nā oꝑa priuilegij nō legis cōmunis ꝙ ī ſomnis potuit mereri ⁊ dignꝰ ſenſitiue ⁊ vegetatiue ſic cōicat corporivt ſit in corpore ⁊ ꝑ cor fuit exaudiri. Aut certe hoc dicitur non ꝙ deo dormiendo pla pus ſit ēt in corꝑe vt nō ſine corꝑe. nō em̄ nutrit aīa niſi mediā cuerit. ſed qꝛ ante vigilando ⁊ precogitando illud deo placuit te organo corporeo. nec nutrit niſi ꝙͣdiu eſt ī corꝑe. Intelligequod in vigilia placuerat. dn̄s per reuelationem manifeſtare re aūt ſic cōicat aīa corpori vt ſic ītelligat cū corꝑe aliquo mō voluit in ſomnis. frequentius em̄ in ſomnis ꝙͣ in vigilia appa agēte vt tn̄ nō intelligat ꝑ corpus. ſic intelligat etiā in corpore rere conſueuit. Et per hoc patꝫ reſponſio ad ſequens verbum vt tn̄ etiā intelligat cū eſt ſeꝑata a corpore. Qꝛ ꝟo dū eſt in cor Greg. Ꝙ em̄ dicit ſanctos viros in ſomnis mereri. hoc dictū pore cōicat ei rōnalem oꝑationē. ideo facta inordinatione ex eſt qꝛ occaſione ſumpta ab eo quod patiunt̉ in ſomnis. poſtmo parte corporis bꝫ illa oꝑatio impediri. Sꝫ iſte modus dicēdi dum merent̉ in vigilia. ſicut vir peccator demereri dicit̉ in pocalūniā bꝫ in hoc qd̓ dicit ꝙ operatio intellectꝰ aliquo modo lutione nocturna quam ſua cogitatione prouocauit vel de cui cōicatur corpori. cū nō videatur verū. ⁊ ph̓s ꝯtradicere videa recordatione poſtmodū delectat̉. ¶ Ad illud quod obijcitur tur expreſſe in.xvj. aīaliū. vbi dicit ꝙ intellectus eſt ab extrin 73 ꝙ anima ẜm operationem intellectiuam non eſt actus alicui ſeco ꝓpter hoc ꝙ nullo mō eſt immixtus corpori. Et hoc ipſuꝫ partis corporis. iam ptꝫ rn̄ſio ex predictis. ꝙͣuis em̄ nō opere dicit in. iij. de anima. Et iterū. ⁊ ſi cōcedatur ꝙ hō intelligat. tur per organū corporale. nihilominus tn̄ ad hoc ꝙ aīa opere nullo tn̄ mō ꝯcedit̉. nec de toto corpore nec de ꝑte corporis ꝙ tur in corpore neceſſe eſt corpus ẜm nobiles ſpūs ⁊ nobilia or intelligat. Un̄ videt̉ ꝙ hoc dicatur de toto ꝯiuncto rōne ꝑtis gana in debita actualitate ⁊ diſpoſitiōe eē ſicut priꝰ on̄ſum ē. ſcꝫ aīe. ſicut cū dr̄ hō eſt albus. hoc d̓r ſolum ratione corporis. Et qm̄ hec diſpoſitio tollitur per corꝑis ineptitudinem. ideo ¶ Et ꝓpterea eſt quartus modus dicendi ꝙ.ſ. oꝑatio aīe in per ꝯſequens actus rationis ⁊ vſus libe. ar. impeditur. ¶ Ad 74 corpore impediri hꝫ ꝓpter corporis ineptitudinē. Et huiꝰ raillud quod obijcitur ꝙ aīa in ſomnis reuocatur ad interiora. tio eſt vnio aīe ⁊ corporis ad vniꝰ tertij ꝯſtitutionē qd̓ eſt vnū dd̓m ꝙ verum eſt. ſed non ꝙͣtum ad omnes operationes inteper eſſentiā. ⁊ cui debetur ꝓpria operatio ẜm ꝙ eſt vnum. hec riores. ſed ꝙͣtum ad oꝑationes naturales. Nam ſomnus eſt aūt oꝑatio nō eſt viuere tm̄. nec ſentire ſiue mouere. ſꝫ ratioci quies virtutum aīalium cū intenſione naturaliū. ⁊ ideo nō ſenari ⁊ intelligere. Et ꝓpter ipſam vnionē nō tm̄ pendet aīa ex quitur ꝙ vſus rōnis vel li. ar. in ſomnis intendat̉. cū hec potiꝰ corpore ꝙͣtum ad actū ſentiēdi. ſꝫ etiā aliquo mō ꝙͣtū ad actū contineātur ſub viribus aīalibus ꝙͣ naturalibus. ¶ Ad illud intelligēdi ꝙͣdiu eſt in corpore. ſꝫ longe al̓r ⁊ aliter. Nā ꝙͣtum 75 quod obijcitur ꝙ in ſomnis aīa videt futura dicēdum ꝙ ſicut ad actū vegetādi ⁊ ſentiēdi. ſic pendet vt nullo mō poſſit eos determinatum eſt ſupra diſtin. vij. in ſomnis non eſt preuiſio exercere ſine corpore. nō aūt ſic de actu intelligēdi. Sic etiam futurorum niſi viſitatio emittatur ab altiſſimo. ſicut d̓r Eccl̓i. pēdet vt illos actꝰ exerceat ꝑ corpus ⁊ ꝑ organū corporeū. nō xiiij. Magis autem dn̄s viſitat in ſomnis ꝙͣ in vigilia in reue pp

E zecundi. Libri cunda ꝙͣtuꝫ poſſit circūſcripta gratia infra diſt. xxviij. Id ro 9s lando futura. ¶ Tum ꝓpter hoc ꝙ aīa in vigilia eſt diſꝑſa ad ſi incōcuſſe ⁊ incūctanter teneamꝰ ⁊c̄. Prima pars hꝫ duas parexteriora ſenſibilia comp̄hendēda. Tū qꝛ etiā dn̄s qͥ poſuit tetes. In pͥma determinat de adiutorio gratie operātis ⁊ coqpa nebras latibulū ſuū ad ſuijpſiꝰ occultationē. magis vult ī ſom rantis collato lib. ar. prout illud adiutoriū comparatur ad u nis ꝙͣ in vigilia reuelationes emittere. Tum qꝛ etiā magis in arbi. In ſecūda prout comparatur ad habitum gratuitum ꝙ ſomnis agit̉ hō ꝙͣ agat ⁊ in reuelatione diuina plus ſe hꝫ hō vſum ſibi debitum. infra ꝑ modū ſuſcipiētis ꝙͣ agē diſtin xxvij. Hic conſide tis. Tū qꝛ ēt ī ſomnis me x lūtas hoīs gratia dei preueni Determīat qͥd ſit illd̓ ag Di. xxj. randum eſt cum predictū dium tꝫ hō inter mortuuꝫ tur atqꝫ preparatur vt fiat bo iutoriū li. ar. ſuꝑadditū ꝙͣtuꝫ ſit. Prima pars habet du ⁊ viuentē. ⁊ ita quodām na. non vt fiat voluntas. quia a ad actū ſiue effectū. as. In prima determinat a vita hmōi recedit. de qͣ ⁊ ante gratiā volūtas erat. ſed Ec eſt gr̄a opequiū ſit ſiue cuius efficadn̄s Exo. xxiij. dicit. Nō nō erat bona ⁊ recta voluntas. cie ſit illud adiutoriū grarās ⁊ cooperās. videbit me hō ⁊ viuet. Ex tie quod libero arbitrio hoc gͦ nō pōt concludi ꝙ ¶ Determinat qͥd ſit illud Operās eī gr̄a ſuperadditur. In ſecunvſus lib. ar. ſit in ſomnis. adiutorium libero arbit. ſup̄parat hoīs voda ꝟo determinat de eoꝙͣuis ibi ꝯtingat reuelaI UI ꝑadditū ꝙͣtū ad ſubiectū. b luntateꝫ vt velit I Augu. dem adiutorio quantum tiones fieri qm̄ in ſomnis ¶ Uolūtatē ip̄aꝫ aug. in lib. bonū. Gr̄a cooperās adiuuat ad voluntatem ſiue ad li magis agitur aīa ꝙͣ agat be. arbi. ordinatur. ibi. de duabus animabus ita diffi ne fruſtra velit. vn̄ Aug. ī li. d̓ ſed in vſu lib. arb. magis Ipſa tamen eadem volū agit ꝙͣ agitur. ¶ Ad illd̓ a nit. Uoluntas eſt animi mogr̄a. ⁊ li. ar. Cooꝑando deꝰ in tas quedam gratie dona doluuquod obijcitur ꝙ vis fan tus cogente nullo. ad aliquid nobis ꝑficit qd̓ oꝑando īcipit preuenit. Prima pars ha a tas qͥd taſtica non impeditur in non admittēdum vel adipiſcē qꝛ ip̄e vt velimꝰ oꝑat̉ incipiēs bet tres particulas. In x ſit. ſomnis. dicēdum ꝙ ⁊ ſi vi dum. hec autem vt non admitq̄ volētibꝰ cooꝑat̉ ꝑficies. vt prima determinat qͥd ſit deatur fantaſia magis in a tat malum ⁊ adipiſcatur boillud adiutorium libe. ar ſomnis ꝙͣ in vigilia vigegͦ velimꝰ oꝑat̉. Cū aūt volumꝰ bi. ſuperadditum quātuꝫ re. nihilominꝰ tn̄ aliquo nū preuenit̉ ⁊ preparatur dei ⁊ ſic volumus. vt ꝑficiamꝰ no ad actum ſiue effectum. mō impediri habꝫ. Potē gr̄a. Unde apl̓s gr̄am preuebis cooperat̉. ⁊ tn̄ ſine illo vel In ſecunda ꝟo quantum tior eſt enim hō in vigilia nientem ⁊ ſubſequentem com operāte vt velimꝰ vel coopead ſubiectum. ibi. Uolun ad imaginandū omnē qd̓ mēdans.i. operātem ⁊ cooperante cū volumus bona pieta tatem ipſam Aug. in lib. vult ꝙͣ in ſomnis. licꝫ mo de duabus ⁊c. In tertia rātem vigilanter dixit. Nō eſt tus imaginatiue non ita tis opera nihil valemꝰ. Ecce ꝟo quātum ad ipſum dovolētis neqꝫ currētis. ſed miappareat in vigilia prohis ꝟbis ſatis aperit̉ que ſit num gratuitum ibi. Et ſi pter cōuerſionem anime ſerentis dei. ſed nō econuerſo operās gr̄a. et que cooperās. diligenter intendas ⁊c. ad exteriora. et in ſomnon eſt miſerentis dei. ſed voOperās em̄ gr̄a eſt q̄ p̄uenit No. ij Sil̓r ſcd̓a pars principanis medij motus ſentian lentis ⁊ currentis. Nam ſi vt voluntatē bonā. Ea liberat̉ ⁊ lis tres habꝫ partes. In tur propter anime quiequibuſdam placuit quod diprima determinat veritap̄paratur hoīs volūtas vt ſit tationem. Et ſi obijcias tem. ibi. Ipſa tn̄ eadē ⁊c. ctum eſt ita accipiatur. nō eſt ꝙ non ſic impeditur quin bona. bonumqꝫ efficaciter ve In ſecunda ꝟo remouet aliquo modo habeat vſuꝫ volentis neqꝫ currentis. ſed lit. Cooperās ꝟo gr̄a volundubitationem. ibi. nō eſt ſuū fantaſia. ergo nec de miſerētis dei tanꝙͣ diceretur tatē iā bonā ſequit̉ adiuuādo tamen ignorādum ⁊c. In bet impediri ſuperior po non ſufficit ſola voluntas hovn̄ Aug. ꝯͣ Iulianū hr̄ticū qui tertia vero parte ſubiuntentia. iam ptꝫ reſponſio minis. ſi non ſit etiam miſerigit veritatis recapitulabonā voluntatē ex li. ar. tm̄ eē ex his que ſupra dicta ſūt tionem. ibi. Illius enim cordia dei. econtra dicitur nō facilius em̄ aufertur omdicebat. atqꝫ hoīem ꝑ libe. ar. gratie percipiēde ⁊c. ha nis potētia ſummo ꝙͣ ciſufficit etiaꝫ miſericordia dei poſſe bonū velle et oꝑari ſine rum autem partium ſubtra ſummuꝫ. Et preterea ſi non ſit etiam voluntas hogr̄a aſſerebat ait. Apertā de diuiſiōes manifeſte ſunt in ſomnis plus quietanminis. ac per hoc ſi recte dicōmēdatiōe gr̄e apl̓s ſnīam ꝓ in littera. tur virtutes animales ꝙͣ Ro. ix. ctum eſt illud. quia id voluna ¶ Uoluntas eſt animi tulit: cū ait. Non eſt volentis naturales. motus. autem j. XM motꝰ ⁊c. Sicut dicit phitas hominis ſola non implet et decurſus illoꝝ fantaſneqꝫ currētis. ſed dei miſeren C 5 loſopbus. Peccat qui dif matum naturalis eſt. et 7 cur nō etiam a cōtrario recte tis. Hec ſi attēderes iuliane finit id quod eſt in quieideo nō ſic impedit̉ vſus dicitur. non miſerentis eſt dei nō extenderes ꝯͣ gr̄am merita te per id quod eſt in mofantaſie ſicut vſus poten ſed volētis eſt hominis. cum volūtatis humane. Nō enim tu: ſed voluntas eſt inpo tie intellectiue. Ad queid miſericordia dei ſola non tentia. ergo male diffiniideo miſeret̉ deus alicuiꝰ. qꝛ ſtiones aūt que ſequunt̉ tur cum dicitur voluntas impleat. Homo enim credeplana eſt reſponſio ex his voluit ⁊ cucurrit. ſed ideo voeſt animi motus. Itē velque predicta ſunt. re vel ſperare nō poterit. niſi luit ⁊ cucurrit. qꝛ miſertus eſt le plus eſt agere ꝙͣ pati. velit. nec perueniet ad palmā deꝰ. Parat̉ em̄ volūtas hoīs ſ ergo plus mouere ꝙ moSiſtin. xxvj. niſi voluntate currat. Reſtat a deo ⁊ a dn̄o greſſus hoīs di ueri. ſi ergo motus ſonat De lib. ar. comparato ad ergo vt ideo ita recte dictum psͣ. in paſſionem. videtur ꝙ rigūtur. Ideoqꝫ congrue ait. auxilium gratie. determi voluntas non debeat dixxxvj. intelligatur. vt totum detur nans quātum poſſit libe. Nō eſt volētis. neqꝫ currētis. ci animi motus. ¶ Rear. cum gratia. deo qui hominis voluntatem ſed miſerentis dei. Non quia ſpondeo. Dicendum ꝙ ſi UEceſt gr̄a apebonā preuenit. ⁊ preparat adhoc ſine voluntate noſtra aga cut dicit Anſel. Uoluntas. rans et coope¶ L iuuandam. ⁊ adiuuat prepara tur. ſed qꝛ volūtas noſtra nil dicitur equiuoce ad voIrans ⁊c. Supra E luntatem inſtrumentum tam. nolentem preuenit vt veboni agit. niſi diuinitus adiu Megit magr̄ de li⁊ voluntatem affectioneꝫ lit volentē ſubſequitur ne fru uet̉. Unde alibi apl̓s ait. Nō be. arb. ſiue de adiutorio et voluntatem vſum. Et ſtra velit. Ecce his ꝟbis ⁊ alijs homini collato in ſe. In aūt ego ſed gr̄a dei mecū. Nō Auguſtinus non diffinit hac ꝟo ꝑte agit de ip̄o cō premiſſis euidenter traditur ideo dicit. qꝛ nihil boni agehic voluntatem prout acparato ad auxiliū gr̄e. Di quia volūtas hoīs preparat̉ bat. ſed qꝛ nihil boni ageret. ſi cipitur pro potentia: ſed uidit̉ āt iſta ꝑs ī duas ꝑprout accipit̉ pro vſu. Et ⁊ preuenit̉ gr̄a dei vt velit bo illa nō adiuuaret. His teſtites ī pͥma det̓minat ꝙͣtuꝫ ſi tu queras quare magis nū. ⁊ adiuuat̉ ne fruſtra velit. monijs aperte inſinuat̉. qꝛ vo poſſitili. ar. cū gr̄a. In ſe

diſtinctio I XI ī TꝘ bona voluntas covolūtas illo gr̄e bn̄ficioq̄ libe eſt illa Iſid̓. Gr̄a eſt mīe diffinit voluntatem prout donuꝫ diuine. ꝑ qd̓ bone accipit̉ pro vſu ꝙͣꝓ poten ratur ⁊ p̄parat̉. Et illud bn̄fimitatur gratiam. c volūtatis ē exitꝰ. Per cō tia. Rō huiꝰ eſt qꝛ poten ciū fides xp̄i recte intelligit̉ ſi ¶ Itaqꝫ bona volūtas comi parationē aūt ad ſuū ſub tie manifeſtant̉ ꝑ actus ⁊ tatur gr̄am nō gr̄a voluntatē. cut Aug. in ench̓. euidēter on̄iectū. ſic eſt illa q̄ dat̉ ſuꝑ ideo cognita volūtate vſu vn̄ Aug. ad Bonifa. papam dit dicēs. Ip̄m arbitriū libepper ꝯn̄s cognoſcit̉ volun illd̓ p̄s. vt exbilaret facie ſcribens ꝯͣ pelagianos inqͥt. randū eſt poſt illā ruinā a ẜuiin oleo. Gr̄a eſt qͥdā nitor tas potentia. ¶ Ad illud g qd̓ obijcit̉ ꝙ vſus volūta aīe. ad ꝯciliādū ſcm̄ amo Cū fides īpetrat iuſtificatiotute pctī. nec oīno ꝑ ſeip̄ꝫ ſꝫ ꝑ tis nō eſt paſſio ſed actio rem. Per ꝯparationē ad nem ſicut vnicuiqꝫ deꝰ ꝑtitus ſolā dei gratiā que in fide xp̄i et ita nō dꝫ dici motus. ſuū oppoſitū. ſic eſt illa q̄ eſt menſurā fidei. nō gratiam poſita ē liberat̉. ⁊ volūtas pre K a dat̉ in gl. ſuꝑ epl̓as. Gr̄a ¶ Dd̓m ꝙ motus nō tm̄mo dei aliquid meriti p̄cedit huparat̉. Ecce aꝑte dicit gr̄am eſt iuſtificatio. ⁊ remiſſio do accipitur paſſiue. īmo mani. ſed ip̄a meretur augeri qua liberat̉ arbitriū. ⁊ prepaetiā accipit̉ actiue. ⁊ prepctōꝝ. Per cōparationeꝫ terea omnes actiōes ani ad ſuū effectū. ſic eſt illa. vt aucta mereat̉ ⁊ ꝑfici. volun ratur voluntas. ſitam eſſe in fi me quodammodopaſſioCriſoſto. Gr̄a eſt ſanitas tate comitāte non ducente pede chriſti. Fides em̄ chriſti vt mētis. delectatio cordis. nes ſunt. diſſequa non preuia. Ecce hic in eodem ait. impetrat quod b ¶ Gratia voluntatem Per cōparationē ad preaperte habes ꝙ gr̄a preuenit lex imperat. p̄ueniens ⁊ p̄parans. ſcꝫ miū. ſic eſt illa gr̄a eti ſil̓iC bone volūtatis meritū ⁊ ipſa fides cū delectatione. Ui tudo gl̓ie. Scd̓m aūt oēs ¶ Determinat veritatē de det̉ ꝙ iſta notificatio grabona voluntas pediſſequa ē cōparatiōes iſtas ſic aſſi eodē adiutorio ꝙͣtū ad volun tie nō ſit conueniens. Cū gnat̉ vna diffinitio mgr̄a gratie non preuia. tatē ſiue ꝙͣtū ad li. ar. ordinat̉ em̄ gr̄a ⁊ virtus diuerſas lis q̄ talis eſt. Gr̄a eſt for C ¶ Determinat quid ſit iloſtēdēs ꝙ volūtas bona q̄ pre babeant notificationes. ma a deo gratꝭ data ſine lud adiutorium lib. ar. ſuperuenitur gratia. quedā dei donō videt̉ ꝙ vnum habeat meritꝭ gratūfaciēs bn̄tē. additum quantum ad donum notificari ꝑ alterū. Item na preuenit. e ⁊ bonū eiꝰ opus reddēs. cū gr̄a nō ſolūmō ponat gratuitum. d Inuenit̉ aūt ⁊ alia notifi ¶ Ip̄a tn̄ eadē voluntas q̄dā fr̄a vo in aīa fidē ⁊ charitatē. ſꝫ catio gr̄e qͣ d̓r. Gr̄a ē ma¶ Et ſi diligenter intendas gr̄e dona p̄uenit. vn̄ Augu. in untatē etiā ſpem. vr̄ inſufficiēter nifeſtatio ſpūs ad vtilita nihilominꝰ tibi monſtrat̉ que ench̓. Precedit bona volūtas ueniēſ dicere magr̄ cū dicit ꝙ ē tem q̄ ſumpta ē ex illo qd̓ bſit ipſa gr̄a voluntatem preue hoīs multa dei dona. ſed non fides fides cū dilectione. Iuxͣ d̓r. j. coꝝ. vij. Unicuiqꝫ da niens ⁊ preparās. ſcꝫ fides cū ī dile hoc querit̉ cū diuerſe dif oīa. Que aūt non p̄cedit ipſa tur manifeſtatio ſpūs ⁊c. tione. finitiones ⁊ notificatiodilectione. Ideoqꝫ Augu. in ī eis ē ⁊ ip̄a iuuat. Nā vtrūqꝫ ſed iſta eſt manifeſtatio p̄s. lviij nes gr̄e aſſignent̉ diuerſi eodem tractans quomodo iu gr̄e gratis date. legitur in ſctīs eloquijs ⁊ mīa ⁊.xxij. mode. penes quid ſumit̉ c ¶ Fides em̄ qͣ iuſti eſt ſtificati ſumus ex ſide ⁊ tamē eius preueniet me. et mīa dei ꝫ rō ⁊ diſtīctio baꝝ. ¶ Rn̄. gratis tibi data eſt. Ex hͦ gratis. vtrūqꝫ eī dicit apoſto ſubſequet̉ me. nolētē quippe dicēdū ꝙ mgr̄ nō intēdit vr̄ velle dicere Augu. et lus qui dicit iuſtificati ex fio. v. in illo ꝟbo notificare grap̄uenit. vt velit volentē ſubſeqͥ magr̄ ꝙ mediāte fide fit o. iij. tiam gratūfacientē ꝙͣtuꝫ de. alibi ait. Iuſtificati gratur ne fruſtra velit. Cur eī adiuſtificatio. ſed ꝯͣriū buiꝰ ad ſua eſſentiā: ſꝫ intēdit tis per gratiam. hoc enī ideo 95 eſt qꝛ ab eodē eſt aīe iuſti monemur orare ꝓ inimicis no 35 3 eā notificare quaſi ꝑ podixit. ne fides ip̄a ſuperba ſit ficatio. a quo eſt viuifica ſtris nolētibus pie viuere. niſterius ⁊ quodāmodo per tio. ſed viuificatio eſt ab ne dicat ſibi ſi ex fide iuſtifica ſi vt deꝰ in eis operet̉ ⁊ velle. effectū. Cum em̄ habitus ipſa gratia. nam fides fiti. quomodo gratis. Quod cognoſcatur per actus. et Itēqꝫ cur admonemur petere ne gratia nō viuificat im actꝰ gratie duplex ſit ẜm enim fides meretur. cur nō po vt accipiamus niſi vt ab illo mo mortua eſt. ergo nō vi duplicem potentiam. vcꝫ tius redditur ꝙͣ donat̉. Non detur ꝙ iuſtificatio ſit a fiat qd̓ volumus. a quo factuꝫ ẜm intellectum ⁊ affectuꝫ c.5. dicat homo iſta fidelis. quia fide. ſed a gr̄a. Si tu dieſt vt velimus. Inde apl̓s ait ideo per illas bꝫ gr̄a noti cas ꝙ iuſtificationē attri cum dixerit habeo fidē vt me nō eſt volentis neqꝫ currentis ficari. ⁊ quia in illos act buat fidei rōne adiūcte rear iuſtificationem. rn̄detur nō exit gratia niſi mediā ſed dei miſerētis. Ex his apʳcuīt gr̄e. Querit̉ quare nō attibus habitibꝰ virtutum ei. quid habes quod nō acceparet ꝙ bona hoīs voluntas tribuit alij virtuti ſicut fi Ro. ix. videlꝫ fidei ⁊ charitatis cpiſti. Fides em̄ qua iuſtificaquedaꝫ dona dei preuenit: qꝛ dei. Item querit̉ de hoc ideo notificans gratiam tus es. gratis tibi data eſt. qd̓ dicit. Fides impetrat eam comitat̉ gratia adiuuās. dicit ꝙ gratia nihil aliud iuſtificationē aut intelliHic aperte oſtēditur ꝙ fides eſt ꝙͣ fides cum dilectiōe et quibuſdā preuenitur. quia git de formata aut de ineſt cauſa iuſtificationis. ⁊ ip̄a pro eo ꝙ per illos duos eam preuenit gr̄a operās.ſ. fi formi. Nō de informi. qꝛ babitus dicitur anima in eſt gratia ⁊ beneficiū quo hodes cum charitate. per eā nihil meremur ⁊ ni actus exire per quos in6 minis preuenitur voluntas ⁊ bil impetramꝰ. Si de for ¶ Remouet dubitationē noteſcit nobis gratia. preparatur. vnde Augu. in. j. mata hoc non poteſt ſanc ortam ex eo qd̓ dicitur fidem ¶ Ad illud ꝟo quod queintelligi. Nemo em̄ habꝫ lib. retractationuꝫ. Uolūtas ritur de pluralitate diffieſſe ex voluntate. fidem formatā niſi ſit iunitionuꝫ. dicēdum ꝙ gra eſt qua ⁊ peccatur ⁊ recte viui ¶ Non eſt tn̄ ignorandū qd̓ ſtificatus. Reſpō. dicentia babet comparari ad tur. Uolūtas ꝟo ipſa niſi dei alibi Aug. ſignificare videt̉. dum ꝙ iuſtificatio dupli ſuū principiū babet cōpa gratia liberet̉ a ſeruitute qua ꝙ ex volūtate ſit fides. de illo citer poteſt dici. Uno mō rari ad ſuum ſubiectum. peccati ſerua facta eſt. ⁊ vt viiuſtificatio d̓r iuſticie inverbo apoſtoli. Corde credibabet cōparari ad ſuum cia ſuperet ⁊ adiuuetur. recte fuſio. Alio mō iuſtificaRo. x. oppoſitū. habet compara tur ad iuſticiam ita ſuper Io tio d̓r in iuſticia exercitari ad ſuum effectū. habet pieqꝫ viui a mortalibus non han. tractans. Ideo non ſimtio. Scd̓m autē ꝙ iuſtifiet comparationē ad ſuuꝫ poteſt. ⁊ hoc beneficiū quo lipliciter apl̓s ait credit̉. ſꝫ cor catio dicit̉ ī iuſticia exer premium ⁊ ẜm has diuer beratur niſi eam preueniret. de credit̉. qꝛ cetera poteſt hō cebn̄fi ſas ꝯparationes diuerſe citatio ſic verbum magiiam meritis daretur ⁊ nō eſſet qͥ vo reperiūtur eius notifica ſtri verum eſt ⁊ planum. nolens credere nō niſi volens tas litiones. Scd̓m cōparatio Nemo em̄ in iuſticia exer gratia que vtiqꝫ gratis datur intrare eccl̓iam ⁊ accedere ad citatur niſi mediāte fide gratur nem ad ſuum principium Preuenit̉ ergo bona homīs altare pōt nolēs. ſꝫ nō crede. oꝑante ꝑ dilectionē ⁊ hic pꝑ ij

Secundi Libri ne diſſeritur. re. Itē ſuꝑ Gen̄. vbi Laban ⁊ d̓r īpetrare iuſtificationē i. ꝓfectū iuſticie q̄ ꝯſequi Batuel dixerunt. Uocemus ¶ Illa aūt cogitatio ſiue voluntas que fidem ⁊ chari Gen̄. tur ex bonoꝝ operū ⁊ me puellā ⁊ q̄ramus eius voluntatem aliaſqꝫ iuſtificationes precedit nō ſufficit ad ſaxxiij. ritoꝝ multiplicatione qd̓ lutem. nec recte ea viuitur. Hac volūtate ꝯcupiſcit̉ illa tatem. dicit expoſitor: quia fi nō ꝯtingit eſſe ſine fide ⁊ des eſt voluntatis nō neceſſibona voluntas que eſt magnū bonū iſta ꝟo non. Alia charitate. Sine fine eniꝫ Rn̄. cuꝫ tatis. Ad quod reſpondētes ergo illa eſt volūtas ſiue cogitatio. alia iſta. Et ſicut il determi ſicut d̓r Heb. xj. īpoſſibile eſt placere deo ſine chadicimus. nō hec ita accipienla iſtam p̄cedit. ita illaꝫ p̄uenit intellectus. vnde Aug. natione ritate ēt īpoſſibile ē ſicut da fore vt ex volūtate hoīs fi iſtam diſtinguens ſuꝑ illum locū pſalmiſte. Concupid̓r. jͣ. cor. xiij. Si aūt dica Psͣ. c. des intelligat̉ ꝓuenire. cū ipuit aīa mea deſiderare iuſtificationes. ait. Concupiuit xviij tur iuſtificatio iuſticie in deſiderare inquit. nō deſiderauit. Uidemus em̄ ratio ſa ſit ꝓprie dei donum. vt ait fuſio. ſic adhuc hꝫ ꝟitatē apl̓us. ⁊ ex ea bona hominis ne nōnunꝙͣ ꝙͣ vtiles ſunt iuſtificationes dei. ſed infir lꝫ nō ita plene. aut em̄ eſt infuſio iuſticie in ꝑuulo. merita incipiant. Per hanc mitate prepediti aliquādo nō deſideramꝰ. Preuolat aut in adulto ſi in ꝑuulo. em̄ vt ait Aug. ſuꝑ psͣ. lxj. iugͦ intellectus ſequit̉ tardus aut nullꝰ affectus. Scimꝰ nc d̓r eſſe iuſtificatio ꝑ fiſtificatur impius.i. fit de imbonū nec delectat agere. ⁊ cupimꝰ vt delectet. Sic iſte dem nō ꝓpriā ſꝫ parētū vl̓ pio pius vt deinde ipſa fides olim deſiderare ꝯcupiſcebat q̄ bona eſſe cernebat. cutotiꝰ eccl̓ie ſicut dicit Au incipiat ꝑ dilectionem oꝑari. piens eoꝝ habere delectationē. quoꝝ potuit videre rō gu. ad bonifa. ¶ Si aūt ſit iuſtificatio ī adulto ſic vnde omnia bona merita inci nem. Oſtēdit itaqꝫ quibus quaſi gradibꝰ ad eas ꝑuecū qͣttuor ꝯcurrant ad iu piunt. Sed potius hec ideo niatur. Prius em̄ eſt vt videant̉ ꝙ ſint vtiles ⁊ honeſtificationē.ſ. gr̄e infuſio ita dicta ſunt: quia non ſt fiſte deinde vt eaꝝ deſiderium cōcupiſcatur. Poſtremo ꝯtritio motꝰ lib. ar. ⁊ pctī des niſi in eo qui vult credere vt proficiente gratia delectet earum operatio. quaruꝫ remiſſio ſicut dicūt mgr̄i cuius bonam voluntatem fiſola ratio delectabat. ¶ Attende hunc ordinem graet motꝰ li. ar. ſi motꝰ qͥ ꝑti Sciꝫnet ad virtutē fidei nō in tiarū quē hic diſtincte aſſignat Aug. qual̓r.ſ. intellectꝰ ꝑa aue des preuenit. non tempore. ſꝫ cōueniēter d̓r adultꝰ ꝑ fi cauſa ⁊ natura. vnde Aug. ſubonoꝝ precedit cōcupiſcentiā eorūdem ⁊ ipſa concupi gr̄aꝝ or dē iuſtificari nec huic ob pra ꝯgruēter dixit ꝙ bona vo ſcentia delectationē. que ſit per fidem ⁊ charitatē quā dinē exſtat qd̓ iuſtificat̉ ꝑ gr̄am. luntas ī eis donis eſt que nō habita vere bona eſt voluntas qua recte viuitur. Ip. Illa aūt qͣttuor neceſſaprecedit. ⁊ ipſa iuuat quia ea ſaqꝫ fidei comes eſt. non prerio reqͥrunt̉ ad iuſtificationē īpij ⁊ iō aliqn̄ hō d̓r iuuat quibus preuenit̉ dum ¶ D intelligentiā uia. Qui verba Aug. premiſ iuſtificari ꝑ gr̄am. aliqn̄ buius ꝑtis ſupeis conſentit ad affectum boſa ẜm hanc diſtinctionem. con ꝑ finē aliqn̄ ꝑ p̄ſentiā: qꝛ poſita gr̄e entiI ni ⁊ in eis eſt. quia tēpore ab ſiderat nullam ibi repugnanpctī remiſſio p̄ſupponit il tate ⁊ neceſſitaeis non preceditur. tiam fore aīaduertit. nō igno te qꝛ hoc infra queret̉ ſuo la tria. ⁊ ꝑ hoc patēt obie p rās etiā an̄ gr̄am p̄uenientem Quedā adhuc addit q̄ loco q̄rit̉ hͨ de gr̄e qͥddita cta. Iſta em̄ meliꝰ explate. Hoc em̄ inqͥrit mgr̄ in grauiorē faciunt qōeꝫ.ſ. ꝙ co nantur in. iiij. diſ. xvj. ⁊ operantē qua volūtas bona lr̄a. ⁊ circa hoc q̄runt̉ ſex gitatio boni p̄cedit fidē. g p̄parat̉ in hoīe. precedere que pͥmo q̄rit̉ vtrū gr̄a ſit ali¶ Ceterū hanc qōnem magis acuūt ⁊ vrgēt ꝟba Au dam bona ex dei gratia ⁊ libe qͥd circa acceptantē vl̓ cir gu. quibꝰ in lib. de p̄deſtinatione ſctōꝝ vtit̉ ꝑtractās ro arbitrio. quedaꝫ etiā ex ſo ca acceptatū. Scd̓o dato illud apl̓i. Nō ꝙ ſufficientesſimꝰ cogitare aliqͥd qͣſi ex lo libero arbitrio. quibꝰ tn̄ vi ꝙ gr̄a ſit aliqͥd circa acce ij cor. i. nobis. Attendāt inqͥt hic ⁊ ꝟba iſta ꝑpendāt qͥ putāt ptātū. q̄rit̉ vtꝝ ſit donum tam non meretur. nec gratiaꝫ E F īcreatū vl̓ creatū. Tertio ex nobis eſſe fidei ceptū. ⁊ ex deo eſſe fidei ſupplemen qua iuſtificatur. N vtꝝ ſit ī gn̄e ſub̓e vel acci4 F tum. Cōmendās em̄ iſtā gratiā q̄ non dat̉ ẜm aliqͣ me☞Subiūgit veritatis redētis. Quarto q̄rit̉ vtruꝫ E rita: ſꝫ efficit oīa bona merita inqͥt. nō ꝙ ſufficiētes ſicapitulationem. ſit ī gn̄e accn̄tis corrupti mus cogitare aliqͥd boni.ſ. ex nobis. Quis aūt nō vi ¶ Illiꝰ em̄ gr̄e ꝑcipiēde que bilis vl̓ īcorruptibil̓. Quī deat priꝰ eſſe cogitare ꝙͣ credere. Nullus qͥppe credit voluntatē hoīs ſanat vt ſanato q̄rit̉ vtꝝ pͥmo inſit eēn tie aīe aut potentijs. Sealiqͥd niſi priꝰ cogitauerit eſſe credendū. Si ergo cotalegē impleat nulla merita p̄ xto ⁊ vltīo q̄rit̉ vtruꝫ inſit gitare bonū nō eſt ex nobis. vt hic apl̓s tradit. nec cre cedunt. Ipſa eſt enim qua iuad modū ꝑfectōis tm̄. an dere ꝙͣꝙͣ ⁊ ipſum credere nihil eſt aliud ꝙͣ cū aſſenſioſtificatus impius ſit iuſtus qͥ etiā ꝑ modum motoris. ne mētis cogitare. Hic vr̄ inſinuare ꝙ cogitatio bona prius erat impiꝰ. meritis aūt Quid A Queſtio. j. nt credi p̄cedat fidē. ⁊ ita bona volūtas p̄uenit fidē vt nō p̄ueimpij non gratia ſed pena deꝘgr̄a dei aliqͥd pōat cir niatur. quod p̄dictis aduerſari videt̉. Ad hoc aūt dici betur. nec iſta eſſet gr̄a ſi non re. ca gratificatū ſic oſtēdit̉ Det̓mīa mus ꝙ aliquādo cogitatio bona ſiue volūtas p̄uenit daret̉ gratuita. datur aūt grad̓r eī Ioh. j. d̓ plenitudīe tio.. fidē. ſed non eſt illa bona volūtas vel cogitatio qua re tuita. qꝛ nil boni ante feceraeiꝰ accepimꝰ gr̄am ꝓ gr̄a. Qd̓ al cte viuitur. Illa em̄ ſine fide ⁊ charitate nō eſt. Nā vt mus. vn̄ hoc mereremur. Nō Si igr̄ qd̓ accepimꝰ in no hoīe bo ait Aug. ad anaſtaſiū. Sine ſpiritu non eſt voluntas negamus tn̄ multa ante hanc bis eſt diuīa gr̄a ī gratifi na fiū catis ſiue acceptatꝭ a deo hoīs libera. cū cupiditatibꝰ vincant̉. non eſt libera ad gr̄am ⁊ ꝑ hāc gratiā ab homio li. ar. bꝫ eē. Itē. j. coꝝ. xij. Diui bonum niſi liberata fuerit. Non aūt liberat̉. niſi ꝑ ſpi ne fieri bona per liberum arnue gra ſiōes gr̄aꝝ ſūt. idē āt ſpū ritumſanctū diffundatur charitas in cordibus nō eſt tia. bitrium. vt tradit auguſtinus diuidēs ſingl̓is ꝓut vult. libera voluntas niſi eā liberet gr̄a per legē fidei.i. non in reſponſionibus contra peM Hoc āt nō eēt niſi gr̄e do eſt libera ſine fide operante per dilectionē et illa ſuffilagianos vbi dicit homines ꝑ nū in ſingl̓is aliqͥd poneret. gͦ ⁊c. Si tu dicas hoc cienter bona eſt. Nō eſt em̄ fructus bonus qui de cha liberum arbitrium agros coeē dictū de gr̄a gratis da ritatis radice non ſurgit. Si ꝟo aſſit fides operans lere. domos edificare. et alia ta. tūc arguit̉ a minori. ꝙ per dilectionem ſit delectatio boni. plura bona facere. ſine gratia ſi gr̄a gratꝭ data aliqͥd po ☞ De illa cogitatione boni que precedit fidē plecooperante. nit in gratificato. multo magis

XXVI Diſtinctio obijcitur ꝙ ſole preces recōciliant. Dicendum ꝙ illud locum magis gr̄a gratūfaciēs q̄ maioris eſt efficacie ⁊ magis reddit babet vbi reconciliatio fit per mutationē affectionis. vt cum ip̄m gratificatū deo acceptabilē. ¶ Itē gr̄a gratūfaciēte effi aliquis qui alicui prius erat iratus. per preces alicuius mīticitur qͥs dignꝰ ſuꝑna btītudine. ſꝫ oīs dignitas aliqͥd ponit in gatur. hoc autē circa deum nō ponitur ⁊ ſi aliquando in ſcrieo in qͦ eſt. gͦ dignitas retributōis eterne aliqͥd ponit ī eo qͥ di ptura dici videatur. iraſci vel natus. figuratiue intelligendū gnus eſt. hoc aūt nō eſt niſi gr̄a. gͦ ⁊c. ¶ Itē culpa ex qͣ deꝰ bo eſt videlꝫ per antropoſtpaton. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de lauden minē odit ⁊ reprobat ponit aliquā deformitatem in eo qͥ repro dd̓m ꝙ ſicut laus creature nō ponit aliquid circa laudatū. ſed batur: gͦ pari rōne gr̄a ob quā deus aliquē diligit ⁊ approbat circa laudantē. ſic etiā gr̄a qua vnus hō alterū acceptat. Deꝰ aliqͥd ponit ī eo qͥ accceptat̉. ¶ Itē ꝯtīgit aliquē qͥ nō ē gratꝰ aūt qui nō ꝟbo eum laudat. ſed approbatione laudādo aliqͥd deo fieri gratū ſꝫ hoc nō eſt ꝑꝑ mutationē aliquā factā ex ꝑte ponit circa laudatū. Un̄ ex hoc ſequit̉ ꝙ gr̄a diuina nihil podei acceptātis: ergo hoc eſt ꝑꝑ mutationē aliquā factā ex ꝑte nat. Poſſet tn̄ dici ꝙ nō eſt ſil̓e de laude ⁊ gr̄a qꝛ laus reſpicit hoīs acceptati. ſꝫ talis mutatio nihil ab hoīe tollit. gͦ aliqͥd cir ꝑſona extrinſecā cui laudatus ip̄e manifeſtus efficit̉: ſed acce ca hoīem acceptatū ponit. ¶ Itē deꝰ ē equꝰ pōderator. gͦ non ptatio reſpicit bona intrinſeca ex qͥbus vna ꝑſona redditur al magis acceptat vnū hoīem ꝙ aliū. niſi aliqd̓ donū vel aliquod teri accepta. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ maioris charitatis bonū ſit in vno qd̓ nō eſt in altero. hoc aūt vocamꝰ ip̄am gratiā 11 eſt acceptare eum qui minus dignus eſt. Dicēdum ꝙ accepta gͦ gr̄a dei aliqͥd ponit circa ip̄m gratificatū ⁊ acceptatū a deo tio nō tm̄ reſpicit opus vel effectum ſiue donū largitatis. ſed Sed ꝯͣ Dan̄. j. Dedit dn̄s gratiā danieli in cōſpectu pͥncipis etiā iudicium veritatis. Qui em̄ alterū acceptat ipſum etiā ap eunuchoꝝ ⁊c. Sꝫ ꝯſtat ꝙ tūc nihil nouū collatū eſt dānieli ad probat. Et qm̄ diuina veritas ⁊ eqͥtas nō pōt approbare niſi hoc ꝙ acceptaret̉ ab illo eunuchoꝝ p̓ncipe ſi gͦ deꝰ ē benignior bonū ⁊ equuꝫ. nullus ꝙͣdiu manet in ſua iniqͥtate pōt eſſe deo ⁊ ad acceptandū prōptior vr̄ ꝙ nihil oporteat in hoīe poni ad acceptus. ⁊ ſi etiā multa bn̄ficia a deo ſibi impendant̉. Et ſic hoc ꝙ acceptet̉ a deo. ſi igr̄ gr̄am dei hr̄e nō ē aliud ꝙͣ deo eē pꝫ ꝙ rō ſua nō cogit. qꝛ ſic eſt diuine largitatis immēſitas. vt acceptū. vr̄ ⁊c̄. ¶ Itē videmꝰ experimēto ꝙ hō homini efficit nō excludatur diuine veritatis infallibilis equitas. gratus ex ſolo aſpectu. nec aliqͥd dat hō homini cū ſuſcipit ilj. Suppoſito ꝙ gr̄a aliqͥd ponat circa B lum in gr̄am ſuā. gͦ pari rōne nō opꝫ aliqͥd dari hoī vt ſuſcipia ueIIIO..j. gratificatū. querit̉ vtrū illud ſit creatur in gr̄am dei. ¶ Itē oīs ille eſt alij gratus qͥ eſt ab eo diletum vel increatū. Ꝙ ſit increatū vr̄ per illud qd̓ dicit Dama. ctus. ſed dilectio dei nō ponit circa dilectū aliqͥd nouū. qm̄ di in li. de ſpūſancto. Dicimus ſub̓am donoꝝ dei eſſe ſpm̄ſanctuꝫ lexit nos an̄ mūdi ꝯſtitutionē. ſicut d̓r ad Eph̓. j. Dilexit etiaꝫ nec eſtimare debemus ſpm̄ſanctum ẜm ſubſtantiā eſſe diuiſuꝫ nos cū adhuc pctōres eſſemus. ſicut d̓r Ro. v. ergo pari rōne quia multitudo donoꝝ dicatur impartibilis em̄ eſt ⁊ indiuiſinec illa tētatio ſiue gratificatio aliqͥd ponit circa gratificatū. bilis. ſed iuxta differentes intellectus multis donoꝝ vocabu ¶ Itē ſolis p̄cibꝰ alicuius ſine aliqͦ munere interueniēte pōt lis nuncupatur. Si igitur ſpūſſanctus eſt donū increatum re qͥs amicus ⁊ gratus effici alicui cuiꝰ prius erat īimicus ⁊ odio ſtat ꝙ gr̄a gratūfaciens dicit quid increatū. ¶ Itē hocipſuꝫ ſus. ſi igr̄ hoc eſt in hoīe. cū deꝰ multo ꝓnior ſit ad miſerendū oſtendit̉ ꝑ effectus ſiue actus gr̄e qd̓ d̓r br̄e in gratificato. qui ꝙͣ hō vr̄ ꝙ multo fortiꝰ poſſit hoc reꝑiri circa gratiā dei. ¶ Itē ex diuerſis autoritatibꝰ nouē eſſe colligunt̉. Gr̄e em̄ ē recreaſic ſe bꝫ gr̄a ad gratificatū. ⁊ acceptatio ad acceptatū. ſicut ſe re. gratie eſt aīaꝫ informare. viuificare. illuminare. aſſimilare hꝫ laus ad laudatū. ſed laus nihil ponit circa laudatū. ſed cir vnire. ſtabilire. acceptabilē deo reddere. ⁊ affectum ſurſuꝫ du ca laudantē. gͦ nec gr̄a circa gratificatū ſed circa gratificantē cere ⁊ eleuare. ¶ Ex primo actu arguit̉ ſic. eodē recreat deus ¶ Itē abūdantioris charitatis eſt diligere ⁊ acceptare eum qui minus eſt dignus amore. ſicut inimicū ꝙͣ amicu. ergo diui quo creat. ⁊ equalis virtutis vt dicit Angu. eſt recreare ⁊ crea na charitas ⁊ bonitas nō ſolū acceptat bonos ſed etiā quātū re. ſi ergo deꝰ ſeipſo creat nō per aliquid creatū. ergo ſeipſo re cunqꝫ malos. non ſolum dignos: ſed etiam quantūcunqꝫ indi creat ⁊ reformat non per aliꝗd creatum. ſed illud qd̓ recreat eſt gratia. gͦ ⁊c. ¶ Ex ſecūdo actu arguitur ſic. Paris virtutis gnos. ergo diuina acceptatio ſiue gratificatio non videtur ali quid ponere circa ipſum acceptatum aut gratificatū. ¶ Rn̄. eſt formare mētem ꝙͣtum ad affectum ⁊ ꝙͣtū ad intellectū: ſed dd̓m ꝙ gr̄a diuina aliqͥd ponit circa gratificatū ſiue acceptamens immediate a prima veritate format̉ ꝙͣtum ad intellectū tum. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ diuina volūtas in acceptādo nō afficit̉ vt dicit Aug. ergo ⁊ immediate ꝙͣtum ad affectum a prima bo diuina ꝟitas in approbādo nō fallit̉ ⁊ neutra eaꝝ in gratificā nitate formatur. ſed animā formare quantum ad affectum eſt do mutatur. Qꝛ diuina volūtas in acceptādo nō afficitur nec ipſius gratie. ergo gr̄a non eſt aliud ꝙͣ bonitas ſumma. ¶ Ex acceptat aliquē ꝓpter nouū affectū. neceſſe eſt ꝙ acceptet ꝑꝑ tertio actu vel effectu arguit̉ ſic. Si viuificare animā eſt actꝰ i aliquē effectū. ⁊ ita aliqͥs effectus ponit̉ eſſe circa eū qui acce gratie gratūfacientis. ⁊ deꝰ animā viuificat ſeipſo non ꝑ meptātur. Qꝛ veritas diuina in approbādo nō fallit̉. iō nō p̄fert dium creatum. ergo gratia non eſt aliud ꝙͣ deus. Minor provnum alteri. nec approbat magis vnū ꝙͣ alterū. niſi quia habatur per Augu. qui dicit ꝙ ſicut corpus viuit anima. ita anibet in ſe aliquid qd̓ eſt magis dignum approbatione diuina. ma viuit deo. ſed anima ſeipſa vinificat corpus. ergo deꝰ ſeipNeminē autem acceptat niſi quem approbat. ⁊ ita nemo ē graſo viuificat ſpiritum. ¶ Ex quarto actu vel effectu arguit̉ ſic. tus vel deo acceptus. niſi in ſe habeat aliqͥd per qd̓ ſit approSi ſol per ſui eſſentiā eſſet p̄ſens oculo. nō eſſet ne neceſſaria batione dignus. Qꝛ ꝟo voluntas nō mutat̉ in acceptādo. nec aliqua luminis influētia ad hoc ꝙ efficeret̉ oculus luminoſus ꝟitas in approbādo. cū aliqͥs de nouo incipit approbari vl̓ ac ſi igitur ſol iuſticie deus eſt p̄ſens omni creature. ⁊ eſſential̓r ceptari. ⁊ nulla cadit mutatio ex ꝑte dei acceptātis vel appro eſt in aīa vniuſcuiuſqꝫ videt̉ ꝙ nulla influentia luminis ſit nebantis. neceſſe eſt ꝙ aliqua cadat mutatio ex parte acceptati ceſſaria ad illuminationē anime. ſi igitur impoſſibile eſt deuꝫ et approbati. ſed hoc non eſt qꝛ aliqͥd ei aufert̉. eſt ergo mutaaliquid facere fruſtra. videtur ꝙ gratia illuminans animā ni tio qꝛ aliqd̓ donū ſibi a deo confertur. ⁊ ſic patet ꝙ gratia alihil aliud ſit ꝙͣ diuina eēntia. ¶ Ex quinto actu vel effectu arquod donum ponit circa ipſum gratificatū. Unde concedenguit̉ ſic. Si color eſſet ſua ſil̓itudo. nō eſſet neceſſaria noue ſil̓i de ſunt rationes hoc oſtēdentes. ¶ Ad illud qd̓ primo obijcitudinis gn̄atio ad hoc ꝙ oculus cōformaret̉ ip̄i colori. maxitur in ꝯtrariū de gratia humana de qua dicitur ꝙ deus dedit me ſi color ipſe eſſe poſſet in oculo. ſed in deo ꝓpter ſuā ſimpligratiā danieli ⁊c̄. Dicēdum ꝙ illud ſimile deficit in tribus cō citatē nō differt ꝟitas ⁊ ſil̓itudo. Filius em̄ qͥ eſt ſil̓itudo pr̄is ditionibus pre aſſignatis. Tum qꝛ homo inacceptando affici eſt eiuſdē eſſentie cū pr̄e. ſi gͦ gr̄a eſt deo aſſimilare. ⁊ gr̄a eſt ſi tur. tum qꝛ iudiciū eius frequenter decipitur. tum etiā qꝛ cuꝫ militudo dei. īpoſſibile eſt gratiā eſſe aliud a deo. ¶ Ex ſexto de non acceptante fit acceptans in ſeipſo mutatur. hoc autem actu vel effectu arguit̉ ſic. mediū vniendi plus ꝯiungit̉ vtriqꝫ in deo non ponitur. ⁊ ideo non eſt ſimile. Et per hoc patet priextremoꝝ ꝙͣ extremū extremo. ſed deus eſt intimus anime: et mum ⁊ ſcd̓m obiectum. ¶ Ad illud quod obijcitur de dilectio go impoſſibile eſt ꝙ inter deū ⁊ animā cadat aliquod mediuꝫ ne ꝙ nō ponit aliquid in dilecto. Dicendum ꝙ non eſt ſimile ꝓ vnitiuum qd̓ ſit ab vtroqꝫ extremoꝝ diuerſum. ſi igitur gratie eo ꝙ dilectio ſe extendit non ſolūmodo ad preſens. verū etiaꝫ eſt vnire animā deo. cū gratia non ſit anima neceſſe eſt gratiā ad futuruꝫ. Unde nō tm̄ diligit nos deus dilectione tꝑali. ſed eſſe deum. ¶ Ex ſeptimo actu vel effectu arguit̉ ſic. Impoſſietiam eterna. acceptatio ꝟo ⁊ gratificatio ſolum ad preſens ſe bile eſt vanitatē per vanitateꝫ ſtabiliri. ſed ſi ſtabilitur. ſtabili extendit. et ideo effectum nō ſolum in habitu. ſed etiā in actu tur per veritatem. Si igitur oīs creatura vanitas eſt aut grais ponit circa ipſum acceptatū ⁊ gratificatuꝫ. ¶ Ad illud quod tie nō eſt ſtabilire animā. aut non eſt aliquid creatum. ſꝫ grapp iij

3 Tipri Secundi moueat. ⁊ ſi hoc ſicut motus ſurſum nō attribuitur lapidi. netie eſt ſtabilire aīam in bonū. hoc planū eſt. gͦ gr̄a nō eſt donū eſt ex eo lapis laudabilis vel vituperabilis. ſic opus meritocreatū. ſed increatū. ¶ Ex octauo actu vel effectu arguit̉ ſic rium nullo mō eſt lib. ar. attribuendū. ⁊ ita nec lib. arb. ex iua Eodē ipſo acceptat deꝰ aliquē quo amat. ſꝫ pater ⁊ filius dili erit aliquo premio dignū. ꝙ ſi hoc eſt impoſſibile ⁊ falſum regunt nos ſpūſctō ſicut ſancti dicūt. ⁊ habitū fuit in pͥmo libro ſtat igit̉ ꝙ illud falſum eſt qd̓ d̓r gratiā nō eſſe aliquod domuꝫ nō aliquo creato. ergo acceptat nos ſpūſancto nō per aliquod creatum. ¶ Reſpon. ad predictoꝝ intelligentiaꝫ eſt notandū. donū creatū. ſi igitur gr̄a eſt illud quo deꝰ aīam acceptat ⁊ re ꝙ circa hanc queſtionem ſapientes opinantur contrarium ſoputat aīam gratā. videtur ⁊c. ¶ Ex nono actu vel effectu arpientibus. In hac em̄ queſtione aliquid eſt quod fides deter guitur ſic. nihil pōt mētem noſtram ſupra ſe eleuare niſi illud minat aliquid quod ratio nō inueſtigat. Fides ⁊ ſcriptura de quod eſt mente ſuperius: ſed ſolus deus maior eſt mēte ratiterminat ꝙ abſqꝫ gratie dono impoſſibilē eſt placere deo. nali. ergo ſolius dei eſt ipſam ſupra ſe eleuare. ſed iſte actus vl̓ effectus d̓r eſſe gratie. ergo impoſſibile eſt gratiā gratūfacien ¶ Determinat etiā ꝙ abſqꝫ dono increato quod eſt ſpūſſanctꝰ tem eſſe aliqͥd a deo diuerſum. His nouem rōnibus colligitur homo non poteſt fieri deo acceptus nec aſſumi in adoptioneꝫ filioꝝ dei ⁊ ideo omnes recte intelligentes concedūt in iuſtis ꝙ gratia non eſt donum creatum ſed increatum. ¶ Ad oppoſi tum arguitur primo rationibus oſtenſiuis. ſecundo rōnibus eſſe gratie donū. ita vt credant etiā in eis eſſe donum increatum quod eſt ſpūſſanctus. ⁊ hoc a fide et a ſcriptura determiinducētibus ad impoſſibile. ¶ Ad oſtendendum autem gratiam gratum faciētem eſſe donuꝫ creatū. primo adducatur ro natur. ⁊ ideo qui contrariū huius ſentiret eſſet hereticus. Sꝫ bur autoritatis ⁊ ſecūdo violētia ratiōis. Dicitur. j. Corint. vtrum preter donum increatum ſit in nobis ponere donū crea tum per quod ſimus deo accepti vel nō. qꝛ non expreſſe deterxij. diuiſiones gratiaꝝ ſunt. idem aūt ſpūs. ſed nō eſt diuiſio doni increati. ergo doni creati. ergo ⁊c. Qd̓ ſi dicas autoritaminatur ſcripture autoritate. inueſtigatur a doctoribus ratio tem iſtam debere intelligi nō de gratia gratūfaciente. ſed de num ꝓbabilitate. Et qm̄ tam babitus ꝙͣ dona ꝙͣ etiā virtutes gratia gratis data. Obijcitur tunc per verbū Aug. ad bonifa cognoſci habent per ꝓprias operationes. ideo ẜm diuerſaꝫ cō cium dicētis. Gratia meretur augeri vt aucta mereatur ꝑfici parationem actuū ⁊ effectuum gratie ad ipſaꝫ gratiam. diuer ſe ſunt ſuper hoc doctoꝝ opiniones. ¶ Sicut em̄ pretactū fuit j. Circa igitur iſtud donū ꝯſiſtit meritū. ⁊ augmētū: ſed augmē tum nō ꝯſiſtit niſi circa donū creatū. meritum aūt nō conſiſtit in opponendo. gratie eſt recreare. gratie eſt animā informare niſi circa donū gratie gratūfacientis. ergo gratia gratum fagratie eſt viuificare. illuminare. aſſimilare. vnire. ſtabilire. ac ciens eſt quid creatū. Qd̓ ſi dicas augmentū illud attendi in ceptum facere. ſurſum leuare. Hos igitur actus quidā comꝑa gratia nō ẜm id quod eſt. ſed ẜm effectū. Adducitur ad hoc au rauerunt ad gratiā ſicut ad principiū effectiuuꝫ. Et qm̄ deus toritas magr̄i in lr̄a quā ſumit ex ꝟbis Aug. ibi. ⁊ ſi diligenter ſufficit ad hos actus vel effectus perficiēdos ī rationali crea intēdas. Nihilominus tibi demonſtrat̉ qͥſit ipſa gr̄a volunta tura. ⁊ ſolum deum decent ꝓ ſua dignitate. ⁊ ſoli deo ſunt poſtem p̄ueniens ⁊ preparās.ſ. fides cū dilectiōe. Si ergo fides ſibiles pro ſua difficultate. ideo dixerunt ꝙ donū creatum po eſt donū creatū reſtat ꝙ ⁊ ipſa gr̄a voluntatē p̄parans donuꝫ nere ad hos effectus ꝑficiendos in hoīe eſt ſuperfluū ⁊ indecreatū ſit. ¶ Item hocip̄m rōne oſtendit̉ ⁊ ex oībus iſtis acti cens ⁊ impoſſibile. Alij v̓o comparauerunt effectus predictos bus gratie aſſignatis vna colligitur ratio. Si em̄ gratie eſt re ad gratiā ſicut ad formā. neceſſarium em̄ eſt ꝙ viuificatio ⁊ in formare ⁊ informare ⁊ viuificare. ⁊ ſic de alijs. cum omnis taformatio ab aliquo eſt. ſicut ab efficiente ⁊ ab aliquo ſicut ab lis actus ſit ab aliquo ſicut a pͥncipio formali. Non em̄ eſt ininformāte. Et qm̄ nec eſt poſſibile nec decens deū eſſe formaꝫ formatio. nec reformatio. nec viuificatio. ⁊ ſic de alijs ſine forperfectiuā alicuius creature. ideo preter donū increatum qd̓ ma. neceſſe eſt aliqd̓ donū poni in aīa quod ſit aīe ipſius infor comparatur ad hos actus tanꝙͣ principium effectiuū conuematiuū. ſed deus nullo modo pōt eſſe forma perficiens. ꝙͣuis niens eſt ⁊ oportunum ponere donū creatum per quod anima poſſit ſe habere in rōne forme exēplaris. ergo ꝓpter donū ininformetur. Hanc aūt poſitionē preferendā credo priori tum creatum quod deus eſt. ad hoc ꝙ aīa gratificetur. neceſſe eſt quia ſecurior. tum qꝛ etiā rationabilior. Securior nāqꝫ eſt qꝛ ponere donum creatū. Huius autē rationis neceſſitas colliconſonat cōmunitati magiſtroꝝ. ⁊ verbis expoſitoꝝ et pietati gitur ex nouē medijs. ex qͥbus nouem poſſunt formari arguſanctoꝝ. Doctores em̄ Pariſien̄. cōmuniter hoc ſentiunt ⁊ ſenmenta. ſed tātum valet illa in vnū medium colligere. quātum ſerunt ab antiquis diebus. ¶ Uerba etiā expoſitoꝝ hoc pretē diuiſim explicare. Sic igitur rōnibus oſtenſiuis apparet gra dunt qui gratiā in ſacramentis dari ⁊ vſu virtutis augeri ditiam gratumfacientē eſſe donū creatum. ¶ Item hoc videtur cunt. Pie etiā mentes ⁊ humiles huic poſitioni conſentiūt. ꝓ rōnibus ducētibus ad impoſſibile. quarū prima hec eſt. Aut eo ꝙ ⁊ ſi donum gratie non poſſit ita percipi a quocūqꝫ. viros gr̄a gratūfaciens ponit aliquid creatū in gratificato cū deus tamen ſanctitate preclaros aliquādo non latet diuine bonita de nō grato facit gratuꝫ. aut nihil. Si nihil. ergo nulla fit mu tis influentia quā intra ſemetipſos potius experiēdo ꝙͣ ratio tatio ex parte creature gratificate ergo fit mutatio ex ꝑte gracinando cognoſcunt. Hoc etiā piarum mentium eſt. vt nihil ſi tificantis. quod eſt impoſſibile. Et iterū ſi nihil creatu ponebi tribuant. ſed totum gratie dei. Unde quātumcunqꝫ aliquis ret nō eſſet melior ille qui eſt deo gratus ꝙͣ ille qui nō eſt gradet gratie dei. a pietate non recedit: etiam ſi multa tribuendo tus. ſi igitur hoc eſt impoſſibile ponere ꝙ gratꝰ deo nō ſit megratie dei. aliquid ſubtrahat poteſtati nature vel libe. arbi. lior ꝙͣ nō gratus. et impoſſibile eſt ꝙ ſit melior niſi aliquā boCum ꝟo aliquid gratie ſubtrahitur. ⁊ nature tribuitur quod nitatem habeat quā alter non babet. ⁊ hoc non poteſt eſſe niſi eſt gratie. ibi poteſt periculū interuenire. ⁊ propterea cū iſta quid creatū. neceſſe eſt ꝙ gratia aliqͥd creatū ponat in gratipoſitio que ponit gratiā creatā ⁊ increatā plus gratie dei trificato. Si igitur ponit aliquid creatu. aut eſt donū ſiue aliqͥs buat ꝙͣ alia ⁊ maiorē ponat in natura nr̄a indigētiā. hinc eſt ꝙ habitus. aut eſt actus ſiue doni vſus. Si eſt donū ⁊ aliqͥs hapietati ⁊ humilitati magis eſt conſona. ⁊ ꝓpterea eſt magis ſe bitus. habeo ꝓpoſitum ſcilꝫ ꝙ gratia in gratificato ponit alicura. Eſto em̄ ꝙ eſſet falſa. qꝛ tamen a pietate ⁊ humilitatē nō quod donū creatum. Si ꝟo eſt actus vel vſus. ergo non plus declinat tenere ipſam nō eſt niſi bonū ⁊ tutum. Preferēda eſt ponit in gratificato ꝙͣ in nō gratificato. niſi qn̄ operatur. erigitur hec opinio priori pro eo quod eſt ſecurior ⁊ magis rece go nō erit gr̄a in paruulis baptizatis ⁊ in iuſtis dormiētibus dit ab errore pelagij. Quis em̄ negare ſecure audeat ī noſtra magis ꝙͣ in nō baptizatis. ⁊ in hoībus peccatoribus. ꝙ ſi hoc gratificatione aliquod donum creatum nobis a deo conferri falſum eſt ⁊ alienū a fide neceſſe eſt gratiā aliquod donū crea Timere em̄ dꝫ vnuſquiſqꝫ ne forte negādo donum gratie crea tum in gratificato ponere. ¶ Item hocipſum oſtenditur alia te. efficiatur aduerſarius gratie increate. Preferenda eſt etiā ratione. tam ex fide ꝙͣ ex autoritatibus opꝫ ſupponere ꝙ imqꝛ rationabilior. Sicut em̄ in opponendo oſtēſum eſt rationa poſſibile eſt aliquod meritū eſſe ſine gratia. ⁊ hoc melius mabiliter tales effectus ⁊ actus nō poſſunt cogitari in nobis eſſe nifeſtabitur infra. Hoc igitur ſuppoſito. quero tūc aut gr̄a eſt quin ſint ab aliquo ſicut efficiēte. ab aliquo ſicut informante. aliqua proprietas liberi arbitrij. aut oīno nominat aliam ſubQuomodo em̄ actus verus informationis ⁊ viuificatiōis erit ſtantiam diuerſam. Si eſt aliqua ꝓprietas liberi arbitrij. bain anima niſi ſit aliqua forma complens a qua anima informe beo ꝓpoſitum. videlꝫ ꝙ gratia in libero arbitrio eſt aliquod tur. Et ideo ẜm hanc poſitionem comparatur ip̄a gratia crea donum creatum. Si gr̄a non eſt aliqua proprietas liberi arbi ta influentie luminis. ⁊ principium eius comparatur ſoli. Untrij. ſed deus cum libe. arbi. exit in opus meritorium quod eſt de ⁊ ſcriptura vocat deū ſiue xp̄m ſoleꝫ iuſticie. qꝛ ſicut ab iſto ſole materiali influit lumen corꝑale in aere per qd̓ aer formaſupra ipſum in merendo. potius agitur ꝙͣ agat. et mouetur ꝙͣ liter illuminatur

I iſtinctio XXI I vel accn̄s. ergo ⁊c. Sꝫ ꝯtra. Nullū accn̄s eſt nobiliꝰ ſub̓a. ſed liter illuminat̉. ſic a ſole ſpūali. qͥ deus eſt. influit lumē ſpūale gr̄a eſt nobilior aīa qua ꝑficit ⁊ cōplet. ſicut ꝑfectio eſt nobiin aīam. a quo aīa formal̓r illuminat̉. ⁊ reformat̉ ⁊ gratificat̉ lior ꝑfectibili. ergo gr̄a nō eſt accidēs. ⁊ eſt accn̄s vel ſub̓a. er ⁊ viuificat̉. Un̄ inter oīa corporalia maxime aſſimilat̉ gr̄e dei go ⁊c̄. ¶ Item nullū accn̄s eſt ſubſtātie ſimilius ꝙͣ ſubſtātia. luminis influētia ſicut em̄ hec eſt q̄dā influētia q̄ aſſimilat cor ſed gr̄a inter ceteras creaturas eſt deo ſimilior. ⁊ deꝰ eſt ſub̓a. pora ip̄m ſuſcipiētia ipſi fonti lumīs ꝙͣtū ad ꝓprietatē. ſic gr̄a ergo gr̄a eſt in gn̄e ſubſtātie. ¶ Itē nullū accidēs eſt ſtabiliꝰ que eſt ſpūalis influētia q̄ mētes rōnales fonti lucis aſſimilat ꝙͣ ſub̓a. ꝓ eo ꝙ ſubſtātia p̄bet fulcimentū accidēti nō ecōueret cōformat. Hec aūt influētia recte d̓r gr̄a. tū qꝛ datur ex me ſo. ſꝫ gr̄a ſtabilit ipſaꝫ aīam ⁊ ꝯfirmat ī bono. nec pōt ipſa gr̄a ra libertate ſeu liberalitate nulla nature cogente neceſſitate. aliquo mō incuruari in malo. ſi igit̉ aīa eſt ſub̓a gr̄a eſt ſub̓a. Nō em̄ oritur ex pͥncipijs ſubiecti. nec a deo exit de neceſſita¶ Itē oīs forma q̄ eſt pͥncipiū vite in gn̄e ſub̓e. ſed gratia eſt te ſed ſua mera benignitate. Tum etiā qꝛ gratū facit. Duꝫ em̄ principiū vite ⁊ nobiliſſime vite. gͦ gr̄a eſt in gn̄e ſubſtantie. hoīem deo ꝯformat ⁊ aſſimilat reddit ip̄m deo amicū. ⁊ facit ¶ Item tria ſunt gn̄a bonoꝝ ſcilꝫ bona media. bona minima. deo eſſe placitū ⁊ acceptū. Tum etiā qꝛ facit hoīem gratis fabona maxima. ſicut vult Aug. in li. de li. ar. ſꝫ bona minima ⁊ cere ea que facit. Affectus em̄ hoīs recuruus eſt ⁊ mercēnariꝰ bona media ſunt in gn̄e ſubſtātie. gͦ multo fortiꝰ ⁊ bona maxiꝙͣtū eſt de ſe. Unde qd̓ facit intēdendo ꝓprium cōmodū facit ma. ⁊ gr̄a eſt de bonis maximis. ergo ⁊c̄. ¶ Item om̄e accidēs ſed cū diuina gr̄a ſuꝑuenit. ſic hoīem totū gratum facit. vt ſiquod ineſt alicui vt accidēs. aut ineſt per ſe. aut per accidens ue ad vtilitatē ꝓximi ſiue ad bonorē dei velit totuꝫ gratis faſi igitur gr̄a ineſt anime vt accidēs. aut igit̉ ineſt ꝑ ſe aut per cit impēdere. Et ſic ptꝫ ꝙ talis influētia valde rōnabil̓r graaccidens. Si per ſe. ergo bꝫ ortū ex ꝓprijs principijs ſubiecti tia nuncupat̉. Igit̉ hanc poſitionē ſuſtinēdo tanꝙͣ ſecurioreꝫ ergo iam nō erit gr̄a. ſed naturalis ꝓprietas. Si ꝑ accn̄s ſꝫ oē et rōnabiliorē. ad obiecta in contrariū facile eſt reſpondere. per accidens reducibile eſt ad ꝑ ſe. ergo ſi gr̄a ineſt aīe ꝑ acci ¶ Illud em̄ quod dicit Dam̄. ſubſtantiā donoꝝ dei eſſe ſpiridens. erit aliud ſubiectū cui inerit ꝑ ſe. quero igitur quid ſit il tumſanctū. ⁊ ſi que alie autoritates inueniuntur. intelligende lud. ſi aūt nō eſt aliqd̓ tale dare reſtat ꝙ gr̄a nō eſt accidens ⁊ ſunt per cām ⁊ appropriationem: quia ſpirituſſanctus eſt doeſt accidens vel ſubſtātia. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ponētes gra num in quo oīa alia dona donātur. ⁊ qui eſt fons omnium do1 tiam donū eſſe creatū. neceſſe bn̄t ponere gratiā eſſe in gn̄e ac norum. Non autē excluditur donum creatū per illud verbum cidentis. Ad cuiꝰ intelligentiā notandū eſt ꝙ eſt aliqd̓ accidēs Sic etiā cum quis tenet equum perfrenū dicitur tenere equū qd̓ cōparat̉ ad aliqͥd ſicut ad ſubiectū ⁊ ad cām. aliqd̓ qd̓ ſolū nec ſic excluditur tentio freni quia tenendo frenū tenet equū. comparat̉ ad aliqͥd ſicut ad ſubiectū. ⁊ ad aliud ſicut ad cām Sic ſpirituſſanctus cum dicitur ſubſtātia donoruꝫ non excluꝟbi gr̄a. Nīgredo ī coruo cōparat̉ ad ip̄m coruū ſicut ad ſubditur donuꝫ creatum. immo includitur. Non em̄ ob aliud dici iectū ⁊ cām lumē in aere vel ſpēs in ſpeculo. cōparat̉ ſolū ſicut tur nobis dari ſpirituſſanctus niſi ex eo ꝙ ſic eſt ī nobis a deo ad ſubiectū. nō ſicut ad cām. qꝛ ⁊ ſi ibi recipiat̉. aliūde tn̄ bꝫ or vt babeatur a nobis. Tunc aūt habetur a nobis quādo habitum. Tale aūt accidēs qd̓ cōparat̉ ad aliqͥd ſicut ad ſubiectū. tum habemus quo poſſimus eo frui. ⁊ hoc eſt donū gr̄e crea⁊ ad aliud ſicut ad cām pōt eſſe ſub triplici differentia. Quod tum. Et ſic ptꝫ reſponſio ad illā autoritatem ⁊ ad conſimiles. 17 ¶ Ad illud ꝟo quod obijcitur de actu ſiue effectu recreatiōis dam em̄ eſt qd̓ bꝫ ortum ab inferiori. quoddā qd̓ hꝫ ortū a paꝙ eſt a ſolo deo. Dd̓m ꝙ verū eſt ꝙ eſt a ſolo deo ſicut a princi ri. quoddā qd̓ hꝫ ortū a ſuperiori. ſicut ab inferiori. vt ſpecies lapidis ī oculo vel etiā in ītellectu noſtro. Sicut a pari. vt ſil̓i pio effectiuo. nihilominus tamen qꝛ recreatio eſt rei iam exiſtentis per aliquā diſpoſitionē nate reformari. idē eſt recreatudo ſpeculi in ſpeculo. Sicut a ſuperiori. vt lumē in aere illutio ⁊ reformatio. ⁊ ꝓpterea nō tm̄ reſpicit principiū effectiuuꝫ minato. Tale aūt accidens quod hꝫ ortum a ſuperiori inꝙͣtuꝫ ſed ⁊ principium informatiuū. nō ſic eſt de creatione que ſimaccn̄s eſt. cōplementū eſt nō ꝙͣtū ad eſſe primū. ſꝫ ꝙͣtū ad eſſe pliciter eſt de nō ente. in qua ſimpl̓r eſt ꝓductio rei nō ẜm qua ſcd̓m. Qꝛ ꝟo a ſuꝑiori eſt hꝫ nobilitare ſubiectū in hoc ꝙ iunlitatem alteratio. Per hāc viam reſponderi poteſt ad omnes git ip̄m ⁊ conformatei qd̓ eſt ipſo ſuperius. ⁊ ſi ſit tale accidēs rationes ſequentes. Omnes em̄ procedunt ẜm ꝙ actus illi cō quod ortum hꝫ ab ente ſupremo. ſi eius infuſio vel origo ſit ẜm parantur ad gratiam ſicut ad principium effectiuū. hoc auteꝫ perfectā influentiam. non ſolum habet nobilitare. verūetiam modo non ſunt a gr̄a creata ſicut prius dictum eſt. ⁊ iſtud me conſummare ⁊ quietare. ⁊ hoc non facit tm̄ ratione ſui. verum lius ptꝫ ſi quis diligenter pertractare voluerit. pretermittit̉ etiam ratione eius a quo procedit in quo reperitur omnis per s tn̄ ad preſens cauſa vitande prolixitatis. ¶ Ad illud tamen fectio. ⁊ bonoꝝ omnium aggregatio. ac per hoc completa bea quod obijcitur de vnionē. Dicendum ꝙ gratia non vnit quātitudo. Concedende ſunt ergo rationes probātes gratiā eſſe tum ad eſſe primū quo deus eſt cuilibet creature intimꝰ eſſenaccidens. ¶ Ad illud quod obijcitur primo in cōtrariū ꝙ nul 20 tialiter. potentialiter ⁊ preſential̓r: ſed gratia eſt mediū vnien lum accidens nobilius eſt ſubſtātia dicēdum ꝙ illa ratio defi di ꝙͣtum ad cognitionem ⁊ amorē ⁊ ꝙͣtum ad hunc modū mul cit tripl̓r. Primū quidem qꝛ nobilitas ſubſtātie ⁊ accidentis. tum diſtat deus a peccatoribus. ⁊ bonitas ſubſtantie ⁊ accidentis proprie non babent cōpara Utrū gr̄a ſit in genere ſubſtātie vl̓ in ri. Accidens em̄ bonum dicitur non ſibi: ſed alij. nō ſicut ordic 4 Queſtio. llj. genere accidētis. Et ꝙ ſit in genere natum: ſed ſicut ratio ordinādi. ſed ipſa ſubſtantia bona eſt accidētis videt̉. Om̄e quod aduenit ſubſtātie iam cōplete eſt tāꝙͣ bonitatis participatiua. Alius etiā defectus eſt ibi. qm̄ ⁊ accidens. ſed gr̄a aduenit ſub̓e iam cōplete.ſ. aīe rōnali. ergo ſi nullū accidēs nobilius ſit ſub̓a ꝓut accidens cōparat̉ in ſe. gr̄a eſt accidēs. ¶ Itē qd̓ adeſt ⁊ abeſt p̄ter ſubiecti corruptio quātum ad eſſentiā generis. ſiue ꝙͣtum ad eſſe primū. nihilonem eſt accidēs. ſed gr̄a eſt huiuſmodi. ſicut ptꝫ qꝛ multi iuſti minus tn̄ prout accidens conſiderat̉ in ſubiecto et includit eē efficiunt̉ peccatores ⁊ ecōuerſo. ergo ⁊c. ¶ Itē om̄e qd̓ recipit ſubiecti. quādam nobilitatem ſuperaddit ꝙͣtum ad eſſe ſcd̓m magis ⁊ minus eſt accidēs ſed gr̄a recipit magis ⁊ minus. qꝛ Tertius etiā defectus eſt. qꝛ ꝙ gratia dicatur nobilior aīa et maior eſt in vno ꝙͣ in altero ⁊ in eodē ipſo ẜm diuerſa tꝑa maperfectio anime. hoc nō eſt rōne ſui tm̄. ſed qꝛ vnit bono īcrea gis intendit̉. ergo ⁊c. ¶ Preterea. aut gr̄a eſt ſubſtātia aut ac to. ſicut predictum eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ nullū ac ⁊1 cidens. Si eſt accidēs. habeo ꝓpoſitū. Si ſub̓a: aut ſubſtātia cidens ſil̓ius ē ſub̓e ꝙͣ ſubſtātia. dd̓m ꝙ ſicut dictum eſt de bo materia: aut ſubſtātia forma. aut ſubſtātia compoſita. Sub̓a nitate. ꝙ alio modo dicitur aīa eſſe bona. alio modo gratia ſic materia nō. hoc conſtat. Subſtātia compoſita non qꝛ tunc nō etiā alio modo anima deo aſſimilatur. ⁊ alio modo gr̄a. Anieſſet anime vnibilis. Subſtātia forma nō. qꝛ tunc ex gr̄a ⁊ ani ma em̄ deo aſſimilatur ſicut diuine ſimilitudinis ſuſceptiua. ma fieret vnū per eſſentiā. ergo ſi non eſt ſubſtātia. reſtat ꝙ ſit gratia ꝟo ſicut ipſa ſimilitudo vel donū aſſimilatiuū. vnde nō accidens. ¶ Item ſi eſt ſub̓a. aut corporalis. aut ſpūalis. Nō eſt comparatio proprie inter hunc modum aſſimilādi ⁊ illum. corporalis. hoc cōſtat. Si ſpūalis: aut deus: aut angelus: aut Alius eſt etiā defectus: qꝛ cū aīa aſſimiletur deo propter graanima rōnalis. ſed conſtans eſt ꝙ gratia creata nec eſt deus. tiam. ⁊ vbi vnum ꝓpter alterum. vtrobiqꝫ tm̄ vnum. ſic nō eſt nec eſt angelus. nec rōnalis anima. ergo reſtat ꝙ gratia crea maior vel minor aſſimilatio dicēda in aīa gratificata ꝙͣ in gra ta ſit in genere accidentis. ¶ Item nulla ſubſtantia eſt habitia gratificāte. Tertius etiā defectus eſt qꝛ ⁊ ſi ſubſtātia plus tus: ſed gr̄a eſt quidā babitus animā decorans ⁊ ornans ſicut aſſimiletur ſubſtantie in ratione entis. nihil tamen probibet dicitur ſuper illud Psͣ. Ut exhilaret faciem in oleo. gratia eſt accidens plus aſſimilari alicui ſubſtantie ſub rōne proprietaquidā nitor animi ⁊c. ergo gratia non eſt ſubſtātia. ⁊ eſt ſub̓a tis. ſicut aīa ſapiens plus aſſimilatur deo inquantum eſt ene ꝑꝑ iiij

Secundi Libri citur. ita in nihil redigitur quēadmodū in alijs accidentibus per ſe ꝙͣ ip̄a qualitas ſapīe. nihilominꝰ tn̄ deo inqͣtū ē ſapiēs conſil̓r reperit̉ quod in id redeūt vnde exeunt cū ꝓducuntur plus aſſimilat̉ aīa inqͣtū eſt ſapiēs ꝙͣ inqͣtū eſt ſub̓a. ſic ⁊ in ꝓ Cōpetit etiā hoc ei rōne eſſe ꝓprij ſiue modi exiſtēdi. Qm̄ cū ar poſito intelligēdū eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nullū accn̄s eſt ſta gr̄a nō cauſet̉ ex pͥncipijs eius in quo eſt. ſꝫ aliud habeat pro bilius ſub̓a. dd̓m ꝙ veꝝ eſt de illo accn̄te qd̓ cōparat̉ ad aliqͥd ſubiecto. aliud ꝓ cauſa. quēadmodū cū lumē corrumpit̉. vl̓ n̄ſicut ad ſubiectū ⁊ cām. de eo ꝟo accidēte qd̓ aliūde hꝫ originē militudo in ſpeculo. vel ip̄a ſpēs in aīa. nō corrumpit̉ illud in nō bꝫ veritatē. ſicut pꝫ in radio exeūte a ſole qͥ fixus ꝑmanet quo eſt. nec redit ad illud a quo eſt. ſꝫ ꝙͣtū eſt de ſe in nihil ceaere moto. Et qꝛ gr̄a eſt tale accn̄s ideo illa rē nō hꝫ locum in dit. ſic gr̄a qꝛ nō hꝫ eſſe in aīa per modū nature. ſed ꝑ modum r3 propoſito. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ gr̄a eſt forma q̄ eſt pͥncipiū vhabitus. vt priꝰ habitū eſt. nec ex principijs aīe producit̉. cum te. dd̓m ꝙ illud hꝫ ꝟitatē de forma que dat viuere. qd̓ ſpectat corrumpit̉ in nihil redigit̉. ⁊ ꝓpterea peccatum in quo fit gra ad eſſe primū. gr̄a aūt eſt forma dās vitā ꝙͣtū ad eſſe ſcd̓m. ſitie corruptio d̓r eſſe nihil. ⁊ inter oēs corruptiones ſummo auue ꝙͣtū ad bn̄ eſſe. ⁊ iō illud nō valet. nō em̄ fit vnū ꝑ eſſentiaꝫ tori ⁊ conſeruatori oīm bonoꝝ maxime diſplicere dignoſcitur ex gratificato. ⁊ gr̄a. ſicut fit vnū ꝑ eēntiā ex corꝑe viuificato ⁊ concedēde ſunt igit̉ rōnes oſtēdentes ꝙ gr̄a corrumpitur. aīa viuificāte. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ de bonis maximis ⁊ minimis 2. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obr̄ in ꝯͣrium ꝙ in gr̄a reperitur rō 2 7 et medijs. dd̓m ꝙ illa diuiſio bonoꝝ eſt ẜm acceptionē boni qͣ imaginis ſicut in aīa. dd̓m ꝙ al̓r ⁊ aliter reperit̉ imago hic et aliqͥd d̓r bonū qꝛ bonū alij ⁊ vtile. ſicut pꝫ ex ꝟbis Aug. ibideꝫ ibi. ¶ Aīa em̄ eſt imago dei. qꝛ capax dei eſt ⁊ particeps eius qꝛ bona ⁊ maxima ſunt illa qͥbus non ꝯtingit male vti. ⁊ iō adeſſe pōt. ⁊ ita ꝑꝑ btītudinem facta eſt. ⁊ ad btītudinem apta. gradū bonitatis ẜm eū modū ꝑ quē ibi loquit̉ Aug. nihil faque inꝙͣ btītudo nō pōt ineſſe niſi ſubſtātie īmortali. ideo necit vtrū bonū illud qd̓ d̓r maximū ſit in gn̄e ſub̓e vel accidētis ceſſe eſt aīam immortalē eſſe. Gratia ꝟo ex hoc ſolo d̓r imago: a5 ¶ Ad illud qd̓ q̄ritur vtꝝ inſit aīe ꝑ ſe. aut per accn̄s. d̓m ꝙ qꝛ eſt imaginis reformatio. ⁊ qm̄ illa imago per gratiā reforꝑ ſe ineſt in gn̄e ſubiecti. ſed non per ſe in gn̄e cauſe. Et qꝛ per mata pōt deformari. hinc eſt ꝙ gr̄a pōt corrumpi. nec valet ilſe eſt in gn̄e ſubiecti. ideo non eſt querēdum aliud ſubiectum la rō. qꝛ hincinde nō eſt ꝯſimilis imaginis acceptio. ¶ Ad i1cui per prius inſit. Qꝛ ꝟo non ineſt per ſe in genere cauſe. ideo lud qd̓ obijcit̉ ꝙ accidens quod nō hꝫ ortuꝫ a ſubiecto nō munō ineſt omni aīe. nec ex principijs aīe hꝫ originē. ideo quodā tatur ad mutationē ſubiecti. dicēdum ꝙ hoc non eſt propter modo hꝫ naturā accidentis inherentis ꝑ ſe quodāmodo natu hoc ſolum ꝙ babeat ortum aliūde. ſed qꝛ non dependet ab eo ram accidentis inherentis per accidens. in quo eſt. ſicut ptꝫ in radio ⁊ lumine. Gratia autē nō ſolū deUtrū gr̄a ſit in gn̄e accidētis corru d Queſtio. iiij. ꝑtibilis. anīcorruptibilis. Et ꝙ ſit pendet ab eo aquo eſt. ſed etiā ab aīa inqua eſt. nec perſiſtit a in ea niſi ꝙͣdiu babet faciem ſuā ſiue mentem ad deum conuer accn̄s corruptibile vr̄. Oē accn̄s qd̓ eſt ī ſubiecto variabili ẜm ſam. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ rei corruptibili debet darivinᶻꝰ ꝙ eſt variabile eſt corruptibile. ſꝫ gr̄a eſt in ſubiecto variabili tus propagādi. dicēdum ꝙ illud verum eſt quādo illa res eſt vtpote in aīa ẜm libertatē arbitrij in qͣ ꝯſiſtit mutatio ⁊ ꝟtibinata talem virtutem ſuſcipere. ⁊ quādo etiam illa corruptibilitas gͦ ⁊c. ¶ Itē oē accn̄s qd̓ hꝫ poſitū potēs ineſſe ſuo ſubie litas ineſt rei ex defectu proprie nature. neutrū autem horum cto eſt corruptibile. ſed gr̄a opponit̉ culpe. ⁊ culpa pōt ineſſe competit gratie. Nā gratia nata eſt immediate ab ipſo deo ꝓaīe viri iuſti ꝙͣdiu eſt in ſtatu vie. ergo ⁊c. ¶ Itē omne accn̄s cedere. nec aliquo modo corrumpit̉ niſi ꝓpter auerſionē menquod eſt aliunde ⁊ nō hꝫ cām in ſubiecto. pōt ab illo ſeparari tis noſtre a rectitudine ꝟitatis eterne. ¶ Et per hoc ptꝫ rn̄ſio 3ꝑ ſed gr̄a eſt in aīa ⁊ non hꝫ ortum ab aīa. ergo pōt ſeparari ab ad ſequens quod obijcit̉ ꝙ omne quod corrumpitur ſeneſcit ipſa. ſed poſt ſeꝑatationē nō pōt ineſſe ꝯſeruari. gͦ gratia nata in tempore. hoc em̄ verum eſt de eo quod babet cām corruptio eſt corrumpi. ¶ Itē omne accn̄s cuius ꝯſeruatio pēdet ex cō nis intra ſe. ¶ Ad illud quod queritur a quo corrūpitur. vtrū 3 uerſione volūtatis ad deū eſt corruptibile. cū voluntas poſſit a deo vel a peccato. vel a lib. ar. dicendum ꝙ ipſa gratia defia deo verti. ſed gr̄a eſt hmōi. gͦ ⁊c̄. ¶ Sed ꝯͣ. Aīa eoipſo qd̓ eſt cit in ſeipſa. Si autem queratur ratio huiꝰ quare deficit. hoc imago dei eſt incorruptibilis nō em̄ eſſet imago dei ſicut dicit eſt propter auerſionem mentis humane. Cum enim gratia nō Aug. ſi mortis termīo clauderet̉. gͦ cū in gr̄a ꝯſiſtat imago reſaluetur niſi ex continuatione influentie a bonitate diuina ſuformatiōis vr̄ ꝙ gr̄a ſit incorruptibilis. ¶ Itē accidēs qd̓ ē in per faciem mentis noſt re. quando anima a deo auertitur per ſubiecto nō a ſe. ſed ab alio nō mouet̉ neceſſario ad motuꝫ eiꝰ peccatum. influentia non continuatur. ⁊ per conſequens grain quo eſt. ſicut ptꝫ de ſpē exiſtēte in ſpeculo ⁊ lumine exiſtēte tia corrumpitur. ⁊ ideo quodāmodo gratia per peccatum dici in medio. ſꝫ gr̄a ē in aīa nō a ſe ſꝫ a deo. gͦ nō videt̉ ꝙ ad muta tur corrumpi. non ꝙ peccatum agat in gratiā. ſed quia anima tionem ſeu ad variationē aīe corrumpat̉. ¶ Itē bis que ſunt per peccatum ſe auertente. ⁊ deo ceſſante influere. neceſſe eſt corruptibilia dedit diuina virtus ꝓpagādi potentiā igit̉ aut gratiā in ſeipſa deficere. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ nihil qd̓ 3 gr̄a nō eſt corruptibilis. aut ſi corrumpit̉ hꝫ vim ꝓducēdi gracorrumpitur cedit omnino in non ens. Dicendum ꝙ illud hatiam ſibi ſimilē. ſed gr̄a nō pōt ſibi ſimilē ꝓducere ſicut in pribet veritatem in accidentibus que babent eſſe nature. ⁊ ī eis mo li. on̄ſum ē. ergo nō eſt corruptibilis de ſe. ¶ Iteꝫ om̄e qd̓ que cauſantur ex principijs ſubiecti pro eo ꝙ cuꝫ corrūpuntur corrumpit̉ in tꝑe ſui diuturnitate ſeneſcit in tꝑe. ſꝫ gr̄a quāto accidentia manent nihilominus ⁊ ſaluātur illa principia. ⁊ iō magis durat in hoīe tanto ꝑfectior eſt ⁊ ſtabilior. ⁊ magis recum talia accidentia corrumpūtur. non omnino annibilātur. nouat ſpm̄. gͦ gr̄a nō videt̉ corrumpi. ¶ Itē ſi gr̄a corrumpit̉. In his ꝟo accidentibus que habent eſſe habitus. ſicut ſimiliaut corrumpit̉ a deo. aut a lib. ar. aut a pctō. A deo nō cū gratudo in anima ⁊ lumen in aere non babet veritatem. Non em̄ tiam corrumpi ſit malū. A li. ar. nō cum nullū ſubiectū corrūſimilitudo hominis mortui que eſt in anima tua. ſi de aīa tua pat ſuā perfectionē. A pctō nō. qꝛ pctm̄ eſt pura priuatio ⁊ mo deleatur ⁊ corrumpatur. redit ad hominem illum. vel cum ludica gr̄a pōt ſuꝑ oēm culpaꝫ. ergo cū nihil habeat corrūpens men corrumpitur redit ad ſolem maxime ſi corruptio luminis vr̄ ꝙ ſit incorruptibilis. ¶ Itē ſi corrumpit̉. aut corrumpit̉ in fiat per corporis interpoſitionem. Niſi forte quis dicat adori aliqͥd. aut ī nihil. Si in aliquid. quero in quid. nec eſt quid da ginem ſuā redire pro eo quod adhuc ſaluatur in ſuo principio re. cum nō ꝓducat̉ ex aliquo. ſed de nihilo. Si in nihil. Cōtra effectiuo quod pōt producere illi ſimile. Qꝛ igitur gratia banihil qd̓ corrumpit̉ cedit oīno in nō ens. ſi igitur gr̄a nobiliſſi bet ſe ad modum habitus. ⁊ ex nihilo ꝓducitur. vt prius habi mū eſt inter oīa accidētia. ⁊ deus nō ꝑmittit alia accidētia in tum eſt. ideo illa ꝓpoſitio nō habet hic locum. Et ſi tuqueras ac nō ens cedere vr̄ ꝙ nec de gr̄a ꝑmittat. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū gravnde hoc eſt ꝙ deus ꝑmittit perire tā nobile accidens. ſatis 3ꝫ tia ſit accidēs nō pōt eſſe p̄ter ſubiectū in quo eſt ⁊ cū in ſubie facile eſt reſpondere. Similis em̄ queſtio eſt ſi queratur cum cto in quo eſt nō poſſit ſimul cum culpa ſubſiſtere. ⁊ ipſi ſubie deus diligat amicos ſuos. ⁊ plus diligat vnā animā ſancta ꝙ cto in quo eſt gr̄a ꝯtingat culpā ineſſe. neceſſe ē gratiā eſſe qͥd diligat celum ⁊ terrā. quid eſt ꝙ permittit animā ſanctam a ſe corruptibile. Rurſus cū gr̄a nō ꝓducat̉ ex aliquo material̓r. ſeparari. ⁊ non permittit celuꝫ ⁊ terrā corrumpi. ¶ Ad hoc reſed ſit ſimpl̓r donū gratuitū. ⁊ oīno deſurſum deſcēdens a pa ſpondebit qui ſane intelligit. ꝙ hoc curſui rerum congruit. et tre luminū. ⁊ oē quod corrumpit̉ ī id cedat vn̄ ꝓducit̉. neceſſe ſic deus res quas condidit amminiſtrat. vt eas agere ꝓprios eſt gratiā ſicut ex nihilo producit̉. ſic etiā in nihiluꝫ redigi cū motus ſinat. Et propterea qꝛ theſaurus gratie habetur in vacorrumpit̉. Talis aūt modus corrūpendi nō ſolū cōpetit graſis fictilibus. ꝙͣuis ſit valde nobilis tn̄ de faciliamittitur qua tie rōne ſui initij. ſed etiā rōne eſſe ꝓprij ſiue modi exiſtendi. Rōne inquā ſui initij qꝛ ſicut dictum eſt ſicut ex nihilo produ do procellis tentationum concutitur. Queſtio.v.

Diſtinctio XXI Utrū gratia prīo inſit ſubſtātie aīe vel tas gr̄e ad aīam ſiue ꝓut cōſiderat̉ ẜm rōnem imaginis. ſiue E q uetIO. V. potētijs. Et ꝙ prīo inſit ſb̓e vr̄. Nulla ꝓut cōſiderat̉ vt ꝑfectio corꝑis. Anima enim vt eſt ꝑfectio cor potētia aīe ē ꝯtinue ī ſuo actu ſꝫ gr̄a ē ꝯtinue ī ſuo actu. qꝛ cōporis ratiōe ſue ſubſtātie vel eſſentie reſpicit cōplexiōis equa tinue reddit hoīeꝫ deo acceptū ⁊ gratū. ergo gratia non eſt in litateꝫ. rōne vero potētiaruꝫ reſpicit organoꝝ diuerſitatē. Et potentijs anime. ¶ Iteꝫ gratia eſt vita anime. ſicut dicūt ſaniterum anima in ſe ⁊ viuere habet ⁊ agere. ſed viuere per ſeipctorū autoritates ⁊ etiā doctores. ſed viuere cū ſit actus ſubſam ⁊ propriā formā agere vero per potētiaꝫ. Per hūc modū ſi ſtantialis non ineſt ſubſtātie ꝑ potētias. ſed potētijs per ſubgratia in perficiēdo cōformat̉ anime ſub ratione gratie. prius ſtantiā. ergo ſi primus actus gr̄e eſt viuificare. videt̉ ꝙ prius dobet reſpicere ipſam anime ſubſtātiaꝫ ⁊ ꝑ virtutes debet eſſe reſpiciat ſubſtātiaꝫ ꝙͣ potētias. ¶ Item accidēs habet nume perfectio potētiaꝝ. Et ẜm hunc modū dicendi cum dicit̉ gr̄a rari per ſuū propriū ſubiectū. igitur ſi gratia primo eſt in poreſpicere ſubſtātiam ⁊ virtutes potentias. non tantū intelligi tentijs. cum potētie ſint multe. neceſſe eſt gr̄aꝫ in anima multur eſſe dictū ꝑ appropriationē. verūetiaꝫ ꝑ ꝓprietatē. Aliotiplicari. ſi ergo in vna aīa vna tm̄ eſt gratia. videt̉ ꝙ gratia modo pōt intelligi p̄dicta poſitio ꝑ appropriationē quādam. primo ſit in ſubſtātia ꝙͣ in potētijs. ¶ Itē in gratia ⁊ virtutinon qꝛ deus priꝰ influat gr̄am in ſubſtātiaꝫ ꝙͣ in potētiam. ſed bus cōſiſtit imago reformationis ſed imago reformatiōis requia cū aīa ſuſcipiat gratiā ⁊ virtutes mediāte potētia. ⁊ tam ſpondet imagini creatiōis cū igitur imago creationis ꝯſiſtat gratia ꝙͣ virtus inſit anime per potētiaꝫ. aliter tn̄ ineſt hec et in vnitate eſſentie ⁊ trinitate potētiaꝝ. ⁊ tres ſint habitus vir illa. Uirtus em̄ dicit perfectioneꝫ reſpetu operis gratia vero tutum qͥ reſpiciūt tres potentias. videtur ꝙ ſit aliquid vnum dicit perfectionē reſpectu dei acceptātis. Et qm̄ reſpectu ope quod reſpiciat ip̄am anime eſſentiā. ſꝫ nō eſt niſi gr̄a. ergo ⁊c. rum. potētie diſtinguūtur. hinc eſt ꝙ virtutes potētias reſpi¶ Item ſicut oꝑatio exit a potētia. ſic potētia orit̉ a ſubſtanciunt vt diſtinctas. ⁊ tūc ſunt in actu. qn̄ potētie ſunt in actu. tia. ergo ſicut nō placet nec acceptat̉ a deo aliqua oꝑatio niſi Potentie aūt inqͣtum cōparant̉ ad deū acceptāteꝫ. vnica acprius acceptet̉ ⁊ gratificet̉ potentia. ſic impoſſibile eſt acceceptione acceptant̉ cū ipſa ſubſtātia cuiꝰ ſunt. ⁊ ẜm vnā natuptari potentiā niſi prius acceptet̉ ſubſtantia. ergo cū per graram in eis repertā. ⁊ hinc ē ꝙ gratia eſt vna ſicut et ſubſtātia, tiam fiat acceptatio. per prius eſt gratia in ſubſtātia ꝙͣ in po⁊ eſt ſemꝑ in actu ꝯtinuo ⁊ prīo dicit̉ reſpicere ſubſtātiaꝫ. non tentijs. ¶ Itē in paruulis baptizatis eſt deus ꝑ inhabitantē qꝛ ſit in illa abſqꝫ potētia vel ꝑ priꝰ ꝙͣ in potētia. ſed qꝛ habet gratiā. ſicut dicit Aug. de preſentia dei ad dardanū. ergo cū eſſe in potētijs vt ꝯtinuat̉ ad vnam eſſentiā. virtꝰ vero dicitur in ip̄is nulla ſit potētia expedita gratia nō reſpicit primā exeſſe in potētijs. qꝛ in eis eſt vt referūtur ad operatiōes diuerpeditionem potētie. ſed potiꝰ viuificationē ſubſtātie. ⁊ ſic per ſas. ⁊ hic modus intelligēdi magis ꝯſonus eſt ꝟbis Aug. qui prius eſt in ſubſtātia ꝙͣ in potētia. ¶ Sed cōtra. Aug. dicit ꝙ dicit ꝙ gratia ſe hꝫ ad liberū arbitriū ſicut ſeſſor ad equū. qui gratia ſe babet ad liberū arbitriū ſicut ſeſſor ad equum. ergo etiā gratiā cooperāteꝫ ⁊ operantē deſcribit ꝑ cōparationē ad reſidet in aīa ratiōe liberi arbitrij. ſed liberū arbitriuꝫ noīat volūtatē. Magis etiā eſt ꝯſonus rōni. Si enim intelligimus potentiā. ergo ⁊c̄. ¶ Itē magiſter in littera adducit autorita gr̄aꝫ tanꝙͣ babitū quēdā ⁊ influentiā q̄ ineſt aīe ad deū cōuer tem Auguſtini in qua diuidit gratiā in p̄uenientē ⁊ ſubſequēſe. cū talis habilitatio ⁊ influētie ſuſceptio ⁊ ꝯuerſio non poſtem. ⁊ vtranqꝫ iſtarū diffinit per cōparationē ad voluntatem ſit intelligi niſi ꝑ potētiā. nō videt̉ poſſe recte ītelligi quō gra ergo videt̉ ꝙ primū et propriū ſubiectū gratie eſt ipſa voluntia ſit ī aīa abſtracta potētia. Rurſus ſi gr̄a eo dicitur gr̄a. qꝛ tas. ſed bec eſt potētia. ergo videt̉ ꝙ gratia per priꝰ inſit pogratificat. ⁊ eo ip̄o ꝙ gratificat hꝫ oppoſitionē ad culpā cum tentie ꝙͣ ſubſtātie. ¶ Itē ſicut inter potētiaꝫ ⁊ actū cadit meoppoſita ẜm idem nata ſint ineſſe. ẜm idem ip̄m aīa nata ē gra dius habitꝰ. ſic inter ſubſtantiā ⁊ babitū cadit media potentificari. ẜꝫ qd̓ nata ē ⁊ culpari. culpatio aūt ⁊ laus ⁊ vituperiū tia. cum igitur gratia ſit in anima vt babitꝰ ⁊ qualitas q̄dam ineſt aīe primo ẜm liberū arbitriū. ac ꝑ hoc ⁊ gratie donū. Nō videtur ꝙ ei inſit mediāte potentia. ergo ꝑ priꝰ eſt in potentia em̄ quecūqꝫ acceptatio gratificatio dr̄. ſed illa ſola qua deus ꝙͣ in ſubſtātia. ¶ Item oppoſita nata ſunt fieri circa ideꝫ ſed ſic acceptat aīam vt reputet eā remuneratiōe dignā. ⁊ talis re gratia vt gratia opponit̉ culpe inquantum culpa. ſi igitur cul ſpicit ipſam arbi. libertatē. ⁊ ideo gr̄a ineſt anime primo ẜm li pa primo ⁊ ꝓprie reſpicit arbi. li. pari ratione ⁊ gratia. igitur bertatem ar. ⁊ huius ſignum eſt. qꝛ ad eas ſolas potentias ſe per priꝰ erit in potētia ꝙͣ in ſubſtātia. ¶ Item gratia cū ſit do extendit gr̄a ad quas ſe extendit arb. libertas. Concedende num de ſurſum deſcēdens. ineſt aīe ẜm ſuū ſupremū. ſed ſupre ſunt igit̉ rationes oſtēdentes ꝙ gratia ineſt anime ẜm potenmum anime ſicut vult Auguſt. eſt ipſa mens. mens aūt nō eſt tias Ad rationes autem ad oppoſituꝫ facile eſt reſpōdere per ipſa ſubſtātia anime. ſed potiꝰ potentia ſuprema. ergo videtur iam dicta. ¶ Quod enim obr̄ ꝙ gr̄a eſt continua in ſuo actu. ꝙ gratia per prius ſit in potentia. ¶ Itē gratia babet exiſtenon obuiat ei qd̓ nunc dictū eſt. Quāuis enim potentia in rere in anima ẜm cōuerſionē ipſius anime ad deuꝫ. et amitti balatiōe ad opus nō ſit in ſuo actu cōtinuo. ⁊ ſic nō habeat ꝑfici bet ẜm auerſionē. fi. igit̉ illud ẜm qd̓ aīa primo auertit̉ et congr̄a ſꝫ ꝟtute. in cōꝑatōe tn̄ ad ſubſtātiaꝫ in qͣ eſt. ē in ſuo actu uertitur eſt potentia. videt̉ ꝙ aīa per priꝰ ſit in potentia ꝙͣ in cōtinuo. ita em̄ debet̉ quoddā viuere ⁊ quidā actus ꝯtinuus ſubſtantia. ¶ Item gratia non eſt in anima ẜm ſeipſam. ſꝫ ẜm ip̄is potentijs ẜꝫ ꝙ ꝯtinuant̉ ip̄i ſub̓e. quēadmodū ⁊ ipſi ſub̓e. influentiam ab aliquo prīcipio quod eſt omnino ab eo diuer⁊ ideo ẜm hanc cōparationeꝫ a gr̄a ſunt ꝑfectibiles. ¶ Aliter ſum. cum igit̉ anima ſuſcipit gr̄aꝫ aut habet aliquā potētiam etiā poſſet hic dici ꝙ duplex ē actꝰ ip̄ius forme vnus qui eſt a ᶻ8 ad ſuſcipiendam gratiam aut non: ſi non habet potentiam forma per modū informātis. ⁊ alter qͥ eſt a forma ꝑ modū effi ad hoc. ergo nunꝙͣ eam ſuſcipiet. Si autem babet potentiam cientis. ſicut albedo ſubiectū ſuū dealbat. ⁊ oculuꝫ diſgregat mediante q̄ ſuſcipit. aut illa erit ratio. aut volūtas aut aliqua Quantū ad primū eſt oīs forma in actu ꝯtinuo. qꝛ ille ē actus alia potētia ab bis diuerſa. ſed non eſt. ponere potentiā aliam vt habitus. Quantū vero ad ſcd̓ꝫ nō. Sic ⁊ gr̄a ꝙͣuis ſit ī ſuo in anima preter cognitiuā ⁊ affectiuā. ergo videt̉ ꝙ medianactu cōtinuo ꝙͣtuꝫ ad illū actū quē habet per modū informātibus illis gratia ſuſcipiat̉ ab anima. ¶ Item ſi gratia ineſſet tis. non tn̄ eſt in actu cōtinuo ꝙͣtum ad illum actum queꝫ baanime ẜm ſubſtantiā cū poſſibile ſit abſtrabi per intellectum bet ꝑ modū preueniētis ⁊ ſubſequētis ſiue cooperātis ⁊ opeſubſtantiā a potētijs. poſſibile eſſet intelligere aīaꝫ eſſe gr̄am rantis. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de actu viuificādi. dd̓m ꝙ ⁊ ſi vi 37 ſuis potētijs abſtractis. ſed omnis aīa grata eſt diſpoſita ad ta ẜm ꝙ dicit eſſe primū. priꝰ reſpiciat ip̄am eēntiam ꝙͣ potengloriā ergo poteſt intelligi per cōſequens anima glorioſa abtiam. nō tn̄ oportet de vita ẜm ꝙ dicit eſſe ſcd̓m Cum enim ſit ſtractis potētijs. ſꝫ potētijs abſtractis aīa nec videt nec amat accidēs ſuꝑadditū non tm̄ eſſentie ſed etiaꝫ potētie. bꝫ anime deum. ergo īpoſſibile eſt animā gl̓ioſam ponere que nec deum ineſſe potētia mediāte. ſicut color dicit̉ eſſe ī corꝑe. ita ꝙ prīo videt nec deuꝫ amat ſed ſi hoc eſt īpoſſibile. ergo illud ex quo in ſuꝑficie. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ accidens nūerat̉ ꝑ ſub̓aꝫ 3F iſtud ſequit̉. ¶ Rn̄. ad predictorū intelligentiā eſt notandum dd̓m ꝙ verū eſt qn̄ ea q̄ ſubijciunt̉ diuerſa ſunt ⁊ ſubijciunt̉ vt 38 ꝙ cōmunis opinio tenet gratiā primo reſpicere aīe ſubſtātiaꝫ diuerſa. qn̄ v̓o ꝑ eandē naturā ſubijciūtur. nō opꝫ eē in accidē et ꝟtutes prīo reſpicere potētias. vt ſic ꝑ gr̄aꝫ in ꝟtutibꝰ fiat te diuerſitatē. ⁊ ſi gr̄a eſt in potētijs anime inꝙͣtuꝫ cōtinuātur reformatio imaginis create. que cōſiſtit ī trinitate potētiaꝝ ⁊ ad vnam ſubſtantiā. ⁊ inqͣtum cōmunicāt in libertate arbitrij vnitate ſubſtātie. Hec autē poſitio pōt dupl̓r ītelligi. Uno mō ſicut prius dictuꝫ eſt. Un̄ ſicut vna ſanitas dicit̉ eſſe in oībus vt ītelligat̉ ꝙ deꝰ prius influat gr̄aꝫ in eēntiā. ⁊ poſtmodū inmēbris hoīs qꝛ eſt in ipſis ẜꝫ ꝙ ad vnā originē reducunt̉ ⁊ ẜm fiuentia illa ī ſubſtātia redūdet in potētias. vt ſic ſit cōformiꝙ in ꝯplexione cōueniūt. ſic ⁊ in propoſito intelligendum eſt.

g j decundi. Libri eſt natum ſeipſum mouere ẜm actus in quos poteſt de ſe cum 39 ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de cōformitate imaginis creationis eſt adiutum et informatū gratia excellentius mouet ſeipſum ⁊ reformatiōis. Dd̓m ꝙ cum deformatio imaginis non poſſit ita ꝙ cum libero arbitrio ſit mouens ⁊ motū. gratia diſponit eſſe niſi ꝑ potētias. ſic nec reformatio. ⁊ ideo imago reformaipſum ſub ratione mouentis. et pro tanto dicitur gratia mone tionis inꝙͣtum hmōi ſufficiēter reformat ip̄aꝫ aīam cū ineſt ei re libeꝝ arbitriū. qꝛ lib. ar. gratia informatū mouet ſeip̄ꝫ. per per ſuas potētias. Potentijs em̄ reformatis ⁊ ꝑfectis. ꝑ ꝯn̄s quem modū amor dicit̉ mouere hoīem ad magna opera faciē perficit̉ ⁊ format̉ ip̄a ſubſtātia. iō ad ꝑfectā reformationē ani da. Alius eſt modus intelligēdi ẜꝫ quem liberū arbi. dr̄ a grame nō oportet aliqͥd poni qd̓ ꝑ priꝰ ſit in ſubſtātia ꝙͣ in potentia moueri. Gratia enim eſt ſicut quedā influentia ꝓcedens a 40 tia. niſi hoc dicat̉ ꝑ appropriationē quandā. ¶ Ad illd̓ quo luce ſuperna. que ſemper habet coniunctionē cum ſua origine obr̄ ꝙ deꝰ nō acceptat actū niſi priꝰ acceptādo potentiā. dd̓m ſicut lumen cum ſole. et quia ſemper ſue origini coniungitur. ꝙ non ē ſimile. ꝓ eo ꝙ potētia pōt eſſe ſine actu ⁊ gratia in po ideo non tantū attrbuit̉ ei operatio ratiōe ſubiecti in quo eſt tentia abſqꝫ merito oꝑis. ſubſtātia aūt abſqꝫ potētia eſſe non ſed etiam ratione ſubiecti a quo eſt. Unde ſicut lumen non ſopōt. ⁊ ſi poſſit intelligi. nō tn̄ pōt intelligi abſqꝫ potētijs diuilum operatur cum aere. ſed etiam operatur in ipſum aerem ra na dona ſuſciꝑe. in qͥbꝰ donis decorari dicit̉ facies anime eo tione cōtinuatiōis cum ſuo fonte. ſic et gratia non ſolum ope ¶ genere decoris ꝑ quē deus acceptat. ¶ Ad vltimū qd̓ obijciratur cum libero arbitrio. ſed etiam operatur in liberuꝫ arbitur de paruulis. dd̓m ꝙ ⁊ ſi potētie in ꝑuulo non ſint ydonee trium. et libeꝝ arbitriū mouet. Unde non eſt aliud dicere gra ad exeundū in vſuꝫ gr̄e et ꝟtutū. nihilominus tn̄ ydonee ſunt tiam liberum arbitriū mouere. ꝙͣ gratiā eſſe ſpirituſſancti innon ſolum per donū gratie. ſed etiā per babitus virtutū deco ſtrumentū ad mouendū liberum arbitriū. Uterqꝫ horum morari ⁊ perfici. Et hoc melius declaratur in quarto cuꝫ agitur dorum intelligendi cōueniens eſt ⁊ rectus. nec vnus ſine alte de effectu baptiſmatis quem habet in paruulis. ro ſufficit. Nam primus cōpetit gratie cooperanti ſiue ſubſeUtruꝫ gr̄a comꝑetur ad animā in raF quenti. Secūdus cōpetit gratie operāti ſiue preueniēti. Gra Queſtio. V. tione motoris. et ꝙ ſic videt̉ ꝑ autotia enim operans liberū arbitriū preuenit ⁊ mouet. qꝛ deus il ritatē Aug. quā magiſter adducit in littera. ꝙ gratia p̄ueniēs lam infundendo volūtatē hoīs ſanat ⁊ preparat. Gratia vero eſt que p̄uenit bone volūtatis meritū. ⁊ reſpectu cuiꝰ ipſa vocooperans ſiue ſubſequens liberum arbitrium dicitur moueluntas bona pediſſequa eſt nō preuia. igit̉ gr̄a reſpectu volū re. qꝛ volūtas tali dono gratie informata mouet ſeipſam. hāc tatis ſe hꝫ ꝑ modū excitātis ⁊ imꝑantis ⁊ regētis. ⁊ omne taenim potētiam habet voluntas ſcꝫ mouendi ſeip̄am. qꝛ eſt pole ſe hꝫ in rōne motoris gͦ ⁊c. ¶ Itē Aug. gr̄a ſe bꝫ ad li. arb. ſi tentia materie non alligata. ſicut ſupra oſtenſum eſt cum de li cut ſeſſor ad equū. ſꝫ ſeſſor eſt motor equi. gͦ gratia eſt motrix bero arbitrio agebatur. Cōcedende ſunt igit̉ rationes oſtenlib. arb. ¶ Itē hoc videt̉ ratiōe. Plus eſt potentiā aliquā ſudentes ꝙ gratia ad liberū arbitriū cōparari habet in ratione pra ſe erigere ꝙͣ ip̄am mouere. ſꝫ gr̄a eleuat potētiā lib. ar. ad motoris. Ad rationes auteꝫ ad oppoſitū plana eſt reſpōſio ex oꝑa meritoria q̄ ſunt ſuꝑ ip̄am. gͦ eſt li. ar. motrix. ¶ Itē plus iam dictis. ¶ Ad illud enim qd̓ primo obijcitur de voluntate pōt gratia ſuꝑ li. ar. ꝙͣ li. ar. poſſit ſuꝑ ſeip̄ꝫ. ſꝫ li. ar. eſt inſtr̄m 44 ꝙ ſeipſam mouet. Dicēduꝫ ꝙ hoc non obſtat. immo cōſonat ei ſeip̄m mouēs. ſicut dicit Anſel. ⁊ volūtas mouere pōt ſeip̄aꝫ. quod dicit̉ ꝙ mouetur ꝑ gratiā. Sicut enim voluntas mouet ergo multo fortiꝰ moueri pōt a gr̄a. ¶ Iteꝫ oē qd̓ eſt pͥncipiū ſeipſam ad opera naturalia. ſic adiuta ꝑ gratiā mouet ſeip̄am vite perfecte eſt principiū motus in eo qd̓ viuificat. ſꝫ gr̄a eſt ad oꝑa meritoria. Uel ẜm aliū modū intelligendi. deꝰ per graprincipiū vite ī aīa. ergo ⁊c̄. ¶ Cōtra volūtas. eo ipſo ē libera tiam monet voluntatem. nec tamen hoc voluntati repugnat. quo mouet̉ ex ſeipſa. cū igit̉ gratia ſit aliud a volūtate. ſi gr̄a quia voluntas vult ſic moueri a deo. Unde ſic mouetur a deo mouet volūtateꝫ. aufert ei libertatē. ſꝫ ꝯſtans eſt ꝙ gratia vo ꝙ mouetur etiam a ſeipſa et ideo omne opus meritoriuꝫ attri luntati libertatē non aufert. gͦ ipſam nō monet. ¶ Itē omnis buitur gratie et libero arbitrio. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ momotor ſufficiēs eſt hoc aliqͥd. ⁊ ſubſtātia cōpleta diſtans a mo tor diſtat a mobili. Dicēdum ꝙ illud intelligit̉ de eo motu in 45 bili. ergo aūt gr̄a nō mouet lib. ar. aut ſi mouet eſt ſubſtātia ſi quo moueri eſt vere pati. ſicut ē in motu coꝑali. ⁊ de eo motoigit̉ gratia creata nō pōt eſſe in genere ſubſtātie ſꝫ in genere re qͥ eſt tota cauſa efficiēs ⁊ ſufficiēs. ⁊ tota cauſa motus. Taaccidentis. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſi gratia mouet li. ar. aut mouet natulis aūt motor nō dicit̉ eſſe gratia. pro eo ꝙ nō mouet̉ niſi ſicut raliter. aut violenter. aut volūtarie. Si naturaliter. gͦ oꝑa me diſpoſitio. vl̓ ſicut inſtrumetum. ſicut prius fuit explanatum. ritoria erūt naturalia. Rurſus ſi naturaliter mouet. ſemꝑ mo ¶ Ad illud quod queritur aut mouet naturaliter ⁊c. Dicen 4 uet ꝙͣtuꝫ ē de ſe ergo nunꝙͣ quieſcit hō ab oꝑibus meritorijs. dum ꝙ mouet volūtarie non a voluntate qua ip̄a gratia ſit vo Si violēter. gͦ nec ſaluat̉ ibi ratio meriti. nec li. ar. quoꝝ vtrūlens. ſed a voluntate qua deus gratiam influens eſt volēs et qꝫ ptꝫ eē falſuꝫ. Si volūtarie. ſꝫ nihil mouet volūtarie niſi baa voluntate qua libe. arbi. gratificatum vult mouere ſeipſum. beat cognitionē ⁊ volūtatē. ergo gr̄a cognoſcit ⁊ vult. ⁊ ita eſt ¶ Ad illd̓ qd̓ querit̉ vtrū ſit motor motꝰ vel nō motꝰ pꝫ rn̄ſio. 47 ſubſtātia rōnalis. igit̉ vel gr̄a ſi mouet li. ar. nō eſt aliqͥd crea Illa em̄ diuiſio motoris ē de motore qͥ eſt hͦ aliqͥd ⁊ ē ſubſtātia tum. vel ſi ē aliqͥd creatū nō mouet li. ar. ¶ Itē ſi mouet li. ar. ⁊ eſt motor ſufficiēs talis aūt motor nō eſt gr̄a vt predictū eſt. aut ſicut motor motus. aut ſicut motor non motus. Si tu des ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ idē manēs idē ſemꝑ ⁊c. Dicendū ꝙ il 48 ꝙ ſicut motor motus. gͦ cū nihil ẜꝫ idē moueat̉ ⁊ moueat. gralud fallit in deo. ⁊ ideo ẜm ꝙ deus monet per gratiaꝫ per ean tia ẜꝫ ſe habebit aliā ⁊ aliā naturā ꝑ quā moueat̉ ⁊ moueat et dem gratiam poteſt excitare ad diuerſa opera. Secunduꝫ vego non erit accidēs ſimplex. Sicut motor nō motus ſed talis ro ꝙ liberum arbitrium ſeipſum mouet per gratiā ad diuerſa motor nō eſt qͥd creatū. ergo vel gr̄a nō eſt qͥd creatū. vel non opera. eſt in ipſo cognitiōis ⁊ affectionis diuerſitas ẜm quas mouet li. ar. ¶ Itē idē manēs idē in creaturis ſemꝑ eſt natuꝫ ordinari habet ad diuerſa opeꝝ genera. ⁊ ideo ꝙͣuis gr̄a non facere idē ergo ſi gr̄a eſt qͥd creatū. ⁊ mouet li. ar. cum gr̄a nō varietur in ſe. mouet tamē ad diuerſa ratiōe variatiōis in mo variet̉. ſemꝑ ad idē inclinabit li. ar. ergo nunꝙͣ facit hō ꝑ gra tore ſibi cōiuncto ſine quo non poteſt mouere. nunꝙͣ eniꝫ gratiam niſi vnū opus meritoriū. ſi igit̉ li. ar. modo excitatur ad tia elicit opus meritorium niſi voluntas ſibi cooperetur. vnū genus oꝑis mō ad aliud. videt̉ ꝙ aut illa excitatio nō ſit De adiutorio gr̄e ꝓut cōparat̉ ad a gr̄a. aut gr̄a nō dicit aliqͥd creatū. aut gr̄a mutat̉ ⁊ variat̉ Diſtinc. xxvij. babitū gͣtuitū ⁊ vſuꝫ ſibi debituꝫ. ſicut li. ar. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio ſicut autoritates ſctōꝝ l Ic conſiderāduꝫ eſt cū predictū ſit ⁊c. Supra ¶2 dicūt. neceſſe ē ponere li. ar. a gratia moueri ⁊ excitari. Ab ip egit magiſter de adiutorio gr̄e in ſe. hic vero ſa eī gr̄a oꝑante p̄uenit̉. ⁊ a cooꝑante ad oꝑa meritoria eleua agit de ipſo in comꝑatione. Diuiditur autem tur. ita ꝙ reſpectu oꝑis meritorij gr̄a eſt ſicut pͥncipalis mopars iſta in duas. In prima comparat vnam trix. ⁊ volūtas ſicut pediſſequa. Qualiter aūt ip̄a gr̄a cū ſit ac differētiā gr̄e ad aliā ſub rōne habitꝰ. In ſcd̓a cidēs aīe ip̄am habeat mouere. hͦ hꝫ difficultatē. Ad huiꝰ autē ꝟo comꝑat vnū habitū ad aliuꝫ ſub rōne vſus. difficultatis explicationē duplex ē modus dicēdi ſiue intellivſus aūt gratie eſt meritū. Unde cōparat prīo gr̄am preuenie 3 gendi. ẜꝫquē li. ar. dr̄ a gratia moueri. ¶ Unus modus dicen tem ad ſubſequentē ẜm idētitatē ⁊ diuerſitatē. Scd̓o ꝟo comeſt ꝙ gr̄a mouere dr̄ liberuꝫ arbitriū qm̄ ipſa eſt diſpoſitio ad parat gratiā ad virtutē ⁊ ad merēdi efficaciā ibi. Si vero que quēdā ſpūalē motū. Sicut em̄ pōdus in corꝑibꝰ diſponit ad ritur quō ip̄a gr̄a p̄ueniēs mereat̉ ⁊c. Et illa ſcd̓a ꝑs diuidit motū ſic ⁊ ſuo mō pōdus ī ſpiritibꝰ. gr̄a aūt eſt quoddā ſpūain duas. In prīa ꝑte mouet q̄ſtiōes et p̄mittit quedā pambule pōdus datū aīe ꝑ qd̓ bꝫ ſurſuꝫ tēdere. ⁊ qm̄ libeꝝ arbitriuꝫ la ad determinationem

Diſtinctio T I la ad determinationē. In ſcd̓a vero incipit diſſoluere. ibi. Hic tur ꝓ eo qd̓ d̓r Eſa. xxxj. Protegat dn̄s exercituū iudeā ⁊ bievidendū eſt qͥd ſit ꝟtꝰ. vbi vt cōiter aſſignat̉ initiū diſt. xxvij. ruſalē. protegens ⁊ liberans. tranſiēs ⁊ ſaluās. Scd̓m cōpaque meliꝰ aſſignaret̉ aliquātuluꝫ an̄ ſicut ſignauimꝰ. qꝛ ibi vbi ratione ad effectum ad quem eſt. diuidit̉ in preuenientē ⁊ ſub ſignat̉ fitꝭ ſicut apparetꝭ determinatio pͥoris queſtōis p̄miſſequentē. ſiue operantē ⁊ cooperantē. que ſunt dr̄ie gratie ẜm ſe. Illa igit̉ ꝑs in qua ſoluit bꝫ duas ꝑtes. In prīa ſoluit ad effectus quos bꝫ in ipſam volūtatē. Dr̄ em̄ gratia preueniens p̄diciā queſtionē ẜm opiinqͣtum ip̄am voluntatē nionē cōiorē. In ſcd̓a ꝟo M ¶Comparat gratiā p̄uenon eſt ociꝗſa. ſꝫ meret̉ augefacit bona. ⁊ ideo p̄uenit determinat ẜm alioꝝ opi nientem ad ſubſequentem ẜm qꝛ non eſt a li. ar. ſed poori. vt aucta. mereatur perfici. nionem q̄ minus tenetur tius infundit̉ ab ip̄o deo identitatē ⁊ diuerſitatē. inqui ☞Cōparat gr̄ aꝫad virtucōiter. ibi. Alij ꝟo dicunt Diſtīc. Cooꝑans ꝟo ſiue ſub ſerens vtrum vna eadēqꝫ ſit gravirtutes eſſe bonos vſus tem ⁊ ad merendi efficaciā inxxvij quens dicit̉ inꝙͣtuꝫ adiu ⁊c. Prima pars hꝫ duas. tia que dicitur operans ⁊ coo quirēs quid ſit ip̄a gr̄a. ⁊ quō uat lib. ar. reſpectu boni In prīa magiſter deterperans. a meretur augeri. ⁊ de tribꝰ geoꝑis eliciēdi. ¶ Et notā ⁊ minat. In ſcd̓a epilogat neribus bonorum. dum ꝙ ẜm ꝙ nomen gr̄e Ic cōſiderādum b ibi. Ex p̄miſſis iam inno diuerſimode accipit̉. ſic eſt. cū predictuꝫ ¶ Si ꝟo querat̉ quomodo teſcere ⁊c̄. Prīa pars ba( etiā ⁊ iſte due differentie ipſa gratia p̄ueniens mereat̉ bet duas ẜꝫ determīatio ſit ꝑ gr̄am oꝑan preueniēs ⁊ ſubſequens. neꝫ duoꝝ dubiorū. Prīo augeri et ꝑfici. cum nullū metem et p̄ueniēteꝫ Accipit̉ em̄ gr̄a vno moqueſtio enī determinat illā querituꝫ ſit abſqꝫ libero arbitrio volūtatē hoīs li do largiſſime ⁊ ſic cōpreſtionē qua querit̉ de cōberari ac p̄parari. vt bonū ve bendit dona naturalia ⁊ ⁊ quid ſit ipſa gratia an ꝟtus paratiōe gratie ad virtu dona gratuita. vtraqꝫ eī lit. ⁊ ꝑ gr̄aꝫ cooperantē ⁊ ſuban non. ⁊ ſi virtus an actus vel tem. Scd̓o ꝟo determīat deſurſuꝫ eſt. ⁊ hoc modo illā queſtionē qua queriſequenteꝫ adiuuari ne fruſtra b non. Ut hoc aꝑte inſinuari va gratia habet diuidi ī pre tur de cōꝑatiōe gratie et velit. vtrū vna ⁊ eadē ſit gr̄a.i. leat p̄mittēdum ē tria eſſe gn̄a uenientē et ſubſequentē. ꝟtutis ad meritū. Prīuꝫ vnū munꝰ gratꝭ datū qd̓ oꝑet̉ bonoꝝ. Al̓a nāqꝫ ſunt magna ita ꝙ preueniēs vocātur facit ibi. hic vidēdū eſt ⁊ cooꝑetur an diuerſa alteruꝫ alia minima. al̓a media. vt au. dōa naturalia. ſubſeq̄ns quid ſit virtꝰ ⁊c̄. Scd̓ꝫ fa Rn̄. vero dona gratuita. ⁊ ſic oꝑans ⁊ alteꝝ cooꝑans. Qui ait in. j. lib. retract. Uirtutes cit ibi. Cuꝫ gͦ ex gr̄a dicā accipit Grego. in morabuſdā non irrōnabiliter vr̄ ꝙ tur eē bōa ⁊c̄. Subdiuiinqͥt quibꝰ recte viuit̉ magna li. Alio modo accipitur ſiones aūt partiū manife bona ſunt. Spēs aūt quorūli vna ⁊ eadē ſit gr̄a.i. donū eadē gratia minus cōmuniter ſte ſunt in littera. bet corpoꝝ ſine qͥbꝰ recte viui virtus que oꝑat̉ ⁊ cōoꝑat̉ ſed et ſic cōprebendit gratiā e ¶ Operās em̄ gr̄a dici ꝓpter diuerſos eius effectus pōt mīma bona ſunt. Poten gratis datam ⁊ gratū fa tur inꝙͣtum liberat ⁊c. Obijcitur Grego. in mo a et dicit̉ operans ⁊ cooperās. tie ꝟo animi ſine qͥbꝰ recte vicientem et tunc diuidere gratiā in preueniētem et ral̓. diſtinguēs gr̄aꝫ p̄ue ui nō pōt media bōa ſunt. Itē Operans em̄ gratia dicit̉ in ſubſequētem nihil aliud nientē ⁊ ſubſequentē diquantū liberat ⁊ p̄parat volūꝟtutibꝰ nemo male vtit̉. Cete eſt ꝙͣ diuidere gratiā in cit ita ꝙ gr̄a preueniens tatē hoīs vt bonū velit. Cooris aūt bonis id eſt medijs et gratis datam et gratum attendit̉ ꝙͣtum ad dona perans inqͣtum eandē adiuminimis nō ſolū bene ſed etiā facientem. Et ſic diuidit nature. ſubſequēs autem uat ne fruſtra velit ſcꝫ vt opus male quiſqꝫ vti pōt. Et ideo Bernar. cuꝫ dicit ꝙ que ꝙͣtū ad dona gr̄e. gͦ ſi idē dam eſt gratia que ſemieſt gr̄a oꝑans ⁊ cooꝑans faciat bonū. ipſa enim gratia virtute nemo male vtit̉. quia nat cogitatū. et hanc vovidet̉ ꝙ oꝑans nō dicat̉ cat gratiā preueniētem. illa que hoīs volūtatē liberat. Si forte tu dicas ꝙ alio modo Quedam que perficit bonum et hanc dicit gratiā ſubſequenaccipitur p̄ueniens ⁊ ſubſequēs tunc eſt queſtio de ratiōe iſto tem. Ait em̄ ſic in li. de libe. ar. Hec tria in nobis operat̉ deus rum nominū quare.ſ. ſic nominat̉ vt dicat̉ quedā preueniens. ſcꝫ cogitare. velle. ꝑficere. Primuꝫ ſine nobis oꝑatur. Scd̓m quedā ſubſequēs. quedā operās. ⁊ quedā cooꝑans. videt̉ em̄ nobiſcū. Et tertiū per nos. Accipit̉ ⁊ gratia ſtricte ⁊ ſic cōpreꝙ omnis gratia ſit cooperans. qꝛ nulla operatio debetur forbendit gratiā gratūfacientē ⁊ gloriā. ⁊ tūc diuidere gratiā in me alicui ꝑ ſe niſi cum ſubiecto. videt̉ etiā ꝙ nulla debeat dici preuenientē ⁊ ſubſequēteꝫ nō eſt aliud ꝙͣ diuidere in gratiam preueniens. Aut em̄ preueniēs dicit̉ ꝑ cōparationē ad actum et gloriā ⁊ ſic diuidit Aug. in libro de natura ⁊ gratia cuꝫ ait. aut ꝑ cōꝑationē ad ſubiectū. Si ꝑ comparationē ad actuꝫ ſic Gratia preuenit vt pie viuamus. ſubſequit̉ vt cum illo ſemper oīs forma dicit̉ preueniēs. qꝛ oīs forma p̄cedit actū ſuum. Si viuamus. Nūc p̄uenit vt vocemur. tūc ſubſequit̉ vt glorificeper comꝑationē ad ſubiectū ſic nulla debet dici preueniēs. cū mur. Accipit̉ etiā gratia magis ſtricte. ⁊ tūc noīat ſolū gratiā nulla ſit ante ſubiectū ſuuꝫ. Eſt igitur queſtio cū gr̄a a diuergratū facientē. ⁊ tunc diuidere eam per p̄uenientē ⁊ ſubſequē ſis diuerſimode dicat̉. ⁊ huiuſmōi noīa diuerſimode exponā tem. hoc eſt ẜm duplicem effectuꝫ gratie qui poteſt diſtingui tur. vn̄ hec diuerſitas veniat. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū gr̄a vna ſit. mul tripliciter. vel ita vt vnus effectus ſit contra malū ⁊ alter ad tiplices tn̄ hꝫ diuiſiōes ẜꝫ diuerſas cōſideratiōēs. hꝫ em̄ gr̄a bonū. Uel ita ꝙ vterqꝫ ſit ad bonū ſed vnus cōpetat gratie ẜꝫ cōꝑari ad ſuū principiū a quo. hꝫ cōparari ad ſuum ſubiectuꝫ ꝙ informat. alter ẜm ꝙ mouet. vel ita ꝙ vterqꝫ attribuat̉ gr̄e in quo. habet nihilominus cōparari ad ſuum oppoſitū cōtra mouēti. ſꝫ vnus in ingreſſu. ⁊ alter in ꝓfectu. Et ſic tripliciter qd̓. Habet comꝑari ad ſuuꝫ effectū ad quē ordinat̉. Per com exponit̉ ab Auguſtino in libro de natura ⁊ gratia. Uno modo parationē ad ſuū principiū. ſic diuidit̉ gratia in gratiā prede ſic. Gratia p̄ueniēs. hoīs volūtateꝫ liberat ⁊ preparat. ſubſeſtinatiōis. vocatiōis. iuſtificatiōis ⁊ magnificatiōis. Primo quens ꝟo inquantū eadē adiuuat. Scd̓o modo ſic. Gratia pre em̄ deus gratiā prepat ſcd̓o offert. tertio cōfert. ⁊ quarto com ueniens preuenit volūtateꝫ vt ſanemur. ⁊ ſubſequit̉ vt ſanati plet. Et ẜꝫ hoc attendit̉ predicta diuiſio q̄ ſumit̉ de eo qd̓ divegētemur. Tertio modo ſic. Gratia p̄uenit volūtateꝫ vt velit cit apl̓s Roma. viij. Scd̓ꝫ aūt ꝙ gr̄a cōparatur ad ſuū ſubie⁊ ſubſequit̉ ne fruſtra velit. ⁊ ꝑ hoc patet reſpōſio ad obiecta. ctum. ſic diuidit̉ in gratiā cogitatiōis. volūtatis ⁊ ꝑfectionis b ¶ Premittendum eſt tria eſſe genera bonorum. Alia nanqꝫ ẜm triplicem potētiam eius ſubſtātie in qua eſt gratia. vcꝫ ẜm ſunt magna ⁊c̄. Uidetur iſta diuiſio boni eſſe inſufficiens. quo intellectiuā ⁊ affectiuā. et operatiuaꝫ. Et hec diuiſio ponit̉ a niam multe ſunt alie bonorū differētie. Eſt em̄ bonū fortune. Bern̄. in li. de li. ar. Scd̓m autem ꝙ comꝑatur. ad ſuum op⁊ bonū nature. ⁊ bonū gratie ⁊ glorie. Si tu dicas ꝙ iſte diffe poſitū ſic ē illa diuiſio gr̄e. qꝛ eſt gr̄a ꝓtectiōis. liberatiōis. et rentie reducunt̉ ad bas. querit̉ tunc ſub qua iſtarū ꝯtineatur ſaluatiōis. Sumit̉ em̄ hec diuiſio ẜꝫ ꝙ gr̄a adiuuat ꝯtra mul bonum qd̓ deus eſt ſiue ip̄a anima. Si tu dicas ꝙ ſub magnis tiplex malū. vcꝫ malū tentatiōis ſiue pugne. malū perſecutiobonis. Cōtra. Magna bona ſunt vt dicit quibꝰ nō ꝯtingit ma nis ſiue miſerie. malū culpe ⁊ malū ſeq̄le. A prīo ꝓtegit. a ſcd̓o le vti. ſꝫ deo pōt qͥs male vti. ſicut cū diligit̉ ꝓpter aliud. gͦ nō liberat. a tertio extrahit. ⁊ a qͣrto ſaluat. Et hec diuiſio ſumicōtinet̉ ſub magnis bōis. ¶ Itē arguit̉ ex hoc ſi deo ꝯtingit

Secundi libri nec eſt aliquid ita bonuꝫ ☞ De fide itidem dicit ꝙ opꝰ virtutis eſt bonꝰ vſꝰ iſtoꝝ male vti. videlꝫ cū refert circa qd̓ nō poſſit ſe li. ar. non eſt ex homine ſed ex deo ad alid̓ et deꝰ ē optimus quibus etiā non bene vt poſdeordinari inordinate aīter oīa bona. gͦ oībꝰ boe tantum. ſumus. Nemo aūt bene vtēdo mando illud. Epo..j. nis contingit male vti¶ Nam de gratia fidei. ephe male vtitur. Nō ſolū aūt mac ¶ Uirtus eſt vt ait Au. nulla ſunt bona magna ſis ſcribens Apl̓s. ſimiliter fi bona qualitas mētis ⁊c. gna: ſed ēt media et mīima bo falſuꝫ igit̉ dicit cuꝫ dicit dē nō ex hoīe ſed ex deo tm̄ eē Uidetur hec notificatio na eſſe preſtitit bonitas dei. ꝙ bonamagna ſunt quiprīo redargui poſſe a mō aſſerit inquiens. Gr̄a eſtis bus nō cōtīgit male vti. Ecce habes tria gn̄a bonorū predicandi Nihil eī qd̓ ī Itē vr̄ male exemplifica ſaluati per fidē. ⁊ hoc nō exvo diſtincta. dicat̉ de altero in abſtra re de virtutibus. nā ali bis. dei em̄ donum eſt. Qd̓ a ☞ In quibꝰ bonis ſit libeꝝ ctione. predicari hꝫ de aquis pōt de virtutibꝰ ſuꝑ ſanctis ita exponitur. hec.ſ. fi tero ī cōcretione. ſicut di e arbitrium bire. pōt etiā virtutes ꝓ cit philoſophus. ſi gͦ ꝟtuſ des nō eſt ex vi nature nr̄e. qꝛ ¶ Querit̉ aūt in qͥbꝰ bonis pter laudē humanā ama eſt bonitas nullo mō ꝟt donū dei pure eſt. Ecce ⁊ hic re. ⁊ hoc eſt abuti ergo vi ꝯtineat̉ liberū arbitriū. De h̓ dicēda eſt bōa. ¶ Itē re ꝙ virtutibus poſſit abuaꝑte tradit̉. ꝙ fides nō eſt ex Augu. ī. j. li. retrac. ita ait. In darguit̉ p̄dicta diffinitō ti. ergo ſub magnis bōis libertate arbitrij ſiue ex ar bi medijs quidem bonis inueni a d̓fectu cōuertibilitatis non poſſunt contineri. trio voluntatis: qd̓ ſuꝑioribꝰ in predicādo. qꝛ hec tota tur liberū volūtatis arbitriū z ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ Aug. cū di rō cōuenire pōt gr̄e ⁊ do cōſonat vbi dictū eſt. gratiā p̄ qꝛ ⁊ male illo vti poſſumꝰ ſꝫ tn̄ uidit bonū per iſtas tres nis ⁊ alijs habitibus aīe uenientem vel oꝑante eſſe vir dr̄as ſcꝫ per bonū maxitale eſt vt ſine illo recte viuere ¶ Itē redargui p̄t a falmū ⁊ minimū ⁊ infimum tutē que volūtatē hoīs liberat nequeamꝰ. Bonꝰ aūt vſꝰ eius ſitate in hoc qd̓ dicit quā Auguſ. nō generaliter accipit di ⁊ ſanat. Unde Aug. in lib. de iā virtus eſt que in magnis re deus in nobis ſine nobis uiſionē boni ſed eius bo ſpiritu ⁊ lr̄a ait. Iuſtificati ſuoperat̉. hoc em̄ eſt cōtra perit̉ bonis. qͥbꝰ male vti nul ni qd̓ eſt bonum alicui. ⁊ Aug. qͥ dicit ꝙ qͥ creauit mus nō ꝑ liberā volūtatē. ſꝫ ꝑ lus pōt. Et qꝛ bona ⁊ magna hoc eſt bonum per qd̓ cō te ſine te non iuſtificat te gr̄am xp̄i nō ꝙ ſine voluntate tingit aliquo mō in fineꝫ ⁊ media ⁊ minima ex deo ſunt ſine te. Et bernard. di. ꝙ noſtra fiat. ſꝫ volūtas nr̄a on̄ordinari ⁊ iō diuidit hic ſeqͥt̉ ꝙ ex deo ſit ēt bonꝰ vſus ad opus nr̄e ſalutis duo bonum vtile. Et propter ditur infirma ꝑ legē. vt ſanet libere volūtatis qui virtus ē. ꝯcurrunt.ſ. deus ⁊ libeꝝ hoc cū triplex ſit differēgratia volūtatē. ⁊ ſana volun⁊ in magnis numerat̉ bonis. arbitrium. Iuxta hoc q̄tia boni vtilis per qd̓ qͥs taca impleat legem. ritur cum vnius rei vna ¶ Attende diligēter q̄ dicta ordinatur in finē. tripliſit diffinitio ⁊ differēter ☞ De gratia que liberat vo cē boni ponit dr̄iam. ſunt ⁊ cōfer in vnū. Sic eniꝫ diffiniatur a diuerſis ip̄a ¶ Aliquid eī ſic eſt vtile luntatē que ſi virtus eſt nō eſt aperiet̉ qd̓ ſupra q̄rebatur. virtus. quo ille diffinitio ad finē vt tn̄ ſine illo poſ ex libero arbi. ⁊ ſic nō eſt moDixit equideꝫ opus virtutis 5 nes diſtinguantur. ſit ad finē perueniri ſicut tus mentis. eſſe bonum vſum illoꝝ bonoꝝ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ virtus ac Premis ſunt bona corporalia. Ali ¶ Si igr̄ gr̄a que ſanat ⁊ libe cipit̉ cōiter ⁊ ꝓprie. ⁊ ma quibus ēt non bene vti poſſuſas au quid aūt eſt ita vtile ad fi gis ꝓprie. Scd̓m ꝙ comrat voluntatē mētis hoīs virtorita nem vt tn̄ ſine illo nō poſ mus.i. mediorum in quibꝰ po muniter accipit̉. ſic ꝯpre tes con ſit ad finē perueniri. ꝑ ip tus eſt. vel vna vel plures. cū ſuit liberum arb. cuius qͣꝫ bohendit moralē virtute et ſiderari ſū tn̄ pōt quis a fine deor ipſa gr̄a nō ſit ex arbitrio vonum vſum dixit eſſe virtutem. naturalē. ⁊ ſic dupliciter ⁊ ꝯferri dinari. ſicut eſt li. ar. quo lūtatis ſed eā potius ſanet ac Qd̓ ſi eſt. nō ē opus virtutis bꝫ diffiniri aut in cōpaiubet vt contingit malevti. ¶ Ali preparet vt bona ſit. conſequi ratione ad actum aut in quod ſupra dixit. qꝛ aliud eſt poſſit quid eſt ita vtile ꝙ ſine ip ꝯparationē ad actum ⁊ fi tur vt virtus nō ſit ex libero ar ſolui qd̓ ſo ad finē non pōt perue virtus. aliud opus eius. nē vltimū. Prīo mō diffi q̄rebat̉. niri. nec ꝑ ip̄m contingit T bitrio. ⁊ ita nō ſit motus vl̓ aſ Determinat qōneꝫ qua nit̉ a philoſopho de celo aliquo mō a fine deordifectus mentis. cuꝫ omnis mo queritur de ꝯparatiōe gratie ⁊ mūdo cuꝫ dicit. virtus nari. ſicut ē ꝟtꝰ gratuita tus vel affectus mētis ſit ex li ad virtutē ſoluens ẜm opinio eſt vltimū potentie de re. Et qm̄ ī primo bono mini bero arbitrio. ſꝫ bonꝰ ex graSecūdo mō diffinit̉ ab nem cōiorem. ma ē vtilitas. In ſcd̓o ve eodē in vij. Ethico. virtꝰ Auguſ tia eſt ⁊ libero arbitrio. malus ro maior in tertio maxīa ¶ Hic vidēdū ē qͥd ſit virtꝰ ⁊ eſt diſpoſitio perfecti ad hinc eſt ꝙ diuidit bonuꝫ vero ex libero arbitrio tantū qͥd ſit actꝰ vel opꝰ eiꝰ. Uirtꝰ ē c S optimum. Iſte enim due per bastres dr̄as.ſ. ꝑ bo Ut em̄ ait Aug. in lib. retra(vt̓ lit Aug.) bona qualitas ſunt notificationes virtu na minima. media ⁊ macta. Homo ſponte a libero ar mētis qua recte viuit̉. ⁊ qͣ nul tis in ſua generalitate ꝓ gna. Et pꝫ diuiſionis ſuut comprehendit virtute bitrio cadere potuit. non etiā lus male vtit̉. quā deꝰ ſolꝰ ī ho ficientia. ⁊ rn̄ſio ad illud naturalem ⁊ moralē. Alio reſurgere. Idē in libro d̓ dua qd̓ obijcitur de ſūmo bomine oꝑat̉. Iōqꝫ opꝰ dei tm̄ ē mō conſiderat̉ virtus ꝓno quod deus eſt. ¶ Ad bus animabus. Anime ſi libe ſicut de virtute iuſticie augu. prie ꝓut cōprehēdit moillud vero qd̓ obijcitur ꝙ ro ad faciendum ⁊ non faciendocet ſuꝑ illū locū p̄s. Feci iu ralē tm̄ extenditur tn̄ ad virtutibus contingit ma dum motu animi careāt ſi dediciū et iuſticiā ita dicens. Iu politicam ⁊ gratuitam. le vti. dd̓ꝫ ꝙ vti aliquo ē Et ſic dupliciter bꝫ cōſiniqꝫ his abſtinendi ab opere Pſal. ſticia magna virtus animi eſt multis modis ſicut dictū derari. Aut per compara Plt cxviij. ſuo poteſtas nulla cōceditur. fuit in prīo lib. vicꝫ ſicut quā nō facit in hoīe niſi deus it ⁿt ationem ad ip̄m actū. Aut inſtrumento ⁊ habitu diearum pctm̄ tenere non poſſu Ideoqꝫ cū ait propheta ex ꝑꝑ cōparationē ad prīcipi qd pol rectiuo. vel ſicut obiecto acta ter mus. Hic aꝑte oſtendit̉ ꝙ mo ſona eccl̓ie. feci iuſticiaꝫ nō ip uꝫ directiuū. Si ꝑ cōꝑa Primo modo nullo mōtionē ad actū. ſic diffinit̉ dat ſt tuſ animi ſiue ad bonū ſiue ad ſam virtutē(quā nō facit hō tingit male vti virtute. qꝛ s/ noteſce a philoſopho in Ethi. ꝟ malū ex libero arbitrio ē. Iōſed opus eius ītelligi voluit. virtus ꝙͣtū eſt de ſe ſēper riret an tus eſt habitus qui perfi qꝫ ſi gr̄a vel virtꝰ motꝰ mētis Ecce aperte inſinuat̉ hic ꝙ iu ad bonū dirigit. nec vnqͣ iꝰ virti ſi cit babentem et opus et ꝑ virtutē aliqͥd ordinat̉ motꝰm eſt. ex libero arbitrio ē. Si ve ſticia in hoīe non eſt opꝰ hobonum reddit Per cōpe ad malū. qꝛ virtus eſt bo rationem aūt ad principi tis vero ex libero arbitrio vl̓ ex ꝑte minis. ſed dei. quod ⁊ de alijs nus vſus voluntatis ſicut um directiuū. ſic diffinit̉ nōē. iā nō ſolꝰ deꝰ ſine hoīe eā favirtutibus itidem intelligend̓t Aug. Scd̓o modo cō ab eodem ꝓhiloſopho ibi cit. ¶ Propterea quidaꝫ nō dum eſt. tingit male vti virtutibꝰ dem. virtus

diſtinctio L XI II dē. Uirtus eſt babitꝰ voinerudite tradūt virtutem eē vt dictum eſt que preuenit et tas. dd̓m ꝙ in primis in luntarius in medio conſi tētionibꝰ eſt p̄dicatio re Qual̓r bonā mētis qualitatē ſiue for ſanat arbitriuꝫ hominis. ⁊ ex ſtens. recta rōe determiflexa ꝓpter ſimplicitatē. bonum mā q̄ aīam informat. ⁊ ipſa nō ipſo arbitrio procreatur ī ani natus ꝓut ſapiens deter hec aūt nō bꝫ locū in his merituꝫ eſt motus vel affectus aī. ſed ma hominis affectus ſiue bominabit. ⁊ ẜm hoc ēt diffi q̄ ſunt det rminati gn̄is. in hoīe ea liberū arbitriū iuuat̉. vt ad nus motus mentis. ⁊ hoc eſt nit̉ a Tullio ꝑ alia verba de qͥbꝰ ph̓s loquit̉. nō em̄ ꝯſtituit̉ Uirtus eſt habitus menbonū moueat̉ ⁊ erigat̉. ⁊ ita ex d̓r albedo eſt colorata. ⁊ qͥd ſit primum bonum hominis metis in modū nature rōni virtute ⁊ libero arbitrio naſci ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ non primuꝫ ritum. Sicut verbigratia. ex ꝯſentiēs. Scd̓m banc du eſt ꝯuertibilis. dd̓m ꝙ h̓ bonum tur bonus motus vel affectus fidei virtute ⁊ hoīs arbitrio plicē cōparationē diffini nō diffinit̉ virtus ꝓut di meritū. aī. ⁊ exinde bonū opus ꝓcedit generatur in mente motus qͥ tur ab Aug. virtus mora ſtinguit̉ ꝯͣ dona ⁊ alios s exterius. Sicut pluuia rigat̉ dam bonus ⁊ remunerabilis. lis ꝑ alia verba idē ſignā babitus gratuitos. ſed ꝓ tia in lib. de ſpū ⁊ aīa ſic. terra vt germinet ⁊ fructū faſcꝫ ipſum credere. Ita ex chaut noīe virtutis claudit̓ Uirtus eſt habitus menciet. nec pluuia ē terra. nec ger oīs qualitas aīe gratuiritate ⁊ libero arbitrio alius tis bn̄ cōpoſite. In li. de ta. Poſſet tn̄ dici ꝙ ꝑ ap mē. nec fructus. nec terra gerquidem motus bonus proue quātitate aīe. Uirtus eſt propriationē recte viuemē vel fructus. nec germē frunit.ſ. diligere. bonus valde. equalitas vite rōni vndi re eſt ꝟtutū expedite doctus. Ita gr̄a terre mētis nr̄e. Sic de ceteris virtutibus in qꝫ ꝯſentiens. He due nonoꝝ. ſed ꝑfecte beatitudi tificationes ſi qͥs attēdit ideſt libero arbitrio volūtatꝭ telligēduꝫ eſt. ⁊ iſti boni mot nū. ſicut alibi manifeſtarealiter idē ſunt cū predi īfūdit̉ pluuia dīe bn̄dictōis.i. bit̉. ¶ Ad vltimū dd̓m ꝙ ⁊ vel affectus merita ſunt ⁊ doctis. ⁊ tā iſte ꝙͣ ille ſunt il ſine nobis non priuat ex īſpirat̉ gr̄a. qd̓ ſolus deus fana dei. qͥbus meremur ⁊ ipſoꝝ lius virtutis qͥ ꝑ aſſuetu parte li. ar. diſpoſitioneꝫ cit. nō hō cū eo qua rigat̉ voaugmētationem ⁊ alia q̄ conſe dinē bꝫ acqͥri. Tertio mō ſuſceptiuā ipſius virtutꝭ. luntas hoīs vt germinet ⁊ fru pōt ꝯſiderari virtus ma queter hic ⁊ in futuro nobis ſed ptātē effectiuam. gis ꝓprie ꝓut accipit̉ ꝓ ctificet.i. ſanat̉ ⁊ p̄parat̉ vt bo apponuntur. ꝟtute gratuita. ⁊ ſic quaU num velit ẜm qd̓ d̓r operans. ¶Ex qua ratione dicitur fides mereri iuſtificatio drupl̓r pōt comparari. vi ⁊ iuuat̉ vt bonū faciat ẜm qd̓ nem ⁊ alia. delꝫ ad finē. ad ſubiectū i d̓r cooperās. ⁊ illa gr̄a virtus ¶ Cum ergo d̓r fides mereri iuſtificationē ⁊ vitā eter ad actū. ⁊ ad ſuū princinon incōgrue noīat̉. qꝛ volun pium. ẜm quadruplex ge nam. ex ea rōne dictuꝫ accipit̉. qꝛ ꝑ actū fidei meretur nus cāe. videlicꝫ finalis. tatē hoīs infirmam ſanat ⁊ ad illa. Similiter de charitate ⁊ iuſticia ⁊ de alijs accipi formalis. materialis. et iuuat. tur. Si em̄ fides ipſa virtus ꝑueniens diceret̉ eſſe mē efficiētis. In cōparatio¶ Determinat qōneꝫ qua tis actus qui eſt meritū. iā ipſa ex libero arbitrio ori ne ad finē ſic diffinit̉ ī ſo q̄rit̉ de cōparatione gratie et ginē haberet. quod quia non eſt ſic dicitur eſſe meritū liloquio ab Aug. Uirtus virtutis ad meritum. eſt rō recta ad ſuū finem quia actus eſt eius meritum ſi tamen aſſit charitas ſi g ꝑueniens. In cōparatio ¶ Cū ergo ex gr̄adicunt̉ eſſe ne qua nec credere nec ſperare merituꝫ eſt vite. Unde ne ꝟo ad ſubiectū qd̓ inbona merita ⁊ incipere aut in apparet vere quia charitas eſt ſpirituſſanctus que aformat qd̓ eſt ipſa volun telligit̉ gr̄a gratis dās.i. deꝰ. nime qualitates informat et ſanctificat. vt eis anima ī tas. ſic diffinit̉ ab eodem vel potius gr̄a gratis data. q̄ formetur et ſanctificetur. ſine qua anime qualitas nō de ciui. dei. Uirtus ē bovoluntatē hoīs p̄uenit. Non na voluntas. In cōpara dicitur virtus quia non valet ſanare animam. tione ꝟo ad actū ꝓprium em̄ eſt magnū ſi hec a deo dice ¶ De muneribꝰ virtutum ⁊ de gratia que nō eſt. ſꝫ ſiue cōplementuꝫ ſic dat̉ rent̉ eſſe a quo ſunt oīa. ſꝫ pofacit meritum. illa de moribus eccleſie. k tius eius gr̄a gratis data in¶ Ex muneribus itaqꝫ virtutum boni ſumꝰ ⁊ iuſte vi Uirtus eſt ordo amoris telligit̉ ex qua incipiūt bona uimus. ⁊ ex gratia que non eſt meritū ſed facit nō tn̄ ſi ſiue amor ordinatus. In cōparatione ꝟ̓o ad ſuum merita. q̄ cū ex ſola gr̄a eſſe di ne libero arbitrio proueniunt merita noſtra. ſcꝫ boni principiū effectiuū dat̉ il cantur. nō excludit̉ liberū araffectus. eorumqꝫ progreſſus atqꝫ bona oꝑa que dela q̄ ponit̉ a mgr̄o in lr̄a. bitrium. qꝛ nullū meritū eſt in remunerat in nobis ⁊ hecipſa ſūt dei dona. Un̄ Aug. Uirtus ē bona qualitas hoīe qd̓ nō ſit ꝑ liberum arbiad ſixtum preſbyterū. Cum corouat deus merita nr̄a mentis ⁊c. In qua diffini triū. Sed in nobis merendis tione hoc qd̓ d̓r qualitas nihil aliud coronat ꝙͣ munera ſua. Unde vita eterna mētis ponit̉ ꝓ gn̄e ⁊ ſub cāe principalitas gratie attri que in fine a deo meritis precedentibus redditur. qꝛ iungunt̉ tres dr̄ie. Per hͦ buit̉. qꝛ principalis cā bonoꝝ et eadem merita quibus redditur. non a nobis ſunt. ſꝫ qd̓ dr̄ quā recte viuit̉. ſemeritoruꝫ eſt ipſa gratia. qua in nobis facta ſūt per gratiam recte ⁊ ipſa vita gr̄a nū parat̉ a bonis corporaliexcitatur liberū arbitriū. ⁊ ſa cupatur. qꝛ gratis dat̉. Nec iō gratis. qꝛ non meritis bus. Per hoc qd̓ d̓r qua nat̉ atqꝫ iuuatur voluntas ho nemo male vtit̉. ſeparat̉ dat̉. ſed qꝛ data ſunt ꝑ gr̄am et ipſa merita qͥbus dat̉. a ꝓprietatibus ſpūalibꝰ minis vt ſit bona. ☞ Epilogus. ⁊ naturalibus. Per hoc U ¶Q bona voluntas gr̄e ¶ Ex p̄miſſis iā īnoteſcere nobis aliquatenꝰ pōt qͣli aūt qd̓ ſubiungit̉ quā de principal̓r eſt. ⁊ etiā gr̄a eſt ſic ter gr̄a preueniens meret̉ augeri ⁊ alia ⁊ qͥd ip̄a ſit. an us ī nobis ſine nobis ope ⁊ oē bonū meritum. virtus an aliud. et ſi virtus. an ſit actus vel non. rat̉. ſeparat̉ a ꝓprietatib bus ſpūalibus ⁊ ꝯſuetu¶ Que ipſa etiā donuꝫ dei ē ¶ On̄ſū eī eſt ſupra ex ꝑte quorūdā ꝙ ip̄a eſt virtus dinibus. que ⁊ſi ſint boni ⁊ hoīs meritū immo gr̄e. qꝛ ex qꝛ virtus nō ē actus ſꝫ eius cā. nō tamē ſine libero ar vſus potentiarū aīe. non gratia principal̓r eſt ⁊ gratia bitrio. Unde qd̓ ſupra. Aug. di. bonum vſuꝫ liberi ar ſunt tn̄ ꝑ infuſionē. ſed ꝑ eſt. Unde Augu. ad Sixtum bitrij eē virtute. ita accipi pōt id ē. actū virtutis. Alio acqͥſitionē. Et ſic pꝫ intel p̄ſbyterū. Quid eſt meritum lectus huius diffinitiōis quin ſibi contradicere videret̉. qui etiā opus virtutis hoīs an̄ gratiam cū oē bonuꝫ ⁊ diſtinctio ab alijs. ſupra dixit eſſe bonum vſum eorū quibus nō bene vti ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō noſtrū meritum non in nobis poſſumꝰ ī quibꝰ poſuit liberū arbitriū. Si vero bonꝰ dꝫ dici bona cum ſit boni facit niſi gratia. Ex gratia em̄ vſus liberi arbitrij opus virtutis eſt: iam virtus non

Secundi. Libri D intelligentiā huius partis ī qua agit̉ de cōpa eſt. cū ergo bonū vſum eius virtutē eſſe dixit. noīe vir ratione gr̄e. duo q̄runt̉ ẜm ꝙ gr̄a dn̄pl̓r cōparari tutis ipſius vſum ſignificauit. bꝫ. Primo q̄rit̉ de gr̄a in cōparatione ad aliū ba ¶Ꝙ idem vſus eſt virtutis ⁊ liberi arbitrij ſꝫ vir A gr̄a . bitū. Scd̓o ꝟo q̄rit de gr̄a in cōparatione ad me I p̄uenieſ Irēdi exercitiū. Circa primū q̄runt̉ tria. Primo q̄ m tutis principaliter. qua ꝟtꝰ ¶ Idē nēpe vſus bonus ex virtute eſt ⁊ ex libero arrit̉ de vna dr̄ia gr̄e in cōparatione ad aliaꝫ. Scd̓o ꝟo q̄rit̉ de ītelligiipſa gr̄a in cōparatione ad virtutē gratuitā. Tertio ꝟo q̄ritur tur nō ē bitrio ſed ex virtute principal̓r. Et bonus ille vſus in de ipſa gr̄a in comparatione ad gloriam. li. arbi. magnis bonis annumerādus ē. Illa aūt gr̄a p̄ueniēs Utrum gr̄a gratūfaciēs diuidi habeat α) q̄ ⁊ virtus eſt. nō vſus liberi arbitrij eſt. ſed ex ea poti vſus. ſꝫ ueNIO. j. ꝑ dr̄ias diuerſas ꝑ eſſentiaꝫ. Et ꝙ ſicnr̄ d ex ea bo us eſt bonus vſus liberi arbitrij q̄ nobis eſt a deo. nō Magr̄ in lr̄a ſumens autoritateꝫ Aug. diuidit gr̄am in ꝑueniē nꝰ vſus a nobis. Uſus ꝟo bonus arbitrij ⁊ ex deo eſt ⁊ ex notem ⁊ ſubſequentē. ſi igit̉ recta diuiſio dꝫ eſſe ꝑ oppoſita. ⁊ op li. ar. et poſita non pn̄t fieri circa idem ſil̓ ⁊ ſemel. vr̄ igit̉ ꝙ impoſſibi oīa bo bis. ⁊ iō bonū meritū eſt. Ibi em̄ ſolus deus oꝑat̉. hic le ſit vnā ⁊ eandem gr̄am eſſe p̄uenientem ⁊ ſubſequētem. Qd̄ na meri deus ⁊ hō. Hoc merituꝫ ex illa puriſſima gr̄a ꝓuenit. ſi tu dicas iſtam diuiſionem eſſe ſolummodo ꝑ dr̄ias quantū qd̓ apl̓s notauit dicens. Gr̄a dei ſum id qd̓ ſum. ⁊ gr̄a ta. ad actum ⁊ effectum. non quantum ad habitū. ꝯͣ hoc eſt qd̓ d̓r j. co. xv. eius in me vacua nō fuit. Suꝑ quē locū Aug. ita ait. in glo. ſuꝑ Exo. xxxij. Si inueni gr̄am ⁊c. ibi gl. Non vna gr̄a Recte gr̄am noīat. primū eī ſolā gr̄am dat deus. ⁊ nō ſufficit ſctīs. Una em̄ p̄cedit vt dn̄m diligant ⁊ cognoſcant. altera ſubſequit̉ vt ſe mundos cuſtodiant. ergo diuiſio gr̄e in p̄ niſi gr̄am. cū nō p̄cedūt niſi mala merita. ſꝫ poſt ꝑ gr̄aꝫ uenientem ⁊ ſubſequentem non ſolum eſt ꝑ diuerſos vſus. ſed incipiūt merita bona. Et vt on̄deret ēt liberū arbitriū etiam ꝑ diuerſos habitus. ¶ Iteꝫ. j. Coꝝ. xij. Diuiſiones gr̄a addit. ⁊ gr̄a eius in me vacua nō fuit. Et ne ipſa volūrum ⁊c. Si igit̉ ille gr̄e quas ibi diſtinguit apl̓s diuiſe ſunt. ⁊ tas ſine gr̄a dei putet̉ aliqͥd boni poſſe. ſubdit. Nō au a ſpūſctō diuidunt̉. vr̄ ꝙ eſſential̓r diſtinguant̉. Si tu dicas tē ego ſolus.ſ. ſine gr̄a ſꝫ gr̄a dei mecū.i. cū libero arbi ꝙ loquit̉ de gratijs gratis datis. non de gr̄a gratumfaciente Obr̄ ꝯͣ hoc. qꝛ plura ſunt neceſſaria ad hoc ꝙ qͥs habeat gr̄aꝫ trio. Plane cū data fuerit gr̄a incipiūt eſſe nr̄a merigratum facientem ꝙͣ gr̄am gratis datam. ergo ſi ad ꝑfectionē ta bona. ꝑ illā tn̄ qꝛ ſi illa defuerit cadit hō. vſus gr̄e gratis date requirit̉ babituum multitudo. multofor ¶ Soluit qōnē ſcd̓o motaꝫ ẜm opinionē que minꝰ tius ad ꝑfectionem gratie gratumfacientis. ¶ Item hocip̄m cōiter tenetur que dicit virtutes eſſe bonos vſus livr̄ ratione. Si vnum oppoſitoꝝ d̓r multipl̓r. ⁊ reliquum qd̓ iln beri arbitrij.i. actus mentis. li opponit̉. ſed culpa eoipſo ꝙ culpa eſt opponit̉ gr̄e gratūfacienti ẜm ꝙ gr̄a eſt. ergo cū multe ſint dr̄ie culparum que forOpinio ¶ Alij ꝟo dicūt virtutes eē bonos vſus naturaliū po maliter diſtinguunt̉. vr̄ ꝙ multe ſint dr̄ie gr̄e gratumfaciētis minꝰ cōi tētiarū. nō tn̄ oēs. ſed tm̄mō interiores qͥ in mēte ſunt que eſſentialiter diuerſificent̉. ¶ Item babitus diuerſifican ter tene Exteriores ꝟo qͥ ꝑ corpus gerunt̉ nō ꝟtutes eē dicūt tur ꝑ actus. ſed ad gr̄am ẜm ꝙ hmōi ꝑtinet aīam curare. pertur. ſꝫ oꝑa ꝟtutū. Et iō qd̓ aug. dicit opꝰ ꝟtutis eſſe bonū tinet etiam a malo p̄ſeruare. ꝑtinet etiam in bonis eaꝫ fortifivſum naturaliū potētiarū. de vſu exteriori accipiunt. care. ſi igit̉ iſti ſunt alij ⁊ alij actus ẜm quos etiā medicine cor porales adinuicem diſtinguunt̉. qꝛ alia eſt medicina p̄ſeruati Q ꝟo dicit bonū vſum liberi ar. virtutē eſſe. ⁊ in maua. alia curatiua. alia reſtauratiua. pari ratione vr̄ hoc ꝯueni gnis numerari bonis. de vſu īteriori ītelligūt. Et ꝟtu re gr̄e. ¶ Iteꝫ ſicut ſe hꝫ ſcīa reſpectu cognoſcendoꝝ. ſic ſe bꝫ tes nihil aliud eē ꝙͣ bonos affectus vel motꝰ mētis aſ gr̄a reſpectu meritoꝝ. ſꝫ ſcīa reſpectu diuerſoꝝ cognoſcibiliū ii ſerūt quos deꝰ in hoīe facit nō hō. qꝛ lꝫ illi motꝰ ſint lieſt alia ⁊ alia. ergo vr̄ ꝙ gr̄a que eſt principium diuerſoꝝ meberi ar. nō tn̄ eē queūt niſi deꝰ ip̄ꝫ liberet ⁊ adiuuet gr̄a ritoꝝ ſit alia ⁊ alia. hec aūt eſt gr̄a gratumfaciēs. ergo ⁊c. Sꝫ ꝯͣ. prima diuiſio gr̄e gratum facientis eſt in p̄uenientem ⁊ ſub ſua operāte ⁊ cooperāte. quā dei gratuitā volūtate ac ſequentem. ſed iſta membra. vt dicit mgr̄ in lr̄a non faciunt di cipiūt. qꝛ deus eſt qͥ oꝑat̉ in nobis velle ⁊ oꝑari bonū uerſitatem habituum ſed effectuum. ergo nec aliqua alia mē☞Quibus autoritatibus muniūt ꝙ virtutes ſint bra gr̄am diuidentia. ¶ Item eadem eſt lucis influentia que ¶ motus mentis. fugat tenebras ⁊ illuminat aerem. ergo in ſpūalibus eadeꝫ eſt ¶ Oꝭ aūt ꝟtutes ſint motꝰ mētis. teſtimonijs ſctōrū influentia que culpam expellit. ⁊ ad bonum diſponit. ſed prima eſt gr̄a p̄ueniens. ſcd̓a ſubſequens. ergo vr̄ ꝙ tm̄ vna gr̄a aſtruūt. Dicit eī Aug. ſuꝑ Io. Quid ē fides. Crede4 ſit in aīa. ¶ Iteꝫ vnius acceptati vna eſt acceptatio. ſi igitur V re qd̓ nō vides. Credere aut motꝰ mētis eſt. Idē in li. gr̄a gratum faciens non eſt aliud ꝙͣ ipſa acceptatio ſiue ratio iij. de dbe̓t. xp̄ia. Charitatē aūt voco motū ai. Si ꝟo acceptandi qua aīa acceptat̉ a deo. vr̄ ꝙ in vno hoīe vnam tm̄ charitas ⁊ fides motꝰ animi ſunt virtutes. gͦ motus ſit ponere gratiam gratum facientem. ¶ Item imago recreaaī ſunt. Quibꝰ ⁊ alij rn̄dētes p̄miſſa verba Aug. ita in tionis reſpondet imagini creationis. ſed ad imagineꝫ creatio nis non ſolum requirit̉ potentiarum pluralitas. ſed etiā eſſen telligēda fore inquiūt. Fides eſt credere qd̓ nō vides tie vnitas ad quam reducatur illa pluralitas. ergo ⁊ in imagi ideſt fides ē virtus qua credit̉ qd̓ nō vr̄. Itē charitas ne recreationis neceſſe eſt ponere aliquem habitum vnum in eſt motus aī.i. gr̄a qͣ mouet̉ aīus ad diligēdū. Et ꝙ hͨ quo vniant̉ omnes habitus virtutum. hic aūt non eſt niſi gra ⁊ his ſil̓ia ſic accipiēda ſint. Ex his ꝯijcit̉ q̄ alibi Aug. gratum faciens. ergo ⁊c. ¶ Item vnus homo oībus virtutibꝰ ait. Nā ī prīo li. qōnū euāg. inqͥt. Eſt fides qua credū idem ⁊ equaliter meret̉. ⁊ in oībus equaliter acceptat̉. hoc au tem non eſſet niſi vna eſſet ratio acceptandi ipſum hoīem ẜm tur ea q̄ nō vident̉ q̄ ꝓprie d̓r fides. Itē ī. xiij. li. de tri. ſe ⁊ in oībus actibus ſuis. hec aūt non eſt niſi gratia gratum Aliud ſunt ea q̄ credunt̉. aliud eſt fides qua credunt̉. faciens. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in vna aīa eſt tm̄ ponere vnam te Ex qͥbꝰ verbis ſic argumētādo ꝓcedūt. Aliud ē crede gratiam gratum facientem. Ratio aūt huius ſumit̉ ⁊ ex parre. aliud illud qd̓ credit̉. Predictū aūt eſt fidē id eſſe te principij effectiui ⁊ ex parte ſubiecti. ⁊ ex parte finis vltimi ⁊ ex parte finis primi ⁊ etiam intermedij. Ex parte principij li quo credit̉. Sic ergo credere nō eſt fides. qꝛ credere effectiui. Qm̄ gratia eſt influentia a deo ꝓcedēs in ipſam ani nō eſt id quo credit̉. Addūt qͦꝫ. Uirtus opꝰ dei tm̄ eſt mam ẜm quam deus totā aīam ſibi aſſimilat. Un̄ qꝛ vnius rei quā ipſe ſolus facit in nobis. Ipſa gͦ nō ē vſus vel actꝰ vna eſt ſil̓itudo. in vna aīa. vna reperit̉ gratia ꝓcedens ab efliberi arbitrij. ſed credere eſt actꝰ liberi arbitrij. nō eſt fectiuo principio. Ex parte ſubiecti ſil̓r neceſſe eſt gratia graitaqꝫ virtus. Premiſſis alijſqꝫ rōibus ac teſtimonijs tumfacientem eſſe vnam. pro eo ꝙ gratia comparat̉ ad aīam innitunt̉ vtriqꝫ. hoꝝ aūt iudiciū diligētis lectoris relī ſicut principium dans ei vitam ineſſe ſcd̓o. Et qm̄ vnius viuificabilis vna eſt vita ſiue principium viuificans. hinc eſt ꝙ in quo examini ad alia properans. uer vna

Diſtinctīo XXI II vua aīa tm̄ dꝫ eſſe vna gr̄a. Ex parte v̓o finis tā primi ꝙͣ vltixiiij. Si charitatem non habuero. nihil mihi prodeſt. ergo ſi pͥ iꝫ mi ꝙͣ etiā intermedij rō ſumit̉. ¶ Gr̄a em̄ eſt ad hoc qd̓ faciat mi effectus gratie virtuti attribuuntur. gratia ⁊ virtus ſunt poīem deo acceptū. Eſt ēt ad hoc vt ꝑ ipſam perueniat hō ad vnus ⁊ idem babitus. ¶ Item ſi habitus ſunt diuerfi. vnꝰ nō vnū et ſummū bonū. Eſt etiam ad hoc vt opus a lib. ar. egredenominat alterum. ſed gratia virtutem denominat. Dicitur diens ſit meritoriū apud deum. Qm̄ igitur deus nō acceptat enim virtus gratuita. ergo gratia ⁊ virtus non differunt in eſ poīem ẜm qͥd. ſed ſi acceptat. totū acceptat ⁊ oꝑa eiuſdē hoīs ſentia. ergo ⁊c. ¶ Item circūſcripto omni alio habitu. ſi quis ẜm vnū ſtatū ſunt equaliter meritoria. et merces oīm meritoꝝ habeat fidem ⁊ charitatem. habet vnde deo placeat. ⁊ vnde eſt vna. hinc eſt ꝙ neceſſe eſt ponere ī vno hoīe gratiā eē vnaꝫ et etiam ſeruiat. ſi igitur illud qd̓ facit deo placere eſt gratia exigente hoc cōparatione ad affectiuum principiū. ⁊ ad ſubgratum faciens. ergo omni habitu circunſcripto. intellecto ꝙ iectum. et ad finē immediatū ⁊ vltimū. Unde rōnes que hoc quis habeat fidem ⁊ charitatem. habet gatiam gratum faciCoſtendunt concedēde ſunt. ¶ Ad illud vero qd̓ primo obijcit̉ entem. ergo gratia gratumfaciens non eſt aliud per eſſentiaꝫ in contrariū de diuiſione magiſtri quā ponit in lr̄a dd̓m ꝙ illa differens a virtute. ¶ Sed contra. Anſel. de concordia prede diuiſio gratie eſt penes effectus quos bꝫ in nobis quorū vnꝰ ſtinationis ⁊ li. ar. rectitudinem voluntatis nullus habet niſi accipit̉ reſpectu mali a quo liberat. alter reſpectu boni ad qd̓ dei gratia preueniente. ſed virtus nō eſt aliud ꝙͣ rectitudo vo ordinat. Un̄ notandū eſt ꝙ nomē gr̄e equiuocat̉. vt aliqn̄ acci luntatis. ergo virtus eſt a gratia preueniēte. ſed in creaturis piatur pro babitu. aliqn̄ pro effectu habitus ⁊ in propoſita di differt effectus a cauſa per eſſentiam. ergo virtus gratuita eſ uiſione non accipit̉ pro habitu ſed pro effectu. Per hūc ēt mo ſentialiter differt a gratia. ¶ Item quecunqꝫ ſic ſe habent ꝙ dū accipitur in illa glo. in qua dr̄ ꝙ non vna gratia neceſſaria vnum eſt medium operandi reſpectu alterius illa differunt. eſt ſāctis ⁊c. id eſt non vnus effectus gr̄e tm̄. Et ſi tu obijcias eſſentiam. qꝛ nihil creatum agit ſeipſo. ſed gratia in opus boꝙ habitus diuerſificantur per actus et effectus. dd̓m ꝙ illd̓ num ⁊ in actum determinatum mouet mediante virtute. erbꝫ veritatem in actibus primis. quorū vnus ad alterū non bꝫ go gratia ⁊ virtus gratuita differunt per eſſentiam. ¶ Item ordinari. ſic aūt non eſt in propoſito. qꝛ actus gr̄e preueniētis quecūqꝫ ſic ſe habent ꝙ vnum illoꝝ habet actum continuum. 14 ordinē bꝫ ad actū gr̄e ſubſequentis. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de ⁊ reliquum habet actum interpollatum illa differūt per eſſen auctoritate apoſtoli. dd̓m ꝙ ſicut in opponendo predictuꝫ eſt tiam. ſed gratia ⁊ virtus ſunt hmōi. qꝛ gratia eſt in actu conti hoc intelligit̉ de gratijs gratis datis. ille eī multiplicant̉ ꝓnuo. ꝯtinuo em̄ viuificat ⁊ aīam deo reddit acceptam virtus pter hoc ꝙ ordinant̉ ad opera exteriora. ita ꝙ ẜm primā ⁊ im ꝟo nō eſt continue in ipſo actu. ergo ⁊c. ¶ Itē quecunqꝫ ſic ſe mediatā rationē effectus diuerſos reſpiciunt. gr̄a aūt gratuꝫ babēt ꝙ babēt diuerſas differētias diuidentes. illa differunt faciens inꝙͣtumbmōi non bꝫ reſpicere opera exteriora ſicut ī per eſſentiam ſed gratia diuidit̉ per preuenientē ⁊ ſubſequen teriora. niſi mediantibus habitibus virtutū ⁊ donorū aūt ſi il tem virtus vero per cardinalem ⁊ theologicam. ergo. ⁊c. la reſpicit. hoc non eſt niſi inꝙͣtum conſiderant̉ ſub vna rōne ¶ Itē quecūqꝫ ſic ſe babent ꝙ vnū remanet reliquo recedēte vcꝫ ſub ratione meriti. ⁊ iō non tenet illud qd̓ ꝯn̄ter obijcit ꝙ illa ſunt ꝑ eſſētiā diuerſa. ſed virtus aliquo mō remanet poſt maior eſt perfectio gratie gratū facientis ꝙͣ gr̄e gratis date perpetrationem culpe. gratia vero gratū faciens nullo mō er quod et ſi verum ſit intenſiue. nō tamen oportet ꝙ extenſiue. go. ⁊c. ¶ Itē quecūqꝫ duo ſic ſe habent ꝙ vnum remanet indi ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ culpa multipliciter d̓r ergo et gr̄a uiſum. reliquū vero diuiditur ⁊ multiplicatur. illa eſſential̓r rn̄deri pōt ꝙ illa ratio deficit dupliciter. Primum quidē qꝛ differunt. ſed gr̄a in vna aīa eſt vna ſicut oſtēſum eſt ſupra. vir illud intelligitur de multiplicatione non ẜm diuiſionem que ē tutes vero multe. ſicut oſtendit̉ infra ⁊ apoſtolus d̓t. 1. Corī. in partes ſubiectiuas. ſed ẜm diuerſas acceptiones ſiue ſigni xiiij. Nunc aūt manent fides ſpes et charitas. tria hec. ⁊c. neficationes. Cū em̄ irrōnale diuidat̉ ꝯͣ rōnale. nō oꝫ ꝙ tot ſint ceſſe eſt igit̉ gr̄am et virtutes gratuitas differre ꝑ eſſentiam. 18 rōnalia quot irrōnalia. Scd̓o ēt deficit. qꝛ vni bono nata ſunt ¶ Reſpon. ad predictorum intelligentiam eſt notandū ꝙ ciropponi plura mala. cū malū ſit multipharie. ⁊ bonū vno mō. ca hoc diuerſi diuerſimode ſenſerunt. ¶ Quidā enī dicere vo is ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ actus gr̄e ẜm ꝙ gr̄a eſt diuerſificant̉ ⁊c. luerunt ꝙ gratia nihil aliud eſt ꝙͣ virtus. Intellexerunt enim dd̓m ꝙ ⁊ ſi actus illi diuerſi ſint tāta diuerſitate ꝙ in corpora ꝙ gr̄a nō eſt aliud ꝙͣ quedā rectificatio potētiarū aīe reſpelibus diuerſis rebus attribuunt̉ qꝛ alterius medicine eſt cuctu eius ad qd̓ ſunt. hāc aūt rectificationē qꝛ ſupra naturam rare. ⁊ alterius p̄ſeruare. in ſpūalibus tn̄ nō ſic diuerſificant̉ eſt. nō pōt facere niſi deus. Et qm̄ talē rectitudinē faciendo ī vt inducāt diuerſitatē babitus. tū ꝓpter ipſoꝝ actuum ⁊ effeanima dat virtutes ip̄is potentijs. vt rationali fidē. cōcupiſci ctuū ordinē. tū ēt ꝓpter ipſius babitus ꝑfectionē. ex qua bꝫ vt bili charitatem ⁊ iraſcibili ſpem. iō dicunt gr̄am creatā nihil poſſit multo melius in plures effectus ſine ſui multiplicatiōe aliud eſſe ꝙͣ virtutem gratuitā. differre aūt ſola rōne dicēdi. ꝙͣ natura corporalis hoc poſſit ex diuerſarū naturaꝝ ꝯiūctōe quia gratia dr̄ inquantum deus per illam rectitudinē aīam ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ſcīa plana eſt reſponſio per iā dicta. nō acceptat et approbat. virtus vero inquantū aīa ſic rectificata enim eſt ſimile. tum qꝛ ſcientia dicit habitum habentem reſpe hꝫ exire in opera ardua et laudabilia. ¶ Alij vero dixerūt ꝙ ctuꝫ ad exteriora cognoſcibilia ẜm ſpeciales ⁊ proprias cōdigr̄a ⁊ virtus gratuita eſſentialiter differūt ſicut principium ⁊ tiones ⁊ naturas. tum etiam qꝛ aliquo mō ſcientia creata cau principiatū. ⁊ ſicut ſubſtantia ⁊ virtus. Sicut eī potētia anīe ſari d̓r ex rebus extra. tū etiā qꝛ ad ipſam maxime ꝑtinet diſtī nō eſt ipſa aīe eſſētia. ſed potiꝰ emanat ⁊ ꝓcedit ab illa. ſic vir guere. Oppoſita aūt harū ꝓprietatū ⁊ ꝯditionū reperiri bn̄t tus q̄ ꝑficit potētiā nō eſt ip̄a gr̄a q̄ perficit aīe ſubſtātiā. ſed in gratia ſicut pōt haberi ex bis q̄ predicta ſunt. ⁊ ideo nō plu potius aliquid egrediēs ab ip̄a. vt ſicut aīa eſt quoddā totuꝫ rificatur. ſed in aīa vna reperitur vna. potentiale. ſic ⁊ gratia ſit quoddā totū potentiale. eſt em̄ vna I . De cōparatione gr̄e ad virtutē gratui ẜm ſe inquātū reſpicit ip̄am aīe ſubſtantiā. ē tn̄ origo plurium Queſtio. lſ. tā. ⁊ eſt qō. dtrū gratia gratūfaciens inqͣtum influit in ip̄as potentias. Un̄ dicūt illas virtutes nō ⁊ virtus gratuita differāt ꝑ eſſentiā. Et ꝙ ſint idē. Ur̄ primo ſolummō differre inqͣtū ſunt virtutes. ſed ēt inqͣtum gratuiillud qd̓ mgr̄ dicit. ⁊ habitū eſt in diſtinctione p̄cedēti. ꝙ gr̄a te. vt ſit alia gr̄a ſpālis a qua fides dr̄ gratuita. alia a qͣ ſpes gratūfaciens eſt fides cū dilectione. ſi ergo fides ⁊ charitas al̓a a qͣ charitas gratuita nūcupat̉. Quelibꝫ aūt haꝝ poſitiovirtutes ſunt. videt̉ ⁊c. ¶ Itē quoꝝ diffinitiones ſunt eedem nū ⁊ ſi probabilitatē habeat nihilominus tn̄ ſi qͥs interiꝰ aſpi ipſa ſunt eadem. ſed gr̄a ſic diffinit̉ ab Iſid̓. Gr̄a eſt diuine mi ciat videbit aliquo mō vtramqꝫ a veritatis tramite declinare ſericordie donū ꝑ qd̓ bone volūtatis eſt exitus. Sed hec diffi Nā prīa q̄ d̓t ꝙ gr̄a nihil aliud eſt ꝙͣ virtutis babitus. neceſſe nitio ꝯuenit virtuti gratuite. ergo ⁊c. ¶ Itē eadē eſt ꝑ eſſenhꝫ dicere aut ꝙ oēs virtutes ſint vna virtus. aut ꝙ ī vno hoīe tia gratia operās ⁊ cooperās. ſed gr̄a cooperās in li. ar. nō eſt ſint multe gr̄e gratū faciētes. quorum vtrūqꝫ eſt īprobabile. ⁊ aliud ꝙͣ virtus gratuita. cū ipſius ſit volūtati cooperari. ergo vnum eſt improbatum ſupra. ⁊ aliud eſt ſatis īprobabile. vide idē eſt virtus ⁊ gratia. ¶ Itē quoꝝ effectus ⁊ actus ꝓximus lꝫ ꝙ oēs virtutes ſint vna virtꝰ. ⁊ improbabitur ſuo loco. Ne⁊ immediatus eſt idem. ipſa ſunt eadē. ſed gratie actus reſpe ceſſe bꝫ etiam dicere aut ꝙ gratia gratū faciens non totaliter ctu ſubiecti eſt aīam viuificare. reſpectu dei eſt acceptā redde tollitur per culpam. aut ꝙ poſt peccatum nihil remanet de vir re. reſpectu operis eſt ipſum opus meritoriū facere. om̄ia hec tute aliqua. Et primum horum eſt contra communē doctoruꝫ eadē ꝑ eſſentiā virtuti cōpetūt. Nā d̓r Ro. j. Iuſtus ex fide vi ſententiam. ſecundum vero eſt contra ſenſibilem experientiā. uit. Et Heb̓. xj. Sine fide īpoſſibile ē deo placere. Et. j. Coꝝ. ideo modus iſte dicēdi nō modicā hꝫ calūniā. Alius etiā ave

I ꝯecundi libri ritate deuiare d̓r. Primo in eo qd̓ ponit ꝙ gr̄a primo exiſtat in ⁊ gloria. ¶ Itē corruptibile ⁊ incorruptibile differūt per ccͣn ſubſtātia. ⁊ poſtmodū influat in potētias. hoc em̄ improbatū tiam. ſed gratia eſt corruptibilis ⁊ amiſſibilis. ſicut ſupra on̄eſt ſupra. Scd̓o ꝟo in eo qd̓ ponit in vno ⁊ eodē hoīe eſſe diuer ſum fuit. gloria ꝟo oīno eſt incorruptibilis. ergo ⁊c. ¶ Itē qd̓ ſas gr̄as gratūfaciētes. ⁊ hocip̄m ſupra improbatū eſt. Unus eſt cognoſcibile ab habente differt ꝑ eſſentiaꝫ ab eo qd̓ nō eſt em̄ eſt decor qͥ dat̉ ſaciei aīe ex quo nō ſolū ipſa acceptat̉. īmo cognoſcibile. ſed gloria ab oī eo qͥ hꝫ eam cognoſcitur. nullus ēt habitus eius ⁊ oꝑa. ¶ Et iō eſt tertiꝰ modus dicēdi ꝙ quēenim eſt glorioſus qui neſciat ſe eſſe glorioſum. gratia non. ex admodum dico lumeꝫ ⁊ colorē illuminatū. dico aliā ⁊ aliā for go differt per eſſentiam a gloria. ¶ Sed contra. Sicut ſe bamā. lꝫ vna ſit ordinata ad aliā. ⁊ quodāmō altera cōpleatur ex bet charitas vie ad charitatem patrie. ſic ſe bꝫ gratia ad gloalterius preſentia. Sil̓r intelligendū eſt de gr̄a ⁊ virtute grariam. ſed charitas vie non differt per eſſentiaꝫ a charitate pa tuita. Quēadmodū em̄ color qualitas eſt corporis terminati trie. ſicut enim d̓r. j. Coꝝ. xiij. Charitas nūqͣ excidit. ergo paq̄ a pn̄tia luminis influxi venuſtat̉ ⁊ complet̉ vt poſſit mouere ri ratione gratia a gloria. ¶ Item xp̄s ab inſtanti ſue conceviſum. ſic virtus que eſt babilitatio potētie. abſqꝫ gr̄e gratūfa ptionis habuit gloriam. ⁊ habuit gratiā. ſed gratia illa quam ciente informis eſt. ſicut color ſine lumine. ſꝫ ea adueniente ex habuit fuit ad cognoſcendum ⁊ amandum deū. ſtatim em̄ cuꝫ qua tota aīa in ſe ⁊ ſuis potētijs decorat̉. formari ⁊ viuificari ꝯceptus fuit cognouit ⁊ amauit cognitione ⁊ delectatione cō dn̄r habitus virtutū ⁊ effici deo accepti. Et quēadmodū ex lu prebenſionis. igitur in ipſo gratia nō differebat a gl̓ia. ¶ Itē mine infuſo ⁊ colore nō fit vnū ꝑ eſſentiā ſed ꝑ ordinē. Et iten ꝑfectum ⁊ imperfectum non variāt rem ẜm eſſentiam. ſed gralumē inquātū illuminat aera ꝯiunctū corpori terminato. ⁊ intia dicit aſſimilationē aīe ad deum ẜm ſtatum imꝑfectionis. quātū colorē reddit luminoſuꝫ. nō eſt aliud ⁊ aliud ꝑ eſſentiā gloria ꝟo ẜm ſtatum ꝑfectionis. ergo ⁊c̄. ¶ Itē aut gloria red ſed ſola cōparatione differēs ⁊ ẜm eſſe. Et ſicut vnū lumē didit acceptum deo aut non. Si non. ergo nō tātum placet deo uerſos pōt colores ad actū reducere ſine ſui multiplicatione. gloria quātum gratia. ergo nec ſtatus patrie quantum ſtatus ſic in influentia gr̄e ⁊ habitu virtutis intelligendū eſt eſſe.ſ. ꝙ vie. qd̓ eſt inconueniens. Si ſic. ergo cuꝫ iſte ſit ꝓprius actus gratia ſuperueniēs cū habitu virtutis quē informare d̓r non gratie. neceſſe eſt gloriam eſſe gratiam. ¶ Iteꝫ qn̄ aliquis de facit vnū per eſſentiā. ſed iō informat. qꝛ ad finē ſuū ordinat. gratia tranſit ad gloriam. aut ꝑdit gratiā aut nō. Si ꝑdit graSimiliter gratia a qua anima dicitur eſſedeo grata et a qua tiam. ergo vr̄ ꝙ deſinat eſſe gratus deo ⁊ ꝙ gloria ⁊ gratia ba aliqua virtus dicitur eſſe gratuita non differt niſi ſola combeāt adinuicē repugnātiā. quoꝝ vtrūqꝫ falſum eſt. Si nō per paratione. ſicut primū expoſitū eſt in lumine. Sil̓r vna eſt gr̄a dit. cum gratia ſit vita aīe. ſicut oſtēſum eſt ſupra. ⁊ in vna aīa a qua oēs virtutes aīe dicunt̉ eſſe gratuite. Cōcedendū ē igitm̄ ſit vna vita. aut gloria nō erit vita. aut gratia ⁊ gloria erūt tur ſicut rōnes plures oſtēdunt ꝙ babitus gratie gratūfaciē idem ꝑ eſſentiam. ſed ꝯſtat ꝙ gloria eſt vita. ergo ⁊c. ¶ Quetis. ⁊ virtutū habitus ſunt diuerſi. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo ſtio eſt igitur qual̓r ſe habeat gratia ad gloriā. ſi em̄ ſunt idē. obr̄ de mgr̄o qͥ dicit ꝙ gratia eſt fides cū dilectione. dd̓m ꝙ il qualiter tranſeūt ab vna ad aliā. ⁊ quare ſortiūtur diuerſa no la p̄dicatio nō eſt ꝑ eſſentiā ſed ꝑ quādā ꝯcomitātiā ⁊ ſignifi mina. Si ꝟo diuerſa ſunt. vt quid gloria appellat̉ gratia. Un20 cantiā. ⁊ aliquo mō poſſet reduci ad p̄dicationē ꝑ cām. ¶ Ad de eſt etiam iſta diuerſitas. cum diuina gratia oī ſtatui conue illud qd̓ obr̄ ꝙ diffinitio gratie ꝯuenit virtuti. dd̓m ꝙ illa no niat. ſiue ſtatui vie. ſiue ſtatui pr̄ie. vtroſqꝫ em̄ deus acceptat. tificatio vel nō eſt ꝓpria. vel ſi eſt ꝓpria. nō eo mō ꝯuenit vir¶ Rn̄. dd̓m ꝙ tam gratia gratumfaciens ꝙͣ gloria noīat diui. tuti quo d̓r de gratia. gratia eniꝫ eſt ſicut donū primū. ⁊ excel nam influentiam per quam aīa hꝫ deum ⁊ deus habitat in aīa lentiſſimum inter dona creata. ⁊ ſicut donū qd̓ cōplectitur toHabere aūt contingit dupliciter. Uel perfecte. ⁊ ſic hꝫ homo tam bonitatem donantis. ſic aūt intellecta hac notificatione deum in ratione quieſcentis. Uel ſemiplene. ⁊ ſic habet homo non competit virtuti. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ gratia cooperans deum in ratione tendentis. Primum.ſ. quies competit ſtatui eſt virtus. dd̓m ꝙ ille actus non aſſignat̉ gratie ẜm ſe. ſed ẜm patrie. ſcd̓m.ſ. tendentia competit ſtatui vie. ⁊ ideo primū eſt ꝙ eſt ordinatiua virtutis. ⁊ ſic d̓r li. ar. cooperari. Nec ex hoc glorie. ſecundum eſt gratie. Et qꝛ primum eſt premij. ſcd̓m eſt ſequit̉ ꝙ idē ſit qd̓ virtus. immo ſi ſic argueret̉ eēt ꝯn̄s. ſicut meriti. ideo gratie attribuitur actus merendi glorie ꝟo actus ſi ita argueret̉. color mouet vſum. ⁊ lux mouet viſum. ergo coregnandi. Qm̄ igitur idem poteſt eſſe per eſſentiam magis ꝑe lor nō differt a luce. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequēs. qm̄ viuificafectum ⁊ minus perfectum. hinc eſt ꝙ gratia ⁊ gloria ẜm ꝙ di re ⁊ acceptū reddere. ⁊ opꝰ meritoriū facere. aliter cōpetit vir ſtinguunt̉ ẜm modum habendi deum differunt ſolum ẜm ſtatucialiter gratie. Gratie em̄ cōpetit prīo. virtuti ꝟo ex ꝯn̄ci. vꝫ tum. Et qm̄ nos habere deum non eſt aliud ꝙͣ deum habitare 2 qꝛ ab influētia gratie formatur ⁊ ordinat̉. ¶ Ad illud qd̓ obi in nobis. ideo gratia ⁊ gloria non ſolummodo diſtinguuntur ꝙ ſi habitus ſunt diuerſi. vnus nō denominat alteruꝫ. dd̓m ꝙ ẜm modum habendi deum. ſed etiā ẜm rationē habitandi deū eſt denominatio ꝑ inherentiā. ſicut albedo ꝑ albū denoīat cor in nobis. Cum tn̄ dico deuꝫ habitare in hoīe. duo ex hoc dico pus. ⁊ denoīatio ꝑ circūinceſſionē quandā in qua aliqua duo ſcꝫ diuinam dignationem qua hominem acceptat ⁊ ſibi confe ſic ſe hn̄t ꝙ vnū hꝫ ordinare alterū ẜm ꝙ d̓r voluntas delibederat. ⁊ per conſequens humanā exaltationem. ex qua homo rans. ⁊ iuſticia prudēs. ⁊ ꝑ hūc modū virtus d̓r eſſe gratuita. ea que dei ſunt excellenter participat. Et ideo illa influentia 13 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ circūſcripto oī habitu ⁊c̄. dd̓m ꝙ a chari per quā deus in nobis habitat d̓r eſſe gratia ẜm primā compa tate non pōt circūſcribi gratia. qꝛ ſemꝑ noīat charitas virturationem. videlꝫ inquātum deus homini condeſcendit. ⁊ dici tē formatā. Si qͥs aūt vocaret charitatē babitū amoris quo tur eſſe gloria quātum ad ſecundā comparationem ẜm hoc vi natus eſt hō diligere deū ꝓpter ſe. ⁊ ſuꝑ oīa ſic ⁊ ꝙͣuis mō nō delꝫ ꝙ homo per illā inhabitationem ſublimatur. ⁊ ad magna poſſit abſqꝫ gratia reperiri. pōt tn̄ intelligi ſicut in adam ⁊ in conſcendit ẜm iſtā conſiderationem. ⁊ ẜm iſtum modum. gr̄a primo angelo ante lapſuꝫ fuit. vt ſupra di. iij. patuit. Et ſic pa ⁊ gloria non differunt niſi ſola comparatione. Unde vita eter tet ꝙ gratia eſt aliud ꝙͣ virtus. pꝫ etiam ꝙ eſt aliud ꝙͣ poten na nominat̉ gloria ⁊ nominat̉ etiā gr̄a Ro. vj. Gratia aūt dei tiarum rectificatio. Nam in hoīe quantū ad ſtatum innocētie vita eterna. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad qōnē propoſitā. Concedendum erat potentiarū rectitudo anteꝙͣ eſſet gratie gratūfacientis eſt enim ꝙ gr̄a gratumfaciens ⁊ gloria non differunt per eēninfuſio. ⁊ hoc melius videbitur infra cum aget̉ de neceſſitate tiam. ſed ſi differunt aliquo modo. hoc eſt ẜm comparationeꝫ aliā ⁊ aliā. ⁊ ſic ſimul ſunt in eodē ſicut in btīs ⁊ in xp̄o. qui di gratie ẜm ſtatum innocentie. C cunt̉ hr̄e gr̄am ⁊ gloriā. vel ẜꝫ ſtatū aliū ⁊ aliū ẜm ꝙ ſucceſſiue De gratia in cōparatione ad gloriā. Queſtio. iij. Et eſt qō. Utrum differat ꝑ eſſentiaꝫ eidem inſunt. qꝛ primo ineſt gr̄a in ſtatu vie. ⁊ poſtmodū ineſt ⁊ ꝙ ſic vr̄. Gratia gratūfaciēs ⁊ ſi non ſit fides. tn̄ nūꝙͣ eſt ſine gloria in ſtatu pr̄ie. Primo em̄ gr̄a inchoat̉. ⁊ poſtmodum cōſummat̉. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcitur in contrariuꝫ q fide. qꝛ ſine fide impoſſibile eſt placere deo. gloria aūt nullo gratia ſimul eſt cum fide. dicendum ꝙ hoc eſt rōne ſtatus. Fi modo cōpatit̉ ſecum fidē. ergo neceſſe eſt gratiā ⁊ gloriā ꝑ eſdes enim que dicit enigmaticam viſionem ſimul poteſt ſtare ſentiam differre. ¶ Item gratia gratūfaciēs ſe hꝫ ad gloriaꝫ cum gratia ẜm ſtatuꝫ imperfectionis. nō aūt pōt ſtare cū gra ſicut via ad terminū. ⁊ ſicut id qd̓ eſt ad finē. ſi igitur terminꝰ tia ẜm ſtatum plenitudinis qui excludit oē qd̓ eſt ex parte. neceſſario diſtinguit̉ a via ⁊ finis ab eo qd̓ eſt ad finē diſtinUnde ex illa ratione non poteſt concludi ꝙ gratia ⁊ gloria dif ctione eſſentiali. pari rōne vr̄ ꝙ gratia ⁊ gloria. ¶ Itē ſicut ſe ferāt per eſſentiam ſiue ẜm babitum ſedſolum ẜm ſtatuꝫ. hꝫ culpa ad ſupplicium. ita ſe bꝫ gratia ad premiuꝫ. ſed culpa ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ gr̄a ſe habet ad gloriam ſicut via ad ter re ⁊ pena eterna differunt eſſentialiter. ergo pari ratione gratia minum

Diſtinctio XI C II minū. Dd̓m ꝙ hoc dr̄ rōne ſtatꝰ ⁊ additiōis eiꝰ qd̓ gl̓ia ſuꝑadgratia. ꝙͣ gratia ꝑ ſeipſam. ſed donū gr̄e eoipſo ꝙ babet̉ nō me dit gr̄e ſicut ꝑfectū addit̉ imꝑfecto. cū ip̄m ꝑducit ad ꝯplemē retur ſe. gͦ pari rōne nec vſu gr̄e contingit mereri iam habitum tū. ⁊ ꝙͣtū ad ſtatū bn̄ cōcedenduꝫ eſt. ꝙ diuerſitas eſſe pōt ingr̄e donum. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ vſuꝫ gratie conſequentē non cōtin 30 27 ter gr̄am ⁊ gl̓iam. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſicut ſe hꝫ culpa ad git mereri per habitum gratie precedentem. nec ꝙͣtum ad meſuppliciū ⁊c. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ culpa pͥncipal̓r ineſt ex parte ritum congrui nec ꝙͣtum ad meritum cōdigni. Quatuꝫ ad me aīe. ſuppliciū vero aliqͦd ex ꝑte corꝑis. gr̄a aūt ⁊ gl̓a inſunt aīe ritum congrui non pro eo ꝙ vſus gratie ad ipſum babitum nō ab eodē. ⁊ ẜm idē ⁊ ad idē. vicꝫ in cōparatōe ad deū. Poſſet tn̄ cōparatur. ſicut meritū ad premiū. Tum qꝛ nō ordinat̉ ad ip̄m dici ꝙ aliqͣ culpa pena eſt. ſicut videbit̉ īfra. ⁊ ita aliqͣ pena. nō habitū promerendū. ſed ad aliud. Tum etiā. qꝛ non habet ordi differt a culpa. ⁊ aliqͣ differt ⁊ eſt diuerſa culpa. ſic etiā in gl̓ia nari ad illud. niſi ſicut ad ſuū fundamentū. ⁊ originē. Meritū Ilia em̄ in qua ꝯſiſtit p̄miū ſubſtātiale. eadē eſt cū gr̄a. ſꝫ gl̓ia aūt omne ſiue cōgrui. ſiue cōdigni ordinat̉ ad premiuꝫ tanꝙͣ q̄ 21 q̄ cōſiſtit in ſtola corꝑis. erit ab ea diuerſa. ¶ Ad illud qd̓ obi dam via ⁊ diſpoſitio preambula multominus vero ꝙͣtū ad meꝙ corruptibile ⁊ īcorruptibile variāt eſſentiā. Dd̓m ꝙ illud nō ritum condigni ꝑ vſum gratie contingit mereri ip̄m donū grabꝫ locū. niſi vbi corruptibilitas ⁊ incorruptibilitas venit ex na tie. qd̓ eſt ipſius vſus principiū. Tum qꝛ ip̄a gr̄a ꝙͣtū eſt de ſua tura pͥncipioꝝ cōponentiū. hoc aūt nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ īmutaprima rōne ⁊ primaria infuſione. ſic bꝫ rōneꝫ gratuiti. vt nullo bilitas glorie venit deſurſum corruptibilitas gratie deorſum. mō cōpatiat̉ rōnē debiti. Si em̄ eſſet ex meritis. iā nō eſſet gr̄a i9 vꝫ a li. ar. vertibilitate. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de cognoſcibilitate Tum etiā. qꝛ ſi vſus gratie ipſam gratiaꝫ mereret̉. ꝙͣto magis Dd̓m ꝙ illud nō ꝯcludit dr̄iam ẜm eſſentiā. ſola em̄ dr̄ia ẜm ſta ipſa bn̄ vteret̉. tantominꝰ pro ipſa teneret̉ eſſe deo gratꝰ. ꝙ ſi h̓ tū pōt facere. vt videat̉ qd̓ priꝰ videri nō poterat. ſicut aliqͥs nō repugnat ꝑfectiōi meriti. planū eſt ꝙ gr̄aꝫ nō cōtingit mereri. cognoſcit affectionē ſuā. qn̄ nō eſt intēſa ſed qn̄ poſtmodū intē Nec merito condigni. qꝛ tunc tolleret̉ ꝓfectio gratie. ⁊ ꝑfectio ditur. tunc de facili deprebendit̉ ⁊ cognoſcitur. Itē color in temeriti. nec merito cōgrui. qꝛ nō ſaluat̉ ibi ordo qui inter merinebris non eſt viſibilis. ⁊ in lumine eſt viſibilis. ⁊ tn̄ color non tum ⁊ p̄miū dꝫ attendi. Un̄ rōes q̄ hoc oſtēdunt cōcedēde ſunt differt eſſentialiter. ſic nec diuerſitas modi cognoſcendi reſpe¶ Ad illud vero qd̓ primo obijcit̉ in ꝯͣriū de ſimilitudine meri 31 ctu gr̄e ⁊ glorie habet eas diuerſificare eſſentialiter. Et ſic ptꝫ ti in corꝑalibus. Dd̓m ꝙ non eſt ſimile qꝛ equus ꝙͣtuꝫ eſt de ſui reſponſio ad omnia queſita. rōne non dicit rōnē gratuiti. ideo ſalua ſua rōne pōt qͥs eū iaꝫ Onſequēter querit̉ de gratia in cōparatōe babitum mereri. Primū aūt gratie donū eoipſo ꝙ tale eſt. diad meriti exercitiū. Et circa hoc tria querū cit qͥd ſimpl̓r gratuitū. ideo qͥcqͥd hō faciat. nunꝙͣ illud meret̉ tur. Primo queritur vtrū per gratiā contin non ſolū qꝛ ſit iaꝫ babitū. ſed qꝛ gratuitū. Un̄ ⁊ ſi aliqͥ dixerunt gat mereri ipſum gratie donum. Scd̓o que ꝙ contingat mereri gloriā iam babitā. ſicut in angelis. nō creritur vtrū ꝑ gratia ꝯtingat mereri ip̄m gr̄e do tn̄ aliquos recte ītelligētes ſenſiſſe. ꝙ cōtingat mereri gr̄aꝫ augmentū. Tertio q̄rit̉. vtrū ꝑ gr̄am contin iam babitā. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi aliqͥd pōt in maius pōt gat mereri ipſius gratie ꝯplementū. vꝫ glo 3 in minus. Dd̓m ꝙ illud nō babet veritatē. niſi qn̄ aliqͥd ordina rie premium. tur ad maius ⁊ ad minus conſimili ordinatione. ſic autem non Utrū ꝑ gr̄aꝫ ꝯtingat mereri ip̄m gr̄e do eſt in propoſito. Nam vſus gratie ordinatur ad merenduꝫ glod q ulIIO. j. nū iā babitū. Et ꝙ ſic vr̄. primo ꝑ ſil̓e in riam. non ad merendum gratiā. pro eo ꝙ ipſam preſupponit tā corꝑibꝰ. Bonꝰ em̄ miles ⁊ ſtrenue militādo meret̉ equū a dn̄o ꝙͣ fundamentum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ aliquis meretur ſuo ſibi gratis datū ꝑ vſum ipſiꝰ equi. gͦ ſi tāte eſt efficacie vſus alij primam gratiam. Dicendum ꝙ non eſt ſimile. Primū quia 2ᶻ rei ſpūalis in merēdo rē ſpūalē. ſicut rei corꝑalis in merēdo rē gratia in viro iuſto preceſſit gratiam infundendam viro pecca corꝑalē. vr̄ ꝙ ꝑ gratie bonū vſum. mereat̉ qͥs donū gratie iam tori. vſus em̄ gratie in eodem homine ſequi habet ipſum donū acceptū. ¶ Itē qd̓ pōt in maius pōt in minꝰ. ſed ꝑ vſum gr̄e cō gratuitum. Preterea cum quis meretur alij gratiam donū gra tingit mereri gloriā habendā. ergo multo fortius cōtingit metie non perdit ex hoc rationem gratuiti. quoniam ratio gratui reri gr̄am iā babitā. ¶ Itē vnuſquiſqꝫ magis eſt efficax ad me ti attenditur in babitu gratie in cōparatione ad eū cui datur. rendū ſibi. ꝙͣ alij. ſed viri iuſti in quibus eſt gratia orando me Quantumcunqꝫ aūt vir iuſtus oret pro peccatore ꝙ peccatori rentur alijs primā gr̄am. ſicut dicit Aug. de p̄deſtinatōe ſctōꝝ det̉ babitꝰ gratumfaciens. nō poteſt eſſe ſine gratuita liberali ergo multo fortius homo bn̄ vtendo dolio gre. efficit̉ dignꝰ ba tate diuine miſericordie. Et ideo non ſequit̉. ꝙ ſi vnus alij pōt bitu gr̄e quē accepit. Q aūt vnuſquiſqꝫ magis ſit efficat ad me mereri gratiam habendā. ꝙ ipſe poſſit ſibi mereri gratiaꝫ iam rendū ſibi ꝙͣ alij. probat̉ ꝑ illud qd̓ dicit̉ ſuꝑ illud Matth̓. ix. babitam. Quod aūt dicitur ꝙ plus valet vnicuiqꝫ fides ꝓpria Uidēs ieſus fidē illoꝝ. ibi glo. Quantū valet vnicuiqꝫ fides ꝓ ꝙͣ aliena. hoc intelligitur reſpectu meriti proprie gratie. pria. ſi tm̄ profuit aliena; quaſi di. multoplus. ¶ Itē ꝙͣtum plꝫ ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ gratiarum actio ita eſt efficax ꝓba 34 deo petitio ⁊ oratio pro bn̄do. tm̄ placet ei gr̄aꝝ actio pro iam bito. ſicut oratio pro babendo. Dicendum ꝙ ⁊ ſi gratiarū actio babito. ſed aliqͥs ex charitate orans. meret̉ obtinere qd̓ petit. fi ita ſit deo accepta pro p̄terito. ſicut oratio pro futuro ex hoc tn̄ petit pie ⁊ pro ſe. ꝑſeueranter ⁊ ad ſalutē. ergo pari rōne qͥ granō ſequit̉. ꝙ gratiarumactio ſit ordinata ad merendū iaꝫ habi tias agit. ⁊ pie ⁊ ꝑſeueranter ex charitate. dignus efficitur. eo tum. pro eo ꝙ ipſa gratiarūactio ⁊ laus pro bn̄ficijs acceptis. qd̓ iam accepit. ¶ Itē ſicut ſe habet charitas ad amandū. ſic ſe plus tenet rōnē p̄mij. ꝙͣ rōnē meriti. Sed ſi tenet rōnē meriti habet gr̄a ad merendū. ſed ꝑ ebaritateꝫ non ſolummō cōtingit ordinat̉ ex diuina liberalitate potiꝰ ad donū promerēdū. ꝙͣ ad amare alia. ſed etiā ipſam charitatē. ſicut vult Aug. ⁊ in primo promerendū iam babitū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de cōparatiōe lib. habitū eſt. ergo pari rōne ꝑ gr̄am cōtingit mereri ip̄m gr̄e charitatis ad amorem. ⁊ gratie ad meritum. Dd̓m ꝙ non eſt ſi 35 donū. ¶ Itē tunc eſt ꝑfectio in actibꝰ ⁊ habitibus aīe qn̄ agēs mile. Meritum em̄ de ſua ratione importat ordinē. ⁊ relationē reflectit̉ ſuꝑ ſeip̄m. tunc em̄ qͥs ꝑfecte intelligit qn̄ intelligit ſe amor vero importat actum potentie non alligate materie. ⁊ qꝛ intelligere. ergo non videt̉ eſſe ꝑfectū meritū niſi qͥs mereatur idem non babet ad ſe referri ⁊ ordinari. ſed actus potentie no etiā illud ꝑ qd̓ meretur. ¶ Sed contra meritū ⁊ premium rela alligate materie. habet ſupra ſe reflecti. hinc eſt ꝙ amorem con tiue dicunt. ſicut pater dicit̉ relatiue ad filium. ergo ſicut ideꝫ tingit amari. ſed meritum non contingit mereri. ¶ Et per hoc non pōt eſſe pater ſuijpſius. ſic vnū ⁊ idem non pōt eſſe meritū patet reſponſio ad illud qd̓ vltimo obijciebatur. illud em̄ veri 3 ſuijpſius. ergo ꝑ gr̄am non contingit mereri ipſius gratie dotatem in eis actibus non habet. qui quidem important relatio num babitū. ¶ Itē meritū ⁊ premiū bn̄t ordinē. ſicut via ⁊ ternem ⁊ ordinem. ⁊ ſimul cum hoc aliquam imperfectionē actus minus. ⁊ ſicut diſpoſitio reſpectu eius ad qd̓ diſponit. ergo ne autem merēdi reſpectu actus glorioſi. imperfectionem aliquā ceſſe eſt ꝙ meritū p̄cedat p̄miū. vel tꝑe vel natura. ergo impoſ dicit ⁊ ordinem ⁊ relationem. ſicut prius oſtenſum eſt. ⁊ ideo il ſibile eſt ꝑ gr̄am mereri ip̄m donū gr̄e. ¶ Itē gratuitū ⁊ debilud non valet. tu opponunt̉. ſed quāto aliqͥd magis cadit ſub merito. tāto ma Utrū ꝑ gratiam contingat mereri gra¶ gis habet rōnē debiti. ſi igit̉ vſus gr̄e nō aufert ip̄i gr̄e eſſe do QueſiO. lj. tie augmentuꝫ. Et ꝙ ſic videtur primo E num gratuitū. īmo potius addit. videt̉ ꝙ ꝑ ipſum vſum gratie per Auguſtinū ad bonifacium. Gratia meretur augere. vt aunullo modo contingat mereri gr̄e donū. ¶ Itē ꝙͣtū vnūquodcta mereatur perfici. ¶ Itē hoc videt̉ ratione. Omnis habēs qꝫ placet deo tm̄ eſt meritoriū. ſed vſus gratie non placet deo. gratiā babet vn̄ poſſit proficere in merito. ſed profectus in me niſi propter ipſam gr̄am. ergo non plus meretur vſus gr̄e cum rito. nō eſt niſi ꝑ augmentū gr̄e. ergo gr̄a ſuijpſius augmētum aq

5 Secundi libri mereri poteſt. ¶ Itē peccans vno gn̄e peccati. meretur incide retur augeri. vt aucta mereat̉ ꝑfici. Modum aūt merendi gra. 28 ¶ tie augmentum. ſic videre poſſumus. Contingit em̄ aliqͥd meciſ re in aliud genus peccati. vnde efficitur peior ſicut peccās pec reri ex congruo. ⁊ contingit aliqͥd mereri ex cōdigno. Tunc eſt cato ſuperbie meret̉ incidere in pctm̄ luxurie. ergo pari ratiōe meritum ex condigno qn̄ ratio meriti reperit̉ ibi ꝑfecte ⁊ plequi bn̄ vtitur gr̄a ꝑ bonoꝝ opeꝝ exercitiū. vr̄mereri vt fiat ſibi gr̄e augmentū. ¶ Itē laudabilior eſt qui ſe extendit ad opus ne. ⁊ tunc eſt ibi quedā cōmenſuratio ⁊ adequatio meriti ad p̄mium. Et qꝛ hoc non pōt eſſe cū gratia augetur. hinc eſt ꝙ non ꝑfectionis cum minori adiutorio ꝙͣ qui ſe extēdit cū maiori. er pōt quis mereri gratie augmentū merito condigni. ſi igit̉ con go ſi habens minorē gr̄am. ſe eleuat ad opera qqualis ꝑfectiotingit ip̄m augmentum gratie mereri. hoc eſt merito congrui. nis. cum eo qui habet maioreꝫ. videtur ꝙ tantundē vel amiiꝰ Meritum autem congrui dicit̉. in quo eſt aliqua diſpoſitio cō apud deum mereri habeat. ergo ſi nulli ſit retributio niſi ẜꝫ ꝙͣ gruitatis. reſpectu eius ad qd̓ illa diſpoſitio ordinatur. que tn̄ titatem gratie. vr̄ ꝙ talis mereatur augmentum in gratia. deficit a ratione condignitatis. Et hoc pōt eſſe tripl̓r. Aut em̄ ¶ Itē qui petit pie ⁊ perſeueranter pro ſe. ⁊ ad ſalutē. meretur eſt congruitas ſine dignitate. ⁊ ſic peccator ꝑ bona opera in ge exaudiri. ſed qui gratie augmentū cōtinue hoc mō petit. ergo nere facta extra charitatē. meretur de congruo primā gr̄aꝫ. ibiꝰꝰ videt̉ gratie augmentū mereri. ¶ Sed ꝯͣ. Meritū nō eſt reſpe eſt em̄ quedā congruitas qꝛ facit qd̓ in ſe eſt. non eſt tn̄ cōdigni ctu eius qd̓ oīno eſt impoſſibile. ſed gr̄am cū ſit forma ſimplex tas. qꝛ inimicus dei eſt. ⁊ indignus pane quo veſcitur. Aut em̄ augeri eſt impoſſibile. ergo impoſſibile eſt mereri gr̄e augmen eſt ibi dignitas cuꝫ indignitate ſicut eſt qn̄ vir iuſtus meretur tum. ¶ Itē meritū nō eſt reſpectu eius qd̓ eſt in nobis. ſed qd̓ peccatori primā gr̄am. Dignitas enim eſt ex parte viri iuſti. qͥ eſt ab alio. ſed habens gr̄aꝫ per virtutem eius qd̓ habet poteſt eſt amicus dei. ⁊ dignꝰ a deo exaudiri. ſed indignitas eſt et pin maius bonum proficere. non ſolum em̄ habet vnde poſſit ſta te peccatoris. ⁊ ideo nō eſt ibi plena ratio meriti. Aut eſt ibi di re ſicut dicit Aug. ſed etiam vnde poſſit proficere. Si igitur ꝓ gnitas cū gradus inferioritate. ⁊ ſic hn̄s gratiā minorē. meret̉ fectus gratie conſiſtit in eius augmēto. ſicut profectus gratie per bonum vſum ꝑuenire ad gratie cumulum. ⁊ hic modus me eſt in eius poteſtate. ita videtur ꝙ ⁊ augmentū gratie. ergo nō rendi ⁊ ſi deficiat a merito cōdigni. ⁊ contineat̉ ſub merito cōvidetur ad hoc concurrere meritū. ¶ Itē nihil augetur niſi ꝑ grui. maxime tn̄ inter ceteros modos predictos merendi accerem eiuſdem generis ⁊ nature. ſed gr̄a que primo datur ꝙͣtum dit ad ꝑfectionē meriti. ⁊ ideo quaſi mediuꝫ tenet inter meritū eſt de natura ſui. eſt ita gratuita ꝙ nō cadit ſub merito. ſicut ſu congrui ⁊ meritum condigni. Ex predicis igitur haberi poteſt pra oſtenſum eſt. Et Aug. dicit. iiij. de tri. qd̓ meritis redditur qualiter gratia augetur. ⁊ etiam qualiter augeri meretur. Unnon eſt gr̄a. Si igitur non contingit mereri ipſum gratie donū de autoritates ⁊ rōnes oſtēdentes ꝙ gratia meret̉ augeri con non contingit mereri ipſius gratie augmentum. ¶ Iteꝫ deus cedende ſunt. ¶ Ad illud aūt qd̓ obijcit̉ in ꝯͣriuꝫ. ꝙ cum ſit ſim go remunerat opus ẜm quantitatem radicis. ergo tm̄ meretur qͥs per opus gratuitum. quantū ex illa gratia ex qua exit opus. ſi plex non poteſt augeri. Dicendum ꝙ gr̄a non eſt oīno ſimplex. ſed ſolum ꝑ priuationes partiū quantitatiuaꝝ quantitate moigitur gratia augmentata excedit illam. videtur ꝙ minor gratia ꝑ ſuum opus non poſſit mereri ſuijpſius augmentū. ¶ Iteꝫ lis. non aut ꝑ priuationem partiū quantitatiuaruꝫ quantitate ſi aliquis meretur. augmentū. tunc ſi deus non augeret ei gr̄aꝫ virtutis. ⁊ quantū ad tale genus partiū eſt ibi ī augmentū. nō eſſet iniuſtus. ⁊ cum auget opus illud eſt remuneratū. ergo viꝙͣtuꝫ ad primū. Uel pōt dici ẜm vltimū modū dicēdi. ꝙ augmē tum qd̓ attendit̉ ꝑ acceſſum ad ſummū. nō ponit ꝯpoſitionem detur ꝙ opus illud non eſſet dignum remuneratione glorie. Si igitur hoc eſt falſum ⁊ impoſſibile. vt per augmentum graſed quandā maioris ſimplicitatis ⁊ vnitatis ꝑfectionē. ⁊ ideo tie auferatur efficacia merendi gr̄am. impoſſibile eſt ponere ꝙ non repugnat gr̄e ratiōe ſimplicitatis eſſentie. ¶ Ad illud qd̓ ꝓ augmentuꝫ gratie mereri contingat. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ ſicut dicit obijcitur ꝙ profectus eſt in poteſtate gr̄e. dicendū ꝙ quidā eſt 37 Auguſtinus abſqꝫ dubio tenendū eſt. ꝙ gratia meretur augeri profectus accidentalis. vtpote qͥ attenditur in feruoris intēſio quis aūt ſit modus augendi. ⁊ modus merēdi. difficile eſt aſſine. vel habitꝰ radicatiōe. vel operū multiplicatione. ⁊ hic profectus eſt in poteſtate gratie. ⁊ ẜm hunc profectum gratia non gnare. Cum em̄ multi ſint modi agendi. quis eorum competat gratie. non eſt facile diſcernere. Contingit em̄ aliquid augeri dicitur augeri proprie. qꝛ non efficit̉ homo dignus maiori preper impermixtionē cū cōtrario ſicut dicitur ꝙ albius eſt qd̓ eſt mio ſubſtātiali ꝑ illū. Alius vero eſt profectꝰ qui reſpicit p̄miū nigro impermixtius. Contingit nihilominus aliquid augeri ꝓ ſubſtantiale. ẜm qd̓ dicit̉ homo dignus maiori p̄mio. ⁊ hic non eſt in poteſtate gratie. ſed in ſola illius poteſtate. cuiꝰ eſt gr̄am pter hoc ꝙ minori ſuccedit maius. ſicut dies augeri dicuntur. Contingit etiam aliquid augeri propter aggregationem mulinfundere ⁊ ideo hunc gratia nō facere. ſed mereri dicit̉. ⁊ petorū. ſicut lumen auget̉ in aere ꝓpter multitudinē candelaruꝫ nes bunc effectū attenditur gratie augmentū. ¶ Ad illud qd̓ 42 obijcit̉ ꝙ augmentū gratie ē eiuſdem generis cū gratia primo ex quarū cōcurſu fit aggregatio luminū. Cōtingit etiaꝫ aliqͥd augeri ꝑ additionē ſicut auget̉ corpus per alimentū. Cōtingit data. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſit eiuſdē nature ꝙͣtum ad rōnem babitꝰ diffe etiā aliqͥd augeri ꝑ magnificationē rei in ſeipſa. ſicut augmen rentia tn̄ eſt ꝙͣtum ad ſtatum. pro eo qd̓ ſup ponit gratie initiū tata fuit coſta cūdē ea facta fuit Eua. ⁊ ſicut augmētati fuerūt Et qꝛ eiuſdem generis eſt cum gratia primo data. ideo non po quinqꝫ panes. cum de eis quinqꝫ milia hoīm paſti ſunt. Cōtin teſt mereri merito condigni. ſed merito congrui. Quia gratiaꝫ git etiā ſexto modo aliqͥd augeri ꝑ acceſſum ad ſuū ſummuꝫ. ſipreſupponit maiori cōgruitate meret̉ quis gratie augmentum cut aliqͥd dicit̉ magis pulchrū ⁊ magis luminoſuꝫ. qd̓ magis ac ꝙͣ gr̄e initiū. ſicut ſupra dictū fuit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ re 43 cedit ad ꝑfectionē pulchritudinis ⁊ lucis. Oībꝰ his ſex modis muneratio attendit̉ ẜm ꝙͣtitatē radicis. rn̄dendū eſt. ꝙ illud ī dixerunt aliqui gr̄am augeri. Sed primi tres modi improbari telligitur in merito cōdigni. in merito aūt cōgrui locū non bapn̄t de facili. ⁊ in primo libro improbati ſunt aliquo modo diſbet. Et per hunc etiam modum reſpondendū eſt ad illud qd̓ vl xvij. cū agitur de charitatis augmēto. Eodē em̄ modo taꝫ cha mo opponitur. ritas ꝙͣ gratia bn̄t augeri. Tres aūt modi ſequētes. ſunt ſatis Utrū cōtingat per gratiaꝫ mereri ipſi M uEITO. III. gratie complementum. hoc eſt ipſum p̄§ cōueniētes nec improbari de facili poſſunt. ¶ Primus tn̄ eorū famoſior eſt pro eo ꝙ magis conſonat ſanctoꝝ autoritatibus q̄ mium glorie. ⁊ hoc ꝙͣtum ad meritū condigni. qꝛ de merito con videntur dicere in augmento gratie infundi nouā gr̄am. cū lo grui non eſt dubium. Et ꝙ ſic videt̉. j. Tym̄. iiij. De reliquo re quunt̉ de diuerſa ſacramētoꝝ efficacia. Qualiteraūt hic mod poſita eſt mihi corona iuſticie quā reddet mihi dn̄s ī illa die iu valeat ſuſtineri in primo lib. di. xvij. dictū fuit. Ultimus auteꝫ ſtus iudex. Si ergo qd̓ reddit̉ ẜm iuſticiā meritis debet̉. ⁊ remodus non eſt minus intelligibilis. ꝙͣ aliqͥs predictoꝝ. immo ſpectu eius p̄ceſſit meritū. ergo ſi talis corona quā expectabat ẜm hunc modū dicēdi obiectiones q̄ fiunt cōtra gratie augmē apl̓s eſt glorie premium. vr̄ ꝙ illud contingat mereri ꝑ gr̄e do tum. facilius declinari poſſunt. Quāuis em̄ augmentū per ap num. ¶ Itē Zacha. iiij. Adequabit gratiaꝫ gr̄e. Et exponunt poſitionē videatur repugnare ſimplicibus maxime tn̄ in ſpiriſancti ⁊ doctores. ꝙ adequabit gr̄am patrie gr̄e vie. Et hoc ex tualibus quanto aliqͥd eſt ſimplicius. tanto fit virtute maius preſſius habetur Mat. vij. In qua menſura menſi fueritis. re augmentū. tn̄ per acceſſum ad ſummū valde videtur eis conſo metietur vobis. Si igitur vbi eſt adequatio meriti ⁊ premij. num. ¶ Quocunqꝫ autē horum modorum triū ſequentium diibi contingit reperiri meritum condigni. videtur ⁊c ¶ Iteꝫ ni catur. non eſt magna vis faciēda. ſed pro certo habentes gr̄aꝫ cut ſe habet culpa ad penam. ſic ſe habet gratia ad gloriaꝫ. ſed dei in nobis augeri poſſe laborare debemustaliter ꝙ in nobis per culpam ex condigno meretur quis eternam damnationeꝫ. augeatur per bona opera. Per illa em̄ vt dicit Auguſtinus me ergo per gratiam econtra. ex condigno meretur quis eternam beatitudineꝫ

Diſtinctio XX III beatitudinem. Itē eque dignus eſt qui vincit aduerſariuꝫ bo tate facientis vt ſit ſupra vires. ⁊ hō eleuetur in faciendo ipſuꝫ nore ⁊ gloria. ſicut qui vincit̉ eſt dignus ignominia. ſi ergo ille ſupra ſe. ⁊ bono proprio p̄ponat bonum eternū. Hinc eſt ꝙ tale qui permittit ſe a dyabolo ſuꝑari. dignus eſt eterno īproperio genus operis eterna remuneratione eſt dignum. ⁊ ſic per ip̄m vr̄ ꝙ qui vincat ex ꝯdigno. mereat̉ regnū ſupernū. ¶ Itē aut mereri contingit merito condigni. pꝫ igitur. ꝙ opus meritoriū ꝑ ſeruitium qd̓ bō facit deo meret̉ aliqͥd. aut nihil. Si nihil. gͦ conſideratum in comparatione ad voluntatis libertatem. ⁊ diſ ſtultꝰ eſt qui deo ſeruit. Si aliqͥd. cū premiū ſit maioris dignipenſatoris liberalitatem. ⁊ temporis oportunitatem. eſt meritatis ꝙͣ meritū. ⁊ nihil ſit excellentiꝰ gr̄a niſi gl̓ia. ⁊ ꝑ nihil pōt torium merito congrui. Cōparatum vero ad gratie dignitateꝫ opus meritoriū ſufficiēter remunerari. niſi ꝑ gl̓iam. gͦ loquen ad ipſius pollicētis veritatē ⁊ ad ſuijpſius difficultate. eſt me do de merito ꝯdigni. ꝯtingit ꝑ gr̄am gl̓iam mereri. ¶ Sed ꝯͣ. ritorium merito condigni. Et per hoc ſolui poſſunt rōnes ⁊ au Rom̄. viij. Nō ſunt ꝯdigne paſſiōes huiꝰ tꝑis ad futurā gl̓iaꝫ toritates ad vtrāqꝫ partem inducte pro eo ꝙ ẜm diuerſas vias q̄ reuelabit̉ in nobis. gͦ ꝑ eas non ꝯtingit futurā gl̓iam mereri procedunt. Nam rationes que probant. ꝙ per gratiam continmerito ꝯdigni. ¶ Ite Rom̄. vj. Stipendia pctī mors. gr̄a dei git mereri premium eternum merito condigni. procedunt ẜm vita eterna. glo. Maluit dicere gr̄a dei vita eterna. vt ītellige alterā iſtarum conſiderationuꝫ. ¶ Illa tn̄ ratio que fit de ſimi 46 remus deū ad vitā eternā ꝓ ſua miſeratōe nos ꝑducere. nō me li comparatione culpe ad penam. ⁊ gratie ad gloriaꝫ. nō cogit ritis nr̄is. gͦ ſi nō ꝑducit nos nr̄is meritis. vr̄ ⁊c. ¶ Itē videt̉ ꝑ Tum qꝛ gloria multoplus excellit in bono. ꝙͣ pena in malo. Cū rōnem nullū ſeruitiū qd̓ debet̉. dum reddit̉ obligat euꝫ cui fit etiam. quia facilius eſt deſcendere. ꝙͣ aſcendere. Rationes ve in aliquo. Unde dn̄s Luc. xvij. Quis veſtrū habens ſeruuꝫ ⁊c. ro ad oppoſitum procedunt ẜm aliam viam. vicꝫ prout opꝰ ba ſed homo totū qd̓ facit. ⁊ qd̓ poteſt facere. totum debet deo. er bet comparari ad voluntatem noſtram ſic em̄ nō eſt de ſe ſuffigo videt̉ ꝙ non obliget deum ad reddēdum ſibi aliquid. ergo ciens ad merendum. Nam omnes iuſticie noſtre ſunt ſicut pānihil meremur apud deū merito cōdigni. ¶ Itē nullū finituꝫ nus menſtruate. Prout etiam habet cōparari ad liberalitateꝫ qd̓ gratis fit obligat euꝫ cui ſit in aliquo. ſed oꝑa facta ex gr̄a diuinam que nulli poteſt obligari: ſed quicqͥd facit ex mera lifiunt gratis. gͦ non obligant eū cui fiunt ad retribuendū ex de beralitate facit. Et hoc modo cōcludūt verū. ꝙ non ſit ibi mebito. ſed ſolū de ꝯgruo. ergo idē qd̓ prius. ¶ Itē vbi eſt meriritum condigni. aliter em̄ rationes ille non cogerent. Nam qd̓ 47 tū ex cōdigno ibi eſt ratio dati ⁊ accepti. ſed deus nihil poteſt dicitur. ꝙ paſſiones huius tꝑis non ſunt condigne ⁊c. hoc vea nobis accipere qꝛ bonoꝝ noſtroꝝ non indiget. ergo premium rum eſt inquantū ſunt tm̄ paſſiones. ſunt tn̄ condigne inquangratie qd̓ eſt excellentiſſimum. non poſſumus ex condigno me tum fiunt ex charitate q̄ actiōibus ⁊ paſſionibus dat efficaciā 4 reriapud deū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ circa iſtā qōneꝫ. aliqui doctores ⁊ valorē. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ deus non perducit nos ad 48 ſenſerunt diuerſimode. Quidā em̄ dicere voluerunt. ꝙ qꝛ meri gloriam noſtris meritis. exponendū eſt. ꝙ hoc intelligitur ẜm tum condigni dicit quandā obligationē in retribuente. ⁊ quāꝙ merita mere comꝑantur ad voluntatem noſtrā non ẜm ꝙ ba dam ꝯmenſurationē in ſeruitio ⁊ retributione. ⁊ deus non pōt bent ortum a gratia. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ totum qd̓ homo 4 alicui obligari. ⁊ premio gratie nihil aliud pōt cōmenſurari. iō facit. debet homo ipſi deo. Dicendum ꝙ ⁊ ſi opus illud ſit debi dixerunt ꝙ nullus pōt celeſtē gloriā mereri ex condigno. ſad ſi tum inquantum eſt creature. eſt tn̄ gratuitum inquantuꝫ fit ex meretur. hoc eſt tm̄ ex cōgruo. Et ad iſtā ſuam poſitionē aſtruē gratia ⁊ charitatē. Et ideo ſicut ratio debiti non tollit rationē dam. multis fulciuntur autoritatibus ſacre ſcripture. ⁊ etiaꝫ gratuiti. ſic etiam nec tollit rationem meriti. ¶ Et ſi obijcitur. expoſitoꝝ. qui hoc ſentire vident̉. ſed qm̄ in ſcriptura etiam ſeꝙ nec opus gratuitum. nec debitum poteſt obligare deum. Dipe reperitur. ꝙ deus vnicuiqꝫ retribuet ẜm oꝑa ſua. ⁊ in paracendum ꝙ ⁊ ſi non poſſit deus nobis obligari in ratione dati ⁊ bola qua exprimitur meritum ⁊ retributio. xx. Matt. dicitur. accepti. ſicut etiam oſtendit ratio vltima. obligari tamen dici Tolle qd̓ tuum eſt ⁊c̄. ⁊ plura conſimilia reperiuntur. ideo alio tur quodammodo ex ſua mera benignitate. qua voluit promitrum poſitio eſt. ꝙ gloriam non tm̄ contingit mereri merito con tere ſeip̄m diligentibus ſe. Preterea. meritū condigni non negrui. tale em̄ merituꝫ reperiri poteſt in gratia gratis data. ſed ceſſario ponit obligationē in retribuente. ſed ponit ſufficienteꝫ etiā contingit mereri merito condigni. pro eo ꝙ gratie ⁊ glorie ordinationē eius qui remuneratur ad ipſam remunerationem quedā eſt ꝯmenſuratio. ⁊ in deo q̄dam cadit obligatio. non ex mediante aliqua laudabili operatione. gratia autē ſufficienteꝫ neceſſitate. ſed ſua mera benignitate. qua voluit promittere. ⁊ ordinationē ponit in viatore ad obtinendaꝫ gloriā. Tum ratio pactum firmare cum bis qui eum diligūt. ꝙ ſeipſum mercedeꝫ ne ſue dignitatis. ex qua totum hoīem reddit deo ⁊ acceptuꝫ ⁊ eis retribueret. ſicut in abraam apparet. Si aūt velimꝰ cōſide charum. Tum etiam ratione diuine pactionis. Tum ratiōe ar rare qͥs iſtoꝝ duoꝝ modoꝝ dicēdi ſit verior. inuenimꝰ ꝙ ẜm didue operationis. ſicut prius tactum eſt. Et ſic pꝫ reſponſio ad uerſas cōparatiōes oꝑis meritorij. reperit̉ in eo ⁊ meritū conduas rationes ſequentes. Nam qd̓ obijcit̉ ꝙ gratis fit nō obli 45 grui. ⁊ meritū ꝯdigni. Opus em̄ meritoriū ꝯparationeꝫ hꝫ ad gat. Dd̓m eſto ꝙ non obliget. propter hoc tamen non tollitur a principiū a quo exit. ⁊ ad finē pro quo fit. ⁊ ad ſtatū in quo fit. merito. quin poſſit eſſe condignuꝫ. Preterea ⁊ ſi non obliget eū Si loquamur de ipſo per comparationē ad principiū. ſic opus cuius eſt retribuere ⁊ remunerare ſeruitium ſibi factum penſa ⁊ ortum habet a voluūtate libera. ⁊ ortuꝫ habet a gratia. Et in ta propria vtilitate. obligat tn̄ euꝫ quodammodo qui retribuit ꝙͣtum ortum babet a voluntate libera. ē meritoriū merito con penſata ſeruitutis fidelitate. Unde magis meretur apud deuꝫ grui. ſic enim quodammodo noſtrum eſt. ⁊ quaſi alterius gene qui ſeruit ei ex amore filiali. ⁊ liberali. ꝙͣ qͥ ſeruit ex amore mer ris eſt ꝙͣ ſit ipſum premium quod debet ei retribui. Inquantū cennario. expectās mercedem ⁊ retributionē. Si autē aliquis autem ortū babet a gratia. ſic cū gratia reddat hoīem acceptū obijciat. ꝙ non poteſt ibi eſſe meritum condigni. qꝛ non eſt ibi deo. ⁊ ſit qͥd diuinum. ⁊ ad hoc ſit ordinata vt ducat ad deum commenſuratio. Dicendum ꝙ ⁊ ſi non ſit commenſuratio ibi ꝑ opus illud eſt meritoriū merito cōdigni. Si aūt cōparemꝰ op oīmodam equalitatem. eſt tamen cōmenſuratio per quandam meritorium ad eū pro quo fit. hoc poteſt eſſe dupliciter. Uel ad conuenientē vel conſequentem proportionabilitateꝫ. ſicut fru largitatem diſpenſantis. Uel ad veritatem pollicentis. Si cō ctus recte dicitur commenſurari ſemini quando tm̄ excedit ſiparetur ad largitateꝫ diſpenſantis. ſic eſt meritoriū merito cō cut conueniebat fecunditati ſeminis ⁊ terre germinanti. Unde grui. nam pro ſue liberalitatis immenſitate decet ip̄m pro moſicut aliquis non eſſet contentus ſi de ſemine non reciperet dedico obſequio retribuere magnum premiuꝫ. Si vero compare cuplū. ſic nullus poſſit eſſe cōtentus ex operibus meritorijs fa tur ad veritatem pollicentis. ex qua promiſit ⁊ quodā modo ſe ctis niſi pro eis reciperet premiū perfectum qd̓ complet ⁊ tervoluntarie obligauit. ꝙ tanto operi tm̄ reddit premiuꝫ. ſic op minat totum deſiderium. illud meritoriuꝫ eſt merito condigni. Si aūt tertio modo com De poteſtate liberi arbitrij paremus opus meritorium ad ſtatum. hoc pōt eſſe dupliciter. Diſtinctio. xxviij. nominis lapſi quam babet Aut quantum ad temporis oportunitatem. Aut quantū ad ope gratia circunſcripta. ris difficultatem. Si quantum ad temporis oportunitatem qꝛ D vero inconcuſſe ⁊ incūctāter ⁊c Supra determi nunc eſt tempus ſeminandi. ſicut dicit apoſtolus. ⁊ qͥ facit ope nauit magiſter quantum poteſt li. arb. cum gratia ris meritoria ſemen proijcit in terram bonam. congruuꝫ eſt vt In hac vero parte determinat quantum poteſt li. ex hac terra fructū magnum ſuſcipiat. Et ideo recte deus ei qͥ ar. ſine gratia. Et diuiditur hec pars in duas. In in preſenti dimittit modicum. promittit reddere centuplū. Si prīa determinat de poteſtate li. ar. hoīs lapſi. quā aūt conſideretur oꝑis arduitas. quia opus tale ſic eſt in volun babet gratia circūſcripta. Scd̓o vero determinat lib. ar. primi q q v

ſ Libri Iecundi b ¶ Gratiam dei qua liberamur ab impietate dicentes ẜm mehominis. vtrū gratia operante ⁊ cooperante eguerit. infra di. ii xxix. Poſt hec conſiderandū eſt. vtrū ⁊c. Diuidit̉ autem pars rita noſtra dari. Uidetur ꝙ veruꝫ dixerit per illud quod tucit iſta in tres partes. In prima qꝛ pelagiani errabant circa pote Hierony. de prodigo filio. nulla maior iuſticia eſt ꝙͣ ignoſcere ſtatem li. ar. ponit illius hereſis improbationē. In ſecunda ve penitenti. ⁊ ad miſericordiam reuertenti miſericordie ſinum ro rn̄det ad pelagianorum argumentationes ibi. Quod vero aperire. Si ergo iuſticia retribuit vnicuiqꝫ ẜm merita. videt̉ dicunt ſine gratia ⁊c. In ꝙ homo reuertendo ad di tertia vero ſubiūgit catho ☞ Ponit improbationē cepit noſtra natura. ip̄o ad hͦ uinam miſericordiam. melice veritatis expreſſioneꝫ reatur ſibi gratiam dei. hereſis pelagiane q̄ circa po tm̄ iuuāte noſ ſuā ꝑ legē atqꝫ ibi. Id ergo de gratia ⁊ li ¶ Item nos videmus ꝙ a doctrinā vt diſcamus que fa teſtatē li. ar. errabat. be. arbi. indubitanter teDiſtin. homo poteſt mereri gr̄am cere et que ſperare debeam neamus ⁊c. Media pars D vero īcōcuſ hominis per obſequia ſibi xxviij. diuiditur ī tres partes ẜm Nō aūt ad hoc ꝑ donū ſpūſſe ⁊ īcoctāter te impenſa. ergo pari ratiotria media. a quibus ſumū ſancti. vt que didiſcerimꝰ eſne videtur ⁊ multo fortius neamꝰ libeꝝ ar tur tres rationes quibus ꝙ mereri poſſit gratiā dei. ſe facienda faciamꝰ. Ac per bi. ſine gr̄a p̄ue magiſter reſpondet. Pri¶ Reſponſio. Dicendum. hoc diuinitus nobis dari ſci niēte ⁊ adiuuā mo eniꝫ reſpōdet ad illud ꝙ gratiam primam non cō entiā confitentur qua ignote nō ſufficere ad ſalutē ⁊ iuquod pelagiꝰ dicebat nultingit mereri. Tum quia luꝫ eſſe culpandum. ſi non rantia pellitur charitate aūt ſticiā obtinēdā nec meritiſ j eſt fundamentum omnis vitat vl̓ non facit illud qd̓ negant diuinitus dari qͦ pie meriti ⁊ principium. Tum cedētibꝰ gr̄am dei aduocari eſt ſibi impoſſibile. Ex quo etiam quia eſt donum puviuitur. vt.ſ. ſit donū dei ſcīa ſicut pelagiana hereſis traſumuntur due rationes ad re gratuitum niſi em̄ quis que ſine charitate inflat. ⁊ nō dit. Nā vt ait aug. in. j. li. requas magiſter reſpondet babeat gratiam dei. nihil ſit donuꝫ dei ip̄a charitas q̄ tractationū. Noui heretici duabus. Secūdo vero reapud deum mereri poteſt ſpondet ad illud qd̓ pelavt ſcīa nō inflet edificat. De pelagiani libeꝝ ſic aſſerūt vo merito condigni. quia ſine gius dicebat. ꝙ nihil ē taꝫ ſtruunt oratiōes quas fecit lūtatis ar. vt gr̄e dei nō relīilla nihil acceptat deus in in noſtra poteſtate ꝙͣ ipſa operibus noſtris. Rurſus eccleſia ſiue pro infidelibus: quāt locū quō ẜꝫ merita noQue ſit voluntas. quod etiam ab ipſa eſt ita donum gratui⁊ doctrine dei reſiſtentibꝰ vt ſtra dari aſſerūt. Pelagiāo br̄ſis pe ipſo Auguſtino pelagiꝰ aſtum ꝙ non redditur mericonuertātur ad deū. ſiue pro rū hr̄ſis oīꝫ recētiſſima a pelagiano ſumpſerat. ibi. Alibi etiaꝫ tis. Sicut enim dicit aporū d̓ gr̄a Auguſtinus dicit ꝙ huic lagio monacho ē exorta. Hi fidelibꝰ vt augeat̉ eis fides ſtolꝰ Romano. xj. Si gragratie ⁊c. Tertio ꝟo reſpō ⁊ li. ar. dei gr̄e qͣ p̄deſtinati ſumꝰ. ⁊ q̄ ⁊ perſeuerent in ea. Hec qͥt tia eſt ex meritis. iam gradet ad illud quod pelagi tia non eſt gratia. Ex hoc pe nō ab ip̄o acciꝑe. ſꝫ a ſeip meruimus de ptāte tenebra dicebat. Quod credimus patet quantum pelagius rū erui intātū inimici ſunt. vt bſis hoīes habere contendūt noſtrum eſt. quod autem aduerſabatur diuine graſine hac credāt hoīeꝫ poſſe fa gratiā dei qua liberamur ab bonum operamur illiꝰ eſt tie qui dicebat aliquem eā ⁊c. Quod etiam extraxeimpietate dicentes ẜm meri cere oīa diuina mādata. De poſſe mereri. Auferebat et Prīaro rat de verbis Aug. ex duo ta noſtra dari paruulos etiā a niqꝫ pelagiꝰ a fr̄ibus īcrepa ipſi gratie ſuam dignita pelagij bus locis. ⁊ ideo magiſter tem ⁊ excellentiam. dum ꝙ nne ſine vllo peccati originalis vī tus ꝙ nihil tribueret adiureſpondet in duobus cap. eam meritis lib. arbi. ſuꝑ graꝑ li. culo aſſerunt naſci. torio gr̄e dei ad eiꝰ mandata Et īcipit illa pars ibi. In ponebat. Auferebat etiamaʳ. recte faciēda. nō eā li. ar. p̄pōebat. ex poſitione quoqꝫ quarū☞ Reſpōdet ad pelagia ſuam efficaciam. dum pote viuatur dam propoſitionum ⁊c. noꝝ argumentationē quā di ſꝫ infideli calliditate ſuppōe ſtatem merendi alij ꝙͣ graꝫ a ¶ Deniqꝫ pelagius a fra cunt nullū eſſe culpandum ſi bat dicēs ad hoc eā dari hoī tie attribuebat. tribus ⁊c̄. Redarguit ma non vitat vel facit illud quod bus. vt que facere ꝑ libeꝝ ar ¶ Ad illud verbuꝫ Hierogiſter verbum pelagij dicē nymi dicenduꝫ. ꝙ iuſticia eſt ſibi impoſſibile ex quo ſu bitriū iubent̉. faciliꝰ poſſint tis. ꝙ gratiam libe. arbi. ibi dicitur diuine bonitamuntur duę rationes. quas īplere ꝑ gr̄am. Dicēdo vtiqꝫ in fideli calliditate ſuppo tis condecentia. non prout magiſter improbat duobus faciliꝰ poſſint. voluit credi. ⁊ nebat ⁊c̄. Contra. videtur reſpicit meritorum exigen 4 ꝙ verum dixerit pelagius reſponſis. u difficiliꝰ. tn̄ poſſe hoīes ſib tiaꝫ. ¶ Ad illud quod obij Si enim gratia habitꝰ eſt ne gr̄a facere iuſſa diuina. Il ¶ Q ꝟo dicūt ſine gr̄a hocitur de gratia hominis. ⁊ omnis habitꝰ reddit poDicendum ꝙ non eſt ſimiminē ꝑ libeꝝ arbitriū oīa iuſ lā vero gr̄am dei ſine qͣ nihil tentiam facileꝫ videtur ꝙ le. Tuꝫ quia acceptatio bo ſa īplere. hmōi īductiōibus boni poſſumꝰ facere. nō eē di ad hoc detur gratia lib. ar minis non eſt ita mere gra cmuniūt. Si inqͥunt non pōt cūt. niſi in li. ar. qd̓ nullis ſuiſ bi. vt facilius poſſit exire tuita ſicut diuina. Tū etiā in bona oꝑa. Si tu dicas ea facere homo que iubētur p̄cedētibꝰ meritis ab illo acquia non eſt ita eque ponꝙ in hoc non reprehendit deratrix ſicut illa. eum. ſed in hoc qd̓ negabat ꝙ nullum poſſe arbi. libe. confere¶ Si autem queratur. vtrum aliquis in ſtatu gratie exiſtens bat. videtur ꝙ in hoc etiam verum dicebat. quoniam ſi ſolius poſſit ſibi mereri primam gratiam poſt recidiuum. ⁊ hoc oran potentie eſt poſſe. ⁊ gratia non eſt potentia. ergo non dat nouū do ⁊ petendo. vt ſi caderet deus illum releuaret. Dicenduꝫ ꝙ poſſe. ¶ Item nullus alius habitus aufert potētiam ei in quo non poteſt ex merito condigni. ſed ſolum ex merito congrui. eſt ergo videtur ꝙ nec gratia. aut ſit in gratia hoc eſt. quero qͣ Nam meritum condigni implicat in ſe perſeuerantiam. pro eo ⁊ re magis in ipſa ꝙͣ in alijs. ¶ Reſponſio. Dicendum ꝙ quidaꝫ ꝙ peccatum ſubſequēs mortificat. ⁊ in obliuioneꝫ ducit bona eſt habitus qui ortum habet a potentia. ſicut ille qui per aſſueopera prius facta. factionem acquiritur ab eo in quo eſt ⁊ de tali habitu verū eſt c ¶ Si inquirunt non poteſt ea facere homo que iubentur. ꝙ non dat nouam potentiam. ſed priorem potentiam habilitat non eſt ei imputandum ad morteꝫ. Uidetur ꝙ verum dicat pe Eſt ⁊ alius habitus qui deſurſum deſceudit. ⁊ non ſolum depē lagius. ꝙͣuis magiſter contradicat. Nam Hieronymus dixit det ab eo in quo. ſed magis ab eo a quo. ⁊ talis babitus habet anathema ſit que dicit deum precepiſſe impoſſibile. ergo nip̄potentiam nobilitare. ⁊ poteſt etiam illud in quo eſt mouere ⁊ cepit homini habenti liberum arbitrium. videtur ꝙ pelagiſupra ſe eleuare ratione illius a quo procedit. ⁊ talis habitus us verum/ dicat. ¶ Item Auguſtinus in quodam ſcimone eſt ipſa gratia. Et quoniam pelagius non attribuebat plus ſeruum pigrum non damnaret. ſi ea que fieri non poterat habitui gratie. ꝙͣ alijs habitibus. hinc eſt ꝙ Auguſtinus ⁊ ma imperaret. ergo redit idem quod prius queritur. ergo ꝓ quagiſter arguunt eum tanꝙͣ hereticum. Et per hoc patent ea que to verbum illud habeat veritatem. ꝙ nullus peccat in eo quod obiecta ſunt. non poteſt facere vel vitare. Rn̄. dd̓m

Diſtinctio XXVIII. 6 ¶ Rn̄. Dicendum ꝙ poſſe nō eſt ei īputandū ad mortē. ctꝰ eiꝰ bonos ⁊c. Qd̓ Aug tum ad actum volendi. nō quid facere vel vitare duC Sicut tuipſe Aug. ī li. de li. recipit impedimentum. ſi in retractationibus non eſſe pliciter alicui poteſt. attrihabeat auxilium gratie..ſꝫ ar. aſſeris. Quis īqͥs peccat contra gratiā dei quā p̄dica bui. Uno mō dicit̉ aliquis quantum ad opus exteriꝰ in eo qd̓ nullo mō caueri pōt mus on̄dit. In poteſtate qͥ aliqͥd poſſe. qꝛ ꝑ ſeip̄m ſine impedimentū recipit. Unpeccat̉ aūt. caueri ergo pōt. aliqͦ alieno ſuffragio pōt il pe hominis eſt mutare in me de omnia bōa poſſumꝰ vel lud ſicut aliquis poteſt co Hoc teſtimonio aug. pelagi lius voluntatem. ſed ea pote le. non tamen omnia facemedere qn̄ eſt ſanus ⁊ ba us vſus eſt diſputās aduer re. Et ſic videtur Auguſt. ſtas nulla eſt niſi a deo detur bet cibū. Alio modo dicit̉ intelligere. includendo au ſus eū īmo aduerſus gr̄am. de quo dictū eſt. Dedit eis aliquis aliquid poſſe. non xilium gratie. non exclū. Iob. j. ſicut Aug. in li. retracta. illd̓ poteſtatē filios dei fieri. Cū ſoluꝫ qꝛ poteſt illud ꝑ ſe. ⁊ dēdo. ſicut excludebat pe⁊ alia huiuſmodi retractans in ſe. ſed qꝛ poteſt cuꝫ alio em̄ hoc ſit in ptāte quod cum lagius. ¶ Aliter poteſt re Rn̄ſio qd̓ ſibi preſto eſt. ⁊ hoc mo ꝯmemorat inqͥenſ. In his at volumꝰ facimus nihil taꝫ eſt ſponderi. ꝙ velle in nobis Ad pͥma do accipiendo poſſe. omne qꝫ hmōi verbis meis qꝛ gr̄a dupliciter accipitur. Uno din ptāte noſtra ꝙͣ ipſa volun ōnem quod deus precipit in nomodo vt nominat actum dei ꝯmemorata nō eſt d̓ qua tas. ſed preparat̉ a dn̄o volū ſtra poteſtate eſt. quia ip̄e potentie affectiue. vt eſt q̄ tūc nō agebat̉ putāt pelagia tas. eo ergo mō dat ptātem. qui precipit. preſto eſt predam potentia naturalis. ni ſuā nos tenuiſſe ſnīaꝫ. ſed bere gratiā adiuuanteꝫ ꝑ ¶ Sic ēt intelligēdū eſt qd̓ Alio modo vt nominat ac quaꝫ poſſumus perficere. fruſtra hoc putāt. Uolūtas in eodē ait.ſ. in nr̄a ptāte eſſe tum liberi arbitrij. PriAlio modo accipiēdo poſqͥppe ē qua peccat̉ ⁊ recte vi mo modo velle aliqͥd ideꝫ vel inſeri bonitate dei vel ex ſe. non oē quod precipiteſt eſt quod affici circa illud uit̉. qd̓ his verbis egimꝰ. ſꝫ cidi eiꝰ ſeueritate mereamur in noſtra poteſtate. non tn̄ Alio modo velle. idem eſt ipſa niſi dei gr̄a liberet̉. ⁊ viꝘꝛ in ptāte noſtra nō eſt ni ex hoc excuſatur aliquis. ꝙ eligere. Unde ẜm bos cia ſuꝑet ⁊ adiuuet̉. recte a ſicut ſi preciperet dn̄s ſerſi qd̓ noſtrā ſequit̉ voluntate duos actus. diſtinguitur uo ꝙ daret ſibi ad bibenmortalibꝰ viui nō pōt. Ecce q̄ cū preparat̉ a dn̄o facile fit in nobis voluntas appeti dum. ⁊ ipſe non baberet aꝑte determinat ex qͦ ſenſu il opꝰ pietatis etiā illud qd̓ ītus. ⁊ voluntas eligentie aquā. ſi poſſet eaꝫ acquire non quia ſint in nobis iſte la dixerit inimicos gratie re poſſibile ⁊ difficile fuit. re non excuſaretur. ſic ⁊ in due voluntates eſſentialiScd̓s fellens. ¶ Similiter ⁊ inni propoſito intelligendū eſt ☞ Rn̄det ad illud quod ter differentes. ſed qꝛ mo§. tebatur pelagius verbis au Primo modo accipiendo pelagiꝰ dicebat. Quod credus volendi eſt aliter ⁊ ali Quod poſſe ſiue aliquis poſſit in gu. cōtra gratiā qui in lib. de dimꝰ noſtrum eſt. qd̓ autē bo ter. Dico igitur ꝙ verbum eꝰ pctī ſe. ſiue per diuinuꝫ auxiliū duabꝰ animabꝰ dicit. Pecnū oꝑamur illiꝰ eſt ⁊c. qd̓ traō eſt e Auguſti. non intelligitur intelligit Auguſt. ⁊ hoc in de voluntate appetitus. q̄ ō fecit cati inquit reum tenere quēxit ex duobꝰ locis ab aug. ad finuat eius verbuꝫ. Nun d̓ face aliquando adeo adberet ꝙͣqꝛ nō fecit qd̓ facere nō po quod magiſter duo ponit re quid quis peccat in eo qd̓ nō palicui rei vt vix vel nunqͣ tuit. ſumme iniquitatis ⁊ īſa nullo modo euitare poteſt ſponſa. it. poſſit ab ea ſeparari. ſed l Et ſic ītellexit etiaꝫ Hiero nie eſt. His auditis exilijt ¶ In expoſitiōe quoqꝫ qua intelligitur de voluntate nymus. cuꝫ dixit illuꝫ eſſe pelagiꝰ dicēs. Cur ergo par rundam propoſitionum epieligentie. qua aliquis vult anathema. qui dicit deum uuli ⁊ illi qͥ nō babēt gratiaꝫ ſe velle quod vult vel nolſtole ad Rom̄. quedam Au precepiſſe impoſſibile. Pe le. ⁊ hoc ſemper in noſtra fine q̄ non poſſunt facere mā guſt. interſerit que videntur lagius auteꝫ accepit prīo poteſtate eſt non tamen ſe data diuina rei tenentur. modo. ⁊ ideo errauit. ⁊ pl huic doctrine gratie aduerquitur ex hoc. ꝙ iuſticia ſit Prīa rō attribuit libe. arbi. ꝙͣ poſ¶ Hoc aūt quā occaſiōe di ſari. Ait em̄. Qd̓ credimus in noſtra voluntate. quia pelagij. ſit. Aliter etiā conſueuit re n̄. ad xerit in lib. retractationū pe noſtrum eſt. qd̓ autem bonuꝫ non eſt efficax niſi inꝙͣtuꝫ ſponderi ꝙ predicta ver(das re lagio rn̄dēs aperit. Id em̄ ꝯͣ preualet voluntati appeti operamur illius eſt qui creba intelligantur de impoqnē. tus ⁊ illi non preualet niſi manicheos dixit qui in hoīe dentibus dat ſpiritūſanctuꝫ tentia naturali. non de il per gratiam. Unde multi duas naturas eſſe cōtēdunt. la īpotentia in quā ex culEt paulopoſt. Noſtrum eſt ſunt peccatores. qui velUnā bonā ex deo alterā ma paſua homo ſeipſuꝫ intru. credere ⁊ velle. illius aūt dalent eſſe iuſti. ⁊ vellent ꝙ ſit. ſicut ponit Anſel. exem lā ex gēte tenebraꝝ. q̄ nunqͣ re credentibus ⁊ volentibus nunꝙͣ affectarent mala niplūde ſeruo qui debuit ire bona fuit. nec bonū velle pōt bilominus. tamen in ſua facultatem bene operandi et ad nundinas. ⁊ precipitaremanent iniuſticia. quia qd̓ ſi eſſet nō videret̉ ei īputā ſpiritumſanctum. Que qua uit ſeipſuꝫ ī foueā. primus non adiuuantur a gratia dū eſſe ſi nō bonū faceret. modus exponendi. errorē liter intelligi debeant. Aug. diuina. U. pela gij magis excludit. Rn̄det ad illud qd̓ pein li. retractationum aperit D intelligen. Rn̄. ad P d ¶ Nihil taꝫ eſt in potelagius dicebat. Qd̓ nihil eſt dicens. Uerum eſt quideꝫ a primam tiam huius ſtatē noſtra ꝙͣ ipſa volun tam in noſtr a poteſtate ꝙͣ vo tis incidit hic rationē deo eſſe qd̓ operamur bonū. tas. hoc videt̉ eſſe falſum luntas. ac ſi diceret bonū vel queſtio de po ſed eadem regula vtriuſqꝫ eſt per experientiā. Facilius teſtate lib. ar. malū operari in noſtra volū em̄ eſt hoī ieiunare. ⁊ ma⁊ volendi. ſcilicet ⁊ faciendi. circunſcripta gratia. Cirgnos labores ſuſtinere qͥ tate eſt ſine gratia dei. c ⁊ vtrumqꝫ ipſius eſt. qꝛ ipſe ca hoc querūtur duo. Priinimicū diligere ſuū. faci¶ Alibi etiam Augu. dicit preparat voluntatem ⁊ vtrū mo queritur ꝙͣtum poſlius eſt etiaꝫ oīa bona ſua ꝙ huic gratie cōtradicere vi qꝫ noſtrum eſt. quia nō fit ni ſit libe. arbi. abſqꝫ gratia diſpergere ꝙͣ volūtatē ſuā gratum faciente. Secūdo detur qua iuſtificamur. Ait ſi volentibus nobis. Illa ita ſubiugare. ¶ Itē ſi hoc ve vero queritur. ꝙͣtuꝫ poſſit in li. contra adamantium ma qꝫ profecto. non dixiſſem ſi rū eſſet. ergo videtur ꝙ cū per ſe abſqꝫ gr̄a gratiſdabonitas hominis conſiſtat nichei diſcipulum. Niſi quiiam ſcirem etiam ipſam fidē ta. Circa primū querunt̉. hat. in voluntate. ꝙ homo poſqꝫ voluntatem ſuam mutaue īter ſpirituſſancti munera re tria. Primo queritur vtrū ſet ſe facere talem qualem rit. bonum operari nō poteſt libe. arbi. ſine gratia graperiri. ¶ Illud etiam diligē vellet. ¶ Reſpōſio. adhͦ di tūfaciēte poſſit a culpa re qd̓ ī noſtra poteſtate eſſe po ter eſt inſpiciēdū quod augci poteſt. ꝙ illud intelligiScd̓a ſurgere. Scd̓o vtruꝫpoſſit ſitum dn̄s docet vbi ait. Autꝭ in libro ſententiaruꝫ proſpe 7tur de auxilio gratie dei. abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte ad τo pela peo ꝙ bona volūtas quā facite arborem bonam ⁊ fruri ait.ſ. qꝛ poſſe habere fidē uerſariū vincere. Tertio q̄ 8 aq iij

Libri Secundi ſtificari poteſt. ¶ Itē per eandeꝫ vim per quam quis mouetur ritur. vtrum poſſit dei mandata implere. ad aliquid quieſcit ibidē. ergo ſi aliquis nō mouetur ad culpā Utrū liberū arbitriū abſqꝫ gr̄a gratūfaA q ) dEIIIO. j. ciēte poſſit a culpa reſurgere: Et ꝙ non niſi voluntate. non quieſcit ibi niſi per voluntateꝫ. ⁊ ꝙͣdiu vult videtur primo per illud qd̓ dicit̉ Rom̄. iij. Iuſtificati gratisꝑ ergo ſi non vult in culpa perſiſtere abſqꝫ gratia gratūfaciente Rn̄. ad gr̄am ipſius. Et pauloante. Ex operibꝰ legis nō iuſtificat̉ oīs videtur ꝙ poſſit a culpa reſurgere. Si tu dicas ꝙ nō pōt velle Contra poteſtates rationalis ſunt ad oppoſita. ſicut dicit ph̓s ſcd̓aꝫ ra caro. Et expreſſius ad Tꝫ ⁊ volūtas ꝙͣdiū eſt in via vertibilis eſt. ergo ſicut volūtarie po tum. iij. Nō ex operibꝰ iutionē. ſicut poſſe habere charitatō tuit culpā appetere. ſic pōt volūtarie a culpa reſurgere. ¶ Itē ſticie q̄ fecimꝰ nos. ſed ẜm natura eſt hominum habere inter culpam ⁊ gratiā media eſt innocentia. ſicut melius pateſuā miſericordiā ⁊c. igitur autem fidem ſiue habere cha bit īfra. ergo cū poſſit ab aliquo haberi innocentia ſine gratia gr̄a gratūfaciente circunritatem. gratia eſt fidelium. ſcripta. nō pōt libe. ar. ꝑ ſe ſicut habita fuit ab Adā in primordio. ⁊ innocentia habita deleatur culpa. videtur ꝙ ſine gratia gratumfaciēte aliquis poſreſurgere a culpa. ¶ Iteꝫ Quod non ita dictum eſt tā gal. ij. Nō abijcio gr̄aꝫ dei ſit a culpa reſurgere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ in huius queſtionis deter ꝙͣ ex libe. arbi. valeat haberi ſi em̄ ꝑ legeꝫ iuſticia. ergo minatione aliter ſenſerunt ph̓i. aliter ſenſerunt heretici. aliter fides vel charitas. ſed qꝛ ap ſenſerūt tractatores catholici. Philoſophi em̄ ignorantes qua xp̄s gratis mortuꝰ eſt. ſi eī titudinem naturalem habet go virtute li. ar. poſſet hō liter peccato offendatur diuina maieſtas. ⁊ qualiter per ipſuꝫ meus hominis ad credendū adimatur potentiarum abilitas. dixerunt ꝙ homo per exerciad iuſtitiā redire. videt̉ ꝙ tationem iuſtus poterat effici. ſicut per inordinationeꝫ a recta xp̄s fruſtra mortuus eſſet vel diligendum que dei graꝙ ſ̄i hoc eſt impiuꝫ dicere. ratione factus erat iniuſtus. Un̄ ⁊ ph̓s dicit ꝙ prauus ad metia preuenta credit ⁊ diligit pꝫ ⁊c. ¶ Item nemo petit liores exercitatiōes deductus. aut multū proficiet. aut ꝑfecte qd̓ ſine gratia non valet. ab alio qd̓ habet in ſua po in ꝯͣriū habitū reſtituit̉. Heretici vero aliqd̓ lumē fidei hn̄tes ¶Subiūgit catholice ve teſtate. ſed vir ſctūs petit ī cognouerunt ꝙ ꝑ pctm̄ offendit̉ maieſtas diuina. ⁊ quodāmoritatis expreſſionem. ¶ do dānificat̉ voluntas vel li. ar. excecati tn̄ nō cōſiderauerūt qͣ psͣ. Sana aīaꝫ meā. qꝛ pec caui tibi. Docet etiam nos ¶ Id ergo de gratia ⁊ libeliter ex culpa natura infirmat̉. ⁊ ideo dixerūt ꝙ ad hoc ꝙ lib. ar. a culpa reſurgat. nō eſt ſibi neceſſaria aliqua gr̄a curans. ſꝫ ipſe ſaluator petere in ora ro arbitrio indubitanter tetione dn̄ica. Et dimitte no ſufficit ſola gratuita dei mīa. q̄ inclinat̉ ad remittendū peccata neamus. quod Hieronym bis debita noſtra. ergo ⁊c. nr̄a ꝓpter ſatiſfactionē quā xp̄s ſibi facere voluit. dū ſe in cruin explanatione fidei catho¶ Itē hoc oſtendit̉ ratiōe ce pro nobis obtulit. Sꝫ hec poſitio nō tm̄ a veritate deficit. ſꝫ lice ad damaſum papam ioqua facit Bern̄. Cū aliqͥs etiā dum ꝯͣria implicat ſeipſam deſtruit. Dicit em̄ ad hoc ꝙ li. de impio fit pius. de malo uiniani et manichei ac pelaarb. a culpa reſurgat. neceſſe eſt ꝙ deus ſibi culpā remittat ⁊ tn̄ fit bonus. ⁊ cū de malo fit nō eſt neceſſe ꝙ aliqͥd ſibi retribuat. vel circa ip̄ꝫ faciat. Si em̄ gij errores collidens docet. deus nō mutat̉. ⁊ iterū ipſe iuſtꝰ iudex eſt vt nihil acceptet. niſi bonus meliorat̉. nullus tn̄ liberum inquit ſic cōfitemur babꝫ poſſe ſuꝑ ſe. ergo nul tm̄ quantū valet ad hoc ꝙ culpa remittat̉. ⁊ peccator deo recōarbitrium. vt dicamus nos lus pōt ſeip̄m meliorare ꝓ ciliet̉ neceſſe eſt ꝙ aliqͥd ipſi pctōri tribuat̉. ꝑ qd̓ morbus pctī ſemper iudigere dei auxilio. pria virtute. ergo nec abſſanet̉. Catholici vero tractatores ⁊ luce fidei ⁊ autoritate ſcri1 qꝫ gr̄a dei a culpa reſurge Et tam illos errare qui cum pture cognouerunt. ꝙ pctm̄ ⁊ dei eſt offenſiuū. ⁊ quodāmō dāre. ¶ Itē oī pctō offendit̉ nificatiuū. dum homo ſe tranſfert de ſeruitio dei ad ſeruitutē manicheo dicunt hominem deus q̄ eſt ip̄a iuſticia ⁊ oē dyaboli. ⁊ etiā imaginis deformatiuū. ¶ Et ideo dixerunt. ꝙ n peccatum vitare non poſſe. pctm̄ fit cōtra mādatū dei ad hͦ ꝙ li. ar. reſurgat a culpa neceſſaria eſt gr̄a. non ſolū ẜm ꝙ ꝙͣ illos qui cum Iouiniano ſed tanta eſt offenſa. quan gr̄a dr̄ gratuita volūtas dei. nec etiā ẜm ꝙ dr̄ liberalis paſſio aſſerunt hominem non poſſe tus eſt ille qͥ offendit̉. Cuꝫ xp̄i. ſed etiā ẜm ꝙ dicit̉ habitꝰ animi. Gratuita em̄ volūtas dei igit̉ ipſe ſit infinitus. offen peccare. vterqꝫ tollit arbitricōcurrit ad hoc. ꝙ fiat offenſe remiſſio. volūtarie em̄ nobis cōſa bꝫ aliquo mō rōnē infidonat offenſaꝫ. Liberalis aūt paſſio xp̄i cōcurrit ad hoc ꝙ fiat libertatem. Nos vero diciniti. ſi igit̉ li. ar. potētie fi morbi curatio ⁊ gr̄a vt fiat imaginis reformatio. ⁊ ideo ad hoc mus hominem ſemper ⁊ pec nite eſt: impoſſibile eſt ꝙ ī ꝙ bō reſurgat a culpa. multū ꝑ oēꝫ modū neceſſaria eſt ſibi gr̄a care ⁊ non poſſe peccare. vt priſtinū ſtatuꝫ redeat. niſi Cōcedende ſunt igit̉ rōes on̄dētes. ꝙ homo abſqꝫ gratia granos femper liberi confiteareducat̉ ꝑ diuinā mīam. q̄ tum faciente non pōt a culpa reſurgere. ¶ Ad illud vero quod ſua gratuita bonitate ꝯdo mur eſſe arbitrij. Hec eſt fiprimo obijcitur in contrariū. ꝙ motus in id quod eſt ẜm natunet culpā. ſiue remittat oſ ram. facilior eſt ꝙͣ ipſe qui eſt in id qd̓ eſt preter naturam. Dicē des quam in catholica eccle fenſaꝫ. hoc autē nō fit ſine dum. ꝙ illud verū eſt de illo motu qͥ eſt ẜm naturā ita ꝙ ſubiaſia didicimus. ⁊ quaꝫ ſemper gr̄a. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ pctm̄ cet poteſtati nature. ⁊ de illo etiam motu qui eſt preter naturā tenuimus. eſt priuatio vite ſpūalis. ⁊ ita tn̄ ꝙ non corrūpitur. nec diminuit̉ ibi nature ptās. ſicut eſt priuatio. lucis. ſꝫ vita ſpūa in motu lapidis ſurſum. Facilius em̄ regredit̉ deorſum ꝙͣ aſcē lis: nō pōt redire ad aīaꝫ. niſi a fonte vite. nec lux niſi a fonte lu derit ſurſum. Tū qꝛ moueri deorſum eſt in eius ptāte. Tū etiaꝫ cis. ergo impoſſibile eſt ꝙ anima reſurgat a culpa. niſi deus qͥ qꝛ ꝑ motum ſurſum nihil diminuebatur vel adimebatur de eiꝰ eſt fons vite ⁊ lux perennis. ſua benignitate eam viuificet ⁊ il grauitate. Non ſic autem eſt in propoſito. tuꝫ quia moueri ad luminet. hoc aūt non eſt niſi per donuꝫ gratie. ergo ⁊c. ¶ Sed iuſticiam eſt per virtutem ſupra naturam. tum etiam quia mocontra. Dam̄. Peccatū eſt ab eo quod eſt ẜm naturā in id quod tus ad culpam diminuit babilitatē li. ar. Per peccatum em̄ no eſt preter naturā aduerſio. ſed facilius eſt vnicuiqꝫ rei moueri ſolum homo expoliatur gratuitis. ſed etiam vulnerat̉ in natuẜm naturā ꝙͣ preter naturā. ergo ſi lib. arb. virtute propria pec ralibus. Et ꝑ hoc patet reſponſio ad ſequens qd̓ obijcitur de ſi h cando poteſt moueri preter naturā. virtute propria redire pomilitudine ſanitatis nature ad ſanitatē voluntatis. non em̄ eſt terit ad naturam. ergo ſicut potuit cadere. ita ⁊ reſurgere. ſimile. Nam ſanitas corporalis eſt in poteſtate nature. ſanitas ¶ Itē maior eſt virtus lib. arb. ꝙͣ nature. ſed natura cuꝫ infir ſpūalis vero eſt ꝑ aliquid quod eſt ſupra naturam. Cum auteꝫ matur ſanari poteſt abſqꝫ auxilio medicine. ergo multo fortius aliquid infirmat̉ corporaliter. non oīno naturę perimitur vircū li. ar. infirmatur per culpā. ſanari poteſt abſqꝫ omni gratia. tus que eſt principium ſanitatis. ⁊ ideo a tali infirmitate ad ſa ¶ Itē abſqꝫ gratia gratūfaciente de ignorante poteſt fieri bo nitatē naturaliter pōt fieri regreſſus. In pctō vero ꝑditur ip̄a mo ſciens. non ſoluꝫ in his que ſubſunt nature. ſed etiaꝫ in his gratia dei ⁊ iuſticia. ꝑ quaꝫ erat ſpūalis ſanitas. ⁊ pro tanto di que ſunt ſupra naturā. ergo pari ratione abſqꝫ gratia gratū facitur graue peccatum eſſe mortale. qꝛ aufert homini principiuꝫ ciente poterit homo fieri iuſtus de peccatore. ¶ Iteꝫ peccator vite. Et propterea ſicut de mortuo non poteſt fieri viuus. nin in mortali peccato exiſtens. poteſt deſiderare ⁊ velle iuſticiaꝫ. virtute mirabili ⁊ ſupra naturā. ſic nec de pctōre pōt fieri iuſt ſed nihil aliud eſt eſſe iuſtū. ꝙ velle iuſticā. qꝛ iuſticia eſt rectinatural̓r vel voluntarie. ſed mirabl̓r. ¶ Ad illud qd̓ obijcit deitudo voluntatis. tunc em̄ voluntas recta eſt cū vult iuſticiam ignorāte. ꝙ pōt fieri ſciens ſine gr̄a gratūfaciēte. Dd̓m ꝙ non ergo peccator in mortali pec cato abſqꝫ gratia gratūfaciēte iueſt ſil̓e. ignorātia eniꝫ inqͣtū hmōi potius dicit defectū pene ꝙ culpe.

Diſtinctio XX III culpe. Un̄ ignorans ẜm ignorās nō diſplicet deo. peccās auteꝫ go nullus abſqꝫ gr̄a pōt dyabolū deuincere. ¶ Itē qͥcqͥd bō ſa ciat ⁊ qͥcqͥd etiā caueat. ꝙͣdiu eſt ſine gr̄a gratūfaciente manet ẜm ꝙ peccās diſplicet deo. ⁊ ideo culpe recte opponit̉ gr̄a que reddit deo acceptū. ſicut ignorātia opponit̉ ſcīe. Et qm̄ oppoſi in culpa. ſicut prius oſtenſum eſt. ſed cū manet inculpa. ſeruus tū expelli hꝫ ꝑ ſuū oppoſitū. ideo nō ſequit̉ ꝙ ſi ignorātia bꝫ ex eſt dyaboli. ſeruus eſt etiā pctī ⁊ qui ſeruus eſt dyaboli. victus pelli ſine gr̄a. ꝙ ſil̓r culpa. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ peccato: eſt a dyabolo. ẜm ꝙ dr̄. ij. Pet̄. ij. igit̉ abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte ī manēs in mortali. pōt velle iuſticiā. Dd̓m ꝙ aliqͥd velle. eſt dupoſſibile eſt de dyabolo triūphare. ¶ Rn̄ſio. Ad p̄dictoꝝ intel iſ pl̓r. vel exiliter ⁊ ſemiplene. ſicut dr̄. vult ⁊ non vult piger. Uel ligētiā eſt notādū. ꝙ differt dicere aliquē reſiſtere dyabolo ad plene ⁊ ſufficiēter. ſicut dicit apl̓s Phil̓. ij. Deus operat̉ in nouerſario. ⁊ aliquē dyabolū vincere aduerſariū. Plus eniꝫ īpor bis velle ⁊ ꝑficere. Primo modo pōt eſſe in peccatore. ⁊ talis tat victoria. ꝙͣ reſiſtētia. Reſiſtētia nāqꝫ ꝯſiſtit in hoc. ꝙ qͥs nō voluntas non facit aliquem iuſtum. Scd̓o modo non pōt eſſe ꝯſentiat ſuggeſtiōi dyabolice. ſꝫ victoria ꝯſiſtit in aſſequendo ſine gratia preueniente ⁊ adiuuante voluntatē. hoc aūt ſecūdo oppoſitū eius qd̓ dyabolꝰ intēdebat. Intēdebat aūt dyabolꝰ modo non poteſt voluntas iuſticie reddere animam iuſtam. hoīeꝫ reddere inimicū deo. ⁊ face̓ dignū eterno ſupplicio. Tūc ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ ꝑ eandeꝫ vim ꝑ quam aliquid mouet̉ igit̉ vincit homo aduerſariū. qn̄ ſic reſiſtit tentationi. vt efficia 1 quieſcit. Dd̓m. ꝙ verum eſt in eo motu qui ē ad aliqd̓ cōplemētur maior dei amicus. ⁊ mereatur regnum eternum. ¶ Et quo tum. hoc autem non oportet eſſe in motu corruptionis ⁊ deſtru niam hoc abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte eſſe non poteſt ideo. concedē ctionis. Aliquis em̄ interficit̉ ꝑ violentiaꝫ. non tamen oportet dum eſt. ꝙ ⁊ ſi quis ꝑ gr̄am gratis datā poſſit dyabolo reſiſteꝙ ꝑ illam eandeꝫ vim in morte ꝑſiſtat. Et qꝛ peccatū corruptio re. vt ei non conſentiat ſuggerenti. tn̄ abſqꝫ dono qd̓ reddat bo dicit̉. non oportet ꝙ quis ꝑſiſtat in pctō ex ſolo actu volūtatis minem acceptū deo. ipſum vincere non pōt vt contra eius intē ſicut ꝑ actū voluntatis ſe in pctō precipitauit. ſicut ptꝫ in eo qͥ tionem proficiat dignitate meriti. vel inmerito cōdigni. Et cō 17 ſe voluntarie interficit. vel voluntarie ſe dimergit. ¶ Ad illud cedende ſunt rōnes q̄ hoc oſtēdunt. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcit̉. qd̓ obijcit̉. ꝙ deus poſſit reſtituere innocētiam. ⁊ ita delere cul de eo qd̓ dictū eſt Cayn. Subter te erit appetitꝰ tuus ⁊c̄. Dd̓ꝫ pam abſqꝫ gratia. Dd̓m ꝙ hoc verū eſt. ſed largitas diuine miꝙ ⁊ ſi inptāte eius eſſet appetitū refrenare vt in actū pctī non ſericordie ſic decreuit auferre maluꝫ ꝑ qd̓ homo diſplicet. vt ſi ꝓcederet. etiā abſqꝫ gr̄a gratumfaciēte. nō tn̄ ex hoc ſequit̉ ꝙ mul daretur bonum ꝑ qd̓ homo deo placeret. nec vnꝙͣ expellit poſſit aduerſariū deuincere. qꝛ ⁊ ſi ſine gr̄a hoc faceret. eēt ibi culpā quin ſanctificet ipſam aīam. vt in ea babitet ꝑ gr̄am. Un̄ reſiſtentia ꝑ quā vitaret penā. nō tn̄ eſſet ibi victoria ꝑ quā me nihil eſt medium ẜm tempus inter iuſtū ⁊ impium. ex quo eniꝫ reret̉ palma. ¶ Ad illud qd̓obr̄. ꝙ li. ar. dr̄ eſſe potētiſſimū ſubro homo naſcitur ueceſſe eſt animā eius vel eſſe peruerſaꝫ ꝑ culpā deo. ⁊ ꝙ nō auget̉ nec minuit̉. Dd̓m ꝙ quēadmoduꝫ fuit ſupra vel erectam per gratiam. expoſitū. hoc intelligit̉ ꝙͣtū ad priuationē coactiōis. nō ꝙͣtum Utrū li. ar. abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte poſſit ad potentiā ſeruande rectitudinis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ ſpūs s Queſſo. lj. aauerſariū ſuū vincere. Et ꝙ ſic vr̄. Beluxurie vincit̉ ꝑ continentiā. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi ꝑ cōtinentiā q̄ eſt abſ ne. iiij. dictū eſt Cayn. Subter te erit appetitꝰ tuus. ⁊ tu dn̄aqꝫ gr̄a gratūfaciente. poſſit qͥs reſiſtere ſpiritui luxurie. illa tn̄ beris illius. Sed cōſtat ꝙ cayn iā erat inmortali pctō. ergo in reſiſtētia triūphꝰ dici nō pōt ꝓ eo ꝙ ex hͦ nullā aſſequit̉ palmā ſtatu illo poterat dn̄ari appetitui ſuo ꝓprio. ſed nullā victoriaꝫ ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ pōt quis vincere ſeip̄m ſine gr̄a gratū. bꝫ in nobis aduerſariꝰ niſi ꝑ noſtrum appetitū. ſi igit̉ abſqꝫ gr̄a ſaciēte. Dd̓m ꝙ falſuꝫ eſt. ꝙͣuis eniꝫ hereticꝰ qui exponit ſe mor gratūfaciēte cayn ſuꝑare poterat propriū appetitū. vr̄ ꝙ poſſꝫ ti videatur ſeipſum vincere. non tamē eſt ibi victoria. ſed deie etiā vincere aduerſariū. ¶ Itē Bern̄. in li. de li. ar. Liberū arctio. Superat̉ enim ab erroris improbitate. ⁊ cōſcientie ꝑuerſi eſt potētiſſimū ſub deo. Et ibidē dicit ꝙ li. ar. ſui oīno defectū tate. ⁊ obſtinationis profunditate. ⁊ propter hoc magis meret̉ non patit̉ quare potiſſime in ipſo eterne ⁊ incōmutabilis imacōfuſionē ⁊ ignominiā ex illa mortis ꝑpeſſione ꝙͣ gl̓iaꝫ. ¶ Ad il go deitatis vr̄. Nā ⁊ ſi habeat initiū. neſcit tn̄ occaſuꝫ nec de iu lud qd̓ obijcit̉. ꝙ dyabolꝰ pōt vincere hoīeꝫ abſqꝫ gr̄a. Dd̓m ꝙ ſticia vel de gr̄a accipit augmentū. nec de pctī miſeria detrimē victoria dyaboli cōſiſtit in ſubiugādo ſibi hoīem ꝑ peccatū vitū. ergo ſi li. ar. adiutū gr̄a ⁊ iuſticia poſſit ſuꝑare aduerſariuꝫ ctoria ꝟo hoīs cōſiſtit in promerēdo illud qd̓ dyabolus amiſit pari rōe vr̄ ꝙ poſſit etiā ꝑ ſeip̄ꝫ. ¶ Itē ſpūs luxurie deijcit̉ vi ⁊ ideo ſicut facilius eſt peccare. ꝙͣ in bono proficere. ſic faciliꝰ vincit̉ ꝑ continentiā. ⁊ ſpūs iracūdie ꝑ patientiā. ⁊ ſic de alijs. eſt dyabolum ſuꝑare hoīem. ꝙͣ hominem aduerſarium vincere ſed continētia ⁊ patientia poſſunt haberi abſqꝫ gr̄a gratūfaciē Preterea dyabolus non vincit hoīem. niſi volentem ⁊ conſente ꝑ gr̄am gratis datā. ergo ⁊c. ¶ Item difficilius eſt vincere tientem. dyabolus autem nunꝙͣ vincit̉ volens ⁊ ideo non ſeqͥ ſeipſum ꝙͣ vincere dyabolum. ſicut em̄ habitum fuit. ⁊ magr̄ di tur. ꝙ ſi dyabolus poteſt reportare victoriaꝫ de homine abſqꝫ cit ſupra diſt. xxj. Fortior eſt tentatio carnis ꝙͣ tentatio hoſtis gratia. ꝙ ſimiliter poſſit eſſe econuerſo. immo non eſt ſimile ſi ſed homo abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte poteſt ſeipſum vincere ⁊ mor cut oſtenſum eſt. ti exponere. ſicut pꝫ in hereticis. ergo multo fortius videtur ꝙ . Utrum abſqꝫgr̄a gratūfaciente li. ar. C 6 abſqꝫ gratia gratumfaciente poſſit de dyabolo triumphare. Queſtio. llj. poſſit omnia mandata implere. Et ꝙ ¶ Item aduerſarius noſter in quo nulla eſt gratia gratum faſic videt̉. Deūt̓. xxx. Mādatum qd̓ ego p̄cipio tibi hodie non ciēs. frequēter poteſt nos deuincere ⁊ ſibi ſubiugare. ſi ergo nō eſt ſupra te. neqꝫ procul poſitū ⁊c. Et poſt. Sꝫ iuxta eſt ſermo eſt peioris cōditionis bō ꝙͣ ſit dyabolus. videt̉ ꝙ abſqꝫ aliquo valde in ore tuo. ⁊ in corde tuo vt facias illud. hoc aūt nō eſſet dono gr̄e poſſit quis aduerſariū ſuum vincere. ¶ Sed ꝯtra.j. ſi obſeruantia mādatoruꝫ eſſet ſupra poſſe li. ar. ergo videt̉ ꝙ Coꝝ.xv. Deo gratias qui dedit nobis victorias ꝑ Ieſum xp̄m abſqꝫ gr̄a gratumfaciēte que eſt ſupra poſſe li. ar. cōtingat ma do. no. Igitur ſine auxilio xp̄i nemo pōt de inimico habere vi data dei ſeruari ⁊ impleri. ¶ Item hoc videt̉ autoritate noui ctoriam. ſi ergo xp̄s auxiliatur nobis per gratiam ſuā per quā teſta. Matth̓. xj. Iuguꝫ meum ſuaue eſt. ⁊ onus meū leue. hoc nos iuſtificat. videtur ⁊c. ¶ Iteꝫ Rom̄. vij. Infelix ego homo aūt nō eſſet. ſi mādatū dei eſſet ſupra poſſe li. ar. gͦ ⁊c. ¶ Item quis me liberabit de corpore mortis huius. Et reſpondet. gr̄a hoc videt̉ rōne. Multo benignior eſt deus ſeruis ſuis ꝙ ſit hō dei ꝑ Ieſum xp̄m dn̄m nr̄m. ſi ergo nullus vincit aduerſarium ſed hō pōt mādata hoīs ſeruare abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte q̄ ſunt niſi qͥ liberat̉ a lege pctī ⁊ mortis. vr̄ ꝙ abſqꝫ gr̄a dei per Ieſuꝫ grauia ⁊ multa. ergo videt̉ ꝙ multo fortiꝰ poſſit ſeruare mādaxp̄m q̄ quidē eſt gr̄a gratūfaciens nō poſſit aduerſariū vincere ta diuina. ¶ Item in mandatis dei. aut precipiuntur ipſa ge¶ Itē ſuꝑ illud psͣ. Infirmati ſunt ⁊c. glo. non potētes reſiſte nera operum. aut precipiuntur formata opera. Si precipiunt̉ re vitijs ꝑ ſe. Deo em̄ deſiſtēte ab auxilio. laborare pōt hō. ſed opera formata. ergo qui bonorat patreꝫ naturali pietate. non nō vincere. ergo vr̄ ꝙ abſqꝫ auxilio gr̄e gratūfaciētis nō ꝯtinfaciens illud ex charitate. videtur illud mādatū omittere quo gat vincere tentationē. Qd̓ ſi tu dicas hoc intelligendū eſſe de precipit̉. bonora pr̄em ⁊ matrē. ⁊ peccare mortaliter. qd̓ abſurgratia gratis data. non gratumfaciente ſolū. Cōtra dicitur dum eſt dicere. Si igit̉ ipſa gn̄a operū ſunt in precepto. ⁊ hoc aliā glo. ſuꝑ illud psͣ. Immiſſiōes ꝑ angelos malos ⁊c. Dyabo conſtās eſt ꝙ poſſumus facere abſqꝫ gr̄a gratum faciente vide lus ptātē hꝫ in pctōre. ſicut in pecore ꝓprio. ergo cū nō poſſit a tur ꝙ diuina mādata abſqꝫ dono gr̄e gratumfacientis continpctō erui niſi ꝑ gr̄aꝫ gratūfaciētē. nō pōt niſi ꝑ illā erui a ptāte gat implere. ¶ Iteꝫ nihil difficilius eſt ꝙͣ animā ſuā ponere ꝓ dyaboli. gͦ ſine illa nō pōt ip̄m deuincere. ¶ Itē vincēti debet̉ alio. Maiorem em̄ charitatē nemo bꝫ ⁊c. ſicut dr̄ Iobā. xv. ſꝫ corona. ẜm ꝙ dr̄ Apoc. ij. ⁊. iij. ſed nulli pugnati cōtra aduerſa abſqꝫ gr̄a gratūfaciēte pōt qͥs mortē ꝓ alio ſubire. gͦ multofor rium debet̉ corona glorie. niſi ei qͥ hꝫ gr̄am gratūfacientem. er tiꝰ oīa gn̄a alioꝝ mādatoꝝ. ¶ Ad oppoſitū arguit̉ ſic. Iere. x. qq iiij

ꝯecundi Libri dicitur. Scio dn̄e qꝛ nō eſt hoīs via eius. neqꝫ viri vt ambulet ꝙ mādata dei ſeruari pn̄t abſqꝫ gr̄a gratum faciēte. ꝙͣtū ad geſit ⁊ dirigat greſſus ſuos. ſed quicūqꝫ implet diuina mādata diri nus oꝑis. Et hoc quidē verū eſt. nā pōt homo mādatum illud Honora pr̄em tuū ⁊c. abſqꝫ gratia implere vt ſic vitet penam. git greſſus ſuos. ergo nō eſt in ptāte hoīs diuina mādata īple Poſſet etiā facere ⁊ alia mādata adiutus aliqͣ gr̄a gratis data. re. ¶ Itē Actuū. xv. hoc eſt iugū qd̓ neqꝫ nos neqꝫ pr̄es noſtri ⁊ nō ſolū facere aliqͣ q̄ vident̉ ardua. ſꝫ etiā pati terribilia. In por. po. ſed ꝑ gr̄aꝫ do. no. Ieſu xp̄i credimus ſaluari. Et loqui bis tn̄ oībus nō implerent̉ mādata ẜm intentionē ⁊ acceptatio tur ibidē de mādatis legis. ergo diuina mādata obſeruare nō contingit abſqꝫ diuina gr̄a. ¶ Item obſeruatio mādatoꝝ dei nē diuinā. ẜm ꝙ expreſſe dicit apl̓s. ij. Coꝝ. xiij. enumeras mul facit hominē dei amicuꝫ. Unde Ioh. xv. Uos amici mei eſtis ſi tiplex genus oꝑis prīo. poſt qd̓ ſubiungit. Si charitatē nō baſe. ſed nullus poteſt effici dei amicus abſqꝫ dono charitatis ⁊ buero. nihil mihi prodeſt. Et hoc fuit qd̓ Pelagiꝰ nō ꝯſideragr̄e gratumfaciētis. ergo impoſſibile eſt abſqꝫ huiuſmodi douit. ꝓpter qd̓ in errorē cecidit ⁊ credidit. aliquē ex ſimplici mādatorum obſeruātia quātum ad exteriora opera dignū eſſe vinō mādata dei ſeruari. ¶ Itē obſeruātia mādatorum dei facit ta eterna qd̓ eſt contra fideꝫ piam ⁊ ſanam. ſicut apl̓s explicat hominē dignum vita eterna. Unde Mat. xix. Si vis ad vitam in autoritate premiſſa. ingredi ſerua mādata. ſed nullus pōt vitā mereri eternā abſqꝫ Onſequēter querit̉ de poteſtate li. ar. ꝙͣtuꝫ dono gr̄e dei. vt dicit̉ Rom̄. vj. Gratia dei vita eterna. gͦ abſqꝫ illa nemo pōt diuina obſeruare mādata. ¶ Itē ſicut fundamē ſe extendit abſqꝫ gr̄a gratis data. Et circa hoc queruntur tria. Primo queritur vtrum tum legis veteris eſt timor. ita fundamentū euāgelij eſt amor. ſicut inſinuat apl̓s Rom̄. viij. ⁊ exp̄ſſe dicit Aug. ergo ſicut mā li. arbi. abſqꝫ gratia gratis data poſſit ſe ad data legis veteris obſeruari non poterāt abſqꝫ dei timore. ſic gr̄am gratūfacientē ſufficienter diſponere. mādata euāgelica īpleri nō pn̄t abſqꝫ charitatis amore. ſed do Scd̓o queritur vtrū omni gr̄a deſtitutꝰ poſ nū amoris nō eſt abſqꝫ dono gr̄e gratūfacientis. gͦ abſqꝫ hmōi ſit alicui tentatiōi reſiſtere. Tertio queritur dono nō ꝯtingit diuina mādata īpleri. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ mādata vtrum poſſit ꝑ ſe abſqꝫ omni gratia in bonū dei dupl̓r cōtingit impleri. Uno mō ꝙͣtū ad genus oꝑis. Alio aliquod ex genere. mō ꝙͣtum ad intentionē mādātis. Si loquamur de impletiōe Utrū li. ar. deſtitutū gr̄a gratis data poM UEITIO. j. n̄t ad gratiā gratūfacientē ſufficiēter ſe mādatorū ꝙͣtum ad genus oꝑis. ſic ꝑ gratias gratis datas cō diſponere. Et ꝙ ſic vr̄ Zach. j. Cōuertimini ad me ⁊ ego cōuerᵐ tingit ea impleri. ſic ut ꝑ fidem mādatum de adoratione. ⁊ per quandā naturalē pietate ⁊ deuotionē mādatum de parētū hotar ad vos dicit dn̄s. Si igit̉ deū cōuerti ad nos non eſt aliud noratione. ⁊ ſic de alijs. Alio mō eſt loqui de impletione manꝙͣ gratiā impartiri. anteꝙͣ aliqͣ gratia cōferat̉ li. ar. pōt ad euꝫ datorum ꝙͣtum ad intentionē mādātis. ⁊ ſic qꝛ deus p̄cipit mā cōuerti. ſꝫ ſe cōuertēdo ad deū diſpoſuit ſe ad gratiā. ergo ⁊c. data ad hoc ꝙ voluntas noſtra conformetur volūtati ſue. ⁊ hec ¶ Item Boctiꝰ. Naturaliter eſt nobis inſerta veri boniqꝫ cu non pōt eſſe abſqꝫ charitate. ⁊ charitas eſſe nō pōt abſqꝫ dono piditas. igit̉ oī gratia gratis data circūſcripta. ſalua aīe rōna gr̄e gratumfacientis. mādata dei ẜm intentionē mādantis abſ lis natura. pōt li. ar. verū bonū deſiderare. ſed deſiderādo veꝝ qꝫ huiuſmodi dono nō poſſunt obſeruari. Et hoc eſt quod dicit bonū diſponit̉ ad donū gratuitū. ergo ⁊c. ¶ Itē oīs poteſtas apoſtolus Rom̄. xiij. Qui diligit proximum legē impleuit. Et naturalis. naturaliter appetit ſuā ꝑfectionē. eoipſo quo illa in iterum. Plenitudo legis eſt dilectio. Et. j. Tym̄. j. Finis prece diget. ⁊ ab ea nata eſt cōpleri. Si igit̉ li. ar. aptum natū eſt cō cepti eſt charitas de corde puro ⁊c. Hocipſum etiā infinuatur pleri ꝑ donū gratie ⁊ glorie. omni gratia priuatū ꝑfectionē graDeūt̓. vj. vbi poſt enumerationē mādatorum decalogi. ſubdit̓ tie deſiderabit ⁊ queret. ſi igit̉ hoc eſt ad gratiā gratūfacientē mādatum charitatis quo dicitur diliges dominum deum tuū ſe diſponere. videt̉ ⁊c. ¶ Itē ſufficiēter ſe ad gr̄aꝫ diſpōit. qͥ fa ex toto corde tuo ⁊c. pꝫ igitur ex predictis quāta ſit neceſſitas cit qd̓ ī ſe eſt. facere aūt qd̓ in ſe eſt dicit̉ homo qn̄ facit illud qd̓ gratie gratumfacientis. qꝛ non ſolum eſt neceſſaria ad remiſſio eſt in ſua poteſtate. ſed li. ar. oī gratia deſtitutū. pōt facere qd̓ in ſe eſt. nullus em̄ dubitat quin poſſit facere qd̓ pōt. ergo abſnem pctōrum verumētiā ad victoriā tentationuꝫ. ⁊ ad obſeruā qꝫ omni gratia pōt ſe diſponere ad gratiā gratūfaciētē. ¶ Itē tiam mādatorum diuinoruꝫ. Multipl̓r eniꝫ errauit Pelagius qui dixit li. ar. tm̄ poſſe habere vt nō indigeret gr̄a gratūfaciē lib. ar. deſtitutū gratia gratiſdata. Aut pōt aliqͥd aut nihil. Si te. ¶ Hac igitur poſitione tāꝙͣ heretica repudiata implorāda nihil pōt. ergo nemo eſſet inculpādus ex hͦ ꝙ non ſe preꝑat ad eſt gratia dei ꝑ quā deleātur pctā. ⁊ vincātur dyabolica tenta gratiā. Si aliquid pōt. vocet̉ illud qd̓ poteſt a tunc verum eſt menta ⁊ impleatur diuina mādata. nō ſolum ẜm genus operis dicere ꝙ li. ar. pōt in a. ſed faciēdo. a. toto ſuo poſſe ſe preparat ſed etiā ẜm intentionē mandātis. Non ſoluꝫ ad vitatione pene ad gratiā. ⁊ quicunqꝫ ſic ſe preparat. ſufficienter ſe diſponit. er go ⁊c. ¶ Itē omne pctm̄ non tm̄ eſt expulſiuum gratie. ſed etiā verumētiā ad merituꝫ glorie. Nam ⁊ ſi primus modus obſeruā nociuum nature. ſed omnis natura refugit ſibi contrariū. ⁊ no di pōt eſſe ꝑ gratiā gratis datā. ſecundus tn̄ modus nō poteſt ciuum. ergo li. ar. omni gr̄a deſtitutum ⁊ ſibi relictum ꝑ naturā eſſe abſqꝫ gratia gratūfaciente. ſicut prius oſtenſum eſt. Et ẜm babet deteſtari pctm̄ ⁊ refugere. ſed deteſtādo ⁊ refugiēdo cul hanc via procedunt rōnes que oſtendunt abſqꝫ gratia gratum pā. ſe diſponit homo ad gratiā. ergo ⁊c. ¶ Sed cōtra. Aug. in faciēte mādata diuina impleri nō poſſe. vnde ⁊ cōcedēde ſunt li. de eccl. dogma. Manet ad querendā ſaluteꝫ libertas ar. ſed ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de Deūt̓. ꝙ mādatuꝫ non eſt ſupra homi admonēte prius deo īuitāte ad ſalutē. vel vt eligat. aut ſequat̉ nem. ſed prope. Dicendum. ꝙ hoc intelligit̉ de obſeruātia ꝙͣtū vel agat occaſionē ſalutis. ſed hoc eſt inſpirationis dei. ergo vt ad genus oꝑis. Si aūt intelligatur de obſeruātia ꝙͣtum ad in detur ꝙ nunꝙͣ li. ar. noſtrū poteſt ſe ad viā ſalutis preꝑare. niſi tentionē madantis. tunc dicitur eſſe prope. non qꝛ lib. ar. poſſit adiuuetur per aliquā gratiā gratiſdatā. ¶ Itē timor ſeruilis in illud. ꝑ ſe fine dono gratie ſed qꝛ gratia dei preſto eſt vnicui eſt illud quo mediāte declinat̉ a malo. ſicut dicitur Prouer. j. qꝫ. nec aliquis caret gratia. qꝛ gratia deſit ſibi. ſed qꝛ ipſe deeſt gratie. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ mādata leuia ſunt ⁊ ſuauia. In timore declinat oīs a malo. ſed timere ſeruiliter eſt donum dei. ⁊ nullus pōt ſe diſponere ad gr̄am. niſi declinet a malo. er Dicēdum ꝙ hoc intelligitur in reſpeceū babētis charitatē. ho go nullus pōt ad gratiā ſe diſponere ſine aliquo dono gratie. mini enim habenti charitatē. eſt facile diligere inimicū. ſed nō ¶ Itē diſpoſitio eſt eiuſdē gn̄is cū eo ad qd̓ diſponit. ergo ad habenti eſt valde difficile. ⁊ quaſi impoſſibile. Et eſt exempluꝫ bonū gratuitū nō pōt qͥs ſe diſponere. niſi ꝑ aliqͥd gratis datu in auibus que leues ſunt ad volādum. quādo babent pennarū ergo impoſſibile eſt ꝙ ad illud ſe diſponat li. ar. oī gr̄a deſtituabundantiā. qn̄ vero pennis priuātur graues ſunt ⁊ volare nō tuꝫ. ¶ Itē diſpoſitio p̄uenit illud ad qd̓ diſponit. ſi gͦ li. ar. poſ poſſunt. Ideo dominus dicit mādata ſua eſſe leuia. qm̄ volen ſet ſe ad gr̄am gratūfacientē ꝑ ſeip̄m diſponere. gͦ poſſet gr̄am tibus illa ſeruare ⁊ conuerti ad ſe. dat charitateꝫ ⁊ pennas vir p̄uenire. ſi gͦ hoc eſt ꝯͣ naturā gr̄e p̄ueniētis. videt̉ ⁊c. ¶ Rn̄. adīa tutuꝫ. ꝑ quas poſſunt volare. ⁊ ſe ſuꝑ ſeipſos faciliter eleuare. p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū. ꝙ vix aut nunꝙͣ li. ar. deſtituit ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ homo pōt implere mādata hoīs ⁊c. oī gratia gratis data. Qm̄ noīe gratie gratis date. nō ſolumo Dicēduꝫ ꝙ non eſt ſil̓e. qꝛ homo indiget obſequio hoīs. ⁊ plus intelligimꝰ illā q̄ enumerat apl̓s. j. Coꝝ. xij. Alij dat̉ ꝑ ſpm̄ ⁊c̄. conſiderat actum exteriorē. ꝙͣ intentionē interiorē. Deus autē ſꝫ etiā vocat̉ hic gratis data qͥc qͥd illud ſit qd̓ ſuꝑadditū eſt na qui bonorū noſtroꝝ non indiget. ⁊ magis intuetur corda ꝙͣ faturalibus. adiuuans aliquo modo ⁊ preparās voluntatead ba cies. opus hominis non acceptat. niſi prius acceptabilis ſit ei bitum vel vſum gratie. ſiue illud gratis datum ſit habitꝰ. ncūt hominis voluntas. ꝑ quā fiunt illa oꝑa. ¶ Ad quartum ⁊ vlti28 mum argumētum ſatis plana eſt rn̄ſio ex p̄dictis. Probant em̄ Itimor ſeruilis. vel pietas aliquorum viſceribus inſerta ab iran tis.

j Diſtinctio i I III tia. ſiue ſit etiā aliquis actus. ſicut aliqua vocatio vel locutio q̄ lis deteſtatio pōt eſſe a virtute nature. ſꝫ hͦ nō diſponit ad gr̄aꝫ deus excitat animā hominis vt ſe preparet. Sine hac quidem gratūfaciente. Et ſic patēt q̄ſita. Pꝫ etiā qualiter errauerit pe gr̄a gratis data vix aut nunꝙͣ aliquis bn̄s vſum li. ar. reperit̉ lagius qͥ li. arb. non ſolū dixit habere potētiā diſponendi ſe ad ⁊ ſine hac concedendum eſt li. ar. nunꝙͣ ſufficienter diſponi nec gratiā gratumfacientē. ſed etiā merēdi eā propria virtute. Du poſſe ſe diſponere ad gr̄am gratum facienteꝫ. ſicut dicit Bern̄. pliciter em̄ mendax fuit. ⁊ in hoc ꝙ dixit prima gratiā ſub meri expreſſe in li. de li. ar. c. xvij. Conatus li. ar. ad bonuꝫ caſſi ſunt to cadere. ⁊ in hoc ꝙ dixit etiā li. ar. proprijs viribus ad gratiā ſi a gr̄a non adiuuātur ⁊ nulli ſi non excitātur. Et poſtmodum poſſe ſe diſponere. dicit ꝙ gr̄a excitat li. ar. dum ſeminat cogitatuꝫ. Si igitur. pri Utrū liberū arbitriū omni gr̄a deſtitu ma diſpoſitio que non fit a gratia gratumfaciente eſt cogitatio Queſt io. lj. tum poſſet alicui tentatōi reſiſtere. Et E et hec nō eſt abſqꝫ dono gratie gratis date. impoſſibile eſt ꝙ liꝙ ſic videt̉. Grego. in morali. Debilis eſt hoſtis qui non vincit arb. omni gratia deſtitutum ad gr̄am gratum facientem diſpo niſi volentē. Sꝫ qd̓ aliquis voluntarie facit poteſt non facere. nat ſeipſum. ¶ Ratio autem huius eſt hec. non qꝛ gr̄a gratum ergo ſi voluntarie quis conſentit aduerſario. poteſt etiā gratia faciēs neceſſario preexigat diſpoſitionem gratie gratis date. deſtitutus non conſentire. ac ꝑ hoc tentationi reſiſtere. ¶ Itē ſed qꝛ ipſa eſt quid diuinum. ⁊ res exiſtens ſuper li. arb. ⁊ etiā li. ar. omni gr̄a deſtitutum adhuc liberum eſt. ſi liberum eſt erſupernaturale iudicium. ideo li. ar. nūꝙͣ aſſurgit. nec ad cogno go non poteſt cogi. ergo poteſt repugnare ſuggeſtioni dyaboli ſcendum gr̄am. nec ad petendā. niſi aliquo modo a ſurſum exci ce. ⁊ ſi hoc. igitur ⁊ reſiſtere non ſolum vni ſꝫ etiā omni tentatio tetur. ⁊ ꝑ additionem gr̄e gratis date qd̓ tenet quaſi mediū in ni. ¶ Item bonum potentius eſt ꝙͣ quodlibet malum. ſꝫ li. ar. ter donum gr̄e gratumfacientis ⁊ naturalem libertatem volū omni gratia deſtitutum adhuc habet naturale iudicatoriū qd̓ tatis. Tenendum eſt igitur ꝙ li. ar. ſi excitetur ꝑ aliqd̓ donum ineſt ei ꝑ naturā. gͦ cum illud ſit bonū potētiꝰ eſt pctō. ⁊ concugr̄e gratis date. poteſt ad gratiā gratum faciētem ſe de cōgruo piſcentia. ⁊ tentatōe dyabolica inclinante ad maluꝫ ⁊ ſi hoc. er diſponere. ſi autem omni tali munere contingat ipſum deſtitui go poteſt non ſolum vni ſꝫ etiā cuilibet tentationi reſiſtere. nunꝙͣ poſſet ad illā diſponi. Unde rōnes hoc oſtendentes con ¶ Itē cum ſit triplex poſſe. videlicet gratie. nature ⁊ vicij. ẜm cedende ſunt. ¶ Ad illud autem qd̓ primo obijcitur in ꝯͣriuꝫ ꝙ ꝙ dicitur in glo. Rom̄. vij. poſſe gratie addit ſupra poſſe natuli. ar. eſt cōuerti ad deum. dd̓m ꝙ lib. arb. lapſum nūꝙͣ ad deu re. ſꝫ poſſe vicij diminuit. ergo poſſe nature eſt ſupra poſſe vicij conuerteretur niſi aliquo munere gr̄e excitaretur. ꝙ qꝛ p̄ſto eſt ergo circunſcripta omni gratia. manente ſola naturali potētia ideo dicit dominus. Conuertimini ad me. Hoc em̄ ipſo ꝙ inuividetur ꝙ li. ar. reſiſtere poſſit vicio impellenti. ¶ Item ſicut tat ⁊ vocat. exhibet homini aliqd̓ donum gratuitum ꝑ qd̓ exciliberum arbitrium. vertibile eſt ad malum. ita quelibet creatu tetur. excitatuſqꝫ aliqualiter ad ipſum conuertatur. ⁊ conuerra vertibilis eſt in non eſſe. ſꝫ multe creature conſeruantur ineſ ſus ꝑ gratiā gratum facientem a deo acceptetur. ex et hoc dici ſe ſine aliqua gratia gratis data ꝑ naturalia principia ⁊ diuinā etur deus conuerti ad ipſum. ¶ Unde ſi quis velit attendere or pn̄tiam. ergo pari rōne videt̉ ꝙ ꝑ lib. arb. gratia deſtitutum. ꝓ dinem li. ar. ⁊ gr̄e diuine expreſſe infinuat Aug. j. lib. de eccle. pria virtute abſqꝫ aliquo dono gratie ſupra appoſito poſſit ali dogma. ponēs quattuor gradus inter quos gr̄a preuenit libe. quis caſum in peccatum effugere. ¶ Item demones habēt ſiar. Ait enim ſic. Initium ſalutis noſtre deo miſerāte habemus bi data integra naturalia ⁊ ſplendidiſſima. ergo multo fortiꝰ li. vt acquieſcamus ſalutari inſpirationi noſtre poteſtatis eſt. vt arbi. hominis lapſi. ſꝫ lib. arb. non lapſum ꝑ ſe poterat tētatioadipiſcamur quod acquirendum admonitione cognouimus di ni reſiſtere. ergo pari rōne videtur ꝙ lib. arbi. lapſum hoc poſuini eſt muneris. vt non priuemur iā adepte ſalutis munere ſol ſit. etiam ſi ſit omni gratia deſtitutum. Si forte tu dicas ꝙ ⁊ ſi licitudinis noſtre eſt ⁊ celeſtis pariter adiutorij. In hoc ergo ſit integrum quātum ad naturā potentiarum. infirmitatuꝫ. taverbo ſi quis diligenter inſpiciat. inſinuatur valde clare quamen eſt ⁊ diminutum quantum ad babilitatem conſequentem tum poſſit li. arb. reſpectu gratie. Nā cum ſint in ſalutis opere adeo vt non poſſit reſiſtere. Tunc ego quero aut poteſt aut nō iſta quattuor vicꝫ inuitare acquieſcere. adiuuare. ⁊ permanere poteſt. Si poteſt habeo propoſituꝫ. Si non poteſt. ⁊ nullus eſt Primum eſt inſpirationis dei. ſcd̓m libertatis arbitrij. tertium inculpādus in eo quod vitare non poteſt. ergo aut lib. arb. non muneris diuini. quartū ſollicitudinis nr̄e ⁊ diuini pariter adreſiſtendo tentationi non peccaret. aut in peccādo non eſſet vi iutorij. Et ꝑ hoc ſatis aperit̉ via ad diſſoluendum rōnes ſequē tuperabile. ſꝫ vtrumqꝫ borum eſt impoſſibile. ergo reſtat altetes. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcitur ꝙ inſerta eſt nobis veri boni rum ſcꝫ ꝙ poſſit tētationi reſiſtere. Sꝫ contra Matt. vj. Et ne 3 qꝫ cupiditas. dd̓m ꝙ verum eſt generaliter. vt autem cognoſca nos inducas in tētationē. dicitur in oratione dominica. ſꝫ nultur in ſpāli quod ſit illud bonum. ⁊ deſideretur ⁊ requirat̉. hoc lus ab altero poſtulat quod poteſt ꝑ ſeipſum. ſi ergo homo ſanon eſt abſqꝫ dei dono. Et illa etiā generalis cupiditas nō ſufpiēter petit a deo. videtur ꝙ hoc non poſſit homo ꝑ li. ar. abſqꝫ ficit ad diſponēdum ad gr̄am. ſicut pꝫ in philoſophis qui btītu aliquo dono gr̄e gratuito. ¶ Itē Aug. diffiniēs li. ar. ſicut hadinē multum deſiderauerunt. nunꝙͣ tn̄ gratiā dei adepti ſunt. bitum eſt ſupra diſt. xxiiij. dicit ꝙ liberum arb. eſt facultas vo ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ natura appetit ſuā ꝑfectionē ⁊c. luntatis ⁊ rōnis qua bonum eligit̉ gr̄a aſſiſtēte. ⁊ malum gra7 dd̓m ꝙ verum eſt de ꝑfectione illa q̄ eſt infra terminos nature. tia deſiſtente. Si igitur hec ratio recta eſt. niſi aſſit diuina gr̄a non aūt oportet de illa q̄ ſuꝑ naturā eſt. Aut ſi de illa intelligat̉ ſemꝑ li. ar. malum eliget. ergo nulli tētationi reſiſtet. ¶ Item eo mō appetit quo cognoſcit. ꝑ ſe aūt nō cognoſcit in ſpāu. ſed ſuꝑ illud Rom̄. vj. Uelle adiacet mihi glo. naturale eſt quodātm̄ in generali. ſic aūt cognoſcēdo ⁊ appetēdo nō ſe diſponit ſuf modo velle bonum ꝑ rōnē. Sꝫ tale eſt hoc velle ꝙ ſemꝑ vi carficienter ad donuꝫ gratie. ſicut prius oſtenſum eſt. ¶ Ad illud nis ſuꝑatur. ergo videtur ꝙ abſqꝫ adiutorio gr̄e ſemꝑ cū tētaqd̓ obijcitur ꝙ ſufficienter ſe diſponit qui facit qd̓ in ſe eſt. dicētur conſentiat homo culpe. ¶ Ite li. ar. in preeligendo ſemꝑ ſe dum ꝙ facere qd̓ in ſe eſt pōt dupl̓r intelligi. Uno mō poſitiue. quitur affectum predominante ⁊ hoc expreſſedetermīat Anſel. qꝛ facit aliquid ordinatum ad gratiā. ⁊ tm̄ facit ꝙͣtum poteſt. ⁊ in li. de li. ar. ⁊ ꝑ experientiā eſt manifeſtum. ſꝫ abſqꝫ gr̄a ſaltem hoc mō veritatē hꝫ ſermo p̄dictus. Alio mō pōt intelligi priua gratis data li. ar. corrupto regnat amor proprij boni. ergo vr̄ tiue vt dicat̉ facere qd̓ in ſe eſt. qꝛ facit qd̓ pōt. ꝙͣuis illud non ꝙ ſemꝑ illud preeligat ꝙͣtum eſt de ſe. niſi gr̄a diuina aſſiſtat. ſit ordinatū ad gr̄e ſuſceptionē. ⁊ hoc mō li. ar. gratia deſtitutū ergo ideꝫ quod prius. ¶ Itē mors non ineſt nobis niſi ꝑ pctm̄ pōt facere qd̓ ī ſe eſt ⁊ ſic p̄dictꝰ ſermo nō bꝫ veritatē. Et ꝑ hͦ pꝫ ergo vbi eſt neceſſitas moriendi. videtur ꝙ niſi aſſit gr̄a dei eſt rn̄ſio ad ſequēs. ¶ Qd̓ em̄ q̄rit̉ aut pōt aliqͥd aut nihil. dd̓m ꝙ 3 ſimpliciter neceſſitas peccādi. ſed vbi eſt neceſſitas peccandi. aliqͥd pōt. ſꝫ illud aliqͥd nihil eſt reſpectu gr̄e ſuſcipiende. ſicut non eſt ptās reſiſtēdi tentationi. ſi igitur hāc habet li. ar. prout poſſe comedere aliqd̓ poſſe eſt. ni hil tn̄ facit ad hͦ ꝙ aliqͥs ſuſcieſt gtātia deſtitutum. pꝫ ⁊c. ¶ Item habēs pedē claudum cuꝫ piat donū gr̄e. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lib. ar. pōt deteſtari culpā ambulat neceſſe hꝫ claudicare. ergo ſi pes ſpūalis eſt habens virtute ꝓprie nature. dd̓ꝫ ꝙ dupl̓r ꝯtingit deteſtari culpā. Aut affectum deornatū ⁊ obliquuꝫ. neceſſario claudicat in ſuo actu qꝛ eſt offenſiua maieſtatis ⁊ equitatis diuine aūt qꝛ eſt leſiua ꝓ ergo neceſſario li. ar. gratia deſtitutum. cum ſit lapſum ⁊ obliprie nature. Primꝰ modꝰ deteſtādi diſponit ad gratiā gratūta quatum precipitabitur in pcm̄. ꝙ ſi hoc impoſſibile eſt ꝙ abſqꝫ cientē. nec vnꝙͣ abſqꝫ dono gr̄e gratis date ī ſtatu nature lapſe dono gratie tentationi reſiſtat. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā. Cognoſcere em̄ ꝙ ꝑ culpā offendit̉ deꝰ donū dei eſt. Alio mō ē eſt notādū ꝙ aliqͥ ſenſerūt li. ar. ẜm ſtatū ī qͦ nūc eſt abſqꝫ mune deteſtari pctm̄ inqͣtū eſt leſiuū nature. ſicut aliqͥs deteſtat̉ forre gr̄e oī poſſe tētationi reſiſtere ꝓpria virtute. qꝛ ſi hoc nō eēt nicatione qꝛ ꝑ ipſam amiſit viſum vel incurrit aliū morbū. ⁊ ta pctm̄ ei īputari non deberet. Sꝫ hec poſitio plane falſa eſt. ⁊ cō

Iecundi Libri lus. Non regnet pctm̄ in veſtro mortali corpore. Et ꝑ hoc patet 4. tra ſacrā ſcripturā. ⁊ cōtra ſctōꝝ teſtimonia. Si em̄ nemo pōt reſponſio ad ſequēs quod obijcit̉ de velle nature ⁊ de velle vi reſiſtere tentationi de luxuria niſi ꝑ continentiā. nemo tentaiiicij. Uelle enim vicij preſupponit poſſe nature. ⁊ ipſam naturaꝫ tioni de infidelitate niſi ꝑ fidē continētiā autem ⁊ fidē nō cōdeordinādo efficitur ipſo velle nature potentius. ſicut videmꝰ tingit habere abſqꝫ dono gr̄e diuine iuxta quod dicit̉ Sap̄. ix in aliquo morbo qui adberet ꝟtuti naturali. ¶ Ad illud quod aa Non poſſum eſſe continēs ⁊c. ⁊. j. Coꝝ. xij. Alij dat̉ fides in eo obijcit̉. ꝙ vertibilitas nature ſtabilitur abſqꝫ munere gr̄e ſuꝑ dem ſpū. planū eſt ꝙ ip̄a ſacra ſcriptura dicit ꝙ li. ar. abſqꝫ mu addite. Dicendum ꝙ non eſt ſimile. qꝛ ⁊ ſi natura propter dete nere gr̄e nō poſſet omni tentationi reſiſtere. hoc etiā multipl̓r. ctum ſit vertibilis in non eſſe. tn̄ totum quod in ipſa eſt natura probat Aug. in li. de ꝑfectiōe iuſticie hoīs. ⁊ de natura ⁊ gr̄a. liter ⁊ determinate appetit eſſe. Et qꝛ deus conſeruat rem ẜm in li. de vera religione dicit expreſſe ꝙ qui nō vult ab alio ſuꝑa ꝙ appetit. ideo ſola diuina preſentia ꝑ propriā naturā conſerri neceſſe habet alij inuidere. ⁊ ita vir ſuperbus neceſſe habet uat creaturas. Liberum autem ar. lapſum indifferenter appepeccare aliquādo pctō inuidie. ſimiliter ⁊ in alijs gn̄ibus pectit licita ⁊ illicita. ⁊ probibita ⁊ conceſſa. ⁊ cum magno impetu catoꝝ intelligendum eſt eſſe. Et propterea illa poſitio pelagij ad maluꝫ tendit. ideo ad hoc ꝙ ſtabiliat̉ neceſſariū eſt ei aliqd̓ tanꝙͣ erronea repudiāda eſt. hoc aūt fuit qd̓ decepit pelagiū donum gr̄e. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ li. ar. integrum eſt. reſpō 40 ꝙ li. ar. nunꝙͣ deſtituit̉ omni gr̄a gratis data. ⁊ ipſe poſſe gr̄e. dendum eſt ſicut dicebat̉ in opponēdo ꝙ hoc intelligit̉ quātū attribuit ipſi nature. Suꝑbia em̄ excecatus neſciuit diſtingue ad eſſentiā potentiarum. non quātum ad ꝑfectionem babilitare inter dona naturalia ⁊ gratuita. ¶ Alioꝝ vero poſtio fuit ꝙ tum conſequentium. Et ſi queratur vlterius. vtrum poſſit reſili. ar. lapſum omni gr̄a deſtitutum nulli poſſet tentationi reſiſtere vel non. Dicendum ꝙ de aliqua tentatiōe ꝑ ſe non poteſt ſtere. pro eo ꝙ lapſum eſt ⁊ ī lapſu ſuo adeo eſt infirmatū ⁊ obli ſi tn̄ conſentiat non eſt a culpa immune. propter hoc ꝙ adiutoquātū. ꝙ niſi aſſit diuine miſericordie donū incuruat̉ ad omne rium gratie ſibi preſto eſt ſi vellet ſuſcipere. Propter hoc etiam maluꝫ qd̓ ſibi ſuggerit̉ ⁊ offert̉. Et innuit̉ ꝑ illā gloſam. q̄ dicit qꝛ ex propria ſua culpa deuenit in illā neceſſitatem. Et hoc eſt ſuꝑ illud Psͣ. Immiſſiones ꝑ ang. ma. Dyabolus poteſtatem quod dicit Auguſt. ꝙ qꝛ homo noluit vitare peccatū dū potuit habet in peccatore ſicut in proprio pecore. Et ex hoc arguūt ꝙ inflictum eſt ei vt non poſſit cum velit. hoc etiā dicit magiſter niſi aſſit diuinū auxilium faciet illuꝫ pro voluntate ſua ruere ſupra diſt. xxv. ꝙ poſt peccatum ante reꝑationē gr̄e. li. arb. pre de pctō in pctm̄. ¶ Item alia glo. ſuꝑ. j. Abac. Neſciebaꝫ eum mitur a concupiſcentia ⁊ vincitur. ⁊ ideo pōt peccare ⁊ non pōt tantā ptāteꝫ accepiſſe vt viribꝰ eius nemo poſſit reſiſtere. Hoc non peccare. etiā dānabiliter. Et ſic pꝫ ꝙ rōnes concludentes intelligendum eſt eſſe dictum ꝑ ſe abſqꝫ auxilio diuine gr̄e. Et li. arb. ꝑ ſe poſſe reſiſtere tentationi non cogunt de neceſſitate. ſi tu obijcias. ꝙ tunc homo culpādus non eſſet. reſpōdent per ¶ Ad rōnes vero ad oppoſitum quibus oſtēditurꝙ non poſſit illud quod dicit̉ in glo. Rom̄. vij. Non ego operor. ſed qd̓ babi tentationi reſiſtere. facile eſt reſpondere. Si enim concludant tat in me pctm̄. ibi. glo. Nunquid qꝛ inuitum hoīem dicit pecca ꝙ neceſſe haberet aliquādo cadere. de plano ſunt concedēde. re. immunis videri debet a crimine. non vtiqꝫ. Ipſius em̄ vicio Si autem aliquis ꝑ eas velit arguere de li. ar. ꝙ omni tētatio⁊ deſiderio hec cepta ſunt. qꝛ em̄ mācipauit ſe ꝑ aſſenſum pctō. ne ſuccumberet. reſponderi pōt ad primuꝫ de oratione ꝙ illud iure dominat̉ illius. Sed qꝛ illud valde durum videtur dicere petitur non qꝛ non poſſit alicui tētationi reſiſtere. ſed qꝛ nō po ꝙ li. ar. in ſtatu tali nulli poſſit tentationi reſiſtere. cuꝫ natura teſt omni reſiſtere ꝑ ſe. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ lib. ar. eligit 4º le habeat indicatoriuꝫ ⁊ quendā inſtinctum naturalem remurmalum gr̄a deſiſtente. dicēdum ꝙ illud non intelligit̉ ſemꝑ. ſꝫ murātem contra malum. non ſit etiā in malo confirmatum. Iō aliquādo. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ velle nature ſemꝑ ſuꝑat̉ ⁊7 eſt tertia via medium tenens inter hec duo extrema ꝙ li. ar. oī dicēduꝫ ꝙ illud non intelligitur. qꝛ in omni tētatione diſcedat gr̄a deſtitutū. nec omni poſſit tentatiōi reſiſtere. nec neceſſe ba homo a naturali rectitudine voluntatis. ſꝫ qꝛ illa rectitudo nō beat omni tentationi ſuccūbere. Non poſſit inquā omni reſiſte eſt tāte virtutis ꝙ poſſit abſqꝫ gr̄a dei. eripere hominē a ſeruire propter ſuā inſtabilitatē ⁊ infirmitatē. Iuxta illud Treno. tute pctī. ¶ Ad illud quod obijcitur de neceſſitate moriēdi. di 41 iij. Pctm̄ peccauit hieruſaleꝫ. propterea inſtabilis facta eſt. Et cendum ꝙ neceſſitas moriēdi non ineſt homini propter peccaglo. ſuꝑ illud Treno. iij. Miſericordie dn̄i ⁊c. Nō poteſt homo tum quod ineſt ſed propter peccatum quod infuit. Unde illud diu ſtare contra inſultus dyaboli. niſi mīa dn̄i adiuuet̉. Unde non concludit ꝙ neceſſarium ſit hominē peccare. ſꝫ ꝙ neceſſaſi cōtingeret hoīeꝫ reſiſte̓ vni tētatiōi. tm̄ poſſent multiplicari rium ſit homine peccare vel peccaſſe. ¶ Ad illud quod obijciꝙ niſi diuinum auxiliuꝫ adeſſet. neceſſe haberet homo deijci ſi tur ꝙ li. ar. ſequitur affectum predominātem. dicēdum ꝙ affecut ponit̉ exemplum in foraminibus nauis ꝑ que ingreditur ctus non predominatur in homine reſpectu cuiuſlibet mali qd̓ aqua. Poteſt etiā exemplum poni in pugile. qui cum ſe coopeſuggeritur ſicut pꝫ in auaro cui ſuggeritur bonorum ſuorū diſrit ex vna ꝑte contra ictum. ⁊ ex altera diſcooperit. a magis ex ſi patio. vel prodigo bonorum ſuorum retētio. ⁊ ideo nō ſequit̉ perto pugnatore ledit̉. Sic ⁊ dyabolus frequeter facit pluribꝰ ꝙ cōſentiat. omni pctō. Preterea qui afficitur circa aliquid in quibus pretendit tentationē de luxuria. ⁊ ex hoc ꝙ nō conſentiunt. facit ipſos proſilire in ſuꝑbiā. nec vnꝙͣ poteſt euitare hō habitu pōt in aliqua conſideratione magis affici circa eius op poſitū in actu. ſicut homo frequēter iraſcitur circa rē quā mul quin in aliquā tētationē incidat. ⁊ hoc propter ſuā inſtabilita tem. Propter ſuā etiā infirmitatem neceſſe haberet in aliquam tum diligit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de claudicatiōe pedis. di 50 cendum ꝙ non eſt ſimile. qꝛ actus ambulationis nunꝙͣ ſeꝑari tentationē incidere. Cum enim ſit obtenebratus ignorātia. ⁊ al pōt a diſpoſitione claudicationis in pede claudo. non ſic auteꝫ ligatus carnis concupiſcentia. tentationem carnis ⁊ infidelieſt de actu affectionis reſpectu deordinationis que eſt in li. ar. tatis non poſſet euadere qͥn etiā aliquādo conſentiret. niſ̄i adiu propter multitudinem motuum ⁊ affectuum qui conſurgunt uaret̉ aliquo munere diuine gr̄e. Per iam dicta patet rn̄ſio ad in nobis ex diuerſitate conſiderationū ſicut p̄tactū eſt. ob quā queſtionem propoſitā. pꝫ etiā pro ꝑte reſponſio ad obiecta. Il modo mouet̉ hō ad vnū modo ad eiꝰ oppoſitū. ⁊ ideo aliqn̄ mō le enim rōnes que primo probāt ꝙ contingat tentationi reſiſte tu recto aliqn̄ obliquo. Per hec aūt q̄ dicta ſunt pꝫ rn̄ſio ad ob re. ſi concluderent de tentatione in ꝑticulari concedēde eſſent iecta. ⁊ ad cōſimilia q̄ obijci pn̄t in hac materia. ¶ Ad illas aūt ⁊i qꝛ vero concludunt ꝙ contingat abſqꝫ gr̄a oī tentationi reſiſte 3 duas gloſas q̄ in ſoluendo adducte ſunt quibus videt̉ innui ꝙ re. ideo oportet eas diſſoluere. ¶ Ad illud ergo quod obijcit̉ primo ꝙ dyabolus non vincit niſi volentem. dd̓m ꝙ verum eſt. li. ar. abſqꝫ omni gr̄a tentationi non poſſit reſiſtere. intelligēde aliqua tn̄ ſunt que ſic volumus ꝙ ad illas voluntas noſtra neſunt non qꝛ dyabolus plenum poſſe habeat ſuꝑ hominē ꝙͣtum ceſſario inclinat̉ ꝓpter corruptionē originalis culpe. niſi aſſit ad actum tentādi. ⁊ ꝙ homo nullo modo poſſit ei reſiſtere. ſed hoc intelligitur ꝙͣtuꝫ ad hoc ꝙ poſſe habet in eius morte ad in aliqd̓ munus gr̄e ꝑ qd̓ releuet̉ ⁊ dirigat̉ ⁊ ideo ꝙͣuis vincat vo lentē nō tn̄ ſequit̉ ꝙ homo abſqꝫ gr̄a poſſit reſiſtere. ¶ Ad illd̓ fernalia ſupplicia nullo impediente pertrahere. ita ꝙ homo qd̓ obijcit̉ ꝙ li. ar. nō pōt cogi. iā pꝫ rn̄ſio. Nō em̄ eſt ibi coactio viribus eius non poteſt reſiſtere. ſed tāta eſt ad malū inclinatio ⁊ voluntatis pronitas. ꝙ niſi eēt Utrū liberū arbitriū omni gr̄a deſtiM UEIIIO. IIj. tutū poſſit in aliquid bonum in gene aliud ſuſtentās. neceſſe haberet motu volūtatis aliqn̄ in malū incidere. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ bonuꝫ eſt potentius malo. re. Et ꝙ ſic videt̉. Uirtus cōſuetudinalis non dat nouam pote dd̓m ꝙ verum eſt ꝑ ſe loquendo. ſed qn̄ bonum ſubijcit ſe malo tiam volūtati. ſed ſolū reddit eā facilē. ſi igit̉ volūtas hn̄s vir tutē conſuetudinalē poteſt in bonū in genere. ⁊ bonū ex circunmalum tunc operat̉ ꝑ virtutem boni. ⁊ ſufficit ſibi bonuꝫ ⁊ per ſtantia. videtur ꝙ tunc poſſit carēs virtute. licet cum difficul hunc modū in homine habet regnare pctm̄ ſicut dicit Apoſtotate

Diſtinctio XX I tate. ¶ Itē brutuꝫ bruto ꝑ naturā pōt cōpati. ergo ⁊ bō boīt dinis. quā noſſe non poteſt niſi deus reuelet. Et ꝓpterea dicūt naturam pōt cōꝑati circunſcripto oī bono gratie. ⁊ ſi pōt com ſancti ꝙ nec cogitare. nec velle. nec facere pōt bonum abſqꝫ iu pati ⁊ miſereri pōt ⁊ elemoſynaꝫ largiri. ⁊ hoc eſt bonū in gn̄e uamine diuine gr̄e. qꝛ loquunt̉ de bono ẜm ꝙ eſt ordinatuꝫ ad dare elemoſyna indigēti. ergo ⁊c. ¶ Itē viciū nō fortificat naaſſequendum beatitudineꝫ. Si aūt intelligant̉ autoritates de turā. ſed homo vane glorioſus pōt predicare euangeliū vel fa alio bono. tunc nomine gr̄e non eſt intelligendus aliquis habi cere aliqd̓ opus bonū in ſe. ergo ſi hoc pōt homo deprauatꝰ vitus ſuꝑadditus naturalicio inanis glorie. multo fortius poteſt hoc ex poteſtate nature. v bus. ſed intelligit̉ gratui¶Inquirit vtrū liberu ¶ Itē difficiliꝰ eſt auaro dare oīa q̄ habet ꝙͣ dare partē eoꝝ q̄ ta dei influentia ꝑ quaꝫ ce arbitriū hominis an̄ lapſum babet. ſed auarus abſqꝫ omni dono gr̄e pōt fieri ꝓdigus. ⁊ dif tera cōſeruat ⁊ adiuuat vt eguerit gratia operāte ⁊ coſꝑare oīa bona ſua. ergo multo fortius abſqꝫ omni dono gratie compleant oꝑatiōes ſuas. pōt dare vnā elemoſynā. cū illud ſit multū facilius. ¶ Itē aut operante. a Et ſic intelligit̉ illud verli. ar. omni gr̄a deſtitutum pōt in aliqd̓ bonū aut nō. Si nō erbum Iobā. xiiij. Sinc me Oſt hec cō go nullius eſt potētie. Si pōt in aliqd̓ cū principiū qd̓ eſt volū Di. xxix nihil poteſtis facere. Et i ſideranduꝫ tas diſtinguat̉ a principio qd̓ eſt natura. illud nō tm̄ erit bonū lud Eſaye.xxvj. Oīa oꝑa naturale. ſed etiā bonū morale. ſed minimū inter oīa bona mo eſt vtruꝫ ho Qd̓ ope noſtra in nobis. o. e. dn̄e. ⁊ rale eſt bonū in genere. ergo ⁊c̄. ¶ Sed cōtra. dn̄s Iohā. xiiij ante pctm̄ rante et conſimilia. Et ſic etiam in Sine me nihil poteſtis facere. glo. Nec parū boni. Igitur abſeguerit gr̄a V cooꝑan telligenduꝫ eſt illud qd̓ di qꝫ auxilio gr̄e dei li. ar. non pōt ꝑficere aliquid boni. ¶ Itē. ij. 1Q te egueoꝑante ⁊ co citur in li. de cognitōe dei Toꝝ. iij. Non ꝙ ſimus ſufficientes cogitare aliquid ex nobis q̄ rit ſed operāte. Ad qd̓ breuiter diꝙ nullus pōt aliquid addi ſi ex nobis. Si igitur bonuꝫ cogitare hoc eſt initiū oīs boni. ⁊ oꝑante ſcere niſi deus doceat. hoc cimus qꝛ nō cooperāte tm̄. ſꝫ hoc nō poſſumus ꝑ nos. ergo nullū bonum ꝑ ſe pōt li. ar. diuino egue em̄ non dicit̉ qꝛ oīs cogni na gr̄a deſtitutum. ¶ Itē Aug. ad Bonifa. papā. Non pōt bo rit ẜm tio ſit infuſa. ſed qꝛ lumen mo aliquid boni velle niſi adiuuet̉ ab eo qui malū non pōt vel creatū non pōt ꝑficere oꝑationē ſuā abſqꝫ cooꝑatiōe luminis dēm mo le. ¶ Itē Iſido. Sciant. defenſores li. ar. nihil boni li. ar. poſincreati ꝑ qd̓ illuminat̉ oīs hō qͥ venit in hūc mundū. Et hͦ mo duꝫquo ſe niſ̄i diuine gr̄e iuuamine ſuſtentet̉. ergo redit ideꝫ ſicut priꝰ. intelligēda ſunt verba Diony. ⁊ alioꝝ ſctōꝝ qͥ dicūt ꝙ oīs eſſen ip̄a oꝑa ¶ Item Ber. ſuꝑ Can. omel̓. xxxiij. Sciant inquit hoſtes gr̄e tia eſt a prīa eſſentia ⁊ oīs vita a prīa vita. ⁊ oīs intelligētia. a tur. nec ad bonum cogitandum ſufficere cor humanū. Et expreſſi prima intelligētia ⁊ oīs bonitas a prīa eſt bonitate. Hec em̄ di in lib. de li. ar. Tria in nobis deus operat̉. cogitare velle. ⁊ ꝑcta ſunt nō qꝛ deus ſit tota cā. ſed qꝛ ſine ipſo nō pōt agere aliqͣ fice̓. Primū ſine nobis ſcd̓m nobiſcū. tertiū ꝑ nos. ¶ Itē in eo virtꝰ creata. Patet igit̉ ex p̄dictis ꝙͣtū ſit neceſſaria li. ar. gr̄a dem li. ca. viij. Uelle ſi quidē in nobis eſt ex li. ar. nō autē poſſe gratūfaciēs. qꝛ ſine ea nō pōt a pctō reſurgere. nec pōt aduer qd̓ volumus non dico velle bonū. aut velle malū. ſed velle tm̄. ſariū vincere. nec pōt mādata dei īplere. Ptꝫ nihilominꝰ ꝙͣtuꝫ Ex bis oībus autoritatibus cōcludit̉ ꝙ li. ar. gr̄a deſtitutum ſit neceſſaria gr̄a gratis data. qꝛ ſine ea nō pōt lib. ar. ad gr̄am non poſſit in aliqd̓ bonū quātūcunqꝫ paruū. ¶ Rn̄. ad p̄dicto gratūfaciente ſufficiēter ſe diſponere. nō pōt etiā oī tētatiōi re rum intelligentiā eſt notandū ꝙ opus aliqd̓ tripliciter pōt diſiſtere. nō pōt etiā in aliqd̓ bonū quātūcūqꝫ modicū qd̓ ſit ordi ci bonū. Uno modo dicit̉ aliquid bonū ſimpliciter. ⁊ hoc eſt bo natū ad ſalutē. Et lꝫ poſſit in aliqd̓ bonū morale. vix aut nunqͥ num qd̓ eſt ordinatum in finem. ⁊ tale eſt bonum qd̓ eſt merito tn̄ faceret niſi malū. ꝓpter pctī originalis corruptionem. Et ex rium. ⁊ in huiuſmodi bonum non poteſt li. ar. lapſum abſqꝫ aubis manifeſte ꝯuincit̉ error pelagij ⁊ ſuꝑbia q̄ ſe ꝯͣ diuinā gr̄aꝫ xilio gr̄e gratumfaciētis. Scd̓o modo aliqͥd dicit̉ bonū ex hoc erigebat. ⁊ ingratꝰ gr̄e dei ſibi qd̓ erat gr̄e vſurpabat. ⁊ dū hoc ꝙ aliquo modo de ꝯgruo diſponit ad bonū. ⁊ tale eſt bonū qd̓ agebat. ſeip̄ꝫ a munere diuīe gr̄e elōgabat. ⁊ ꝓpterea error iſte fit extra charitatē. nihilominus tn̄ cū recta intentione. ⁊ in tali cauēdꝰ eſt nō modicū. Un̄ Ber. ī li. de li. ar. c. xviij. ¶ Canēdū h nō poteſt li. ar. abſqꝫ munere gratie gratis date per qd̓ illumieſt. ne cuꝫ hͦ ſit bonū ꝓpoſitū. inuiſibil̓r intra nos aut nobiſcuꝫ netur ⁊ dirigat̉ ⁊ excitetur. vt velit facere aliqͥd qd̓ ſit deo plaexcitari ſentimꝰ. aut volūtati nr̄e attribuamꝰ q̄ infirma eſt. aut citum. Et ꝙ ad hoc ſit munus gr̄e neceſſariū expreſſe innuitur. dei neceſſitati q̄ nulla ē. ſꝫ ſoli gr̄e qͣ qͥs plenꝰ eſt hͨ li. ar. excitat Sap̄. viij. vbi dicit̉. Sciui qm̄ aliter non poſſuꝫ eſſe continens cū ſeminat cogitatū. ſanat cū īuitat affectū. roborat vt ꝑducat niſi deus det. ⁊ hocip̄ꝫ erat ſapiētia. ſcire cuius donū hoc eſſet. ſeruat ne ſentiat defectū. Sic aūt cū li. ar. oꝑat̉. vt illud prīo p̄ Unde nō eſt paruū donū gr̄e cognoſcere ip̄m munus gratie. ⁊ ueniat ī ceteris comitet̉. ad hͦ itaqꝫ p̄ueniēs vt ſibi deīceps coo cognoſcere ꝙ ſine gratia hō ſaluari nō poteſt. Tertio modo dr̄ peret̉. ita tn̄ ꝙ gr̄a ceptū pariter ab vtroqꝫ ꝑficit̉ vt mixtiꝫ nō aliquid bonū qꝛ in finē eſt ordinabile. ⁊ babet aliquam ordina figillatim. ſimul nō viciſſim ꝑ ſingulos ꝓfectꝰ oꝑent̉. nō partiꝫ tionē intra ſe ſiue ex tranſitū ſuꝑ materiā debitā. ſicut paſcere gratia. nō partim li. ar. ſed totū ſingula oꝑe indiuiduo ꝑagūt. eſurientē ſiue ex debita circūſtantia ſuꝑaddita. vicꝫ cū hoc fatotum quidem hoc. ⁊ totum illa. ſed vt totum huic vel in hoc ſit ciat cū exigit tp̄s ⁊ locꝰ ⁊ oportunitas. ¶ Ad illud aūt genꝰ bo totum eſt ex illa. ni cōplendū. ⁊ ſi gratia gratis data ſit nec eſſaria ad hoc ꝙ fiat De poteſtate li. ar. primi homīs vtruꝫ faciliter. circūſcripto tn̄ omni munere gr̄e. ⁊ li. ar. relicto in pu Diſtin. xxiiceguerit gratia operāte ⁊ coopante ẜm ris naturalibus. ꝑ naturale iudicatoriū ⁊ inſtinctū poſſet in ta ſtatum nature inſtitute. le bonū deo ſibi cōoꝑante. ſicut cooperat̉ alijs creaturis. Naꝫ Oſt hec cōſiderandū ⁊c. Supra on̄dit magr̄ ꝙͣ ſine primo agēte nullū agens pōt agere ſicut ſuo loco infra ma tum lib. ar. indiget auxilio gr̄e ẜm ſtatū nature nifeſtabit̉. cū agetur. vtrū oīs actio ſit a deo. Ad pn̄s auteꝫ tm̄ lapſe. in hac ꝑte inquirit vtrū eguerit gr̄a oꝑan dixiſſe ſufficiat ꝙ li. ar. ſola dei cooꝑatione abſqꝫ aliquo mune te ⁊ cooꝑante ẜm ſtatū nature inſtitute. Diuidi re gratieſlicet difficiliter) pōt exire in aliqd̓ bonū morale. ꝑ il I tur aūt pars iſta in duas ꝑtes. In quaꝝ prima lud tn̄ nec diſponit̉ ad gr̄am. nec ad gloriā. qꝛ nō eſt in finē vll determinat de auxilio gr̄e qd̓ collatuꝫ fuit hoī timū ordinatū. ſed tm̄ ordinabile. ⁊ iſtud cōcludūt rōes ad pri ante pctm̄. In ſcd̓a ꝑ oppoſitū determīat de ſupplicio pene qd̓ mā partē inducte. ⁊ ideo cōcedēde ſunt. In bonū aūt qd̓ ducit inflictū fuit hoī poſt pctm̄. ibi. In illiꝰ quoqꝫ pctī penā ⁊c. Pri ad bonū ꝑfectū. ſiue merito cōgrui. ſiue merito ꝯdigni. nō pōt ma pars hꝫ duas. In prīa inquirit mgr̄ vtrū li. ar. hoīs an̄ lap abſqꝫ auxilio dei. ſicut expreſſe dicūt autoritateo ſctōꝝ ad ꝯͣriū ſum gr̄a eguerit. Scd̓o vero vtrū in ſtatu illo gr̄am ⁊ virtutes adducte. ⁊ ſic oēs intelligēde ſunt. Et ꝙ iſto mō debeāt intelli habuerit. ibi. Preterea q̄ri ſolet vtruꝫ hō ante lapſum ⁊c. Sil̓r gi planū eſt. Nam ſi li. ar. in ſolis naturalibꝰ ſuis relinquat̉. ad ſcd̓a pars principalis duas habet. In prima determinat cuiuſ huc remanebit ei rōnis iudiciū ꝑ qd̓ cognoſcit parētes eſſe ho modi pena homo fuit punitus propter pctm̄. vicꝫ pena expulnorādos. ⁊ cōſtat ꝙ ſi habet hoc naturale iudicatoriū ꝑ illud ꝑ ſionis de paradiſo. Ubi etiā explanat verba ſcripture circa hāc qd̓ poteſt noſſe parentes eſſe honorandos. ꝑ illud pōt cogitamateriam. In ſcd̓a remouet dubitationem que ex dictis habet re. ⁊ cum habeat naturalē inſtinctū pōt etiā id velle. ⁊ cum haoriginem ibi. Poteſt autē queri vtrū de ligno vite ⁊c. Et ſic ter beat exteriora or gana ſibi ſubſeruiētia poteſt oꝑe implere. ſed minatur illa totalis pars in qua egit magiſter de primi homīs prout illud facit iudiciū rōnis recte. abſqꝫ munere gr̄e non dilapſu. ⁊ quantum ad peccatum per qd̓ cecidit. ⁊ quantuꝫ ad ad rigit ad obtinendū finē qui deus eſt. ⁊ mercedē eterne beatitu iutorium per quod ſtare potuit.

Secundi libri i ligno vite ⁊c. Cōtra. Si pͥ ſolus erat nō eſt p̄uaricatus etiam oꝑante gr̄a indigebat a ¶ Dicimꝰ Adam quid eꝫ verū eſſet. ſequeret̉ ꝙ adā non tunc habuiſſe bas vir qꝛ eius mēs deo adherebat. non quidē ẜm omnē oꝑandi ex primo peccato non inci tutes quando peccauit ⁊c. Super psͣ. quoqꝫ dicit. Qd̓ modū oꝑantis gratie. Ope diſſet in neceſſitatē moriē ¶ Contra. videtur dicere hō ante pctm̄ beatiſſimꝰ aurat̉ em̄ liberādo ⁊ preparādo di. quod eſt contra textuꝫ. falſum. quia ſi non habuit in quacunqꝫ die comeder. rā carpebat ethereā. Sꝫ quō volūtatē hominis ad bonuꝫ eas quādo peccauit. gͦ anmor. mo. ¶ Itē lignū vite ſine virtute beatiſſimus erat Egebat itaqꝫ hō ea non vtte amiſit eas ꝙͣ peccaret. ſignū erat illius ligni vite ſed virtutes non pn̄t amit Aug. qͦꝫ ſuꝑ Gen̄. dicit. Adā beraret voluntatē ſuam que Aug. ſu quod xp̄s eſt qd̓ eſt in me ti ſine peccato. gͦ ante pecante pctm̄ ſpiritali mēte p̄di pctī ſerua nō fuerat. ſꝫ vt pre per Se. dio ꝑadiſi eccleſie. ſꝫ iſtud cauit ꝙͣ peccauit. Iuxta hͦ tuꝫ fuiſſe. Nō eſt ergo dubipararet ad volendū efficacilignum potius obeſt ꝙͣ ꝓ queritur vtrum homo quā tandū hoīeꝫ ante pctm̄ virtu ſit illis qͥ indigne ſumunt ter bonū qd̓ ꝑ ſe nō poterat. do peccauit erat ſapiēs vl ergo vr̄ ꝙ ſi adā comediſſꝫ Nō em̄ poterat bonū meretibꝰ fulſiſſe. ſꝫ illis per pctm̄ ſtultus. Si ſapiens ergo de illo ligno. potiꝰ ſibi nonon peccabat. Si ſtultus expoliatum fuiſſe. ri ſine gr̄a vt aug. in ench. eui cuiſſet ꝙͣ ꝓfuiſſet. gͦ non vi ergo non videtur ſtulticia U dēter tradit. Illā inquit im¶ Determīat cuiuſmodi ueret ī eternū. ¶ Rn̄. dd̓ eſſe pena peccati. pena hō fuit punitus ꝓpter mortalitatē in qͣ poterat nō ꝙ verbū illud ē verbū dn̄i 1 ¶ Rn̄. dicendum ꝙ temp pctm̄. ſcꝫ pena eiectionis de loquentis ad angelos. Un̄ mori natura hūana ꝑdidit ꝑ commiſſionis peccati Ade lr̄a ſupplēda eſt ſic. Nunc paradiſo. liberū arbitriū. Hāc vero in poteſt dupliciter determi gͦ ſupple videte ne mittat nari. Aut ẜm inchoationeꝫ ¶ In illiꝰ qͣꝫ peccati penam qͣ nō poterat mori acceptura manū ſuā ⁊c. hoc aūt dixit aut ẜm conſummationem Sei eſt per gr̄am. quā fuerat ſi nō eiectꝰ eſt de paradiſo in iſtuꝫ dn̄s. nō ꝙ Adā ineternum vtroqꝫ iſtorum modoꝝ ſer miſeriarum locū. ſicut in gepeccaſſet acceptura per meri viueret. ſi poſt pctm̄de illo mo magiſtri babet veritabneẜ. legit̉. Nunc ergo ne for tū. Quāuis ſine gr̄a nec tūc ligno comederet. ſed qꝛ lō tem ẜm intellectum diffegiori vixiſſet tēpore. Unde te mittat manum ſua ⁊ ſumat vllū meritū eſſe potuiſſet. qꝛ rentem. Si eī intelligatur verbum illud poteſt intelde initio. vt ſit ſenſus. non ⁊ ſi ip̄m pctm̄ in ſolo erat arde ligno vite. ⁊ comedat ⁊ vi ligi fuiſſe verbū miſericor habuit ꝟtutes quādo pecſbitrio ꝯſtitutū nō tn̄ iuſticie quat in eternum emiſit eū de die. qꝛ dn̄s volebat ipſum cauit.i. quando peccare in de paradiſo voluptatꝭ. His habēde vel retinende ſufficie diu viuere in calamitate p̄ choauit. dicendum ꝙ ſerverbis inſinuari videt̉ ꝙ nū bat liberū arbitriū. niſi diui ſentis vite in quā tetruſumo iſte intelligitur ꝙ non erat merito culpe ſue. Ueꝙͣ moreret̉ ſi poſtea de illo li nū preberetur adiutoriū. Ec babuit virtutes quātū ad pōt eē verbū rigoris iuſti vſum. licet haberet virtugno ſumpſiſſet. ce bis verbis ſatis oſtendit̉ cie. Et qꝛ Adā guſtādo cites quantum. ad babitum. ¶Quō ītelligendū ſit il ꝙ an̄ pctm̄ hō indigebat grabū ligni vetiti ſe indignuꝫ Unde in peccati ſui inchoa lud ne ſumat de ligno vite et tia operāte ⁊ cooꝑante. Nō reddiderat ad ꝑcipienduꝫ tione quodammodo virtu comedat ⁊ viuat ineternū. d̓ em̄ habebat quo pedē moue effectū ligni vite. ideo dn̄s tes habuit. quodāmō virin verbo p̄miſſo in quo fert ¶ Sed qꝛ per pctm̄ iā morre poſſet ſine gratie operātiſ tute caruit. habuit ẜm baſententiam contra eū. indi tuū corpus habebat. illa ver ⁊ cooꝑantis auxilio. habuit bitum. ſed caruit ẜm vſuꝫ cat ſe Adam duplici bono Si aūt intelligatur de tēbaex tali ītellectu accipi pn̄t tn̄ quo poterat ſtare. priuari. videlicet ligni eſu pore conſummationis pec Deꝰ mō irati loq̄ns. de hoīe Utrū hō an̄ lapſū gra⁊ ligni effectu. non qꝛ poſt cati. ſic cum conſummatio ſuperbo ait. Uidete ne forte tiā ⁊ virtutes habuerit. h pctm̄ poſſet ad illū effectū peccati fuerit in inſtāti ⁊ ſi peruenire. ſed quia merimittat manū ſuā ⁊c. id eſt ca¶ Preterea queri ſolet vtꝝ mul ſunt pctm̄ conſummato peccati vtrumqꝫ meruit hō an̄ lapſum virtutē habue uete vos āgeli ne comedat d̓ ri ⁊ eſſe ſic etiā p̄dictus ſer amittere. Et ſic patent illa mo veritatem habet. Non ligno vite q̄ indignꝰ eſt. derit. Quibuſdā videt̉ ꝙ non q̄ obiecta ſunt. Uerūtamē ſolum propter hoc ꝙ Adā habuerit. ita ꝓbare conantiſi ꝑſtitiſſet comederet ⁊ viue illud qd̓ obijcit de ſcr̄o altunc non habuit virtutes bus. Iuſticiā inquiūt nō haret īeternū. Sꝫ mō ꝓpter in taris nō eſt ſil̓e. qꝛ iſtius ſa quantum ad vſum. verum cramēti eſt efficacia ſpeal buit. qꝛ p̄ceptuꝫ dei ꝯtēpſit. obedientiā indignꝰ eſt come etiam quantum ad habitū ⁊ ei debet̉ reuerētia fingu Nec prudētiā. qꝛ ſibi nō ꝓui dere. Et ſicut verbo dixit. ita Si enim habuit tunc peclaris rōne ſue dignitatis catum. conſtat ꝙ non badit. Neqꝫ tēperātiā. qꝛ aliedoꝑe exhibuit. Emiſit em̄ euꝫ ⁊ excellentie. nullū aūt bo buit virtutis habitum. na appetijt. Nec fortitudinē deꝰ de ꝑadiſo voluptatis in rū reperit̉ in eo qͥ māducat Sicut em̄ in peccato ſimul qꝛ praue ſuggeſtioni ceſſit. mundū iſtū locū ſibi ꝯgruū. ⁊ bibit indigne nō ſic autē eſt conſummari ⁊ conſumſicut plerūqꝫ malꝰ cū īter boa Quibuſ rn̄dentes dicimus erat in illo ligno vite. matum eſſe. ſic ⁊ in habitu c ¶ Emiſit em̄ euꝫ deus de Adā quidē non tūc habuiſſe nos viuere ceꝑit. ſi in melius virtutis ſimul eſt amitti ⁊ paradiſo voluptatis. Uido amiſſuꝫ eſſe ⁊ ſi amiſſus eſt bas virtutes qn̄ peccauit ſꝫ mutari noluerit de bonoꝝ cō tur ꝙ hoc nō debuit deus non babetur. Planum eſt an̄. ⁊ tūc amiſiſſe. Qd̓ multꝭ gregatōe pellit̉ pōdere prafacere. cū em̄ deus ſit maigitur ꝙ quando peccauit ue cōſuetudinis preſſus. ſctōrum teſtimonijs ꝯproba ioris mīe ꝙͣ ſit hō. ⁊ nos vi virtutes non habuit. nec deamꝰ pctōres ſuſtineritur. Ait em̄ aug. in qͣdā ome ☞ De flāmeo gladio antamē ex hoc ſequitur ꝙ nō tra eccleſiā que eſt paradlia. Adā ꝑditacharitate mate paradiſum poſito. amiſit. Amittere em̄ in his e ſus quedā. nō videt̉ ꝙ deꝰ que ſubito amittuntur nō lus inuētus eſt. Itē prīceps ¶ Ne ꝟo ad illud poſſet acdebuiſſet eū eijcere. ſed po Se. iij ponit habere in actu. ſed cedere. collocauit deꝰ an̄ pavicioꝝ dū vicit adaꝫ de limo tius longanimiter ad peni babuiſſe de preterito ⁊ nō radiſuꝫ cherubin ⁊ flammeū terre ad imaginē dei factuꝫ. tentiam expectare. ¶ Itē habere de preſenti. hoc au quero quare dicit mundū gladiū atqꝫ ꝟſatilē ad cuſtopudicicia armatū tēperātia tem melius manifeſtatur iſtū fuiſſe ſibi locū cōgruū diendā viā ligni vite. Quod ꝯpoſitū. charitate ſplēdiduꝫ in quarto tractatu de iuſti Aut em̄ erat deterioratus. ficatione impij. Etper hoc primos parētes illis donis iuxta litterā pōt hoc mō acciaut non. Si non erat dete patent illa duo que obieac tantis bonis expoliauit pi. Quia ꝑ miniſteriū ange rioratus. non videtur ꝙ eſ cta ſunt. lorū ignea cuſtodia ibi cōſti pariterqꝫ ꝑemit. De hͦ eodē ſet babitatio ſibi congrua Ambro. b ¶ Nūc ergo ne forte mipoſt concupīam. Si deteamb. ad ſabinū ait. Qn̄ adā tuta fuit. Hoc em̄ ꝑ celeſtes tat manū ſuam ⁊ ſumat de rioratus

Diſtinctio I C rioratus erat. videt̉ ꝙ magis debuiſſet deteriorari locus tlle ī ¶ Rn̄. dicenduꝫ ꝙ magiſter dubioſe loquitur nec ſine cā. vtra ⁊ quo peccauerat ꝙͣ ille in quo nō peccauerat. Iuxta hoc querit̉ qꝫ em̄ pars poteſt ſuſtineri ſatis probabiliter. ſcꝫ ꝙ lignuꝫ vite de quo ſeruiat iſte locꝰ homini. qꝛ modo nō ſeruit. nec poſt dieꝫ vnica comeſtione conferret immortalitatē. Nechuic obuiat qd̓ dn̄s p̄ceꝑat Ade ꝙ de omni ligno paradiſi comederet. p̄ceptuꝫ iudicij ſeruiet. ergo videtur ꝙ fruſtra factus ſit locus iſte. z ¶ Reſponſio. Dicendum ꝙ deus de paradiſo hominem eiecit em̄ affirmatiuū nō obligat ad ſemꝑ. ſꝫ pro loco ⁊ tꝑe. Pōt etiā intelligi ꝙ nō ꝯferret illū effectum vnica comeſtione ſed pluri equo iudicio. ita ꝙ ſimul bus. ⁊ hoc qꝛ lignū illud nō cōferebat immortalitatē ſicut cā īfuit ibi miſericordia ⁊ veri poteſtates ī paradiſo viſibili Portalitatis principalis ⁊ effectiua. ſꝫ ſicut diſpoſitiua. Et quē tas. Ueritas nāqꝫ fuit ibi factuꝫ eſſe credendum eſt. vt quia ſicut angelus de paadmodū videmꝰ in medicina ꝙ frequētata diſponit ad ſanitaper angelicum miniſteriū ibi tem ad quā nō ſufficiēter diſponeret ſemel ſumpta. ſic ⁊ in ꝓpo radiſo celeſti eiectus eſt. eſſet quedam ignea cuſtodia ſito intelligendū eſt. Et ꝑ hoc patent q̄ obiecta ſunt procedunt quia ibi peccauerat ⁊ ſe in dignum illo loco tradideem̄ ac ſi lignū vite eſſet principale effectiuū īmortatis. De effe nō tamē fruſtra. ſed qꝛ aliqͥd rat. ſic ⁊ homo de amenita ctu an̄t iſtiꝰ ligni planiꝰ babitū ē ſupra. Hec aūt dicta ſufficiāt. ſignificat de paradiſo ſpūate paradiſi terreſtris eijci D intelligentiā huius partis in qua agit̉ de li. Cherubin em̄ interpretadebuit. Miſericordia etiā gratie adiutorio ẜm ſtatū nature inſtitute. i tur plenitudo ſcīe hec eſt cha (0. xii ibi fuit. vt homo ī loco ma ( cidit hic queſtio circa tria. Primo queritur ritas. qꝛ plenitudo legis eſt ioris calamitatis exiſtens vtrū homo ante pctm̄ gr̄a eguerit. Scd̓o q̄⁊ ſciens ſe extra paradiſuꝫ dilectio. Gladiꝰ aūt flāmeuſ rit̉ vtrum ante pctm̄ gr̄am habuerit. Tertio terreſtrem eſſe. quaſi exulē pene tēporales ſunt. que ver querit̉ de quātitate gr̄e quā in illo ſtatu baa in mundo ſeipſum reputaſatiles ſunt qꝛ tēpora volubi Ibuit. Circa primū q̄runt̉ duo. Primo querit̉ ret. ⁊ preſentem vitam con vtrum homo in ſtatu innocentie circūſcripto dono gratie eſſet lia ſunt. Illa ergo ad cuſtodi temnendo ad bona inuiſideo acceptus. Scd̓o queritur vtruꝫ abſqꝫgratia poſſet exire in am ligni vite ideo poſita ſūt bilia aſſurgeret. ⁊ illa deſi opus meritorium. deraret. ⁊ ſic ad illam ꝑue ante paradiſum qꝛ ad vitam Utrum abſqꝫ dono gr̄e homo eſſet deo acꝗ niret. Si enim temporalia EITO. j. ceptus in ſtatu innocentie. Et ꝙ ſic videt̉ non redit̉ niſi per cherubin. amaret. impediret̉ ne ſpiGen̄. j. Uidit deus cuncta q̄ fece. ⁊ erant valde bona. ſꝫ ſummo ſcꝫ plenitudinē ſcientie. id eſt ritualia apprehenderet. ⁊ bono nō pōt nō cōplacere illud qd̓ ē valde bonū. ſi ergo homo charitatē ⁊ per gladiū verſa ſi nunc amat corruptꝰ con inter ceteras creaturas inferiores principatū obtinebat videt̉ tilem.i. tolerantiaꝫ paſſionū cupiſcentia quando eſt in ꝙ ipſe valde bonus erat ⁊ ſi hoc. ergo deus illum acceptabat. valle miſerie quanto matemporalium. ¶ Itē Sap̄. xj. Diligis oīa dn̄e. ⁊ nihil odiſti eorū que feciſti. D gis tunc amaret ſi eſſet in ¶ Determinat dubiū or ſed homo in ſtatu innocentie nihil habebat quod eſſet dignuꝫ illius paradiſi amenitate odio. ⁊ totū qd̓ habebat a deo factū erat. ergo deus ipſuꝫ tota tū ex p̄dictꝭ. an.ſ. hō an̄ pctm̄ poſtꝙͣ morbo concupiſcen liter diligebat. ſed quod ſic a deo diligit̉ ab eo acceptat̉. gͦ ⁊c. comederit d̓ ligno vite. ſ tic corruptus eſſet. Tanta ¶ Itē Prou. viij. Ego diligentes me diligo. ſed homo ẜm ſta¶ Pōt aūt queri vtrū de li em̄ ex tunc adberentia qͥetū nature inſtitute diligebat deuꝫ ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa. qꝛ rectus ti temporali inbereret. vt gno vite an̄ pctm̄ comederit erat. gͦ videt̉ ꝙ etiā preter oēm gr̄am deus eū amabat. ⁊ ſi hoc nunꝙͣ eternam requireret homo. De hoc Aug. in li. de gͦ deo acceptꝰ erat. Itē artifex creatus ꝯplacet ſibi in oꝑe ſuo ⁊ ideo cū eo eſt actuꝫ miſe baptiſmo par. ſic ait. Recte ⁊ illud acceptat qn̄ ip̄m fabricat ẜm voluntatē ſuā. ſed deus qͥ ricorditer ⁊ inſte. Et ꝑ hoc eſt ſūmus artifex hoīem formauerat ad imaginē ſuā. ⁊ optima ꝓfecto intelligunt̉ primi ho patent dubitationes p̄miſ rōne eū cōdiderat. gͦ videt̉ ꝙ ex naturalibus ſibi datis hō deo mines an̄ malignā diaboliſe. pꝫ etiā ꝙ non eſt ſil̓e de placebat. ¶ Itē nihil eſt qd̓ plus faciat aīam carā deo ⁊ acceſuaſionē abſtinuiſſe a cibove paradiſo eccleſie. pꝫ etiam ptā ꝙͣ ꝙ ſit tota pulchra ⁊ nulla ſit in ea macula. ſed aīa Ade in ꝙ locus iſte magis eſt con tito atqꝫ vſi fuiſſe conceſſis. ſtatu innocētie tota erat pulchra. nulla erat ī ea macula. quātū gruꝰ ſtatui miſerie. etiaꝫ ſi erat ex naturali conditione. gͦ abſqꝫ oī gr̄a ſuꝑaddita deo erat His verbis oſtendit̉ ꝙ de li vterqꝫ deterioratus eſſet. accepta. ¶ Itē aut deus poterat facere aliquā creaturā ita bo gno vite an̄ pctm̄ ſumpſerint Poſtremo patet ꝙ locꝰ ille nā ꝙ ex puris naturalibus ſibi placeret. aut nō. Si non. vr̄ ꝙ quibus preceptum erat vt d̓ fruſtra nō eſt. multū enim non eſſet oīpotens. Si ſic. gͦnon vr̄ ꝙ ad hoc ꝙ natura placeat omni ligno paradiſi comede facit ad nr̄am eruditionē. deo neceſſariū ſit ſuꝑaddi donū gr̄e ſi igit̉ hō ꝑfecte ꝯdicꝰ fuit ⁊ occaſionē nobis p̄bet reqͥ rent. niſi de ligno ſcientie bo ẜm exigentiam ſtatus nature. vr̄ ꝙ deo placebat abſqꝫ oīdono rende ſalutis in qua conſi ni ⁊ mali. gr̄e ſuꝑaddite. ¶ Sed contra Hebr. xj. Sine fide impoſſibile ſtat ſumma etiā ꝑfectio to eſt placere deo. ſꝫ fides eſt donū ſuꝑadditū nature ẜm ꝙ d̓r. j. ¶Quare nō ſunt facti ītius vtilitatis humane. Coꝝ. xij. gͦ ſine dono gr̄e nature ſuꝑaddite nullus pōt placere mortales ſi comederunt de li d ¶ Sed forte hoc non cō deo. ¶ Item Sap̄. vij. Neminē diligit deus niſi illum qui cum ferebat ⁊c. Innuit magigno vite. g ſapientia inhabitat. ſed ſapientia eſt donum dei nature ſuꝑadſter ꝙ lignum illud non cō ¶ Quare ergo ꝑpetua ſoli ditum. ẜm ꝙ infra ſubiungit̉. ix. c. Mitte illā de celis ſanctis ferebat immortalitateꝫ ni ditate ⁊ btā īmortalitate vetuis ⁊c. gͦ abſqꝫ dono gr̄e nature ſuꝑaddite impoſſibile eſt dei ſi ſepe de illo ſumeretur. amicum eſſe. ¶ Itē Diony. in li. de angelica bierarchia. lex di ſtiti nō ſunt. vt nulla īfirmita Hoc enim videt̉ eſſe falſuꝫ uinitatis eſt īferiora ꝑ media ⁊ media ꝑ ſuꝑiora reduce̓. ſꝫ me te vel etate in deteriꝰ mutaquia immortalitas ꝑfecta dia bona ſunt potētia naturales. bona maxīa ſunt gr̄a ⁊ virtu rent̉. Hāc em̄ virtutē natura ponit hominem extra ſtates quibus non contingit male vti. ergo ẜm rectum ordinē ani tum animalitatis. ſed fre diliter illud lignū habuiſſe dr̄. ma non poteſt ad deum redire nec deo placere. niſi perficiatur quens comeſtio ponit hoSꝫ forte hoc nō ꝯferebat ni per dona virtutum ⁊ gratie. ¶ Item nihil excellentius eſt ẜm minem in ſtatu animalitanaturaꝫ in homine ꝙͣ ipſa imago. ſed imago indifferens eſt ad ſi ſepe d̓ illo ſumeret̉. Potu tis. ergo ꝑ frequentē vſum acceptandū ⁊ non acceptandum. ergo ad hoc ꝙ aliqua anima it gͦ fieri vt d̓ illo ſumeret ſel ligni non ꝑduceret̉ ad ꝑfe a deo acceptetur. neceſſe eſt vltra naturalia eſſe aliquod donū ⁊ nō ſepiꝰ. qͥ ꝑ aliquā morā in ctam immortalitateꝫ. Itē nature ſuperadditum. ¶ Item quotienſcunqꝫ deus animā acfrequentatio alicuiꝰ rei nō paradiſo fuiſſe intelligit̉. cū ceptat. eā in coniugiū ſibi deſponſat. Unde ⁊ aīam dicit ſpōſaꝫ variat effectum ẜm ſpeciē. ſcripturadicat eū ibi ſopora ſuā. in Cant̓. Sed quātuncūqꝫ aliqua creatura ſit. excellēs. ſꝑ ſed ſolum confirmat vl̓ inin infinitū eſt deo inferior. gͦ nunꝙͣ digna eſt in coniugiū aſſutū fuiſſe. qn̄ coſta d̓ latere eiꝰ tendit. ergo ſi vnica comemi. niſi deus ex mera liberalitate condeſcendat. ⁊ hoc eſt p̄ſtaaſſumpta eſt ⁊ inde formata ſtio non poterat facere im re gr̄am. ergo ⁊c̄. ¶ Itē cuꝫ deus homineꝫ acceptat. filiū ſuuꝫ mulier. ⁊ aīalia ante eum dumortalitateꝫ videt̉ pari ra reputat ẜm qd̓ dr̄ Iob.j. Dedit eis ptāteꝫ fi. dei fi. Sꝫ creatutione ꝙ nec frequentatio. cta quibꝰ nomina impoſuit. ra quātuncūqꝫ ſit nobilis ſemꝑ eſt dei ferua. ſed ſeruꝰ non pōt

e ecundi Libri turaꝫ ꝙͣuis poſſit creari beatus. qꝛ beatitudo conſiſtit in bono adoptari in filiū quin fiat ei gr̄a. ergo impoſſibile eſt ꝙ aliqua 4 qd̓ eſt ſupra omnem naturam. ſic etiam intelligendum eſt ⁊ in creatura acceptet̉ a deo ſine munere gr̄ie ſuꝑaddite. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiaꝫ eſt notandū ꝙ dupliciter contingit di gratia. Preterea. eſto ꝙ poſſet facere. non tamen decreuit. qꝛ non decuit. Et ratio huius dicta eſt. videlicet vt ex hoc diuina cere aliquid acceptari a deo. Uno modo quadā acceptatiōe ge nerali. vt idem ſit acceptare aliquid qd̓ reputare bonū. ⁊ in bo ſeruetur gloria in cuius preiudicium deus neminem acceptat. Conſeruetur etiā nihilominus ipſa gratia que nullo modo po no conſeruare. ⁊ hac acceptatiōe nō tm̄ acceptat̉ creatura rōteſt nec debet eſſe ingrata. ⁊ ideo ſic debet dari vt reputet̉ eſſe nalis. ſed etiam oē opus dei. Eſt etiā alia ac ceptatio ſpālis. qͣ dicit̉ deus acceptare illud qd̓ dignū reputat̉ eterna beatitudi gratis data. ne. ⁊ tali acceptatiōe nō acceptat deus niſi creaturā rationalē Utrum homo in ſtatu nature inſtitute ꝓ i. d) UEIIIO. lj. poſſet in opus meritorium exire abſqꝫ Illa em̄ ſola eſt q̄ eius capax ⁊ particeps eſſe pōt. Hanc autem creaturā rationalē tūc acceptat. cū cōſecrat in templū. ⁊ adop dono gratie. Et ꝙ ſic videt̉ Augu. in li. de natura ⁊ gr̄a. Quis tat in filiū ⁊ aſſumit in cōiugiū. Nam aīe ſancte q̄ deo placēt. ⁊ neſciat ita factum hoīem vt in eo li. ar. ad iuſte viuendū ꝓ poſ ſibilitate ⁊ capacitate ſua conſtitueret̉. ergo videt̉ ꝙ ex liberdicunt̉ templū dei. ⁊ dicunt̉ filij dei. ⁊ dicunt̉ ſponſe dei ẜm qd̓ colligit̉ ex nouo ⁊ veteri teſtamēto. Primū genus acceptatōis tate arbitrij naturali poſſet iuſte viuere. ergo ⁊ oꝑa meritoria non requirit ſuperaddi donū gratie vltra ea q̄ ſunt de cōditōe facere. ¶ Item Dama. Manentes in eo qd̓ eſt ẜm naturam. in nature. Scd̓m vero genus acceptatiōis non pōt nō eſſe gratui virtute ſumus. ſed oꝑa virtuoſa ſunt meritoria. ergo lib. arbi. tum. tū propter gratuitā dei cōdeſcenſionē. tum ꝓpter creatuin integritate ſue nature manens abſqꝫ omni gr̄a poterat face re oꝑa meritoria. ¶ Item dei perfecta ſunt opera. ⁊ ꝑfectū eſt re exaltationē vltra terminos ſiue ſtatus nature. Gratuita nā qꝫ dei cōdeſcēſio in hmōi acceptatiōe neceſſario requirit̉. Qd̓ aliquid vt vult philoſopbus cum attingit propriofini ſeu pro em̄ deus immēſus habitare velit in aīa vt in tēplo ꝙ iterū velit prie virtuti. ergo ſi homo ꝑfectus cōditus eſt. poterat exire in ſeruū reputare pro filio. ꝙ ancillā ſuā aſſumere velit in ꝯiugiū oꝑationem propter quam factus eſt. hec autem eſt operatio ꝑ hoc nemo dubitat eſſe mere gr̄e ⁊ cōdeſcenſionis liberaliſſime quam ꝑuenit̉ ad gloriam. ergo ⁊c. ¶ Item in omnibus creatu Creature etiā ſublimatio in tali acceptatione vltra ſtatū natu ris diſtantibus a ſuo termino ad quem ordinant̉ data eſt virtꝰ re reperit̉. Qd̓ em̄ creatura conſecret̉ in templū. adoptet̉ in fiꝑ quam poſſint ad illum finem ꝑuenire. ſicut patet in igne. qui liū. aſſumat̉ in coniugiū hoc eſt ſupra naturale cōplemētū oīs cum deorſum eſt. ſua leuitate poteſt ſurſum ferri. ergo aut lib. arb. miſerabilius fuit inter ceteras creaturas. aut ſi alie creacreature. ⁊ ideo nec cōſecratio. nec adoptatio. nec vnio aīe ad deū ſit ꝑ aliquā proprietatē nature. ſꝫ ꝑ aliqd̓ donū gr̄e ſuꝑadture ꝑ naturam habent potentiam ꝑueniendi ad ſuum finē. videt̉ multo fortius ꝙ ⁊ hoc modo poſſet ꝑ virtutem nature ante ditū qd̓ aīam cōſecret vt ſit templū aſſimilet vt ſit dei filia. ꝙ fa ſtatum miſerie. ¶ Item natura nihil facit fruſtra. nec deficit ī ciē decoret aīe vt apta ſit eſſe dei ſpōſa. hec aūt oīa facit gratia neceſſarijs. ſed nihil eſt maius neceſſarium homini ꝙͣ illud figratūfaciens. cui eſt adeo iuncta dei cōformitas. vt nullo mō ne quo non poteſt beatificari. ergo cum poteſtas merendi hupoſſit deo diſſimilis fieri. Adeo iūcta ſpūalis venuſtas. vt nul iuſmodi ſit videt̉ ꝙ hec ineſſet ei ꝑ naturam omni gr̄a circūſcri lo mō poſſit deformari ⁊ ideo reddit aīam deo acceptaꝫ. Et eſt pta. ¶ Item circunſcripta gr̄a intelligamus hominē in ſtatu rō acceptādi ẜm illas tres ꝓprietates p̄dictas. q̄ quidē conuenature ſeruare diuina mandata. aut igit̉ meret̉ aliquid. aut ni niunt ei nō ẜm tropū aut trāſſumptionē. ſed ẜm veritatē aūt ẜꝫ bil. Si nihil. ergo fruſtra operat̉. ſed fruſtra oꝑari non poteſt ꝓprietatē. Et ſic pꝫ ꝙ hō in ſtatu innocētie gr̄a gratūfaciente eſſe ſine aliqua pena. hoc autem non poterat eſſe in natura inīdiguit ad hoc vt deo placeret. Et hec neceſſitas ſumpta eſt ex ſtituta. Si aliquid meret̉. cum opus rectum ſit ad beatitudinē ꝑte modi acceptādi. Poſſet nihilominus ⁊ alia ratio ſumi exordinatuꝫ. videt̉ ꝙ ex puris naturalibus mereri poſſit premiū te acceptantis. Deus em̄ qui oīa fecit in gloriā ſuā. ⁊ nulliꝰ ineternum. ¶ Contra. Roma. vj. Gratia dei vita eterna. Et glo diget laude potiſſime requirit a creatura rationali honorē. Et ſa. Nihil aliud in nobis deus coronat ꝙͣ ſua munera. taꝫ ex tex qꝛ honorē deo exhibemꝰ qd̓ in ip̄m oīa referimꝰ tāꝙͣ in oīm autu ꝙͣ ex gloſa. colligit̉ ꝙ vitam eternam non contingit mereri torē ⁊ finē nō decreuit deus hoīem ꝑducere ad ꝑfectionē gloabſqꝫ gr̄a. ¶ Itē deꝰ nullo modo īdiget bonis nr̄is. ergo ſi ac rie ꝑ aliquid qd̓ ortum haberet ex nature principijs. ſed ꝑ muceptat bona noſtra. hoc non eſt propter aliquam ſuam vtilitanus additū naturalibus vt ex hoc hō deo magis gratus exiſte tem. ſed ſi eſt hoc eſt ꝑ meram benignitatem. igit̉ niſi diuina iu ret. ⁊ totius ſalutis ſue opus deo attribueret. Et ſic pꝫ ꝙ nemo ſticia condeſcendat ꝑ gratiam. impoſſibile videtur ꝙ reputet pōt acceptari a deo abſqꝫ munere gr̄e ſuꝑaddite nature ⁊ cōce aliquem dignum gloria propter aliqua opera que faciat. dēde ſunt rōnes ad hoc inducte. ¶ Ad rōes vero ad oppoſitū ¶ Item meritum ⁊ premiuꝫ debent eſſe proportionabilia. ſed planū eſt rn̄dere ex bis que dicta ſunt. Nam due prime autorinatura quātūcunqꝫ eminens. improportionabilis eſt. ⁊ alteriꝰ tates intelligunt̉ de acceptatiōe ⁊ dilectione ẜm generalē mo gn̄is eſt ꝙͣ ſit beatitudo glorie. igit̉ impoſſibile eſt mereri glodum. nos aūt loquimur hic de acceptatione ẜm modū ſpālem riam ꝑ pura naturalia. ¶ Item nobilior eſt ſubſtantia ꝙͣ oꝑa quo deus acceptat ipſam aīam vt reputet eā dignā eterna gl̓ia tio. ſed deus nunꝙͣ acceptat hominem abſqꝫ munere gr̄e. ergo ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ego diligētes me diligo ⁊c. dd̓m ꝙ illud nec oꝑationem hominis reputat meritoriam niſi procedat a liintelligitur de dilectione charitatis q̄ non eſt abſqꝫ gratia. ⁊ h̓ bero arbi. ⁊ a gratia. ¶ Reſpon. Dicendum ꝙ non ſolummo in plurimū differt a dilectione naturali qua homo diligebat deū do gratia neceſſaria eſt ad merendum ẜm ſtatum nature lapſe. ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oīa ſicut on̄ſum eſt ſupra di. iij. ¶ Ad illud quod ſed etiam ẜm ſtatum nature inſtitute. licet ẜm ſtatuꝫ nature lap obijcitur ꝙ artifex creatus cōplacet ſibi in opere ſuo. dicēduꝫ ſe magis indigeat liberū arbitriū dono gr̄e. In ſtatu namqꝫ na ꝙ iſtud eſt verū de illa generali acceptatione ⁊ cōplacētia qua ture inſtitute neceſſaria erat gratia. tum propter conditionem aliquis reputat aliqͥd eſſe bonū. ſed de illa acceptatiōe qua ali retribuentis. tum etiam propter conditionem retributōis. pro quis ſic acceptat aliqͥd vt reputet ſe illi obligatū ad retribuen pter conditionem retribuentis. quoniam ipſe deus bonorū no dum aliqͥd magnū. veritatē non habet. hanc em̄ ſolū contingit ſtrorum non indiget. ideo nec acceptat hominem propter oꝑa reperire circa opus diuinū qd̓ habet lib. ar. ⁊ circa qd̓ nata eſt nec aliquod meritum obligare pōt ipſum ẜm rationem dati ⁊ eſſe laus ⁊ vituperium. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ natura inſtiaccepti ideo ad hoc ꝙ aliquod bonū opus creature ad remune tuta abſqꝫ omni gratia eſſet tota pulchra ⁊ ſine macula. dicēdū randum deo complaceat. neceſſe eſt ꝙ ipſius gratuite bonitaꝙ ⁊ ſi eſſet ſine macula. non tn̄ eſſet tota pulchra ea pulchritutis influentia in oꝑante precedat ꝑ quam creatura ipſi creatodine q̄ eſt a gratia. Pulchritudo em̄ gratie eſt ſancti amoris cō ri grata exiſtat. Similiter propter conditionē retributionis īciliatiua ẜm ꝙ dicit glo. ſuꝑ illud Psͣ. Ut exhilaret faciē ī oleo poſſibile erat libe. arbi. mereri ſine auxilio gr̄e gratum facienglo. Gratia eſt quidā nitor aīe ad conciliandum ſanctum amo tis. pro eo ꝙ illud premiuꝫ quod meremur eſt beatitudo eterrem. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. vtrum deus poſſet talem naturā na. Beatitudo autē eterna conſiſtit in habendo euꝫ qui eſt om § facere q̄ eſſet ei accepta abſqꝫ munere gratie. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi ip̄e poſ ne ⁊ ſummum bonum. ⁊ qui eſt ſuꝑ omnem naturam exaltatus ſet oīa tanꝙͣ oīpotens. natura tn̄ nō eſſet capax. vn̄ impoſſibili ⁊ lucē habitat in acceſſibileꝫ. ⁊ ideo impoſſibile eſt ꝙ homo me tas illa venit ex parte creature. Si em̄ hoc faceret. nihil aliud rēdo ad illud ſummū bonū aſcēdat ⁊ ꝑueniat. niſi ꝑ aliqd̓ adiū eſſet facere ꝙͣ ꝙ faceret donū gr̄e donū eſſe nature. ⁊ gr̄am eſſe toriū qd̓ ſit vltra naturā. ſic igit̉ bō in ſtatu nature īſtitutē abi naturā. Hoc aūt impoſſibile eſt. cū donū gr̄e ſit vltra terminos. qꝫ dono gr̄e mereri nō potuit. tū propter cōditionē retribuer nature. Un̄ ſicut impoſſibile eſt ꝙ homo fiat a deo beatus ꝑ na tis tum

ſ Siſtinctio XI N 1 tis. tum propter conditionē retributionis. In ſtatu vero natu inuidit inſatiabilis homicida. Ex hoc igit̉ ptꝫ ꝙ primus hō ⁊ re lapſe non ſolūmō indiget gratia ad merendum propter bas charitatē habebat ⁊ oēm virtutē. ¶ Itē Adā poſt ſoporē proconditiones ſed etiā propter conditionē operātis ⁊ oꝑationis phetauit. ſicut innuit̉ in textu Gen̄. ⁊ in glo. hoc aūt nō fuit ni meritorie. Operans em̄ in ſtatu nature lapſe ſemꝑ eſt in pctō ⁊ ſi qꝛ introductꝰ fuit in illo ſopore in ſecretū celeſtis curie. ſicut dei aduerſariꝰ ⁊ inimicꝰ. niſi a pctō releuet̉ ꝑ gr̄e donū. ⁊ ideo plures dicunt autoritates. ſed nullū decebat illuc introduci qͥ qͥcqͥd faciat. niſi volūtas eiꝰ p̄ueniat̉ a gratia q̄ deo recōciliet nō baberet gr̄aꝫ gratum facientē. ergo ⁊c̄. ¶ Itē a deo recepit mihil meret̉ merito ꝯdigni. pro eo ꝙ dei eſt aduerſariꝰ ⁊ inimimandatū diſcipline. ſed ſi illud mādatū ſeruaſſet abſqꝫ gratia cus. deus aūt oꝑa nō acceptat. niſi priꝰ acceptet ꝑſonā ſicut in nihil meruiſſet. Si igit̉ illud mandatū datū eſt ſibi in merituꝫ nuit̉ Gen̄. iiij. Reſpexit dn̄s ad abel ⁊ ad munera eiꝰ. prius di obedientie. videtur ꝙ deus non dederit ſibi in preceptum pre cit ad abel. ⁊ poſtea dicit ad munera. Propter cōditionē etiam ter gratie adiutorium. alioquin dediſſet in malum. quod nullo oꝑationis neceſſaria eſt gr̄a. qꝛ nulla eſt oꝑatio meritoria niſi modo decet facere deum. ¶ Itē pctm̄ ade arguit̉ fuiſſe maxirecta. ⁊ nulla eſt recta niſi fiat ex recta intētione. ⁊ nulla pōt eē me ingratitudinis. ſed nullum donum in via eſt maius gratia recta intēſioneniſi q̄ ſummū bonū oī bono p̄ponat. nulla aūt in gratūfaciēte. ergo ſi maior ingratitudo fuit in peccato Ade qͥ tentio pōt hoc facere in ſtatu lapſe nature ſine dono gr̄e. ⁊ pro in peccato alioꝝ poſterorum. ⁊ poſteri eius poſt acceptu donuꝫ ꝓterea qualēcunqꝫ vel quantācūqꝫ faciat hō oꝑationem abſqꝫ gratie deum offendunt. videt̉ ꝙ ipſe ante pctm̄ habuit donum gratia nō meret̉. qꝛ nō penſat deꝰ quantū. ſed ex quāto hoc fagratie gratūfaciētis. ¶ Sed ꝯtra. deus ſciebat ip̄m ſtatiꝫ eſſe ciat. Patet igit̉ ꝙ multiplex eſt neceſſitas gratie ad merendū lapſuꝝ. ergo ſciebat ꝙ illud gratie donū in nullo eſſet ſibi vtile ſcꝫ ꝓpter cōditiones retribuētis ⁊ retributionis. oꝑantis ⁊ boſed potius eſſet ſibi in nocumentum. Si igitur ſapiens artifex ne oꝑatiōis. ita ꝙ hec quadruplex neceſſitas ꝯcurrit ad ſtatuꝫ non debet aliqͥd fruſtra facere. vel etiā qd̓ vertatur in oꝑis ſui nature lapſe. ⁊ du plex ad ſtatum nature inſtitute. ⁊ hoc eſt qd̓ damnū ⁊ nocumentum. videt̉ ꝙ nō dederit illi gratiā. ¶ Itē mgr̄ dicit in lr̄a. ꝙ hō indigebat gratia oꝑante ⁊ cooꝑante ẜm Adam qꝛ iuſticiaꝫ originalem habuit qn̄ peccauit ⁊ voluntarie ſtatū nature inſtitute lꝫ non ẜm oēm modū gratie operantis. perdidit. nunꝙͣ eaꝫ recuperauit. ergo pari ratione ſi habuiſſet 1 ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ in ꝯͣriū de autoritate Aug. ⁊ Dam̄. donum gratie gratūfacientis. nec ipſe. nec aliquis poſteroruꝫ dd̓m ꝙ illud dictū eſt nō qꝛ poteſtas li. ar. ⁊ nature ſit ſufficiēs eius gratiā recuperaſſet fligitur ipſe gratiā gratum facientē re in opus meritoriū. ſed qꝛ natura bn̄ ordīata ꝯcordat cū gratia cuperauit. videt̉ ꝙ ante lapſum eā non habuit. ¶ Itē adā ba⁊ diſcordat a culpa. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ dei ꝑfecta ſunt oꝑa. bebat optima naturalia. ⁊ nullā habebat ꝓnitatē ad malū nec dd̓m ꝙ eſt ꝑfectio ꝙͣtum ad eſſe primū ⁊ eſt ꝑfectio ꝙͣtū ad eſſe difficultatē ad bonū. ergo ſi charitatē ⁊ gr̄am babuiſſet. totali ſcd̓m. Et ꝑfectio ꝙͣtū ad eſſe ſcd̓m duplex eſt. Quedā em̄ ē q̄ ba ter deo adbeſiſſet. ergo nunꝙͣ in pctm̄ cecidiſſet. ſꝫ conſtās eſt bet ortuꝫ a ꝑfectione ẜm eſſe primū. ſicut illa ꝑfectio q̄ attendi ꝙ cecidit. ergo gr̄am ante lapſuꝫ non habuit. ¶ Itē lucifer nō tur in accidentibus q̄ oriunt̉ ex principijs ſubiecti. Eſt alia ꝑhabuit gr̄am gratūfacientē ſicut ꝓbatū fuit ſupra. ſi ergo adā fectio quantū ad eſſe ſcd̓m q̄ non cauſat̉ a ꝑfectione ẜm eſſe pri gram gratūfaciētē habuit. ⁊ ab illa cecidit. ergo de altiori gra muꝫ. ſed potius eſt ſupra illud. ſicut eſt ꝑfectio in eſſe gratuito du cecidit ꝙͣ angelꝰ. ergo vr̄ ꝙ pctm̄ eiꝰ fuit incurabiliꝰ ꝙͣ pctm̄ vel glorioſo. q̄ quidē eſt in nobis. non ex nobis ſed ex deo. Cuꝫ angelicū. ſi igitur hoc conſtat eſſe falſum. Adam ante pctm̄ nō ergo dicit̉ ꝙ dei ꝑfecta ſunt oꝑa. hoc intelligitur ꝙͣtum ad eſſe habuit gratie donū. ¶ Itē prius debet probari aliqͥsꝙͣ in ami primū. ⁊ ꝙͣtum ad eſſe ſcd̓m qd̓ cauſatur ab illo. Quantū auteꝫ cum aſſumi. hoc nō ſolū verū eſt in amicitia humana. verū etiā ad illud eſſe ſcd̓ꝫ qd̓ non cauſatur a ꝑfectione ẜm eſſe primū ve in amicitia diuina. Un̄ dicitur Heb. viij. Abraam pater noſter ritatem non babet. Non em̄ fecit deus oēs beatos ⁊ glorioſos tentatus eſt. ⁊ per multas tribulatiōes probatus. dei amicus ſed illos ſolos beatificauit quos predeſtinauit conformes fie effectus eſt. Si igit̉ nullus hꝫ dei gr̄am quin habeat dei amici ri imaginis filij ſui. hoc em̄ diſponit dare ꝑ merita tanꝙͣ bonū tiam. videt̉ ꝙ ante tētationē adam non habuit gr̄aꝫ. ſed ſtatiꝫ ſlaudabile. Et ratio huius aſſignata fuit ſupra. xxiiij. di. ¶ Ad poſt tentationē peccauit. ergo nō habuit gratiam ante lapſum illud qd̓ obr̄ ꝙ alie creature p̄nt ꝑuenire in fineꝫ ad quē ſunt ꝑ ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ circa hoc duvirtutē nature. dd̓ꝫ ꝙ nō eſt ſil̓e qꝛ finis creature rationalis eſt plex conſueuit eſſe opinio. Quidā em̄ dicere voluerunt ꝙ adā ſummū bonū. qd̓ eſt ſupra oēm naturā. Finis vero aliaꝝ crea tu non habuit gratiam gratumfacientem. pro eo qd̓ non videt̉ cre rarū eſt bonū creatum qd̓ eſt infra terminos nature. iō creatudibile ꝙ lapſus eſſet. ſi tale adiutorium habuiſſet. Ad autorita ra rationalis magis indiget dono gr̄e vt poſſit ꝑuenire ad ſuū tes aūt ⁊ rationes rn̄dent dicētes ꝙ adam habuit multas gra finē ꝙͣ alie creature. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ natura nō deficit tis datas. ⁊ naturam habuit valde bonam. ⁊ propterea ſancti in neceſſarijs. iam pꝫ rn̄ſio ex predictis hoc em̄ intelligit̉ de ne aliqn̄ videntur dicere ip̄m habuiſſe gratuita ante lapſum. non ceſſarijs q̄ quidem attendūtur ꝙͣtuꝫ ad eſſe primū. vel ꝙͣtū ad qꝛ habuit donum gratie gratumfacientis. ſed donum gr̄e graeſſe ſcd̓m qd̓ cauſatur ex principijs nature. Quantum vero ad tis date. ⁊ per illud poterat tentationi reſiſtere. ⁊ ad gr̄am gra illud eſſe ẜm qd̓ eſt ſupra naturā. neceſſe eſt naturaꝫ deficere ⁊ tūfacientē ſeipſum diſponere. Sed qm̄ autoritates ſctōꝝ exp̄ſtale eſt eſſe gratuitū ⁊ glorioſum. nullum tn̄ ex hoc ſit nature p̄ ſe vident̉ dicere de gratia gratūfaciēte. ſicut pꝫ in illis qͣs mgr̄ iudicium. qꝛ deus defectū nature ſupplet. ⁊ ſemꝑ preſto eſt cū adducit ī lr̄a. ⁊ huic etiā cōſonare vr̄ ſcripture autoritas ⁊ rōis ſe offert tp̄s ⁊ locꝰ cōplere ⁊ dare qd̓ natura nō poterat. ¶ Ad ꝓbabilitas. Iō eſt alia opinio cōior ⁊ verior ⁊ ꝓbabilior quaꝫ illud qd̓ obijcit̉ vltimo. vtrū homo mereret̉ aliqͥd vel nihil ſi fa etiā mgr̄ ſuſtinet. in lr̄a.ſ. ꝙ Adā ante lapſum gratiā gratum fa ceret mandata dei ⁊c. dd̓m ꝙ nō mereret̉ aliqͥd de cōdigno ſed cientē habuit ꝑ quā nō ſolū malo reſiſtere. ſed etiā in bono ꝓfi de cōgruo. ⁊ ſic merēdo diſpōeret ſe ad gr̄aꝫ. ⁊ ideo nō oꝑaret̉ cere potuit. ⁊ illa gr̄a adiutꝰ ita bn̄ meruiſſet mādatū dn̄i obſer fruſtra. Ex predictis pꝫ ꝙͣtum humana natura in ſtatu innocēuādo. ſicut de meruit trāſgrediēdo. Hāc igit̉ opinionē ſuſtinē tie eguerit gratia. do ꝯcedere poſſumꝰ rōes q̄ ad primā ꝑtē inducunt̉. ¶ Ad illud 1a Onſequenter queritur vtrum homo ī ſta aūt qd̓ obijcit̉ in ꝯͣriū ꝙ deꝰ ſciebat ſtatim ip̄m lapſuꝝ. dd̓ꝫ ꝙ ꝓ fu innocentie babuerit gratiam gratum pter hoc nō debuit dimittere donū gr̄e ſibi dare duplici rōne. tacientem. Et circa hoc queruntur duo. Primo qͥdē qꝛ ſimul cū hoc p̄ſciebat ꝙ bonuꝫ debebat de lapſu Primo queritur vtrum habuerit gratiaꝫ eius elicere. Scd̓o vero qꝛ deꝰ in ꝯferēdo gr̄am nō attēdit fuante lapſum. Scd̓oquerit̉ vtrū ſimul tem tura pctā. ſed idoneitatē pn̄tē ad gr̄am. ſicut pꝫ. cū ꝯfert gr̄am pore conditus fuerit in gratuitis ⁊ natu in tꝑe p̄ſcitis. ⁊ eis quos ab eterno reprobauit. ⁊ ī vtroqꝫ eorū ralibus. cōmendat̉ dei largitas ⁊ ſapīa. ⁊ arguitur hoīs ingratitudo ⁊ C Utrū homo ante lapſu mhabuerit gr̄am iniuſticia. in hoc ꝙ tam a beneficio ⁊ tam a benigno ſe auertit q Queſtio. j. Et ꝙ ſic videtur Luc. x. Qui etiaꝫ expo ſine cauſa. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ non potuit recuꝑare originalē. liauerunt eum ⁊ plagis impoſitis ⁊c. Et exponūt ſancti ⁊ glo. iuſticiā quam habuit quando peccauit. dd̓m ꝙ non eſt tota raꝙ expoliauerunt eū gratuitis. ⁊ vulnerauerūt in naturalibus. tio ſcꝫ ꝙ voluntarie amiſit iuſticiam illā ſed ſimul cuꝫ hoc facit ergo ſi hoc intelligit̉ in primo hoīe. primus hō nō tm̄ habuit na ꝙ iuſticia originalis non tm̄ reſpiciebat voluntatē deliberatituralia ſed etiā gratuita an̄ pctm̄. ¶ Itē Ber. Cū videret pauam. ſe etiaꝫ reſpiciebat ip̄am naturā inſtitutā. gr̄a aūt reſpitrē nr̄m oīm hoīꝫ emulus charitate circūdatū. ⁊ oī virtute vecit ipſam volūtatē liberā vt eſt libera. Et qm̄ voluntas de faci ſtituꝫ. ⁊ hoc accepiſſe terrenū hoīem. qd̓ ipſe ꝑ ſuperbiā amiſit li vertit̉ ⁊ reuertit̉. natura autem cū corrupta eſt nō ſic defaci

Secundi I libri ci em̄ fuit tp̄s in quo tm̄ habuit naturalia. quoddā ꝟo in quo bali releuat̉. hinc eſt ꝙ magis pōt recuꝑari gratia ꝙͣ prima iuſtibuit ⁊ naturalia ⁊ gratuita. Scd̓m diuerſitatē huiꝰ duplicis rē cia. ꝙͣuis vtraqꝫ fuerit ꝑ pctm̄ amiſſa. Eſt ⁊ alia rō quare nō re poris diſſoluit̉ apparēs ꝯͣrietas in autoritatibus ſanctorū. nā cuperat̉ originalis iuſticia. ſed hec manifeſtabit̉ infra cū aget̉ quedā vident̉ dicere ꝙ bō habuit gr̄am. q̄dā vero ꝙ nō ⁊ vtre 2ō de originali pctō. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi adā habuiſſet gra qꝫ verū dicunt pro diuerſis tꝑibꝰ. ¶ Ratio aūt quare dn̄s votiā ꝙ inſeꝑabiliter deo adbeſiſſet. dd̓ꝫ ꝙ hoc non opꝫ. qꝛ li. ar. luit poſt naturalia dare gr̄am cū poſſet dare ſimul. ſumit̉ extri hn̄s gratia. moueri pōt preter gratie inclinationē ⁊ frequēter plici ordine. vicꝫ ab ordine ſapiētie bonitatis ⁊ iuſticie. Ordo mouet̉. nihil conſiderās de eo ad qd̓ monet gratia. vn̄ frequen ſapiētie hoc requirebat. vt ſicut eſſe gratuitū eſt alteriꝰ gn̄isꝙͣ ter ꝯtingit ꝙ homo magne charitatis inordinate afficit̉. ꝓ eo eſſe naturale. ſic in diuerſis tꝑibus hoī cōferret̉. ⁊ ſicut elemeꝙ nō ſemꝑ actualiter fert̉ in illud ſummū bonū circa qd̓ bꝫ im ta mūdi prius tꝑe fuerūt creata ⁊ diſtincta ꝙͣ ornata ꝓpter ormenſum deſideriū. ſic intelligendū eſt accidiſſe ipſi ade. Quis dinē ſapiētie cōmendandū. ſic etiā fieret circa hoīem q̄ eſt miem̄ eſt homo bn̄s charitatē. qͥ peccaret ſi deuꝫ pre oculis ſemnor mundus. Ordini etiā bonitatis hoc ꝯpetebat. hoc em̄ ordi haberet. ⁊ actu ꝯſideraret ꝙͣtū deus amabilis eſt. ⁊ quātū nene dicit̉ aliqͥd ordinari in ſuuꝫ finē. tunc igit̉ gr̄a hoī ordinate 2t phas eſt ip̄m offendere. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ lucifer nō ba dat̉. qn̄ dat̉ ei ẜm ꝙ eſt vtilior ⁊ fructuoſior. Tanto aūt gr̄a dei buit gratiā gratūfacientē. dd̓m ꝙ verū eſt. ex hoc tn̄ nō ſequit̉ eſt nobis vtilior ⁊ fructuoſior. ꝙͣto pro ea deo gratioſiores eri ꝙ homo peccauerit maiori ingratitudine. pro eo ꝙ lucifer pro ſtimus. ⁊ ideo ſic debuit dari. vt ex ipſo ordine dandi cognoſce mixior erat ſtatui glorie. ſimul em̄ recepiſſet gr̄am ⁊ gl̓am. Hō ret̉ donū illud eſſe gratuitū. ꝓpterea nō fuit a creatiōe indita vero ſic cōditus fuit vt longe ante gl̓aꝫ haberet gratiā. ⁊ ideo ſꝫ nature iā ꝑfecte ⁊ ꝯſtitute fuit ſuꝑin fuſa. Ordo etiā iuſticie poſitus eſt in terra quaſi longe a celo diſtans. ac ꝑ hoc in tranſ hͦ reqͥrebat. Deus em̄ ẜm legē cōem reqͥrit aliquā diſpoſitionē grediēdo. nec adeo cecidit de alto vt lucifer. nec adeo fuit in⁊ p̄parationē a ꝑte noſtra ad hoc ꝙ infundat alicui gr̄am. ſiue a3 gratus. nec adeo ꝑ pctm̄ deprauatus. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur in eo cui infundit. vt in adulto. ſiue in alio adiuuāte ẜm ꝙ ꝯtin ꝙ prius dꝫ homo tentari ꝙͣ in amicū aſſumi. dd̓m ꝙ illud intel git in ꝑuulo. ⁊ iō gr̄a nō fuit hoī ꝯcreata. ſꝫ dilata fuit quouſqꝫ ligitur de illa amicitia que facit deo hoīem probatū ⁊ familiabō ꝑ actū ⁊ vſum rōnis quodāmō ſe diſponeret ad illā ſuſcipiē rem. ꝑ quem modū dicit ipſe dn̄s apoſtolis Ioh. xv. Uos autē dā vt ſic verificaret̉ illud Aug. in prīo hoīe qͥ creauit te ſine te. dixi amicos ⁊c. De amicicia aūt large dicta hoc non pōt intelnō iuſtificat te ſine te. Ptꝫ igit̉ ꝙ multiplex ordo hͦ exigebat vt ligi apud deū. lꝫ poſſet intelligi de amicitia apud hoīes. pro eo hō priꝰ fieret in naturalibꝰ. ꝙͣ donis gratuitis ornaret̉. ⁊ conce ꝙ niſi deus gr̄am daret. in probando potius reprobaret ꝙͣ apdende ſunt rōnes q̄ hoc on̄dunt. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. Faciaprobaret. non em̄ habemus vnde poſſumꝰ approbari a deo niſi mus hoīem ad ima. ⁊ ſi. ⁊c. dd̓m ꝙ ſimilitudo attendit̉ ibi ī grare per eius donuꝫ. non ſic eſt autem de homine reſpectu hominis tuitis gratis datis. Uel dd̓m ꝙ deus dicit̉ feciſſe hoīem ad ſuā ⁊ ſic patet illud. imaginē ⁊ ſimilitudinē. non qꝛ ſtatim cū dedit imagineꝫ ſimul Utrū homo ſimul tꝑe conditus fuerit in etiā dederit ſimilitudinē. ſed qꝛ alterū dedit ſcꝫ imagineꝫ. ⁊ ad d QueIO. lj. gratuitis ⁊ naturalibus. Et ꝙ ſic videt̉ alteꝝ habilē fecit. vicꝫ ad ſimilitudinē. quā poſtmodū pro loco ꝑ tex. Gen̄. j. Faciamus hoīem ad ima. ⁊ ſi. nr̄am. Sed ſicut ex ⁊ tꝑe ei dedit. Un̄ ꝙͣtū eſt ex vi verbi non pōt cōcludi ꝙ ſimul ⁊ ponit Aug. ⁊ babitum eſt ſupra di. xvj. Imago eſt in naturaliſemel fuerit in hoīe imago dei ⁊ ſimilitudo. Et ꝑ hoc pꝫ reſpōbus. ⁊ ſimitudo in gratuitis. ergo ſi homo factus eſt ad imagi ſio ad duas autoritates ſequētes. Eccl. vicꝫ ⁊ Dam̄. qꝛ ſic intel nem. ⁊ ſimilitudine. videt̉ ꝙ conditus fuit ſimul in naturalibꝰ ligunt̉ non qꝛ deus ſtatim vt hoīem cōdidit virtute veſtiuerit ⁊ gratuitis. ¶ Itē Eccl̓. xvij. Deus de terra creauit hoīem. Et ⁊ ornauerit. ſed qꝛ tunc diſpoſituꝫ fecerit ⁊ non longo poſt tꝑe poſt. ⁊ ẜm ſe veſtiuit illū virtute. igitur homo a ſui conditione cōpleuit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ꝑfectione etatis ⁊ cogni 27 primaria virtute fuit veſtitꝰ. ⁊ ſi hoc redit idē qd̓ priꝰ. ¶ Item tionis. dd̓m ꝙ non eſt ſimile. qꝛ ꝑfectio etatis ⁊ cognitionis nō Dam̄. fecit deus hoīem innocentē. rectū virtuoſum. ſine ſollici tm̄ elongat̉ a ꝑfectione nature ſicut ꝑfectio gr̄e. Unde homo ꝑ tudine. ſine triſticia. oī virtute decoratū. oībus donis ornatuꝫ vim nature ſibi inditam poteſt ꝑuenire ad ꝑfectam etatem ⁊ ꝓ ergo vr̄ ꝙ homo in gratuitis fuerit cōditus. ¶ Itē hoc vr̄ rōe ficere ad cognitionem. ſed nunꝙͣ poteſt ꝑ ſe homo in habitum Deus fecit hoīem ꝙͣtū ad etatē ꝑfectū. ⁊ ꝙͣtum ad conditionē gratie. niſi deꝰ infundat mera ſua benignitate. ¶ Ad illud qd̓ ab exordio ſue cōditionis. gͦ pari rōne vr̄ ꝙ fecerit eū ꝑfectum obijcitur ꝙ homo erat idoneus. ⁊ deus erat liberaliſſimꝰ. dd̓m 2a ꝙͣtum ad volūtatis rectitudinē. ſed voluntatis rectitudo cōſiꝙ deus maiorem idoneitateꝫ expectabat. que quidē cōpeteret ſtit in dono gr̄e ergo videt̉ ꝙ donuꝫ gr̄e habuerit in initio ſue ordini ſapientie ⁊ bonitatis ⁊ iuſticie. ſicut prius oſtenſum eſt cōditionis. ¶ Itē ad hoc ꝙ alicui detur gr̄a. requirit̉ diuina ⁊ ideo nō ſtatim gratiaꝫ dedit. ſed diſtulit. pro eo ꝙ deꝰ ſic ope liberalitas. ⁊ recipiētis idoneitas. ſed deus in primordio cum ratur liberaliter. vt tamen ſua liberalitas non excludat ſapien adā cōdidit liberaliſſimꝰ erat ⁊ adā a ſue cōditiōis primordio tiam nec iuſticiam. ad ſuſcipiendā gr̄am idoneitatē babebat. gͦ ab ipſo conditiōis Onſequēter ꝙͣtum ad tertiū articuluꝫ querit̉ quā primordio deus ei gr̄am ꝯferebat. ¶ Sed ꝯtra. Aug. dicit bō tam gr̄am primus homo habuerit. Et primo eſt q̄ in ſue cōditiōis primordio babuit vn̄ poſſet ſtare. ſed nō vnde ſtio de ꝙͣtitate gratie primi hoīs ꝙͣtum ad donoꝝ poſſet ꝓficere. ¶ Itē mgr̄ dicit ſupra diſt. xxiiij. Poterat hō ꝑ multitudinem. Scd̓o queritur ꝙͣtum ad donoruꝫ auxiliū gr̄e creatoris reſiſtere malo ſed nō ꝑficere bonū. ſed ni magnitudinem. habuiſſet gr̄am gratūfacientē ab exordio creatiōis. potuiſſet Utrū hō habuerit tot virtutes an̄ lapſuꝫ vtrūqꝫ. gͦ ſi nō potuit ꝑficere ꝑ bonū. pꝫ ⁊c. ¶ Itē magis cōue 6 ueIiO. j. quot habuit poſt lapſum. Et ꝙ ſic vr̄ pu? nit gr̄a cū gl̓ia ꝙͣ natura cū gra. ſed in hoīe gr̄a p̄cedit gloriā. mo ꝑ Dam̄. dicentē ꝙ deus fecit hoīem omni virtute circūdaergo pari rōne īmo multo fortiori natura p̄ceſſit tꝑe bonū gr̄e. tū. ⁊ oībꝰ bonis ornatū. ergo nō vr̄ ꝙ aliqͥs habitꝰ virtutis q̄ ſit ¶ Itē ꝑ gr̄am fit matrimoniū inter deū ⁊ aīam. ſed lex mr̄imo in nobis deeſſet eidē. ¶ Itē ex ꝑte cognitiōis. Nō cognoſcimꝰ nij eſt vt nō fiat abſqꝫ mutuo conſenſu. ergo vr̄ ꝙ nulli adulto plura ꝙͣ ad ā cognouit. nec pl̓es in nobis habemꝰ ſcīas. gͦ pari gra debeat dari niſi p̄cedat ꝯſenſus. ſi ergo adā priꝰ fuit ꝙͣ narōne ex ꝑte affectionis non vr̄ ꝙ plures in nobis habeamꝰ batura eius ꝯſentire poſſet. gͦ non habuit ſimul naturā ⁊ gratiaꝫ. bitus virtutū ꝙͣ habuit primus homo. ¶ Itē ꝯnexio eſt in vir ¶ Itē donū gr̄e infructuoſuꝫ eſt niſi a deo eſſe recognoſcat̉ ne tutibus. ſicut ſancti dicunt ⁊ ſuo loco oſtendet̉ in tertio. ergo ſi mo em̄ in ſe gr̄am reſeruare pōt. niſi pro illa deo gratus exiſtat adam habuit aliquā virtutem. neceſſe fuit ꝙ omnes habuerit igit̉ ſi magis tenet rōnē gratuiti qd̓ eſt naturalibꝰ ſuꝑaddituꝫ ergo tothabuit quot nos habemꝰ. ¶ Itē aūt aliquā virtutē ba ꝙͣ qd̓ eſt naturaliter inditū ⁊ donū gr̄e eſt mere gratuitū. ergo bemus quā nō habuit adaꝫ. aut nō. Si nō. gͦ tot virtutes hūit vr̄ ꝙ non ab ipſa creatiōe. ſed poſt donū gr̄e fuerit hoī collatū quot nos habemꝰ. Si ſic. aut ergo illius virtutis fuit adaꝫ ca ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ circa hͦ duplex pax. aut nō. Si nō. gͦ vr̄ ꝙ per pctm̄ creuerit in nobis boni cafuit opinio. Quidā nāqꝫ dicere voluerūt ꝙ hō fuit creatꝰ nō ſo pacitas. qd̓ abſurdū eſt dicere. Si ſic cū deus daret gr̄am ade lū in naturalibꝰ. verūetiā in gratuitis. tum ꝓpter dei liberaliẜm capacitatē ſuā. vr̄ ꝙ oēm virtutē quā nobis cōfert poſt lap tatē. tū etiā propter hoīs idoneitatē. Sed qm̄ ſanctoꝝ autoriſum. ⁊ ipſi ade cōtulerit an̄ lapſum. Sed ꝯtra. virtus fortitudi tates vident̉ ſonare ꝯtrariū. Ideo eſt alia opinio cōior ⁊ ꝓba nis cōſiſtit in ꝑpeſſione terribiliū. ſed in adam in ſtatu innoce bilior ꝙ homo prius tꝑe habuit naturalia ꝙͣ haberet gratuita tie nō poterat eſſe talis ꝑpeſſio. ergo nec fortitudo. ¶ Iteꝫ te14 ¶ Un̄ ẜm hāc. in ſtatu innocētie diſtinguunt̉ duo tꝑa. quoddā

ī Diſtinctio I C I perantia cōſiſtit in coercēdis prauis carnis paſſionibus ⁊ ta¶ Itē ſi homo ſtetiſſet. aut xp̄us nō eſſet incarnatꝰ. aut ſi eēt les nō poterāt reperiri ī natura inſtituta. ergo nec tēperātia. incarnatꝰ. nunꝙͣ eēt paſſus. ſꝫ xp̄us ſua paſſiōe nō ſibi meruit ¶ Itē pnīa ꝯſiſtit in deteſtatione malorum perpetratorū. ſed ſed nobis. ⁊ taꝫ merita nr̄a ꝙͣ ſacramēta efficaciā bn̄t a paſſio nullo modo contingebat in ſtatu innocentie de malis ꝯmiſſis ne ⁊ eiꝰ fide. ſ igit̉ inter oīa quecūqꝫ deo placere pn̄t hoc fuit dolere. ergo tunc nō poterat eſſe in homine virtus penitētie. deo acceptiſſimū ꝙ xp̄s ſe obtulit hoſtiā deo ⁊ patri ⁊ inde ſu ¶ Item qui hꝫ donū ꝑſeuerētie non cadit a iuſticia. ſꝫ adam munt efficaciā merita nr̄a. ⁊ illam efficaciā non babuiſſent me a iuſticia cecidit. ergo ꝑſeuerātiaꝫ non habuit. Hanc aūt mul rita in ſtatu nature inſtitute. ergo videt̉ ꝙ nō eēt efficaciora. ti babēt in ſtatu nature lapſe. ergo non omnis virtus que nūc ¶ Item natura nō deficit in neceſſarijs. vt dicit ph̓s ſꝫ ſi hoc eſt. fuit in ſtatu innocētie. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ cum fit cōparaeſt verū in natura creata. multomagis veruꝫ eſt in natura inꝯtio multitudinis donorum gr̄e ad ſtatum nature lapſe. ⁊ ſtatū creata. ⁊ ſi diuina ꝓuidētia nō deficit bobus de quibꝰ minus nature inſtitute. hoc poteſt intelligi vel de donis gr̄e gratiſda cura eſt ei. ergo multominus nec deficit hoībꝰ. ſꝫ natura hūate vel de donis gr̄e gratūfaciētis. Si intelligat̉ de donis gr̄e na magis indiget adiuuari ꝙͣ indigeret an̄ lapſuꝫ. gͦ videt̉ ꝙ gratiſdate. ſic ſe babēt ſicut excedētia et exceſſa. pro eo ꝙ alinūc deus det homini fortiꝰ ⁊ efficaciꝰ adiutoriū. ſi igit̉ efficaqua dona gr̄e gratiſdate babuit adam in ſtatu illo. vtpote im cia meritorū attendit̉ ẜꝫ magnitudinē charitatis ⁊ gratie. vimortalitatē ⁊ impaſſibilitatē. que non babuit aliquis poſtero detur ꝙ nūc dona gratuita in merendo ſint maioris efficacie. rum eius ⁊ aliqua dona gr̄e gratiſdate habent poſteri ſui que ¶ Reſpon. dicēduꝫ ꝙ efficacia metiti pͥncipaliter ex tribꝰ veipſe non habuit. ſicut gr̄am ſanitatum ⁊ operationē virtutuꝫ. 31 nit vcꝫ ex difficultate oꝑis. ex prōptitudīe volūtatis. ⁊ ex ma⁊ genera linguarū. ⁊ conſimilia. Ratio autē huius diuerſitagnitudine charitatis. Difficultas oꝑis multū facit ad meritū tis venit ex hoc ꝙ alia dona expediebāt illi tēpori. ⁊ alia com ⁊ adeo facit vt homo qͥ eſt multo minoris charitatis ꝙͣ angepetunt iſti. Si autem loquamur de donis gr̄e gratūfaciētis. lus. poſſit mereri vt ꝑueniat ad ſublimitatē angelicā. ẜꝫ ꝙ col ſic qꝛ illa dona cōnexione habent quantū ad habitus ⁊ ꝙͣtum ligitur ex illo qd̓ dicit̉ Mat. xj. de Iohāne baptiſta. Qui mi ad actus qui perfectionis ſunt. ſic concedēduꝫ eſt ꝙ in equali nor eſt in regno celoꝝ maior ē eo. Non em̄ eſt dubitāduꝫ quin multitudine fuerūt in primo homine in qua reperiunt̉ in eius Iohānes ſit exaltatꝰ ad ordines excellētiuꝫ angelorū. ⁊ tamē poſteritate. hoc dico ꝙͣtum ad habitus ⁊ ꝙͣtuꝫ ad actus qui ẜm ſtatū vie minoris charitatis erat ꝙͣ aliqͥs eorū. ¶ Prōptiperfectionis ſunt. ſicut rōnes ad primā partem inducte oſtentudo etiā volūtatis plurimū facit. ſed volūtas prompta ẜm ildunt. Quantū vero ad actus qui babent imperfectionē annelud quod habet. accepta eſt ad meritū. Quantūcunqꝫ eniꝫ ſit xam. non cōtingebat virtutes ẜm ſtatū illuꝫ in adam ponere. in homine gr̄a. niſi ſit volūtas gratie cōſentanea nunꝙͣ eliciet Et per hoc pꝫ rn̄ſio ad tria obiecta. quorū eſt vnum de fortitu opera meritoria ⁊ quātomagis volūtas gratie ſubiacet ⁊ con dine. alterū de temperantia. ⁊ tertium de penitentia. que omformatur. tanto magis homo in operibꝰ meritorijs exercetur. nia procedūt ẜm actus habentes imperfectionē aliquam anMagnitudo charitatis ē prīcipalior inter oīa q̄ faciūt ad me nexam. que quidem īperfectio non cōpetit alijs virtutibus ẜꝫ ritum. qꝛ ẜm illius quātitatē attendit̉ remuneratio p̄mij ſubomnem ſtatum. ſed ſolum ẜm ſtatum preſentis miſerie. ¶ Ad ſtantialis. Pōdus em̄ amoris eſt qd̓ dat valorē oꝑibus meriillud autem quod obijcit̉ de perſeuerantia. dicēdum ꝙ per ſetorijs. Si igit̉ fiat ꝯparatio efficacie merēdi in donis gratui uerantia vno modo dicit̉ propoſitū ꝑſeuerādi in bono. ⁊ hoc tis ẜm ſtatū poſt lapſum. ⁊ ẜꝫ ſtatū ante lapͥſuꝫ. reſpōderi pōt modo eſt virtꝰ. vel diſpoſitio cōſequēs virtutes inſeꝑabiliter. ꝙ ꝙͣtuꝫ ad primā ꝯditionē. videlꝫ quātuꝫ ad difficultatē effiAlio modo perſeuerātia eſt cōtinuatio in bono vſqꝫ ad finē. ⁊ caciores ſunt ꝟtutes nūc ꝙͣ tunc fuerūt. Nūc eniꝫ magis īpuſic nō dicit babitū. ſꝫ potius dicit ſtatū ⁊ hūc primꝰ homo non gnatur ⁊ impugnādo probat̉ ⁊ examinat̉ virtus ꝙͣ tunc. ſicut babuit. ex hoc tn̄ non ſequit̉ ꝙ aliqua ꝟtute caruerit ꝓ eo tꝑe patet in ſanctis martyribꝰ. Et ſic procedūt rōnes oſtēdentes quo in gr̄a permāſit. Si quis aūt querat cuiuſmodi actus ba dona gratuita ad merēduꝫ eſſe nūc efficaciora. Quantū autē buerunt virtutes in primo homine que imꝑfectionē babēt an ad ſecūdaꝫ cōditionē ſcilicet quātuꝫ ad prōptitudinē volūtanexam in actibꝰ ſuis ẜm ſtatū nature lapſe Dicendum ꝙ actus tis. efficaciores fuiſſent ꝟtutes in merēdo tūc ꝙͣ nunc. pro eo illi in ſtatu innocētie plurimū conformes erant actibus quos ꝙ volūtas tunc quaſi cōtinue fuiſſet in bonis oꝑibus deo pla in prīa ꝟtutes ſunt babiture. cuiuſmodi autē ſunt iſti determicentibus ſine retardatiōe. nunc aūt ſiue ex laſſitudine. ſiue ex nat magiſter ī tertio li. di. xxxiij. ⁊ ibi ſuo loco determinabit̉. ſurreptiōe frequēter ceſſat a bonis oꝑibus. ⁊ intēdit aliquāUtruꝫ dona gratuita fuerīt eq̄ magne do rebꝰ nociuis. aliqn̄ inutilibꝰ. tuꝫ ꝓpter difficultatē ad bo5 C ueſtio. lj. efficacie ī hoīe ad merendū an̄ lapſuꝫ num. tum ꝓpter ꝓnitatē ad malū. Et quantū ad hāc cōditioſicut ſunt poſt lapſuꝫ. Et ꝙ fuerūt maioris efficacie tūc ꝙͣ nūc nem procedūt rōnes probātes ꝙ dona gratuita in ſtatu natu videt̉. Quāto ꝑfectior eſt cognitio. tāto ꝑfectior eſt dilectio ⁊ re inſtitute fuiſſent ad merēdū efficaciora. ⁊ ꝑ hoc patet reſpō quāto maior ē dilectio. tāto opꝰ nr̄ꝫ ē deo acceptabiliꝰ. Prīa ſio ad vtrāqꝫ partē ꝓcedunt em̄ ẜm diuerſas vias ẜm quas ſe ꝓpoſitio pꝫ ꝑ illd̓. ꝙ quātū cognoſcis tm̄ diligis. Si gͦ in adā babēt dona gratuita in merēdo ſicut excedētia ⁊ exceſſa. ⁊ re ẜm ſtatū innocentie clarior fuit cognitio. videt̉ ꝙ charitas ad peritur in eis ẜꝫ diuerſas ꝯditiōes maior ⁊ minor efficacia. et merendū fuerit efficacior. ¶ Itē albius eſt qd̓ eſt nigro īperſic nulla ē inter rōnes illas repugnātia. Utreqꝫ em̄ verū ꝯclu mixtiꝰ. ergo magis ē meritoriū quod minus hꝫ in ſe de demedunt ẜꝫ diuerſaꝫ viaꝫ. ¶ Si aūt querat̉ vlteriꝰ de maioritate ꝫe ritorio. ſed oīa merita noſtra quodāmodo permixta ſunt culefficacie quātuꝫ ad tertiā ꝯditionē. tūc reſpōdendū eſt ꝙ aut pe. ẜm illud Eſa. xliiij. Oēs iuſticie veſtre ſicut pannus menſit cōparatio particularis perſone ad particulareꝫ perſonam ſtruate. Si ergo ī adā ẜꝫ ſtatū innocētie merita oīno fuiſſent aūt ſtatus ad ſtatū. Si primo modo. dicēdum eſt ꝙ ſe habent imꝑmixta culpe. videt̉ ꝙ ẜm ſtatū illum dona gratuita erant ſicut excedētia ⁊ exceſſa. Satis em̄ ꝓbabiliter credi pōt ꝙ ali multo maioris efficacie. ¶ Itē meritū eſt a gr̄a ⁊ li. ar. quāto qui ſunt qui habent maiorē gratiam aliquibus qui fuiſſent in igit̉ lib. ar. magis gr̄e obedit. tanto gr̄a efficacius in actū ſuū ſtatu innocētie ſi adam ſtetiſſet. alij vero. minorē aliquibus. ſi exit. ſed tūc natura magis erat obediēs gratie ꝙͣ nūc cum eſt cut dici conſueuit cum cōparat̉ ſtatus legis ſcripte ad ſtatuꝫ corrupta. ergo tūc dona gratuita erāt ad merendū efficaciolegis euāgelice. Si auteꝫ cōparet̉ gn̄aliter ſtatus ad ſtatum. ra. ¶ Itē amor viſibiliū ⁊ ſollicitatio circa terrena īpedit hotunc non videtur vſqꝫquaqꝫ certum in quo ſtatu dominus bo minem ne iungat̉ deo ꝑfecte. ſi igit̉ in ſtatu primo nulla vigemini maius munus charitatis ⁊ gratie tribuiſſet. pro eo ꝙ ẜꝫ bat in hoīe cōcupiſcētia. videt̉ ꝙ deo ꝑfectiꝰ ⁊ diuturnius ad diuerſas cōditiones reperit̉ maior ⁊ minor idoneitas in hoīe herebat. ⁊ ita magis ad merēdum diſpoſitꝰ erat. ¶ Sꝫ cōtra. ſuſcipiente. Et quod plus eſt. magnitudo gr̄e diſtribute plus ij. thimo. ij. Nō coronabit̉ niſi qͥ legit. cer. ſꝫ magis īpugnatur attendit̉ ẜm diſtinctionē diſtribuētis que cognitionē noſtraꝫ hō ẜꝫ ſtatū nature lapſe ꝙͣ ẜꝫ ſtatū nature īſtitute. gͦ ſi bas pulatet. Hec em̄ pars ꝓbabilior videt̉ ⁊ magis autoritatibꝰ con gnas vincit. gl̓ioſius triūphat ⁊ ſi gl̓ioſiꝰ triūphat. maiorē me ſonat. vt dicamꝰ ꝙ deus maiora munera gr̄e elargitꝰ eſt homi retur coronā. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē phūs dicit ꝙ ars ⁊ ꝟtus ē circa difni lapſo ꝙͣ dediſſet homini ſi in ſtatu innocētie ꝑmanſiſſet. tuꝫ ficilia. gͦ ſi hoc ꝑ ſe verū eſt. quāto actꝰ ꝟtutis ē difficilior. tan qꝛ homo maiori adiutorio gr̄e indiget. tum etiā qꝛ decet deuꝫ to ꝟtuoſior. ⁊ quāto ꝟtuoſior. tāto ad merēduꝫ efficacior. ſi erde malo maius bonum elicere ꝙͣ ſit illud bonum qd̓ adiuuādo go maior ē difficultas ī ꝑficiēdis diuinis mādatis nūc ꝙͣ eēt malū nocet. tū etiā qꝛ mediator ⁊ īterceſſor ꝓ nobis īterpellat in ſtatu nature inſtitute. videt̉ ꝙ maior ſit merendi efficacia. quem decet exaudiri in oībus ꝓ ſua reuerētia. Un̄ cum appar r

I libri Secundi. reat vultui dei ſꝑ ad īter ☞ Ponit partē ꝓhemialē dicit̉. qꝛ ſi apl̓s pctm̄ imitatio vna perſona corrūpit naſit pellendū ꝓ nobis. ⁊ ꝓ no oſtendēs ꝙ ꝑ adā pctm̄ et peturā. in altera vero natu nis non ꝓpagatiōis intelligi ni bis ī cruce oblatꝰ fuerit. ra perſonā. in tertia vero na tranſijt in poſteros. a voluiſſet. eius principem non ⁊ quotidie offerat̉ vald̓ ꝓ ꝑſona corrūpit ſeipſam. N ſuꝑioribꝰ adaꝫ ſed dyabolū diceret. De babile vr̄ ꝙ maiꝰ munus Et prīa quidem conſiſtit inſinuatuꝫ eſt gr̄e tribuat̉ nobis ꝙͣ ſi ip quo in li. Sap̄. dicit̉. Inuidia in pctō primi parētis. ſeSap̄. i ſe nō fuiſſet incarnatꝰ vel licet ex parte dyaboli mors ītrauit in orbeꝫ cunda in pctō originali ⁊ ꝓ nobis oblatꝰ. Et hͦ exenon em̄ ꝑfetertia ī pctō actuali. Pri terrarū Et qꝛ non vult intelli preſſe vr̄ innui Io. vij. cū bi. xxx. ma igit̉ parte determina cte ſufficimuſ gi hoc eſſe factū ꝓpagatione. dicit̉ ꝙ ſpūs noduꝫ erat ta. aggreditur hic magiſi exponere) q̄ ſed imitatione continuo ſubdatus. qꝛ ih̓s nōduꝫ erat ſter ꝑtem ſcd̓am. Diuidiliter primus hō deliquerit. et gl̓ificatꝰ. Un̄ cū aſcendit iunxit ſcriptura. Imitant̉ aūt tur aūt ꝑs iſta in ꝑtes qͣt in altū. tūc dedit dōa bo quā ꝓ pctō penā ſubierit. qͥbꝰ eum qͥ ſunt ex ꝑte ipſiꝰ. Imitā tuor. In quaruꝫ prīa deminibꝰ. Ex hac igr̄ tripli adijciēdū ē pctm̄ ſil̓ ac penā ꝑ terminat qͥd ſit originale tur qͥdē adā quotquot ꝑ īobe ci rōne quaꝝ vna ē in cōeuꝫ trāſiſſe ī poſteros. ſic̄ apl̓s pctm̄. In ſcd̓a vero qͣliter dientiā trāſgrediunt̉ mandamendatiōe mīe. ⁊ ſcd̓a in traducatur īfra di. xxxj. oſtēdit inquiēs. Sicut ꝑ vnū tum dei. Sed aliud eſt quod ꝯmēdatōe ſapiētie. ⁊ ter Nunc ſuꝑeſt inueſtigare hominē peccatū in hūc munI9..v. tia in cōmēdatiōe diuine exemplū eſt volūtate peccanti ⁊c. In tertia vero qͣliter iuſticie. ſatis rōnabiliter dum intrauit. ita in omnes ho bus. aliud quod origo eſt cuꝫ deleatur infra di. xxxij. colligit̉ ꝙ nūc magis ſint mines mors pertranſijt. Qm̄ ſupra dictū eſt pctm̄ pctō naſcētibus. Non eſt igiefficacia dona gͣtuita ad c originale eē vitiū ⁊c. In ¶ Determīat ꝓpoſitū prī tur accipiendū pctm̄ ade tran merēdū ꝙͣ in ſtatu īnocēqͣrta ꝟ̓o determinat. vtrū cipale. oſtendens vtrum illud ſiſſe in omnes imitatiōis tantie. nō ſolū rōne difficulpctm̄ originale multiplipeccatum fuerit originale. vel tatis. verūetiā rōne gr̄e tum exemplo. ſꝫ ꝓpagatiōis cetur et intēdatur ꝑ pctā ⁊ charitatis ꝙͣuis nō abb actuale. et originis vitio. parentum primorū infra ſurde dici poſſit ꝙ maior ¶ Hic primo videndū eſt qd̓ diſt. xxxiij. Predictꝭ adij ☞ Hic aꝑit illud eē pecca efficacia in merēdo erat fuit illud pctm̄ originale.ſ. an ciēdum eſt ⁊c̄. Prīa ꝑs q̄ tum originale quod tranſit in tūc ꝙͣ nūc rōne prōptitu ꝯtinet p̄ſentē diſt. diuidi actuale. ⁊ ſi de originali ītellipoſteros. dinis voluntatis. Et hac d tur in tres ꝑtes. In pͥma gat̉. cōſequēterꝭ quid ſit origivia ꝓcedūt rōnes q̄ ad pͥ ¶ Et eſt illd̓ pctm̄ origīale vt ponit ꝑteꝫ ꝓbemialē In maꝫ ꝑtē īducunt̉. ſicut pꝫ nale pctm̄. ⁊ quare dicat̉ origiaperte Auguſti. teſtat̉ quod ſecūda determinat ꝓpointuēti. al̓r em̄ nō cogūt. nale ⁊ quō ꝑtranſierit vl̓ ꝑtrā ſitum principale. ibi. Hic per adā trāſiuit in oēs ꝑ eius 33 ¶ Nā illd̓ ꝙ pͥmo obr̄ ꝙ ſeat in omnes diligenter inue primo vidēduꝫ eſt ⁊c. In carnem vitiatam concupiſcen maior erat tūc dilectio qꝛ tertia determīat quādaꝫ ſtigendū eſt. Quibuſdaꝫ platialiter generatos. maior cognitio. dd̓ꝫ ꝙ ve incidentē dubitationem cuit de pctō actuali ade illud ruꝫ ē de dilectiōe ẜꝫ ꝙ ſe ☞ Suppoſito ꝙ pctm̄ pri de veritate humane naaccipere aſſerētibus hoc apo tenet ex ꝑte potētie cōcu moꝝ parētū ſit origīale. inqͥrit ture. ibi. Ad hoc auteꝫ ꝙ piſcibilis. ſꝫ non ē veꝝ de ſtolum ſenſiſſe cum inferiꝰ ait. vtrū ſit pena vel culpa. e diximus in adā fuiſſe ⁊c. dilectiōe ẜꝫ ꝙ ſe tenet ex C Sicut ꝑ inobedientiaꝫ vnius Prima ⁊ tertia ꝑte rema ¶ Quod diligēter īueſtigāparte gr̄e aīam eleuātis. nente īdiuiſa. media ꝑs hoīs peccatores ꝯſtituti ſunt dum eſt. qͥd ſit. De hoc em̄ ſan 34 ¶ Et ſi obijciat̉ ꝙ vtraqꝫ diuiditur in tres. In pri multi. ita ⁊c̄. Euidēter inqͥunt cti doctores ſub obſcuritate ꝯmēſurat̉ cognitōi. dd̓m ma inquirit vtrum pecca ꝙ illd̓ nō eſt veꝝ de omni etiam ip̄o noīe exprimit apl̓s locuti ſunt. atqꝫ ſcholaſtici do tum primoruꝫ parentum cognitōe. ſꝫ de cognitiōe pctm̄ quod per vnum hominē ctores varia ſenſerunt. Quiſit originale vel actuale. experimētali. hec aūt nō intrauit in mundum.ſ. in obeIn ſecunda ſuppoſito ꝙ dam em̄ putāt originale pctm̄ magis viguit in pͥmo padientiaꝫ. Inobedientia vero ſit origīale. inquirit vtrū eſſe reatum pene pro pctō pri rente. ꝙͣ in viris ſctīs qui ſit pena vl̓ culpa. ibi. Qd̓ Quorū peccatum actuale eſt. fuerūt ⁊ ſunt in ſtatu nami hominis.i. debitum vel ob diligenter inueſtigandū dam de ¶Quomō pctm̄ intraſſe ture lapſe. ¶ Ad illud ve noxietatem qua obnoxij ⁊ ad eſt quid ſit ⁊c. In tertia origiali ro qd̓ obr̄ ꝙ merituꝫ erat in mundum dicunt. c inquirit vtrum ſit concu peccato dicti ſumus pene temporali ⁊ magis impermixtum in ¶ Hoc aūt dicūt ītraſſe ī mū piſcentia vel alia culpa. opinio. eterne pro primi hoīs actuali ſtatu innocentie. dd̓m ꝙ dum non traductōe originis. ibi. Nunc ſupereſt videpeccato. quia pro illovt aiunt hoc venit ex hoc ꝙ volun re quid ſit illud peccatū ſed ſimilitudine preuaricatio omnibus debetur pena etertas nō eſt ita prōpta pro ⁊c. Harum autem partiū nis. omneſqꝫ in illo vno peccaſ pter grauitatē carnis cō na niſi per gr̄aꝫ liberent̉. Iux ſubdiuiſiones in lr̄a plaiuncte. et ꝓnitatē concuſe dicūt. quia oībus ille vnus ta horum ſententiam oportet ne ſunt. piſcentie ꝯtracte. ⁊ ratio peccādi exemplū extitit. Hoc dici originale peccatū. nec cul illa ꝓcedit ex ꝑte prōptimale ſenſerūt quidaꝫ heretici pam eſſe nec penam. Culpam non eſſe ipſi fatent̉ pena tudinis volūtatis. ſil̓r et qui dicti ſunt pelagiani. De due rōnes ſequentes. quoqꝫ ẜm eos eſſe non poteſt. Quia ſi debitum pene quibꝰ Aug. in li. de baptiſmo vv vo originale peccatū eſt. cum debitum pene non ſit pena. Diſtinc. xxx. paruulorū cōmemorat dicēs. nec originale peccatū eſt pena. Quod etiā quidā eoꝝ Quid ſit originale pctm̄ Scienduꝫ eſt inqͥt hereticos admittunt. dicentes in ſcriptura originale peccatū ſe qd̓ a pctō pͥmorū parētuꝫ quoſdaꝫ qui noīati ſunt pelape nominari reatum. ⁊ reatū ibi intelligunt(vt dictuꝫ fuit cauſatum. giani dixiſſe pctm̄ prime trāſeſt) obnoxietatem pene. ⁊ ea ratione aſſerunt peccatū N ſuꝑioribꝰ ingreſſionis in alios hoīes non originale dici eſſe in paruulis. quia ꝑuuli pro illo priſīinuatuꝫ eſt ⁊c. ꝓpagatōe. ſꝫ imitatiōe trāſiſPars iſta in qͣ mo peccato rei ſunt pene. ſicut ꝓ peccato iniqui parēmagiſter deter ſe. vnde etiā in paruulis nolūt tis aliquando exulant filij ẜm iuſticiam fori. minat de hoīs lapſu diui credere ꝑ baptiſmū ſolui oriM Quod origīale peccatū eſt culpa autoritatibus ſa fuit in tres partes ẜm ginale pctm̄. qd̓ in naſcētibus probat. triplicē differētiam corru nullū eſſe oīno ꝯtendūt. ſꝫ eis ¶ Sed ꝙ originale pctm̄ culpa ſit. pluribꝰ ſanctoꝝ te ptionis peccati. in quaꝝ ſtimonijs

Diſtinctio exo. xiij ſtimonijs edocet̉ ſuꝑ Exod̓. vbi dr̄. Primogenitū aſi ſa cōcupīa cū qua nati ſumus finiri nō pōt ꝙͣdiu viuiGreg. ni mutabis oue. Grego. ait. Omnes in pctīs nati ſumus. Quotidie minui pōt finiri nō pōt. Que aūt eſt mus ⁊ ex carnis delectatiōe concepti culpam origina cōcupīa cum qua nati ſumus vitiū vtiqꝫ eſt qd̓ ꝑuuluꝫ lem nobiſcū traximus. Unde ⁊ volūtate noſtra pecca habilem concupiſcere facit. adultū etiā cōcupiſcētem tis īplicamur. Ecce culpā originalē dixit nos trahere reddit. Sicut enim in oculo ceci in nocte vitiū cecitaUnde cōſtat originale pctm̄ culpā eſſe Augu. quoqꝫ Augu. tis eſt. ſed non apparet nec diſcernit̉ inter videntē et Ro. iij. in lib. de natura ⁊ gratia. de hoc eodē ſic ait. Oēs(vt cecum niſi luce veniente. ſic in puero vitiuꝫ eſſe non ap ait apl̓us) peccauerūt. vtiqꝫ vel in ſeipſis vel in adam paret donec etatis ꝑfectioris tēpus occurrat. qꝛ ſine pctō non ſunt. vel qd̓ originaliter cōtraxerunt ☞Quod per Adam originale peccatū in omnes vel qd̓ malis moribus addiderūt. Pctm̄ enī primi ho intrauit id eſt concupiſcentia. minis non ſolum ip̄m. ſꝫ omne necauit genus hūanuꝫ ¶ Ex his dat̉ intelligi qͥd ſit origīale pctm̄.ſ. vitiū cō qꝛ ex eo dānatione ſimul ⁊ culpam ſuſcepimus. Item cupiſcētie. qd̓ in oēs ꝯcupiſcētial̓r natos ꝑ Adā intra ſuꝑ Psͣ. l. Qd̓ de corꝑe mortuo ſeminat̉ cuꝫ vinculo uit eoſqꝫ vitiauit. Un̄ Aug. in li. de baptiſmo ꝑuulo/ Aug. in psͣ. l. pctī originalis naſcit̉ ⁊ mortis. Ideo igit̉ ſe in ini quiruꝫ. Adā p̄ter imitatiōis exēplū. occulta etiā tabe car li. d̓ ba. tatibus cōceptū dicit dauid. qꝛ in oībus trahit̉ iniqui nalis cōcupiſcētie ſue tabificauit ī ſe oēs de ſua ſtirpePªᵏ uu. tas ex adā ⁊ vinculū mortis. Nemo em̄ naſcit̉ niſi traquō inventuros. Un̄ apl̓s recte ait. In quo oēs peccauerūt ps. hens penā ⁊ meritū pene. Meritū aūt pene pctm̄ eſt. telligat̉ Circūſpecte ⁊ ſine ābiguitate dicit hͦ apl̓s. Siue eniꝫ in qͦ oēs xxxvij Oīs ergo qͥ naſcit̉ ꝑ carnis ꝯcupiſcētiā. pctm̄ trahit. intelligat̉ in quo hoīe ſiue ī quo pctō ſanū eſt. In adā peccaPctm̄ itaqꝫ originale culpa eſt quā oēs cōcupiſcētia em̄ oēs peccauerūt vt in materia. nō ſolū eiꝰ exēplo vtuerunt. neccle liter cōcepti trahunt. Unde in Eccl̓i. dogmatibꝰ ſcridicūt pelagiani. Oēs em̄ ille vnꝰ hō fuerāt.i. in eo na iaſticiſ ptum eſt. Firmiſſime tene ⁊ nullatenus dubites omnē terial̓r erāt Manifeſtū eſt itaqꝫ oēs ī adā peccaſſe. qͣſi nogma hoīem qͥ ꝑ concubitū viri ⁊ mulieris cōcipit̉. cū origiī maſſa. Ip̄e em̄ ꝑ pctm̄ corruptꝰ. quos genuit oēs naibus. nali pctō naſci impietati ſubditſi. mortiqꝫ ſubiectuꝫ et ti ſunt ſub pctō. Ex eo igit̉ ſicut cūcti ꝯſtituti ſunt pec ob hoc natura ire naſci filiuꝫ a qua nullus liberat̉ niſi catores ita ⁊ ī illo vno pctō qd̓ intrauit ī mundū. recte per fidē mediatoris dei ⁊ hoīm. His ⁊ alijs autoritaoēs dicunt̉ peccaſſe. qꝛ ſic̄ ab illo vno hoīe. ſic ab eodē tibꝰ euidēter oſtēdit̉ pctm̄ origīale culpā eſſe: ⁊ in omvno pctō īmunes eē nō pn̄t. niſi ab eiꝰ reatu ꝑ xp̄i banibus cōcupiſcētialiter genitis trahi a parētibus. ptiſmū abſoluant̉. Alia gͦ ſunt ꝓpria pctā in quibꝰ tm̄ ☞ Inquirit vtrum pctm̄ originale ſit concupiſcen peccāt quoꝝ pctā ſunt. Aliud hͦ vnū in quo oēs pecca tia vel alia culpa. g uerūt.i. ex quo omnes pctōres cōſtituti ſunt. a ¶ Nūc ſuꝑeſt videre qͥd ſit ip̄ꝫ originale pctm̄. Qd̓ ☞Qd̓ ſit illud pctm̄ ī quo oēs peccauerūt.ſ. origi cū non ſit actuale. nō eſt actꝰ ſiue motꝰ anime vl̓ corꝑis nale quod ex inobedientia proceſſit. k Si em̄ actus eſt aīe vel corpo ¶ Hoc ē origīale pctm̄ quō pctōres naſcunt̉ oēs ꝯcu ia ¶ Circa iſtā lr̄am notā ris actuale itaqꝫ pctm̄ eſt. Sꝫ duꝫ. ꝙ cū magr̄ noīet pec piſcētial̓r geniti qd̓ ex adā ſiue ex eiꝰ inobediētia ema actuale nō eſt. nō eſt gͦ actꝰ vel catū originale octo nomi nanit ⁊ in poſteros demigrauit. Un̄ apl̓s cōſequēter nibus ſcꝫ originale pctm̄ motꝰ. Quid gͦ originale pecper inobediētiā vniꝰ hoīs. multos dic̄ cōſtitutos eſſe Ro. v. legē carnis cōcupiſcibicatū dr̄ fomes pctī.ſ. ꝯcupiſcē pctōres q̄ eſt actuale pctm̄. Cū autē dixerit ꝑ vnū holitatē. fomiteꝫ cōcupīaꝫ. tia vl̓ ꝯcupiſcibilitas q̄ dr̄ lex mineꝫ pctm̄ intraſſe in mundū. ⁊ in eo oēs peccaſſe. de legē membrorū languorē mēbroꝝ. ſiue lāguor nature ſi nature. tyrānum quō dioriginali dictum eſſe oportet accipi. ue tyrānꝰ qͥ eſt ī mēbris nr̄is. X ſtinguant̉ illa noīa. dd̓m ¶ Ex quo ſenſu dictum eſt per inobediētiaꝫ vnius ꝙ originale pctm̄ hꝫ com ſiue lex carnis. Un̄ Augu. in multi ſunt conſtituti peccatores. parari ad id a quo ē. ⁊ ſic lib. de baptiſmo ꝑuulorū. Eſt ¶ Qd̓ gͦ ait. ꝑ inobediētiā vniꝰ ml̓ti ꝯſtituti ſūt pctōdr̄ originale pctm̄. qꝛ eſt in nobis cōcupiſcētia q̄ nō eſt res eo ſenſu. dictū eē ītelligēdū ē qꝛ ex īobediētia ade. ab origine. dr̄ etiā lex car permittēda regnare. Sunt et ſ. ex pctō actuali ade ꝓceſſit originale pctm̄ quo oēs nis. qꝛ ꝯtrabit̉ mediante ugu. eiꝰ deſideria q̄ ſunt actuales carne. Habet etiā cōpapctōres naſcunt̉. vt ⁊ in illo eſſet. ⁊ in oēs tranſiret. t rari ad illud ad qd̓ eſt. ſiꝯcupiſcētie. q̄ ſunt arma dya¶Qd̓ pctm̄ origīale in adā fuit ⁊ in nobis eſt. m ue ad qd̓ inclinat̉. et hoc boli. q̄ veniūt ex lāguore natu ¶ Un̄ aug. Iuliano heretico nullū pctm̄ in ꝑuulis eē vel ī diſpoſitiōe remota ⁊ re. Lāguor aūt iſte tyrānus ē ꝯtendēti rn̄dēs aꝑte aſſerit pctm̄ origīale ex volūtate ſic dicit̉ ꝯcupiſcibilitas. qͥ mouet mala deſideria. Si gͦ ade ꝓceſſiſſe ac ꝑ eiꝰ īobediētiā in mūdū ītraſſe. Que Uel in diſpōne ꝓpinquio vis eē victor tyzāni. atqꝫ inerri. ⁊ ſic dicit̉ fomes. Uel rit em̄ iulianꝰ ꝓ qͥd pctm̄ inuenit̉ in ꝑuulo. ita inqͥens. quęſtio etiam in diſpoſitione pro mē inimicū inuenire non obeNō peccat iſte qͥ naſcit̉. Nō peccat ille qͥ genuit. Nō iuliani. xima. ⁊ ſic dicitur concudias cōcupiſcētie male. His peccat ille qͥ cōdidit. Per qͦs igit̉ rimas iter tot preſi piſcētia. Hꝫ etiā ꝯparari ꝟbis oſtendit̉ fomitē pctī eſſe dia īnocētie pctm̄ fingis ingreſſuꝫ. Et rn̄det ſctā pagi Rn̄. au ad illud ꝑ qd̓. inclinat. et concupiſcētiam. na: Per vnū hoīeꝫ pctm̄ intrauit ī mūdū. ꝑ vniꝰ inobe 8u. ſic dr̄ lex mebroruꝫ. Hꝫ ēt V ¶ Quid noīe ꝯcupiſcētie ꝯparari ad illd̓ ꝯͣ qd̓. Et diētiā ait apl̓s. Quid q̄rit ampliꝰ. qͥd q̄rit aꝑtiꝰ. Ite intelligat̉ q̄ dr̄ fomes pctī. hͦ hoc dupliciter. vl̓ inꝙͣtuꝫ queſtio inqͥt Iulia. Si ꝑ hoīem pctm̄ intrauit in mundū pctm̄ iuliani. difficilē reddit ad bonū. ¶ Noīe aūt ꝯcupiſcētie non vel ex volūtate eſt. vel ex natura eſt. Si ex volūtate eſt ⁊ ſic dr̄ lāguor nature. vl̓ actū ꝯcupiſcēdi. ſꝫ vitiū pͥmuꝫ mala eſt volūtas q̄ peccatū facit. Si aūt ex natura eſt inqͣtū p̄dn̄at̉ volūtati vt ſignificauit. cū eam dixit legē mala ē natura. Cui rn̄deo. ex volūtate pctm̄ eſt. Quecuruet eā in malū ⁊ ſic di carnis. Un̄ idē in tractatu de tyrānꝰ. Et ptꝫ ꝙ ẜꝫ diuer rit forte. Utrū originale pctm̄ ex volūtate ſit. Rn̄deo ꝟbis apl̓i ait. Semꝑ pugna ſas comꝑatiōes diuerſis prorſus ⁊ originale peccatū ex volūtate eſſe. qꝛ hoc ex Rn̄. au noīatur nominibus. eſt ī corꝑe mortis huiꝰ. qꝛ ipvoluntate primi hoīs ſeminatū eſt vt in illo eſſet. et in gurr ij

Secundi. Libri nitatis arguit̉ ſic. A ſumma bōitate nihil ꝓcedit qd̓ ſit magis D intelligētiā huius partis ẜm tria q̄ determinat 4 ꝓpinquū ad malū ꝙͣ ad bonū. cū vniuerſa ꝓpter ſemetip̄m ſū mgr̄ in lr̄a incidit hic qō circa tria. Primo nāqꝫ q̄ ma bonitas operet̉. ſed ſenſus ⁊ cogitationes hoīm prona ſūt rit̉ de originalis pectīentitate. Scd̓o de qͥdditaad malū ab adoleſcētia ſua ẜm ꝙ dicit ſacra ſcriptura. ergo in te. Tertio ⁊ vltimo de veritate humane nature. illa corruptione in qua ē nō fuit humana natura a ſumma bo¶ Quātū ad primū articulū q̄runt̉ duo. Primo q̄ri nitate ꝓducta. ¶ Itē nitur vtrū corruptio q̄ eſt ī bil qd̓ procedit a ſumma ſeꝑat̉ vn̄ formant̉ poſteroruꝫ natura humana īſit ei ex omnes tranſiret. bonitate eſt dignū maleprimo ortu ſue ꝯditionis corꝑa. ⁊ ita ꝓgredit̉ ꝓcreatio T ¶Obiectio quorūdaꝫ cō dictione. ſed multe ſunt ī vel ex merito prime trāſnis ordo lege ꝓpagatōis vſtra id qd̓ ſupra dictū eſt oēs ī nobis paſſiōes digne ma greſſionis. Scd̓o dato ꝙ qꝫ ad finē hūani gn̄is. Itaqꝫ ledictione. propter quas n adam fuiſſe hoīes. merito trāſgreſſionis eſt tā Iob ꝙͣ Hieremias ma diligēter ac ꝑſpicue intellige¶ Ad hoc aūt qd̓ diximus in qō. vtrū ꝓpter pctm̄ ade ledixit diei ſue in qua na tibꝰ pꝫ oēs ẜꝫ corꝑa ī adā fuiſ humana natura ſit corru adā fuiſſe oēs hoīes qͥdā vertus eſt ⁊ in lege maledice ptā penaliter. tm̄ an etiā ſe ꝑ ſeminalē rōne. ⁊ ex eo deborū ſectatores ſic obijciūt di bant̉ ſteriles mulieres. penaliter ⁊ culpabiliter. ſcediſſe ꝓpagatiōis lege. centes. Non oīs caro que ab ergo nō vr̄ ꝙ humana na ☞ Qd̓ nihil extrinſecū cō adā traducta ē. in eo ſil̓ exiſtetura in ea corruptione qͣ a Queſtio. j. nūc ē creata ſit a ſumma uertit̉ in humanaꝫ ſubſtātiam re potuit. quia ml̓to maioris Utrū corruptio quā vide bonitate. vr̄ igit̉ ꝙ in hāc que eſt ex adam. mus ī humana natura in quantitatis eſt ꝙͣ fuit corpus Mat. corruptionē ⁊ ſtatū deue ſit ei ex ſue ꝯditionis pri ¶ Qd̓ ꝟo nihil extrinſecū in ade. In quo nec tot etiā atho xi nit merito culpe. cuꝫ hoc mordio. an ex pctī merihūani corꝑis naturā tranſeat mi fuerunt quot ab eo hoīes ſit contra ordinem bonito. Et ꝙ non inſit ex ſue veritas in euāgelio ſignificat tatis ſapientie ⁊ iuſticie deſcēderūt. Quocirca verum ꝯditionis primordio. ſed contra quem ordinē incō dicēs. Omne qd̓ intrat in os non eſſe aſſerunt ſubſtantiam ex pctī merito. vr̄ tā ex or ueniens eſt deuꝫ aliquid in vētrem vadit ⁊ in ſeceſſum dine diuine iuſticie ꝙͣ ex vniuſcuiuſqꝫ in prīo fuiſſe pafacere. ¶ Sed contra. pͥ ordine diuine ſapīe ꝙ ēt emittit̉. Qd̓ etiā rōne oſtēdi rente. mo oſtenditur ꝙ hoc nō ex ordine bonitatis. pōt hoc mō. Puer qui ſtatim T ¶ Quō oēs dicunt̉ ī Adā repugnet ordini diuine ¶ Differt̉ em̄ triplex orpoſt ortū morit̉. in illa ſtatura iuſticie. qꝛ non eſt maiofuiſſe qn̄ peccauit ẜꝫ rōnem ſe do in creaturis. qꝛ ꝑ iuſti ris īnocētie hō ꝙͣ ſit ouis reſurget quā habiturus erat minalē. ⁊ quō ex eo deſcēderīt ciā fit ordinatio remune vel agnus. ſed ouis morſi viueret vſqꝫ ad etatē. xxx. an rationum ⁊ meritoꝝ. ꝑ ſa ſcꝫ lege ꝓpagationis. o talis ⁊ paſſibilis produpientiā ꝟo ordinatio par norū. nullo vitio corporis im¶ Quibꝰ rn̄deri pōt ꝙ mate cta fuit a deo. ita ꝙ ī nul tiū ad ſeinuicē ꝑ bonitapeditus. Un̄ ergo illa ſubſtā rialiter atqꝫ cauſaliter. nō for lo ex hoc derogat̉ diuine tem ꝟo ordīatiorerū intia que adeo parua fuit mormaliter dr̄ fuiſſe in primo hoiuſticie. ergo pari ratioſuū finē. Ex ꝑte diuīe iu ne vr̄ ꝙ ſi talem produxiſ tua in reſurrectione tam mamine omne quod in humanis ſticie arguit̉ ſic. Nullus ſet hoīem qualis nunc ē. gna erit. niſi ſui ī ſe multiplica corporibꝰ naturaliter eſt. deaffligit̉ pena niſi p̄cedat non videtur in aliquo de culpa. ſed paſſio inuolun tione. Unde apparet ꝙ etiaꝫ ſcēditqꝫ a prīo parēte lege ꝓrogari eidem. ¶ Iteꝫ ꝙ taria in rōnali creatura ſi viueret. non aliunde. ſed in pagatiōis ⁊ ī ſe auctū ⁊ multi non repugnet ordini ſaeſt pena. talis aūt paſſio ſe augmentaretur illa ſubſtan plicatū eſt nulla exteriori ſub pientie videtur ẜm idem nō fuit in hoīe anteꝙͣ pre exemplar ẜm ꝙ deus pro tia. Sicut coſta de qua facta ſtātia ī id trāſeūte ⁊ ip̄ꝫ ī futu ceſſit in eo culpa. igit̉ taduxit hominem de terra eſt mulier ⁊ ſicut panes euālis corruptio non fuit in ro reſurget. Fomētū qͥdē hꝫ a produxit etiā alia animā humana natura a primor gelici. Non inficiamur tamē cibis. ſꝫ nō ꝯuertunt̉ cibi ī hu tia ⁊ corpora mixta. ſed hͦ dio. ſue ꝯditionis. ſed ex quin cibi et humores in carmanā ſubſtātiaꝫ q̄.ſ. ꝑ ꝓpaganon repugnat pulchritumerito tranſgreſſionis. ( nem et ſanguinem tranſeunt. dini diuini exeplaris ꝙ tionē deſcēdit ab adā Trāſmi ¶ Item a ſumma equita ex quattuor elemētis coſed non in veritate humane ſit em̄ adā modicū qͥd de ſub̓a te iuſticie nulla procedit poſita ſunt corruptibilia Quō ꝑ nature que a primis deſcēdit curuitas vel obliquitas. ſua in corꝑa filioꝝ qn̄ eos pro immo hoc facit ad ordiꝓpagaſed humana natura non parentibus. que ſola in reſui creauit.i. aliqͥd modicū de maſ nē vniuerſi. ſicut in pluri tōnē de ſolum corrupta eſt corru rectione erit. reliqua vero ca ſa ſub̓e eius diuiſum eſt. et in bus locis oſtendit Aug. ſcendit ptione penalitatis. verū ro in quam cibi traſeunt tanergo nō vr̄ eſſe contra orde formatū corpus filij. ſuiqꝫ etiā corruptione carnis dinem ſapientie. ſi deus ꝙͣ ſuꝑflua in reſurrectione de multiplicatiōe ſine rei extrinqͥ ē corruptio culpabilis. eaſdeꝫ ꝓprietates ⁊ paſſi ponet̉. que tamē ciboꝝ aliarū ſece adiectiōe auctū eſt. Et de qꝛ videmus hoīes ex cor bilitates a natura īdidit ruptione ſibi indita incli qꝫ rerum fomentis coaleſcit. illo ita augmētato aliqͥd inde hoībus quas etiaꝫ dedit nari ad malū. ergo nunqͣ alijs aīalibus. ¶ Iteꝫ ꝙ a diuina iuſticia ꝓceſſit non ſit contra ordinē bonitatis diuine videt̉. Ad ſummaꝫ em̄ ꝙ humana natura ſit corrupta in ſui primordio. ergo ſi corrubonitatē ſpectat dare vnicuiqꝫ inclinationem competentē ſue pta eſt. hoc eſt ſolū pctī merito. Ex ordine aūt ſapīe arguit̉ ſic nature. ſed ſicut anima ratiōalis delectari habet in bono ſim vbicūqꝫ eſt ſumma ſapīa ibi ē ſumma pulchritudo. ſicut expo pliciter. ita et ſenſibilis in bono vt nunc. et ſicut terra habet nit Aug. in lr̄a li. vj. de tri. ibi quare ſpēs appropriat̉ filio. ſed quieſcere deorſum. ita ⁊ ignis ſurſum. ſi igitur deus omnibus a ſumma pulchritudine nihil ꝓcedit feduꝫ aut turpe. nihil qd̓ dedit proprias inclinationes. igitur a primaria hominis conrōnalē offendit aſpectū. ſed in hoīe rōne vtēte ſunt aliq̄ paſſio ſtitutiōe erat diuerſitas appetituū in ſenſibili ⁊ ratiōali. erat nes ꝯnaturales de qͥbus rōnabil̓r erubeſcit. ergo paſſio talis nihilominus appetitus diuerſus in elemētis corpus ꝯſtituen nūꝙͣ fuit in hoīe a ſua prima origine. ⁊ fuit ſic. vel merito trāſtibus. ſi igit̉ diuerſitas prime inclinatiōis facit rebellionem. greſſionis. ergo ⁊c. ¶ Itē vbicūqꝫ intelligit̉ ſumma ſapīa inet diuerſitas ſecūde inclinatiōis īducit tēptationē. videtur ꝙ telligitur ſumma veritas ⁊ ſumma equalitas. ſed a ſumma eqͣ ſi homo hoc modo cōditus eſſet in nullo derogaret̉ ordini bo litate nulla dꝫ ꝓcedere improportionabilitas. ſed duratio et nitatis diuine. ¶ Item ꝙ talis fuerit homo ꝯditus. videtur ꝯſeruatio corporis ẜm ſtatū pn̄tis miſerie eſt īproportionabipoſſe ꝑſuaderi ex rōne ſumpta ẜm pͥncipia naturalis philoſolis aīe q̄ eſt eius forma. qꝛ hoc eſt tꝑale. illud ꝑpetuū. gͦ nunꝙͣ phie. Cum em̄ homo ſit minor mundus ꝓpter quem omnia fa humana natura ſic ꝓducta fuit in ſui pͥmordio a ſumma ſapīa cta ſunt. debet habere naturalē conformitatē ad munduꝫ maergorr̄ ꝙ in hoc cecidit ex ꝓpria culpa. Ex ordine diuine boiorem

Diſtinctio iorem qui ꝓpter ip̄m factus eſt a ſua pͥmaria cōditiōe. ſꝫ ita vi ꝙ in nullo p̄iudicaret̉ rectitudini rōnis. ⁊ hic eſt ꝙ ⁊ ſi ſenſua demus ī maiori mūdi ꝙ inferiores orbes contrario motu mo litas bonū vt nunc appeteret. nulla tn̄ erat rebellio in pͥmo ho uentur orbi ſuꝑiori ẜm ꝙ dicūt ph̓i naturales. ergo pari rōne mine. qꝛ tm̄ appetebat ſicut ratio dictabat. nūc autē eſt rebellio qꝛ p̄ter iudiciū rōnis frequēter appetit. ⁊ ꝓpter hoc bruta videt̉ ꝙ in hoīe per naturā portio ſenſiciua moueatur contra les effecti ſumus ⁊ iumētis inſipiētibꝰ cōparati. cum tn̄ homos iudiciū rationis. ſꝫ hec eſt corruptio que in nobis eſt maxime inordinata. ſi igit̉ hec eſt a prima conditiōe. vr̄ ꝙ omnis. alia. in primordio cōditus fuerat in bonore ⁊ dignitate rōnis. Et ¶ Item hoc videt̉ alia ratione ſumpta per principia moralis per hoc manifeſta eſt rn̄ſio ad ſequēs obiectū qd̓ obijcit de di uerſitate motuū orbiū celeſtiū. qꝛ ⁊ ſi videat̉ ibi eſſe cōtrarieph̓ie. dicit em̄ ph̓s ꝙ ꝟtus eſt difficilimorū operatiua. nec eſt tas. nō tn̄ eſt ibi ꝯtrarietas. īmo ordīatio recta. ꝓ eo ꝙ ſphera aliqua ꝟtutis laus vbi nulla eſt difficultas. ſi ergo homo fuit cōditus ad virtutē diſpoſitus. videt̉ ꝙ a ſua prima cōditione ſuꝑior mouet ſꝑ inferiorē. ⁊ nūꝙͣ inferior ſuꝑiorē. nunc aūt in nobis non eſt ſic ꝓ eo ꝙ videmꝰ aliā legē in mēbris nr̄is repu habuit difficultatē faciendi bonuꝫ ⁊ vitandi malum. ⁊ in tali fuiſſet diſpoſitꝰ ꝙ oīs virtus habere poſſet in eo ſuū vſum. er gnantē legi mētis nr̄e ⁊ captiuantē nos in ſeruitutē peccati. go videt̉ creatꝰ fuiſſe cū huiuſmodi corruptiōibus. ¶ Itē hoc ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ꝟtus eſt difficilimoꝝ oꝑatiua. dd̓ꝫ ꝙꝰ videtur rōne ſumpta ẜm prīcipia theologie. dicit em̄ per ſcriquedā eſt difficultas q̄ venit ex genere oꝑis. quedaꝫ vero que pturā ſpirituſſan. ꝙ via ꝑueniendi ad gloriā ⁊ ſublimitatē eſt venit ex defectu operātis. Prima difficultas eſt de eēntia vir per ignominiā ⁊ bumilitatē. via perueniēdi ad coronā eſt per tutis. Uirtꝰ em̄ inquantū virtꝰ circa magna ꝯſiſtit ⁊ ardua. hec tentationē ⁊ pugnam. via perueniēdi ad quietem ⁊ tranquilli aūt difficultas ī prīo hoīe fuit ſic. Hō em̄ ita ꝑfecte deo obedi tatem eſt per labores ⁊ tribulatiōes. ſi igitur homo debuit ſic uiſſet ⁊ ita ꝑfecte deo adbeſiſſet. ſicut ꝑfectio ꝟtutis obedien fieri ꝙ eſſet diſpoſitꝰ ꝑuenire ad gloriā. ⁊ victoriā et pacē pertie ⁊ amicitie hͦ reqͥrit. ⁊ ſic de alijs ꝟtutibꝰ. Eſt ⁊ alia difficul fectam. videt̉ ꝙ humana natura in penalitatibꝰ ⁊ corruptiōitas q̄ venit ex defectu operātis. ⁊ iſta quidē nō eſt de eſſentia bus in quibus nūc eſt a ſue cōditiōis primordio fuerit conſti ꝟtutis. īmo accidit ꝟtuti ẜm ꝙ virtus eſt. ⁊ ideo ad hͦ ꝙ hō eēt tuta. ¶ Reſpon. dicēduꝫ ꝙ abſqꝫ dubio natura būana in bas virtuoſus nō oportuit hāc difficultatē reperiri ī hoīe in pͥmor tentatiōes deiecta eſt merito prime preuaricatiōis. nō inſtitu dio. Et ꝙ illud ſit verū hoc planū eſt quanto em̄ aliqͥs magis ta a pͥmordio ſue cōditiōis hoc em̄ veritas fidei p̄dicat. ſacre ꝓficit ī ꝟtute tātomagis operat̉ cū minori difficultate ex ꝑte ſcripture autoritas confirmat. rōnis ꝓbabilitas manifeſtat. ſua. ſi igit̉ hec difficultas eēt de ꝟtutis eēntia. ẜꝫ ꝙ hō ꝓficeFides hoc clamat ⁊ dicit filiū dei paſſum eſſe. vt nos a morte ret minueret̉ in eo ꝟtutꝭ excellētia. qd̓ falſuꝫ nemo eē dubitat. criperet in quā nos induxerat p̓mus parēs. Sacre ſcripture ¶ Ad illud aūt qd̓ obijcit̉ de via ꝑueniēdi ad ſalutē ẜm ſacre autoritas cōfirmat qꝛ dicit̉ Gen̄. ij. qualiter homo ꝑ culpam ſcripture inſtructionē. dd̓ꝫ ꝙ ſcriptura ſacra tradita ē hoī la 10 inobediētie penā mortalitatis incurrerit. Ratio aūt hoc mapſo. ⁊ documēta tradit ꝑ quē ꝑducat̉ ad pnīaꝫ ẜꝫ ꝙ ꝯpetit ſta nifeſtat ſicut priꝰ in opponendo monſtratū eſt. tam ex ordine tui p̄ſenti. iō ex bis non pōt argui ꝙ talis debuerit hō fieri vt qui reſpicit diuinā iuſticiā. ꝙͣ etiā ex ordine qui reſpicit ſapiēper hāc viā deueniret. tales em̄ vie ſunt valde aſpere. Si autē tiam. ꝙͣ ex ordine qui reſpicit bonitatē ſummaꝫ. ¶ Attendenhomo nō peccaſſet. non cū aſperitate ſꝫ cū omni lenitate ꝑueduꝫ eſt tamē ꝙ ratio in inquirēdo dupliciter poteſt procedere niſſet ad ſuū finē. Et ē ſil̓e. qꝛ ſanitas cōſeruat̉ ꝑ bona cibaria aut ꝓut ē adiuta radio fidei. ⁊ ſic ꝓcedit aſpiciēdo ad cauſas ⁊ ſuauia. ſꝫ non recuperat̉ niſi per potiōes amaras. ſuꝑiores. aut ꝓut iudicio ꝓprio relicta eſt. ⁊ ſic procedit reſpi Utrū merito prime trāſgreſſiōis hūad) ciendo ad naturas ⁊ cauſas inferiores. Acquirit em̄ ſciētiam NEIIIO. Cc. na natura fuerit corrupta penal̓r tm̄. per viā ſenſus ⁊ experiētie. Prīo modo rōcinant̉ doctores caan etiā culpabiliter. Et ꝙ culpabiliter corrupta ſit vr̄. Rom̄. tholici ⁊ fideles circa ea q̄ ſunt fidei. ⁊ ẜm bunc modum ratiov. Sicut ꝑ vnū hoīeꝫ pctm̄ intrauit in mundū. ⁊ ꝑ pctm̄ mors cinandi multū eſt hoc conſonū rationi ꝙ deus in tāta miſeria ita ⁊ oēs boīes mors pertrāſit in quo oēs peccauerūt. Ex iſto ⁊ calamitate in qua nunc eſt homineꝫ a principio non fecerit. verbo colligit̉ ꝙ oēs in adā fuerūt infecti ⁊ pctōres ꝯſtituti. immo dicere contrariū magne impietatis videt̉ eſſe pie ⁊ ſanc Si forte dicas ſicut dicūt pelagiani ꝙ ꝑtranſit ꝑ imitationē. mētis. Scd̓o modo rōcinādi ꝓceſſerūt philoſophi qͥ non aſpe Cōtra Eph̓. ij. Eramus natura filij ire ſcut ⁊ ceteri. ſed nemo xerunt in hoīs cōditiōe ſuum principalē actorē. ſed aſpexerūt eſt filiꝰ ire niſi ꝑ culpā. ſi ergo ꝑ naturā oēs eramꝰ filij ire. oēs principia cōponentia ⁊ operatiōes quas habet per ꝟtutē naper naturā ꝯtrahimꝰ culpa. ergo ī ceteris natura būana culture. ⁊ ẜm hunc modū ratio potius diſcordat veritati catholi pabil̓r ē infecta. ¶ Itē Iohā. iij. Niſi qͥs renatꝰ fuerit ex aqua ce ꝙͣ cōcordet. Et hec eſt ratio qͣre ph̓i qui fuerūt tāte ꝟitatis ⁊ ſpūſſan. ⁊c. ſꝫ nullꝰ a p̄mio eterno excludit̉ niſi ꝓ pctō. ſi igit̉ indagatores non ꝑuenerūt ad lapſus būani cōditionē. qꝛ eis oēs non baptizati excludunt̉ ſiue ſint ꝑui ſiue adulti. gͦ oēs ex videbat̉ eſſe valde rationabile hominē ſic fuiſſe conditū cum quo nati ſunt hn̄t culpā. ſꝫ nō culpā quā fecerūt. cuꝫ huic ſnīe ꝫ tamen catholicis doctoribus non ſolum fide ſꝫ etiam rationū ſubiaceant an̄ vſum rōnis. ſicut pꝫ in ꝑuulis īcircūciſis Gen̄. euidentia certitudinaliter eius ꝯtrariū appareat eſſe verum. xvij. igit̉ hec eſt culpa q̄ ꝑ naturalē gnationē reperit̉ in quoliUnde ⁊ rōnes q̄ hoc oſtēdunt ſunt. cōcedende. ¶ Ad illud erbet. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē ſi tota natura eſſet in vna ꝑſona. corrupta illa go quod primo obijcitur ꝙ deus fecit paſſibilem ouem que tn̄ ꝑſona ꝙͣtuꝫ ad eſſe. neceſſe eſt totā naturā corrūpi ꝙͣtū ad eſſe non peccauit. dicē dum ꝙ nō eſt ſimile de hoīe ⁊ de oue. homo ergo pari rōne ſi corrūperet̉ ꝙͣtū ad bn̄ eē. corrūperet̉ tota na enim qui rōnis particeps eſt. capax eſt btītudinis ⁊ iuſticie. tura ꝙͣtū ad bn̄ eē ſicut em̄ ſequit̉. ſi adā morit̉. hō morit̉. ſic ſe ⁊ per oppoſitū culpe ⁊ miſerie. Unde ſicut in homine obliquaquit̉ ꝙ ſi adā peccat hō peccat. cū igit̉ tota natura eēt in adaꝫ ri culpa eſt. ſic ⁊ pati pena ē. in oue aūt neutrū cōtingit reꝑiri qn̄ peccauit. vr̄ ꝙ tota ī eo peccauerit natura ac ꝑ hoc tota in ciō paſſibilitas ouis nihil facit ad ordinē nec ꝯtra ordinē diui oībꝰ ⁊ ſingl̓is culpabiliter infecta fuerit. ¶ Itē venenato fon ne iuſticie. cuius eſt cōſiderare meritoꝝ exigentiā. non ſic aūt te ꝑ conſequēs venenant̉ ⁊ riuuli a fonte ꝓcedētes. ſi igit̉ oēs eſt de paſſione in natura hūana. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ẜꝫ hoīes ꝓceſſerūt ab adā ſicut ramia radice. ⁊ riuuli a fonte et idem exēplar alia genera aīaliuꝫ facta ſunt corruptibilia dicē ip̄e corruptꝰ fuit morbo ꝯcupiſcētie qͥ fuit ī eo culpa. vr̄ ꝙ ⁊ ce dum ꝙ non eſt ſimile pro eo ꝙ alia animalia ab hoīe nō babēt teros corrupit eodē corruptiōis gn̄e ⁊ ita culpabiliter. ¶ Itē formā completiuaꝫ incorruptibilē. in ſolo autem homine aniſicut ſe hꝫ innocēs reſpectu innocētis gn̄andi. ſic pctōr reſpema eſt īmortalis ꝑ naturā. ſicut oſtēſuꝫ fuit ſupra. ideo morta ctu pctōris. ſꝫ ſi adā ſtetiſſet ī ſua innocētia oēs filios genuiſlitas in alijs aīalibus non ponit aliquā īproportionē ꝑfectibi ſet innocētes ergo tota humana natura eſſet innocēs et pura lis ad ſuam ꝑfectionē ſicut ponit in hoīe. ac per hoc nec ita re quantū eſſet ex ipſo. hoc ſatis planū eſt. ergo pari rōne cū pec pugnat mortalitas in alijs aīalibus ordini quem ſapiētia dei cauit. totam hūanam naturā conſtituit peccatriceꝫ. ita ꝙ oēs ſeruat in rerū conditiōe ſicut mortalitas reperta in homine. filios gigneret peccatores. ¶ Itē quia adaꝫ peccauit factus ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ſumme bonitatis eſt dare vnicuiqꝫ eſt mortalis. ⁊ quia mortalis eſt. neceſſe fuit ꝙ generaret oēs inclinationē ſuam. dicendū ꝙ hoc verū eſt ſaluo ordine qui at filios mortales. ſed ſicut ſe habet effectus ad effectū. ita ſe ba tenditur inter res ẜm ꝙ cōparant̉ adinuicē. qm̄ bonitas non bet cauſa ad cām ſi igit̉ cauſa mortalitatis fuit culpa. ⁊ morta preiudicat ſapientie. ſꝫ qꝛ ẜm ordinē nature corpus debet eſſe litas ꝑſone ade totam naturā humanā fecit mortalē. et totam ſubiectū aīe ⁊ ſenſualitas ſubiecta debet eſſe ratiōi. ſic debuit corrupit. penaliter. pari ratione videtur ꝙ culpa/ ade totam deus dare īclinationē tam corpori hoīs ꝙͣ ſenſualitati carnis naturā hūanaꝫ in fecit culpabiliter. ⁊ omnes ex illo exeūtes rr iij

Libri Iecundi mat. Infelix ego hō qͥs me liberabit a corpore mortis puins. corruperit culpabiliter. ſi igit̉ culpa q̄ oībꝰ ineſt ꝑ naturaꝫ eſt Et reſpōdet. Gr̄a dei ꝑ Ieſum xp̄m. Hanc igit̉ legē ⁊ ordinaculpa originalis. colligit̉ ex oībus his rōnibꝰ ꝙ ſit ponere cul tioneꝫ ad deū ſi quis velit attēdere nullo modo dubitabit ho pam originalē. ¶ Sed cōtra Ezech̓. xviij. Filius nō portabit iniqͥtateꝫ patris. ⁊ pater ⁊c. ſi igit̉ hec lex diuina ē ẜm diuinā minem eſſe pctōrem a ſua natiuitate. immo ita certū eſt vt du bitari nō poſſit de originali. ſicut etiaꝫ nec de actuali. hoc tn̄ legem quilibet peccat ſibi ⁊ nōalij. Iuxta illud Prouerb̓. ix. Si ſapiēs eris. tibimetipſi eris. ſi autē illuſor. ſolus portabis ignorauerūt ph̓i ⁊ etiā aliqui heretici. qꝛ neſcierūt attendere malum igit̉ non videt̉ ꝙ ex pctō patris filius hꝫ infici culpain quo attēditur rectitudo anime ⁊ iuſticie. ⁊ pro quāto aīa di ci debet ad deū ordinata. Cōſtat igitur ꝙ tota hūana natura biliter. ¶ Itē tam in nouo: ꝙͣ in veteri teſtamēto nuptie cōceſſe ſunt tanꝙͣ bone ⁊ licite. ſed ad nullū bonū neceſſario conſecorrupta eſt nō ſolū penaliter ſꝫ etiaꝫ culpabiliter. A quo aūt quitur malū. ſed ad nuptias neceſſario ſequeret̉ malum ſi pro corrupta fuerit. hoc planum eſt ex ipſa ſcriptura. qꝛ ab adam. les culpā cōtraheret a ſua origine. ergo vel nuptie ſunt male ¶ Potuit aūt adā totaꝫ naturā corrūpere ⁊ culpabilē facere iꝫ ⁊ illicite qd̓ eſt cōtra ſacrā ſcripturā ⁊ fidē chriſtianā. vel non ſuo pctō triplici cōditione ꝯcurrēte. Prima eſt. qꝛ nō tm̄ erat eſt ponere pctm̄ originale. ¶ Item corrupta re trāſmutabili ⁊ būane nature indiuiduū. ſed totius hūane nature pͥncipium. minus nobili. non ꝓpter hoc corrūpitur quod eſt intrāſmutaSecūda eſt qꝛ non tm̄ fuit ſibi datū mādatuꝫ ſicut ſingulari ꝑ bile ⁊ maius nobile. ſed ꝑſona hominis eſt tranſmutabilis et ſone. ſꝫ tanꝙͣ ſtipiti totius hūane nature. ⁊ hoc bn̄ indicat ter minus nobilis ꝙͣ natura. tota em̄ natura ſpeciei ꝑpetua eſt et tus. qꝛ mandatū illud deſcēdit ꝑ viruꝫ ad mulierē. Tertia. qꝛ magis nobilis ꝙͣ vna ꝑſona ſingl̓aris. ergo īpoſſibile fuit eaꝫ Adam innocētiaꝫ ⁊ īmortalitatem ſuſceperat ꝓ ſe ⁊ ꝓ tota ſua a perſona ade totaliter etiā per culpā infici. ¶ Item in malis poſteritate. vn̄ ipſe innocēs ⁊ īmortalis. generaſſet īmortalem generaliter eſt veꝝ ꝙ malū habitū p̄cedit malus actus. ꝙͣuis et innocentē. Quia igit̉ ip̄e erat oīum principiuꝫ. ⁊ tranſgreſecontrario ſit in bonis. ergo habitualis corruptio nature oriſus eſt mādatum quod ei datū erat ẜm ꝙ erat prīcipiū. ⁊ amitur ex actuali culpa ipſius nature. ſed natura quātum eſt de ſe ſit illaꝫ iuſticiā ⁊ innocentiā. quā debebat oībus poſteris con ſemꝑ eſt recta ⁊ non peccat. qꝛ peccare ꝓprie eſt volūtatis. erſeruare. hinc eſt ꝙ per ip̄m originali iuſticia ſumus priuati. ⁊ go non videt̉ ꝙ tota natura infecta fuerit. vl̓ etiā potuerit in in eius infectiōe ceteri ſunt infecti. non tm̄ penaliter. ſꝫ etiam fici. ¶ Iteꝫ nullum naturale eſt culpabile. pro eo ꝙ naturaliculpabiliter. tum ꝓpter debitū ordinatiōis q̄ debet eē in nobus nec laudamur. nec vituperamur. ſꝫ origīalis corruptio eſt bis. tum ꝓpter caretiaꝫ illius innocētie quā deberemꝰ habenaturalis cū ſit eadē apud omnes. ergo videt̉ ꝙ iſta duo ſint re. tum ꝓpter p̄dominantiā ꝯcupiſcētie. ꝑ quā anime nr̄e ſunt incōpoſſibilia ꝙ aliqua corruptio ſit culpabilis. ⁊ ꝙ ſit origiinordinate ⁊ iniuſte. et ſi iniuſte ſunt et inordinate. neceſſe eſt nalis. ergo nō videt̉ ꝙ natura tota a ꝑſona potuerit culpabieas ſumme iuſticie diſplicere. Patet igit̉ ꝙ tota hūana natuliter infici. ¶ Itē nullū neceſſariū eſt volūtariū. ſꝫ corruptio ra corrupta eſt nō ſolū penaliter. ſꝫ etiā culpabiliter. Patet ni originalis eſt neceſſaria. ergo nō eſt volūtaria. ſꝫ oīs culpa eſt bilominus a quo fuerit corrupta. qm̄ a prīo parēte. Qualiter affectio volūtaria ẜm ꝙ dicit Augu. in li. de li. ar. ergo īpoſſiaūt illa culpa traduci habeat hoc determīabit̉ infra. Rōnes bile eſt originalē corruptionē eſſe per culpā. redit igitur idem igit̉ ad primā ꝑtē ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illd̓ ergo qd̓ prīo obij iꝫ quod prius ꝙ nulla culpa ſit a natura. ⁊ ꝙ natura humana in citur ꝙ filius nō portabit iniquitatē patris. Dicendū ꝙ illud n adam non fuerit infecta culpabiliter. ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ intelligit̉ de pctō quo pr̄ peccat vt ſingularis. ꝑſona. ſicut me abſqꝫ dubio tota maſſa hoc ē natura hūana in oībus hoībus lius manifeſtabit̉ infra. ⁊ ideo locū nō hꝫ in traſgreſſiōe pͥma ſeminaliter ab adam deſcēdentibꝰ corrupta eſt. nō ſolū pena ria. qꝛ illa nō fuit oīno ſingularis perſone. ſicut explanatū eſt liter ſꝫ etiam culpabiliter. hoc em̄ manifeſtat viſionis dei carē ſupra. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ad bonū non neceſſario conſe 14 tia. rōnalis erubeſcētia. cōcupiſcētie predominātia. Carētia quitur malū. Dicendū ꝙ veꝝ eſt ꝑ ſe loquēdo. vn̄ ad nuptias viſionis dei hoc manifeſtat. qꝛ nullus debet eterno bono ad non neceſſario ſequit̉ genite prolis corruptio inquātuꝫ eſt ibi quod factus eſt priuari. niſi in ſe habeat aliqͥd ꝑ qd̓ indignus maris ⁊ femine cōiunctio naturalis. ſꝫ inquātuꝫ illi cōiunctio ſit diuino aſpectui p̄ſentari. tale aūt nō eſt niſi culpa. ſi igitur ni adiuncta eſt corruptio vitioſa in hoīs ſemine ob pctm̄ pͥmi omnes quotquot ſunt viſione dei priuant̉. niſi ꝑ baptiſmū flu parētis. Et ſi tu obijcias ſicut obijcit hereticus ꝙ qͣlitercunqꝫ minis vel flaminis renaſcant̉. planū eſt ꝙ oēs quotquot ſunt ſequat̉ malū. omittendū eſſet illud bonū. Dicendū ꝙ illud no cōtrahunt ex ſua origine culpā. Erubeſcētia etiam rōnis hoc eſt verū. niſi qn̄ malū prepōderat bono nūc autē non eſt ſic. qꝛ manifeſtat. nullus enim rōnabiliter erubeſcit de his paſſioni in generātibꝰ non eſt vlla culpa. in gn̄ato v̓o melius eſt ſic eſſe bus quas hꝫ a natura. niſi inſint ei ꝑ aliquā culpaꝫ. ſꝫ oīs hoꝙͣ non eſſe maxime cuꝫ ſubueniat̉ ei ꝑ gratiam baptiſmalem. mo naturaliter erubeſcit ex genitaliū membroꝝ motu. Ex hoc ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ corrupto minus nobili ⁊ trāſmutabiigitur colligit̉ ⁊ manifeſtat̉ ꝙ qͥlibet in ſeip̄o nō tm̄ penaliter li nō corrūpit̉ magis nobile ⁊ ꝑpetuū. Dd̓m ꝙ illd̓ veꝝ ē ⁊ locūⁿ ſꝫ etiā vituꝑabiliter ⁊ culpabil̓r eſt corruptꝰ quātuꝫ eſt de ſua bꝫ qn̄ illud qd̓ eſt magis nobile ⁊ ꝑpetuū. nō depēdet aminus origine. Predominātia cōcupiſcētie hoc euidētiſſime manife nobili ⁊ trāſmutabili. nō ſic aūt eſt in ꝓpoſito. qꝛ tota natura ſtat. certū em̄ eſt ꝙ tunc aīa hoīs eſt ordinata. qn̄ ſpiritus eſt būana depēdebat a ꝑſona ade ꝙͣtum ad exiſtētiam. Un̄ ſi adā ſub deo ⁊ caro ⁊ ꝟtutes aīales ſunt ſub ſpiritu. ⁊ ſequunt̉ eius fuiſſet mortuꝰ totū genꝰ hūanū eēt corruptū in eo. ¶ Ad illudʰ imperiū ab oppoſitis. igit̉ tunc anima hoīs eſt ꝑuerſa. quanqd̓ obijcit̉ ꝙ malū babitū precedit malus actꝰ. Dd̓m ꝙ hoc ve do caro ⁊ virtutes animales p̄ſunt ſpiritui rōnali. Et hoc qui ruꝫ eſt verūtamē ex hoc nō oportet ꝙ malū habitū nature pre dem verū eſt de plano. non tātummodo ẜm fidē. verūetiaꝫ ẜꝫ cedat malus actꝰ nature ẜꝫ ꝙ natura. ſꝫ ſufficit ꝙ p̄cedat maphiloſophiā. Sed in hoīe vigor cōcupiſcētie ⁊ lex membroruꝫ lus actꝰ ꝑſone. ꝓ eo ꝙ natura ⁊ ꝑſona ſunt indiuiſa. ⁊ iō corru quam vnuſquiſqꝫ habet a natiuitate. captiuat ſpm̄ ⁊ ei predoptio ꝑſonalis pōt effici nālis. qd̓ on̄dit Anẜ. de ꝯcep. vir. Poſ minatur. Ex hoc igit̉ clarū ⁊ apertū eſt ꝙ aīa cuiuſlibet hoīs ſet tn̄ dici ꝙ ⁊ ſi naͣ in ſe nō peccauerit. tn̄ ꝓut erat ī adā pecca a natiuitate ꝑuerſa eſt ⁊ inordīata. ſꝫ ſicut īordinatio in hoīe et te ip̄e em̄ adā peccauit inꝙͣtuꝫ erat oīꝫ hoīꝫ pͥncipiū. ¶ Ad il 17 rectitudo iuſticia eſt ſic ꝑuerſitas ⁊ īordinatio culpa eſt. ſi igr̄ lud qd̓ obijcit̉ ꝙ nullū naͣle eſt culpabile. Dicēdū ꝙ ſicut dicit tur natura cuiuſlibet boīs ꝑ legē concupiſcētie ꝑuerſa ē a ſua Aug. differt dicere naturā. ⁊ naturaꝫ corruptā. pōt igit̉ aliqͥd origine. in quolibet hoīe indubitāter ponendū eſt eē pctm̄ ori eſſe naturalē qd̓ ꝯſequit̉ ip̄aꝫ naturā ẜꝫ inſtitutionē. ⁊ aliquid ginale. quantū eſt de ſua p̓ma natiuitate. ⁊ de hoc nemo dubi eſſe nāle qd̓ ꝯſequit̉ ip̄aꝫ naturā ẜꝫ corruptionē. Dico igr̄ ꝙ il tat. niſi qͥ neſcit quātꝰ ſit vigor ꝯcupiſcētie ⁊ qͣliter ſpūs rōnalud qd̓ ſic ē naͣle ꝙ ꝯſequit̉ naturā ẜꝫ inſtitutionē nullo mō eſt lis deo debet ſubeſſe. Cōſtat em̄ ꝙ nō ſubeſt ſpūs noſter ꝑfeculpabile. illud ꝟo qd̓ ſic ē naturalē ꝙ ꝯſequit̉ naturā ẜm corcte deo niſi diligat ip̄m ſuꝑ omnia ⁊ ꝓpter ſe. Planū eſt etiam ruptionē. culpabile ē. ⁊ tale ē origīale. ⁊ ſic patet illud. ¶ Ad 1s ꝙ nullus in ſtatu nature corrupte deum diligit ſuꝑ oīa ⁊ proillud qd̓ obr̄ ꝙ nullū neceſſariū volūtariū eſt. Dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi hͦ repter ſe ſine dono gratie. īmo neceſſario vincit̉ a vigore concuſpectu eiuſdē veritatē poſſit br̄e. tn̄ reſpectu diuerſoꝝ non nepiſcētie vt magis amet ſe vel aliquod bonū apparēs. Planuꝫ ceſſe eſt ꝙ bēat veritatē. Qd̓ em̄ neceſſariū eſt vni. volūtariū eſt igitur ꝙ anima cuiuſlibet hoīs in ſua natiuitate peccatrix pōt eē alteri. ⁊ ſic ē in originali. qd̓ qͥdē ⁊ ſi nobis ſit neceſſariū eſt. cuꝫ ſubuerſa ⁊ inordinata ſit ſicut oſtēſuꝫ eſt Et ideo dicit Ade tn̄ fuit volūtariū. ⁊ ſic rōne illius volūtatis nobis īputa apoſtolus Rom̄. vij. in ꝑſona hoīs lapſ̄i. Uideo aliā legem in tur in pctm̄ vn̄ dicunt̉ oēs peccaſſe in ip̄o. hoc aūt meliꝰ on̄de membris meis repug. le. mē. m. ⁊ cap. me. in le. pec. Et exclatur cū manifeſtabit̉ qualiter originale pctm̄ traducitur. Conſequēter

Diſtinctio Onſequēter querit̉ de ſcd̓o veꝫ quid ſit oriſit carnis ad ſpm̄ p̄dominātia. ⁊ talis ſemꝑ eſt iūcta carentie ginale pctm̄. Et circa hoc duo querunt̉. Pri debite iuſticie. ⁊ ẜm ꝙ nobis ineſt ab origine d̓r pctm̄ originamo querit̉ vtrū originale pctm̄ ſit ꝯcupiſcen le. Et hoc eſt qd̓ dicit glo. ſuꝑ illud. Btī quoꝝ remiſſe ſunt ini tia. Scd̓o querit̉ vtrum ſit ignorantia. quitates. glo. iniqͥtatē dicit tomitē. qͥ an̄ baptiſmū nō tm̄ pena T Utrum origīale pctm̄ eſt ſed culpa. poſt baptiſmū ꝟo pena tm̄ eſt ⁊ nō culpa. Cū em̄ q Queſſio. j. at cōcupiſcētia. Et ꝙ delet̉ originale nō delet̉ vt oīno nō ſit. ſed vt nō ſit pctm̄. Con 5 ſic videt̉ Rom̄. vj. Nō regnet pctm̄ in veſtro cedēde ſunt igit̉ rōnes q̄ ad hoc on̄dūt. Ad rōes aūt ad oppo mortali corꝑe. Ibi glo. Pctm̄.i. fomes pctī nō eſt alid̓ ꝙͣ ꝯcuſitū ſatis planū eſt rn̄dere ꝑ ea q̄ dicta ſunt. ¶ Ad illud em̄ qd̓ 2i piſcētia. Si igit̉ fomes pctī. Sꝫ fomes pctī pctm̄ eſt. et nō eſt obr̄ primo ꝙ pctm̄ operat̉ ꝯcupiſcētiā. dd̓m ꝙ illud intelligit̉ pctm̄ actuale. re ſtat ꝙ ſit originale. ¶ Itē Rom̄. vij. Cōcupi de ꝯcupiſcētia quātū ad actū quē d̓r oꝑari mādatū. qꝛ occaſio ſcentiam neſciebā eſſe pctm̄ ⁊c. glo. Cōcupiſcētia eſt vn̄ oīa ma nal̓r excitat nobis ipſam ꝯcupiſcētiā q̄ ſe hꝫ ꝑ modū habitus. la ꝓueniūt. Si igit̉ illud qd̓ eſt origo oīm malorū eſt origina¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝯcupiſcētia eſt nobis inflicta per pctm̄. 21 le pctm̄. videt̉ ꝙ originale pctm̄ nihil aliud ſit ꝙͣ ꝯcupiſcētia. dd̓m ꝙ intelligit̉ de ꝯcupiſcētia ꝓut eſt remiſſa. ⁊ ſic ſortit̉ rō¶ Itē hoc ip̄m vr̄ rōne. Quales ſunt actꝰ. tales ſunt babitꝰ ſꝫ nē pene. ⁊ hoc mō nō eſt originalis culpa ſed ipſius ſequela. cōcupiſcere ē pctm̄ ergo neceſſitas cōcupiſcēdi mala eſt ⁊ pec ¶ Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequēs qd̓ obr̄ ꝙ manet ſil̓ cū gr̄a. non 23 catum. ſꝫ neceſſitatē cōcupiſcēdi a natura cōtrabimus. ſi igit̉ em̄ manet ꝓut dictū eſt in opponēdo ꝓut intēſa eſt. qꝛ ſic dicit peccatū qd̓ a natura cōtrahit̉ eſt pctm̄ originale. videtur. ⁊c. aīe ꝑuerſionē. ac ꝑ hoc originalis iuſticie priuationē. ꝓut aūt ¶ Itē in omni pctō eſt ꝯuerſio aliqͣ ad cōmutabile bonū. vel eſt remiſſa ꝑ gr̄e p̄ſentiā hoc nō dicit. ¶ Et ſi obijcias ꝙ ma 24 in actu. vl̓ in babitu. ſi igit̉ pctm̄ originale ē pctm̄. ergo ibi eſt gis ⁊ minus nō variat ſpēm. dd̓m ꝙ ⁊ ſi iſtud locū babeat ī na aqua conuerſio inordinata ad bonū ꝯmutabile. ſed conuerſio turalibus. nō tn̄ hꝫ veritatē in moralibus. qm̄ virtutes ⁊ vitia inordinata ad bonum cōmutabile nihil eſt aliud ꝙͣ concupiin moribus attendunt̉ penes medietatē ⁊ eius extrema q̄ ſūt ſcentia ergo neceſſe eſt peccatū originale concupiſcētiaꝫ eſſe. ſuꝑfluū ⁊ diminutū. ⁊ hoc nō ſolū verū eſt apud moralē ph̓m. ¶ Sed ꝯtra Roma. vij. Peccatū occaſiōe accepta ꝑ mādatū ſed ēt apud theologū qͥ dicit ꝙ amor creature citra deum vel operatū eſt in me oēm ꝯcupiſcētiaꝫ. hoc aūt n opōt intelligi ſub deo nō eſt pctm̄ mortale. ſi ꝟo ſupra deū intendat̉ mortale de pctō actuali intelligit̉ ergo de origīali. ſi ergo operās non pctm̄ efficit̉. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ ꝯcupiſcētia remiſſa iteꝝ.5 eſt oꝑatū. igit̉ ꝯcupiſcētia nō eſt origīale pctm̄ nec ecōuerſo. pōt intēdi dd̓m ꝙ ⁊ ſi intēdi poſſit ⁊ intēdat̉ hoc eſt ꝑ peccatū 19 ¶ Itē Beda dicit ꝙ qͣttuor ſunt nobis inflicta ꝓpter primuꝫ actuale. ꝯcupiſcētia ꝟo intēſa nō dicebat̉ eſſe pctm̄ originale pctm̄. vcꝫ ignorātia. infirmitas. malicia. ⁊ quartū ex bis conniſi ꝓut ſic ꝯtrabebat̉ a prima origine. ⁊ qꝛ hoc nō pōt eſſe niſi flata ꝯcupiſcētia. ſed qd̓ eſt inflictū pro peccato non eſt ipſuꝫ ſemel. quātūcūqꝫ ⁊ quotiēſcūqꝫ ꝯcupiſcētia intēdit̉. originale pctm̄. ergo ſi hec merito originalis pctī ſunt nobis inflicta ẜꝫ peccatum non iteratur. ꝙ dicit Beda. ergo ⁊c̄. ¶ Item cōcupiſcētia manet cū gratia ¶ Utrū pctm̄ originale ſit ignorātia. Et ꝓ originale pctm̄ non pōt manere cuꝫ gratia. ergo originale pec Queſtio. lj. ꝙ ſic vr̄ ſuper psͣ. Delicta iuuē. ⁊ igno. catū non eſt cōcupiſcētia. Si tu dicas ꝙ cōcupiſcētia manet mee. glo. Ignorātie mee.i. originale pctm̄ qd̓ eſt in paruulis. cum gr̄a inquātuꝫ eſt remiſſa. ⁊ ſic eſt pena. inquātuꝫ autē eſt Et pauloan̄. delicta ignorātie dicit ea q̄ ſunt ī paruulis qͥ pec intēſa nō manet ⁊ ſic eſt culpa. Cōtra. Magis ⁊ minus nō dicato originali tenent̉. ¶ Itē Hug. in li. de ſacra. in. vij. parte. uerſificāt ſpeciē. ergo ſi ꝯcupiſcētia remiſſa non eſt culpa ſed Originale pctm̄ eſt vitiū qd̓ naſcēdo ꝯͣximꝰ ꝑ ignorātiā ī men pena pari rōne videt̉ ꝙ nec ꝯcupiſcētia intenſa. ¶ Itē cōcute. ⁊ ꝯcupiſcētiā in carne. ergo vr̄ ꝙ originale pctm̄ ſit ignorā piſcentia poſtꝙͣ remiſſa eſt intēdi pōt ⁊ in priſtinū dn̄iuꝫ reuo tia. Q ſi tu dicas hoc eſſe dictū ꝑ cām. Obuiat illud qd̓ cōſe cari. ſicut experimēto patet ſi igit̉ originale pctm̄ eſſet iterabi quenter dicit Hug. in eadē parte. Iſta quattuor mala in hoīe le. tunc ⁊ baptiſma. qd̓ eſt ꝯtra inſtitutionē eccleſie. Eſt igitur apparēt ſuꝑbia ignorātia mortalitas ⁊ ꝯcupiſcentia. Suꝑbia queſtio quid ſit originale pctm̄ per eſſentiam. Et cum a magimētis tm̄ culpa eſt. mortalitas carnis pena tm̄. ignorantia ꝟo ſtro dicatur ⁊ ab augu. eſſe ꝯcupiſcentia. ſicut patet in lr̄a. Ab culpa ⁊ pena. ſed nō eſt niſi culpa originalis. ergo ⁊c. ¶ Item Anſel. autē in lib. de ꝯcep. vir. dicat̉ eſſe debite iuſticie carenoriginale pctm̄ maxīe hꝫ deleri ꝑ fidei ſacr̄m. ergo directius tia. queſtio eſt quomodo iſta duo ꝟba pn̄t eſſe ſimul ⁊ ſemel ve opponit̉ ipſi fidei q̄ eſt in cognitiua ꝙͣ virtuti alicui exiſtēti in ra. ⁊ in quo borum verboꝝ magis explicat̉ quid ſit originalis affectiua. ſi ergo ignorātia dicit priuationē virtutis dirigētis culpa. ¶ Reſpō. dicēduꝫ ꝙ ſicut actuale pctm̄ non dicit oīmo cognitiuā videtur ꝙ peccatū originale ſit proprie ignorantia. idam priuationē. eo ꝙ non tm̄ dicit auerſionē. immo etiā ꝯuer¶ Itē pena reſpōdet culpe. ſꝫ originali pctō ꝓprie debet̉ peſionem quādam. non etiam dicit oīmodaꝫ boni priuationem. na carētia viſiiōs dei. ergo ſi hoc dicit priuationē ex parte co immo relinquit aptitudinē ⁊ aliquem actuꝫ priuando circungnitiue. videt̉ ꝙ ⁊ ip̄m originale. ꝙ ſi hoc verū eſt. redit idem ſtantiā erga ip̄m. ſic etiam in originali ſuo modo intelligēduꝫ qd̓ prius. ¶ Itē ſicut pctm̄ eſt in ꝯcupiſcēdo ea q̄ nō ſunt apeſt. Unde ſicut non dr̄ pcm̄ actuale eſſe in aliquo ex hoc ſolo ꝙ petēda. ſic pctm̄ eſt in diſcredēdo ea q̄ ſunt credenda. ergo ſicareat iuſticia. qꝛ tūc lapis diceret̉ pctm̄ br̄e. ſed ex hoc ꝙ alicut babere neceſſitatē ad ꝯcupiſcendū eſt culpa. ſic habere ne quam inclinationē bꝫ ad aliqͥd. in qua cū deberet eſſe iuſticia ceſſitatē ad diſcredendū eſt culpa. ſed paruulus vtrāqꝫ neceſ nonreperit̉. Sic etiā originale pctm̄ dicitur eſſe in aliquo non ſitatē bꝫ. ⁊ nō bꝫ niſi originale. gͦ ſicut ponitur originale pctm̄ ſolum qꝛ caret iuſticia originali. ſed etiam qꝛ curuitate bꝫ ⁊ ne in paruulo eſſe ꝯcupiſcibilitas ſiue ꝯcupiſcētia. ſic etiā dꝫ diceſſitatem ꝯcupiſcendi. vnde quēadmodū videmus in egritu ci eſſe ignorātia. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Beda dicit ꝙ quattuor ſunt nobis dine corꝑali vtpote in ꝑaliſi. ꝙ talis morbus ineſt ex quadaꝫ ꝓpter pctm̄ inflicta.ſ. ignorātia ⁊ infirmitas ⁊c. ergo cū pctm̄ diſſolutiōe ꝟtutis ita tn̄ ꝙ non oīno priuat̉ virtꝰ motiua ſicut originale nō dicatur infirmitas. pari rōne nec ignorātia que in mortuo ſed aliquo modo manet. nō potēs mēbrum regere. eſt pena ꝓ ipſo inflicta. ¶ Itē Aug. ad Ualē. Ignorātia ī his ⁊ ita ſequit̉ partim ex potiōe. partim ex defectu manꝰ tremula qͥ ſcire nō potuerunt pena pctī eſt. Si ergo ignorantia in par tio. ſic intelligendū eſt tā in actuali ꝙͣ in originali pctō. Quēuulis eſt inuincibilis. vr̄ ꝙ ſit pena ⁊ nō culpa. maxime cuꝫ vi admodū ſi qͥs q̄reret qͥd eſſet pctm̄ carnis. dupl̓r poſſet ei nodeamus paruulos ꝓpter ignorātiā excuſari ab oī culpa. Iteꝫ tificari. vcꝫ rōne inclinatiōis deordinate vt dicat̉ eſſe īmode originale pctm̄ deletur in baptiſmo. ſed eq̄ bn̄ eſt ignorās par ratus appetitꝰ rei tractabilis ẜm carnē. Et rōne p̓uatiōis bo uulus baptizatus ſicut nō baptizatus. gͦ ignorātia nō pōt eē ni. vt dicat̉ eſſe p̓uatio caſtitatis ⁊ ꝯtinētie. ⁊ vtroqꝫ mō rn̄de originale pctm̄. ¶ Itē ſi aliqͥs ex aliquo actu ſuo cadit i furiā tur ſic ꝯueniēter. Sic cū querit̉ quid ſit originale pctm̄. recte illa furia nō d̓r in eo eſſe culpa ſed pena. gͦ pari rōe. ſi aliqͥs ex rn̄det̉ ꝙ ſit ꝯcupiſcētia īmoderata. recte etiā rn̄det̉ ꝙ ſit debi pctō primi parētis in ignorātiā cecidit. nō dꝫ dici culpa origi te iuſticie carētia. ⁊ ī vna iſtaꝝ rn̄ſionū claudit̉ alia. lꝫ vna no nalis ſed eius pena. Et pōt hic eē locus a maiori. qꝛ magis dꝫ tificet ip̄ꝫ originale rōne eiꝰ qd̓ eſt ī ip̄o bn̄s modū ꝯuerſiōis īputari ignorātia in culpā in quā incidit ex actu ſuo ꝙͣ ex actu altera ꝟo rōne p̓uatiōis. Cōcedēdū eſt igr̄ ſicut rōnes oſtenalieno. ¶ Itē cū pctm̄ originale ſit ꝯcupiſcētia. vt ꝓbatum eſt dunt. ⁊ magr̄ dicit in lr̄a. ꝙ originale pctm̄ eſt ꝯcupiſcētia. et ſupra. ⁊ Aug. dicit. ſi eſſet ignorātia. cū ꝯcupiſcētia ⁊ ignoran hec nō quecūqꝫ. ſꝫ ꝯcupiſcētia ꝓut claudit in ſe debite iuſticie tia ſint diuerſoꝝ generum. tunc in quolibet eēt pluralitas ori carentiā hec aūt eſt ꝯcupiſcētia immoderata ⁊ intēſa. adeo vt ginalium peccatorum. qd̓ oſtendetur inferius falſum eſſe. xx iiij

Secundi Libri Omne extrinſecū introiēs in hoīeꝫ nō pōt eū coinqͥnare. qꝛ nō ec ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut ſupra dictū eſt de ignorātia in adultis ip intrat ī corſꝫ invētreꝫ. ⁊ in ſeceſſuꝫ exit purgās oēs eſcas. Ipi ſam vꝫ pctm̄ nō eſſe niſi ꝓut hꝫ volūtate ꝯcomitātē. ſicut econ glo. tenuiſſimꝰ hūor ⁊ liquēs eſca cū in venis ⁊ artubꝰ decocta tra cognitio nō eſt virtus niſi ei ſit iūcta affectio. Sic ꝑ hunc fuit ⁊ digeſta. ꝑ occultos meatꝰ quos greci poros vocāt ad iu modū intelligēdū eſt eſſe in ꝓpoſito ꝙ ignorātia ſi pure dicat feriora dilabit̉. ⁊ in ſeceſſum vadit. ¶ Itē hocip̄ꝫ videt̉ rōne. neſciētiā ſic tm̄ eſt pena ⁊ nō culpa. Si ꝟo dicat neſciētiā vt ē primo ꝑ veritatē gn̄atiōis. Gn̄are em̄ eſt de ſua ſub̓a aliqͥd ꝑꝯiūcta ꝯcupīe ſic ē culpa ꝓ eo ꝙ talis ignorātia oppoſitionē ducere. ſi ergo oēs vere ⁊ recte dicunt̉ ab adā geniti ⁊ filij ade bꝫ cū virtute ⁊ gr̄a. Gr̄a em̄ adueniēs in aīaꝫ nō ſolūmō recti oēs ſumus de aliquo qd̓ erat eiꝰ ſub̓aꝭ ꝓpagati. ſed quā rōne ficat affectionē ꝑ charitatē. ſed ēt cognitiuā ꝑ fidē. Nō eī pō manus mea vel pes vl̓ aliqd̓ mēbrum cōſtitui bꝫ ex eo qd̓ fuit dirigi volūtas niſi pariter dirigat̉ ⁊ rō. ⁊ libertas ar. ſil̓ in ro in adā eadā rōne ⁊ ſingl̓a mēbra. vr̄ igit̉ ꝙ totū corpꝰ cuiuſline ⁊ volūtate ꝯſiſtit. hoc igit̉ mō ꝯcedi pōt pctm̄ originale eē bet hoīs ex ade ſemine fuit ꝯſtitutū ⁊ ſi hoc nihil extrinſecuꝫ ignorātiā. ⁊ ſic intelligit mgr̄ ⁊ Hug. ⁊ glo. ⁊ ſicut ꝓcedūt rōtranſit in veritatē hūane nature ꝑ actū ꝟtutis gn̄atiue. ¶ Itē nes q̄ ad primā partē inducunt̉. ¶ Ad illud tn̄ qd̓ obr̄ de carē hocip̄m videt̉ ꝑ legē cognatiōis. qm̄ ſtipes nō pōt cōtrahere tia viſionis dei. dd̓m ꝙ illa rō dupl̓r deficit. Primo qͥdē qꝛ ca cum aliquo ex ip̄o ꝓcedēte. nec aliqͥ approximātes ſtipiti poſrētia viſionis dei nō tm̄ debet̉ pctīs q̄ reſpiciūt cognitiuā. im ſunt adinuicē ꝯͣbere. hoc aūt nō eſt ob aliud niſi ꝓpter vnitamo q̄ reſpiciūt affectiuā. cū viſio ſit tota merces q̄ reddit̉ oībꝰ tē carnis ⁊ ſanguinis. ergo vr̄ ꝙ nō de ſuꝑfluitate nutrimēti. virtutibus ⁊ oꝑibus meritorijs. Scd̓ ꝟo qꝛ cū dicimus parſed de ſb̓a pr̄is ꝓles gn̄et̉. ⁊ nō ſolū de ſb̓a pr̄is ꝓximi. īmo ēt uulos puniri carētia viſionis. in hoc intelligit̉ ꝑ ꝯn̄s ꝙ priuē pr̄is remoti. alioqͥn vana erit lex cognationis. qd̓ nō ſolū eſt ꝯͣ tur ⁊ dote fruitionis ⁊ dote tētionis. Rōnes aut q̄ ad oppoſiveritatē ſacre ſcripture. īmo ēt ꝯͣ dictamen nature. ¶ Itē hoc tū inducunt̉ ꝓcedūt de ipſa ignorātia ẜm ꝙ d̓t purā neſciētiā ip̄m vr̄ ꝑ ꝯditione reſurrectionis. neceſſe eſt eī vnicuiqꝫ aīe ꝓ ſic eſt pena nō culpa. Scd̓m eī ꝙ hꝫ iūctā ꝯcupiſcētiā culpa ē. priū corpus reddi. eſto igit̉ ꝙ aliqͥs nutritus de carnibꝰ huma nec tn̄ ex hoc ſequit̉ ꝙ ī nobis ſint plura pctā originalia ſicut nis gn̄et ꝓlē ſi ſolū illud ſemē de alimēto ſumptū eſt. cū hmōi ꝯcludit rō vltima ꝓ eo ꝙ vbi ponit̉ vnū ꝓpter alterū. ibi vnū alimētū eſſet de veritate corꝑis alterius hoīs. rediret ad pritm̄. Cū gͦ dicimus ignorātiā rōne ꝯcupiſcētie eſſe pctm̄ origimū corpus. ergo iſte nō reſurgeret qͥ gn̄atus eſt ex illo ſemine nale nō ꝓpter hoc ponimus in nobis plura originalia dr̄ia ꝑ cū aīa priuaret ꝓprio corꝑe. ſi igit̉ hoc eſt īpoſſibile. reſtat ⁊ il eſſentiā. ſed hoc ponimus ꝙ cū originale ſit vnū deordinat et lud īpoſſibile eſſe. videlꝫ ꝙ aliqͥd extrinſecū trēſeat in ſemine. vitiat totā aīam nō ſolū ẜm affectiuā. ſed ēt ẜm cognitiuā. ita auget̉ igit̉ qd̓ a primo parēte deciſum fuit in ſeipſo ſine alteri tn̄ ꝙ principalius affectiuā. vn̄ magis notificat̉ originale per us appoſitione. Sed ꝯ. ph̓s in li. de aīalibꝰ dicit ꝙ ſemē eſt ſu ꝯcupiſcētiā ⁊ debite iuſticie carētiā ꝙͣ ꝑ ignorātiā. qꝛ tā ꝯcuperfluitas vltimi cibi. ſi gͦ medicis in his q̄ dicūt circa ſuā ſciē piſcētia ꝙͣ debite iuſticie carētia notificāt ip̄m originale ẜꝫ ꝙ tiā credēdū eſt ⁊ naturalibus ſil̓r in bis q̄ dicūt circa ſuā ſcīaꝫ eſt culpa. ⁊ iō p̄dicant̉ de ipſo p̄dicatione ꝑ eſſentiā. ignorātia credendū eſt. cū determinare de gn̄atiōe hoīs ꝑtineat ad ph̓ꝫ aūt notificat magis ẜm ꝙ eſt vitiū cognitiuā deordinās. Un̄ naturalē. credēdū eſt ei ꝙ ſemē ſit ex ſuꝑfluo nutrimēti ſic ꝙ magis p̄dicat̉ de pctō originali ẜm ꝙ ipſa ignorātia pctm̄ eſt aliqͥd extrinſecū in veritatē hūane nature poſſit trāſire. Iteꝫ p̄dicatione ꝑ cām ꝙͣ ꝑ eſſentiā. ⁊ hoc inſinuat ip̄ꝫ verbū Hug. ſuꝑ illud Luc. xj. Btūs vēter ⁊c. Glo. ordinaria. Ex eodē ſon cū dicit ip̄m originale eſſe vitiū qd̓ ꝯͣximꝰ ꝑ ignorātiā. hoc ēt te. ⁊ lac nutriēdis. ⁊ ſemē ꝓcreādis pueris emanat. de ſemine declarat ipſe Anẜ. in li. de ꝯcep. virg. vbi dicit ꝙ oē pctm̄ ē inergo virginis potuit ꝯcipi. qͥ eius lacte potuit enutriri. ¶ Itē iuſticia. ⁊ oīs iuſticia ⁊ iniuſticia in volūtate ꝯſiſtit. Et ſic ptꝫ Aug. in li. de vera reli. Alimēta corꝑi nō apta ꝑ ꝯgruos meaqͥd ſit originale pctm̄ ꝑ eſſentiā. qm̄ eſt ꝯcupiſcētia ⁊ debite iu tus eijciunt̉. quoꝝ aliud feculētiſſimū redditur terre ad alias ſticie carētia. pꝫ ēt quō originale pctm̄ ab Hug. d̓r eſſe ignorā formas aſſumendas. aliud ꝑ totū corpus exalat. alius totius tia. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ea q̄ ad vtrāqꝫ partē ſunt adducta. aīalis vi latētes. neruos accipit ⁊ inchoat̉ in ꝓlē. neruos autē Onſequenter q̄ritur circa tertiū articulū de vocat ſeminales rōnes. Per iſtā autoritatē exp̄ſſe eolligit̉ ꝙ veritate humane nature. Et cū duo ꝯcurrant ſemē ſit ex alimēto. Si forte tu dicas ꝙ Aug. ītelligit ꝙͣtū ad ad hoc ꝙ aliqͥd dicat̉ de veritate humane nature. materia videlꝫ ⁊ forma ad quartū librū partē ſeminis ẜm materiam. Obuiat ipſa autoritas q̄ dicit ꝙ ſpectat dicere de veritate humane nature ex alimentū accipit neruos.i. ſeminales rōes. illa eī pars d̓r eſſe parte forme. vbi agit̉ de reſurrectiōe. Ad hūc pars ẜm ſpēm ſuꝑ quā fundat̉ virtꝰ actiua ⁊ ꝯuerſiua. In eaꝟo locum ſpectat inqͥrere de veritate humane nature ex parte dem ēt. autoritate ſubiūgit ꝙ ex illo alimēto ſic traducto oīa mēbra formant̉ ⁊ planū eſt ẜm medicos ꝙ mēbra radicalia ex materie. vbi inqͥrit mgr̄ vtrū aliqͥd extrinſecū in veritatem hu mane nature poſſit trāſire. Circa hoc igit̉ duo q̄rēda ſunt. Pri partibꝰ ẜm ſpēm bn̄t formari ſiue ex humore radicali. ¶ Iteꝫ hocip̄m vr̄ rōne. oē augmentū qd̓ ſit ꝑ naturā. vel fit ꝑ rarefa mo querit̉ vtrū aliqͥd tranſeat in veritatē humane nature per ctionē vel ſit ꝑ additionē. ſi ergo ex illo ſemine qd̓ ab Adā de actū gn̄atiue. Scd̓o queritur vtrū aliqͥd trāſeat in veritatem ciſum fuit oēs hoīes natural̓r ꝓducti ſunt. neceſſe eſt illud eē bumane nature per opus nutritiue. auctū vel ꝑ rarefactionē. vel ꝑ additionē. ſed ꝑ rarefactioneꝫ Utrū aliqͥd trāſcat in veritatem hūane 51 E6 uUIIIO. j. nature ꝑ actū gnatiue. Et ꝙ nō vr̄ prīo a nō poſſet. qꝛ nec tot athomi fuerunt in illo ſemine quot hoīes ſunt ex eo ꝓducti. ſi gͦ auctū eſt. hoc eſt ꝑ additionē. aliqͥd igit̉ autoritate doctoꝝ autēticoꝝ videlꝫ mgr̄i ſnīarū ⁊ Hug. Ait eī extrinſecū intrat in ſeminis hūani cōſtitutiōe. Qd̓ ſi tu dicas magr̄ in lr̄a ſic. Oē qd̓ eſt in humanis corporibus natural̓r de tertiū modū augendi eſſe ꝑ multiplicationē nature poſſibile. ſcēdit a primo parēte lege ꝓpagationis. ⁊ in ſe auctū ⁊ multiObijcitur ꝯtra hoc per Hug. de ſan. victo. qͥ dicit ꝙ facere ali plicatū eſt nulla exteriori ſub̓a in id trāſeunte. Sil̓r magr̄. Hu quid in maius ẜm ſubſtātiaꝫ ⁊ quātitateꝫ ſine appoſitionē hoc go de ſctō victo. in fi. vj. ꝑtis. De ſubſtātia coſte ī ſe diuina vir eſt ſoli deo poſſibile. ¶ Item īpoſſibile eſt aliquē per virtuteꝫ tute abſqꝫ extrinſeco additamēto ml̓tiplicata. corpꝰ mulieris nutritiuā nutriri niſi apponat̉ aliquid extrinſecum per quod factū eſt. quēadmodū poſtea naturā humanā a primis ꝑentiquis nutriatur. ergo pari ratione impoſſibile eſt virtuteꝫ aubus in ſubſequentē gn̄ationē ſeminatā a modico iaꝫ intātum gmentatiuā augmētare ſubſtantiā niſi addat̉ aliquid extrinmultiplicatā cernimꝰ vt multa hoīm milia ex eo iam excreuiſſecum per quod augmentet̉. aut ſi poteſt in ſeipſa augeri qua ſe videamus. ¶ Itē hocip̄ꝫ oſtēdit̉ ſcd̓o autoritate ſctōꝝ. Dire non poteſt per ſeipſam nutriri. ¶ Item de nobilitate agen cit em̄ Anẜ. in li. de ꝯcep. vir. c. ij. loquēs de p̓mis ꝑentibꝰ. Qꝛ tis eſt ꝙ poſſit aliam materiā ad ſeip̄m trahere. ⁊ in ſe cōuertota natura hūana in illis erat ⁊ nihil extra ip̄os erat. tota intere. ſicut ignis conuertit in ſe aerem. ſi ergo potentia gnati firmata ē ⁊ corrupta. Et qd̓ maius eſt Aug. ix. ſuꝑ Gen̄. ad lit ua in homine cōpleta eſt ⁊ ꝑfecta. ⁊ ratio ſeminalis in ipſo eſt teram dicit ꝙ nos fuimꝰ in adā ẜm rōneꝫ ſeminalē. ⁊ ẜꝫ corpu maxīe actiua. videt̉ ꝙ poſſit agere in extrinſecā materia. ⁊ in lentā ſub̓aꝫ caro aūt xp̄i fuit ſolū ẜꝫ corpulētaꝫ ſub̓aꝫ. ꝙ ſi hec ſe cōuertere. ⁊ rōnem ſeminalē cōmunicare ei. ⁊ ſi hoc ꝑ opus vera ſunt ꝙ tota caro ⁊ oīm poſteroꝝ caro fuit in adā. ergo ni virtutis generatiue in veritatē humane nature poteſt aliquiū hil extrinſecū per ꝟtutē generatiuā tranſit in ip̄ꝫ. ¶ Iteꝫ hoc extrinſecū trāſire. ¶ Rn̄. intelligendū eſt hic ꝙ ſicut expreſſene videt̉ autoritate euāgeloꝝ Mat.xv. Omne qd̓ in os ītrat in ventrē vadit. ⁊ in ſeceſſuꝫ emittit̉. ergo non videt̉ ꝙ ex aliquo patet in littera opinio magiſtri ſnīarū fuit ꝙ nihil extrinſecuꝫ in veritatē hūane nature per gn̄ationē tranſeat. hec aūt ponquod ab hoīe comedit̉. prolis corpꝰ cōſtituat̉. Et Marci. vij. tio malum c

Diſtinctio I tio multū apparet eſſe ꝓbabilis ſi quis attendat ꝟba ſanctoꝝ cem grana frumēti reducant̉ ad vnū. Rō etiā repugnat: quia ⁊ ſimul cum hoc cōditionē reſurrectionis ⁊ legem cognatiōis materia nō ē ſubiectū trāſmutatiōis niſi ſub aliquo eſſe. Un̄ ⁊ Hanc igitur poſitionem quidā ſuſtinuerunt dicentes. ꝙ talis ſi materia corporaliū ꝑ intellectū abſtrahi poſſit a forma cormultiplicatio ſine extrinſeci appoſitione in humana natura poꝝ. nūꝙͣ tn̄ ꝑ ꝟtutē alicuiꝰ creature pōt expoliari oī extēſione ⁊ forma corporea. ꝑꝑ qd̓ in pluribꝰ locis dicit Aug. ꝙ īpoſſi fit per virtutē ſuꝑnaturalem. alijꝙ hoc fit per virtutem ſuꝑce leſtem. tertij ꝙ hoc fit per virtute elementarem. ¶ Primi dixe bile eſt ex corꝑe fieri ſpm̄. ⁊ ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. ⁊ in li. de īmorta runt ꝙ ſicut deꝰ ſibi reſeruat animaꝝ creationem ꝓpter earuꝫ talitate aīe. Si igr̄ hec materia ſub tali eſſe ſtatū hꝫ ⁊ determi nationē in ſun extēſione vltra quā natura nō pōt ꝓcedere. pro immortalitatē. ſic etiam ſubſtantiam corpoꝝ humanoꝝ multieo ꝙ ſicut dicit ph̓s. Oīm natura ꝯſtātiū terminꝰ eſt ⁊ rō maplicat ⁊ augmentat ſine additione extrinſeca. ſicut multiplica uit panes euāgelicos ⁊ ſicut multiplicauit coſtā de qua forma gnitudinis ⁊ augmēti. Et alibi ꝙ ex vno pugillo terre pōt ge ta ē eua. ⁊ hoc qꝛ corꝑa būana ſunt ad immortalitatē ordinanerari ignis in millecupla ꝓportiōe. ex vno tn̄ pugillo nō pn̄t ta. non tn̄ d̓r facere miracula ſic multiplicādo. qꝛ hoc facit qͣſi gn̄ari niſi decē aque. ſi hoc inꝙͣ ita ē. impoſſibile eſt ponere ꝙ aliqͣna res corꝑalis in ſeip̄a augeat̉ abſqꝫ ſua rarefactione. et faceret ꝑ naturā. Natura em̄ alendo ⁊ nutriendo quaſi fouet alteriꝰ appoſitione. hoc dico de oꝑatione nature. Et attendēextrinſecus. ſed deus eſt qui nutrimentū preſtat intrinſecus. dum eſt hic ꝙ lōge al̓r loquendū eſt de materia ẜm eſſentiā. et Huic aūt modo dicēdi obuiat ⁊ ſenſus ⁊ ratio ⁊ autoritas. Se ſus obuiat. qꝛ ſic videmus hoīem ex hoīe ꝓduci. ſicut afinū ex ẜm eſſe ſiue ẜm ſub̓am. nec eſt dd̓m ꝙ tātū ſit de materia ī vno aſino. ⁊ ſicut plantā ex plāta. ſi igr̄ alia corꝑa naturalia fiūt ex paruo lapide. ſicut in vno mōte. Loq̄ndo ẜm eē ſiue ſub̓am. ꝙͣuis in materia ẜm eēntiā nō ſit ꝯſiderare tm̄ ⁊ ꝙͣtū. ⁊ ſic rō nō materia addita. ⁊ ſenſus nr̄ non fallitur. iudicādum eſt ſimil̓r eſſe circa corpora humana. Ratio etiā obuiat. qꝛ nō eſt gene29 ꝯcordat huic poſitioni. ¶ Autoritas etiā obuiat. dicit em̄ hu ratio naturalis niſi ea in qua natura eſt vere agens ⁊ vere ꝓdu go. in. vj. ꝑte vbi diſtinguit ſex oꝑa. Quoꝝ primū eſt de nihilo cens ſibi ſil̓e. ſi igitur multiplicatio hoīs ex hoīe eſſet ꝑ virtualiqͥd facere. Scd̓m eſt de aliqͦ aliqͥd facere ẜm ſub̓aꝫ ⁊ ꝙͣtitatem ſupra natura. ⁊ nō per virtutem ipſius nature. generatio tem in maius. Tertiū opus ē de aliqͥbus aliqͥd facere ẜm ſubhoīs ex hoīe non eſſet naturalis. ⁊ ſi hoc. nō eſſet gn̄atio vera. ſtantiā ⁊ ꝙͣtitatē in minꝰ. Quartū opus eſt de aliqͦ aliqua face Repugnat etiā autoritas. Dicit em̄ Aug. x. ſuꝑ gen̄. ad lr̄am. re. nō tn̄ ẜm ſub̓am ⁊ ꝙͣtitatē in miaiꝰ Quintū opꝰ eſt de aliqͥbꝰ ꝙ nos fuimus in adā ẜm corpulentā ſubſtantiam ⁊ ẜm rōnem aliqͣ facere nō tn̄ ẜm ſub̓am ⁊ ꝙͣtitatē in minus. Sextū opꝰ eſt ſeminalē xp̄s tm̄ ẜm corpulentā ſubſtantiā: ſed ſi corpora nr̄a de aliqͦ nihil facere. De his ſex generibꝰ operū ſubiūgit ꝙ pri educerent̉ ex ſemine ade ꝑ virtutē ſupra naturā. iam in ip̄o de mum opus eſt ⁊ ſcd̓m ⁊ tertiū ⁊ vltimū ſunt ſoli deo poſſibilia. berent dici ſicut ⁊ xp̄s eſſe ſolūmodo ẜm corpulentā ſubſtanCū igr̄ talis multiplicatio vt ibidē dicit ꝑtineat ad ſcd̓m genꝰ tiam. nō ẜm rōnem ſeminalē. cū ſeminalis ratio dicat vim acti oꝑis. non ergo fiet virtute nature inferioris. Ꝙ ſi iſta autori uam. ¶ Alij ꝟo ſuſtinent predictā poſitionem dicētes ꝙ talis tas nō ſufficit. oūdit̉ hoc autoritate Aug. v. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am multiplicatio eſt ꝑ virtute ſuꝑceleſtem. corpus em̄ quinte eēn circa finē li. vbi ſic ait. Illa que ꝓducunt̉ ex ſemine. in ſemine tie ſiue luminoſum natū eſt ex ſe emittere lumē ⁊ ipſum multioīa fuerūt primitus nō mole corporee magnitudinis. ſꝫ in poplicare. nō educendo naturam luminis ex illo corpore. qd̓ illu tentia cauſali. nā illa magnitudo. copia terre humoriſqꝫ cōge minat. ſꝫ ſimul multiplicar̄ materiā ⁊ formā. ſic ⁊ in ꝓpoſito di ſta eſt: ſꝫ illa in exiguo grano mirabilior p̄ſtantiorqꝫ vis ē qua ci voluerūt ꝙ qꝛ in natura huana multū eſt de natura qͥnte eſvaluit adiacens humor cōmixtus terre taꝙͣ materies verti in ſentie. pōt ipſa in ſeipſa multiplicari. Huic etiā mō dicendi ob ligni illiꝰ qualitatē ⁊ ramoꝝ diffuſionē. ⁊ folioꝝ viriditatē. in uiat ſenſus ⁊ rō ⁊ autoritas. Sēſus qꝛ nullum corpus celeſte fructuū formas ⁊ opulentiā nō igr̄ ſemē in ſeip̄o auget̉ ſine al multiplicat lumen ſuū in ſe. ſꝫ ſi multiplicat multiplicat extra terius appoſitione. Adhuc exp̄ſſius ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am in fine ſe ⁊ in materia extrinſeca. Et iterū nō videmꝰ ꝙ ſol in multipli decimi. Quid abſurdius ꝙͣ putare maſſaꝫ cuiuſpiā metalli ex cando generet ſolē vel ꝓducat ſolē. igr̄ ſi ẜm naturā celeſtē at aliqͣ ꝑte creſcere poſſe dū tendit̉. niſi decreſcat ex altera. vl̓ au tendit̉ iſta multiplicatio ī hūano ſemine. nec multiplicabit̉ in geri latitudine niſi craſſitudine minuat̉. Aut vllū corpus eſſe ſeip̄o niſi aliqͦ extrinſeco ſuꝑaddito. nec ex tali multiplicatiōe manēte ſue nature ꝙͣtitate quod vndiqꝫ creſcat niſi rareſcat. hō ꝓducit̉ ab hoīe. ſicut nec ſol ꝓducit̉ a ſole. Rō etiā obuiat Quid abſurdiꝰ ꝙͣ putare vllū eē corpus manēte ſue nature ꝙͣ qm̄ multiplicatio ꝑ virtutē creatā eſt ab aliquo ſil̓i actiuo. ſi c titate qd̓ vndiqꝫ creſcat niſi rarefiat. gͦ ſi ꝙͣtitas ſeminis deciforme tm̄ eſt agere. ⁊ forma nō aſſimilat̉ materie. ſꝫ alteri forſi manet ⁊ nō rarefit ⁊ vndiqꝫ creſcit. hoc nō pōt eſſe ſine appo me impoſſibile eſt igr̄ aliqͥd multiplicari ꝑ virtutē creatā ꝙͣtū ſitione materie. niſi hoc fiat mirabil̓r. Quocūqꝫ igr̄ predictoꝝ ad principiū materiale. nec materiā elementarē. nec celeſteꝫ. modoꝝ ſuſtineat̉ opinio magr̄i ſiue etiā oēs modi ꝯflentur in Autoritas etiā repugnat. qm̄ lumē egrediens a corpore lumivnū. ſiue ꝑ ſe qͥlibet adaptet̉. plurima occurrunt difficilia. ꝑt noſo corpꝰ nō eſt. nec hꝫ in ſe materiā. ⁊ hoc ſupra planiꝰ oſtenque multi recuſant opinionē magr̄i ſuſtinere in iſta ꝑte. ¶ Se ſum fuit diſ. xiij. vbi ⁊ autoritates ad hoc inducte ſunt. Diffici cunda opinio circa iſtā poſitione eſt aliquoꝝ ſequentiū verba le eſt etiā explicare ẜm iſtā poſitionē qual̓r natura qͥnte eſſennaturaliū ⁊ medicoꝝ ⁊ dicentiū ꝙ mediāte virtute gn̄atiua nō tie intret ꝯſtitutionē humane nature. Et niſi hoc ſane intelliſolū aliqͥd trāſit in veritatē humane nature. īmo tota ꝟitas ꝓgatur ſicut explanatū fuit ſupra diſ. xvij. nō pōt de facili ſuſti lis gn̄ate eſt ex extrinſeco addito. qꝛ eſt ex ſuꝑfluo nutrimēti neri. Tertij ꝟo ſuſtinēt ꝙ talis multiplicatio ſit ꝑ virtutē infe hoc aūt dicunt eſſe: qꝛ modus operādi ordinatus eſt ⁊ delecta rioris nature ꝯcurrēte ſil̓ potentia ſuſceptiua ex ꝑte materie. bilis ⁊ expeditus. Ordinatus qꝛ ibi incipit oꝑatio generati⁊ actiua ex ꝑte forme. Materia em̄ ꝙͣtū eſt de ſe nō hꝫ extēſio ue. vbi ceſſat oꝑatio nutritiue. Natura eī per prius intendit ſi nem. ſꝫ ꝙ extendat̉ tm̄ vel plus hoc ē rōne forme ſibi adiūcte. bi ꝙͣ alij. ⁊ iō materia gn̄ationis eſt ſuꝑfluitas vltimi cibi. que Un̄ ꝙͣtūcunqꝫ parū ponat̉ de materia in aliquo corpore capax quidem ⁊ ſi ſit ſuperflua operi nutritiue. eſt tamen neceſſaria eſſet valde magne extēſionis. ſi eſſet aliqd̓ agēs qd̓ poſſet foroperi generatiue. Modus etiā iſte eſt delectabilis. qm̄ natumā tante extēſionis impͥmere. Ex ꝑte ꝟo forme eſt ibi potētia ra delectatur in emiſſione ſuperflui ⁊ triſtat̉ ⁊ dolet ī emiſſio multiplicādi ſibi ſil̓e. ⁊ hinc eſt ꝙ cū ſemen adiuuat̉ ⁊ conſoue ne neceſſarij ⁊ ſibi ꝯiuncti. ſi ergo natura maxime delectat̉ in oꝑe generatiue. materia gn̄ationis eſt ex ſuꝑfluo nutrimēti. tur per alimentū extrinſecuꝫ. vis illa ſeminalis in ſua materia pōt ſeip̄a multiplicare ⁊ creſcere. nullo repugnāte ⁊ iō nō opꝫ Modus etiā iſte eſt expeditus. qꝛ cū tertius cibus ſit in potēaliqͥd extrinſecū in ꝟitatē hūane nature trāſire. Et hͦ vr̄ Aug. tia ꝓxima vt conuertatur in ſingula mēbra. ſi natura dꝫ ex ali ſentire cū dicit in li. de ꝟa relig. ꝙ ex vno ſemine ſegētes ſegequo humore fabricare corpus. fabricat ex illo. ſed cū nō fabritum ⁊ ſilue ſiluaꝝ greges gregū ppl̓i ppl̓oꝝ educi pn̄t. ita ꝙ ni cet ex neceſſario. reſtat ꝙ fabricet ex ſuꝑfluo. Qm̄ igitur natu hil reperit̉ poſtea in oībꝰ illis. qd̓ prius nō fuerit inuiſibil̓r in ra operatur quātum poteſt breuius ⁊ delectabilius ⁊ ordinaſemine illo pͥmo. Huic aūt poſitioni ⁊ ſi rōnabilior ceteris vitius. ideo dicunt talē modū procreādi videlꝫ ex ſuperfluo nudeatur. nihilominꝰ tn̄ ſicut ⁊ p̄dictis repugnat ſenſus ⁊ ratio trimenti maxime eſſe cōuenientem nature. Cōuenit etiā vt di et autoritas. Senſus quidē primo repugnat. Nā ſi in his que cunt hoc diſpoſitioni diuine ⁊ ordinationi corpoꝝ ad reſurregenerant̉ crementū fieret ꝑ multiplicationē abſqꝫ additamēctionē. Cū em̄ ſemē nō reſurgat in generāte. ſꝫ in genito nō vr̄ to. tūc mūdus iſte eēt multo maior ꝙͣ fuerit a pͥncipio. ⁊ viſibi humor ille fuiſſe de generātis veritate. ſꝫ potius de humidi ſu liter creſceret quotidie. Nō em̄ poſſet dici ꝙ ꝑ reſolutionē de perfluitate. Lꝫ autem hic modus dicēdi multū videatur pro

Secundi. x libri ſa ſit in corpus noſtrū niſi illa que fuit in adam. ſed ſi qua alia pabilis attendēti verba ph̓i. obuiat tn̄ ei ſicut ⁊ alij modi dicē ti cōuerſa eſt. hoc nō eſt niſi per coniunctionē cū illo qd̓ ab adaꝫ di ⁊ ſenſus ⁊ ratio ⁊ autoritas. Senſus quidē. qꝛ videmus ꝓfuit deciſum. Et ſi tu dicas ꝙ ipſe Anſel. dicit ꝙ total̓r humalem aliqn̄ aſſimilari proauo. ⁊ ſicut aſſimilat̉ ꝓauo ita pōt aſſi na natura erat in adā. Dd̓m ꝙ hoc non dicit ꝙͣtum ad exiſtenmilari ei qͥ p̄ceſſit vſqꝫ ad gn̄ationē decimā. gͦ ⁊ ſic deinceps gͦ tiā poſſibilē. vel potentialē. ſed ꝙͣtū ad exiſtentiā actualeꝫ. qꝛ vr̄ ꝙ aliqͥd ſit in iſto primo filio traductū a parente primo. Et nihil actu erat de veritate humane nature. niſi qd̓ in adā erat iterū cum videamus hoīem ex coitu attenuari. ⁊ ex frequenta aliquid tn̄ poſſibile erat ad hoc ꝙ fieret de ꝟitate nature pūa tione talis actus mortē accelerari vr̄ ꝙ nō ſoluꝫ in ſemine fiat ne: ſed hoc oꝑatione ⁊ virtute carnis ade. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ꝫꝫ ſuꝑflui emiſſio. immo ꝙ etiā alicuiꝰ humidi radicalis ⁊ ita ꝓde autoritate dn̄i in euāgelio. ⁊ de glo. Dicendū ꝙ hoc nequa les nō tm̄ eſt de ſuꝑfluitate alimenti. ſed etiā de veritate gene ꝙͣ intendit nec textus nec glo. ꝙ hō totū egerat qd̓ manducat rantis. Ratio etiā obuiat. qꝛ ſ̄ ſolū eſſet proles de ſuꝑfluitate ſed qꝛ cum hd̓ māducat. fit ſeparatio puri ab impuro per dige cibi patris. nec eſſet vera generatio. cū generatio ſit de ſubſtā ſtiones interius factas. ⁊ purū ⁊ nature conueniēs interiꝰ retia generātis. nec eſſet vera cognatio. immo magis attineret tinetur ⁊ impurū exterius expellit̉ ⁊ pro tanto dicebat dn̄s ꝙ homo porco de quo ſumptum eſt nutrimentū ꝙͣ patri generan nibil quod intrat in os hoīem coinqͥnat. ⁊ ſic veriſſimū eſt ver ti. Autoritas etiā repugnat. qm̄ expreſſe dicit Aug. ſuꝑ Gen̄. bum dn̄i ẜm ꝙ valet ad ꝓpoſitū. Poſſet tn̄ dici ꝙ ſeceſſus ibi ad lr̄am ꝙ oēs fuimus in adam ẜm corpulentam ſubſtātiam ⁊ nō tm̄ vocatur via inferior per quā currunt egeſtiones. ſꝫ oēs ẜm ſeminalem rōnem. Et ꝙ maius eſt apoſtolus dicit ꝙ om̄s meatꝰ ſubtiles ꝑ quos ſit ciboꝝ decolatio. Et glo. dicit ꝙ gre in adam peccauimus. Et ꝙ leui in lumbis erat abrae quando ci vocāt illos poros. ⁊ ita nō ſequit̉ ꝙ totū alimentū exterius decimatus fuit ad Heb. vij. Ex hac igit̉ poſitione ſi pertracte ereat. ⁊ de illo nihil in veritatē prolis ꝑtranſeat. ¶ Ad illud 3. tur ſequi videt̉ ꝙ ſi non oīno eſſet proles de ſuꝑfluo nutrimen quod obijcit̉ ꝙ generatio eſt de ſubſtātia generantis iam ptꝫ ti. non eſſet generatio nec cognatio vera. Ex p̄cedenti ꝟo ſi po rn̄ſio. Dico em̄ ꝙ aliquid de radicali bumiditate parentis trā natur ꝙ nihil de alimento tranſit in prolem. ſequi vr̄ ꝙ nō ſit ſit in ꝓlem. ⁊ rōne illius ſaluatur ibi veritas generationis nec generatio naturalis. ¶ Si igr̄ pro certo habendū eſt ꝙ gene tn̄ opꝫ ꝙ ſit identitas ẜm totum generantis ad genitum. Siratio hoīs ab hoīe ⁊ vera eſt ⁊ naturalis eſt. neceſſe habemus cut em̄ generans nō dat ſe totum. ſed partem ſui ſic ⁊ genitus viā mediā inter vtrāqꝫ baꝝ poſitionū tenere. vt dicamꝰ ꝙ alinō exiuit a generāte ẜm totum: ſed ẜm aliquā partem. nec illd̓ quid d̓ ſuꝑfluo nutrimenti tranſit in ſemen. nec tn̄ ſemen oīno totū quod a generāte traxit fuit radicale ipſi generāti. ſed alieſt de ſuꝑfluo nutrimenti. immo aliquid eſt ibi de humido raquid eſt additum radicali vt poſſit augeri. ¶ Ad illud quod dicali. ⁊ ex vtroqꝫ bꝫ ſemen ꝓpagari. ¶ Un̄ ſicut videmus cirobijcitur de lege cognationis iam pꝫ reſponſio: ita bene enim ca nutritiuā ꝙ eſt humiditas radicalis ⁊ nutrimentalis. vtpo ſaluat̉ lex cognationis ſi traducit̉ filius a patre trahendo ab te illa q̄ fiuit. ſic intelligenduꝫ eſt etiā circa vim generatiuā ꝙ ipſo humorē radicalē cū additiōe extrinſeci. ſicut ſi de extrinin ip̄a eſt aliqͣ bumiditas radicalis ⁊ etiā aliqͣ fluēs ⁊ refluēs ſeco nihil adderet̉. īmo multo veriꝰ. Additio em̄ extrinſeci fa⁊ in gn̄atione ꝓlis vna currit cum alia. Trāſmiſit igr̄ adā qn̄ cit vt linea ꝯſanguinitatis aliqn̄ terminet̉. ⁊ qui magis diſtāt. ⁊ generauit primū filium aliquid de illa radicali humiditate ⁊ a ſtipite minoris ꝯſanguinitatis vinculo coniungant̉. ¶ Et ſi illud modicū per virtutē nature toti corpori filij fuit cōmixtū obijciatur ꝙ ſi traducitur aliquid de radicali. ꝙ pari ratione cōmixtione ꝑfecta. qꝛ nullam partē erat ſignare in corpore fipoſſet totum traduci. ⁊ ꝙ neceſſe ſit illud eſſe multiplicatū in lij in qua non eſſet aliqͥd de illo humido qd̓ a pr̄e traduxit. Si ſe cū etiā tot athomi nō fuerint in corpore ade quot ꝓceſſerūt igr̄, filius ade in generando ꝓlem ſimil̓r aliquid deſcindebat ex eo hoīes. Dicendū ꝙ ſemen ⁊ eſt quātum mole ⁊ eſt quātuꝫ de ſuo humido radicali. neceſſe erat ꝙ aliqͥd tranſmitteret de virtute. ⁊ quātitas virtutis ſe tenet ex parte forme. ⁊ pōt dici eo quod ſumpſerat a pr̄e. ⁊ ſic deinceps. ⁊ pro tāto dicunt̉ om ratio ſeminalis ⁊ hec cū ſit forma multiplicabilis ē. Et ex hoc nes fuiſſe in adā. nō qꝛ fuerit ibi total̓r materia oīm noſtrorū pōt ſimilē ſibi inducere in materiā ſibi appoſitā. Quātitas ꝟo corpoꝝ. ſed qꝛ ibi erat aliquāta materia ⁊ ratio ſeminalis ſiue molis. ⁊ ꝙͣuis parua ſit. pōt tn̄ adeo extendi vt cōmiſceat̉ val potētia ꝯuertēdi ad ſe aliā naturā. ita vt ſufficeret ad omniū procreationēaddito ſibi illo in quo poſſet ſe multiplicare. Et de magne quātitati per eā naturam qua omne corpus in infieſt exēplum ſi aliqͥs haberet fermētum quod cōmiſceret comnitum diuiſibile eſt. ⁊ ſic magne quantitati pōt cōmiſceri. ⁊ to tum trahere ad naturam ſuā. ⁊ ex illa totali quātitate poteſt mix ione ꝑfecta toti paſte. nihil fieret de illa totali paſta fermentata. qd̓ nō diceret̉ fermentari de illa paſta ⁊ ſimil̓r ſi illa aliud fieri quod non fieret de ipſo ſemine per ſe. ⁊ quotcunqꝫ paſta cōmiſceret̉ adhuc alij maiori paſte. ⁊ ſic ꝓcedēdo quaſi fiant ex illa totali quantitate dicunt̉ facta ꝑ ſe. Nec tn̄ opꝫ ibi innūerabiles panes fermentati poſſent fieri ex modico fermē diſtinguere diuerſas partes ex quibus diuerſa fiant in illo ſe to ꝑ appoſitionē rei fermētabilis. ſic ⁊ in ꝓpoſito ex modico ſe mine primordiali. ſed ſolum pro eo ꝙ illud per additionē ſuꝑ37 mine ꝑ appoſitionē humoris ſuſceptibilis rōnis ſeminal̓ poſflui nutrimenti adauctū eſt. ¶ Ad illud quod obr̄ de lege reſent innumerabiles hoīes ꝓpagari. Et iſte modus ſatis cōſoſurrectionis. reſpondēt aliqui ꝙ homo nō poteſt generari de nat rōni. nec repugnat ꝟbis ph̓i. ⁊ ſumptus eſt ex ꝟbis Aug. ſi carnibus alterius hoīs. pro eo ꝙ alimentū ⁊ illud quod cōuer cut pꝫ aſpiciēdo autoritatē priꝰ poſitā q̄ ſumpta eſt de li. de ve titur in ſemine dꝫ eſſe in potentia reſpectu eius in quod conra relig. vbi dicit ꝙ alimentū accipit vi latentes neruos totiꝰ uertitur. caro aūt hoīs ẜm ſpeciem eſt in actu. ⁊ ideo nō poteſt aīalis. ⁊ inchoat̉ in ꝓlem. Et modū explicat in fi. v. ſuꝑ Gen̄. in aliū hoīem tranſmutari. Sed illud non videt̉ ſufficere. pro ad lr̄am ſicut pꝫ in autoritate prius poſita. vbi oſtendit̉ ꝙ ex eo ꝙ ex carne poſſunt generari vermes. poſſet ⁊ ꝑ ꝯſequēs ge modico ſemine generat̉ arbor magna. Igit̉ huic mō dicendi nerari planta ⁊ fructus ⁊ tunc eſſet in potētia reſpectu carnis tanꝙͣ magis intelligibili ⁊ magis ꝯſono ph̓ie ⁊ ſacre ſcriptubumanē. ⁊ ita ꝑ multas trāſmutationes vr̄ ꝙ ex ea poſſet fieri re magis adhereo. Credo em̄ btm̄ Aug. hoc ſenſiſſe ſicut ex ꝟſemen. Alij ꝟo dicūt ꝙ cū caro hoīs ſit poſſibilis ad oēm trāſbis eiꝰ poſſum colligere. Et ẜm hūc modū ſaluat̉ ꝟitas cogna mutationē ſicut ⁊ alia ꝙ de illa poſſit generari ſemē. ⁊ tūc retionis ⁊ gn̄ationis ꝓ eo ꝙ aliqͥd radicale a parēte traducit̉ in ſurget in ip̄o genito ꝓ eo ꝙ ad ip̄m bꝫ eēntialiorē cōparatione ꝓlem. Suſtinet̉ nihilominꝰ gnatio ⁊ ꝓpagatio eſſe naturalis ⁊ dn̄s ſupplebit illi aliūde addēdo ſiue multiplicādo ꝟtute ſu qꝛ hoc ſit ꝑ alimēti additionē. Et ideo cōcedende ſunt rōnes ꝑ naturā ſicut facit in ꝑuulo. Sꝫ qͣ rōne d̓r de vna ꝑte ꝙ p̄t cō on̄dentes ꝙ aliquid de alimento trāſit in veritatē humane na uerti. eadē rōe ⁊ de qͣlibet. ⁊ ſic pōt hō totū corpꝰ ſuū amittere ture mediāte opere nutritiue. qꝛ nō ſoluꝫ illud radicale quod ¶ Iō eſt tertius modus dicēdi ꝙ caro hoīs ẜm ſpeciē nō pōtꝫ a patre decidit̉ ſit de veritate prolis. ſed etiā illud cum alimē fieri caro alteriꝰ hoīs ẜm ſpēm ꝑꝑ neceſſariā ordinationē qua to ſuꝑfluo ſibi iuncto. ita ꝙ illud qd̓ erat ſuꝑfluū vni ſit neceſbꝫ ad aīam q̄ ip̄am viuificauit. Utrū aūt illa ordinatio fundet̉ ſariū alteri. vtrūqꝫ em̄ erat fundamentū fabrice totiꝰ corporis in appetitu naturali vl̓ naturaliū vel ꝓuidētia ꝯditoris diffizi generati. ¶ Ad illud aūt qd̓ primo obijcit̉ in ꝯtrariū de auto cile eſt diſcernere. Quocunqꝫ tn̄ mō fit adduc eſt plana rn̄ſio. ritate Hug. ⁊ magr̄i. Dicendū ꝙ verbis eoꝝ in hac parte maIſtud aūt planiꝰ inuenit̉ determinatū in quarto. vbi manifegiſtri cōiter nō aſſentiūt. nec ego ipſos bene intelligo. nec tn̄ ſtatur qͥd in quo reſurgat. Reſurget aūt ſemen in genito nō in affirmo illos falſuꝫ dixiſſe. ſed magis intelligo aliā opinionē. gn̄ante. ꝙͣuis dictū ſit hic ꝙ ſemē ſit de radicali hūiditate ge32 ¶ Ad illud quod obr̄ de autoritate Anſel. ⁊ Aug. iam pꝫ reſpō neratis. ¶ Al̓r em̄ ſemen eſt radicale gn̄anti. ⁊ al̓r gn̄ato. Qꝛ 33 gn̄anti eſt radicale ẜm ꝑtem ſui. eſt etiā radicale reſpectū vtū ſio. dicunt em̄ ꝙ in adā fuimus nō qꝛ nulla alia materia cōuer tis genera

Diſtinctio LLI tis gn̓atiue. nō reſpectu virtutis nutritiue. virtus aūt gn̄ati⁊ alia intētio veri dupl̓r. Una qͣ verū diuidit̉ ꝯͣ ꝑmixtū. altera ua ⁊ eiꝰ bumiditas eſt ordinata ad aliud. Un̄ ſi būiditas gn̄aꝟo qua veꝝ diuidit̉ ꝯͣ vanū. Et pͥmo boꝝ modoꝝ d̓r veꝝ qd̓ eſt tiue decidat̉ ab aliquo. ſiue aliꝰ gn̄et̉ ſiue nō. nūꝙͣ reſurget in purum ⁊ impermixtum. Altero modo dicitur verum quod eſt eo. ⁊ hinc eſt ꝙ ꝙͣuis in emiſſione ſemīs fiat deciſio alicuiꝰ raꝑmanens ⁊ fixū. Cū gͦ loquunt̉ autoritates de hūana natura. dicalis bumiditatis. nulla tn̄ eſt ibi pena. qm̄ illa humiditas loquunt̉ ſub vocabulo ꝟitatis vocātes eā verā. Nō ē em̄ aliud ꝑ naturā erat ad alterū ordinata. Un̄ ⁊ manet ibi modus ope dicere ꝟitatē humane nature ꝙͣ humanā naturā verā. Si aūt rādi expeditus ⁊ delectabil̓ ⁊ ordinatus. ⁊ hoc totū eſt ꝙ illa vocāt eā loquētes de natura hūana ex ꝑte corꝑis. ꝓ eo ꝙ corbumiditas in generāte erat ad alterū. In genito ꝟo qꝛ ex ea pus humanū p̄ter hoc ꝙ hꝫ formā ⁊ oꝑationē ſibi ꝯuenientē ſi fabricat̉ totū corpus eſt ſicut totiꝰ corꝑis fundamentū. ⁊ tunc cut ⁊ alia corꝑa naturalia hꝫ ordīationē ad īmortalitatē. ⁊ ita qn̄ aīa vnit̉ ei incipit eſſe vere ⁊ ꝓprie de ꝟitate humane natu quādā imꝑmixtionē. in hͦ ꝙ nō pōt tm̄ trāſmutari qͥn tādē red re. tūc em̄ pͥmo incipit hr̄e neceſſitatē ad reſurrectionē. prius dat̉ aīe q̄ ip̄m viuificauit. Hꝫ nihilominꝰ quādā fictionē ſiue in aūt ſolū erat poſſibile vel potentiale. Un̄ ſi qua mulier faceret corruptionē. ꝓ eo ꝙ neceſſe eſt ip̄ꝫ aliqn̄ fieri īmortale. Rōne aborſum ante aīe vnionem. illud nullo modo reſurgeret. igr̄ ordinationis ad incorruptionē ex qua ineſt corꝑi humano Utrū aliqͥd trāſeat in ꝟitatē hūane na nō tm̄ debita oꝑatio: ſꝫ ēt imꝑmixtio ⁊ q̄dā incorruptio d̓r corQueſtiO. lj. ture. mediāte oꝑe nutritiue. Et ꝙ non j pus humanū veꝝ. Illud gͦ p̄ciſe ⁊ ꝓprie eſt de ꝟitate hūane na vr̄ p̓mo per Aug. qͥ. xxij. de ciui. dei dicit ꝙ ꝑuuli reſurgent in ture. qd̓ eſt ordinatū ad incorruptionē ⁊ reſurrectionē. ¶ Ali 41 ꝑfectione corꝑali ⁊ in etate virili quā habituri erāt ꝓ eo ꝙ iā qͥd aūt ordinat̉ ad reſurrectionē dupl̓r. vel de neceſſitate vl̓ de totū in rōne habebāt ꝙͣuis nō haberēt in mole. hec eſt ſnīa ver ꝯgruo. Illud aūt ordinat̉ in nobis ad reſurrectionē de neceſ boꝝ. gͦ ſi tam magni ſuſcitabunt̉ ꝑuuli ſicut illi qͥ multū comeſitate in qͦ ꝯſiſtit fundamentū ⁊ fabrica corꝑis nr̄i ⁊ hͦ eſt illud derunt. vr̄ ꝙ ſumptio alimētoꝝ ꝟitatē humane nature nō aucui pͥmo aīa vnit̉ ⁊ tale tractū ē a gn̄antibꝰ. ⁊ in tale nihil pōt geat. ac ꝑ hoc nihil de illis in humani corꝑis veritatem ꝑtran trāſire oꝑe nutritiue. ẜm ꝙ nutritiua oꝑat̉ poſt aīe vnionē. Il ſeat. ¶ Itē ibidē dicit Aug. ꝙ ſi aliqͥs nutriat̉ de carnibꝰ bulud ꝟo ordinat̉ in nobis ad reſurrectionē de ꝯgruo in qͦ cōſimanis. caro illa nō reſurget in eo qͥ nutritur. ſꝫ in eo ī quo priſtit fabrice nr̄i corꝑis cōplementū. ⁊ hoc ē qd̓ facit ad ꝙͣtitatē mo fuit caro: ſed nihil eſt de ꝟitate alicuiꝰ niſi qd̓ reſurget ī eo corꝑis ꝑfecti. ⁊ ſic aliqͥd de alimēto pōt ꝯuerti in ꝟitatē hūaſi ergo caro q̄ eſt ꝑ alimentū generata nō reſurget in eo ī quo ne nature mediāte vi nutritiua ⁊ augmētatiua. q̄ ordinant̉ ad eſt. vr̄ ꝙ nihil extrinſecū̄ tranſeat in veritatē alicuiꝰ mediante complendā corꝑis fabricā. q̄ inchoata fuit mediāte vi gn̄atioꝑe nutritiue. ¶ Item ſolū illud d̓r eſſe verū qd̓ bꝫ actū ſibiua cui cōpetit oꝑari. quouſqꝫ aīa īfundat̉. ⁊ extūc ſequit oꝑanaturā ꝯueniente. gͦ illud ſolū eſt de veritate carnis humane tio nutritiue ⁊ augmētatiue ad ꝯſeruandū ⁊ cōplendū corpꝰ. qd̓ bꝫ actū conuenientē tali carni. ſed caro bn̄s actū ſibi cōueHuic aūt mō dicēdi concordāt tam naturales ph̓i ꝙͣ medici. nientem pōt aliā carnē in ſe cōuertere. ⁊ d̓r caro ẜm ſpeciē. er¶ Naturalis em̄ ph̓s diſtinguit ī hoīe duplicē carnē. carnem 42 go illud ſolū tranſit in veritatē carnis humane. qd̓ tranſit ī ve ẜm ſpēm. ⁊ carnē ẜm materiā. Et vocat carnē ẜm ſpēꝫ illā q̄ hꝫ ritatem ẜm ſpeciē. ſꝫ mediāte oꝑe nutritiue nihil trāſit in carvim actiuā ⁊ potētiā ꝯuertendi alimētū in carnis naturā. Car nem ẜm ſpeciē ſicut vult ph̓us. alioquin eſſet augmentū in infi nem ꝟo ẜm materiā vocat illā q̄ ſic ē caro vt tn̄ nō poſſit aliqͥd nitum. ergo mediāte illa virtute nihil trāſit in veritatē huma in carnē ꝯuertere ꝓpria ꝟtute. Dicit ēt ꝙ virtꝰ nutritiua ⁊ aug ne nature. ¶ Item illud eſt ſolū de veritate alicuiꝰ in quo rei mētatiua nō ꝯuertit alimentū in carnē ẜm ſpēm ſꝫ ẜꝫ materiā ſub̓a ſaluatur ſꝫ ſola bumiditas radicalis eſt illa q̄ manet quā qꝛ ſi al̓r eſſet. tūc nūqͣ ſtaret augmētū. cū augmēto em̄ carnis ꝯtinuari opꝫ vſqꝫ in finē. gͦ illud ſolū tranſit in veritatē huma creſceret ⁊ virtꝰ augmētādi. hoc aūt nō ſic eſt. ⁊ ita caro ẜꝫ ſpe ne nature. qd̓ tranſit in humiditatē radicalē: ſed nihil pōt trā ciem ſolū eſt a generātibꝰ ſiue mediāte gn̄atiua. ꝙͣuis caro ẜm fire in bumiditatē radicalem mediante nutritiua ſicut dicunt materiā.ſ. que fluit ⁊ refluit poſſit eē mediāte nutritiua. Et ē medici. alioquin poſſet hō iuueneſcere ⁊ vitā ꝑpetuare. ergo exēplū de vino gn̄ato in vite qd̓ hꝫ potentiā ꝯuertēdi aquā. ſꝫ mediāte hac virtute nec tranſit in veritatem humane nature. illa aqͣ nō hꝫ potentiā ꝯuertēdi aliā aquā. qꝛ ſi hoc tūc ſemper ¶ Itē qd̓ ꝑ naturā generat̉. pōt ⁊ per naturā corrūpi. gͦ quod poſſet qͥs apponere aquā ⁊ maneret vinū. hoc aūt nō ſic eſt. qꝛ mediāte opere gn̄atiue ꝓficit ⁊ creſcit. pōt ⁊ minui ⁊ decreſce tm̄ pōt poni de aqͣ ꝙ vinū amittit ꝟtutē ſuā. Sic ⁊ ī ꝓpoſito in re. ſi gͦ mediāte vi nutritiua aliqͥd in v̓itatē humane nature trā telligēdū ē ꝙ ꝟtꝰ corꝑis fabricatiua p̄t dare pͥme. carni potētiā firet. illud poſſet deꝑdi. ⁊ ſic ꝯtinue nouū reſtaurari. ꝯtingeꝯuertēdi ⁊ illa ꝯuertit quouſqꝫ tm̄ adueniat de carne ẜm maret igitur aliqn̄ ꝙ ho aliud corpus haberet. ſicut videmꝰ in ateriā. quāta erat ibi potētia ꝯuertendi ſicut videmus in vino. qua que exit de ſonte. Cōtra. Aug. de vera reli. In hmōi viſitum ex ꝑte caloreitatis. tū ex ꝑte extēſibilitatis ipſius carnis bilis corporis ſtructurā alimenta que apta ſunt aſſumunt̉. nō ẜm ſpeciem. Et hinc eſt ꝙ vnus homo magis augmētat̉ ꝙͣ alapta ꝟo per congruos meatus eijciunt̉. Si ergo qd̓ eſt de cor ter. ⁊ aliqn̄ ſtat augmētū qꝛ caro ſuꝑadueniens in fine qͣſi aqͦporis huiꝰ ſtructura ⁊ integritate eſt de humane nature veriſum facit. ſicut dicit ph̓s. quēadmodū aqͣ ſuꝑinfuſa vino. Setate. vr̄ ⁊c. ¶ Item oē qd̓ reſurget eſt de veritate humane nacundū hanc diſtinctionē carnis diſtingui pōt in theologia ve ture. ſed illud in qd̓ trāſit alimentū mediāte oꝑe nutritiue re ritas humane nature dupl̓r ſicut dictum eſt. ¶ SSl̓r medicus ſurget vtpote capilli. Mat. x. Capillus de capite veſtro nō pe diſtinguit hāc in duplicē bumiditatē. vcꝫ radicalē ⁊ nutrimen ribit. ergo ⁊c. ¶ Itē veritas carnis nō eſt aliud ꝙͣ vera caro. talem. ⁊ dicit ꝙ hūiditas radicalis eſt illa in qͣ calor ſuſtētifiſꝫ vera caro eſt cui debet̉ oꝑatio carnis. potiſſima aūt carnis cat̉. nutrimētalis ꝟo ē illa q̄ p̄bet hoī caloris fomētū. Dicunt oꝑatio eſt viuere ꝑ aīam. ſed in hāc carnē tranſit alimentū me igr̄ ꝙ bumiditas radicalis ē ſolū a gn̄antibꝰ ⁊ mediāte oꝑe ge diante vi nutritiua. qꝛ tota caro hoīs viuit. gͦ ⁊c. ¶ Itē vbicū neratiue. nā nutritiua in hāc humiditateꝫ nō pōt. ſi em̄ poſſet qꝫ eſt nutritio ibi eſt cōuerſio ⁊ aſſimilatio ⁊ vnio: ſꝫ vbi ē aſſitūc hō iuueneſceret. ⁊ vitā etiā ſuā imꝑpetuū cōtinuaret. ſi ilmilatio ⁊ vnio eiuſdē nature fit illud cui vnit̉ ⁊ illud qd̓ vnit̉. lud humidū renouari poſſꝫ. qd̓ cū ꝯſtat falſuꝫ eſſe. dicūt ꝙ ali gͦ ſi hͦ facit virtꝰ nutritiua ꝯuertēdo alimētū. vr̄ ꝙ ꝑ ipſam ali mentū mediāte nutritiua nō trāſit in illud humidū ⁊ hinc ē ꝙ qͥd de alimēto in veritatē humane nature trāſit. ¶ Itē ſicut ſe illi qͥ laborāt tertia ſpē ethice. in qͣ eſt illiꝰ humidi ꝯſumptio li bꝫ gn̄atiua ad ꝓductionē ꝓlis ſiue generati. ſic ſe hꝫ nutritiua berari nō pn̄t. vt dicūt. In hūiditatē aūt nutrimētalē q̄ calori ⁊ augmētatiua ad ꝑfectionē ⁊ ꝯẜuationē nutriti ⁊ augmētati pabulū p̄bet poſſibile eſt alimentū ꝯuerti mediāte oꝑe nutrigͦ ſi aliqͥd trāſit ꝟinitatē humane nature gn̄ati mediāte gn̄atitiue. ¶ Et ē exēplū in lāpade ardēte in qua eſt hūiditas olei ua. ſil̓r ⁊ aliqͥd trāſibit in veritatē būane nature nutriti mediā ⁊ bumiditas lichni. ⁊ būiditas lichni aſſimilat̉ humido radi 4 te nutritiua ⁊ augmētatiua. Eſt igit̉ queſtio qͥd ſit ꝟitas hūacali. qm̄ ex quo ꝯſumit̉ reſtaurari nō pōt. ⁊ ī illo lichno flāma ne nature. ⁊ que differētia ſit inter veritatē humane nature. et ſuſtētificat̉. hūiditas ꝟo olei aſſimilat̉. hūiditati nutrimētali carnē ẜm ſpeciē. Et rurſus q̄ ſit dr̄ia inter carnē ẜꝫ ſpeciē ⁊ carq̄ pabulū p̄bet igni ⁊ īpedit ne cito lichnū ꝯſumat̉. ⁊ illa humi nem ẜꝫ materiā. Et quare magis dicat̉ ꝟitas hūane nature ꝙ̄ ditas aliqn̄ auget̉. aliqn̄ minuit̉. aliqn̄ cōſumit̉. aliqn̄ reſtauveritas nature aſinine. Hec oīa valent ad intelligēda ea q̄ diratur. Et iuxta hāc duplicē hūiditatē diſtinguūt dupl̓r theocunt̉ in quarto in qōne de reſurrectione. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ preter logi humane nature veritatē. ſicut prius dictū eſt. Et per hoc o gn̄alem intentione qua veꝝ diuidit̉ ꝯͣ falſum. ẜm quā intentio pꝫ rn̄ſio ad qōnem ꝓpoſitā pꝫ etiā reſponſio ad obiecta. Nam nem res ꝟa d̓r q̄ hꝫ materiā ⁊ formā ⁊ actū ſibi ꝯuenientē. eſt rōnes que ad primā partē inducunt̉. videlꝫ ꝙ nihil tranſit in

Secundi libri I Qualiter peccatū origipa niſi excuſet̉ ꝑ bona ꝯiugij. ¶ Ponit falſaꝫ opinionē ¶F. veritatē nature humane nale a parēte traducitur In ꝯcupiſcētia ergo ⁊ libidimediāte opere nutritiue circa traductionē pctī origīain prolem. procedūt ẜm ꝙ de verita ne ꝯcipit̉ caro formāda in cor lis ꝙ a patre trāſeat in filios di. xxx Unc ſupereſt inte hūane nature dicit̉ eē pus ꝓlis. Unde caro ip̄a que nō ſolū ẜm carnē: ſed etiaꝫ ẜm ueſtigare ⁊c. aliquid qd̓ eſt de neceſſiconcipitur in vitioſa concupi a Supra oſtendit animam. tate ordinatum ad incorlimagr̄ qͥd ſit pec ſcentia polluit̉ ⁊ corrnpitur. Unc ſupereſt in ruptionem. ⁊ hoc mō becatū originale. in hac ꝑte ueſtigare qualiex cuius ꝯtactu aīa cū infundi ne concedendum eſt ꝙ ni intēdit manifeſtare quali bil tranſit in veritatē nu tur. maculā trahit qua pollui ter illud pctm̄ a ter a parente traducit̉ in triti. Rationes ꝟo ad op tur. ⁊ ſit rea. id eſt vitiū concu patribus tradu prolē. Diuidit̉ aūt pars poſitum ꝓcedunt de veri piſcētie q̄ eſt originale pctm̄. catur in filios. iſta ī tres ꝑtes. In quaꝝ tate humane nature ẜꝫ q prima magr̄ falſitatē imIdeoqꝫ ip̄m pctm̄ dicit̉ mane ſcꝫ an ẜm ſolam animā. an ẜm illud dicitur eſſe de veriprobat. In ſcd̓a veritateꝫ re in carne. Caro ergo q̄ in cō tate humane nature qd̓ ē carnem ſiue ẜm vtrūqꝫ. Puta explicat ibi. Eſt em̄ pctm̄ ordinatuꝫ ad reſurrectio cupiſcētia libidinis ſeminat̉. uerunt quidaꝫ ẜm aīam trahi originale vt ſupra diximꝰ nem de congruo. tale aūt nec culpā hꝫ nec actū culpe. ſꝫ peccatum originale nō ſolum ꝯcupiſcētia. In tertia ꝟo eſt non ſolum quod trabi Ꝙ ꝓpi cām. In eo ergo quod ſemina ẜm. carnē: qꝛ nō ſolū carnē ſed ꝟitatē epilogat vt addatur a generante. ſꝫ etiam corruibi. Iā oſtēſum eſt qͥd ſit tur corruptio eſt. In eo auteꝫ ⁊ aīam ex traduce eſſe arbitra tota illa caro que reperiptioneꝫ originale pctm̄ ⁊c̄. Prima quod naſcitur cōcupiſcentia ti ſunt. Sicut em̄ in gn̄atione tur in homine in eiꝰ morcarnis q̄ ꝑs hꝫ duas. In prima po te. maxime ſi nō faciat ad vitiū eſt. vn̄ Ambro. de verbis ꝓlis de carne paterna ſubſtāē cā pctī nit falſam opinionē circa 4ę corporis deformitatem. d̓r pctm̄ apoſtoli ſic ait. Quomō habi tial̓r trahit̉ caro ita etiā de gi originalis traductionem ¶ Nec hoc impedit ꝙ do eē ī can tat pctm̄ in carne: cum non ſit gnentis aīa animā geniti eēn In ſcd̓a ſubiūgit eiꝰ īpro minus paruulos ſuſcitane. bationē ibi. hoc āt fides tialiter deduci ab his exiſtiſubſtātia ſꝫ priuatio boni. Ec bit in perfecta quantitacatholica reſpuit. vbi on̄ ce pͥmi hoīs corpus corruptū mabatur. Ideoqꝫ ſicut de cor te. Dicit em̄ Augu. ꝙ ſupditur ꝙ originale non hꝫ plebit virtus diuina vbi eſt per pctm̄. ip̄aqꝫ corruptio rupta carne caro corrupta ſetraduci per traductionē deficit natura. vbi ꝟo na ꝑ ꝯditionem offenſionis maminatur ita etiā de anima pec aīe. Sil̓r ſcd̓a pars pͥncitura ſufficiētem parauit net in corꝑe robur tenēs diui catrice anima peccatrix corru palis duas hꝫ. In quarū materiam. deus non agit pͥma determinat ꝟitatē. ptione originali infecta ab ilne ſententie date in Adā. cuiꝰ ſupplendo ſed reformanon̄dēs ꝙ originale tradu ꝯſortio aīa maculatur peccado. ¶ Necvalet illa ratio lis trahi dicitur. citur mediāte carne. In ꝙ ſi deus ſupplet in reſur 6 to. Per id ergo quod facti cā ☞ Ponit falſe opinionis ſcd̓a ꝟo remouet dubitarectione ſine additamen manet inhabitare dicitur pec improbationē oſtēdens ꝙ ori tionē. ibi. Hic q̄ri ſolꝫ vtꝝ to. ꝙ nunc ſimiliter fiat ſi catū in carne. hec ē lex carnis ginale nō hꝫ traduci ꝑ traducā pctī origīalis ⁊c. Sil̓r ne additamento. quia iltertia ꝑs pͥncipalis duas Idem. Non habitat pctm̄ in b ctionē anime. la erit operatio mirabiliſ bꝫ. In pͥma dererminata aīa: ſed in carne. qꝛ peccati cā ¶ Hoc autē fides catholica ⁊ ſupra naturaꝫ. hominis epilogat ⁊ explanat. In ꝟo generatio ⁊ augmenex carne eſt. nō ex aīa. qꝛ caro reſpuit ⁊ tanꝙͣ veritati aduer ſcd̓a ꝟo dubitationē motatio que nunc eſt natura eſt ex origine carnis pctī. et ꝑ ſum dānat. q̄ nō aīas. ſꝫ carnē uet ⁊ determīat. ibi. ſꝫ ad liter fit. ⁊ ideo illa ratio traducem omnis caro ſit cauſolā(ſicut ſuꝑius diximꝰ) ex hoc opponit̉ hͦ mō. Et ſic quam magiſter adducit huiꝰ diſtinctionis intētio ſa pctī. anima ꝟo non traduci traduce eſſe admittit. Non er in littera nō cogit. immo ꝟſat̉ pͥncipal̓r circa duo. tur. ⁊ ideo in ſe cām pctī non go ẜm aīam. ſed ẜm carnē ſolā ſicut apparet aſpiciēti ar Quoꝝ pͥmū ē ꝙ originale guit a maiori affirmādo. habet. Augu. quoqꝫ ex carne peccatū originale trabitur a nō pōt traduci mediante Illa ꝟo que vltimo quepeccatum animam cōtrahere parentibus. aīa. Scd̓m ē qual̓r tradu rebantur iam plana ſunt I in ſermone quodaꝫ de verbis On̄dit ꝟitatē ꝙ origīa citur mediante carne. per ea que dicta ſunt. Ut a ¶ Hic q̄ri ſolet vtrū cā Augu. le traducit̉ mediāte carne. c apoſtoli oſtendit dicens. Ui igitur ſit ad vnum dicere pctī originalis q̄ dicta eſt tium concupiſcentie eſt quod ¶ Eſt em̄ pctm̄ originale(vt concedendum eſt ſicut ex eē in carne ſit culpa vl̓ pe precedētibus apparet ꝙ anima ex carne cōtraxit. Naſupra diximus) ꝯcupiſcentia na. obr̄ ꝙ nō vr̄ ip̄e rn̄dei aliquid extrinſecum trātura quippe humana nō openō qͥdē actus ſꝫ vitiū. ip̄a ꝯcu ad qōnē ꝓpoſita. qꝛ in ſol ſeat in veritatem humane re dei cum vitio primitus eſt piſcentia eſt lex membroꝝ vel uēdo nec determīat ꝙ ſit nature. ſed mediante ope culpa nec determīat ꝙ ſit inſtituta. ſed ex volūtatis arcarnis q̄ eſt morbidus qͥdā af re generatine trāſit in ve pena. ⁊ vr̄ ꝙ neutrum ſit. bitrio prioꝝ hominū venienfectus vel languor qͥ cōmouet ritatem. prout veritas ꝓCulpa nō eſt ꝯſtat. Pena prie dicitur ẜm ꝙ dicit ne ti vitio eſt ſauciata. ita vt non illicitū d̓ſideriū.i. carnalē ꝯcu nō vr̄ eē. qꝛ pena in ea ſola ceſſariam ordinationem piſcentiā que lex pctī dicitur. ſit in carne bonum. ſed vitium nā nata eſt. eē in qͣ ⁊ miẜia ad incorruptionē mediāQue d̓r manere in carne non quo inficitur anima. nata ē eē ⁊ miẜia ī ea ſola te ꝟo oꝑe nutritiue tranin qͣ ēt btītudo ē nata eē. Cāꝫ cor quin in aīa ſit. ſed qꝛ per corRemouet dubitationē ſit aliquid in veritatē bu hec āt ē ſola rōnalis crea ruptōis qua q̄rit̉ an originalis pctī cā ruptionē carnis in aīa ſit. Ca mane nature ꝓut veritas tura. gͦ an̄ aduētū aīe nec carnis dicitur. large videlicꝫ ẜm d ſit culpa an pena. ro em̄ propter pctm̄ corrupta pōt eſſe pena nec culpa. on̄ditex ꝙ dicit ordinationem ad fuit in Adā adeo vt cū an̄ pec a ¶ Hic queri ſolet vtrū cauſa ¶ Itē ꝓ oī pena aliqͥs pu qͣ in aīa reſurrectionē de cōgruo. catū vir ⁊ mulier ſine incētiuo pctī originalis que dicta eſt nit̉. ſꝫ ꝓ illa corruptōe qͥ ē pctm̄ ſit et ſic quod eſt de veritate ī ſemīe an̄ aduētū aīe nul libidinis ⁊ ꝯcupiſcētie feruoeſſe in carne culpa ſit vel pena vnius poteſt reſurgere in lus punit̉. gͦ nō vr̄ eē pēa. ſiue aliquid aliud. Culpa eſſe alio ẜꝫ ꝙ manifeſtatur in Ire poſſent ꝯuenire. eſſetqꝫ tho Sꝫ ī ꝯͣriū ē qꝛ cū ſit corru quarto. His viſis ſatis nō poteſt. qꝛ culpa nō eſt in re rus īmaculatus iā poſt pctm̄ ptio ſeq̄ns ex culpa. ⁊ oīs plana ſunt ea que dicunt̉ irrationali. Si em̄ culpa eſſet nō valeat fieri carnalis copu talis ſit pena vr̄ tal̓ corruin littera. in carne ante infuſionē anime ptio eē pena. Itē cum om la abſqꝫ libidinoſa ꝯcupiſcen nis maledictio ſit pene vl̓ tia. q̄ ſemꝑ vitiū eſt ⁊ etiā culactualis eſſet vel originalis. Diſtin. xxxj. culpe

A Diſtinctio X culpe ſemen erat maledictū ẜm ꝙ dicit Sap̄. xij. ⁊ Aug. expolagianos vbi dicit. Qualis terrenus tales ⁊ terreni. hoc quomnit in lib. yponoſticū. gͦ ⁊c̄. ¶ Rn̄dendū eſt ad hoc breuiter ꝙ modo niſi per ſeminis ſparſionē ⁊ poſt. ſemen ergo vitiatū eſt magr̄ ad iſtam qōnem rn̄det valde caute et rōnabil̓r. Nec em̄ ſicut ſcriptū eſt. Semen eſt maledictum ab initio. Et poſt claſuſtinet ꝙ ſit culpa. nec tn̄ negat. nō em̄ actual̓r eſt pena vl̓ cul rius. Uitium ꝯtrabi non poteſt prothoplaſti ſine ſeminis effupa corruptio illa ſiue feditas. qm̄ pena ſub rōne pene. ⁊ culpa ſione. Si ergo aliter formaretur ꝙͣ ꝑ iſtā viā non videt̉ ꝙ conſub ratione culpe ſunt cō traheret originale. Sꝫ cō tra ſubſtantiā rationaleꝫ Sꝫ actualis ibi nō eſt. nec ori T trariū eiꝰ videtur ꝙ ſi toh̓ dicitur cū epilogo. e nec tamen negat ꝙ ſit cul ta caro ade corrupta fuit ginalis culpa eſt. qꝛ ip̄a cā eſt ¶ Iā on̄ſum eſt quid ſit origipa vel pena. qꝛ ad vtrūqꝫ ⁊ fedata merito culpe. vioriginalis peccati. Si autem nale peccatū. et qualiter a pa editaſ ordinem bꝫ. ⁊ vtrūqꝫ quo detur pari rōne ꝙ pctm̄ pena eſt. que eſt illa paſſibilirentibꝰ in filios. ⁊ ꝑ carnem in acta damiō eſt cauſa. Anima ꝯtraheret̉ ſi fieret d̓ alia e libi/ em̄ ex cōiunctione ſui ad tas vel mortalitas vel alia cor aīam tranſeat. Ex qͥbus etiaꝫ ꝑte ſicut ſi fiat de ſemine ine co carnem rōne illius fedita ruptio. Hos em̄ defectus car innoteſcit quare dicat̉ origiPreterea totū corpus ꝓītiū ditis contrahit penā ⁊ cullis fabricatū eſt ex ſemīe ni ineſſe cōſtat. Ad quod dici nale pctm̄. ideo.ſ. qꝛ ex vitiopōt vi pam. lꝫ culpā prius cōtra et ꝯſtat ꝙ feditas illa nō poteſt: qꝛ multiplex defectus ſa lege originis noſtre in qua imvel bat ꝑ naturā ꝙͣmeritū pe purgat̉ ꝓpter diuerſitatē carnis. ⁊ precipue pollutio q̄ concipimur.ſ. carnis libidino ne. ideo magr̄ vt vtrunqꝫ rruorganiſatiōis. gͦ ſi aīa ori cōprehēdat. vocat eam vi dam quā ex feruore coitus pa ſa concupiſcentia traducitur. 15 ginale contraxit que iun tioſitatē ſiue carnis fedirentum. ⁊ concupiſcentia libicvt ſupra dictum eſt. Non em̄ cta eſt primo illi corꝑi pa tatem. ⁊ per hoc ptꝫ rn̄ſio dinoſa ꝯtrahit caro dum conri rōne videtur ꝙ ꝯtrahe qꝛ ex carne tracta ab Adā cō ad vtrāqꝫ ꝑtē. qꝛ quodāret illa aīa que ꝯiungere cipitur cā eſt originalis pecca cepti ſumus. ideo pctm̄ traximō dicendi eſt pena. quo tur corꝑi ex illa carne for ti. que recte vitium ſiue corru mus. qꝛ ⁊ chriſti corpus ex ea dāmodo ꝟo non. mato niſi in illa formatio b ¶ Feditas maior vide ptio carnis appellari poteſt. dem carne formatum eſt. q̄ ab ne eſſet purificatio. tur eſſe in carne concupibQue feditas maior videtur adā deſcendit. ſed eius conce ¶ Rn̄. quidā tenēt ꝙ cōſcential̓r traducta ꝙͣ ī ea eſſe in carne concupiſcentialitraheret originale ꝓpter ptus eſt celebratꝰ nō lege pec de qua traducit̉. Cōtra. hoc ꝙ non ſolum eſt corter traducta. ꝙͣ in ea vnde tra cati.i. concupiſcentia carnis. ſi hoc verū eſt. cū origina ruptio ⁊ fedatio in parte ducitur. Et ꝙ vitiū vel corruUn̄ ⁊ caro eius peccatrix nō le ꝯtrabatur ex illa fediſed in tota carne. Alij ꝟo er ſil̓itate. vr̄ ꝙ maius ſit origiptio ſit in carne ante ꝯiunctio fuit. immo oꝑatione ſpūſſantenēt oppoſitū. dicētes ꝙ dineꝫ nale in vno ꝙͣ in alio. Itē nem aīe effectu ꝓbat̉. Cū aīa cti. Noſter ꝟo conceptus nō ⁊ ſi ſit in oībꝰ mēbris corēdit nulla ꝓprietas eſt inteninfunditur que ex corruptiōe ruptio penalitatis. corru fit ſine libidine ⁊ ideo nō eſt ſi n ab ſior in effectu ꝙͣ in cā. qn̄ carnis maculat̉. ſicut ī vaſe di ptio tn̄ feditatis q̄ eſt pͥn ne pctō. Quod euidēter Au de di eſt vniuoce in vtroqꝫ. gͦ ſi cipiū originalis in parte noſcitur vitiū eſſe cū vinum in ilios feditas ī carne traducta guſti. oſtēdit in lib. de fide ad generatiua cōſiſtit. Qd̓ ihere cauſatur ab eo a quo trafuſum aceſcit. Ne autem mipetrum dicens. Qꝛ dum ſibi cunqꝫ boꝝ dicat̉ nō ē ma tm̄ a ducitur nō videtur magi remur et intellectu turbemur inuicē vir mulierqꝫ miſcētur. ſi gna vis faciēda. qꝛ nullꝰ renti dicere veruꝫ cum dicit ꝙ audientes pctm̄ originale fine libidine nō eſt parētū cōcu eſt qͥ nō generet̉ ẜm legē ⁊ maior ē hic ꝙͣ ibi. ¶ Rn̄. lios traducere a parētibus iā ꝓpagatiōis ex ſemine inbitus ob hoc filioꝝ ex eorum s eſſe dd̓m ꝙ cum dicit magr̄ ꝙ fecto. niſi xp̄s ſolus de qͦ ꝑ baptiſmū ab illo pctō mūda carne naſcētiū nō p̄t ſine pctō īdis. maior ſit feditas in carne dictum eſt ꝙ non habuit que traducitur ꝙͣ in cartis. diuerſaꝝ ſimilitudinū ineē cōceptus. vbi pctm̄ in ꝑuuoriginale pctm̄. Uerūtn̄ ne a qua traducitur. hoc ductiōe id poſſe fieri inſinuat los non trāſmittit ꝓpagatio: ſecuriꝰ eſt adherere ꝟbis intendit ꝙͣtum ad carneꝫ Aug. in lib. de baptiſmo parſed libido. nec fecunditas hu magr̄i. propter hoc ꝙ ma que eſt in alijs mēbris. et uulorum ita inquiens. Quō gis cōſonant verbis Aumane nature facit hoīes cum que deſeruit alijs mēbris guſt. Unde ſi hō fieret ex preputium per circūciſionem ꝙͣ membris generatiue. pctō naſci ſꝫ feditas libidinis aliqua ꝑte. vl̓ etiā mulier Hoc aūt dicit quia in illa aufertur. manet tn̄ in eo quem quā hoīes hn̄t ex illiꝰ iuſtiſſifacta fuiſſet ex coſta viri potentia eſt quedā fonta genuerunt circūciſi. Quomo ma ꝯdēnatione pctī. Iō btūs poſtꝙͣ peccauit penalitalis infectio ꝓpter quā ſedo etiam palea que opere hu tem aliquā habuiſſet non Dauid ꝓpter originale pctm̄ men ibi genitū ⁊ per illaꝫ tn̄ pctm̄ originale. Necva psͣ. l. mano tanta diligentia ſepara quo natural̓r obſtricti ſunt fi viam deſcendens maiori let qd̓ obr̄ de corruptione tur manet tn̄ in fructu qui de infectione inficitur ꝙͣali dlij ire dicit. In iniqͥtatibꝰ con nam ⁊ ſi in oībus mēbris humores. qd̓ manifeſtat purgato naſcit̉ tritico. ita pec ceptus ſum et in pctīs ꝯcepit corruptio ſit penalitatis pruritus ⁊ feruor coitus catum quod in parētibus per me mr̄ mea. Ex hoc itaqꝫ apcorruptio tn̄ feditatis eſt ſicut ipſe dicit in lr̄a. Un̄ baptiſmum mundatur. manet paret ex lege ꝯceptionis train ſolo ſemīe rōne īfectio nō vult dicere ꝙ ſemē ex in eis quos genuerūt. Ex hoc nis pͥncipalis q̄ eſt in vi duci originale pctm̄ qꝛ niſi cō quo gn̄at̉ ꝓles ſit magis gn̄atiua. Quare aūt vis il em̄ gignunt quod adhuc vetu infectū ꝙͣ ſemē ex quo ge ceptio ſic fieret in carne aīa ex la ſit magis īfecta ꝙͣ alia neratus eſt pater. nec tn̄ ſtum trahunt. nō ex hoc quod carnis ꝯiunctione ꝯcupiſcendeterminatum eſt ſupra. ſequit̉ ꝙ maiꝰ ſit originalex in nouitate ꝓmouit eos in tie vitiū non traheret. d ¶ In iniqͥtatibus con 4 le in ꝓle ꝙͣ fuerit in patre ter filios dei. Nō em̄ generāt ☞ Obiectio quorūdā niceptus ſum ⁊c. Cōtra. Ex OppoEt ita pꝫ rn̄ſio ad illud: ſꝫ parētes filios ẜm illā generaillo verbo videt̉ colligi ꝙ ſitio. tentiū ꝓbare pctm̄ nō traduci hoc planius explicabitur actus matrimonialis nu tionem qua denuo nati ſunt. cū agetur inferiꝰ de quāex lege coitus. ꝙͣ abſqꝫ pctō habeat fieri titate originalis. ſed potius ẜm illā qua carnaSꝫ ad hͦ opponit̉ hͦ mō. ī ip̄o ⁊ hocip̄m autoritate Auc ¶ Non em̄ qꝛ ex carne liter et ipſi primū ſunt gn̄ati. ꝯceptū vbi d̓r trāſmitti pctm̄ gu. xiiij. de ciu. dei. Geni tracta ab adam concepti ☞ Quare dicat̉ originale ꝓpagat̉ caro. nec tn̄ īfūdit̉ aīa tales corꝑis ꝑtes ita libi ſumus. ideo peccatum cō do ſuo iuri mancipauit vt traximus ⁊c. Querit̉ hic moueri non valeāt ſi ipſa vtrum ſi aliquis hō t̓ieret de carne Ade corrupta preter legeꝫ defuerit. Et ad valeriū. Honeſtas concubitus non eſt ſine argenerationis. vtrū ꝯtraheret originale. Et ꝙ non videtur ma dore libidinis. Sed contrarium huius eſt. quia omne manda giſter dicere in lr̄a. ⁊ hocipſum videtur Augu. dicere cōtra pe tum dei poteſt abſqꝫ peccato impleri. ergo ꝓlem abſqꝫ peccato

Libri zecundi procreare pōt hō ad cultū dei. Ad hoc breuiter dd̓m eſt ꝙ actꝰ ne eſt hmōi. ergo ⁊c. ¶ Item in lib. de eccle. dog. Ale alalium mr̄imonialis pōt fieri abſqꝫ oī pctō. maxime cū ſit cā generānō ſunt ſubſtātie: ſed cū carne ip̄a carnis viuacitate naſcunt̉. de ꝓlis vel reddēdi debiti. ⁊ illud verbū pſalmiſte intelligit̉ ⁊ cū carnis morte finiunt̉. aīa ꝟo humana nō cū carne morit̉. de pctō originali in ꝓle. nō de pctō actuali in parēte. ⁊ ſil̓r ver qꝛ nec cū carne ſeminatur. ¶ Iteꝫ ph̓s in. ij. de aīa dicit ꝙ ſen bum Aug. intelligit̉ de libidine ꝓut eſt pruritꝰ carnis. nō ꝓut ſitiuum eſt in intellectiuo ſicut tetragonus in pētagono ⁊ veeſt improbitas volūtatis getatiuū in ſenſitiuo. ſicut trigonꝰ in tetragono. ſi ergo ab eoet hoc mō plus ē pena ꝙ dem pͥncipio eſt tetragonus a quo eſt pentagonus. ab eodem ẜm phiſicos: ſed effigiato cor culpa. Et de hoc planius erit aīa ſenſitiua ⁊ intellectiua: ſed intellectiua nō eſt a generā pore. Qd̓ etiā moyſes in exo exo. xx determinat̉ ī quarto trate vt mōſtratum fuit ſupra. ergo nec ſenſitiua. ¶ Itē quecūqꝫ do aperte ſignificat vbi ait de ctatu de matrimonio. ſunt idem in ſubſtātia. ab eodem pͥncipio educunt̉ in eſſe: ſeq percuſſura mulieris pregnan ¶D intelligentiā aīa ſenſitiua ⁊ intellectiua in eodem hoīe ſunt idem in ſubſtāeoꝝ q̄ in hac par tis. Si quis inquit percuſſetia. qꝛ vnius perfectibilis vna eſt ꝑfectio. ergo ſi rōnalis non ¶te dicuntur inci eſt per generationē videtur ꝙ nec ſenſibilis. ¶ Item que ſirit mulierem pregnantem et U9 adit hic queſtio mul corrumpūtur ſimul etiā producuntur. ergo. pari rōne que abortuꝫ fecerit. ſi adhuc infor circa duo. Primū eſt vtrū ſimul ſeparant̉ ſimul ⁊ infundūtur. ſed recedente in hoīe aīa me fuerit puerperium. mulcta originale traduci poſſit rōnali nullo mō remanet potentia ſentiēdi in corpore. ergo ſibitur pecunia. ſi autem forma mediante ſenſibili portio cut amittitur potētia ſentiēdi in receſſu aīe. ita infundit̉ in ad ne. Scd̓m eſt vtrum tratum fuerit: reddet animā pro uentu. nō eſt igitur a generatione. ſed a creatione. ¶ Item cū duci habeat mediāte car intendit̉ operatio ſenſus. minuit̉ oꝑatio intellectus ⁊ ecōueranima. Formatum ꝟo intelli ne. Circa primū querunſo. ſicut ptꝫ per experientiā. ergo neceſſe eſt ſenſum et intellegitur propria anima animatur tria. Primo queritur ctum vel eſſe vnā potentiā. vel eſſe potentias eiuſdē ſubſtātie tum. ⁊ informe quod nondum vtruꝫ ſenſibilis a nima in ſed quodcunqꝫ eoꝝ ſit. eodem modo babēt educi in eſſe. cū igi habet animam. In ipſo ergo hoībꝰ ſit a generāte. Setur rōnalis nō ſit ex traduce. videt̉ ꝙ nec portio ſenſibilis in cūdo q̄ritur cui parti aīe conceptu cum caro propagahoīe. Quod ſi tu dicas ꝙ vna retrahit alterā ꝑꝑ ordinē ⁊ vnio primo inſit pctm̄ originanem in vno ꝑfectibili. nō in vna ſubſtātia aīe. Obijcitur ꝯtra tur nodum infunditur anima. le. Tertio q̄ritur vtrū per hoc: qꝛ aīa rōnalis aut pōt ſentire aut nō. Si nō pōt. ergo viQuomodo ergo ibi peccatū originale maior fiat in no detur ꝙ non poſſit corpus viuificare. Qd̓ ſi poteſt ſentire retranſmittitur. cum peccatum bis corruptio generatiue ſtat ꝙ potētie iſte fundātur in eadē ſubſtātia. Si tu dicas ad non poſſit eſſe vbi anima non Rn̄. cuꝫ ꝙͣ alterius potentie. hoc ꝙ duplex eſt in nobis ſenſitiua. Una a generāte. ⁊ hec cor eſt. Ad quod dici poteſt. quia ſolutiōe rumpitur. Alia a creāte. ⁊ hec cum aīa ſeparat̉. Obijcitur con g ¶ Queſtio. j. in illo cōceptū dicitur peccatra hoc. qꝛ natura nō facit per plura qd̓ pōt facere per paucio ctrū aīa ſenſibilis in hoī ra. ſi ergo ſenſitiua illa q̄ eſt a generāte ſufficit in brutis ad ſen tum tranſmitti. non quia pecbus ſit a gn̄ante. Et ꝙ ſit tiendū. multo fortiꝰ illa q̄ eſt a creāte ſufficit homini. ergo non catum originale ibi ſit ſꝫ quia a gn̄ante vr̄ pͥmo ꝑ verbū eſt aliā ponere ſenſitiuā que fit a generāte. Qd̓ ſi tu dicas ꝙ ē caro ibi contrahit id ex quo ph̓i in. ij. de aīa vbi dicit ibi nō ad ſentiendū: ſed ad diſponendum corpus ad ſuſceptio peccatum fit in anima cum in ꝙ ſenſitiue p̄ma mutatio nem rōnalis. hoc nō videt̉ ſufficere: qꝛ ſi talis aīa eſt ſubſtaneſt a generate. ſed prima funditur. Et vtrūqꝫ vocatur tia eque cōpleta in homīe ſicut in brutis. ⁊ in brutis non caret mutatio ſenſitiue eſt illa oꝑatione ſenſitiua. videtur ergo ꝙ nec in hoīe. aut igitur erit conceptus. ſcꝫ ⁊ cum caro pro q̄ ē ad eē. ergo vr̄ ꝙ pars in nobis ponere duplicē actum ſentiēdi ſimul ⁊ ſemel aut eſt pagatur. formamqꝫ corporis ſenſitiua in nobis educat̉ ponere ꝙ ſenſitiua ſit in nobis a creatione: ſed primū manifehumani recipit. et cum anima in eſſe a generāte. ¶ Itē ſte eſt falſum. reſtat igitur ꝙ vltimū verum ſit. ¶ Rn̄. diceninfunditur. quod aliquando xvj. aīaliū. Solus intelle dum ꝙ circa hoc triplex eſt modus dicendi. Aliter em̄ ſenſectus intrat ab extrinſeco etiam dicitur natiuitas. quan runt hic quidā heretici. aliter videntur ſenſiſſe ph̓i. aliter etiā ergo ſolus intellectus in hic ſenſerūt doctores catholici. ¶ Quidā em̄ heretici ſenſerūt do quid natum eſt in te. protrat per creationeꝫ. ergo eſſe in nobis aīas diuerſas ita ꝙ ſit vna a deo bono. ⁊ altera a prie autem natiuitas dicitur videtur ꝙ aīa ſenſitiua in deo malo. ⁊ ex hoc dixerunt ꝙ venit in nobis controuerſia ⁊ in lucem editio. nobis educatur de princi rebellio appetituum. ita ꝙ caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄. ⁊ ſpipijs materie ⁊ ꝑ generaritus aduerſus carnem. qꝛ vna illaꝝ animaꝝ ſcꝫ que eſt a bono tionē. ¶ Item ſicut oꝑatio aīe ſenſitiue in brutis pēdet a cordeo non pōt facere malum. altera ꝟo ſcꝫ illa que eſt a deo mapore. ita etiā ⁊ in hoībus. Unde ſicut brutū impeditur ab oꝑa lo nō poteſt facere bonum. Hūc modum dicēdi tanꝙͣ hereticū tione videndi leſo organo. ſic etiā homo. ſed qd̓ ſimil̓r ſe hꝫ ad reprobat Aug. in lib. de duabus aīabus oſtendeus ꝙ iſta poſi operationē. ſimil̓r ſe bꝫ ad generationē. ergo ſi in brutis ē aīa tio implicat in ſe duo ꝯtradictoria. dum ponit talem rebellioſenſibilis nō per creationē ſed per generationem. ſicut cōiter nem eſſe in hoīe. ⁊ ponit ſimul cum hoc hominē peccare ⁊ botenetur. ⁊ ſupra oſtenſum eſt diſt. xv. ⁊ etiā. xvij. videtur ꝙ in minem penitere poſſe. Hanc etiā poſitionē facile eſſet improhoīe ſil̓r ſit per generationē. ¶ Item ſicut in generatione bru bare ẜm viā ph̓ie. qm̄ in vno ꝑfectibili neceſſe eſt vnā eſſe pertoꝝ prius eſt aīal ꝙͣ equus. ſic etiā in generatione hoīs prius fectionem ⁊ cū homo ſit vnū quid per eſſentiā. impoſſibile eſt eſt aīal ꝙͣ homo. ergo prius hꝫ operationē ⁊ perfectionē parab oīno diuerſis principijs in eſſe ꝓduci. ſi ergo aīa rōnalis ē tis ſenſitiue ꝙͣ babeat operationē ⁊ perfectionē intellectiue. a deo bono. ſenſibilis noſtra nō pōt eſſe a deo malo. ¶ Quidā Et huius ſignū eſt: qꝛ embrio prius nutrit̉ ⁊ ſentitur ꝙͣ ꝑficia autem dixerunt ꝙ rōnalis ⁊ ſenſibilis ſunt in nobis due ſubtur aīa rōnali. ergo vr̄ ꝙ ante ꝓductionē rōnalis educatur in ſtantie. non tn̄ ſunt duc anime. pro eo ꝙ aīa eſt nomen officij. ⁊ nobis ſenſibilis. ſed hoc nō eſt ꝑ creationē. ergo ꝑ gn̄ationem ille due ſubſtātie ordinate ſunt ad vnius corporis ꝑfectionem ¶ Itē aīa ſenſitiua eſt in potētia materie. alioquin nunꝙͣ ab ita ꝙ vna diſponit ad alterā. vna tn̄ illaꝝ eſt ꝑ gn̄ationē.ſ. ſen agēte naturali in bis q̄ per putrefactionē generant̉ poſſet pro ſibilis. ⁊ huiꝰ ſignū eſt ꝙ dependet a corpore ⁊ eſt ꝑfectio aliduci ineſſe. ſi ergo eque potens vel magis potēs eſt vis gn̄ati cuius partis corꝑis. rōnalis ꝟo que nulliꝰ partis corꝑis eſt aua in hoīe ꝙͣ ſit in bruto. ⁊ brutū pōt per vim generatiuā aīam ctus eſt ꝑ creationē. Sꝫ hūc modū dicēdi reſpuit Aug. in lib. ſenſitiuā ad eſſe ꝓducere. multo fortius igit̉ hoc vr̄ eē in hoīe. de eccle. dog. dicēs. Non duas aīas in vno hoīe eſſe dicimus. ¶ Item ſi in nobis ē ſenſitiua ꝑ creationē in brutis ꝑ gn̄atio ſicut Iacobus ⁊ alij ſyroꝝ ſcribunt. vnam aīalem quā animenem. ergo nō vr̄ ꝙ ſit in nobis vel in ipſis vniuoce. ⁊ ſi hoc aīal tur corpus ⁊ mixta ſit ſanguini. ⁊ alteram ſpūalem que rōnem dicetur equoce de aſino ⁊ de hoīe ꝙ ſi hoc eſt incōueniens readminiſtret. Et ſi tu dicas ꝙ negat duas eſſe animas. nōneſtat ꝙ ſi in brutis eſt per generationē ꝙ ſimiliter in homine. gat duas eſſe ſubſtantias per litterā ſequētem apparet ꝙ ne¶ Sꝫ ꝯtra. Aug. in lib. de ſpū ⁊ aīa. Cū recedit aīa a corpore. gat duas ſubſtātias eſſe. Ait em̄ ſic. Sed dicimus vnā eadem ſecum trahit ſenſum ⁊ imaginationē ⁊ rōnem ⁊ intellectū. ſꝫ ni qꝫ aīam eſſe in homine que corpus ſua ſocietate viuificat ⁊ ſebil qd̓ ſeparat̉ a corpore eſt ꝑ gn̄ationē. ſenſibilis aūt in homi metipſaꝫ ſua rōne diſponit. Et exp̄ſſius in li. de ſpū ⁊ aīa dicit ꝙ vna

Diſtinctio XI I ꝙ vna ⁊ eadē aīa d̓r ſenſus dū ſentit. ⁊ ratio dum diſcernit. Et planum eſt ex hoc ꝙ diuerſus modus ꝓducēdi aīamſenſibilē iterū dicit ꝙ aīa cum recedit trabit ſecū potentias ſenſitiuas in hoīe ⁊ aſino nō facit hoīem ⁊ aſinū equoce dici. Et ſi tu obij Doctores aūt theologie dicunt ꝙ ſenſibilis ⁊ rōnalis in hoīe cias ꝙ ſenſibilis in hoīe noīat potentiā ⁊ in afino nominat ſub eiuſdē ſunt ſub̓e: ⁊ ab eodē pͥncipio bn̄t educi ineſſe vcꝫ a crea ſtantiaꝫ. ergo equiuoce d̓r. Dicēdum ꝙ in afino etiā pōt nomi tore ꝓ eo ꝙ in nobis nō noīant diuerſas ſub̓as ſꝫ diuerſas ponare ſubſtantiā. ⁊ poteſt nominare potentiā. principalius tatētias eiuſdē ſubſtātie. ſicut Aug. vbi de hac materia loqͥt̉ inſi men nominat potentiā. qꝛ nomen eius ſumptū eſt ab actu ſen nuat expreſſe. ⁊ hoc idē valde eſt rōnabile ponere in hoīe vnā tiendi. In homīe ſimiliter nominare poteſt ⁊ ſubſtātiam ⁊ po ſubſtātiam perficiētem que dat ei vitā ⁊ ſenſum ⁊ intellectum tmntiam: ſed ꝓut nominat ſubſtātiam non dicitur aliquid diNec repugnat illud verbis ph̓i ſi recte intelligant̉. ¶ Propter uerſum a rōnali. eadem em̄ eſt ſubſtātia que facit hoīem ⁊ ſen quod notandū ꝙ ſenſualitas tribus modis accipit̉. Uno motire ⁊ ratiocinari. ꝙͣuis alia ⁊ alia ſit potentia. ⁊ ſic patet ꝙ ex do ſenſualitas dicit diſpoſitionē ex ꝑte carnis ad actū virtuhoc non tollitur vniuocatio in genere animalis reſpectu ratio tis ſenſitiue. ⁊ hoc mō accipit̉ in lib. de aīa ⁊ ſpū. ca. xiij. vbi d̓r nalis ⁊ irrationalis. Aīa que vere ſpūs eſt. ⁊ caro q̄ vere corpus eſt. in ſuis extremi Rōne cuiꝰ partis primo inſit ale pecq tatibus facile iungunt̉.i. in fantaſtico aīe quod corpus nō eſt QueſtiO. lj. catum originale. Et ꝙ pͥmo inſit rōne I ſed corpori ſimile ⁊ ſenſualitate carnis que fere ſpūs eſt. Alio potētie vegetatiue videt̉ qꝛ originale ineſt aīe ex cōiunctione mō ſenſualitatis dicit diſpoſitionē ex parte carnis ad ſentien ſui ad carnē corruptā. ſed aīa maxime vnitur carni ẜm potendum cū virtute ſpūali mouente. nondū aīa carnē ꝑficiēte. ⁊ ta tiam vegetatiuam que eſt prima potētia in ip̄a. ergo videt̉ ꝙ lis ſenſualitas eſt in embrione ante ipſiꝰ completa aīationem primo inſit ei rōne potentie vegetatiue. ¶ Itē hoc videt̉ alia ibi em̄ nō pōt eſſe ſub̓a aīe ꝑficiens. cū ſit ꝑfectio corporis p̄hi rōne. Potētia generatiua eſt ipſius aīe vegetabilis. ſed illa ē fici organici. nec poſſit actual̓r exiſtere niſi corpore exiſtēte in mediāte qua originale tranſfundit̉ ⁊ que maxime per origina debita complexione ⁊ organiſatione. pōt tn̄ ibi eſſe virtus aīe le pctm̄ inficitur. ſicut patebit inferius. ergo videtur ꝙ ratiopatris que quidem eſt in ſemine. ſicut in ſubiecto deferente. ſi ne vegetabilis primo ⁊ pͥncipal̓r infit aīe culpa originalis. Q cut virtus motoris defert̉ ſimul cū lapide ꝓiecto. ⁊ iō hec ceſaūt rōne partis ſenſibilis videt̉. Originale em̄ ſicut dicit Auſat qn̄ oꝑatio eius conſummat̉. quod fit qn̄ corpori organiſagu. eſt ꝯcupiſcētia: ſed ꝯcupiſcētia primo et pͥncipal̓r in parte to īducitur aīa ſenſitiua perficiēs. ſiue educat̉ de potētia maſenſibili radicat̉. qm̄ ꝯcupiſcētia dicit appetitū boni vt nunc terie ſubito. ſiue cum rōnali infundatur ab extrinſeco. Tertia p̄uia cognitione. ⁊ hoc cōpetit ꝑti ſenſitiue. ergo videt̉ ꝙ oriꝟo ſenſualitas eſt que nō tm̄ dicit diſpoſitionē cuꝫ virtute mo ginale pctm̄ pͥmo habeat fieri in aīa ẜꝫ illā partē. ¶ Itē in auente. ſed etiā babitatē que ineſt ex aīa perficiente. Primo et ctuali ꝑpetratione pctī videmus ꝙ pctm̄ ꝑuenit ad rōnē meſcd̓o modo accipiendo ſenſualitatem ſic eſt in nobis a generādiante ſenſualitate. ꝓ eo ꝙ ꝑuerſio hoīs incipit ab inferiori et te. qꝛ cū ſemine decidunt̉ calores ⁊ ſpūs per quos caro diſpoa cōuerſione ad bonū cōmutabile. ergo ſi pctm̄ originale incinitur ad ſentiendū. tranſfundit̉ etiā ſimul cum hoc aliqua vir pit ab inferiori videlꝫ a carnis infectione. ⁊ aīam ab inferiori tus aīe que mouet ⁊ regit ⁊ operat̉ vſqꝫ ad forme inductionē. bꝫ inficere. videt̉ ꝙ p̓mo babeat aīe ineſſe rōne potentie ſenſi Tertio mō ſenſualitas eſt in hoīe ab aīa perficiente. que quitiue. Ꝙ aūt pͥmo inſit rōne partis rōnalis vr̄. Originale em̄ dem nō hꝫ eſſe per gn̄ationem ſed per creationē. His viſis ptꝫ eſt carētia debite iuſticie. ſed iuſticia hꝫ eſſe in ſola rationali rn̄ſio ad queſtionē. Concedēdum eſt em̄ ꝙ aīa ſenſibilis nō eſt voluntate pͥmo ⁊ pͥncipaliter. ſicut dicit Anſel. in li. de ꝯceptu in nobis ex traduce. ſicut oſtendunt rōnes ad ſcd̓am ꝑtem ob ꝟgi. ergo originale pctm̄ primo ⁊ pͥncipal̓r ratione partis rōiecte. Ad rōnes ꝟo que adducunt̉ in oppoſituꝫ facile eſt rn̄de nalis bꝫ anime ineſſe. ¶ Item originale pctm̄ eſt pctm̄ morta7 re. ¶ Ad illud em̄ quod obijcit̉ ꝙ ſenſitiui prima mutatio eſt a le. ergo per ip̄m aīa eſt a deo auerſa. ſed auerti eſt ipſiꝰ portio generāte. dd̓m ꝙ loquitur de ſenſitiuo ẜm ꝙ nominat ſubſtan nis rōnalis primo ⁊ pͥncipaliter. ergo videt̉ ꝙ originale pecca tiam. nō ẜm ꝙ noīat potentiā ſubſtantie incorruptibilis. Uel tum primo habeat ineſſe anime rōne rōnalis potētie. ¶ Sed etiā hoc d̓r rōne illius ſenſualitatis ſcd̓o mō dicte. que quideꝫ ꝙ primo inſit ipſi anime rōne ſue ſubſtantie vel eſſentie videt̉: hꝫ eſſe a generāte. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ſolus intellectꝰ qꝛ originale ꝯtrahit̉ in anima ex vnione ipſius ad carnem. ſed intrat ab intrinſeco. dd̓m ꝙ ibi vocatur intellectus ſubſtātia per prius ꝑ naturam vnitur ſubſtātia anime ipſi corpori ꝙͣ po intellectiua. ⁊ qꝛ eadem eſt ſubſtantia intellectiua ⁊ ſenſitiua tentie organis. prius em̄ eſt viuere ꝙͣ moueri. ergo prius ꝑ na hoīs. ideo per hoc nō excluditur ſenſitiua hoīs. ſed ſenſitiua turam inficitur anime ſubſtantia ꝙͣ inficiātur potētie. ⁊ ſi hoc ꝯbrutalis. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ operatio ſenfitiue pēdet verum eſt. originale pͥmo ineſt anime ex parte ſue ſubſtantie. ex corpore. Dicēdum ꝙ ex hoc non ſequitur ꝙ aīa dependeat. ¶ Item originale cū ſit vnū inficit oēs potentias anime. ſed qm̄ in eadem aīa reperitur operatio que ei pōt cōpetere p̄ter nibil vnum eſt cōmune oībus potentijs anime niſi eius ſubſtā corpus. hec aūt non cōuenit ipſi aīe niſi ẜm ꝙ animat. ⁊ ita ẜm tia. ergo originale primo eſt in anima rōne ſue ſubſtantie. Eſt ꝙ corpori iuncta eſt. ⁊ ꝓpterea pendet ex corpore. nec aīa vtit̉ ergo queſtio ẜm quid originale p̓mo inſit anime. vtrum ſcꝫ rōilla potētia poſtꝙͣ a corpore ſeparatur. nec ſequitur ꝙ ſit ocione ſubſtātie aut potētie. ⁊ ſi potentie. vtrū vegetatiue. aut ſen ſa: qꝛ ſubſtātia illa aliā hꝫ operationē. hoc aūt planius inueni fitiue aut intellectiue. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligentiā ē not tur. determinatū in. iiij. ī qōne de cognitione anime ſeparate. tandum ꝙ aliqui dicere voluerūt originale pctm̄ ſic traduci ⁊ ¶ ¶ Ad illud quod obijcitur quod prius eſt aīal ꝙͣ homo. dicen ꝯtrahi ab aīa vt pͥmo inſit aīe rōne ſubſtantie ſue que pͥmo car dum ꝙ hoc dicitur: qꝛ prius reperitur in embrione operatio 5 ni ꝯiungit̉. ⁊ ꝯſequenter mediāte ſubſtantia ab ipſo potentie animalis ꝙͣ operatio homīs. prius em̄ mouetur ⁊ ſentit ꝙͣ rōinficiūtur. ꝓ eo ꝙ nō vniunt̉ potentie carni infecte niſi ꝑ vnio cintur. ſed hoc eſt a ſenſualitate ſcd̓o modo dicta. prout eſt a nem ſubſtātie. ⁊ ſicut vna eſt gr̄a que reformat aīam ⁊ eiꝰ potē Virtute mouente. nō ꝓut eſt a virtute perficiente. ¶ Ad illud tias. que inꝙͣ d̓r vna. qꝛ pͥmo reſpicit aīe ſubſtantiā vt dicunt. quod obijcitur ꝙ aīa ſenſibilis eſt in potentia materie. dicenſic eſt vnū originale quod oēs potentias aīe inficit ⁊ deordidum ꝙ verum eſt ẜm ꝙ aīa ſenſibilis nominat ſubſtātiam genat. ſed ſi iſtud qͥs ita intelligeret ꝙ per originale pctm̄ primo nerabilem ⁊ corruptibilem. ſed nō prout nomīat potentiā ſub baberet infici ſubſtātia ꝙͣ potētia. ita ꝙ originale inſit anime ſtātie īcorruptibilis. Et qꝛ aīa ſenſitiua in brutis bmōi ſubſtā nō rōne potentie: ſed ratione ipſius ſubſtantie vnite. hoc nō vi tiam nominat. hinc eſt ꝙ bruta ſuā animā ſenſitiuā educūt de detur intelligibile. Tū qꝛ originale eſt carētia debite iuſticie materia ſicut ⁊ in bis q̄ potiſſime generant̉ per putrefactionē iuſticia aūt cū ſit rectitudo volūtatis eſt pͥmo ī volūtate. Tuꝫ ſenſibilis ꝟo in homīe dicit potentiā rōnalis ſubſtātie. ⁊ ideo etiā qꝛ originale eſt ꝯcupiſcētia. ꝯcupiſcere aūt nō eſt actꝰ ſub̓e ab eo ſolo ꝓducitur a quo ſubſtātia rōnalis. ⁊ ideo ꝙ ſenſibiniſi rōne potētie. Tū etiā qꝛ in originali eſt deordinatio ipſiꝰ lis nō poſſit ꝓpagari in hoīe ſicut in brutis. hoc nō eſt imꝑfeaīe. Deordinatio aūt nō ē in aīa niſi rōne potētie. qꝛ ꝑ ipſaꝫ ſoctionis ex parte virtutis generātis. ſed rōne imꝑfectiōis que lum pōt ordinari ⁊ deordinari. Un̄ ſicut ſupra dictū eſt de gr̄a conſiſtit in ſenſitiua hoīs. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ nō ē vni ꝙ ipſa reſpicit ſubſtantiā. nō qꝛ poſſit eſſe in aīe ſub̓a circūſcri Quoce in hoīe ⁊ in aſino. dicēdum ꝙ aliquid ꝓduci ꝑ generatio pta potentia. ſed qꝛ eſt in potētijs anime ẜm ꝙ continuantur nem. ⁊ aliquid ꝓduci per creationē nō tollit vniuocationem. ſi ad vnā ſubſtantiā ſic ⁊ in propoſito intelligendum eſt. vt origicut ſi deꝰ modo crearet vnū hoīem eiuſdē ſpeciei. eſſet cū alijs nale pctm̄ dicatur ſub̓am anime reſpicere. qꝛ ineſt potentijs. hoībus ſi igitur maior requirit̉ vniuocatio in ſpecie ꝙͣ in gn̄e non ex actibus proprijs: ſed prout continuari babet in vnam

Secundi I Libri videtur ideꝫ qd̓ prius. ¶ Itē augmētatiua tenet mediū inter ſubſtātiam aīe ꝓut eſt vnita carni infecte. ita tn̄ ꝙ primo inſit nutritiuā ⁊ generatiuā. prius em̄ eſt nutriri ⁊ poſtmodū augipſa deordinatio potētie ꝙͣ ſubſtātie. ¶ Non em̄ d̓r̄ ſub̓a ordiri. ⁊ tertio generare. ſed inter oēs vires aīe augmētatiua minata vel deordinata niſi rōne potētie. hoc gͦ ſuppoſito ꝙ origi nime corrupta eſt. ergo ſi mediū ſapit naturā extremoꝝ videt̉ nale inſit aīe pͥmo rōne potētie. intelligendū eſt ꝙ dupl̓r eſt lo ſil̓r ꝙ ⁊ generatiua minime deberet eſſe corrupta. ¶ Itē iuxta qui de originali pctō. Aut prout eſt culpa reddens aīam deo hoc queritur quare inter oēs ſenſus plus hꝫ tactus de corruodioſam. Aut ꝓut eſt viciū deordinās ip̄am potentiā. Primo ptione: ⁊ quare inter oēs potentias aīe vegetatiue. generatimodo accipiēdo proprie ineſt aīe ẜm lib. ar. ⁊ maxime ẜm voue inter ceteras eſt in nobis magis corrupta. ¶ Rn̄. dicendū luntatem. Ip̄m em̄ ſolū eſt ẜm ꝙ aīa culpat̉ vel laudatur cum ꝙ abſqꝫ dubio inter ceteras potētias ſenſuales maxime corru eſt in actu. ⁊ ẜm ꝙ eſt culpabilis vel laudabilis a ſuo ortu. Se pta eſt vis gn̄atiua. vn̄ ſicut cōiter ꝯſueuit dici. alie vires ſolū cundo mō acccipiēdo.ſ. ꝓut dicit viciū deordinās potentiam mō dicunt̉ corrupte. iſta ꝟo corrupta d̓r ⁊ infecta ꝑꝑ ꝯcupiſcē ſic fomentū iſtius deordinationis ortum hꝫ a carne ⁊ rōnalis tie pruritū ⁊ vebementiā q̄ reſidet in ip̄a. ¶ Rō aūt quare ma motiua curuari bꝫ per appetitum ſiue concupiſcentiā ſenfitigis inficit̉ vis generatiua ꝙͣ alia potētia ſumit̉ ex hoc ꝙ ipſa io ue que ad illicitum impellit ⁊ mouet. ſic dicēdum eſt ꝙ peccaeſt vis nō ſolūmodo deſeruiēs perſone: ſed etiā deſeruiēs natum originale ſiue vicium quod naſcendo contrahimus ineſt ture. Et ideo originalis corruptio ſiue vitium qd̓ ineſt nature aīe primo rōne partis ſenſitiue. ⁊ ſic ptꝫ rn̄ſio ad ꝓpoſitā queex corruptione ꝑſone per prius reſpicit illā potentiā ꝙͣ aliam. ſtionem. ptꝫ ⁊ in parte reſpōſio ad obiecta. Concēdo em̄ ꝙ ori Deſeruit aūt vis gn̄atiua nature inꝙͣtum ꝑ ipſam fit trāſfuſio ginale ꝓut eſt vitium in nobis. primo inchoat a parte ſenſitiſeminis in ꝓlem. Et qm̄ in illo ſemīe eſt radix infectionis ⁊ cor ua. qꝛ modus corrūpendi ecōtrario eſt in nobis ꝙͣ fuit in adā ruptionis. hinc eſt ꝙ illa vis q̄ eſt illius ſeminis admīſtratiua Ibi em̄ ꝑſona corrupit naturā. ⁊ ratio partē ſenſibilē. ⁊ volun plus hꝫ in ſe de infectione ⁊ corruptione originali. Et rurſus. tas carnē. ⁊ ſic cū econuerſo ſit in nobis originalis corruptio qꝛ potētie gn̄atiue in nobis iunctus eſt ſenſus ⁊ potētia ſenſiti aſcendit ad partē rōnalem mediāte portiōe ſenſibili ẜm ꝙ eſt ua reſpicit ip̄m hoīem in ſe. quodāmodo hꝫ vis iſta deſeruire vitioſitas. lꝫ ẜm ꝙ eſt culpa habeat eſſe in ſola parte rōnali in perſone. Et qm̄ inter oēs ſenſus. tactus eſt maxime materiaqua eſt libertas ar. vnde quattuor rōnes medie verum conclu lis ⁊ app̄bendens cū maiori adherentia ſenſibilitatis ad ſenſi dunt ⁊ concedende ſunt. ¶ Ad illud ꝟo quod primo obijcitur bile. ⁊ hec maxime viget in mēbris genitalibus rōne multituI de parte aīe vegetatiue. dd̓m ꝙ vnio ad corpus nō eſt tota cā dinis neruoꝝ. hinc eſt ꝙ modica corruptio rōne magnitudīs cōtrahendi originale. ſed vnio cum poſſibilitate ad deordina ſenſus plꝰ inficit illā potentiā ꝙͣ inficeret aliā. ⁊ ꝓpterea maxi tionem. Non em̄ corrumpit̉ per originale ẜm ꝙ eſt vitium niſi me in ea regnat pruritus ⁊ ꝯcupiſcentia. Et qꝛ poſt ſenſum ta quod eſt ad iuſticiam aliquo mō ordinabile. ⁊ qm̄ vegetatiua ctus. ſenſus guſtus eſt maxime materialis inter alios. hinc ē plus tenet modum agēdi naturalē ꝙͣ voluntarium. hinc eſt ꝙ ꝙ inter alias vires magis ſentit̉ inordinatio circa actū nutrioriginale nō ſic reſpicit vegetatiuā ſicut reſpicit ſenſitiuā in qͣ tiue ſiue guſtatiue. Ex hac igitur rōne duplici vna colligit̉ rō ¶s pōt eſſe appetitus ⁊ delectatio ꝯiuncta. ¶ Ad illud ꝟo quod ſufficiēs qͣre aīa per vitium originale plus inficit̉ in gn̄atiua obijcitur de vi gn̄atiua iam ptꝫ reſponſio: qꝛ in ea viget corruꝙͣ in alia potētia. Et qꝛ hoc ꝓbant rōnes que ad prima ꝑtē inptio. non ſoluꝫ qꝛ ſit potentia aīe vegetabilis. ſed etiā qꝛ rōne ducunt̉. iō ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ 2ſenſus adiuncti poteſt delectatio ⁊ cōcupiſcentia deordinari. in ꝯtrariū ꝙ nutritiua dꝫ magis puniri. qꝛ pctm̄ fuit pͥmo ꝑpe ¶ Ad illud ꝟo quod vltimo obijcit̉ ꝙ primo ſit originale pectratū per ea. dd̓m ꝙ illa ratio tenet ẜm ꝙ pctm̄ ade reſpiciecatum in aīe ſubſtātia ⁊ per vnionē. dd̓m ꝙ ſicut tactū eſt vnio bat ꝑſonā. non ẜm ꝙ reſpciebat naturā ⁊ verū eſt. qꝛ ꝙͣtum ad non eſt tota cā. ſed requiritur ibi cū hoc poſſibilitas ad deorillā vim acrius fuit punitus. qꝛ fame ⁊ ſiti. ⁊ etiā eiꝰ poſteri pu dinationē peccati. talis aūt non eſt in ſubſtātia. ſed in potētia niunt̉ ꝑ ieiunioꝝ abſtinentiā in quibus eſt maior pena ꝙͣ ſit in vt predictum eſt. ¶ Ad illud ꝟo quod obijcitur de vnitate ori carnis ꝯtinentia. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nutritiua minꝰ pōt ri ai ginalis. dd̓m ꝙ hoc non concludit ꝙ originale primo ſit in ſub refrenari. dd̓m ꝙ aliquā potentiā minus poſſe refrenari. hoc ſtantia: ſed ꝙ ſit in potētijs ẜm ꝙ continuātur ad vnā ſubſtan eſt dupl̓r. vel rōne vebementie appetitus ⁊ delectationis. vel tiam. ſicut prius explanatū eſt de gr̄a. hoc aūt melius explarōne indigētie naturalis. Et qꝛ nō pōt de facili refrenari ꝑꝑ nabitur infra cū agetur de vnitate originalis peccati. vehementiā appetitꝰ ⁊ inclinationis. magis eſt vitiata ⁊ corru Utrū maior ſit īfectio gn̄atiue ꝑ oripͥta. Qꝛ ꝟo hoc hꝫ rōne indigentie naturalis. nō ſequit̉ ex hoc ¶ Queſtio. lij. ginale ꝙͣ alterius potētie. Et ꝙ ſic vi ꝙ magis corrupta ſit. Cū ergo d̓r ꝙ nutritiua minꝰ pōt refredetur. Illa vis eſt in nobis magis corrupta ꝑ pctm̄ in qua ma nari. hoc nō eſt rōne maioris vebemētie appetitus: ſed hoc ē ior eſt rebellio ⁊ inobediētia. ſed talis eſt potētia gn̄atiua. ſirōne indigētie naturalis: qꝛ nō pōt ſuſtentari ſine cibo. nō ſic gicut ptꝫ. qꝛ mēbra illa nō ſubiacent imperio rōnis. ergo vr̄ ꝙ il eſt de gn̄atiua in qua nō eſt improbitas appetitus ꝑꝑ neceſſila vis eſt magis corrupta. ¶ Itē illa vis eſt magis per pctm̄ tatem. ſed ꝑꝑ corruptionis feditatē. hinc eſt ꝙ primi motꝰ geinfecta in cuiꝰ actu eſt maior erubeſcētia. ſꝫ maior eſt erubeſcē neratiue potius dicunt̉ pctā ꝙͣ primi motus nutritiue. ¶ Ad 33 tia in actu potētie gn̄atiue ꝙͣ in actu alterius potentie. gͦ ⁊c. illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nutritiua magis vnit̉ carni. ⁊ ꝑ priꝰ hꝫ actū ¶ Itē illa vis eſt magis in nobis corrupta cuiꝰ actui magis ſuū in carnē. dd̓m ꝙ ex hoc nō ꝯcluditur ꝙ corrumpit̉ intenſineceſſaria ē medicina. ſed talis eſt gn̄atiua cuius actus nō po ſed ꝙ eius corruptio ſentiatur diuturnius. Preterea vnio nō teſt fieri abſqꝫ pctō niſi excuſetur per ſacramentū matrimonij eſt tota cauſa ſicut predictū eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de potētia. quod quidē non contingit in alijs anime potentijs. ergo ⁊c. augmentatiua. dd̓m ꝙ potētia augmētatiua pura mouet na¶ Item illa vis magis ē in nobis corrupta in cuiꝰ actu maior tural̓r. nec hꝫ ſenſum cōiunctū rōne cuius ſentiat̉ delectatio. eſt incuruatio. ſed talis eſt potētia generatiua. nā in eius actu Et qm̄ nō ſubiacet volūtati. iō ꝑ pctm̄ nō hꝫ deordinari. Rur total̓r abſorbetur rō ⁊ efficitur homo totus caro. gͦ maior eſt ſus qꝛ ſenſuꝫ adiunctū nō bꝫ. hinc eſt ꝙ nō eſt in ea delectatio in ea corruptio. ¶ Itē illa vis magis eſt in nobis corrupta in ꝯcupiſcētie. nō ſic aūt eſt in nutritiua ⁊ gn̄atiua vtraqꝫ baruꝫ qua magis regnat ꝯcupiſcētia. ſed talis eſt vis gn̄atiua ſicut aūt ſubiacet volūtatis imꝑio. Et vtraqꝫ baꝝ hꝫ ſenſum adiun ptꝫ per pruritu qͥ ſentitur in mēbris genitalibus. ergo illa vis ctū. Et qꝛ plus ē in ptāte volūtatis abſtinere a coitu ꝙͣ a cibo maxime inter ceteras corrupta vr̄ ꝑ originalis ꝯcupiſcentie vi ⁊ ſenſus tactus qͥ maxime materialis eſt viget in organo gna tium. ¶ Sed ꝯtra per que quis peccat ꝑ hec ⁊ torquet̉. vt d̓r tiue. hinc eſt ꝙ in ea maior eſt corruptio nō ſolū reſpectu pote Sap̄. xj. ſi ergo peccatū primoꝝ parentum ꝑpetratū fuit matiaꝝ aīe vegetabilis. ſed ⁊ reſpectu potētiaꝝ aīe ſenſibilis. Et gis ꝑ nutritiuā ꝙͣ per generatiuā. immo minime per generati per hoc ptꝫ illud quod vltimo querebatur. uam. vr̄ ꝙ nutritiua magis debuerit eſſe corrupta. ¶ Item ilOnſequenter circa ſcd̓m principale quo ſcꝫ la potentia eſt magis corrupta q̄ minus pōt refrenari. ſed ma querebatur vtrū originale trāſfundat̉ megis pōt hō compeſcere appetitum potētie generatiue ꝙͣ potē diāte carne ꝓcedendū eſt. Et circa hoc tria tie nutritiue. ergo videtur ꝙ vis nutritiua magis corrupta ſit querunt̉. Primo queritur vtrū aīa poſſit in ¶ Item ſi corruptio aīe eſt ex carne vr̄ ꝙ illa vis potiſſime ſit fici a carne. Scd̓o querit̉ vtꝝ hoc ſit ex volū corrupta q̄ primo in carne ⁊ per carnē exercet ſuā oꝑationē. ſꝫ tate aliqua ⁊ appetitu aīe. Tertio q̄rit̉ vtrū talis eſt potētia nutritiua. longe em̄ ante nutritur boꝙͣ genetalis infectio fiat ex ꝓpagatiōe vl̓ libidine. ret. ⁊ priꝰ appetit delectabilia guſtus ꝙͣ delectabilia tactus. gͦ Queſtio.j.

Diſtinctio 4 ne cuius aīa debita iuſticia priuatur. ⁊ priuata illa iuſticia. im Utrum aīa inficait̉ a carne. Et ꝙ ſic vii petu ꝯcupiſcentie deorſum fertur cum nō habet retinaculum LUEIIIO. j. aetur primo per autoritatē apl̓i. Ro. vij T ⁊ ita ſequitur ꝯcupiſcentiā ex debite iuſticie carentia. ⁊ ſic deScio ꝙ nō babitat in me hoc eſt in carne mea bonum. ibi glo. bite iuſticie carētia p̄cedit ipſam ꝯcupiſcentiā ꝑ naturā. Pre Per ꝯditionē corruptio offenſionis manet in corpore robur te bet aūt caro ipſi aīe obſtaculū vel offendiculū vt nō habeat il nens diuine ſnīe date in adam cuius conſortio aīa maculatur lam iuſticiā ex hoc ꝙ ꝓpagata eſt a p̓mo parēte. Un̄ ex coniun peccato. Ex hoc expreſſe colligitur ꝙ caro inficit ſpm̄. ¶ Itē ctione aīe ad talem carnem ille qui naſcitur d̓r eſſe filius Ade. Aug. de verbis apl̓i. Uicium concupiſcentie eſt qd̓ aīa contraEt qꝛ adā offendit deū non tm̄ pro ſe: ſed etiā in tota ſua poſte xit ex carne. ¶ Item hocipſum videtur rōne. Peccatum origiritate. hinc eſt ꝙ aīa hocipſo ꝙ tali carni ꝯiungit̉ ⁊ ſpectat ad nale homini ineſt ex hoc ꝙ traducitur ex primo parente ī quo genus ade indigna efficitur vt deus ſibi iuſticiā opponat ⁊ cū omnes poſteri dicuntur peccaſſe. ſed nō d̓r filius naſci ex paillā debeat br̄e ⁊ nō habeat. culpabilis eſt ⁊ rea. ⁊ per ꝯſequēs tre niſi ſolūmodo rōne carnis quā ex eo trahit. ergo ſi aīa effiefficitur ꝯcupiſcens ⁊ vana. ſicut manus paralitica ex diſſolu citur peccatrix. hoc eſt a corruptione carnis. ¶ Itē nulla pro tione virtutis regitiue efficitur tremuloſa. Et illud videt̉ traprietas traducitur ab vno in alterū niſi mediāte aliqͣ ſubſtanbi ex verbis Anſel. de ꝯcep. virgi. c. v. vbi ait. Non eſt in iuſtitia deferēte que ſit cōis vtriqꝫ. ſed nulla ſub̓a eſt cōis patri et cia talis res qua inficiat̉ ⁊ corrumpat̉ aīa velut corpus veneꝓli niſi ſola carnis ſub̓a. ergo impoſſibile eſt pctm̄ patris ī ani no. ⁊ que faciat aliquid ſicut videt̉ qn̄ malicioſus hō mala famam filij deſcēdere niſi mediāte carne. ¶ Item mala diſpoſiocit opera. Nam quēadmodum cū indomita fera ruptis vincu tio exiſtens in carne pōt inducere obliuionē in memoriā. ⁊ de lis diſcurrendo ſeuit. ⁊ nauis ſi gubernator dimiſſo gubernamentiā in intelligentiā. ergo pari rōne in voluntatē poteſt inculo dimittit eā ventis ⁊ motibus maris. nauis vagatur ⁊ inducere ꝯcupiſcentiā. ſꝫ ꝯcupiſcētia in aīa eſt pctm̄ originale ſ̄i uebitur in quelibet pericula. dicimus ꝙ hoc facit abſentia cacut oſtenſum fuit ſupra. ergo caro pōt facere aīam peccatricē. ¶ Item aīa iuncta carni paſſibili efficit̉ paſſibilis ⁊ dolēs: gͦ thene aut gubernaculi. nō ꝙ abſentia hoꝝ ſit aliqͥd. ſic cū malus ſeuit clamamꝰ. qꝛ oꝑat̉ iniuſticiā nō ꝙ ip̄a ſit vlla eſſentia. pari rōne cōiuncta carni infecte ⁊ laſciue maculatur ⁊ efficit̉ ꝯcupiſcens. ſi ergo ꝯcupiſcentia pctm̄ eſt. patꝫ ⁊c. ¶ Contra. Et iteꝝ infra c. xxiij. Spoliauit ꝑſona naturā dono iuſticie in Anſel. de conceptu ꝟgi. cap̄. vij. Non eſt magis culpa in ſemiAdam. ⁊ natura egens facta omnes perſonas quas ipſa de ſe ne ꝙͣ ſit in ſputo vel ſanguine. ſi quis mala voluntate expuit. ꝓcreat eadē egeſtate peccatrices ⁊ iniuſtas facit. Hoc modo aut ex ſanguine ſuo aliqͥd emittit. ergo ſi nihil pōt dare alij qd̓ tranſit pctm̄ perſonale Ade in oēs qui de illo ꝑſonaliter ꝓpanon hꝫ. videtur ꝙ caro non poteſt animā inficere. ¶ Itē Aug. gantur. Ex bis verbis videtur colligi poſſe intellectꝰ qͥ prius in vj. muſice. Omne agens preſtātius eſt patiente. ⁊ efficiens dictus eſt. Sꝫ tn̄ adhuc illud nō videt̉ plene intellectui ſatiſfa materia. ſed aīa preſtātior eſt carne. ergo nullo modo caro po cere. qꝛ eſto ꝙ aīa illa que creat̉ in corꝑe extra corpus crearet̉ teſt in animā agere. igit̉ nec ipſam inficere. ¶ Item ſicut vult et nihil vltra ſibi daretur ꝙͣ datur cū corpori infundat̉. nō diph̓us. neceſſe eſt agens ⁊ patiens in materia cōicare. ſed caro ceretur originale habere pctm̄. immo pura eſſet ⁊ innocēs. igi ⁊ aīa nō cōicant in materia. igitur caro nō poteſt agere in ani tur opꝫ intelligere ꝙ aliquo modo corruptio redūdet in aīam mā. ergo nec ipſam corrūpere. ¶ Item multo ſpūalior eſt aniex carne. Et ꝑꝑ hoc eſt tertius modus intelligēdi ꝙ in carne ma ꝙͣ radius: ſed radius ex cōiunctione ſua ad corpora immū Ade ꝓpter pctm̄ dupl̓r fuit corruptio. Una.ſ. pure: penalitatꝭ. da non hꝫ infici. ergo nec aīa ex coniūctione ad carnē infectaꝫ ex hac aīa cum ꝯiungitur corpori ꝯtrahit paſſibilitatem. Alia poteſt infici. ¶ Item nulla corruptio maior eſt in effectu ꝙͣ ſit ꝟo fuit corruptio vicioſitatis ſiue feditatis. per quam caro eſt in cauſa. ſed corruptio que eſt in carne nō eſt culpabilis. quia ſpiritui rebellis. ⁊ ex hac anima ꝯtrahit culpā originaleꝫ: qm̄ culpa vt dicit Anſel. eſt in ſola volūtate. ſi gͦ minima culpa petalis vicioſitas quaſi mediū tenet inter culpā ⁊ penā. Et hoc ē ior eſt ꝙͣ ꝙͣtacunqꝫ pena. ⁊ plus bꝫ de rōne mali ſicut dicit Au qd̓ magiſter dicit in lr̄a. ⁊ qd̓ ſonant ſacre ſcripture ꝟba. ꝙ ex gu. in ſermone de innocētibus. igit̉ ex penali infectiōe carnis feruore coitus parentū ⁊ concupiſcentia libidinoſa contrahit impoſſibile eſt culpā in anima generari. ¶ Item corruptio q̄ caro feditatē quādaꝫ cum ꝯcipit̉. que eſt cauſa originalis pec eſt in carne. aut eſt pena aut culpa. Non eſt culpa hoc cōſtat. cati. ⁊ recte vicium ſiue corruptio carnis appellari poteſt. Si pena ergo iuſta eſt. ſed nihil iuſtū eſt cā iniuſti ẜm ꝙ hmōi ¶ Ad intelligendum aūt quomō anima poſſit infici corruptio 25 ergo corruptio que eſt in carne cū ſit pena. nō poterit eē prinne culpabili ex tali feditate hec tria ſupponēda ſunt tanꝙͣ ma cipium inficiendi animā culpa. ¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ abſqꝫ dubio finifeſta quoꝝ vnū eſt ꝙ feditas carnis poteſt facere carnem re cut dicunt ſancti ⁊ tenēt doctores. aīa ꝯtrahit pctm̄ originale bellem ſpiritui. qd̓ patuit in adā. qͥ poſt pctm̄ ſenſit carnis ſue mediāte carne. Quō aūt hoc poſſit intelligi nitunt̉ ad hoc direbellionē. Scd̓m eſt iſtud ꝙ anima vnita carni ꝓpterꝭ coniun uerſi diuerſimode. Quidā em̄ dicunt ꝙ ex hocip̄o ꝙ anima vni ctionem ipſius ad carnē. vel trahit eā ſurſum. vel ab ipſa tratur carni mortali ⁊ paſſibili quā non poteſt regere. efficitur cō bitur deorſum ꝑꝑ vinculum quod eſt ipſius carnis ad aīam. cupiſcens. ⁊ ſic ꝯtrahit maculā originalis culpe. qꝛ ipſa concu Tertium eſt illud ꝙ anima ꝓpria virtute nō poteſt regere car piſcentia ſiue neceſſitas ꝯcupiſcentie reddit animā peruerſaꝫ nem rebellē. niſi iuuetur ꝑ diuinā gratiā ẜm ꝙ exclamat apl̓s Et qm̄ caro mortalis hꝫ propagari ex carne mortali. ⁊ mortali Infelix ego homo ⁊c. Ex his igitur tribus ſuppoſitis neceſſa tas fuit in carne primi parentis ꝓpter pctm̄ inobedientie. hīc rio ſequit̉ ꝙ ſi aīa tali carni vnitur ꝙ ab ipſa trahit̉ deorſum ⁊ eſt ꝙ originale pctm̄ in nos dicitur tranſire a primo parente. ⁊ per ꝯcupiſcentiā incuruatur. ſed aīam incuruari nō eſt aliud hoc ex ipſiꝰ Hug. verbis extrabūt. qui dicit in. vij. parte. jͣ. di. ꝙͣ eā ꝑuerti. ꝑuerſitas aūt in ſubſtantia rōnali que eſt capax li. ſui. vbi ſic ait. Qꝛ caro mortalitate percuſſa eſt. ipſa ſui laniuſticie nō eſt aliud ꝙͣ iniuſticia ⁊ culpa. Ex hoc igit̉ clarū eſt guoris infirmitate diſſoluta. extra mēſuram prime diſpoſitio ꝙ feditas que eſt in carne pōt aīam ſibi vnitā facere peccatrinis deſideria ſua extendit. Qꝛ ergo caro humana a parentibꝰ cem. Et qꝛ illa feditas a primo parēte traduci bꝫ in omnes po cum mortalitate ſeminatur in eoipſo ꝙ ſeminata ſubiacet mor ſteros genitos ẜm legem ꝓpagationis. hinc eſt ꝙ mediāte car talitati. viuificata poſtmodū carnalis cōcupiſcentie ſubiecta ne ad oēs tranſfundit originale. hoc autem melius explanat̉ inuenitur neceſſitati. vnde ipſa mortalitatis infirmitas cauſa per euideniiā exemploꝝ. Uidemus em̄ ꝙ caro de ſe non dolet eſt quā ſequitur cōcupiſcens neceſſitas. Hucuſqꝫ verba Hug. nec eſt in ea paſſio doloris ante aduentu aīe ꝙͣuis poſſit ineſſe que videntur illud dicere quod prius dictum eſt. Sed qm̄ in inciſio. Ponatur igitur aīam vniri carni inciſe ⁊ leſe. ſtatim cū xp̄o fuit mortalitatis infirmitas. non tn̄ fuit in eo concupiſcē ei vnitur habet dolorem ⁊ dicimus dolorem aggenerari in ani tia vel originalis culpa. non videt̉ iſtud plene ſatiſfacere. nec ma. non inciſionem. Si igit̉ carnis inciſio poteſt facere animā totā cām quare caro inficit aīaꝫ aſſignare. Eſto em̄ ꝙ aliquod dolentem. quare non ſimil̓r carnis quedā fedatio et reſolutio corpus a fomite purificaretur remanente tamen mortalitate fecit aīam laſciuā ⁊ ꝯcupiſcentē ꝙͣdiu habitet in carne. ¶ Itē ſicut in beata virgine fuit. ſi anima tali corpori iungeretur. nō eſto ꝙ aliquod corpus ineptum eſſet ad rationis vſum. ſicut videtur ꝙ ꝯtraheret originalei. lꝫ illud corpus ſit paſſibile et eſt corpus in ea diſpoſitione quā habet freneticus ⁊ furioſus. mortale. Et iō alij aliter dicere voluerūt ꝙ cū pctm̄ originale in tali corpore nec dicitur furia nec ignorantia. ſed quedā diſnon ſit poſitio vel aliqua eſſentia. ſed potius priuatio ⁊ iuſticie poſitio mala. ſi tamen anima tali corpori infunderetur. ſtatim carētia. non ꝯtrahit illud anima a carne. ita ꝙ caro aliquid in efficeretur ignorans ⁊ furioſa. ꝙͣdiu eſſet in carne illa. quare aīam agat vel influat. ſed qꝛ prebet ipſi anime obſtaculum rōnon poſſumus ſimiliter intelligere ⁊ in ꝯcupiſcentia. Rurſus c s s

Libri Secundi eſto ꝙ aliquod mēbrum formaretur ad motum ⁊ regimen aniperiori. aut a pari. aut ab inferiori ab inferiori nō pōt a pari me ineptum ⁊ inhabile. vtputa in ea cōplexione quā habet mē nō quia ei ille nō preualet. a ſuperiori nō qꝛ ille aut eēt ponuo brum paraliticum. ſtatim cū virtus motiua vniret̉ mēbro ilaut malus. Si bonus ergo nunꝙͣ faceret ipſum deteriorē. glo diceretur ibi eſſe morbus paraliſis. ⁊ eſſet virtutis diſſolumalus. ergo iam inferior eſt ⁊ deterior. Simil̓r arguit̉ in protio. ⁊ per ꝯſequens tremulatio. virtutis aūt diſſolutio nō eēt poſito. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ aīa non poſſit fieri mala ſiue deterios ꝙͣtū ad corruptionē ipſius virtutis motiue in ſe. ſed ꝙͣtum ad niſi cooperante volūtate ꝓpria. ¶ Item omne pctm̄ ab aliqua ineptitudinē organi quod opꝫ regi ab illa virtute. Sic ⁊ in ꝓvoluntate eſt. ſola em̄ voluntas eſt peccati principiū. ergo oripoſito intelligendū eſt ꝙ in corpore ante adnentū aīe non eſt ginale pctm̄ quod eſt in paruulo. aut eſt a voluntate propria. actualiter morbus culpe. ſed iuncta aīa que dꝫ ipſum corpus aut eſt a volūtate aliena. Si a volūtate aliena. vtpote ade. cū regere ꝓpter carnis ineptitudinē caret anima rectitudine vir in adā nō fuerimus niſi ẜm quid non eſſet originale peccatum tutis regitiue. ⁊ illa carens tremuloſa efficitur per actum con in hoīe niſi ẜm quid. ergo ꝓpter ipſum nō deberemus eternacupiſcentie. ⁊ ſic patet ꝙ valde eſt veriſimile ꝙ originale poſliter viſione dei priuari. Qd̓ ſi hoc falſum eſt. non ergo ſolum 26 ſit ꝯtrahi in anima ex carne. ¶ Ad diſſolutioneꝫ obiectoꝝ pre fuit a voluntate aliena. Reſtat ergo ꝙ ꝯtrabatur a voluntate notandum eſt ꝙ tripl̓r dicitur aliquid agere in alterum. Uno ꝓpria. ¶ Item ſuperiꝰ nō patitur ab inferiori niſi merito culmodo per predominationē ſicut contrariū agit in ſuū ꝯtrariū pe. vel nin̄ ei ſe ſubijciat mera voluntate. ſed anima cū vnitur Alio modo per influentiā. ſicut corpus ſuperius agit in hec iu carni ante vnionē non habet culpam. ergo ſi inficitur a carne feriora. Tertio modo per colligātiam. ſicut quādo duo ita ſūt hoc non eſt abſqꝫ voluntaria ſubiectione ipſius anime. ¶ Itē vnita ꝙ vnum trahit ad ſe alterum ⁊ cōmunicat alteri proprie ſi angelus intraret corpus infectū. nō diceret̉ ex hoc ꝯtrahetates ſuas. Cuꝫ ergo dicimus carnē inficere animā hoc intelre originale. ſi igit̉ aīa ꝯtrahit. hoc non eſt niſi ꝓpter aliquem ligitur ꝙͣtum ad tertiū modum agendi.ſ. propter colligantiaꝫ appetitū quē hꝫ ad carnē. ¶ Item ſi aīa innocens poneret̉ in quā babet ad animā. ꝓpter quā dum deorſum tendit. eam ſeigne infernali nunꝙͣ arderet. ergo ſi nō eſt magis actiua caro cum trabhit. vt em̄ dicit Grego. ꝙ qui labenti innitit̉ neceſſe ē ꝙͣ ignis. ſi inficit̉ a carne. hoc nō eſt niſi ꝓpter affectionē ipſiꝰ vt cum labente labatur. His viſis patent ea que obiecta ſunt. aīe ad carnē. ⁊ ſi hoc verū eſt. originalis culpa ꝯͣbitur mediāte 2 ¶ Ad illud em̄ quod dicit Anſel. ꝙ pctm̄ non eſt in ſemine diappetitu aīe ⁊ volūtate. ¶ Sed ꝯtra. Pctm̄ qd̓ ꝯͣbitur a volū cendum ꝙ hoc dicit ꝙͣtum ad exiſtentiā actualem ipſius pctī. tate aīe eſt pctm̄ actuale. ergo pctm̄ quod ꝯͣbunt paruuli non quod quidem eſt deformitas aſpiciens ipſam volūtatem ſicut deberet dici peccatum originale. ſed actuale. ¶ Item ſi pctm̄ ſubiectum propriū. non aūt vult negare quin ibi ſit cauſa pctī originale eſſet a voluntate ipſius anime. ergo puniēdum eſſet immo aſſerit ſicut patet ex verbis ſuis ſequentibus. ¶ Ad ilpena actuali. Si ergo non punitur pena actuali: ſed pena dāalud Aug. ꝙ omne agens preſtātius eſt patiēte. dd̓m ꝙ intellini ſicut infra videbitur. ergo nō videtur ꝙ a voluntate anime git de agente per influentiā. per hunc autē modum in origina cauſetur. ¶ Itē natura ⁊ volūtas ſunt pͥncipia diſparata. ita lis ꝯtractione non dicimus carnem agere in animā. ſicut preꝙ effectus qͥ ſunt a natura ⁊ qui ſunt a ꝓpoſito ſunt alij ⁊ alij. 2ō dictum eſt. ¶ Ad illud philoſophi ꝙ agens ⁊ patiēs debēt cō ſi ergo originale pctm̄ eoipſo dicitur originale ꝙ eſt a natura. municare. in materia dd̓m ꝙ ipſe intelligit de actione qua cōigit̉ nō eſt a voluntate ꝓpria. ¶ Item peccatum quod eſt a ꝓ 3o frarium agit in ꝯtrariū per predominantiā. ¶ Ad illud quod pria voluntate. per proprium actum eſt cōmiſſum. nullū auteꝫ obijcitur ꝙ multo ſpiritualior eſt anima ꝙͣ radius dd̓m ꝙ et ſi peccatum per propriū actum cōmiſſum ſine ꝓprio actu dimitanima ſit ſpiritualior. tn̄ magis eſt alligata carni ꝙͣ radiꝰ aeri titur. ergo ſi originale ꝯtrabitur ex aīe voluntate. nūqͣ in par ſiue corpori illuminato. ideo magis ꝯtrahit eius ꝓprietates ſi uulis ꝑ baptiſmū deleretur. Ꝙ ſi hoc eſt ꝯͣ fidē reſtat ꝙ pctm̄ 3 ue paſſibilitatis: ſiue feditatis ꝙͣ radius ꝯtrabat ꝓprietates originale nō ꝯtrabitur per aīe voluntatem. ¶ Iteꝫ ſi ꝯtrahit̉ illuminabilis vel illuminati. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ non per voluntatē. aut per naturalē. aut ꝑ deliberatiuā. Non per maior eſt corruptio in effectu ꝙͣ in cauſa. dd̓m ꝙ iſtud duplici deliberatiuam. qꝛ in ip̄o inſtanti creationis vnitur aīa carni. ter fallit. Primo qn̄ aliud nō ſe hꝫ in rōne perfecte cauſalitaNon per naturalem. qꝛ naturalis voluntas ſemꝑ eſt recta. et tis. ſed ſolū rōne inſtrumēti ⁊ deferentis. Nam ſi velimus cōſic mouetur ẜm ꝙ eam inſtituit actor deꝰ ergo nullo mō poteſt. parare corruptionem anime paruuli ad primā cauſam. videlꝫ eſſe peccati pͥncipiuꝫ. redit ergo ideꝫ qd̓ prius. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ad aīam ade. reperietur in adam eque magna vl̓ maior. Deficum querit̉ vtrum originale contrabat̉ ex voluntate vel appe cit etiā ex hoc ꝙ magnitudo corruptionis intenditur frequen titu aīe. hoc tripl̓r poteſt intelligi. Cōtingit em̄ hoc tal̓r intelter ex nobilitate ⁊ dignitate corruptibilis. qꝛ tanto maius eſt ligere ꝙ ſpectet ad hereſis peruerſitateꝫ. Et taliter vt ſpectet vicium ⁊ corruptio peior. quāto natura preſtātior eſt. ſicut Au ad rōnis ꝓbabilitatem. ⁊ tertio etiā modo vt ſpectet ad fidei gu. dicit. ⁊ hinc eſt ꝙ qn̄ anima corrumpitur a carne. maior eſt veritatem. Cū em̄ duplex ſit in aīa appetitus videlꝫ naturalis ⁊ꝛ in corruptio ꝙͣ in carne fuerit. ⁊ hoc eſt rōne nobilitatis ſubet deliberatiuus. ſi ſic intelligatur ꝙ aīma prius deliberet de iecti. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ pena nō eſt cā culpe. dd̓m ꝙ vecarnis infectione ⁊ ei coniungatur voluntarie ex deliberatiorum eſt de illo ꝙ eſt pura pena. talis autē corruptio vicioſa in ne. ⁊ ex hoc ꝯtrabat culpam originalem ſic intelligere heretiadam ſubſecuta eſt ex culpa. qꝛ ex hoc ꝙ peccauit. caro eiꝰ diſcum eſt. ꝓ eo ꝙ doctores catholici dicunt ꝙ aīa creādo infun ſoluta eſt nō ſolum diſſolutione ordinationis ad mortem. ſed ditur. ⁊ infundēdo creatur. Et apl̓s Ro. ix. de Iacob ⁊ Eſau etiā faciente rebellionē. ⁊ faciente ꝯcupiſcere quod nō lꝫ. ⁊ iō loquens ait. Anteꝙͣ aliquid boni vel mali egiſſent ⁊c. Eſt ⁊ aqꝛ talis vicioſitas ⁊ a culpa eſt ⁊ ad culpam. pōt quodāmodo lius in aīa appetitus naturalis. ⁊ per hunc appetitū dupl̓r po cauſare pctm̄ in anima. hoc autē non facit aliquid ipſi aīe imteſt intelligi ꝯtrahi originale. Uno modo vt ſic intelligat̉ conpartiēdo. ſed potius rebellādo. ⁊ deo ſubtrahēdo. Et hoc mo trahi ex carnis corruptione ⁊ appetitu aīe ꝙ corruptio carnis do intelligit magr̄ animā infici a carne. ⁊ extraxit hoc ex vereſt ſicut materialis. ſed naturalis appetitus aīe ad corpus qͥ bis Aug. ⁊ his verbis aug. conſonant verba anſel. Non enim eſt ad ip̄am vnionem. ⁊ vnionē antecedit natura. ꝙͣuis nō anvult anſel. dicere ꝙ carentia debite iuſticie p̄cedat neceſſitatē tecedat tꝑe ſe hꝫ in ratione efficientis. eo modo quo eſt. dicere concupiſcendi cū econtrario ſit ordine naturali. eo em̄ ip̄o pri peccatū habere cauſam efficientem. ⁊ ſic d̓r cōtrahi originale uatur aīa illa iuſticia quo neceſſitatē ꝯcupiſcendi hꝫ ex carne pctm̄ a carne infecta mediante appetitu. ꝑ quē aīa carni alliꝯiuncta. ſed hoc intelligit ꝙͣtū ad actū ꝯcupiſcendi. Sil̓r ꝟba gatur ⁊ quodāmodo ei condeſcendit. ac per hoc ei ſe ſubijcit ⁊ Hug. intelligēda ſunt ꝙ caro inficiat aīam nō ſolū rōne paſſiſubijciēdo ſe ꝑuertit̉. nec tn̄ ex hoc dicet̉ culpa illa eſſe acta. ſꝫ bilitatis. ſed etiā rōne adiuncte feditatis ⁊ vicioſitatis. quaꝫ ꝯtracta. nec ꝑſonalis ſed naturalis. qꝛ ille appetitus eſt appein ſemine eſſe manifeſtat ipſa corruptio q̄ ſentit̉ in actu genetitus naturalis. non tn̄ cauſat peccatū per ſe. ſed cū corruptio ratiue virtutis. et in mēbris illis reſidet principal̓r. ꝙͣuis oīa ne carnis adiuncta que a primo parente propagatur. Hoc ⁊ n̄ alia ita ſint paſſibilia ſicut illa. ꝓbabiliter eſſe dictū videat̉. videt̉ tn̄ in hoc a veritate deuiaUtrum originale ꝯtrabat̉ in aīa ex car re ꝙ pͥncipalem cauſam ꝯtractionis originalis ponit ex parte Queſtio. lj. ne ex aliquo appetitu ⁊ voluntate aīe aīe. cū ſaneti ⁊ doctores dicant originale peccatū traduci pnEt ꝙ ſic videt̉. Primo per rationē aug. quā facit in li. lxxxiij. cipaliter a primo parēte. a quo nō ꝓpagamur niſi ẜm carnem. q. oſtendēs ꝙ nullus poteſt ab alio fieri deterior. ſed ſi fit deAlio modo pōt intelligi peccatū originale contrabi ab anima terior hoc erit a ſeipſo. ait em̄ ſic. Si ſit deterior. aut ergo a ſu per naturalem appetitum ipſius anime ad carnem. ita vt priu cipalis

1 iſtinctio I tas ⁊ aliqua culpa. ergo poſſibile eſſet eos gn̄are abſqꝫ libidicipalis ratio ponatur ex parte carnis. ⁊ appetitus ille natura ne igr̄ ſi traductio feditatis carnis vel original̓ pctī eſſet rōne lis ſit cā ſine qua nō. ⁊ hoc quidē hꝫ veritatē ⁊ neceſſe eſt pone libidinis ꝓles ſic genita nō br̄et culpā originalē. ¶ Itē ſi tra re. Nunꝙͣ em̄ caro poſſet aīam inficere niſi anima haberet naductio originalis eēt rōne libidinis. gͦ ille qͥ cū maiori libidīe turalem colligantiā ad ipſam. Naturalis aūt colligantia non naſceret̉ maius ꝯͣheret originale. ſꝫ natus ex adulterio cū ma eſt niſi per appetitū ipſius anime ad corpus. per quē aīa adeo iori libidine gn̄atur ꝙͣ ille qͥ naſcit̉ ex thoro legitimo. ergo vr̄ alligatur carni. vtꝭ ſicut dictū fuit ſupra) niſi virtutē habeat ꝑ ꝙ maior eſſet in ea originalis culpa. ſi igit̉ corruptione origīa qua carnem regat: neceſſe hꝫ deorſum ferri cū carne ac ꝑ hoc lis pctī oēs corrumpunt̉ equal̓r. vr̄ ꝙ talis corruptio non tracaptiuari in ſeruitutē peccati ꝓpter hoc ſimpliciter conceden dacat̉ ꝑ libidinē. ¶ Itē ponat̉ ꝙ ſemen deſcinderet̉ de lūbis dum eſt peccatū originale eſſe contractū. ⁊ nullo modo dꝫ dici viri ⁊ infunderet̉ vaſculo mulieris. ita ꝙ nec vir ſentiret dele actum. Et hocipſum nomen indicat ꝙ d̓r peccatum originale ctationē nec mulier eſſet ibi ꝓlis ꝯceptio abſqꝫ libidine. gͦ tanon actuale. dicitur naturale non voluntariū. Unde conceden lis ꝓles nō baberet pctm̄ originale. ꝙ ſi hoc eſt abſurdum po z4 de ſunt ratiōes que ad ſcd̓am partem inducuntur. ¶ Ad illud nere ⁊ intelligere ꝙ aliqͥs ex ſemine ade gn̄etur ſine corruptio ꝟo quod obijcit̉ ꝙ nō pōt fieri hō malus ab alio dd̓m ꝙ Aug. ne niſi in eo ſolo qͥ ꝯceptus eſt in virgine ꝑ virtutē ſupra natuibi loquit̉ de alio agente quod quidē eſt ita aliud quod nō eſt ram. nō vr̄ feditatē carnis ſiue originale pctm̄ trāſmittere ad natural̓r alligatū ei quod debet fieri deterius. Sic aūt nō eſt poſteros libido: ſꝫ ꝓpagatio. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut expreſſe di 3. in ꝓpoſito. nam caro naturalē hꝫ colligantiam cuꝫ ſpiritu per cit Aug. in li. de fide ad pet. ⁊ magr̄ dicit in lr̄a. Feditas car⁊ſ naturalem appetitum vnius ad alterum. ¶ Ad illud qd̓ obijnis ⁊ ꝯtractio originalis nō tm̄ eſt ex lege ꝓpagationis: ſed ēt citur ꝙ peccatum originale aut eſt a voluntate propria. aut a ex feditate libidinis. vn̄ Aug. dicit. pctm̄ ī paruulos nō trāſze voluntate aliena. dd̓m ꝙ a voluntate aliena. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ mittit ꝓpagatio: ſꝫ libido. nec fecunditas nature hūane facit ſubiungit ꝙ non fuimus niſi ẜm quid in illo adā. dd̓m ꝙ verū hoīes naſci cū pctō. ſed feditas libidinis. ¶ Ad cuiꝰ verbi in 49 eſt qꝛ fuimus in potentia cauſali. ſed quēadmodū ẜm quid re telligentiā ⁊ etiā obiectoꝝ notādū ꝙ libido tripl̓r d̓r. Uno mō ductum eſt ad ſimpl̓r per operationē nature. Nā cū priꝰ eſſelibido d̓r improba volūtas. Scd̓m quē modū dicit Aug. in li. mus in potentia. nūc ſumus entes in actu) ſic originale pctm̄ de li. ar. Nihil em̄ videmus in toto malefaciēdi gn̄e niſi libidi prolis qd̓ erat ẜm quid ante ipſius ꝓlis generationē in ipſa ꝓ nem dn̄ari. hoc eſt volūtatis īprobitatē. Alio mō libido d̓r de lis propagatione et vnione anime ad corpus incipit eſſe peclectatio immoderata ẜm ꝙ dicimus maiorē eſſe libidinē ī oꝑe catum ſimpl̓r. nec requirit̉ ibi actualis vl̓ noua deliberatio. ſꝫ virtutis gn̄atiue ꝙͣ alterius potētie. Tertio mō d̓r libido corſufficit ipſa ꝓpagatio ⁊ aīe ad carnē cōiunctio. ¶ Ad illud qd̓ ruptio vicioſa qua dicimus eſſe in ſemine ⁊ etiā in virtute gn̄a obr̄ ꝙ ſuperius nō patitur ab inferiori. dd̓m ꝙ illud hꝫ veritatiua p̄ter actum generādi ẜm quā ip̄a vis gn̄atiua d̓r eſſe cortem in bis inter que nō eſt naturalis colligātia ⁊ ideo nō hꝫ lo rupta ⁊ infecta. Oībus bis modis contingit libidinē eſſe circum in ꝓpoſito. cū naturalis colligātia ſit aīe ad carnem. ſicut ca actum generationis humane qm̄ ibi eſt corruptio vicioſa. ⁊ dictum eſt ſupra. Poſſet tn̄ dici ꝙ adā aliquo modo meruit. ſꝫ delectatio immoderata ⁊ volūtas improba. Sine prima tn̄ lide hoc melius patebit cū agetur qual̓r ſaluatur diuina iuſtibidine hoc eſt improba volūtate ꝯtingit generari frequēter. ſi cia in vnione aīe ad carnē. ¶ Ad duas vltimas rōnes iam ptꝫ ne ſcd̓a hoc eſt īmoderata delectatiōe vix aut nūqͣ. Et ſine ter rn̄ſio per ea que iam dicta ſunt. Nā ſi angelus poneret̉ in car tia nunꝙͣ. ſi ſit generatio ẜm legē nature cū ergo dr̄ ꝙ pctm̄ nō ne infecta. ⁊ aīa innocens poneret̉ in flāma. nec ille inficeret̉. trāſmittit ad poſteros ꝓpagatio ſed libido. hoc nō intelligit̉ nec illa pateret̉. ſed hoc non eſſet ꝓpter defectum appetitꝰ dede libidine primo ⁊ ſcd̓o modo: ſed tertio. ⁊ ꝑ hoc ptꝫ rn̄ſio ad liberatiui. ſed ꝑꝑ hoc ꝙ nō eſſet ibi appetitus nec colligantia oēs rōnes que adducunt̉ ad vtrāqꝫ partē. Nā prime autorita naturalis. ⁊ ſine hac nō poteſt aīa a carne infici. ſicut prius di tes ⁊ rōnes que oſtendunt originale tranſfundi ꝑꝑ libidinem ctum eſt. ꝙͣuis hec nō ſit cauſa principalis. Conſimilis em̄ ap loquunt̉ de libidine in acceptione tertia. Rōnes ꝟo ad oppo petitus naturalis ſaluaretur in aīa. ad carnem ſi homo ſtetiſſitum ꝓcedunt de libidine in acceptione prima ⁊ ſcd̓a. ⁊ hoc pꝫ ſet. ⁊ tn̄ anima nullam culpā contraheret. Utrū caro ipſa inficiat̉ ex ꝓpagatio pertractanti omnes ⁊ ſingulas. I q Queſtio. llj. ne tm̄. vel ex ꝓpagatione ⁊ libidine ſi Qualiter peccatū originale rii Diſtinctio. xxxij. deleatur ſeu curatur. mul. Et ꝙ ex libidine vr̄. Primo autoritate Augu. de fide ad pe. Peccatum originale nō trāſmittit ad paruulos ꝓpagatio Uoniam ſupra dictū eſt originale pctm̄ ⁊c. Supra ſed libido. ſi ergo aīa ex feditate carnis ꝯtrahit originale illa oſtendit magr̄ qual̓r pctm̄ originale traducit̉. in feditas eſt in carne nō exꝓpagatione ſed ex libidinē. ¶ Item bac ꝑte intēdit oſtendere qual̓r curat̉. Diuiditur magiſter in lr̄a. Pollutio quedam eſt in carne quā in feruore aūt pars iſta in duas ꝑtes. In quaꝝ p̓ma deterI minat magr̄ quō originale pctm̄ deleri habeat in coitus parētum ex concupiſcentia libidinoſa contrahit caro baptiſmate. qd̓ quidē eſt opus diuīe mīe. Scd̓o ꝟo determīat dum cōcipit̉. Ex hoc apparet ꝙ feditas illa in carne nō eſt ex qual̓r in ipſiꝰ aīe infuſiōe ⁊ punitione ſaluet̉ rectitudo diuine ꝓpagatione ſed ex libidine. ¶ Item xp̄s de beata virgine cōiuſticie. ibi. Solet etiā queri qua iuſticia teneat̉ ⁊c. Hoc autē ceptus eſt ex maſſa humani generis. ⁊ tn̄ nec habuit illā fedifacit. quia vniuerſe vie dn̄i miſericordia ⁊ veritas. et iō iuxta tatem in carne. nec originale in aīa. ergo talis feditas in carbenignitatē mīe. manifeſtari etiā oportebat equitatē iuſticie. ne nō eſt: qꝛ caro ex carne educitur. ſed qꝛ cuꝫ libidine ſemina Prima pars diuidit̉ in tres partes. In prima oſtendit quali tur. ¶ Itē ſi nūꝙͣ natura lapſa eſſꝫ: nihilominꝰ eſſet ꝓpagatio in baptiſmo deletur peccatū originale ex parte aīe. Secundo carnis ex carne. nec eſſet in eo feditas nec peccatū originale ꝑ ꝟo qualiter curari habeat ex parte carnis ibi. Solet autē hic ꝯſequēs. ergo ſi in ꝓpagatione hoīs ex hoīe eſt traductio oriqueri vtrum ⁊ ipſa caro ⁊c. Tertio ꝟo determinat de pena q̄ re ginalis. hoc nō eſt ratione ipſius ꝓpagationis. ſed rōne adiū manet in vtroqꝫ. videlꝫ de concupiſcentia. ibi. Preterea queri ctelibidinis. ¶ Item ſi fieret ꝓpagatio abſqꝫ libidine iā nul ſolet vtrū concupiſcentia ⁊c̄. Sil̓r ſecunda pars principalis la eſſet inordinatio ex parte virtutis generatiue ⁊ ſi nulla eēt tres hꝫ partes. In prima parte determinat vtrum deꝰ ex iuſti inordinatio ex parte virtutis generatiue. nulla eſſet fedatio tia debeat culpa originale anime imputare. Secundo ꝟo que in ſemine. ⁊ ſi hec nō eēt. nulla eſſet feditas in carne. nec in aīa rit cur deus vult animā illam corpori maculato cōiungere. ibi cōtraheret̉ originale. ſi ergo caro inficitur ⁊ viciatur hoc non Si ꝟo queritur cur deus qui fecit animā ⁊c. In tertia ꝟo deeſt ex ꝓpagatione tm̄ ſed etiā ex libidine. ¶ Sed ꝯtra. Origi nale pctm̄ ꝯtrahimus. qꝛ in adā peccauimꝰ. eo mō quo in ipſo terminat qualis creatur anima a ſuo autore. ibi. hic a quibuſdam ſolet queri vtrum anima talis ⁊c. Et ſic in vniuerſo magi eramus. in ip̄o aūt eramꝰ ẜm ꝓpagationē ⁊ nō ẜm libidinē. gͦ in preſenti diſt. duo principal̓r determinat quoꝝ vnū eſt quatam originale ꝙͣ carnis feditatē ꝓpagatione ꝯtrahimꝰ. nō liliter originale pctm̄ deleat̉ per opus diuine mīe. Alterū ꝟo eſt bidine. ¶ Itē libido reſpicit parētes ꝓximos. ſed originalis qual̓r ꝯtrabatur ſalua equitate diuine iuſticie. Et oīa que de traductio reſpicit primos parentes. Un̄ nō dicimur ꝯtrahere terminātur in parte iſta poſſunt reduci ad tria. Quoꝝ primuꝫ originale a parēte ꝓximo: ſed ab adā. ergo vr̄ ꝙ ipſa libido q̄ eſt qual̓r deletur originalis culpa. Scd̓m a quo ſit ip̄a ꝯcupieſt in coitu nihil faciat ad tranſfundendū peccatū originale. ſcentia. Tertiū ꝟo eſt qual̓r ad infuſionē aīe ⁊ originalis cul¶ Item poſſibile eſt ꝯiuges ſanctos ex charitate coire abſqꝫ omni peccato: ſed vbicūqꝫ eſt libido. ibi eſt volūtatis improbi pe imputatione ſaluetur diuina iuſticia. s s ij

Secundi. Libri a ¶ Manet igr̄ vt ait Aug. ⁊c. Obijcit̉. Cū poſt baptiſmū nō cupiſcentia intenſa. ⁊ hoc modo tenet rationē culpe. ratioue vi delꝫ illius immoderātie. Alio modo ꝯcupiſcentia dicit immodebeat remanere in nobis niſi pena ꝓmouens. ⁊ concupiſcētia j5 derātiā. nō qꝛ ratio ſuccumbat ſenſualitati. ſed qꝛ ſenſualitas ſit magis pena ſuffocās ꝙͣ ꝓmouēs. non dꝫ remanere in corꝑe non perfecte obtēperat rōni. ⁊ hoc mō tenet rōnem pene. ꝓri mortis huiꝰ. Qd̓ aūt ſit pena ſuffocās. ptꝫ in lr̄a ſeq̄nti quā d̓r mo mō qꝛ tenet rōnem culpe directe opponit̉ ipſi gr̄e. ⁊ iō gr̄a eiꝰ deſiderijs noxijs nō obedire p̄cipimur. Si igr̄ deſideria cō cupiſcētie ſunt noxia ⁊ ꝓſuꝑueniēs aufert illā īmo hibemur obedire ꝯcupiderantiā ꝓ eo ꝙ talis im 4 eāqꝫ adiuuante deo ſuꝑet ſi tn̄ ¶ Quomō originale pec moderātia ponebat debi ſcentie. gͦ vr̄ ꝙ ſit pena ſuf nō inuacuū gratiā eiꝰ ſuſcepit catū deleatur in baptiſmo ex te iuſticie carētiā. Aliam focās. Itē actꝰ ꝯcupiſcēNō itaqꝫ hoc p̄ſtat̉ in baptiſ a parte anime. tie ligat rōnem maxime ſ aūt īmoderantiaꝫ q̄ ſicut mo. niſi forte miraculō ineffaUoniā ſupra di dictum eſt dicit rationeꝫ oꝑe virtutis gn̄atiue. ſed Diſtin. talis eſt pena. ſuffocās. er bili creatoris. vt lex pctī q̄ eſt pene non tollit gratia in ctū eſt originale xxxij. go ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝯcu ſuo aduentu. propter hoc in mēbris ꝓrſus extinguat̉ vt pctm̄ eſſe viciuꝫ ꝙ non opponitur formali piſcētia que remanet poſt nō ſit. ſed vt qͥcqͥd mali ab hocōcupiſcētie aſſi ter ei: ſed qm̄ gratia ⁊ cōbaptiſmū nō eſt pena ſuf mine factū. dictū. cogitatūqꝫ gnatūqꝫ quō a focans. qꝛ nō p̄cludit adi cupiſcentia relicta reſpeparentibꝰ trahat̉ et originale.eſt. totum aboleat̉. ac velut fa ctu eiꝰ ad quod inclinant tum vite ſpūalis. ſtat em̄ ſil̓ cū gr̄a pͥma. ⁊ ſi inciter dicat̉ ſuꝑeſt inueſtigare quō ī ctum non fuerit habeat̉. Ipſa quādam babent oppoſitionē. hinc eſt ꝙ ẜm ꝙ bo ad illicituꝫ. nō tn̄ p̄ualet. baptiſmo dimittat̉. cū etiam ꝟo ꝯcupīa ſoluto reatus vinqꝛ ſubter nos eſt appetimo plus exercitat̉ in graculo. quo ꝑ illā diabolus aīaꝫ poſt baptiſmū remaneat cōcu tus noſter ⁊ nos domīari tia. magis ⁊ magis remit piſcētia q̄ ante fuerat. vn̄ vr̄ vl̓ retinebat. ⁊ a ſuo creatore ſepoſſumus illius. Rematitur concupiſcentia nun pctm̄ originale nō eſſe ꝯcupiparabat maneat in certamine net aūt hec ꝯcupiſcentia ꝙͣ tn̄ oīno tollitur ꝯcupiin mēbris noſtris vt pena ſcētia vel nō remitti in baptiſ ſcētia. qꝛ ſemper remanet Ecce h̓ aꝑte on̄dit ea rōne di promouens maxime quā a mo. Manet igit̉ vt ait Aug. radix eius in hoīe niſi au Augu mitti ī baptiſmo. nō qꝛ nō ma tum ad exercitiū pugne. feratur per donuꝫ gratie in corpore mortis huiꝰ carna neat poſt baptiſmū. ſed qꝛ rea que facit ad augmentum ſpeciale. ſicut in virgine lis ꝯcupiſcentia. cuiꝰ vicioſis tus in baptiſmo aboletur. meriti ⁊ corone. quod be creditur fuiſſe poſt conce deſiderijs nō obedire precipi ¶ Deinde idē ipſe oſtēdit eo Autouine ſignificatum eſt in inptionem filij dei. ſed hoc tates de greſſu filioꝝ iſrael in termur. Que tn̄ ꝯcupiſcētia quo mō etiaꝫ dimitti. qꝛ baptiſmi magis habet locuꝫ in ter altera. ram ꝓmiſſionis. in qua re tio cumquerit̉ de ſanctiſ tidie minuit̉ in ꝓficiētibus et gratia ꝯcupiſcētia ip̄a mitiga liqͥt eis dn̄s aduerſarios catione ꝟginis. Per hec ꝯtinētibꝰ: ſꝫ lꝫ remaneat cōcu tur ⁊ minuit̉. in eodē li. ita dicū qͥbus pugnare poſſent autem que dicta ſunt pa No. 1 cens. lex carnis quā apl̓us ap piſcētia poſt baptiſmū non tū ⁊ per quos deus eos pro tent obiecta. Gratia eniꝫ dn̄atur ⁊ regnat. ſicut ante im pellat pctm̄ cū ait. Nō regnet baret. vtrum ipſi deū dili et concupiſcentia quodā gerent an non. ſicut patet b mō ꝑ gratia baptiſmi ꝯcupīa pctm̄ in veſtro mortali corꝑe. modo opponūtur. ⁊ quoin li. iudicuꝫ. Sunt ⁊ alie dammodo non ſicut oſtēmitigat̉ ⁊ minuit̉. vt poſt dn̄a nō ſic manet in mēbris eoꝝ qͥ plures vtilitates ad quaſ ſum eſt. ¶ Ad illud quod3 ri nō valeat niſi qͥs reddat viex aqͣ ⁊ ſpūſancto renati ſunt mouetur homo occaſione obr̄ ſcd̓o ꝙ ꝯcupiſcētia eſt res hoſti eundo poſt ꝯcupiſcē tanꝙͣ non ſit eius facta remiſ concupiſcētie in ſe relicte finita. ergo aliqn̄ total̓r tias nec poſt baptiſmū remaſio vbi oīno plena ſit remiſſio ſed he inueniri poſſunt li. aufertur. dd̓m ꝙ hoc veꝝ net ad reatū. qꝛ non imputat̉ iiij. diſt. iiij. Per hoc ptꝫ c pctōꝝ. ſed manet hoc vicium eſſet ſi ꝯcupiſcētia dimirn̄ſio ad duo obiecta. Nā nueretur ꝙͣtū ad cām: ſꝫ in peccatū: ſed tm̄ pena pecca ꝯcupiſcentie in vetuſtate carconcupiſcentia non ſuffoſolū minuit̉ ꝙͣtū ad exerti eſt. ante baptiſmū vero penis tanꝙͣ ſuperatum ⁊ perem cat niſi ei obedire velimꝰ citiū ſiue ꝑ coꝑationē ad na eſt ⁊ culpa. ¶ Duplici erptum. niſi illico cōſenſu quoet licꝫ in actu generandi Origīs illud ad quod eſt. ⁊ ideo go rōne peccatū originale d̓r dāmodo reuiuiſcat ⁊ in regnū le pctm̄ vſus rationis impediat̉. nunꝙͣ totaliter tollitur ſi dimitti in baptiſmo. qꝛ ꝑ graduobuſ non tn̄ eſt ibi ſuffocatio. proprium dominationēqꝫ recut babilitas aīe nūqͣ to modis quia talis actus pōt eſſe tiā baptiſmi vitiū ꝯcupiſcētie taliter per peccatum adi uocet̉. Hic aperte inſinuat̉ in dimitti meritorius. mitur. ⁊ hoc melius infra debilitat̉ atqꝫ extenuat̉. ita vt baptiſmo ꝯcupiſcentiā debili tur.ſ. ex b ¶ Per gratiā baptiſmi videbitur. iā nō regnet niſi ꝯſenſu reddā tari. ex quo ⁊ dicit̉ dimitti. nō tenua ⁊c. Cōtra. aut em̄ gratia c ¶ Manet hoc vitiū con tur ei vires: qꝛ et reatus ipſi ſolum ideo qꝛ reatus ibi ſoltioneſui baptiſmi hꝫ oppoſitū aut cupiſcētie ī vetuſtate car ſoluit̉. vn̄ Aug. in li. deibapti. uitur. Quē remiſſionis mo⁊ ſolutō non. Si ſic. gͦ vna nō pōt nis tāꝙͣ ſuꝑatū ⁊ ꝑemptū ne reatꝰ ſtare cū altera ergo adue ꝑuuloꝝ. Gr̄a per baptiſmum niſi illi. ꝯſen. quodā reui. dum alijs etiā pluribꝰ teſtimo niente gr̄a recedit ꝯcupi ⁊ in regnū ꝓpriū reuocet̉ id agit̉. vt vetus hō crucifiga nijs ſcriptura edocet. ait em̄ ſcētia nec minuit̉. Si nō Hoc vr̄ falſum eſſe. qꝛ cuꝫ tur. ⁊ corpus pctī deſtruat̉ nō Aug. ꝯͣ Iulianū. Lex in mem opponit̉ ei. ergo videtur ꝯcupiſcētia prout re gnaita vt in ip̄a viuente carne cōbris viciuꝫ carnis eſt. quod ex ꝙ ipſaꝫ nō diminuat. Itē bat dicebat̉ eſſe originacupiſcentia reſperſa et innata pena peccati: et ex traduce ſi ꝯcupiſcētia minuatur le peccatū ab Aug. videt̉ gratiā. gͦ cum ſit finita vt repente abſumatur ⁊ non ſit. ꝙ ſi reuocetur in regnuꝫ mortis ꝓuenit. Sed lex iſta detur ꝙ aliqn̄ total̓r auꝓprium poſt baptiſmum ſed ne obſit mortuo que īerat que eſt in mēbris. remiſſa ē re feratur. qd̓ eſt ꝯtra Aug. ꝙ originale peccatum renato. Nam ſi poſt baptiſmuꝫ gn̄atione ſpirituali et manet in lr̄a qui dicit ꝙ hoc nō uertatur. ꝙ ſi hoc falſum vixerit. in carne habet concuin carne mortali. Remiſſa eſt preſtat̉ niſi miraculo ineſ eſt. ptꝫ ⁊c. Item que ſunt piſcentiam cum qua pugnet. quia reatus ſolutus eſt ſacra fabili. vt lex peccati pror diuerſorum generuꝫ. vnū ſus extinguat̉. Ideo eſt non auget alterum. ſed il hic q̄ſtio. vtrū fomes in aliquo total̓r fuerit extinctus. ¶ Rn̄. citus ꝯſenſus eſt culpa. ꝯcupiſcētia relicta eſt pena. ergo non ⁊ dd̓m ꝙ ſicut dictū eſt ſupra ꝯcupiſcētia duo dicit. Dicit em̄ ap augetur per conſenſum illicitū. ¶ Rn̄. ꝙ ꝯcupiſcentia auget petitū immoderatū boni cōmutabilis. ⁊ ſic dico ꝙ iſta īmode per ꝯſenſum illicitum. ſicut dicit Aug. ⁊ hoc duplici ex cā. Pri rantia circa appetitū poteſt eſſe dupliciter. Aut ita ꝙ ratio ca mo qꝛ gratia expellitur. ex cuius p̄ſentia ratio ſenſualitati pre ptiuetur ⁊ anima peruertatur vt neceſſitatē habeat preponen erat. ⁊ per conſequens remittebatur cōcupiſcentia. Alia eſt ra di bonum cōmutabile bono incōmutabili. ⁊ ſic dicitur eſſe cōtio qꝛ potentia ex frequentia actus magis prompta efficitur ad exeundum

diſtinctio I l 5 mēto quo renaſcūtur fideles. ad exeundū in actū ꝯſimi ad actū. Et iō d̓r origina ideo magis corrupta ꝙͣ caro lem ⁊ qꝛ actꝰ illicitus dile pctm̄ remanere actu qꝛ Manet aūt qꝛ oꝑatur deſide parentis. nō inde(vt aiūt) fit cū ſit ibi priuatio origina cit actū ꝯcupiſcēdi hinc ē ria ꝯͣ q̄ dimicāt etiaꝫ fideles. p̄iudicium veritati. qꝛ nec ablis iuſticie ꝑ quā hō ē reꝰ ꝙ ꝯcupīa auget̉ ab actu Idē in ſermone quodā de con ſurdum eſſe dicūt. ſi carnis na 5illicito quaſi a ſil̓i. ¶ Ad carētie viſionis dei. ſic ēt cupiſcētia carnis. Per gr̄am tura magis in poſterioribus illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ tunc ꝓnitas. ꝑ quā hō ordinabaptiſmatis ⁊ lauacrū regn̄a redit originale pctm̄ dicē corrupta trapat̉. neqꝫ ex ipſa tus eſt ad actū̄ ꝯcupiſcen dum ꝙ hoc nō ſequit̉ dudi. ideo aufertur illa p̓ua tiōis ſolutꝰ ē ⁊ ip̄e ꝯcupīe rea magis corrupta. anima maplici ex cā. Primo quideꝫ tio iuſticie originalis ⁊ re tus cū qͦ eras natꝰ. ⁊ qͥcqͥd angis inficitur. qꝛ ꝯcupiſcētia regnās no linquit̉ illa inclinatio ha tea ꝯſenſiſti male ꝯcupīe: ſiue ☞ De pena concupiſcētie dr̄ pctm̄ originale niſi inbitualis. ¶ Ad illud ꝟo cogitatione ſiue locutōe. ſiue que remanet in carne ⁊ anima ꝙͣtū bꝫ regnū ⁊ dn̄ium ab qd̓ obr̄ de trāſitu actuali. actione. Idē in li. de nuptijs ⁊ ipſa hoīs origine. cū autē dd̓m ꝙ magr̄ non loquit̉ ex quo autore ſit deo. ſcilicet de tranſitū qui eſt ꝑ pecillud bꝫ ꝑ lllicitū actum ꝯcupīa. Concupīa carnis lꝫ in vel alio. c non hꝫ rōnem originalis cati deletionē. ſed ꝑ pecregnatis iā nō deputet̉ ī pctm̄. ¶ Preterea q̄ri ſolet vtrum pctī. ſed potius actualis cati ꝯſummationē. ⁊ per q̄cūqꝫ tn̄ ꝓles naſcit̉ obligata ꝯcupiſcētiaque poſt bapiſmū ¶ Alia eſt ēt rō. qꝛ aliter quē modū pn̄s ⁊ p̄terituꝫ ē originali pctō. Itē dimittit̉ remanet ⁊ tm̄ penalitas eſt an diminuit̉ ꝯcupīa ꝑ baptiſ dr̄ tranſire. ideo dicit ꝙ ꝯcupīa carnis in baptiſmo nō mū. al̓r auget̉ ꝑ illicitum te baptiſmum ꝟo pena erat ⁊ tranſit ꝙͣtum ad actum ⁊ ꝯſenſuꝫ. Per baptiſmū eī vt non ſit. ſꝫ vt nō imputet̉ in remanet ꝙͣtū ad reatum. culpa. ex deo autore ſit vel ex ſic diminuit̉ vt auferat̉ il qꝛ actus eſt in fieri ſꝫ rea pctm̄. Hoc eſt em̄ nō hr̄e pecalio. Ad qd̓ breuiter rn̄denlud qd̓ formal̓r erat pctm̄ tus in quiete. d catū. non eſſe reū pctī. Quō tes dicimus qꝛ inqͣtum pena IA 581. originale. vcꝫ carētia degͦ alia pctā p̄tereūt actu ⁊ reFMSSIRI eſt. deum hꝫ autorē inqͣtuꝫ ꝟo bite iuſticie. Ibi eī abſol manent reatu vt homicidiū et uit̉ qͥs a debito original̓ culpa eſt. diabolum ſiue hoīem habet autorem. iuſticie ad quā oēs tene6 ſil̓ia ita ecōuerſo fieri pōt vt ¶ Utrū deus ex iuſticia debeat culpā originalem bant̉ ex ipſa obligatione ꝯcupīa p̄t̓eat reatū ⁊ remane anime imputare. cum non poſſit vitare. d ade. ſꝫ ꝑ illicitū ꝯſenſum queſtio at actu. Ex p̄dictis euidenter ¶ Solet etiā queri qua iuſticia teneatur illo pctō aīa augeridr̄ pro eo ꝙ dū bō monſtrat̉ quō pctm̄ originale innocens a deo creata. cū non ſit in poteſtate ſua illud peccat magis efficit̉ ꝓn in baptiſmo remittatur. ad malū ſaltē intēſiue. et vitare. Non em̄ ꝑ liberū arb. illud cōmittit̉. qꝛ nō priꝰ Rn̄. qͦ☞ Quō origīale pctm̄ cuꝙͣtū ad aliqd̓ pctī genus eſt aīa ꝙͣ illi pctō eſt obnoxia. Ad hoc quidam dicunt. rundaꝫ 7 determinatū. ¶ Ad illud ret̉ ī baptiſmo ex ꝑte carnis. b ideo aīam ream eſſe illius pctī lꝫ munda a deo ſit crea alla. qd̓ obr̄ ꝙ ſunt diuerſoꝝ ge ¶ Solet aūt h̓ q̄ri vtrū ⁊ ip̄a ta. qꝛ cū infunditur corpori ꝯdelectat̉ carni. ex qͦ pctm̄ nerū ꝯcupiſcētia ꝓut eſt caro in baptiſmo ab illa fediꝯtrahit. Ꝙ ſi eſſet iā non originale ſꝫ actuale potius cōgrua culpa ⁊ ꝓut eſt pena. dd̓ꝫ tate purget̉. quā in ꝯceptione uid̓di ꝙ ⁊ ſi ſint diuerſoꝝ genediceret̉. gͦ recte pōt dici īputari aīe illd̓ pctm̄ qd̓ ex cor rn̄ſio et nt car rum in gn̄e moris. nō tn̄ ī ex concupīa libidinoſa ꝯͣxit. ruptione corꝑis ineffabil̓r trahit. Quia vt ait aug. in vera. mun gn̄e nature. vtriuſqꝫ em̄ a Quibuſdā videt̉ ꝙ ſicut aīa a li. de ciui. dei. Nō fuit corruptio corꝑis que aggrauat ri ab ctus eſt ꝯcupiſcere. Prereatu purificat̉. ita et caro ab aīam cā primi pctī. ſed pena nec caro corruptibil̓ aīam a pol terea et ſi ꝯcupīa ꝓut eſt illa pollutiōe purgat̉ vt ſicut peccatricē fecit. ſꝫ peccatrix aīa carnē corruptibilē fetione pena nō ſit eiuſdem gn̄is duobꝰ cōplet̉ myſteriū baptiſ j non cū ꝯcupiſcētia ꝓut eſt cul cit. Illud etiā nō īmerito q̄ri pōt. vtrū pctm̄ originale Origīa n̄dit ī pa formal̓r loq̄ndo. qꝛ tn̄ mi.ſ. aqͣ ⁊ ſpū. ita ibi duo purdebeat dici voluntariū vel neceſſariū. Et neceſſarium le an ſit ueniē eſt pena vicioſa ad illā de gentur aīa.ſ. a reatu ⁊ caro ab neceſſapōt dici qꝛ vitari nō pōt. vn̄ ⁊ ꝓph̓a dicit. De neceſſita ꝯͣ il ſe ordinat. ⁊ ꝑ hͦ vna aug riū vl̓ vo illa ꝯtagione. qd̓ quidē ꝓbabi tibus meis erue me. Et voluntariū non incongrue ap qͥ ne mentat̉ ꝑ alterā. ſicut do lūtariū le eſt. Alij ꝟo putant tm̄ aīam pellatur. qꝛ ex volūtate pͥmi hoīs ꝓceſſit. vt aug. ī. j. li. cet ipſa experientia. pe C24 ibi mūdari. carnē ꝟo nō ab ild ¶ Quō gͦ alia pctā p̄te. retrac. on̄dit dicēs. Illud qd̓ in paruulis d̓r originale ⁊c. Cōtra. Si ꝯcupīa rela feditate purgari. Si ꝟo re pctm̄ cū adhuc non vtātur lib. ar. voluntatis nō abſur manet actu. gͦ in originamanet illa feditas vſqꝫ ad ꝓde vocat̉ voluntariū. qꝛ ex pͥma homīs mala volūtate li nō tm̄ ꝯſiderat̉ reatꝰ ve creationē filioꝝ q̄ fit ī ꝯcupīa ꝯͣctum factū eſt quodāmō hereditarium. rū etiam actus ergo debꝫ carnis. vr̄ natura carnis maQuare deꝰ vult aīam corꝑi maculato ꝯiungere dici pctm̄ actuale. Item gis ac magis corrumpi. ⁊ mafalſum vr̄ dicere cū ait q ſciens eā inde maculari. ⁊ ideo dānari. e alia pctā trāſeunt actu et gis corrupta vr̄ caro prolis q̄ ¶ Si ꝟo q̄ritur cur deus qͥ fecit aīam ipſam ſine maremanēt reatu. cū em̄ diparētis. qꝛ de carne pollutiocula. ⁊ ſcit eā ex corꝑis ꝯiunctione maculā pctī ꝯͣhere. mittunt̉ pctā actualia in nem quā habuit a ꝯceptu reti ⁊ aliqn̄ ante baptiſmū ſeiungi ab ip̄o corꝑe ⁊ ſic dāna baptiſmo. trāſeunt ⁊ ꝙͣtū nenti. trahit̉ polluta. ⁊ in con ri. eā corꝑi iungit. Rn̄demus ex altitudine iudicioruꝫ ad penā ⁊ ꝙͣtū ad culpā. ī cupiſcētia ꝯcipit̉. vn̄ ⁊ polluit̉ dei id ꝓuenire. nec iniuſte id a deo fieri. Ip̄e em̄ nō inpnīa ēt trāſeunt ꝙͣtuꝫ ad reatum pene eterne. Et fi t ita ex duplici cā ꝯtaminatur congrue hūane ꝯditiōis modū quē a pͥncipio inſtituit tu dicas ꝙ remanet reavn̄ maior vr̄ pollutio carnis ī (lꝫ pctā hoīꝫ interceſſerint) ſine īmutatione ꝯtinue ſer tus ad penā ſatiſfactoriā prole ꝙͣ fuerit in parente. Ad ſpō uat. Corpora de materia a pͥncipio ſine vicio facta fin ⁊ tꝑalē. Obr̄ ſil̓r de origiqd̓ illi dicūt qꝛ lꝫ caro ꝓlis ex gens aīaſqꝫ de nihilo creans. eorūqꝫ ꝯiunctione hoīeꝫ nali poſt cuiꝰ deletionē ī carne feda ſeminetur ⁊ in con baptiſmate remanet obli ꝑficiens. Cū gͦ vtrāqꝫ hoīs natura a deo ſine vicio ſit cupiſcētia concipiatur non tn̄ gatio ad mortē ⁊ ad alias inſtituta. lꝫ a ſe ſit pctō viciata non ideo immutabilis penas tꝑales. ¶ Rn̄. difeditatem maiorem trahit ꝙͣ deus humane conditionis primariā legem mutare de cendū ꝙ magr̄ large vocaro vn̄ ſeminatur habuerit. buit: ſiue ab hoīm multiplicatione deſiſtere. cat hic actū nō ſolū ipſuꝫ Quāuis etiam ſi fedior atqꝫ ☞ Qualis creatur anima a ſuo creatore. actualē motū. ſꝫ ēt ꝓnitaimmundior ſit caro prolis. et tem illā ẜꝫ quā hō ordīat̉ ¶ Hic a qͥbuſdā q̄ri ſolet. vtꝝ aīa talis ſit āte baptiſs s iij

1 Secundi Libri poſitio bona corporis multum expedit. ſicut econtrario maia e ¶ Ad qd̓ dici ⁊c. Innuit mgr̄ ꝙ aīa nō ē talis qualē deꝰ fecit multum impedit. ꝓpter hoc iudicātur colerici boni ingenij. q Cōtra. in ſubita oꝑatione ſil̓ eſt fieri ⁊ factū eſſe: ſꝫ illud argu aīa ꝙͣtum advſum illius habilitatis iuuat̉ per cōuenientē dicmentū eſt neceſſariū. deꝰ facit aīam. gͦ eſt. Et illud deꝰ facit ta lem aīam. gͦ talis ē. igr̄ mgr̄ implicat duo oppoſita in lr̄a. Itē poſitionē ex ꝑte corporis. Attamē nō eſt illa rō pͥncipalis poq̄ro aut deꝰ fecit aīam iuſtā aut iniuſtā. Si iuſtā. gͦ deꝰ dedit ni ingenij. quia videmus aliquādo homines contrarie comple xionis ingenioſos eſſe. ei iuſticiā. ⁊ hoc eſt falſuꝫ Unde videmus hoīes ad nō em̄ iuſticia creata fuit mum qualis a deo creat̉. Q eſt creata. Sicut qͥs pollutas diuerſa exercitia aptos: cū illa aīa. Si iniuſtā. et hn̄s manꝰ nō tale habuit ponō eſſe ꝓbare conant̉ hoc mō. quoſdā ad artes mechatalis eſt. gͦ talis eſt aīma Aīa in corꝑe creat̉. in cuiꝰ cōmū qͣle ego dedi mūdis mani nicas quoſdam ad libera An aiqualē eam deꝰ fecit. Proiunctiōe pctō maculat̉. Quā bus. Ego em̄ dedi mundū. Il les. ⁊ iteruꝫ quoſdam ad ex creapter hoc eſt qō qualē de mathematicam. quoſdaꝫ tiōe ſint cito. gͦ eſt pctm̄ hꝫ nec priꝰ fuit lud qͣꝫ nō incōgrue queri ſolet fecerit illā aīam: ⁊ nō vr̄ ad metaphiſicā. quoſdaꝫ eqͣies in ꝙ poſſit dari ꝙ fecerit eā ꝙͣ pctm̄ hūerit. non eſt gͦ talis vtrū oēs aīe ex creatiōe eqͣles ad naturalia. quoſdā ad donis iniuſtā. cum ſumma iuſti qualis a deo creatur. Creat̉ ſint an alie alijs excellētiores rōnalia. Si queratur ra natura. cia nō poſſit facere aliqͥd Pluribꝰ nō irrationabil̓r vr̄ enim a deo innocens ⁊ ſine vi tio huius. Reſpondebit libus. iniuſtū. nō vr̄ ſil̓r ꝙ fecetio ⁊ nunꝙͣ talis eſt. Ad qd̓ ꝙ ex ip̄a creatiōe alie alijs ex theologus ꝙ hoc ē ex diſrit eā iuſtā qꝛ cū in primo dici poteſt qꝛ non omnino tacellāt in naturalibꝰ donis. vt tributione donorū dei a inſtāti fuerit īiuſta ſimul quo nō tm̄ ꝓcedunt dona fuiſſet iuſta ⁊ īiuſta. ⁊ hec lis eſt qualē eā deus fecit. De in eſſentia alia alijs ſit ſubtigratuita. immo dona naſunt compoſſibilia. Non us eī bonā eā fecit. ⁊ bonitatē lior ⁊ ad intelligendū memoturalia. ⁊ oīa talia gratie eī vr̄ ꝙ poſſit dari mediū ei ſine corruptiōe indidit. Et randūqꝫ habilior. vtpote acu vocātur a ſctīs. et de hucirca hec. qꝛ hec duo ſunt d̓r illa naturalis bonitas quā tiori īgenio ⁊ ꝓſpicaciori ītel iuſmodi intelligitur illd̓. immediate oppoſita cirin creatiōe a ꝯditore ſuſcepit lectu p̄dita. Qd̓ nō improba jͣ. petri. iiij. Unuſquiſqꝫ ſi ca aīaꝫ. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū cut accepit gratiam in al queritur qualē deus fece quā bonitatē ꝓpter pctm̄ pebil̓r d̓r cū in angelis ita fuiſſe terutrū illam adminiſtrā rit aīam ꝙͣtū ad bonitatē nitus nō amiſit. ſꝫ viciatā hūit ꝯſtet. Et lꝫ naͣlibꝰ donis alie tes ⁊c̄. Naturalis autem et maliciā. hoc poteſt inquā deꝰ tn̄ ſine vitio fecit. Si p̄ alijs polleāt. attū an̄ baptiſ rn̄debit ꝙ hoc venit ex di telligi dupliciter. Aut ꝙͣem̄ res bona non eſſet anima. mū a corꝑe diſcedētes pare pe uerſa diſpoſitione ex ꝑte tum ad bonitatem natuin ea malum eſſe nequiret. cū corporis vel ꝙͣtum ad cō nā. ⁊ pꝰ baptiſmū ſtatī eqͣlē co re. aut quātum ad bonita plexionem. vel ꝙͣtum ad tem moris. Si quātuꝫ ad nō poſſit malū eſſe niſi in boronā ſortiunt̉. qꝛ ingenij acuorganizationeꝫ. vterqꝫ ta bonitatem nature. ſic cō nō vt poſt dicet̉. Non gͦ om̄imen vl̓ tarditas. p̄miū vel pemen bene. ſed theologus cedendum eſt ꝙ fecit ani nō talis eſt aīa: qualis a deo nam in futuro nō collocat. melius. qꝛ principalioreꝫ mam bonam ⁊ adhuc boaſſignat cām. vnde ⁊ ph̓s na eſt. Si quātum ad bo in li. de aīalibus cū aſſignat cauſas diſpoſitionis mēbroꝝ. vbi nitatem moris. ſic dicēdum eſt ꝙ deus nec fecit eam bonā nec non inuenit cām principaleꝫ ex parte nature. recurrit ad diſpo malam. Bonā em̄ non fecit. qꝛ bonitatē illā aīe non dedit obſi ſitionem conditricis ſapientie. ſtente infectione ex parte corporis. cui aīa in eodem inſtanti D intelligentiā huius partis incidit hic queſtio cirvnita fuit in quo creata. Non fecit eam malam. qꝛ quāuis ani S ca tria. Primo eniꝫ queritur de deletione originalis ia ab inſtāti ſue creatiōis mala ſit hoc tamē nō eſt a deo creā culpe. Scd̓o queritur de morbo cōcupiſcentie remate. ſed a carne inficiēte. ⁊ ideo dicit magr̄ hanc non eſſe conce NA nēte. Tertio queritur de equitate diuine iuſticie ī indendā. aīa eſt talis qualem deus eā fecit. ſed potius econuer fuſione ⁊ punitione anime. Circa primū queruntur duo. Priſo. non qꝛ deus dederit ei actualem iuſticiā. ſed qꝛ dedit ei bo mo queritur vtruꝫ baptiſmus deleat originale quātum ad culnitat em̄ nature ad habendū iuſticiā ordinatā. a qua iuſticia ¶priuat̉ ꝑ carnē infectā. ¶ Et ſic patent obiecta. Per hunc aūt pam que eſt in mente. Secundo ꝟo vtrum deleat ꝙͣtum ad eiꝰ cauſam que eſt in carne. modum rn̄dendum eſſet ſi quereretur de actione mala que po nitur eſſe a deo ẜm ꝙ actio. non em̄ eſt a deo ẜm ꝙ iuſta. qꝛ nō Utrū baptiſmus deleat originale ꝙͣtum uEIIIO. j. ad cuipam. Et ꝙ ſic videtur. Ioh. iij. Ni A eſt iuſta. nec ẜm ꝙ iniuſta. qꝛ iniuſticia non eſt a deo: ſed eſt a deo ẜm bonitatē nature per quā eſt indifferens ad vtrūqꝫ con ſi quis renatus fuerit ex aqua ⁊ ſpūſancto non intrabit in reſimili mō intelligendū eſt in creatione anime. gnum celoꝝ. hoc autem nō ē propter culpam actualem in ꝑuuf ¶ Pluribꝰ nō irrationabil̓r vr̄ ⁊c. Innuit ꝙ ex ip̄a creatiōe lis. ergo ſi hoc eſt erit propter culpā originalē. ſed poſt baptiſvna aīa eſt ſubtilior alia in eēntia. ⁊ ad intelligendū memorāmum non priuatur paruulus regno celoꝝ ergo neceſſe eſt ꝙ in dumqꝫ habilior. Cōtra. hoc em̄ vr̄ eſſe falſum. quia ſicut dicit baptiſmo tollatur illud quod reddebat hominem indignuꝫ vi Greg. Oēs hoīes natura pariter genuit. gͦ ſil̓r ⁊ ab ip̄a creaſione dei. ergo ⁊c. ¶ Item Rom̄. vj. Quicunqꝫ baptizati ſumꝰ tione aīe pares ſunt. hic q̄ri pōt. vtrū ſubtilitas ingenij ⁊ habi in chriſto ieſu. In morte ipſius baptizati ſumus. Et poſt. Qui litas ad memorādum veniat ex ꝑte corporis. an ex parte aīe. em̄ mortuus eſt peccato: iuſtificatus eſt a peccato. glo. ita per Et ꝙ ex parte aīe vr̄ magr̄ in lr̄a dicere. Sed ꝯtrariū huiꝰ vr̄. baptiſmum mortui ſumus peccato. ſicut chriſtus ſemel mortuꝰ qꝛ videtur ꝙ ipſa aīa que nō variat̉ per tꝑa. mō dementior eſt eſt pene. ¶ Item hocipſum videtur ratione. Baptiſmus eniꝫ mō ad intelligendū acutior. hoc aūt non pōt eſſe niſi ex parte eſt ſacramentum veteris ⁊ etiā noue legis. ergo ſicut in baptiſ corporis. Itē videmus ꝙ colerici natural̓r ſunt maioris inge mate homo lauatur exterius. ita vere lauatur interius. ſi ergo nij ꝙͣ flegmatici. ergo ſi hoc dicit complexionē ex parte eorpoin baptiſmo exterius vere lauatur puer. videtur ꝙ interius a ris. videt̉ ⁊c. Rn̄. dd̓m ꝙ ſicut dicit magiſter in littera. ſatis ꝓ peccato originali mundetur. ¶ Item in baptiſmo efficitur bo babile eſt ꝙ in ipſa creatione ſit precellentia in aīabus. Et ꝙ mo mēbrum xp̄i. ⁊ regeneratur generatione ſpirituali. ſi ergo dicunt̉ eſſe pares hoc non intelligitur quātum ad priuationeꝫ mēbrum chriſti eſſe non poteſt quis quādiu manet in peccato ordinis naturaliū in precellentia. ſed ꝙͣtum ad priuationem mortali videtur ꝙ per baptiſmū originale peccatum deleatur ordinis in dn̄io ⁊ ſeruitute. Si autē queritur vnde veniat iſta ꝙͣtum ad culpā. ¶ Sed ꝯtra. Impoſſibile eſt deleri maculam pctī ſiue deformitatem ammoueri ꝙͣdiu manet priuatio boni. precellentia naturalium. vtrū ex parte aīe. an ex parte corporis. dd̓m ꝙ cū aīa non ſit ꝓpter corpus. ſed corpus ꝓpter anique dꝫ ineſſe. ſed in homine poſt baptiſmū manet carentia illiꝰ mam iſta precellentia ex parte aīe venit. In hoc autē precellit originalis iuſticie. que fuit in Adā in ſtatu innocentie. ergo ꝑ vna aīa alterā. non ratione principij ex quo. cum ſit ex nihilo. baptiſmū nō delet̉ macula originalis culpe. Maior manifeſta eſt per ipſam peccati diffinitionē. Minor manifeſta eſt per ipſed rōne ſapientie ꝯditoris qui ꝓducit oīa ẜm ordinē debitū. ſam experientiam: quia manifeſte videmus ꝙ poſt baptiſmū. Non eſt tamen negādum quin multum faciat corpus ad exercitium illaꝝ habilitatū que aīe in ſui creatione inſunt. Un̄ diſ caro ſpiritui non ita ſubijcitur ſicut in adam ſubijciebatur. ¶ Item

Diſtinctio I tione pene. Et hinc eſt ꝙ dicit magr̄ ꝙ trāſit reatu ⁊ remanet ¶ Item impoſſibile eſt maculā pctī deleri ꝙͣdiu manet actus actu qꝛ iā nō eſt culpa ꝑ quā bō ſit dignꝰ pena. ſꝫ pena ē ex p̄ce peccati ſicut eſt manifeſtū. Nunꝙͣ em̄ alicui remittitur peccadenti culpa relicta. Pro tanto dicit ꝙ originale pctm̄ duplici tum fornicationis ꝙͣdiū eſt in actu fornicādi ſꝫ poſt baptiſmū rōne d̓r remitti in baptiſmo. ⁊ qꝛ ꝯcupīa extenuat̉. ⁊ qꝛ debitū manet originale ꝙͣtū ad actū. ſicut dicit magr̄. ergo impoſſibi ſoluit̉. Soluitur nāqꝫ debitū dū ꝑ iuſticiā gr̄e recōpenſatur le eſt ꝙ in baptiſmo deleatur ꝙͣtum ad maculam ⁊ reatum. iuſticia originalis innocētie. Cōcupiſcētia ꝟo remittit̉ dū po ¶ Item ꝯcupiſcere poſt baptiſmuꝫ culpa eſt. ſed quales ſunt teſtas datur ſpiritui ꝑ gratiā regēdi ⁊ vincēdi carnē. Conceactus tales ſunt habitus. ergo ꝯcupiſcētia que remanet poſt uēde ſunt igr̄ rōnes on̄dentes pctm̄ originale ꝙͣtū ad culpam baptiſmū eſt culpa. ſꝫ nō eſt culpa actualis. ergo eſt culpa orideleri in baptiſmo. ¶ Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ in ꝯͣriū ꝙ manetiꝫ ginalis. igit̉ per baptiſmū originalis culpa non deletur ꝙͣtuꝫ priuatio originalis iuſticie. rn̄detur ꝙ debitum ſoluit̉ merito ad maculā. ¶ Item culpa eſt meritū pene. ergo ſi omnino ceſpaſſionis xp̄i. ⁊ recōpenſatio fit gr̄a ſpūſſctī quā deꝰ dat aīe. ⁊ ſat culpa. oīno debet remoueri pena. Si igitur poſt baptiſmū quā etiā plus acceptat ꝙͣ iuſticiā innocētie. ¶ Ad illud quod 14 remanet pena debita originali. vtpote mors ⁊ conſil̓es pene. obr̄ ꝙ manēte actu nō pōt deleri culpa. dd̓m ꝙ verū ē de actu non vr̄ ꝙ per baptiſmū fiat deletio originalis culpe ꝙͣtum ad in quo ꝯſiſtit plena rō culpe. ſicut in actu fornicationis ꝯſ̄iſtit maculā. Ꝙ ſi tu dicas ꝙ macula peccati deleta pōt remanere cōſummatio illiꝰ pctī. Actus aūt originalis pctī vocat̉ hic con aliquis reatus in aīa. ⁊ obligatio ad penā pro culpa prius facupiſcētia ſiue neceſſitas ꝯcupiſcēdi. ſꝫ hec nō manet ꝓut ī ip̄a cta. videtur tunc ꝙ originale remanet quātum ad reatum. igr̄ eſt illiꝰ pctī ꝯſummatio. Sicut em̄ dictū eſt. nec manet ꝙͣtum male dicit magr̄ cū ait originale tranſit reatu ⁊ remanet actu. ad dn̄iū nec manet ꝙͣtū ad nō ꝯcupiſcēdi debitū. Un̄ ſicut ī ali ¶ Rn̄. ꝙ ſicut dicit magr̄ in lr̄a ⁊ accipit a ꝟbis Aug. duplici quo caſto poſt deletionē ⁊ dimiſſionē pctī luxurie manere pōt rōne dicit̉ originale remitti in baptiſmo. qꝛ per gratiā baptiſaliqua ꝓnitas carnalis ꝯcupīe. ⁊ etiā aliqn̄ in actū ꝯcupiſcen mi vicium concupiſcentie debilitatur atqꝫ extenuatur vt iam non regnet. ⁊ qꝛ reatus ipſius ſoluitur. Ad huius aūt verbi in di exire ſalua nihilominꝰ caſtitate. ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligentelligentiā notādum ꝙ illud verbum dupliciter poteſt intelli dum eſt eſſe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝯcupiſcere poſt baptiſmū ēʰ gi. ⁊ vtroqꝫ modo ſatis ꝓbabiliter. Uno mō ſic ſicut dicit Aupctm̄ dd̓m ꝙ verū eſt: ſed ex hoc nō ſequit̉ ꝙ illa cōcupiſcētia gu. in li. de baptiſ. ꝑuulo. Originale pctm̄ eſt ꝯcupiſcētia ſiue que ꝓuocat ad concupiſcendum ſit peccatum. ſed ſufficit ꝙ ſit vitiū ꝯcupiſcētie. ⁊ hocip̄m dicit magr̄ in lr̄a. Hec autem conpeccatum vel ex peccato relicta. Quādo ergo dicitur ꝙ quacupiſcentia prout dicitur eſſe originale peccatum. nominat ap les ſunt actus tales ſunt habitus. hoc intelligitur de habitipetitum boni cōmutabilis intenſum ⁊ inordinatum. Et ratio bus generatis ex actibus frequētatis. ſicut de habitibus cōhuius eſt iſta. qm̄ originale peccatum non tm̄ eſt culpa. ſꝫ etiā ſuetudinalibus. Cōcupiſcentia ꝟo illa que poſt baptiſmū reculpa mortalis. Inquātum culpa eſt. dicit priuationē ordinis manet nō eſt aggenerata ex frequēti cōcupiſcere. ſꝫ ex carnis debiti. inquātum mortalis eſt. non tm̄ dicit boni debiti priuacorruptione. ⁊ ideo nō hꝫ rōnem culpe ſed pene: qꝛ ꝟo ad mationem. ſed etiā dicit ordinis ⁊ iuſticie ſubuerſionem. Ad hoc lum inclinat. potius vicioſitas ꝙͣ penalitas appellari debet. igitur ꝙ concupiſcentia in aliquo dicat culpam originalē. ne¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ remota culpa debet per ꝯſequens re 16 ceſſe eſt ꝙ dicat neceſſitatem ꝯcupiſcendi. ſiue appetitus īmo moueri pena. dd̓m ꝙ illud verū eſt de pena eterna ⁊ eius readerantiā cum debito nō ꝯcupiſcendi ⁊ cū dominio. ita ꝙ cartu. de alijs ꝟo penis temporalibus hoc nō opꝫ ſicut manifeſtū nalis appetitus preſit ſpiritui. Et qꝛ vtrūqꝫ borum eſt in homi eſt in ſacramento penitētie. in quo ⁊ ſi deleatur culpa in cōtrine ante bapti mū. habet em̄ debitum non concupiſcendi quia tione. nihilominus tn̄ obligatur homo ad ſatiſfactionē. ꝙͣuis ad hoc tota hūana natura in adā fuerat obligata nec illa obli em̄ deus remittat offenſam. adhuc tn̄ querit emendā. Et ſi tu gatio alicui fuerat relaxata. Hꝫ etiā dominiū: qꝛ gratia deſtiobijcias ꝙ in baptiſmo eſt. plena remiſſio vnde delentur ibi tutus vincitur lege membroꝝ. hinc eſt ꝙ babet in ſe originale actualia ꝙͣtum ad penā ⁊ culpam. ⁊ ita multo fortius origina peccatum. cū autem homo baptiſatur. tunc gratia infunditur le. Ad hoc ſatisplanū eſt reſpondereſ: ed huius q̄ſtionis deter ex merito paſſionis xp̄i cuius efficitur membrū per baptiſmū minatio non ſpectat ad locū iſtum. ſed ad quartū li. in ea parab illo debito abſoluitur. gratia ꝟo erigit animā ⁊ dat ei pote in qua agitur de baptiſmo ꝙͣtum ad effectum. ⁊ ibi determi tentiam vt non vincatur a concupiſcentia. ⁊ per hoc aufert ei natū inueniet̉. quare hō in baptiſmo a quibuſdā penis abſoldn̄ium. Et hinc eſt ꝙ quia in baptiſmate tollitur ꝯcupiſcētie uit. a quibuſdā ꝟo minime. Et qꝛ ſuperfluitas vitāda eſt ⁊ ſin dominiū. ⁊ ſoluitur non ꝯcupiſcendi debitum. ꝙ omnino augula ſuis locis tractāda ſunt. tum ꝓpter ordinē. tum ꝓpter bre fertur ratio culpe ab ipſa ꝯcupiſcentia. licet aliquo mō remauitatem ad preſens omittendum eſt. neat. ⁊ hinc eſt ꝙ magr̄ dicit ꝙ originale in baptiſmo tranſit Utrū originale pctm̄ per baptiſmū de j 1 reatu ⁊ remanet actu. qꝛ ⁊ ſi remaneat ꝯcupiſcentia. nō tamen UEITIO. j. leri habeat ꝙͣtum ad cām. Et ꝙ ſic viremanet ꝓut eſt culpa ⁊ obligatoria ad penā. Hinc eſt etiaꝫ ꝙ̄ detur per verbū Dama. qui dicit ꝙ duo ſunt in baptiſmo. cormagiſter dicit duplici ratione in baptiſmate peccatū origina reſpondentia duobus que ſunt in homine. ait em̄ ſic. Qm̄ dule deleri. ⁊ qꝛ vitiū ꝯcupiſcētie extenuatur. ⁊ qꝛ reatus ſoluit̉. plex eſt homo ex anima ⁊ corpore. duplicē dedit purgationem ¶ Aliter etiā pōt intelligi verbū illud vt intelligamꝰ ſicut ſuper aquā ⁊ ſpiritum. Spiritu quod ẜm imaginem ⁊ ſimilitudi perius dictū fuit in originali culpa reperiri ꝯformitatē quam nem eſt renouāte ⁊ aqua per ſpiritus gratiā corpus a peccato dam ad culpā actualem. Sicut em̄ videmus ꝙ in culpa actua purgāte ⁊ a corruptione liberāte. Si igitur hec corruptio eſt li. ⁊ eſt conuerſio ⁊ eſt auerſio ⁊ in ip̄o actu peccādi ⁊ in ip̄o ha cā originalis peccati trāſfundendi. videtur ꝙ originale pctm̄ bitu pctī. eſt priuatio babitus boni. ⁊ quedā babilitatio ad anon ſolū deleatur ꝙͣtum ad culpam. ſed etiā ꝙͣtum ad cauſaꝫ. ctum pctī. ſic in originali intelligimus eſſe debite iuſticie carē ¶ Item potentior eſt xp̄s in ſatiſfaciendo ꝙͣ fuerit adā in cor tiam ⁊ concupiſcentiā. Et quēadmodum in actu priuatio harumpendo. ſicut dicitur. Rom̄. v. Non ſicut delictum ita ⁊ dobilitatis bone eſt ip̄m peccatum formaliter loquendo. ipſa ꝟo num. Ex quo innuit ꝙ multo maius fuit donū ꝙͣ delictum. er babilitatio ſiue ꝓnitas ad actū peccati nō eſt peccatū niſi mago ſi delictū ade non tm̄ potuit inficere hoīem in ſe. ſed prout terialiter loq̄ndo ꝓ eo ꝙ nō eſt culpa niſi ꝙͣdiu manet ibi prieſt principiū alterius. videtur ꝙ baptiſmi ſacramentū nō tm̄ uatio. ſic intelligendū eſt in ꝓpoſito. Et quēadmodū in actua curet hominem in ſe: ſed etiam prout eſt alterius principium. lis pctī deletione. cū gr̄a infunditur ſtatim remouetur culpa¶ Item nō remouetur effectus perſiſtente cā. ergo ſi baptiſinqͣtum erat deformitas ⁊ priuatio. nihilominus tn̄ ſimul cuꝫ mus remouet ipſum originale peccatū ab homine. neceſſe eſt hoc manet quedā ꝓnitas ad actum. licet remiſſa in his potiſſi ꝙ ⁊ cauſam originalis peccati excludat ab ip̄o. ⁊ ſi hoc. videme qui peccauerunt peccato ꝯſuetudinis. Sic quādo gratia tur tunc ꝙ baptiſatus nō tranſfundat in alterū originale pecbaptiſmalis infunditur aīe. ſtatim remouetur originale peccatum. ¶ Item nō ſufficiēter curat morbū qui relinquit radicatum. eatenus qua erat carētia debite iuſticie. etiā cū ſtatim cem morbi. ergo aut xp̄s nō eſt medicus perfectus. aut ſi ꝑfe gr̄a eſt in aīa. ſimul cū ea eſt ⁊ iuſticia. ꝯcupiſcētia ꝟo nō oīno ctus medicus eſt per medicinam ſacramenti baptiſmi non ſotollitur: ſꝫ minuit̉ ꝓ eo ꝙ ꝓnitas ad culpā ſimul pōt ſtare cuꝫ lum excipiatur originale ꝙͣtum ad culpā: ſed etiam ꝙͣtum ad gr̄a. qꝛ ſicut dictū eſt talis ꝓnitas nō erat ip̄m peccatū loquēcauſam. ⁊ ſi hoc. ergo baptiſatus ⁊c. ¶ Itē tales ſunt fructus do formal̓r ſed material̓r. Unde cum excluditur carētia debiqualis eſt arbor. ⁊ tales ſunt rami qualis ⁊ radix. Un̄ ⁊ domite iuſticie per gratiā baptiſmalem remanet concupiſcentia ra nus Matt. vij. Non poteſt arbor bona fructus malos facere. s s iiij

Libri Secundi. Et apl̓us Ro. xj. Si radix ſcā ⁊ rami ſancti. gͦ ſi originale dele ne dum in eo datur gr̄a per quā rectificat̉ ꝑſonalis volūtas re d tum eſt in parēte. ⁊ parens eſt purificatus. vr̄ ſil̓r ꝙ purificet̉ manente nihilominus corruptione in carne ⁊ in vi gn̄atiua. q̄ ⁊ ꝓles. ⁊ ſi hoc aut originale nō delet̉ ꝑ baptiſmū. aut ſi delet̉ cauſa eſt trāſfundendi originalem culpā. Et ſic ptꝫ ꝙ ꝑ paptu ꝙͣtū ad culpā. delet̉ ſil̓r ꝙͣtuꝫ ad cām. Si tu dicas ꝙ baptiſmꝰ mum deletur originale peccatū ꝙͣtum ad culpam. non tamen remouetur cauſa tranſfundendi originale in ꝑſonam alteram non purificat hoīem ab originali inqͣtū eſt corruptio naturalis: ſed inqͣtum eſt corruptio ꝑſonalis. Contra. ſi oppoſitū eſt ſicut rōnes oſtendunt que ad ſecūdam partem inducuntur. et ideo ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ de dacauſa oppoſiti. ⁊ ꝓpoſitum eſt cauſa propoſiti. ſed ꝑſona corru pta corrumpit naturam. ergo pari ratione perſona ſanata ſamas. ꝙ caro ⁊ ſpūs purgātur in baptiſmo. dd̓m ꝙ Dama. intel natur ⁊ natura. ¶ Item ſi aliquis curet aliquē a lepra. quia le ligit carnem purgari. qꝛ feditas carnis aliquo modo remittit̉ pra eſt morbus hereditarius. hocip̄o ꝙ a lepra curat dat ei po non ꝙ omnino tollatur. ⁊ illam remiſſionē ſiue diminutionem tentiā generādi filiuꝫ ſanū. ergo pari ratione ſi originale mor feditatis. purgationē vocat. ꝓpter hoc ꝙ nō eſt amplius caubus eſt hereditarius. videt̉ ꝙ non deleatur quin auferat̉ illa ſa culpe in eo in quo eſt non tamen per baptiſmū oīno feditas corruptio per quā originale in alterū tranſfundit̉. ¶ Sed cōdeletur. cū non tm̄ pruritus coitus ſit in paganis. verū etiam tra. Baptiſatus etiā poſt baptiſmū ſentit in ſe motꝰ ꝯcupiſcen in xp̄ianis. Probabile tn̄ eſt ꝙ aliquo mō illa feditas ꝑ baptiſ tie: ſed ꝯcupiſcētia ortū habet ex carnis feditate. ⁊ illa eſt cau mum remittatur. vulgo em̄ dicitur ꝙ paruuli baptiſati nō ita ſa originalis pctī in prole. ergo baptiſmus non curat morbum fetent ſicut alij non baptiſati. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ xp̄s ⁊o originalis pctī ꝙͣtū ad radicem. ¶ Item cauſa originalis pec magis fuit ſufficiens ad ſatiſfaciendum ꝙͣ adā ad corrūpencati reſidet penes carnem. ſed gratia ſpirituſſancti reſpicit ꝓdum. dd̓m ꝙ verum eſt. verūtamen quia non dedit omnē virprie ipſam mētem. ergo ſi cauſa originalis peccati nō opponit̉ tutem ſacramento quā dare poterat. ſed quā dare cōgruebat. ipſi gratie. videtur ꝙ ꝑ gratiaꝫ baptiſmalem nō habeat remo ideo ⁊ ſi ſufficientior eſſet. non tamen dedit virtutē ſacramenueri. ¶ Item ſi baptiſmus curaret originale non tm̄ inꝙͣtum to curandi oēm corruptionē. ſed ſolū corruptionē perſone. ſic eſt morbus perſonalis. ſed etiā inqͣtum eſt morbus naturalis em̄ congruebat vt prius oſtenſum eſt. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. igitur parēte baptiſato non oporteret ꝓlem baptiſari. Si igit̉ ꝙ nō remouetur effectus ꝑmanente cā. dicendū ꝙ verū eſt de vnūquemqꝫ in propria perſona neceſſe eſt baptiſari videtur ꝙ cā efficiēte ⁊ ꝯſeruāte. non de efficiēte tm̄. Uerū eſt etiā de exi in baptiſmate non fiat deletio originalis ꝙͣtum ad cauſaꝫ ⁊ ra ſtentia cauſe in ea diſpoſitione in qua ꝓducit effectū. Neutro dicem morbi. ¶ Item propter peccatum originale habemus aūt iſtoꝝ modoꝝ remanet cā originalis: ſiue qꝛ feditas ip̄a nō ignorātiam in mente. ⁊ ꝯcupiſcentiā in carne. ſꝫ baptiſmꝰ non eſt cā ꝯſeruatiua originalis. cū originale ſit in aīa ſeparata. ſi tollit homini ignorantiā que ſe tenet ex parte mētis. ergo mul ue qꝛ non remanet in ea diſpoſitione ⁊ intenſione ẜm quā anitominus nec illā corruptionem que ſe tenet ex parte carnis: ſꝫ ma ex ip̄a ꝯtrabit originale. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ non. x illa eſt cauſa originalis. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ dupl̓r eſt loqui ſufficienter curat morbū qui relinquit radicem. dd̓m ꝙ hocve de cauſa originalis. aut ẜm conſiderationem vnius hominis rum ē quādo radix morbi relinquitur que pōt cauſare vuln in ſe. aut per comparationem ipſius ad alterum ex ip̄o ꝓpagā in eo qui curatur. non ſic aūt relinquitur radix originalis pec dum. Si primo modo loquamur. ſic ſemꝑ cum deletur ꝙͣtum cati. que quidē poſſit iterare morbū illum circa eū qui baptiſa ad culpam peccatum originale deletur. ⁊ cauſa originalis pec tur. Poſſet tamen ⁊ aliter dici ꝙ vtile eſt relinquere radicē ali cati. ꝙͣtum ad hoc vt non poſſit deinceps peccatum originale cuius egritudinis. qꝛ vna egritudo frequenter curat alteraꝫ. cauſari in anima baptiſari. Remittitur em̄ quodāmodo fediHmōi aūt corruptio que remanet in carne. occaſio eſt vitandi tas carnis. et per conſequens improbitas ſue tyrānidis rōne multa mala. ⁊ per ꝯſequens faciendi multa bona. ſicut oſtencuius habebat ſpm̄ in ſeruitutē peccati redigere. ꝙ quidē nō ditur in quarto in tractatu de effectu baptiſmi ¶ Ad illud qd̓. pōt facere poſt baptiſmū ꝓpter auxilium gratie quod ibi daobr̄ ꝙ ſi radix ſancta ē ⁊ rami. dd̓m ꝙ illud intelligitur. per ſe tur ſpiritui. per quod preſidet carni. ⁊ ita effectus illiꝰ gratie loquendo. vt ſi radix ſancta ſit ẜm ꝙ radix baptiſmus aūt ⁊ ſi quodāmodo redūdat in carnem. Si aūt loquamur de cauſa ſanctificet hoīem. nō tamen ſanctificat eū ẜm ꝙ eſt principiū originalis reſpectu alterius ꝓpagandi. ſic per baptiſmū non alterius. qꝛ remedium illud curat morbū perſone. non nature deletur originale ꝙͣtū ad cauſaꝫ ſiue radicem. Et ratio huius ſicut oſtenſum eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ curato lepropotiſſima vt credo eſt. qꝛ corruptio que eſt cā originalis pecca ſo datur ei virtus generādi ſanū. Dd̓m ꝙ non eſt ſimile. Lepra ti ꝓpagandi eſt corruptio nature cōſiſtens penes vim que ha em̄ ſic eſt morbus hereditarius ꝙ nō eſt alius morbus vt cor bet radicari in carne. Unde originale ꝓut eſt vitiū ꝑſone reſpi rūpit ꝑſonam ⁊ vt corrumpit naturam. eo ꝙ totū hoīem inficit volūtatem. ꝓut autem eſt vitium nature reſpicit generaticit ex parte carnis. nō ſolū ꝙͣtum ad nutritiuam. ſed etiā quā uam virtutem ⁊ carnem. gr̄a autem ſacramentalis ꝓprie reſpi tum ad generatiuam. ⁊ ideo leproſus generat leproſum. qꝛ ita cit corruptionē ꝑſone. ꝯtra ꝟo corruptionē nature nō hꝫ ordicorruptus eſt in eo humor generatiuꝰ ſicut nutritiuus. ⁊ quānari directe. ⁊ hinc eſt ꝙ cū infundit̉ gr̄a baptiſmalis deletur do homo a lepra curatur. vterqꝫ humor ſimul in ip̄o ſanat̉. Sꝫ originalis culpa ẜm ꝙ erat peccatū ipſius anime. remanet tn̄ in originali peccato eſt corruptio ꝑſone ⁊ nature. ita ꝙ iſte coraliquis lāguor in carne que eſt cauſa originalis in ꝓle. ¶ Si ruptiones ſunt diuerſe. Corruptio em̄ ꝑſone reſpicit liberā vo aūt queratur quare remediū gratie ſacramentalis ordinatur luntatem. corruptio ꝟo nature ẜm ꝙ ab illa cauſatur reſpicit directe ꝯtra originale ꝓut corrūpit ꝑſonam. ⁊ nō ꝓut corrum generatiuā virtutem. Eſt em̄ natura vis inſita rebus ⁊ ſimilipit naturam. dd̓m ꝙ ſummus medicus hoc inſtituit rōne conbus ſimilia ꝓcreans. ⁊ ideo ꝙͣuis vna iſtarū corruptionū per grua exigēte. tum ex parte medici. tum ex parte egroti. tuꝫ ex baptiſmū curet̉ nō opꝫ ꝙ curetur alia. ⁊ hinc ē ꝙ mūdificatus ꝑte medicamēti. Ex parte inꝙͣ medici. qꝛ ſic dn̄s debuit nos per baptiſmū generat immundū. Qualitas em̄ prolis genite curare. vt ſalutem noſtram vnuſquiſqꝫ ab ip̄o immediate reco plus ꝯformat̉ diſpoſitioni virtutis gn̄atiue ꝙͣ diſpoſitioni vognoſceret. ⁊ ideo vnūquēqꝫ voluit curari a ſuo baptiſmate īme lūtatis libere. ⁊ ideo exēplificat Aug. ꝙ ſicut circūciſus gene diate ⁊ in ſe. ⁊ ꝓpterea baptiſmus delet originale in hoīe ẜꝫ ꝙ rat p̄putiatū. ⁊ ex grano mūdo generatur granū cū paleis. et eſt indiuiduū. non ẜm ꝙ eſt alterius principiū vt ex hoc vnuſhoc ideo qꝛ omnia iſta erant in vi ꝓpagatiua ⁊ rōne ſeminali. quiſqꝫ reddat obſequiū deo debitū ⁊ magis recognoſcat ſalẜm quā hec ꝓpagantur. ideo ſil̓r intelligendū eſt in hoībus ꝙ uationis ſue beneficiū. Ex parte etiam egroti ꝯgruentia erat qꝛ corruptio remanet in vi gn̄atiua. ꝙͣuis volūtas curetur per deus em̄ neminē vult ſaluari niſi ſalua arbitrij ſui libertate. ⁊ gratiā. homo generat ẜm id in quo aſſimilatur ade. nō ẜm id ideo talem efficaciā medicamēto dedit. vt ſalua eſſet libertas in quo aſſimilatur xp̄o. ⁊ ideo producit filium ſimilem ade pre ⁊ meritū liberi arbitrij. Ideo etiā vt fides habeat locū. occul uaricatori. magis ꝙͣ ſuo redemptori. tat dn̄s ſacramenti ſui effectū. ⁊ ideo non curatur nature mor Onſequēter queritur de ſcd̓o prīcipali. ſcꝫ de morbo gͣ bus. Ex parte etiā medicamenti ratio eſt. qꝛ virtus regenera¶ꝯcupiſcentie. Et circa hoc querunt̉ duo. Primo que tiua in ſacramento eſt ip̄a fides. vnde a fide paſſionis dicunritur in quo ſit ꝯcupiſcentia tanꝙͣ in ſubiecto. Scd̓o V tur ſacramenta habere efficaciā. Qm̄ ergo hec virtus regene ☞ queritur a quo ſit tanꝙͣ a principio effectiuo. ratiua pͥncipal̓r reſpicit voluntatem ⁊ mentem. virtus autem In quo ſit ꝯcupiſcētia tanꝙͣ in ſubiecto ¶ generatiū apͥncipaliter reſpicit deciſionē carnis a carne. hinc QQueſtio. j. videis vtrum ſit in anima vel in came. E eſt ꝙ baptiſmꝰ ſanat ſiue curat originale ẜm ꝙ eſt morbus ꝑſo Et quod in carne videtur. Ad Romanos. vij. dicit apoſtolus Uideo aliam

Diſtinctio Uideo alia legē in mēbris meis repugnantē legi mentis mee. uerſus ſpm̄. caro ibi ẜm ꝙ glo. exponit d̓r homo carnalis. ſiue ſenſualitas carnis. Blo. Uideo aliā legē.i. fomitē pctī. qui regnat in mēbris me is. vt in oculo ad ꝯcupiſcēdū. in manu ad operādū. ergo cōcu A quo ſit ipſa ꝯcupiſcētia tanꝙͣ a prin ꝓ Queſtio. lj. cipio. Et eſt queſtio vtruꝫ ſit a deo. Et piſcētia eſt in oculo. ¶ Itē Hug. de ſctō dicto. Uitiū originis humane duplici corruptione inficit naturā. ignorātia mētem. ꝙ non videtur Rom̄. vj. Uetus hō noſter crucifixus eſt. Gl. ⁊ ꝯcupiſcentia carnē. Si igit̉ ignorantia eſt in mēte tāꝙͣ ī ſub Uetus homo eſt fomes qui ex nobis eſt nō a deo. ¶ Itē Aug. iecto. vr̄ ꝙ ⁊ ꝯcupiſcētia ſit in carne tanꝙͣ in ſubiecto. ¶ Iteꝫ inn li. v. rn̄ſio. Credite malū ex diabolo nō ex deo eſſe libidinē. ſicut ſe hꝫ lex mētis ad mētē. ita ſe hꝫ lex carnis ad carne. ſed ſed libido ⁊ concupiſcentia idem ſunt. ergo ⁊c. ¶ Itē dei filiꝰ lex mētis eſt in mēte tanꝙͣ in ſubiecto. gͦ pari rōne ⁊ lex carnis aſſumpſit oē qd̓ in nr̄a natura plātauit. ſed concupiſcentiaꝫ nō eſt in carne tāꝙͣ in ſubiecto. ſed lex carnis ē ꝯcupiſcētia. ſicut aſſumpſit. ergo ꝯcupiſcētia nō eſt in nobis a deo. ¶ Itē oē qd̓ d̓r Rom̄. vij. ergo ⁊c. ¶ Itē ꝯcupiſcētia carnis nō eſt in aīa ni eſt a deo eſt bonū. ⁊ de ſe ad bonū ordinatū. ſed ꝯcupiſcentia ſi ꝙͣdiu aīa eſt vnita carni. ſi ergo proprietas ſaluari bꝫ in promalū eſt ⁊ ad malū ordinata. cū eius vſus.ſ. actus ꝯcupiſcēdi prio ſubiecto. vr̄ ꝙ concupiſcētia ipſa nō ſit in aīa q̄ ſeparabiſit malus. gͦ vr̄ ꝙ ꝯcupiſcētia nō ſit a deo. ¶ Itē fomes inqͣtū lis eſt a carne. immo in carne ipſa. ¶ Itē cuius eſt actus. eius bmōi eſt cā originalis ī ꝓle. ⁊ ita eſt cā originalis neceſſaria ⁊ eſt ⁊ babitus. ſed carnis eſt concupiſcere. ſicut d̓r Gall̓. v. Cadetermīata ꝙ nōattēdit̉ ibi libertas volūtatis. ſꝫ qd̓ ē cā a liro concupiſcit aduerſus ſpm̄. ergo concupiſcētia eſt a carne. cuiꝰ rei neceſſario determīate ordinate ad malū. ē cā mali. Si ¶ Sed ꝯͣ. Aug. de verbis apl̓i. Uitiū concupiſcētie eſt qd̓ aīa igit̉ fomes eēt a deo tūc ſeq̄ret̉ ꝙ pcm̄ originale eſſet a deo. ꝙ ꝑtrabit ex carne. ſed illud qd̓ aīa ꝑtrahit proprie eſt in aīa. er ſi hoc eſt falſuꝫ reſtat ꝙ ⁊ primuꝫ. ¶ Sꝫ ꝯͣ. Aug. de li. ar. Oīs go concupiſcētie vitiū eſt in ipſa ſicut in ſubiecto. ¶ Itē Aug. pena pctī iuſta eſt. ⁊ ſuppliciū noīat̉. ſed ꝯcupiſcētia q̄ remain li. lxxxiij. q. Concupiſcentia eſt turpis affectio qua aīa infe net poſt baptiſmū pena eſt. ergo iuſta eſt. ſed oē qd̓ iuſtū eſt. ē riora ſectatur. que magis proprie cupiditas d̓r. ſed affectio bꝫ a deo. ergo ⁊c. ¶ Itē oīs pena aūt eſt acta aut inflicta aut cōeſſe in aīa tanꝙͣ in ſubiecto. ergo ⁊c. ¶ Itē illius ſolius eſt cō tracta. ſed fomes nō eſt pena acta. qꝛ eſt in paruulis qui nihil cupiſcere. cuius eſt cognoſcere. ergo in illo ſolo eſt concupiſcē boni vel mali egerūt. Nō eſt pena ꝯͣcta. qꝛ fuit in adā. qͥ nō pro tia in quo eſt cognitio. ſed cognitio eſt in aīa tanꝙͣ in ſubiecto ceſſit ex alio parēte. Reſtat igit̉ ꝙ eſt pena inflicta. ſed oīs ta ergo ⁊ concupiſcētia. ¶ Itē in illo ſolo eſt concupiſcētia tanqͣ lis pena eſt a diuina iuſticia. ergo ⁊c. ¶ Itē ꝯcupiſcētia dicit in ſubiecto in quo pōt eſſe culpa. ſed tale nō eſt caro. ſed anīa. amoris intētionē. amoris aūt intētio dicit poſitionē. ſꝫ oē qd̓ ergo ⁊c. ¶ Itē aīa recedente a carne non plus concupiſcit cadicit aliquā poſitionē eſt ab illo a quo ꝓcedit oē ens. ergo ⁊c. ro ꝙͣ lapis. aīa ꝟo p̄ter carnem concupiſcere pōt ⁊ deſiderare ¶ Itē eius eſt auferre dn̄iū cuius eſt ⁊ dare. ſi ergo deus de ſicut ⁊ dolere. ergo vr̄ proprie ꝙ concupiſcentia eſſe habeat in dit dn̄ium homini vel ſpūi ratiōali ſuper vires inferiores. vr̄ 2 aīa. vt in ſubiecto ꝓprio. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cōcupiſcentia duplici ꝙ illius ſolius fuit auferre. ſed auferre dn̄ium nō eſt aliud ꝙͣ ter accipitur. Uno modo d̓r concupiſcētia omne deſideriuꝫ ni infligere deordinationē concupiſcētie in ſenſualitate. ob qua mis intenſum ⁊ immoderatuꝫ. ſiue ſit reſpectu boni interioris caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpiritū. ⁊ ſpūs aduerſus carnē. Si eī ſiue exterioris ſiue inferioris. Et hoc modo accipitur ad Ro. go illud dominium a deo eſt ablatū. vr̄ ꝙ concupiſcentie vitiū vij. vbi d̓r in glo. Bona eſt lex que dum concupiſcentiam proab ipſo ſit inflictum. ¶ Itē ꝙ beſtie hoī non obtēperant. hoc bibet omnia mala probibet. ⁊ ſic concupiſcētia bꝫ eſſe in vi aīe eſt ex diuina diſpoſitione ẜm quā ſapiēter oīa regunt̉. ergo pa appetitiua ſiue dicatur vis appetitiua brutalis. ſiue dicat̉ vis ri rōne ꝙ vires inferiores. non obediunt ſuꝑiori. hoc eſt ex vl appetitiua rationalis. ¶ Alio modo ſumitur concupiſcentia tione diuina. Et ꝙ iſtud verū ſit. multe autoritates ſctōꝝ vidē pro appetitu delectabili ẜm tactum. ⁊ ſic accipitur Eccle. ix. tur dicere. que innuunt ꝙ ideo rebellio hoīeſt inflicta. qꝛ boPropter ſpēm mulieris multi perierūt. ⁊ ex hoc concupiſcētia mo fuit rebellis deo. hec aūt rebellio nihil aliud eſt ꝙͣ ꝯcupiquaſi ignis exardeſcit. ¶ Hec aūt concupiſcētia d̓r eſſe in car ſcentie vicium. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ dupliciter eſt loqui de ipſa conne ⁊ in ſenſualitate ⁊ in rationali parte. Sed in carne eſt caucupiſcentia. Aut ẜm ꝙ eſt pena. aut ẜm id qd̓ eſt concupiſcen 33 ſaliter. in rōnali ꝟo parte eſt formaliter. ī ſenſualitate ꝟo vtro tia. Si loquamur de ipſa ẜm ꝙ eſt pena ſic dicit ordinē ad cul qꝫ modo videlꝫ cauſaliter ⁊ formaliter. Ideo dico ꝙ in ratiopam. ⁊ hoc modo habet cām promerentē ⁊ cauſam ordinantē. nali parte ⁊ in ſenſualitate eſt formaliter. qm̄ actus qui eſt cōMeretur enim homo habere talē rebellionē ex ſua culpa ⁊ incupiſcere. ſicut vult Aug. eſt proprie ipſius aīe. Ideo ꝟo cauobedientia. Deus ꝟo hoc malum ad aliud preexiſtēs ordinat ſaliter d̓r eſſe in carne. qꝛ caro infecta iūcta aīe ex ſua infectio ex ſua iuſticia. Alio modo eſt loqui de concupiſcētia ẜm id qd̓ ne reddit eam concupiſcentem. Un̄ ſi qͥs vellet proprie ſubieeſt. ⁊ ſic concupiſcētia duo dicit. Dicit enim appetitū. dicit nictum concupiſcētie carnalis aſſignare. nec tm̄ diceret carneꝫ. bilominus in actu appetitus exceſſum. Appetitus inquaꝫ ille nec tm̄ diceret aīam. ſed ip̄m totū ꝯiunctū. vt ſicut ſentire eſt ſubſtratus bonus eſt ⁊ a deo eſt. exceſſus aūt ille in appetēdo actus ꝯiuncti. ſic etiam actus coniuncti eſt delectari carnali⁊ ſi videat̉ eſſe poſitio. plus tamen eſt priuatio. nec habet cām ter ⁊ concupiſcere. ¶ Propter qd̓ nota ꝙ caro dupl̓r ſumit̉ in efficientem ſed deficientem. ⁊ ideo qꝛ deus nullius eſt cauſa ſcriptura. Aliqn̄ d̓r caro homo exterior carnalis ⁊ ſenſualis. ⁊ deficiens. hoc modo non ponitur eſſe a deo. ſed potius a libeſic comprehendit carnē cum potentia aīe ſenſitiua. ⁊ hoc moro arbitrio per culpam deficientem ⁊ a diabolo inſtigāte. Qd̓ do proprie eſt ſubiectum concupiſcentie carnalis. Alio modo aūt concupiſcentia rōe exceſſus priuationē dicat ꝙͣuis videa d̓r caro pars hoīs conſtitutiua. Et hoc modo non eſt concedē tur dicere poſitionē hoc planum eſt. Hoc enim eſt concupiſcen dum ꝙ concupiſcentia eſt in carne niſi dicatur in ea eſſe ſicut tia reſpectu virtutis appetitiue. qd̓ eſt paraliſis reſpectu moin cā. Rōnes igit̉ oſtēdentes ꝙ concupiſcētia magis proprie tiue. Et quēadmodum mēbrum paraliticum tremulat ⁊ mone 19 eſt in anima ꝙͣ in carne cōcedēde ſunt. ¶ Ad illud aūt qd̓ obr̄ tur velociſſime ⁊ hoc non venit ex virtutis augmēto. ſed potiꝰ de verbo apl̓i. Uideo aliam legē in membris meis ⁊c. Dd̓m ꝙ ex virtutis detrimēto. nec ex virtutis fortificatione. ſed potiꝰ mēbrum nō tm̄ vocat̉ caro ibi exterior. ſed etiā accipit̉ ibi pro ex diſſolutione. ſic ⁊ in ꝯcupiſcētia intelligēdū eſt ꝙ appetitus zo carne ⁊ virtute appetitiua. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Hugo. Rn̄in amore rei tꝑalis exardeſcit. nec pōt ſeip̄m ꝯtinere. immo in deri pōt ſil̓r ꝙ carnē accipit pro hoīe carnali. vel ſi caro dicat̉ ꝯtinuo motu ⁊ ꝯcupiſcētie iteratione ꝯſiſtit. hoc inquā intelip̄m corpus. tūc intelligit de p̄dicatione cauſali. vt ꝯcupiſcen ligenduꝫ eſt ꝓuenire ex defectu retinaculi. ſicut mouent̉ fere tia dicat̉ carnē inficere.i. carnis feditas vel corruptio ex qua ruptis vinculis ⁊ naues deſtructis gubernaculis. Cōcedēde zī ꝯcupiſcētia ipſa orit̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de lege carnis. Dd̓m ſunt igit̉ rōnes on̄dētes ꝙ ꝯcupiſcētia nō ſit a deo. ꝓut ꝯcluꝙ caro accipitur ibi pro homine carnali ⁊ exteriori. Et ſimili dūt de ꝯcupiſcētia ẜm id qd̓ eſt. ¶ Ad illud ꝟo Aug. qͥ dicit ꝙ ter in vltima autoritate qua d̓r. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄ oīs pena iuſta eſt. Dd̓m ꝙ intelligit de pena ſub rōne pene ſic 34 ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ in anima ſeparata non eſt concupiem̄ iuſta eſt. rōne iuſte ordinationis ad p̄cedētē culpam. Poſſcētia carnalis. Dicēdum ꝙ ex hoc non ſequitur ꝙ caro ſit pro ſet tn̄ dici ꝙ intelligit de pena que pure pena eſt. hoc eſt q̄ ita prium ſubiectum ꝯcupiſcentie. ſed ex hoc bene ſequitur ꝙ con pena eſt ꝙ nec eſt culpa. nec de ſe ordinata ad culpam. Concu ⁊ cupiſcētia non ineſt anime niſi vt carni vnite. ¶ Ad vltimū iā piſcētia ꝟo aut culpa eſt aut ordinata ad culpam. ⁊ ideo nō ba pꝫ rn̄ſio ex bis que dicta ſunt. Cuꝫ enim d̓r. Caro ꝯcupiſcit ad bet locum hic autoritas illa.

Secundi Libri ma iuſticia. ¶ Itē ſicut ſcd̓s adam fuit exēplum obediēdi. ſic 35 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ oīs pena aut eſt inflicta aut acta aut cōprimus adam fuit exēplū preuaricādi. ſicut apl̓s innuit. ergo tracta. Dd̓m ꝙ ꝯcupiſcētia in adā fuit acta ꝓ eo ꝙ peccādo ſe ſicut habēs imaginē ſcd̓i ade eſt dignus gl̓ia. ſic habēs imaip̄m priuauit originali iuſticia. ⁊ induxit in ſe ꝯcupiſcētiā. In ginē primi ade eſt dignus pena. ſed oīs qͥ regenerat̉ ī baptiſnobis ꝟo eſt pena ꝯtracta. ꝓ eo ꝙ a parētibus cōtrahimꝰ car mo xp̄i hocipſo ꝙ bꝫ imaginē xp̄i videlꝫ gr̄am baptiſmalē Ire zs nē infectā. q̄ facit ꝯcupiſcētiā eſſe in aīa ſibi vnita. ¶ Ad illud putat̉ a deo dignus gl̓ia eterna ꝙͣuis nihil boni vel mali fece qd̓ obr̄ ꝙ oīs poſitio a deo eſt. ⁊ ꝯcupiſcētia dicit poſitionē ⁊c. rit. ergo ꝑ oppoſitū oīs qui generat̉ ab adā cū hocipſo gerat Dd̓m ꝙ ſicut claudicatio ⁊ tremulatio poſitione dicit quādaꝫ imaginē eius dꝫ a diuina iuſticia reputari indignus gloria et. qꝛ ponit actū ⁊ virtutē ꝓgreſſiuā. Dicit etiā nihilominus dereus pena. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio deus imputat originafectū ⁊ priuationē. Claudicatio em̄ defectum in crure ponit. le pctm̄ ipſis paruulis in demeritū. qꝛ in reatum pene. ſaltem Tremulatio ꝟo defectū in virtute mouente ſiue ineptitudine pene dāni. Hoc aūt exigit diuine potētie altitudo. ⁊ diuine ſa circa mobile. Sic ⁊ in ꝓpoſito intelligēdū eſt eſſe vt prius ex pientie pulchritudo. ⁊ iuſticie rectitudo. Altitudo diuine poplanatū eſt. Et rōne eius qd̓ eſt ibi poſitionis. abſqꝫ dubio a tentie hoc exigit. ob quā deus ſemꝑ dꝫ querere gloriam ſuam deo eſt. rōne ꝟo eius qd̓ eſt ibi defectus ⁊ priuationis non eſt ⁊ honorem. ⁊ iō ſi aīa rōnalis bonorē deo nō reddit. cum in ſe q̄rēda cā efficiēs ſꝫ deficiēs. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ eius eſt aunon habeat decus imaginis diuine. ꝑ qd̓ deus honorari bꝫ ne ferre dn̄ium cuius eſt dare. Dd̓m ꝙ ipſe cui datuꝫ eſt dn̄iū ex ceſſe eſt ꝙ deus dedecus culpe recompēſet in decore iuſticie. mala cuſtodia pōt amittere. Et ſic intelligendū eſt hoīem ꝑdi Pulchritudo etiā ſapiētie hoc requirit. qꝛ nō patitur aliquid diſſe dn̄iū illud qd̓ habebat rō ſuꝑ vires inferiores. ⁊ hoc nō turpe. vel inordinatum reperiri intra vniuerſum. Et qm̄ om̄e qꝛ ablatū ſit ei violēter. ſed qꝛ cū eſſet in ſua ptāte tale dn̄ium pctm̄ ſiue ſit actuale ſiue ꝯtractum eſt priuatio modi ſpēi. ⁊ or in ſe ꝯſeruare ex ꝓpria incuria ⁊ negligētia noluit ⁊ amiſit. ſi dinis. neceſſe eſt ꝙ inordinationē nature recōpēſet deus per cut hō dū peccat a ſemetipſo fugat gr̄am diuinā ⁊ deus d̓r au ordinem pene. vt ſic pulchritudo vniuerſi ex nulla parte rema zs ferre. qꝛ iuſto ſuo iudicio vltra nō apponit. dū hō reddit ſeipneat deturpata. Rectitudo ēt diuine iuſticie hoc requirit. qꝛ ſum indignū ad donū dei ꝑcipiendū. ¶ Et ꝑ hoc etiaꝫ poſſet deus id a creatura exigit qd̓ ei dedit. Qm̄ igitur deus huma reſpōderi ad ſequēs obiectū de amiſſione dn̄ij beſtiaruꝫ. Pōt nam naturam in primo hoīe iuſtam fecerat. volūtatis iuſticiā tn̄ ⁊ aliter dici ꝙ non eſt ſimile. qꝛ ꝙ beſtia nō obtēperat homi non ſolum a primo parente. ſed etiam ab oībus poſteris in ni. hoc non ponit culpam. nec in beſtia q̄ non ſubiacet. nec ī bo bus natura illa reperitur) debet exigere. In quocūqꝫ igit̉ eſt mine qui non preſidet. ſecus tn̄ eſt in ſenſualitate ⁊ ratione. illius iuſticie carentia merito ſibi imputatur a diuina iuſticia Cum em̄ ſenſualitas rationi repugnet mouendo ⁊ inclinando Et hoc eſt qd̓ dicit Anẜ. in li. de ꝯcep. virg. c. xxviij. Dicendū ad illicitum. ipſa talis repugnantia eſt ei culpa. ⁊ ideo ꝓprie ꝙ aliter deus erga infantes debeat agere. ⁊ aliter homo. Nā non debet dici talis rebellio eſſe a deo nec deū inflixiſſe cōcu homo non debet exigere a natura qd̓ ſibi non dedit. ⁊ qd̓ ſibi piſcentiam. Et ſi alique tales autoritates inueniantur intelli non debetur. nec iuſte redarguit homo hominem cū culpa na gende ſunt ⁊ exponēde vt loquantur de concupiſcentia ẜm ꝙ ſci. ſine qua ipſe non extitit. ⁊ de qua non niſi per alium ſanat̉ eſt pena. Et ſic patent obiecta. Deus ꝟo recte exigit a natura qd̓ ipſe dedit. ⁊ qd̓ ſibi iuſte de Onſequēter q̄rit̉ de tertio. videlicꝫ de eqͥtate betur. Sic igitur pꝫ ꝙ decet deum culpam imputare aīe quaꝫ diuine iuſticie ẜm quā aīam tali carni infuncontraxit ex carne. hoc enim exigit tam potentia ꝙͣ ſapientia dit. ex qua ꝯtrahit reatuꝫ dānationis eterne. ꝙͣ etiam iuſticia. Ideo concedende ſunt rationes que hoc on̄Et circa hoc q̄runt̉ duo. Primo q̄rit̉ vtrū deꝰ dunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcitur in contrariū de ver 4illā maculā quā aīa ꝯtrahit. de iuſticia debebis Auguſtini in libro de duabus animabus. Dicenduꝫ eſt ꝙ at ſibi imputare. Scd̓o querit̉ vtrū deceat di ratio iſta dupliciter deficit. Primo quidem qꝛ ex malo intelle uinā iuſticiā aīam tali carni ſociare. ctu autoritatis procedit. Auguſtinus enim loquitur de impoſ y Utrū illā maculā quā aīa ꝯtrahit ex car q ſibilitate que ineſt ſimpliciter homini ex natura. non de ea in IUCIIIO. j. ne. debeat deus ſibi imputare. Et ꝙ nō quam homo intruſus eſt per voluntatem ⁊ culpam. ſicut ſupra vr̄ Aug. in li. de duabus aīabus ꝯtra manicheos. Reū teneri diſtin. xxviij. poſitum fuit exemplum de ſeruo eunte ad nūdiquēqͣ. qꝛ nō facit qd̓ facere nō pōt. ſumme iniqͥtatis ⁊ inſanie nas. Hec aūt impoſſibilitas ſeruandi rectitudineꝫ iuſticie nō ē. Si igit̉ aīa paruuli ī ſuo ortu hr̄e nō pōt iuſticiā. vr̄ ꝙ nullo fuit indita hoī ex cōditione nature. ſed potius intruſa fuit ex mō ſit ei originalis macula īputāda. ¶ Itē ſicut gl̓ia reſpicit voluntaria tranſgreſſione ade. ¶ Scd̓o etiaꝫ deficit in aſſum meritū ſic ēt pena reſpicit demeritū. ſꝫ meritū ꝓprie ꝯſiſtit cir ptione. pro eo ꝙ deus non imputat paruulo peccatuꝫ origina ca actū ergo ⁊ demeritū. ergo nihil īputādū ē alicui ꝓ demerile ex hoc ꝙ non facit qd̓ facere non pōt. ſed ex hoc ꝙ nō habet to. qd̓ non fit ex actu proprio. ¶ Itē in eo qd̓ ineſt alicui natu qd̓ babere debet. ⁊ hoc bn̄ imputatur homini ẜm illud Luce. raliter. nec eſt laudandus qͥs nec vituperandus. ſed talis cul Omni habenti dabitur ⁊ abūdabit non habēti ꝟo ⁊c. Et apo pa ineſt paruulo ex naturali coniunctione aīe ⁊ carnis. igitur ſtolus dicit. Ignorans ignorabitur. Et Mat. vij. Glo. Eiectꝰ pro illa nec eſt paruulus laudandus nec vituperādus. igitur fuit hō a nuptijs non ſolum propter enormitatē actualis premacula illa quaꝫ ꝯͣbit. non dꝫ ſibi imputari ad penam. ¶ Itē uaricationis ſed etiam ꝓpter carentiam veſtis nuptialis. qua pronior eſt deus ad miſerendum ꝙͣ ſit homo. ſed hō aliū bꝫ ex qꝛ caret homo in originali conceptus niſi veſtiatur in baptiſcuſatū ex impoſſibilitate. nec punit eū qͥ nō eſt rōnis capax. ſi mate non permittitur aulam ſuꝑni regis intrare. exigēte hoc ergo talis ꝯditio reperit̉ in paruulo. vr̄ ꝙ nihil qd̓ ſit ī ipſo de illius ſuperne aule. dignitate. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ demeri 4p beat ei imputari a dn̄o. ¶ Sed ꝯͣ. Actuale pctm̄ reddit hoīem tū reſpicit actū. Dd̓m ꝙ ſicut paruuli babentes gratiaꝫ digni indignum. ꝓpter hoc ꝙ eſt ibi priuatio alicuius boni qd̓ debe ſunt vita eterna. pro eo ꝙ illā gratiam per ſacramēta xp̄i qui ret ineſſe. ſed originale pctm̄ in hoc cōicat cū actuali. qꝛ in eo eis vitam eternam ſua gratia ⁊ paſſione promeruit. ita ꝙ alia eſt priuatio alicuius boni qd̓ deberet ineſſe. vtpote originalis eſt gr̄a in paruulis ꝙͣ in xp̄o. Sic ⁊ in ꝓpoſito intelligēdū eſt iuſticie. ergo originale pctm̄ facit eū in quo eſt dignū eſſe peꝙ maculā pctī contrahit anima ex ſua gn̄atione in ipſa ꝓpaga na. ſed oē tale eſt a iuſto iudice imputandū. ergo ⁊c. ¶ Item tione. ⁊ hoc ab ipſo adā qͥ ex actu ſuo naturā humanam fedaoriginale ſicut prius probatum eſt. malum culpe eſt. ſed culpa uit. ⁊ iō in ipſo dicimur peccaſſe ⁊ demeruiſſe. ⁊ ꝑ eius inobedeordinat vniuerſum niſi ſubſequatur pena in qua ordinetur dientiā pctōres cōſtituti eſſe. Alia tn̄ eſt in nobis culpa ꝙ fue ẜm ꝙ vult Aug. ergo ſi diuina iuſticia non dꝫ dimittere aliqͥd rit in ipſo. bꝫ tn̄ hec rōnē demeriti ab illa ex qua ꝓceſſit. ⁊ hoc inordimatū in vniuerſo. dꝫ igit̉ punire originale pctm̄ in quoeſt qd̓ dicit Anẜ. de concep. virgi. c. xxvij. Originale peccatuꝫ cūqꝫ reperiat̉. ſiue in paruulo ſiue in adulto. ¶ Itē iuſtum eſt aliud intelligere nequeo in paruulis. niſi ipſam factā ꝑ inobe ꝙ deus ab oī aīa exigat bonorē ſibi debitū. cū igit̉ pulchritudientiam Ade iuſticie debite nuditatem. per quā omnes ſunt do imaginis in creatura rōnali ſpectet ad honorē dei. deus a filij ire. quoniam ⁊ naturam accuſat ſpontanea quam fecit iuquacūqꝫ creatura rōnali exigit illā pulchritudinē. ſed qͥ iuſte ſticie deſertio. Nec excuſat ꝑſonā impotētia recuperādi. quaꝫ exigit aliqͥd ab aliquo. ſi caret illo. recte imputat ei ad penaꝫ. concomitatur beatitudinis nuditas. vt ſicut ſunt ſine omni iū ſi ergo qͥcūqꝫ hꝫ originale pctm̄. caret illa pulchritudine quam ſticie rectitudine. ita ſint abſqꝫ omni beatitudine. ¶ Ad illud 4 aīa deberet habere. ergo oī tali debet īputari ad penāa ſumꝟo qd̓

I iſtinctio XXXII ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ nō eſt aliqͥs laudandus vel vituperādus ꝓ eo qd̓ tienſcūqꝫ ⁊ quōcūqꝫ hō gn̄at. ſi nō eſt defectus ex parte hoīs ei natural̓r ineſt. Dd̓m ꝙ ſi intelligat̉ de natura inſtituta. nec p̄parātis corpora vr̄ ꝙ iuſtū ⁊ equū ſit deū auxiliari infunden eſt laudādus nec vituperādus nec apud deū nec apud hoīes do aīas. ¶ Itē iuſtū eſt equū retributorem ꝓ enormi crimine qꝛ ipſe deus naturā inſtituit nec dꝫ culpare qd̓ fecit. Si ꝟo in totā poſteritatē in ſeruitutē redigere. ſicut legibus humanis telligat̉ de eo quod natural̓r ineſt ẜm ſtatū nature lapſe. Si videmus pro crimine leſe maieſtatis exheredari totā poſteridico ꝙ nō eſt hō apud hoīes vituperādus. ſicut dicit Anẜ. et tatē. ſi ergo adā pr̄ oīm hoīm inexcuſabil̓r ⁊ ꝯͣ excellētiſſimuꝫ babitū eſt in rn̄ſione. qꝛ hoīes quātū ad talia pares ſunt. nec dn̄m peccauit. vr̄ ꝙ iuſtū ſit oēs poſteros eius in miſeriā ⁊ ſer dꝫ hō qd̓ nō dedit ab hoīe exigere. Apud ꝟo deū qui aliter na uitutē redigi. ⁊ ſi hoc iuſtū eſt aīas eoꝝ corporibus infectis ⁊ turā inſtituit vituperādus eſt. qꝛ in ſe nō hꝫ qd̓ deus ab ip̄o iu penalibus copulari. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notan ſte exigit. ¶ Illud igit̉ verbū ph̓i qd̓ dicit ꝙ pro naturalibus dū ꝙ iuſticia dupl̓r cōſueuit accipi. Uno mō d̓r iuſticia ipſius 45 nec laudamur nec vituperamur. Aut eſt intelligendū de natu diuine bonitatis ꝯdecētia. Alio mō d̓r iuſticia ꝓut conſiderat ralibus quātū ad nature inſtitutionē. aut ſi de alijs intelligameritoꝝ exigētiā. Si dicat̉ iuſticia diuine bonitatis ꝯdecētia tur. hoc intelligitur quantū ad iudicium humanū. nō quātuꝫ hoc mō decet diuinā iuſticiā aīam rōnaleꝫ infundere carni ex ad iudicium diuinum. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obr̄ ꝙ pronior eſt adā ꝓpagate. Tū ex hoc ꝙꝛ eſt rerū ꝯditor. tū ex hoc ꝙ eſt cōdeus ad miſerendū ꝙͣ homo. Dd̓m ꝙ verū eſt pro eo ꝙ plenaꝫ ſeruator. Tū ex hoc ꝙ eſt ꝓuiſor ſiue adminiſtrator. Cōditorē miſericordiam preſtet ei cui ſibi placuerit miſereri. nihilomiem̄ decet appetitui nature ſatiſfacere. ⁊ iō cū natura in adam nus tn̄ diſtrictiſſime iudicat. ſicut ex illo verbo colligitur in viciata. corpus format bn̄s appetitū ad aīam rōnalē. ad diui Mat. xij. De oī verbo ocioſo reddent hoīes rationē in die iune bonitatis ꝯdecētiā ſpectat illū appetitū ſupplere ⁊ ꝑficere dicij. Un̄ multa ſunt pctā que apud hoīes tolerant̉ ⁊ nō puniū Cōſeruatorē ēt decet reꝫ ſic ꝯſeruare ẜm ꝙ nata eſt ꝯſeruari. tur. vtpote ſunt ſpūalia ⁊ interiora. de quibus oportebit ī die Si ergo ſpēs humana que in adā inchoata eſt. nata eſt ꝯſerua iudicij nos reddere rationem. Miſericordia enim viam iuſti ri per ꝓpagationē hoīs ex hoīe cum habeat hō corpus aīale. cie non precludit. nec poſſit in ſolis corporibus ꝯſeruari abſqꝫ aīabus ad diui.i. Utrū deceat diuinam iuſticiam aīam ne bonitatis ꝯdecētiā ſpectat inquātū deus eſt nature ꝯſerua 5 ¶ QueſtiO. ij. tali carni infundere. Et ꝙ nō vr̄. Non tor. aīas corporibus infundere nature legis ꝓpagatis. Gueſt vere innocēs qui pōt aliū a culpa releuare ⁊ nō releuat. er bernatorē ēt decet ſic rē adminiſtrare ẜm ꝙ inſtituit. ⁊ nature go multo fortius non eſt vere innocēs qui pōt alium preſeruaſue indidit virtutē ⁊ potētiā ad mouēdū ⁊ operādū. ꝓpter qd̓ re a culpa ⁊ non preſeruat. ſed creator poſſet aīam quā creat a dicit Aug. in. vij. de ciui. dei. Sic res quas condidit adminiculpa preſeruare. ſi eam tali corpori nō infunderet. ergo vr̄ ꝙ ſtrat. vt eas agere ꝓprios motus ſinat. Qm̄ igit̉ deus ſic inſti eā infundēdo tali corpori faciat minus iuſte. ¶ Itē idē eſt ali tuit humanā naturā. vt adā p̄pararet corpora. ⁊ ipſe illis corquid facere in ſe. ⁊ facere aliqͥd. quo facto neceſſe eſt illud fieporibus aīas infunderet. ⁊ iterū ip̄m adā inſtituit in ſtatu mu ri. Unde idē eſt hoīem interficere ⁊ facere. quo facto hō neceſ tabilitatis. in quo.ſ. poſſet effici mortalis ⁊ immortalis. ex his ſario moriat̉. ⁊ qui aperit feneſtrā d̓r domū illuminare ꝓ eo ꝙ duobus colligit̉ neceſſario ꝙ ad diuine bonitatis ꝯdecētiam facit aliqͥd. quo facto domus illuminat̉. ſed aīam infuſam ma ſpectat inquātū eſt rerū adminiſtrator ꝙ aīas talibus corpoculare carne. neceſſe eſt eā effici peccatricē. igit̉ idē eſt animā ribus infundat. Si em̄ in primaria ꝯditione ſic inſtituit ⁊ ſic peccatricē facere. ⁊ aīam tali carni infundere. ſed nullo modo decreuit. vt corporibus ꝓpagatis ab adā aīas rōnales infun decet diuinam iuſticiā aīam peccatricē facere. ergo nullo mō deret. ⁊ iterū ſic dꝫ adminiſtrare res. vt eas agere ꝓprios mo decet eaꝫ infundere. ¶ Itē minus malū eſt affligi quātacūqꝫ tus ſinat. vt ſalua ſit lex inſtitutionis ⁊ lex adminiſtrationis. pena tꝑali ꝙͣ maculari culpa mortali ſed nullo mō deceret diqualiacūqꝫ adā corpora ſibi ꝓpaget. dum tn̄ ſint diſpoſita ad uinam iuſticiam aīam in ſue creationis primordio anteꝙͣ vniaīam rōnalē. decet deū aīas his infundere. Nec ex hoc culpa ret̉ corpori in penā demergere infernalē. immo diceret̉ ip̄i aīe tur deus in aliquo. Et eſt exēplū ſatis manifeſtū. Si ꝓmiſſiſfacere iniuriā quaꝫ innocentē vexaret in pena. ergo. multo for ſem alicui quotquot dolia faceret de aliquo arbore īplere ea tius indecēs eſt diuine iuſticie. ⁊ iniuria vr̄ fieri ipſi aīe. ſi cōvino. ⁊ radix illius arboris ſic inficeret̉. vt oīa dolia ex illa ar iungat̉ ipſi carni maculate. ex qua ꝯtrahit maculā originalis bore facta vinū inficerēt qd̓ illis infunderet̉. nō eēt culpa mei ¶ Itē ⁊ ſi caro poſteroꝝ aliquo modo fuerit in adam. anime infundētis vinū in talia dolia. qꝛ ego facio qd̓ debeo ⁊ ꝓmiſi ſꝫ tn̄ nunꝙͣ ſunt ex aīa ade propagate. ſed immediate a deo ꝓdu eius culpa eſt qͥ radicē arboris infecit. ⁊ īepta dolia p̄parauit cte ſunt. ergo vr̄ ꝙ adā nihil eis meruit nec demeruit. igitur ſi Et ſic pꝫ ꝙ ẜm ꝙ iuſticia d̓r diuine bonitatis ꝯdecētia. hͦ ex icut non decuiſſet diuinam iuſticiā aīam ade infundere corpo git. videlꝫ vt aīe talibus corporibus infundant̉. Si aūt iuſtiri maculato in primaria rerū conditione. ſic nec nunc vr̄ ꝙ de cia d̓r ꝓprie ẜm ꝙ reſpicit meritoꝝ exigētiā. ſic nulla eſt q̄ſtio beat eam tali carni ſociare. ¶ Itē ſi aliqua aīa haberet vſum vtrū deus aīam tali corpori infundat iuſte vel iniuſte. Iuſtivoluntatis ⁊ recuſaret tali corpori vniri. non eſſet iuſtuꝫ ꝙ de cia em̄ hec nō reſpicit rerū ꝯditionē ſed reſpicit retributionū us illam ipſa recuſante) in illo corpore incarceraret. igitur ſi diſtributionē. ¶ Aliud aūt eſt animam creare ⁊ infundere. et 4 6 aīe conditio nō deteriorari dꝫ. qꝛ cū creatur caret vſu liberta aliud eſt ꝓ meritis ſibi retribuere. Cū em̄ eā creat non ꝯſidetis arbitrij. vr̄ ꝙ nullo modo ſalua rectitudine iuſticie ſociari rat qͥd aīa meruit. ſed ꝙ aīa appetitui naturali vniri appetit. deberet carni maculate. ¶ Itē nō eſt vera iuſticia niſi vbi cō Poſſet tn̄ dici ꝙ ⁊ ſi non ſit aſſignare iuſticiā iſto mō ẜm ꝙ hr̄ iuncta eſt miſericordia. Nā vniuerſe vie dn̄i miſericordia ⁊ ve reſpectus ad ipſam aīam in ſe. ꝯtingit tn̄ reperire ī cōparatio ritas. ſed cū deus infundit aīam carni maculate quam ſcit de ne ad demeritū ade. Et hoc eſt qd̓ dicit Anẜ. in li. de ꝯcep. vir corpore exire anteꝙͣ baptizet̉. vl̓ poſſit ꝯuerti ad deū huic nul gi. c. xxviij. Si qͥs vir ⁊ vxor ad magnā quandā dignitatem ⁊ lā facit miſericordiā. ergo vr̄ ꝙ in tali oꝑatione nō cōmendet̉ poſſeſſionē nullo ſuo merito ſed ſola gr̄a ꝓuecti ſunt. ſi crimen diuina iuſticia q̄ derelinqͥt miſericordiā. ¶ Sed ꝯͣ. Iuſtū eſt graue inexcuſabil̓r cōmittāt. ⁊ ꝓ eo iuſte deijciunt̉. ⁊ in ſeruivt ꝯditor nature ſatiſfaciat appetitui naturali quē nature intutē redigunt̉. qͥs dicet filios quos poſt dānationē genuerūt eruit. ſed corpus ab adā ꝓpagatū ꝑfecta organizatione orga eidē nō ſubiacere ſeruituti. ſed potius ad bona q̄ parētes ami nizatū appetit vniri aīe rōnali. ergo ſi nihil pōt ſatiſfacere ilſerūt iuſte gratis debere reſtitui. Tales ſunt primi parētes et li appetitui niſi ſolus deus. vr̄ ꝙ ad diuinā iuſticiā ꝑtineat il eoꝝ filij. quos iuſte ꝓ culpa ſua de btītudine ī miſeriā deiecti li corpori aīe infundere. ¶ Itē iuſtū eſt ꝙ gubernator ꝯſeruet in eodē generāt exilio. de qͥbus tāto diſtrictius dꝫ eſſe iudiciū res eo mō quonāte ſunt ꝯſeruari. ſꝫ ſpēs humana nata eſt cōquāto delictū eoꝝ pōt ꝓbari improbius. Sic igit̉ pꝫ quō deſeruari. ſicut ⁊ ſpēs alioꝝ aīaliū ꝑ ꝓpagationē hoīs ab hoīe. cet diuinā iuſticiam infundere aīas corporibus ꝓpagatis ab igit̉ ẜm ꝙ corpora ꝓcreant̉. iuſtu eſt deū aīas illis infundere adā. Et ꝯcedēde ſunt rōnes q̄ hoc oſtēdunt. ¶ Ad illud ergo ergo qualiacūqꝫ ſint corpora ex adaꝫ ꝓpagata. aīe debēt illis 6T qd̓ primo obr̄ in ꝯͣriū ꝙ nō eſt vere innocens. qͥ pōt alium rele corporibus ſociari. ¶ Itē iuſtū eſt adiutorē oīm in eo qd̓ p̄ciuare a culpa ⁊c. Dicendum ꝙ iſtud verum eſt de eo innocente pit alteri auxiliū ſuū impēdere. ſed deus p̄cipit hoī filios pro qui neciſcit vel non poteſt mala ex bonis elicere. vel cuius etiā creare. ⁊ hō nō pōt ſine diuino adiutorio ꝑficiēte ⁊ complēte. non eſt vniuerſaliter naturam regere. ⁊ ideo locum in propoſi qd̓ inchoat ꝑficere ⁊ cōplere dādo formā cōpletiuā. ergo quo to non habet. Nam deus mala permittit nō ſolummodo origi

Libri Secundi. C I bona. cōmēdabilior reddit̉ ⁊ potētia ⁊ ſapiētia ⁊ bonitas pro ualia. verūetiā actualia. Tū qꝛ ſic res quas condidit adminipter qd̓ exclamat Greg. ⁊ dicit. O felix culpa q̄ talē meruit ba ſtrat. vt eas agere ꝓprios motus ſinat. Tū etiam qꝛ nouit de bere redemptorē. Et iō ſi qͥs velit attēdere quantū ſit cōmen 4s malis elicere bona. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ qͥ facit quo facto nedabilis deus in operibus ſuis. nō dꝫ aſpicere ſolū ad illud qd̓ ceſſe eſt alterū fieri. d̓r illud facere. Dd̓m ꝙ hoc veritatē bꝫ qn̄ p̄ſentialiter videt. verūetiā ad antecedentia ⁊ futura. qꝛ ſicut effectus conſequens directe ꝯſequitur ad illud factum inter mediū ⁊ ẜm ordinationē operis ⁊ ẜm intentionem agentis. ſipulchritudo metri nō ꝑcut eſt in eo qui aperit feneſtrā vt illuminetur bomus. Nō ſic cipitur vna ſyllaba. ſed ī ☞Mouet qōneꝫ an pctā aūt eſt in ꝓpoſito. tū qꝛ deus nō intēdit infundere aīam carverſus ītegritate. ſic pul Diſtin. oīm precedentiuꝫ patrū parni ad hoc vt contrabat culpā. Tum etiam qꝛ infuſio aīe in car chritudinē diuinoꝝ opexxxiij. uuli original̓r trabant vt pecnem nō directe ordinat̉ ad aīe maculatione. niſi ſolum ꝑ acci rū ⁊ laudabilitatē reſpicatum ade. dens videlꝫ rōne feditatis introducte in carnē ex culpa ade. a cere non pōt qui reſpicit 19 Et ideo talis effectus extraneus eſt operationi diuine. Et iō ea in parte. Redictis adijciērō illa peccat ẜm accidens. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ſi deus pone dum vr̄ an̄ pctā pre Diſti. xxxiij. ret aīam in inferno nō faceret iuſte. Dd̓m ꝙ non eſt ſimile. qꝛ cedentium patruꝫ cū dico aīam poni in inferno. hoc nō attēdit̉ ẜm ordinē natuUtrū originale pctm̄ per L ad paruulos trāſe re. cū talis locus nō ſit debitus aīe per naturā. Si ergo in eo pctā ꝓximoꝝ parētū mul ant. ſicut illud primi hominis ordinate ponat̉. neceſſe eſt ꝙ ponat̉ ẜm iuſticiam que reſpicit tiplicet̉ ⁊ intēdat̉. Mouet meritoꝝ exigētiā. ſed aīa anteꝙͣ corpori infundat̉ nulla hꝫ me delictum in omnes carnaliter cione Redictis rita. ⁊ iō ſi in inferno collocaret̉. nulla eſſet ibi iuſticia. non ſic genitos diximus redundaſſe adijciēdū aūt eſt ex parte iſta. qꝛ aīa naturalē bꝫ appetitū ad carnē ⁊ ca vr̄ ⁊c. Su ⁊ ſi parentum tranſeunt ī par ro ad ſpm̄. ⁊ iō ẜm ordinē nature aīa in tali corpore collocatur pra on̄dit uulos. vtrum omnium qui fue nec dꝫ infringi appetitus naturalis propter aliqd̓ accidens p̄ mgr̄ qua5 runt ab adaꝫ vſqꝫ ad ipſos an ter naturale. vtpote feditatis vel penalitatis. ¶ Ad illud qd̓ liter pctm̄ obijcitur ꝙ anima non propagatur ex anima. ergo nihil mere aliquoꝝ ⁊ non oīm. originale ꝑ baptiſmū de tur vna alteri. Dicendum ꝙ ⁊ ſi potentia virtutis generatiue O leat̉. In hac parte inten ¶Motam queſtionē denon ſe extendat plus ꝙͣ ad carnis propagationem per moduꝫ dit inqͥrere. vtrū origina terminat ſecundum alioꝝ opi efficientis. intētio tn̄ nature ſe extendit ad totum compoſitū. le pctm̄ ꝑ pctā ꝓximoruꝫ nionem. b homo enim non intendit generare carnē. ſed intēdit generare parentū multiplicet̉ ⁊ in¶ De hoc Augu. in Ench̓. hoīem ſimilem ſibi in ſpecie. ⁊ ideo oēs dicuntur filij ade. Et tēdat̉. Diuidit̉ aūt pars Opīo propterea lꝫ adam non potuerit demereri aīe vt ſeparate. poambigue diſſerit. videtur em̄ iſta in tres partes. In qͣ Aug. tuit tn̄ ei demereri vt carni vnite. ⁊ ideo rō illa non valet. Poapprobare peccata parentuꝫ rum prima mgr̄ mouet q̄ 3 ſet tn̄ ⁊ al̓r dici ſicut tactuꝫ eſt ꝙ illa aīe infuſio nō reſpicit me ſtioneꝫ ⁊ determinat ẜm precedentium imputari parrita precedentia. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de aīa ſeparata que alioꝝ opinioneꝫ. In ſcd̓a uulis. non omniuꝫ tamen qui haberet vſum libere voluntatis. Dicendum ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ determinat ẜm veritateꝫ fuerunt ab adam. ne importaſi talis aīa vſum libere volūtatis baberet. ⁊ corpꝰ tale reſpue ibi. Alioqͥn ſibijpſi cōtra bili ⁊ nimia ſarcina ī pēa eter ret. infuſio illa non poſſet eſſe abſqꝫ pena. ⁊ ita culpa precededicere oſtēderet̉. Et paret eius infuſionē. aut ſibi fieret iuſticia. Non ſic aūt eſt in ꝓ na grauarētur paruuli. ſed tā rum an̄. Ecce ꝑſpicuū fit I2 poſito. qꝛ cū aīa corpori vniri appetat. illa vnio eſt naturalis. lectori. In tertia ꝟo par tum eorum parentum qui eos lꝫ accidentaliter ex hoc contrabat culpam ⁊ penam. ¶ Ad ilte diſſoluit quandā appa a quarta generatione preceſlud qd̓ obijcitur ꝙ iuſticia ſemper dꝫ eſſe iuncta miſericordie. rentē ſcripture autoritaſerunt. Qd̓ cōfirmat illis ver Dd̓ꝫ ꝙ verū eſt nā iuſticia ẜm ꝙ d̓r diuine bonitatis ꝯdecētia tem. ibi. Et lꝫ pctīs parē Exod bis quibus in Exod̓. dn̄s ait. iuncta eſt miſericordie. que quidem d̓r diuine bonitatis affluē tum ⁊c. Prima pars batia. ⁊ vtraqꝫ in ꝓpoſito babet reperiri. In hoc enim ipſo ꝙ de Ego ſum deus viſitans iniqͥbet tres partes. In prīa us aīas talibus corporibus infundit. manifeſtatur affluentia magr̄ mouet qōnē. In ſe tates patrum vſqꝫ in tertiaꝫ ⁊ diuine bonitatis. qꝛ ſolem ſuum ſuper bonos ⁊ malos oriri facūda determinat ẜm alio quartam generationem. quari facit. nec propter tranſgreſſionem ade ſubtraxit manū a cō rum opinionem. ibi. De hͦ uerſione humane nature. Scd̓ꝫ aūt ꝙ iuſticia reſpicit merito Augu. in Ench̓. ambigue rum exigentiā. ſic etiābꝫ miſericordiā ꝯiunctā. ſed neutro mō diſſerit ⁊c. In tertia ꝟo proprie loquēdo hꝫ locum in propoſito. niſi cōparemꝰ ad pecqꝛ illa opinio videbatur ſuper verba Aug. eſſe fundata. ſubcatum ade. Nam per comparationeꝫ ad pctm̄ ade eſt ibi iuſti iungit modum per quem Aug. illam queſtionem diſſoluit. ibi. cia. qꝛ deus pro ſua tranſgreſſione totā poſteritatem ade puni Quod ꝟo in actuali peccato Ade plura ⁊c. vbi apparet ꝙ Au uit. Et etiam miſericordia. qꝛ eam non oīno deleuit ꝙͣuis adā guſtinus illam queſtionem pertractatiambigue ⁊ quaſi inſolu hoc ex ſua tranſgreſſione mereretur. immo multis ipſoꝝ poſte tam illam dimittit. Similiter ſecūda pars principalis habet roꝝ reſtituit gratiam. Alijs ꝟo qui moriunt̉ ante baptiſma. et tres. In prima oſtēdit magiſter ꝙ peccatū originale nec mulſi non preſtet beneficium gratie. beneficium tū aliqd̓ impentiplicatur nec intenditur propter peccata proximorum paren dit miſericordie in hoc ꝙ ꝯſeruat eis eſſe nature. Melius eſt tum. ⁊ hoc ratione ſumpta ex parte pene. Secundo ꝟo quia enim ſic eſſe ꝙͣ oīno non eſſe. Paratus etiam eſſet eis impēde originale peccatum ortum habet a peccato primi parentis de re bn̄ficium gratie. ſi perducerentur ad baptiſmatis ſacramē terminat de grauitate actualis peccati Ade. ibi. Hic queri ſo 5 tum. ¶ Q aūt nō perducunt̉ hoc venit ex defectu nature. Et let vtrum peccatum tranſgreſſionis Ade ⁊c. In tertia aūt deſi tu queras cum deus hoc preſciret quare aīam corpori illi in terminat de illius peccati remiſſione. ibi. Si ꝟo queritur an funderet. vel cum preſciret etiam Adā lapſurum ⁊ corpora bu illud peccatum ⁊c. Similiter tertia pars principalis habet mana corrupturum. quare ſic ⁊ nō aliter ꝓpagationē hoīs intres partes. In prima parte magiſter mouet dubitationem q̄ ſtituit. cū taliter poſſet inſtituere. vt nullo mō proli fieret p̄iu conſurgit ex apparenti contrarietate. In ſecunda parte deter dicium a parente. Dd̓m ꝙ in rerū ꝯditione plus penſat̉ ordo minat illam apparentem contrarietatem exponēdo autoritadiuine ſapientie ꝙͣ penſet̉ ordo iuſticie vel miſericordie. Ordo tes quantum ad intellectū litteralē. ibi. Sed vt ait Hiero. ne aūt diuine ſapīe hoc exigebat. vt rōnales ſpūs immediate exi lex ⁊ prophete ⁊c. In tertia ꝟo explanādo quantum ad intelrent a deo ad cuius ſunt imaginē. ⁊ oēs hoīes ꝓpagarētur ex lectum myſticum niue moralem. ibi. Quod etiaꝫ myſtice intel vno hoīe multis de cauſis. ſicut ſupra di. xviij. aſſignatū eſt. et ligendum eſſe oſtenditur. Et ſic tria precipue determinat ma ꝙͣuis deus videret aliqd̓ malū inde prouenire. non tn̄ debuit giſter in littera. videlꝫ qualiter peccata parentuꝫ habeant im ordinem quē requirebat diuina ſapientia immutare. Eliciēdo putari poſteris. ⁊ iterum cuius quantitatis ⁊ intenſionis nt enim bona ex malis ſubſequentibus totum reducit ad ordinē culpa originalis. ⁊ poſtremo ſimul cum hoc determinat quali ſapientie competentem. ⁊ dum ex magnis malis maiora elicit ter habeat puniri. a ¶ Poſſunt

ī diſtinctio Opīo a ¶ Pn̄t inqͥt ītelligi plu ſi pctā parentū ꝓximoꝝ tātuꝫ riunt̉ ſicut ſupra diſſerui pluprimordio. ⁊ gulā in proalioꝝ ꝙ ra pctā in vna trāſgreſſio paruulis imputent̉. ⁊ nō alia ra pctā. ⁊ alia parētuꝫ q̄ nō ita greſſu. ⁊ inobedientiā in pctā pa ne ade. Cōtra. Si hoc ve qd̓ eſt per moderationē diuiꝯſummatione pctī primo pn̄t mutare naturā reatu obli rentum rū eſt. tūc pari rōne ī quo rū parētū ⁊ maxime eue. ne miſerationis. ¶ Et ꝙ non gant filios niſi gr̄a dei ſubuetrāſeūt libet vno pctō eſt multi¶ Ad illud ergo qd̓ queillud ſolū primi hoīs delictuꝫ ī paruū tudo pctōꝝ. ſi ꝯſideret̉ il niat. Sed de pctīs alioꝝ parē rit̉ vtrū rōne hoꝝ oīm vl̓ la rō aſſignandi diuerſa los. paruulos teneat. ſed etiā alia tū qͥbus ab ipſo adam vſqꝫ ad rōe alicuius iſtoꝝ ſpecia pctā in vno pctō quā Au illi qͥbus ita vr̄ ex eo ꝯfirmant patrem ſuū ꝓ gn̄ationibꝰ ſuis liter trāſfundat̉ originagu. ponit in lit. Quilibet ꝙ ēt paruuli nō mō maiores le pctm̄. Dico ꝙ rōe oīm quiſqꝫ ſuccedit non immerito em̄ cum peccat interficit ſed differēter. nā ſuꝑbia dn̄r baptizari in remiſſionem diſceptari pōt. vtrū oīꝫ malis aīam ſuā. qꝛ pctm̄ ē mors reſpicit illā trāſfuſionem pctōꝝ ꝑ pluralē numerū nō ꝑ aīe. qͥlibet ēt tranſgredit̉ actibus ⁊ multiplicatis delioriginalis quaſi cauſal̓r. mādatū diuinū. ergo eſt ſingularē in remiſſionem pctī. ctis originalibꝰ qui naſcit̉ im ⁊ gula quaſi material̓r. ⁊ ibi homicidiū ⁊ inobediē Et dauid de legitimo mr̄imo plicet̉ vt tanto peius quanto inobediētia quaſi forma tia. ⁊ ſic de alijs. ¶ Itē ſi psͣ. l. nio ꝓcreatus dicit. In iniqͥta liter. Pctm̄ eī ade forma poſterius quiſqꝫ naſcat̉. An fuit ibi pluralitas pctōꝝ liter loquendo fuit pctm̄ Uide tibus ꝯceptus ſum ⁊ in pctīs. gͦ vr̄ ꝙ in quolibet paruū ꝓpterea deus in tertiā ⁊ qua inobedientie. material̓r opiniolo ſit multitudo originaꝯcepit me mr̄ mea. Nō dicit ī tam gn̄ationē de pctīs paren ꝟo qꝛ fuit eſus lignij fuit nes valiū. Q ſi tu dicas ꝙ non iniqͥtate vel pctō. vn̄ putāt nō tum poſteris eoꝝ cōminet̉. qꝛ pctm̄ gule. ſed cauſal̓r qꝛ rias. fuit tranſfuſum originale tm̄ illud vnū pctm̄ originale. irā ſuam quantū ad ꝓgenerafuit ꝓpter acqͥrēdā excel rōne oīm ſed rōne alicuſed etiam plura q̄ in pctō ade lētiā fuit pctm̄ ſuperbie. toꝝ culpas nō extēdit vlteri ius. q̄rit̉ ergo tūc rōe cureperiri pn̄t. ⁊ talia parentum Et ſic pꝫ rn̄ſio ad obiecta ius principal̓r fuerit trāſ moderatione miſe ratiōis ſue peccata paruulis imputari. fuſum. vtrū rōne gule vl̓ ne illi quibus regeneratiōis T ſuꝑbie vel inobedientie. Pōit modū ꝑ quē aug. ¶S gr̄a nō ꝯfert̉ nimia ſarcina in ipſa eterna damnatione Et ꝙ rōe inobediētie vi illā qōnē diſſoluit. vbi appapremerent̉ ſi cogerent̉ ab ipſo initio generis humani Rom̄. v. Per īobediētiā ret ꝙ eā ꝑtractat ambigue. e oīm precedentiū parētum ſuoꝝ originaliter pctā con pctm̄ intrauit in mūduꝫ. ¶ Ꝙ ꝟo in actuali pctō ade Qd̓ aūt fuerit gula. vr̄ trahere. ⁊ penas ꝓ eis debitas pēdere. An aliqͥd alid̓ plura notari valeāt pctā. Auipſum text. Quacūqꝫ die de re tanta ſcripturis ſctīs diligētius perſcrutatis ac comederitis mor. mo. Et a gu. in ench̓. inſinuat. pn̄t inqͥt tractatis valeat vel nō valeat reperiri. temere affirma rō ꝯcordare vr̄. qꝛ origiintelligi plura pctā ī vna trāſ re nō audeo. Ecce ꝑſpicuū ſit lectori Aug. ſuꝑiora di nale pctm̄ trāſfundit̉ me greſſione ade ſi ī ſua quaſi mē xiſſe nō aſſerēdo. ſed diuerſoꝝ opiniones referēdo. diāte ꝓpagatōe carnis. bra diuidat̉. Naꝫ ⁊ ſuꝑbia eſt tranſfundit̉ rōe pctī car☞On̄dit ꝙ pctm̄ originale nec intēdat̉ nec multi illic. qꝛ hō in ſua potius eē qͣ nalis. ergo ſi non fuit ibi plicet̉ ꝓpter pctā ꝓximoꝝ parētū quantū ad penā. d̓ pctm̄ carnale. niſi gula dei poteſtate dilexit. Et ſacri ¶ Alioquin ſibijpſi ꝯͣdicere on̄deret̉. qͥ in eodē li. oīm ergo ⁊c. Qd̓ aūt fuerit ſu legiū. qꝛ deo non credidit. Et mitiſſimā dt̄ eſſe penā ꝑuuloꝝ. qͥ originali tm̄ tenētur perbia. vr̄ autoritate Hu homicidiū. qꝛ ſe in mortē p̄cipctō his verbis. Mituſſima ſane pena eoꝝ erit qͥ pre go. in. vij. parte primi li. pitauit. Et fornicatio ſpirita de ſacra. Propter elatio ter pctm̄ qd̓ originale ꝯͣxerūt. nullū inſuꝑ addiderūt. lis. qꝛ integritas mētis huma neꝫ aīus obſcuratus eſt. ⁊ in ceteris qͥ addiderūt tāto qͥſqꝫ ibi tolerabiliorē ha qꝛ em̄ ꝑ elationeꝫ tumuit ne ſerpētina ſuaſiōe corrupta bebit dānationē quāto hic minorē hūit iniqͥtatē. Ecce ignorantia ꝑcuſſus lumē eſt. Et fuxtū. qꝛ cibus ꝓhibitꝰ hic aꝑte d̓t ꝑuuloꝝ penā oīm aliarū penarū eſſe leuiſſi veritatisamiſit. Et parū vſurpatus eſt. Et auaricia. qꝛ mā. Qꝭ ſi eſt. nō gͦ pctīs patrū p̄cedētiū obligant̉ niſi ante hoc. Quia ſpūs per plus ꝙͣ ſufficere illi decuit ap ſuperbiā contra creatorē ade. Si eī ꝓ pctīs parētū actualibꝰ eternal̓r punirent̉ tumēs obedientiam non petiuit. ⁊ ſi qͥd aliud ī hoc vno ⁊ ꝓ ſuo originali nō iā minꝰ ſed forte magis ꝙͣ ipſoruꝫ tenuit idcirco creator ſpi pctō inueniri pōt. Deinde de parētes punirent̉. Nō gͦ ꝓ pctīs parētū actualibꝰ nec ritum ignorantia. carneꝫ parentū p̄cedētiū pctīs vtruꝫ ēt ꝓ actualibꝰ primi paretis ſed ꝓ originali qd̓ a parē ꝟo ꝯcupiſcētia dānauit. paruulis īputent̉ magis opitibꝰ trahit̉ ꝑuuli dānabunt̉. ꝓ eo nullā aliā ignis mate Querit̉ ergo rōne cuius nādo ꝙͣ aſſerēdo diſceptat ita boꝝ originale principal̓r rial̓ vel ꝯſcīe vermis penā ſenſuri niſi ꝙ dei viſiōe care inquiēs. Parentū pctīs partrāſfundatur. cū oīa bec būt īꝑpetuū. Uno gͦ ⁊ nō pl̓ibꝰ pctīs paruuli obligati dicat Aug. fuiſſe ī primo uulos obligari. nō ſolū primo ſunt. Un̄ ēt ea qͥbꝰ illa opīo muniri vr̄.ſ. ꝙ pctā ⁊ iniqͥpctō. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ pctm̄ rū hoīm. ſed ēt ſuoꝝ de qͥbus tates in paruulis aliqn̄ ſcriptura eſſe ſignificat vtens ade ſicut ⁊ alia pctā īvno ipſi nati ſunt nō improbabil̓r nu. xxj pl̓i numero. ita determinat aug. in eo. li. Qꝛ ī ſcriptu gn̄e eſt principaliter. nid̓r. Illa qͥppe diuina ſnīa. redbilominus tn̄ ex quadaꝫ ra ꝑ ſingularē numerū pl̓is numerꝰ ſepe ſignificari ſodā pctā patruꝫ in filios. tenet adaptatiōe ẜm diuerſos let. vt ibi. ora gͦ ad deū vt auferat a nobis ſerpētē. non effectus ⁊ circūſtantias eos an̄ regn̄ationē vſqꝫ adeo. ait ſerpētes quos patiebat̉ ppl̓s. Et ecōuerſo ꝑ pl̓em diuerſa d̓r in ſe claudere vt etiā de legitimo mr̄imonio ſignificat̉ ſingularis numerꝰ. vt in euāgelio. Mortui Mat. ij pctōꝝ gn̄a non qꝛ in ipſa ꝓcreatus dicat. In iniqͥtatiſunt em̄ qͥ q̄rebāt aīam pueri non ait mortuus eſt. cum ſit culparū multiplicitas Exo. bus ꝯceptus ſuꝫ. ⁊ in pctīs cō loquēdo eſſentialiter ſed loq̄ret̉ de herode. Et in Exo. Fecerunt deos aureos xxxij. cepit me mr̄ mea. Nō dixit in ꝑ quandam adaptatione cū vnū fecerūt vitulū. de quo dixerūt. Iſti ſunt dij tui ⁊ quandam metaphorā. iniqͥtate vel in pctō. cuꝫ ⁊ hoc iſrl̓. ita ⁊ illud originale vnū plurali numero ſignifica Nihilominus tn̄ ſicut ſurecte dici poſſet. Sed iniqͥtatur. cū dicimus paruulos in peccatoꝝ remiſſionem ba pra explanatū fuit in con tes ⁊ pctā dicere maluit qꝛ ⁊ ī ptizari. ⁊ in pctīs vel in iniqͥtatibus concipi. ſummatione ⁊ ꝑpetratio illo vno qd̓ in oēs hoīes perne vnius pctī ꝯtingit di¶ Determinat de grauitate actualis pctī ade. e trāſit. atqꝫ tā magnū eſt vt eo uerſa reperire pctā. vt ſu ¶ Hic q̄ri ſolet vtrū pctm̄ trāſgreſſionis ade. ex quo perbiam vel auariciaꝫ in mutaret̉ humana natura repe ꝓceſſit originale. ⁊ ī quo plura ſuꝑiꝰ notata ſunt pctā

g ꝯecundi Libri deret. Propter hoc eſt queſtio. vtrum ſi peccaſſet alio gn̄e peo b ¶ non eſt tamen putandum ⁊c. Contra. hoc videt̉ falſum. xi qꝛ maius malum eſt quod corrūpit totam naturā. ꝙͣ quod cor cati. originale trāſfudiſſet. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Quidam enim dicere voluerūt ꝙ cū oē pctm̄ ſit preua d rumpit vnam ſolam perſonā. ſed pctm̄ ade totam corrūpebat ricatio legis diuine ⁊ celeſtium inobedientia mādatoꝝ. ⁊ per naturam pctm̄ in ſpiritūſctm̄ vnam ſolam. perſonam. ergo ⁊c. omne pctm̄ auertat̉ aīa a deo ⁊ fiat ei rebellis ꝙ quocūqꝫ gn̄e z ¶ Rn̄. Dd̓m. ꝙ hec queſtio determinata fuit ſupra cum agebatur de pctō ade. Propctī adaꝫ peccaſſet. rebel e pter qd̓ notādū. ꝙ multꝭ lionem carnis ⁊ ſpūs ingrauius fuerit ceteris pctīs. ¶ Determīat de remiſſio modis dicitur pctm̄ vnū curriſſet. ¶ Item cuꝫ oē Quibuſdā ita eſſe vr̄ qꝛ illud ne actualis pctī ade. eſſe grauiꝰ ſiue maius al pctm̄ ſit iniuſticia. quocū pctm̄ totā humanā naturā vi¶ Si ꝟo q̄rit̉ an illud pctm̄ tero. Primo modo cauſa qꝫ gn̄e peccaſſet adam. pͥ fuerit dimiſſuꝫ pͥmis ꝑentibꝰ ciauit. ſicut Aug. dicit ī ench̓. litate. et ſic pctm̄ diaboli uatus fuiſſet iuſticia quā dicitur eſſe maius. cuius dicimꝰ eos ꝑ pnīaꝫ veniā ꝯſeIllud vnū pctm̄ in loco ⁊ habi habebat. ¶ Item cuꝫ oē inuidia mors ītroiuit in peccatū mortale ſit mors cutos Un̄ aug. ī li. de baptiſtu tāte felicitatis admiſſuꝫ. tā orbem terrarū. Secūdo pro quolibet incurriſſet mo ꝑuuloꝝ ait. Sic̄ illi primi magnū eſt vt in vno hoīe origimodo gn̄alitate. ⁊ ſic pec carnis mortalitateꝫ. Cū ꝑentes poſtea iuſte viuēdo cre nal̓r(vt ita dixerim) radical̓r catum primi parentis di igitur iſta faciāt origina dunt̉ ꝑ dn̄i ſanguinē ab extre totū genꝰ humanū damnaret̉. citur fuiſſe maiꝰ. quia in le tranſfundi. tenuerunt mo liberari ſupplicio. nō tn̄ in totum genus humanū ſe Ideꝫ in li. de ciui. dei. Tanto ꝙ adaꝫ tranſfudiſſet oridiffudit. Tertio mō enor ginale quocūqꝫ gn̄e pctī illa vita meruerūt ad ꝑadiſuꝫ maiori iniuſticia violatū eſt il mitate. ⁊ ſic peccatū iude peccaſſet. ⁊ hoc vr̄ ſonare lud mādatū. ꝙͣto faciliori poreuocari. ſic ⁊ caro pctī etiā re dicitur eſſe maximum. qꝛ verbum magiſtri. Scd̓m d̓miſſis pctīs ſi hō in ea iuſte vi terat obẜuātia cuſtodiri. Nō vēdidit deū. Quarto mō hanc poſitioneꝫ de facili xerit. n̄ ꝯtinuo meret̉ eā mordum eī ip̄i volūtati cupiditas ingratitudine. ⁊ ſic pctm̄ reſpondetur ad illud qd̓ tem ꝑpeti quaꝫ traxit de proillius dicit̉ eſſe maiꝰ qui obijcitur. qꝛ ſicut videm reſiſtebat qd̓ de pena trāſgreſ plura percepit dona gr̄a ꝙ pro pctīs ſpūalibus ca ſiōis poſtea ſecutū ē Hiſ alijſ pagine peccati. rum. Quīto mō periculo ro cruciatur in inferno. ⁊ x qꝫ vtunt̉ auc̄tibꝰ qͥ illd̓ pctm̄ ce ¶Mouet dubitationē or ſitate. ⁊ ſic pctm̄ ignoran hoc qꝛ nihil aliud eſt car tam ex apparēti cōtrarietate teris alioꝝ hoīꝫ pctīs grauiꝰ tie dicit̉ eſſe maximū. qꝛ nem cruciari ꝙͣ volūtatē in exodo ⁊ ezechiele. eē dicūt. Qd̓ eē rōe on̄dere la g ꝑiculoſum. Sexto mō in cruciari ī carne. Sic ⁊ in ſeꝑabilitate ⁊ ſic pctm̄ cu ¶ Et lꝫ pctīs ꝑentū niſi ade ꝑ borāt hͦ mō. Magis nocuit ꝓpoſito voluerūt dicere piditatis dicit̉ eſſe maxi ꝙ eſſe potuit vt ꝓ pctō ꝙ uuli nō obligent̉. nō ē tn̄ diffi illd̓ pctm̄ ꝙͣ aliqd̓ alioꝝ. qꝛ to mum. quia cuꝫ alia vicia commiſiſſet ſpūal̓r punitēdū pctā ꝑentū ī filios redūtum hūanū genus viciauit. ac cum homine cōſeneſcant retur corporaliter. Alius dare ſic̄ dn̄s ī Exodo ad momorti vtiqꝫ ſubdidit qd̓ nullo ſola auaricia iuueneſcit. modus dicēdi ē ꝙ ſi adāCxo. ij ſen ait. Ego ſuꝫ deꝰ fortꝭ zeloalio pctō fctm̄ ē. Maiorem gͦ Septimo mō importunimortal̓r peccaſſet. ⁊ man Rn̄. ad tes viſitās iniqͥtatēs patrū in tate. ⁊ ſic ſuperbia d̓r eſſe effectuꝫ mali hūit illd̓ pctm̄ ꝙ datū illud nō fuiſſet trāſ priorem maximū. qꝛ ēt ex ipſis bo greſſus. non tranſfundefilios vſqꝫ in tertiā ⁊ qͣrtā gn̄a aliqd̓ alid̓. Ad qd̓ dici pōt qꝛ opīonē. nis oꝑbꝰ ꝯſurgit. Octaret originale. Et rō buiꝰ tionē. his qͥ oder̄t me. His ꝟlꝫ illd̓ pctm̄ hūanā naturā mu uo mō ꝓnitate. ⁊ ſic luxu eſt. qꝛ pro ſola tranſgreſbis aꝑte inſinuat̉ ꝙ deus red tauerit ī neceſſitatē mortꝭ ⁊ in ria d̓r eē grauius ad quā ſione illius mandati com dit pctā patꝝ ſuꝑ filios t̓tios totū genꝰ hūanū reatū diffuhoīes magis ſunt proni. minatus eſt ei dn̄s mortē ⁊ qͣrtos. Huic āt vr̄ aduerſari Nono mō maioris gr̄e ībderit nō eſt tn̄ putādū hoc ip̄ꝫ ſicut patꝫ. Gen̄. ij. Et ẜm hanc poſitionem verbuꝫ?3eco. pugnatione. ⁊ ſic pctm̄ in qd̓ dn̄s ait in ezeh̓. Quid eſt pctm̄ ade grauius fuiſſe pctō magiſtri qd̓ d̓r in litteratru ſpm̄ſctm̄ d̓r eſſe maximū. qd̓ inter vos ꝑabolā ꝟtitis in in ſpm̄ſctm̄. qd̓ neqꝫ hic neqꝫ Decimo mō rōe maioris intelligitur preſuppoſita ꝓuerbiū iſtud dicētes. Pr̄es in futuro(vt ꝟitas ait) dimit Ma. xij offenſe. ⁊ ſic pctm̄ ydolatranſgreſſione illiꝰ māda titur. Qd̓ ꝟo totā hūanā nacōeder̄t vuā acerbā et detes fi trie d̓r eſſe maximuꝫ. Un ti. cui adiūcta erat morta liorū obſtupeſcūt. Uiuo ego turā corrupit. ū ideo ē qꝛ gra decimo mō rōne facilita litatis pena. Primus tn̄ tis reſiſtēdi. ⁊ ſic d̓t mgr̄ cuius fuerit cūctis alijs pctīs. modus dicendi videtur d̓t dn̄s. ſi erit vob̓ vltra ꝑabo ꝙ pctm̄ ade fuerit grauiſ eē probabilior. Quāuis ſꝫ qꝛ ab hoīe cōmiſſuꝫ ē. qn̄ in la hͨ in ꝓuerbiū ī iſrl̓. Ecce oēſ ſimū. Duodecimo mō rō enim ſcriptura non comvno hoīe tota hūana naͣ ꝯſiſte aīe mee ſt̓. vt aīa pr̄is. ita ⁊ aīa minetur mortem niſi pro ne īprobitatis atqꝫ libidi bat. ⁊ ideo tota ī eo corrupta filij mea eſt. Aīa q̄ peccauerit illa inobedientia. non ab nis. ⁊ ſic cuiuſqꝫ gn̄is pec eſt. Maiorēqꝫ effectum mali ip̄a moriet̉. Filiꝰ nō portabit catuꝫ maius pōt fieri ab ſurde tn̄ illa comminatio altero. Hi duodecim mo intelligitur ſe extendere intulit ꝙͣtum ad multiplices iniqͥtatē pr̄is ⁊ pr̄ nō portabit di ꝯſueuerūt a doctoribꝰ ad omnem mortalem cul defectus qͥ ex eo manauerūt. iniqͥtatē filij. iuſticia iuſti ſupam. Qd̓ aūt iſtoꝝ veriꝰ aſſignari. Fortaſſis ⁊ alij euꝫ erit ⁊ īpietas īpij erit ſuꝑ ſed non ꝙͣtuꝫ ad penaꝫ eternā apparebūt mōdi. ſed iſti ſit dubium eſt. nec ibi eſt quam grauioreꝫ non meruit. eū. His ꝟbis vr̄ deꝰ corrigere magna vis facienda. qꝛ ſufficiāt tāꝙͣ magis ꝯſue quaꝫ plures poſtea meruerūt ꝑ ꝓphetā ꝙ male dixerit in le modica ē vtilitas ⁊ nulla ti. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad il lud qd̓ obr̄. ſciendi neceſſitas. ge. Si eī pctā patrū reddit in per alia pctā. immo alios grad ¶ Si homo in ea iuſte c ¶ Quia ab hoīe cōmiſtertiā ⁊ qͣrtā gn̄ationē iniuſtiuioreꝫ promeruiſſe credimus vixerit. non continue me ſum eſt qn̄ in vno hoīe to iram ꝙͣ adam meruerit. cia vr̄ dei eſſe vt aliꝰ peccet et retur eam mortem perpe ta natura humana ꝯſ̄iſte ti. quaꝫ traxit a ꝓpagtio bat. ⁊ ideo tota in eo corne pcti. Contra hoc vr̄ inconuenienter dictum. Si enim nulla rupta eſt. Obr̄ ex hoc em̄ vr̄ ꝙ ſi adam ꝑpetraſſet aliud pctm̄ pena debetur hoī. niſi merito culpe. ⁊ homo ī carne adeo pōt ꝙͣ illud. cū in eo eſſet tota natura ꝙ totam naturā corrupiſſet. Sed contra. Ponat̉ ꝙ adam ſolo conſenſu peccaſſet. tunc cor iuſte viuere. vt ſit dignus ſtatim euolare. videtur ꝙ in eo non ſit meritum alicuius pene nec mortis nec alterius. ¶ Item ni pus actum pctī aīe non cōicaſſet. ergo caro non fuiſſet infecta mors debetur cuilibet iuſto pro pctō. vr̄ igitur ꝙ nulla grat a ergo nec originalis culpa tranſfuſa. ¶ Itē penitentia in intefuerit in martyribus qͥ mortui ſunt pro xp̄o. ſicut nec latronigrum reſtituit ea que mens perdidit ꝙͣuis non reſtituat ea q̄ bus qͥ ſuſpenduntur pro latrocinio. Iuxta hoc querit̉ ſi mors ſunt corporis. ergo ſi homo tm̄ mentaliter peccaſſet. omnino ꝑ debetur hoī pro pctō originali. ⁊ vnicum eſt in hoīe originale penitentiam reſurgeret. nō ergo vr̄ ꝙ originalē culpā trāſfun peccatum

Diſtinctio III peccatum. que iuſticia facta fuit lazaro qui bis mortuus eſt. peccata patrum in filios ⁊c. ſi ergo deus non vindicat niſi ꝓ z ¶ Rn̄. dicendum ꝙ nulla vnꝙͣ iuſticia abſoluit homineꝫ a de culpa. ⁊ vindicta dei tranſit a patre in filium. pari ratione vibito mortis ꝓ eo ꝙ oīs iuſticia que eſt in nobis reſpicit volun detur ꝙ culpa. ¶ Item hoc videtur exemplo. iij. Regū. xiiij. tatem ⁊ eſt ꝑſonalis. mors ꝟo eſt pena naturalis. ⁊ ita ꝑ nullā Ego inducam malum ſuper Ieroboam ⁊ ſuper vniuerſam do iuſticiam dignus eſt homo a morte abſolui. nec deus ſua beni mum eius. Et ibi habetur quomodo tota poſteritas propter gnitate aliquē a morte li peccatum patris fuit con berauit. Tū ꝓpter illius alius puniatur. Quō eī iuſtū tos habeant qui patrum inio ſumpta. ergo videtur ꝙ ſnīe firmitatē qua dictuꝫ eſt aliū peccare ⁊ alium pecca peccata proximorum patates videntes eorum impieeſt Gen̄. iij. Puluis es et rentum filijs imputent̉. ta lugore. tatis heredes per imitationē in pul. re. ⁊c. Tū etiaꝫ vt ¶ Item hoc videtur rae fides locum habere poſ¶ Determinat illam appa efficiuntur. Secundum hunc tione. In habentibꝰ ſym ſit. ¶ Ad illud qd̓ obijcirentē ꝯtrarietatē exponendo modum recte intelligitur ad bolum facilior eſt tranſitur de martyribus. dd̓m autoritates quātū ad intelletus. ſed maius eſt ſymbo litterā qd̓ in exodo d̓r. ꝙ illud qd̓ vno modo eſt ctum litteralem. lum ⁊ conuenientia parē ☞ Exponit autoritates debitū. ſi ex charitate fitis proximi ad prolem ꝙͦ ¶ Sed vt ait Hiero. Ne lex dictas quantū ad ſenſum miat. pōt fieri gratuitum. parentis remoti. Si igit̉ ⁊ prophete.i. exodus ⁊ ezechi martyres aūt qꝛ mortem ſticum vel moralem. parens remotus potuit voluntarie ſuſtinuerunt el. immo ipſe deus qui ⁊ hic ⁊ ¶ Quod etiam myſtice intel culpam tranſmittere in quam effugere potuerūt ibi locutus eſt. in ſententijs ligendum eſſe oſtēditur ex eo poſteros. multo fortiꝰ viimmo morti ꝓ xp̄o ſe andiſci epare videantur. attenda detur de parentibus pro ꝙ parabola dicitur. Si enim te tēpus obtulerūt. mors pinquis. ¶ Iteꝫ parens mus finem illius autoritatis que al̓s eēt pena. fuit eis parabola eſt vt ait Hiero. ali proximus trāſmittit pecexodi. dicto enim. reddo iniqͥvalde meritoria. qꝛ deus ud verbis ſonat aliud ſenſu cō catum in filium quod ali eaꝫ valde reputat precio tates patrum in filios addit tinet. Unde aliqui ita ediſſeunde ſuſcepit. ſed magis ſam. ex hac duplici cauſa his qui oderunt me. per quod runt. Patreꝫ in nobis eſſe di vnuſquiſqꝫ poteſt cōmuque tacta eſt. ¶ Ad illud euidenter oſtendit. non iō pu nicare quod habet a ſe qͥ cunt leuem punctum ſenſuum de lazaro. Dd̓m ꝙ prima niri filios. qꝛ peccauerunt paquod habet ab alio. ergo ſcꝫ primum motum ſuggeſtio mors fuit ad manifeſtan videtur ꝙ multo fortius tres. ſed qꝛ eis ſimiles quodā dum gloriam dei. ⁊ illud nis vel cogitationis. Filium ad proleꝫ poſſit tranſmit ſupplicium recompenſahereditario malo deū oderūt ꝟo ſi cogitatio cōceperit pectere peccatum quod com tum eſt per ꝯſequens bn̄ Illud ergo qd̓ in exodo dn̄s catum in quo notatur conſenmiſit. ſi tranſmittere poficium. qꝛ hocipſo ꝙ ſuſci dt(ſicut Hiero. tradit) nō id ſus ⁊ delectatio mulieris. Ne teſt peccatam quod aliūtatus eſt fuit ampliatum ſonat qd̓ multi exiſtimāt. nec de contraxit. ¶ Iteꝫ pec merendi ſpacium. ⁊ melipotem ſi quod cogitaueris at catuꝫ ade ideo tranſit ad eſt ſimile huic ꝓuerbio. Paus erat ei ſic bis mori qͥ qꝫ conceperis. opere complepoſteros. quia in adā fui ſi ſemel mortuus fuiſſet. tres cōederūt vuā acerba ⁊c. ueris vel cōplere decreueris. mus cum ipſe peccauit. ideo cum hoc alicui preIllud em̄ exodi Hiero. ſuper in quo notatur conſenſus viergo pari ratiōe. ſi parēs ſtatur vt ſuſcitet̉. magis Ezech̓. ⁊ Augu. ſuꝑ psͣ. deus ri ſiue patratio peccati. Pro proximus peccauit quan ſibi reputet preſtari bene laudē meam ne tacueris. de fi do proles eius erat ī lum nepotem autem ſi non ſolum ficium ꝙͣ inferri ſupplibis eius. ſimiliter videt̉ lijs pctā patrū imitātibus accium. feceris. ſed in eo glorieris. et ꝙ peccatum parentis ꝓcipiendū cēſent. ſuꝑ quos deꝰ D intelli hec eſt quarta generatio. non ximi in prolem tranſfungētiā bu d̓r reddere pctā patrum qꝛ pu quia tres preceſſerint. ſed qͣr ditur. ¶ Item ratio qua ius parnit eos eo ꝙ imitant̉ pctā pata dicitur. quia quarto loco a re peccatū originale trāſ tis circa trū. nō qꝛ patres peccauerunt fundit̉ eſt. qꝛ eſt infectio pͥmo motu qui eſt quaſi pater tria inciI virtutis generatiue cirNon itaqꝫ corrigit deus inꝓ dit hic q̄ enumeratur. Deus ergo prica actum generandi. erſtio. Et primo q̄rit̉ de ori pheta. qd̓ an̄ dixerat in lege. ſꝫ mos ⁊ ſecundos ſtimulos cogo ſi aliquod peccatū cōginali quantum ad cām quō intelligendum ſit aperit. gitationum quos greci proſiſtit circa actum genera p̄cedentē. Scd̓o quātum Unde ⁊ illos qui praue intelpateis vocant(ſine quibꝰ nul ad quātitatē ꝯcomitantionis videtur ꝙ tale deligebant arguit qui dicebant. tē. Tertio ꝟo quantū ad beat in prolem tranſfunlus hominum eſſe poteſt) nō penā ꝯſequētē. Circa pri di. ſed tale eſt pctm̄ adul Patres comederunt ⁊c̄. Uepuniet eternaliter. Sed ſi coterij. ergo videtur ꝙ ſalQuare mū q̄runt̉ duo. Primo q̄ rū tn̄ ſi de imitatoribus malogitata quis facere decreuerit ixit in ritur vtrum parentes ꝓtem illud pctī genus derum illud accipitur quare ter ⁊ que fecit corrigere noluerit beat in poſteros redūda rtiam ximi poſſunt tranſmittetiam ⁊ quartam generationē q̄ ſunt mortalia peccata ⁊ terquar re ad ꝓlē pctā ſua actuare. ac per hoc peccatū ori tm̄ commemorauit cuꝫ in qua ī gn̄a lia. an a ſolo. parente pritia ⁊ quarta generatio. Ad ꝓ ginale intendere ⁊ multi Q pͥmi oneꝫ ⁊ motranſfundat̉ originalibet generationc rei teneant̉ plicare. ¶ Sedꝯͣ Ezech̓ bandum ꝟo vt ait Hiero. ꝙ motꝰ nō re tanlis culpa. Scd̓o queritur xliiij. Filius nō portabit qui peccata patrum imitant̉ ⁊ mus pulſus cogitationis no puniūt̉ pr̄es vtrum primus parēs poiniquitatem patris. ergo quare patres commemorauit puniatur eternaliter a deo ileternamine tuerit in ꝓlē trāſmittere ſi hoc non eſt veruꝫ de pa cum ⁊ illi omnes mali ſint. qui lud de geneſiaſſerendum eſt. liter. orat. ſatiſfactionis iuſticiā. ſirente remoto vt de adam quorūlibet malorum peccata cut trāſmiſit p̄uaricatioCham enim peccauit irridēs ſaltem veritatē habet cir imitantur. Sed ideo patres nis culpam. ca propinquos. ¶ Item nuditatem patris. ⁊ ſententiā Galath. vj. Unuſquiſqꝫ ſpecialiter nominauit. qꝛ manon ipſe ſed filius eius chana ¶ Queſtio.j. onus ſuum portabit. ſed xime patres filij imitari ſolēt. an accepit. Maledictus cha ſi peccata parentuꝫ redū Ben̄. ix Utrū pctā parentum pro quos precipue diligūt. Et ter naan. ſeruus erit fratrum ſuo darent in prolem nō porximorum filijs imputent̓ tiam ⁊ quartam generationeꝫ rum. Que enim iuſticia eſt vt ⁊ ad eos tranſmittantur. taret vnuſquiſqꝫ onus ſu ideo commemorauit. qꝛ ſolēt Et ꝙ ſic videt̉ primo auum. immo etiam alterius pater peccauerit ⁊ filius puni toritate Exo. xx. Ego ſuꝫ ergo ⁊c. ¶ Iterum alibi patres interdum tādiu viuetus ſit. Sed in myſterio illud deus zelotes vindicans Unuſquiſqꝫ rationeꝫ red re donec filios tertios ⁊ quar dictum eſt. det deo pro ſe. ¶ Item

Secundi Libri I Anẜ. de ꝯcep. virg. c. xxiiij. Parentū ꝓximoꝝ pctā ad origina Tranſmittit qd̓ aliunde ſuſcepit. Dd̓m ꝙ ex hoc non ſequitur ꝙ tranſmittat illud qd̓ eſt a ſe. Peccatū enim qd̓ aliunde ſuſce le pctm̄ nō eſtimo ꝑtinere. ſed ſi trāſfunderent̉ a parēte in pro pit eſt pctm̄ naturale. ſed pctm̄ qd̓ ipſe facit eſt peccatum perlē ꝑtinerent ad originale pctm̄. ergo ⁊c. ¶ Itē non eſt maior ſonale. communicatio aūt alicuius proprietatis per viam gerō quare tranſfundit iniuſticiā ꝙͣ iuſticiā. ſed pr̄ ſctūs non ge nerationis plus reſpicit veritatē nature ꝙͣ actū perſone. ſicut nerat filiū ſctm̄. ⁊ baptizatus nō generat baptizatū. ſicut oſtē ſupra oſtenſum eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ideo peccauimus in ſum fuit ſupra. ergo pari rōne parens ꝓximus pctm̄ ſuum nō Adam. qꝛ fuimus in ipſo dum peccauit. Dd̓m ꝙ iſta non eſt to tranſmittit ad ꝓlē. ¶ Itē nullū pctm̄ trāſmittit̉ a parēte. in ꝓ ta cauſa. ſed ſimul cū hoc exigitur ꝙ in primo parente oēs polem niſi mediante carne. ſed pctā actualia q̄ cōmittunt̉ carneꝫ nō immutant nec noua infectione inficiūt. ergo vr̄ ꝙ ad ꝓlem ſteri poſſent obligari. ⁊ caro oīm poſteroꝝ poſſet infici ⁊ feda ri. hoc aūt in alio ꝙͣ in Ada non bꝫ reperiri. ideo ptꝫ ⁊c. ¶ Ad4 tranſmitti nō pn̄t. ¶ Itē ſi pctā actualia tranſmitterentur a parente in ꝓlē. ergo filius ſemꝑ eſſet peior patre. ⁊ dignus ma illud qd̓ obijcitur ꝙ peccatum adulterij attendit̉ circa actum iori punitione. ſi ergo eſt magne crudelitatis ⁊ impietatis digeneratiue. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi circa actum generatiue attendat̉ non tn̄ dicit corruptionē que ſit in ipſa virtute generatiua ẜm ſe. ſꝫ cere ꝙ paruulus natus peior ſit iniquo parente. patet ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pctm̄ parentū tranſire ad prolem pōt intelligi que conſiſtit circa volūtatem rōnalē. ⁊ ita circa perſonam. ⁊ ꝓ pter hoc culpa adulterij ẜm ꝙ culpa in prolem tranſfundi nō tripl̓r. Aut punitione aut imitatione aut tranſfuſione. Si puhabet. ¶ Nihilominus tn̄ qꝛ circa actum generatiue conſiſtitᵐ nitione. vt ꝓles puniat̉ ꝓ pctō parētis. ſic attendēdū eſt ꝙ du plus imputatur proli ꝙͣ alia peccata parentū. vnde vilis ⁊ ab plex eſt punitio. vna eterna alia tꝑalis. Quantū ad punitionē iectus reputatur ille qui eſt natus de adulterio. ⁊ etiaꝫ ẜm le eternā nullo mō trāſit. videlꝫ ꝙ aliquis dānet̉ ꝓ ſolo pctō pa ges humanas hereditate paterna reputatur indignus. Unde rētis. Un̄ Anẜ. de ꝯcep. virg. dicit ꝙ paruuli nō damnant̉ pro illud pctm̄ plus redundat in prolem ꝙͣ alia actualia nō tn̄ ſic culpa Ade tm̄. ſed ꝓ culpa ꝓpria quam bn̄t. lꝫ nō babeant eaꝫ redundat vt culpa primi parentis qui poſteritatem ſuam non agēdo. ſed ꝯͣbendo. Si aūt loquamur de tꝑali punitione. ſic tm̄ obligauit ad ignorantiam ⁊ penam. ſed etiam fedauit pctī qꝛ pr̄ punit̉ in filio. ſicut ad lr̄am videmus ⁊ ſcriptura oſtēdit originalis macula. ob quam quilibet cuꝫ naſcitur. dignus. eſt bn̄ trāſit pctm̄ parētis in ꝓlē ſiue ꝓle volēte ſiue nolēte. ⁊ hoc ira ⁊ indignus viſione dei. eſt de ſeueritate diuine iuſticie. Alio mō d̓r pctm̄ tranſire a pa Utrū primus parēs ꝓ poſteris ſuis ſa rente in prolē per imitationē. ⁊ ſic pctm̄ diaboli quodam mo( TUEIIIO. Ij. tiſfacere. potuit ſicut potuit eos ex cul ꝓ do tranſiuit in genus humanū. ⁊ pctm̄ Ade in poſteros. ⁊ pec pa ſua vitiare. Et ꝙ ſic vr̄. Qꝛ dicit Anẜ. de ꝯcep. virg. c. xxiiij. cata proximoꝝ parentū in filios frequēter pertrāſeūt. Iuxta Si Adā nequiſſet ad eos quos generaturus erat iuſticiā ſuā illud Sap̄. ij. Inuidia diaboli mors intrauit ⁊c. nō tn̄ tranſit ꝑducere ſiue traducere. nequaꝙͣ poſſet ad eos iniuſticiā trāſin oēs. ſed in eos qui imitari volūt. Tertio mō d̓r pctm̄ trāſire mittere. ſi ergo hoc verum eſt. ſequitur ꝙ ſi Adam potuit ſua a parēte in ꝓlē. ⁊ hoc tranſfuſione ſicut infectio vna cauſari bꝫ culpa filios reddere culpabiles. ſua ſatiſfactione potuitꝭ eos ab alia infectione. ⁊ hoc modo pctm̄ tranſfundi hꝫ in ꝓlē a ſofacere excuſabiles. ¶ Itē oēs in Adā peccauerūt qꝛ fuerunt lo primo parente. Rō aūt buius eſt qꝛ duo ſunt in pctō. videlꝫ in adā peccante. ergo pari rōne ſi oēs fuerūt in adā ſatiſfaciē priuatio debiti. ⁊ conuerſio indebita. ⁊ ẜm hoc duo ponuntur te. vr̄ ꝙ oēs in ipſo ſatiſfecerunt ꝑ locū a ſil̓i. ¶ Itē hocipſum in pctō. deforiitas ⁊ macula. Macula nāqꝫ ponit̉ ex ꝯuerſio videtur rōne. Si oppoſitum eſt cauſa oppoſiti. ⁊ propoſitū cā ne. ſed deformitas ex debiti priuatione manēte obligatione. propoſiti. ſed ade tranſgreſſio fuit cauſa noſtre corruptionis. ¶ Ad hoc igit̉ ꝙ aliqͥs poſſit pctm̄ ex patre ꝯtrahere. neceſſe ergo vr̄ ꝙ eius iuſtificatio ⁊ ſatiſfactio fuerit cauſa noſtre reeſt ꝙ in illo poſſit ad aliquid obligari. ⁊ poſſit eo bono ad qd̓ demptionis. Sicut igitur in adam peccauimus ita vr̄ ꝙ in eo obligat̉ in ipſo priuari. ⁊ ꝙ poſſit ēt maculari. hͦ aūt ſolū fuit ſatiſfecimus. Et iſte tres rōnes ſumpte ſunt per locum aſimiin primo parēte. Ad aliqͥd em̄ tota humana natura ⁊ oēs eius li. ¶ Itē hocipſum oſtenditur ꝑ locū a minori. Pronior eſt de poſteri in illo obligati ſunt. videlꝫ ad babendā rectitudinē iu us ad miſerendū ꝙͣ ad condemnandū. ſed diuina iuſticia pro ſticie ſiue nō ꝯcupiſcendū. ⁊ in illo ꝑ eius auerſionē illa recti tranſgreſſione ade cōdemnauit totā poſteritatē pena mortis. tudine priuati ſumus. ⁊ qꝛ illa obligatio carnē ſuā infecit infe ergo multo fortius diuina miſericordia pro ſatiſfactione ade ctione feditatis ⁊ paſſione mortalitatis. ⁊ caro nr̄a hꝫ ꝓpaga debuit reddere gratiā iuſtificationis. ¶ Itē potētior eſt gr̄a ri ex illa. hinc eſt ꝙ in illo babemus infici. ⁊ ab illo traducimꝰ in bono ꝙͣ ſit culpa in malo. ſed culpa ade potuit totā poſteriſingul̓r pctm̄ ẜm plenā rōnē. In nullo aūt poſterorū noua obtatē inficere ⁊ reddere deo odioſam ergo multo fortius gr̄a q̄ ligatione obligant̉ filij in parente. nec ēt caro tranſfundenda fuit collata ade. potuit totā poſteritatem reparare ⁊ reddere inficitur noua infectione ex alicuius culpe actualis ꝑpetratio deo gratā. ¶ Itē ẜm leges humanas tutor potius pōt ꝯditio ne. Et hinc eſt ꝙ nullus parens proximus pōt in ꝓle ſuam cul nē pupilli meliorare ꝙͣ deteriorare. ſi ergo multo maioris bepā actualē trāſfundere. Et hoc eſt qd̓ dicit Anẜ. ī li. de ꝯcep. nignitatis eſt lex diuina ꝙͣ ſit humana. vr̄ ꝙ potius ꝯditio no virg. c. xxviij. Parentū proximoꝝ peccata ad originale pctm̄ ſtra in primo parēte de peiori potuit fieri melior ꝙͣ de meliori nō eſtimo pertinere. Quippe ſi adam nequiſſet ad eos quos deterior. ergo ſi tranſgrediēdo potuit tranſfundere culpam. generaturus erat iuſticiam ſuaꝫ traducere. nequaꝙͣ poſſet in multo fortius ſatiſfaciendo potuit trāſmitteee iuſticiā. ¶ Sꝫ iuſticiam ſuam tranſmittere. hoc aūt intelligit quātum eſt de ꝯͣ. Statim adā cū peccauit ab immortalitate cecidit in neceſſi tranſfuſione culpe. ad quam conſequitur eterna dānatio. ſed tatē moriēdi. ergo ſi gratia ſuꝑueniēs non aufert immutabili de trāſitū quantū ad punitionē tꝑalis pene ſubiungit in fine tatem diuine ſnīe. remāſit igit̉ poſt gratiaꝫ mortalis. ſed mor capituli. Non nego ꝓpter merita bona parentū. filijs multa ⁊ talis de neceſſitate generat mortalē. ergo quantūcūqꝫ adam magna bn̄ficia corporis ⁊ aīe impēdi. ⁊ ꝓpter pctā parentum ſatiſfaceret generaret filios ſuos morti obnoxios. ſed nulla filios ⁊ nepotes vſqꝫ in tertiā ⁊ quartam gn̄ationē. ⁊ forſitan creatura rōnalis eſt morti obnoxia. niſi propter culpam. ergo vltra) diuerſis in hac vita tribulationibus flagellari ⁊ ea per nunꝙͣ potuit ſatiſfacere qͥn trāſmitteret culpā. ¶ Itē iuſticia dere bona in corpore ⁊ aīa. que forſitan conſequerētur ſi iuſti originalis ꝯſiſtit in quadaꝫ mētis ⁊ carnis integritate. ſed qꝛ is fuiſſent. quoꝝ exemplū longum eſt hic inſerere. ¶ Ex his igivirginitas dicit incorruptionē mētis ⁊ carnis. ex quo ſemel ꝑ tur pꝫ reſponſio ad queſtionem ꝓpoſitam. Concedendum em̄ ditur. nunꝙͣ ꝑ ſatiſfactionē pōt recuperari. ergo pari rōne ne eſt ꝙ peccata actualia proximoꝝ parentum ad originale nō ꝑ qꝫ originalis iuſticie donū per ſatiſfactionē recuperatur. ſi er tinēt. nec cum originali tranſfunduntur ſicut rōnes ad parte go ex illius iuſticie priuatione eſt in nobis originalis culpa īſcd̓am inducte oſtendunt. Nihilominus tn̄ alio mō tranſeunt poſſibile fuit ꝙ adam ſatiſfaceret pro poſteritate ſua. ¶ Iteꝫ quantum ad vindictam ⁊ punitionem temporaleꝫ. ſicut primo oīs ſatiſfactio pctōris fundat̉ ſuꝑ gratiā gratūfacientem. ſed probatur autoritate Exo. ⁊ deinde exemplo. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ gratia gratū faciens nūꝙͣ pōt tranſire ab vno hoīe in alium ſi Nobr̄ per rationem ꝙ facilior eſt tranſitus in habentibus ſymcut in primo libro ꝓbatū eſt. ſed gr̄a immediate a ſolo deo dat boluꝫ. Dd̓m ꝙ illud verum eſt qn̄ vtrobiqꝫ equaliter ſaluatur vr̄ligit̉ ꝙ in primo parēte ſatiſfacere nō potuerit genus huma ratio principij agentis. Peccans aūt actualiter non babet po nū. ¶ Itē efficacior eſt in vnoqͣꝫ fides ſua ſibi ⁊ gr̄a ꝙͣ ſit alij. teſtatem viciandi prolem niſi ille ſolus in quo habuimus obli ſed adā nō potuit ꝓ ſeipſo ſatiſfacere. ſed oportunū fuit filiuꝫ gari ⁊ in quo tota maſſa generis humani potuit vitiari. ſicut dei pati. ſicut on̄dit Anẜ. in libro. Cur deus bō. ergo nō videt 1 oſtenſum eſt. ⁊ ideo illa ratio cogit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ potuerit

XI Diſtinctio turā. ſꝫ potius priuationē. Secunda vero qꝛ iuſticia ſatiſfactio ꝙ potuerit ſatiſfactionis iuſticiā in alios deriuare. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ nis non directe opponitur culpe originali. ſed potius origina16 ꝙ cum queritur. Utrum tota poſteritas in adā potuerit ſatiſfa li iuſticie. ⁊ ſi illa originalis iuſticia fuiſſet in adā generāte. fuiſ cere. ſicut in eo potuit viciari. hoc tripliciter pōt intelligi. Aut ſet cā oppoſiti. Tertio vero qꝛ culpa ipſius ade opponit̉ ipſi ſa ita ꝙ adā poſteris communicaret ⁊ culpam ⁊ ſatiſfactionem ſi tiſfactioni inquātum corrūpebat perſonā. non inquātum corrū mul. Aut ita ꝙ communicaret ſatiſfactionem. ſed non culpam. pebat naturā. ſed inquātuꝫ corrūpebat ꝑſonā meritū erat eter Aut ita in ſe ſatiſfaceret ⁊ pro ſe ꝙ poſteris non communicaret ne dānationis inquātum vero corrumpebat naturā principiuꝫ culpā. Primi duo modi non ſolum ſunt. impoſſibiles. Sed etiā erat vniuerſalis corruptionis. Iuſticia ergo ſatiſfactōis aufe non intelligibiles. qꝛ claudunt in ſe duo oppoſita. Si eniꝫ adā rebat ab ip̄o adāmeritū eterne dānationis. ⁊ ẜm illud oppone communicaſſet poſteris ſimul culpā ⁊ ſatiſfactionem. ſimul eſbatur ei. ⁊ erat cā oppoſiti vicꝫ eterne btītudinis ꝑ modū meri ſent culpabiles ⁊ ſatiſfacerent. ergo ſimul eſſent iuſti ⁊ iniuſti ti. viciū aūt corruptionis nō auferebat. nec eius oppoſitū cauSimiliter ſi communicaret ſatiſfactionē ⁊ nō culpā. ergo inno ſabat. qꝛ ẜm illud nō opponebat̉ ei. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ centes ſatiſfacerēt. ⁊ hoc ſimiliter non eſt intelligibile. Non em̄ pronior eſt deus ad miſerēdū ꝙͣ ad cōdennādum. Dd̓m ꝙ illudꝰ fit ſatiſfactio niſi pro offenſa. ⁊ ſi adā non communicaret poſte verū eſt vbi mīa ſic hꝫ locū ꝙ non excludit iuſticiā. iuſticia aūt ris culpā ipſi haberēt omnimodā innocentiā. ⁊ ſi hoc locum nō reqͥrebat maiorē ſatiſfactioneꝫ ꝙͣ adā poſſet facere. ⁊ ideo mīa baberet in eis ſatiſfactio aliqua. pro innocēte enim ſatiſfacere pro illa modica ſatiſfactione ade non debebat toti gn̄i humano non eſt intelligibile. Tertius autē modus dicēdi vicꝫ ꝙ ſic ſadonare offenſaꝫ. ſed qd̓ nobis ⁊ ſibi deerat decebat eū ſupplere tiſfaceret pro culpa ſua adā vt ſua ſatiſfactione impediretur in qd̓ ⁊ fecit. cum propter nimiā charitatē ſuā filiū ſuū vnigenitū fuſio originalis culpe. ⁊ ſi intelligibilis ſit. impoſſibilis tamen miſit in ſimilitudinē carnis pctī. ⁊ cū eſſemus mortui pctō confuit ipſi ade. ⁊ ratio huius melius in tertio reddetur cum aget̉ uiuificauit nos xp̄o. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ potentior eſt gr̄a.2 de modo redēptionis humane. Ad pn̄s autem hoc dixiſſe ſuffiꝙͣ ſit culpa. rn̄deri pōt dupl̓r. Primo ꝙ illud intelligenduꝫ eſt ciat ꝙ adā ſic ſatiſfacere nō poterat vt impediret̉ trāſfuſio cul reſpectu illius effectus ad quē gr̄a ordinat̉. gr̄a aūt gratum fa pe originalis in poſteritatē ſuā. ¶ Et ratio huiꝰ ſumitur ⁊ a ꝑciēs ipſi ade collata nō ordinabat̉ ad remouendū carnis corru te ipſius ade. ⁊ a ꝑte gr̄e. ⁊ a parte corruptionis nature. A parptionē. ſed volūtatis deordinationē. qꝛ reformatiua erat imagi te ade. qꝛ ipſe debitor mortis erat ⁊ dignꝰ penalitate ⁊ miſeria. nis. nō reꝑatiua carnis. Nihilominꝰ tn̄ in reꝑatione carnis po⁊ ideo quācunqꝫ mortē vel penā ſuſtineret protrāſgreſſione ſua tentior eſt aliquo mō ꝙͣ culpa. dū ꝑ gr̄aꝫ meret̉ hō ſcd̓am ſtolā deo ſatiſfacere non poterat ſufficiēter. A parte vero gr̄e ꝑ quā Aliter pōt dici ꝙ ⁊ ſi gr̄a potentior ſit ꝙͣ culpa. non tn̄ ſequit̉ ꝙ ſatiſfaciebat rō ſumitur. qm̄ illa gr̄a erat gr̄a penitētialis q̄ qͥtotū reformet qd̓ culpa deſtruxit. Multo em̄ faciliꝰ eſt deſtrue dem reſpiciebat ipſam voluntatē ꝑſone. ⁊ ideo ꝑ ipſam non cure ꝙͣ cōſtruere. Un̄ vnus malꝰ cibus aliqn̄ plus corrūpit naturabat̉ morbus concupiſcētie q̄ radicabatur in carne. ⁊ propter rā ꝙͣ centū bone medicine poſſint eā reꝑare. ꝙͣuis medicine ilea quātuncunqꝫ ſatiſfaceret remanebat natura corrupta. ⁊ ita le ſint valde potētes ⁊ virtuoſe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de lege pu 23 neceſſitas ad trāſfundēduꝫ originalē culpā. Ex ꝑte vero natu pilloꝝ. Dd̓m ꝙ adā non ad poſteros cōparat̉ ſicut tutor ad ꝓu re ſumitur rō. qꝛ cum natura humana tota in ipſo viciata eſſet. pillos. ſed ſicut pater ad filios. Un̄ ſicut pater faciliꝰ pōt bona tāti penſabat̉ illa corruptio nature quāti precij eſt tota humaſua. diſſipare ⁊ deſtruere. ⁊ ꝑ cōſequēs hereditatē filioꝝ ſuoruꝫ na natura. ⁊ ideo qͥcqͥd adā faceret. lōge inferius eſſet. eo ꝙ exi deuaſtare ꝙͣ poſſet illā poſt deuaſtationē ⁊ cōſumptionē repagebat deus ad tāte corruptionis ⁊ dānationis recōpenſationē rare. ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligendum eſt ſe habere. ⁊ ideo pro illa nō poterat ſatiſfacere. Poſſet etiā nihilominus aſſignari rō ex ꝑte diuine offenſe. q̄ cum eſſet infinita. rōe eius Onſequēter circa ſcd̓ꝫ articulū queritur qꝛ eſt contra in tinitū non recipiebat recompēſationē niſi aliqͥs de ꝙͣtitate originalis. Et circa hoc duo q̄ ſatiſfaceret qui eſſet infinite bonus. Et ideo non indocte dicūt runtur. Primo queritur de ipſo originali aliqui ꝙ nō ſolum ſatiſfactio pro pctō ade. ſed etiā pro quocūqꝫ ſub rōne ꝙͣtitatis cōtinue. Utrum vnum alio pctō fundata eſt ſuꝑ meritū ⁊ ſatiſfactionē xp̄i. in cuius fi originale poſſit eſſe maius altero. Scd̓o de ⁊ ſacramētis deus parcit quibuſcunqꝫ parcit. ⁊ ideo contin querit̉ ꝙͣtum ad rōnem ꝙͣtitatis diſcrete git oēs de plenitudine eius acciꝑe. ⁊ ipſum dici caput totiꝰ ecUtrū videlicet ſit ponere vnum originale cleſie. tam finalis ꝙͣ primitiue. Ptꝫ igitur ꝙ quocunqꝫ mō dica vel plura. tur. impoſſibile fuit adā pro poſteris ſatiſfacere. Un̄ conceden Utrum originale in oībus reperiat̉ equa d UEIIIO. j. uiter. Et ꝙ ſic videtur Anſel. de originali ſꝫde ſunt rōnes hoc oſtēdentes. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ꝟbo Anſel. ꝙ ſi nequiſſet iuſticiā traducere ⁊c. dd̓m ꝙ Anſel. loquit̉ pctō ca xxvij. Originale pctm̄ in omnibus eſtimo eſſe equale. ¶ Item hocip̄m videtur rōne. Qriginale pctm̄ eſt carentia de ibi de iuſticia originali. ⁊ illā dicit ꝙ adā ⁊ ſeruare potuerit po ſteris ⁊ trāſfundere. Hoc aūt intelligēdum eſt ſane. non qꝛ alibite iuſticie. ſicut ſepe dictuꝫ eſt. ⁊ quilibet illa iuſticia origina qua qualitas q̄ eſſet in anima ade ꝑ multiplicationeꝫ ad poſteli eſt ſimpliciter nudatus ⁊ priuatus. ergo ſi equaliter oēs ſunt ros deſcēderet. ſꝫ qꝛ anima ade innocēs coniuncta fuerat carni priuati. equaliter originali macula ſunt infecti. gͦ in quibuſcun pure ⁊ immaculate. ⁊ ſi ſtetiſſet. aīa potuiſſet illā carnē ſeruare qꝫ reperit̉ originale pctm̄. equaliter reꝑit̉. ¶ Itē hocip̄m oſtē⁊ a corruptione mortis. ⁊ a corruptione libidinis. ⁊ hec rectitu ditur ꝑ cām. Originale pctm̄ eſt in nobis ꝓpter ade inobediē do erat originalis iuſticia. Si aut in hac adā ꝑſtitiſſet. cum ge tiā. ſed inobedientia ade vna fuit. ⁊ equaliter oēs poſteros reneraret poſteros. carnē immaculatā trāſfunderet. Et ſil̓r duꝫ ſpiciebat. ergo videtur ꝙ oēs equaliter culpabiles faciebat. aīa creata a deo innocēs tali carni vniretur. illud ideꝫ poſſet. ⁊ ¶ Itē hoc ip̄m videtur per penā. Oēs em̄ bn̄tes culpā origina eādem rectitudinē haberet. quā habuit anima ade. ⁊ ꝑ hoc ori lem equaliter puniuntur. vicꝫ omnimoda carentia viſiōis dei. ginalē iuſticiā. ⁊ pro tāto originalis iuſticia trāſfundi dicit̉. qꝛ ſi igitur quātitas pene reſpondet quātitati culpe. videtur ꝙ ſi ſi hāc bꝫ pater. neceſſe eſt ꝙ hāc babeat filius. ⁊ hoc eſt ex rōne eſt equalitas in carentia viſionis dei. ꝙ ſit equalitas in corrubone diſpoſitionis ex ꝑte carnis quā originalis iuſticia concer ptione originalis. ¶ Item hoc ip̄m probatur ꝑ concupiſcentiā nit. non ſic eſt de iuſticia ſatiſfactionis que voluntateꝫ reſpicit annexā. originale enim pctm̄ ad omne malum reddit pronum ꝑ non carnis integritatem. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ſicut fuiconcupiſcentiā. Unde dum lex prohibet concupiſcentiam promus in adā peccāte. ita fuimus in ipſo ſatiſfaciente. Dicenduꝫ bibere dicit̉ omne malū. ergo originale pctm̄ vnūquēqꝫ corrūꝙ non eſt ſimile. qꝛ pctm̄ ade pro eo ꝙ illā iuſticiā originalē pri pit vniuerſaliter. ſed vniuerſalē corruptionē non cōtingit reꝑi uabat. non tm̄ reſpiciebat ꝑſonā. ſed etiā naturā. ſed qꝛ illa ſare ẜm magis ⁊ minus immo in omnibus in quibꝰ reperit̉. in ter tiſfactio illā innocentiā non reſtituebat. perſonā non naturā re mino reperit̉. ergo videtur ꝙ originalis culpa non pōt eſſe ma ſpiciebat ⁊ ideo nō ſic in poſteros redundare potuit ſatiſfactio ior in vna perſonaꝙͣ in alia. ¶ Itē ſi maius eſt originale in vno 1 ſicut redundauit ibi trāſgreſſio. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ſi ꝙͣ in alio. aut hͦ eſt ex actu parentis. aut ex actu prolis. Ex actu oppoſitum eſt cā oppoſiti ⁊c. Dicendum ꝙ iſtud intelligendum parentis eſſe nō poteſt. Nam ſicut probatum eſt ſupra. pctm̄ pa eſt in his oppoſitis quorum vtrumqꝫ eſt aliqͣ natura. ⁊ in eis q̄ rentis in prolem non tranſit. Ex actu vero prolis eſſe nō poteſt recte ſunt oppoſita ⁊ ẜm illud in quo opponuntur. Et rōne huſicut planuꝫ eſt. ergo videtur ꝙ nullo modo originale in vno ꝙͣ ius triplicis conditionis illa propoſitio non hꝫ locum in ꝓpoſi in alio reꝑiat̉ intēſiꝰ. ¶ Sed ꝯͣ Anſel. de cōcep. virg. Sicut ꝓto. Primum quidem qꝛ culpa non dicit aliquā poſitionē ſiue na pter naturā naſcit̉ corrupta ꝑſona. ita natura ꝑ ꝑſonam efficit̉ t t

Secundi Libri magis peccatrix. ſꝫ peccatū qd̓ inficit naturā eſt pctm̄ origina in ſtatu primordinali quaſi noua exiſtens infici habuit a corru ptione perſone. poſtmodū vero quaſi inueterata. ex noua corru le. ergo vr̄ ꝙ originale pctm̄ in aliquo poſſit fieri maiꝰ ⁊ intēſiꝰ ptiōe nō recipit nouā infectionē. Defectus etiā eſt ex ꝑte agen ¶ Item hoc videt̉ rōne. Nullū malū eſt in ſummo qꝛ nihil eſt tis. qꝛ nullus eſt poſt primū hoīem cuiꝰ trāſgreſſio reſpiciat ni ſumme malū. ſed originale peccatū malū eſt. ergo non eſt ī ſum ſi obligationem ꝑſone. hinc eſt ꝙ talis culpa nō babet inficere mo. ſed qd̓ eſt citra ſummū. ⁊ intēdi pōt ⁊ augeri. ergo origina carnē cōiunctā. Defectꝰ etiā eſt ex ꝑte proprietatis intēſibilis le peccatū intenſibile eſt igit̉ pōt maius in vno ꝙͣ in altero reIlia em̄ quorū potentia eſt in termino nō habent recipere maperiri. ¶ Itē originale peccatū eſt concupiſcētia ſed concupiius ⁊ minus. ſicut vult ph̓s. Feditas auteꝫ carnis ẜm ꝙ eſt pͥnſcentia pōt intendi ſicut ⁊ pōt remitti ⁊ aliquando intendit̉. ſicipium cōtractiōis originalis ortum habet ex carentia origina cut pꝫ per experimentū. ergo videt̉ ꝙ peccatū originale intenlis iuſticie. ⁊ qꝛ carentia illa nuditas quedā eſt. ⁊ nudo non eſt di valeat. vt ſit maius in vno ꝙͣ in alio. vel etiā intenſiꝰ in eodē recipere magis nudū. ſicut originalis iuſticie nuditas non reẜm ſtatꝰ diuerſos. ¶ Item feditas carnis eſt ratio qͣre anima cipit magis vel minus. ſic nec carnis feditas. Et ſic pꝫ ꝙ ex ꝑcontrahit originale. ſed caro non eſt infecta in ſummo. ⁊ qd̓ nō te feditatis carnis originale non habet intendi nec augmētari eſt infectū in ſummo. dū trāſit per viā infectionis pōt magis ⁊ in eodē vel in diuerſis. nec ex ꝑte cōcupiſcentie. nec carētia demagis infici. Si igit̉ caro noſtra trāſit per viā infectionis dū bite iuſticie. ſicut on̄ſum eſt. nec ſunt plura cōcurrentia ad oripropagat̉. videt̉ ꝙ magis ⁊ magis inficit̉. ac per hoc quotidie originale pctm̄ augmentat̉. ¶ Item omnis proprietas quāto ginale manifeſtū eſt igit̉ ꝙ originale pctm̄ in oībus in quibꝰ re peritur habet eſſe equaliter. ⁊ ꝯcedende ſunt rationes hoc on̄magis app̄topinquat ſue cauſe eſt intenſior ⁊ fortior. ⁊ quanto dētes. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcitur de Anſel. ꝙ natura. magis elongat̉ debilior. ſed corruptio originalis ab adā produ per ꝑſonā efficit̉ magis peccatrix. dd̓m ꝙ natura accipit̉ dupli citur tāꝙͣ a fontali principio ⁊ radice. ergo videt̉ ꝙ quāto aliciter. Uno mō dicitur natura vis inſita rebus ex ſimilibꝰ ſimiquis eſt ade proximior. ꝙ tāto originalis culpa ſit in eo intenlia ꝓcreās. Alio mō dr̄ natura ip̄m ꝯmune. his duobus modis ſior. ¶ Itē vna anima meliora habet naturaliaqͣꝫ alia. ſicut in p̄ diſtinguitur natura ꝯtra ꝑſonā. Et cuꝫ dr̄ ꝙ natura corrumpit cedenti diſ. habitū eſt. ſed tāto corruptio peior eſt quāto eſt in meliori natura ſicut Aug. dicit ⁊ expreſſe ratio manifeſtat properſonā. accipit̉ natura pro vi ꝓpagatiua. ⁊ corruptio ꝑſone dr̄ pter dignitatē eius qd̓ corrūpit̉. ergo originalis corruptio peilla que reſpicit voluntatē rōnalem. Cum an̄t dicit Anſel. ꝙ na tura efficit̉ per ꝑſonā magis peccatrix. accipit naturā pro ꝯmu ior eſt in v̓na anima ꝙͣ in altera. ⁊ ſi hoc. videt̉ ꝙ culpa ſit inten ſior. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ſicut ſi adā ſtetiſſet oēs equaliter eſſent inno ni prout ꝯſideratur in ſuppoſito. ⁊ hoc pꝫ per exemplū ſuuꝫ qd̓ centes. ita nūc cū adā peccauit omnes facti ſunt equaliter pec dicit. Sicut adā peccāte peccat homo. ſic adā magis peccante catores. ⁊ ita culpa originalis in omnibꝰ reperit̉ equaliter ita magis peccat homo. ⁊ hoc mō natura nō babet corrūpiſoluꝫ ꝙ non eſt maior in vno ꝙ in altero. nec etiā intendi babet in eo pctm̄ originale. ſed etiā per pctm̄ actuale. ex hoc igitur non ſedem ſubiecto. ¶ Ad cuiꝰ intelligentiā notādū eſt ꝙ iſta tria cō quitur ꝙ originale habeat eſſe maius ⁊ intenſiꝰ. ¶ Ad illud qd̓ⁱꝰ currūt ad originale pctm̄. ſcꝫ debite iuſticie carentia. concupiobijcitur ꝙ nullū malū eſt in ſummo. dd̓m ꝙ eſt ſummū ſimpliſcētia. ⁊ carnis feditas. ⁊ primū eſt ipſi originali eſſentiale ſcd̓ꝫ citer. ⁊ eſt ſummū in genere. ⁊ ꝙͣuis nō ꝯtingat reꝑiri ſummuꝫ vero materiale. ⁊ tertiū cauſale. ſicut ſupra explanatū fuit. Si malum ſimpl̓r. eſt tn̄ reperire malum ſummū in proprio genere igit̉ originale deberet augeri. ex aliquo iſtoꝝ oporteret ip̄m in ſicut videmus aliquem ita priuatū viſu ꝙ non pōt eſſe magis. tendi. cū aūt per nullū hoꝝ intēdi habeat. in omnibꝰ equaliter ſic ⁊ in ꝓpoſito pōt intelligi ꝙ originale priuat ſimpl̓r iuſticiaꝫ babet reperiri. Quantū ad carentiā nāqꝫ debite iuſticie nō po originalem. ⁊ ideo eius infectio eſt in termino. Poſſet tamē di teſt intendi. iſta em̄ carentia non pōt eſſe maior in vno ꝙͣ in alio ci ꝙ ⁊ ſi non eſſet in ſummo. nō tamen ſequitur ꝙ poſſet intendi niſi triplici de cā. Aut qꝛ ſit obligatio fortior. aut qꝛ ſit ibi maqꝛ pōt eſſe defectus ex ꝑte ſui ſuſceptibilis vel ex ꝑte agentis. ior priuatio. aut qꝛ modꝰ priuādi ſit deteſtabilior. Nullo iſtorū ⁊ vtrūqꝫ hic deficit ſicut ſupra on̄ſum eſt. ¶ Ad illud quod obi citur. ꝙ ꝯcupiſcentia poteſt creſcere. Dd̓m ꝙ verum eſt intenſiꝰ modoꝝ maior babet eſſe carentia in homine vno ꝙͣ in alio. Non enim obligatio fortior. qꝛ omnes equaliter obligamur in adā. ue ſed non extenſiue. illud tamen crementum nihil facit ad ori Nec priuatio maior. qꝛ eodē dono ſcꝫ originalis iuſticie omnes ginale pctm̄. cum non ſit niſi vel ex complexione. vel ex aſſuefaper originalem culpā nudamur. Nec modus priuādi deteſtabi ctione ſicut on̄ſuꝫ eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ feditas carlior. qꝛ omnes priuati ſunt per vnā inobedientiā ade. ⁊ ſic origi nis poteſt eſſe maior. dd̓m ꝙ ⁊ ſi feditas carnis prout eſt corru nale rōne carentie debite iuſticie non recipit magis ⁊ minꝰ. ſed ptio penalis intendatur ⁊ creſcat. ſicut pꝫ in leproſis ⁊ ſemini3 in omnibꝰ equaliter eſt. ¶ Similiter nec ꝙͣtū ad ꝯcupiſcentiā 5 fluis. ⁊ alijs fedis infirmitatibus oppreſſis. prout tamen ipſa intendi habet. Si enim intendit̉ appetitꝰ vel concupiſcētia re eſt principium originalis. habet equaliter reperiri in ſingulis ſpectu alicuiꝰ delectabilis ī aliquo. hoc pōt eſſe tripliciter. Aut qꝛ ab vno ſolo ⁊ primo fonte ꝓcedit. ¶ Ad illud vero qd̓ obijciꝫ: ex cōplexione. aut ex aſſuefactione. aut ex vinculi refrenantis tur ꝙ ꝓprietas intenſior eſt cum appropinquat ſue origini. Dicōfractione. Primo mō abſqꝫ dubio cōcupiſcentia augeri pōt. cendum ꝙ illud veruꝫ eſt de ꝓprietate que quidē dicit naturā ſicut pꝫ de concupiſcentia carnis q̄ magis feruet in colericis ⁊ ⁊ poſitionē. ⁊ de illa que habet continuari cuꝫ ſua origine. ſicut ſanguineis ꝙͣ in melācolicis ſed talis intēſio nihil facit ad cul eſt in virtute mouente. ⁊ luminis effuſione. aliter non habet ve pam. Non em̄ eſt cul pabilis. ſed naturalis vel penalis. Simili ritatem ſicut patet. nam candela inflammata ab alia. ita benel ter ⁊ ſecūdo mō concupiſcentia intendi pōt in eodē homine. ſiflammabit ſicut inflammabat illa vtrumqꝫ enim deficit inprocut pꝫ in eo qͥ aſſuefactꝰ eſt luxuriari ⁊ bona cibaria comedere. poſito. tum qꝛ illa carnis feditas plus dicit rōnem priuatiōis ꝙ magis eſt pronꝰ ⁊ ardentiꝰ cōcupiſcit ꝙͣ qͥ talia non guſtauit ꝙͣ poſitionis. tum qꝛ etiam illius feditatis trāſfuſio eſt per geſed hec intenſio nō facit ad originale peccatum. ſed potius ad nerationem in qua generatū primū ⁊ ſecundum habet eandem actuale. qꝛ nō dicitur originale peccatum concupiſcentia quovim quā habebat generās primū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ vna ani cunqꝫ mō. ſed ſolum ꝓut ab origine cōtracta eſt. Tertio mō nō ma habet meliora naturalia ꝙͣ alia. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi hoc verum ſit ⁊ pōt intendi. ſed in omnibus habet equaliter reperiri. pro eo ꝙ concedendum. tamen quantum pertinet ad puritatem innoceillud retinaculum originalis iuſticie merito culpe ade in omni tie omnes anime equales ſunt. ⁊ qꝛ illius priuationem directe bus eſt confractum. Et qm̄ ẜm iſtū tertiū modū attendit̉ quāreſpicit originale. hinc eſt ꝙ licet alia naturalia ſint excellentio titas originalis ex parte concupiſcentie. hinc eſt ꝙ quātum ad ra. nō tn̄ propter hoc intendit̉ corruptio originalis culpe. On̄ 1 cōcupiſcentiā originalis culpa in omnibꝰ in quibus eſt reperit̉ em̄ dicitur ꝙ tāto peior eſt corruptio quāto melior eſt natura. h equaliter. ¶ Similiter ꝙͣtū ad feditatē que eſt in carne nō po intelligitur ẜm illud ẜm qd̓ natura ꝑ vicium corrūpitur. aliter teſt eſſe maius ⁊ minꝰ originale. ⁊ hoc pꝫ. nā ꝙ aliqua proprieem̄ non habet veritatē. qꝛ frequēter ille quibabet meliora natu tas intendat̉ requiritur idoneitas ad intenſionem tā ex ꝑte ſuralia non habet ita grauia peccata ſicut ille qui habet minꝰ bo ſceptibilis. ꝙͣ ex ꝑte proprietatis que intenditur. ꝙͣ etiā ex ꝑte na ⁊ etiam in eodem genere peccati. agentis. ⁊ ſi aliqd̓ horum defuerit. proprietas illa nō habet in Utrum ſit ponere vnū originale vel plud ¶ tendi. ſicut pꝫ cōſiderāti. Omnia autem hec deficiunt in ꝓpoſi ueIIIO. lj. ra. Et ꝙ vnum ſolū videtur primo auto. Defectus eniꝫ eſt ex ꝑte ſuſceptibilis. nā ſicut ſpeculū nouū toritate magiſtri in littera. c. Alioquin vbi ſic ait. Uno pctō nō inficitur a muliere mēſtruata. ſed poſtꝙͣ inueteratum eſt ex ali pluribus paruuli obligati ſunt. ¶ Item hoc ipſum oſtenditur quo aſpectu non recipit nouā infectionem. ſic humana natura ratione ſumpta a cauſa. quia pctm̄ originale cōtrabitur ꝓpter Ad

Diſtinctio I aūt quare ſcriptura originale cūſit vnū plural̓r noīat. ē ꝓpter propter Ade inobedientiam. ergo ſi vna tantuꝫ culpa fuit eius multiplicitatē inclinationū ad malū q̄ ex originali pctō naſcūt̉ inobedientia. videtur ꝙ in quocunqꝫ reperitur ſit vnicuꝫ ⁊ nul¶ Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ꝙ originale pctm̄ ortū bꝫ a pctō primoruꝫ 37 lo modo plura. ¶ Iem hoc ipſum oſtenditur rōne ſumpta a pe parentū. dd̓m eſt ꝙ quēadmodū in generatiōe ꝓlis pr̄ ⁊ mater na. Originali em̄ debetur ſolum carentia viſionis dei. ⁊ hec eſt ſunt qͣſi vnū principiū ꝯpletiuū ita ꝙ neuter eoꝝ ꝑ ſe ſufficit ꝙͣ vna pena. ſꝫ multis culpis multe debent rn̄dere pene. ergo ⁊c. uis ſint diuerſe ꝑſone ⁊ diſtincte ſic ⁊ in originalis pctī trāſfu¶ Item hocipſum on̄ditur in cōparatione ad ſequelam. Origiſiōe ītelligēdū eſt. ⁊ ſic pctm̄ ade ⁊ pctm̄ eue fuerūt diuerſa ꝓut nale em̄ non ſolūmodo eſt ab origine. ſed etiā origo eſt ⁊ princitn̄ in originali pctō inficiebat̉ in vtroqꝫ vis generatiua. vnum pium oīm maloruꝫ. Si ergo qd̓ per ſuperabundantiam dicitur vni ſoli cōuenit. ⁊ ſtatus eſt per reductionē ad vnuꝫ videtur q̄ pctm̄ originale in ꝓle cauſabāt. ita ꝙ ſicut principalit̓ virtꝰ ge neratiua reſidet penes virū. ita etiā trāſfuſio originalis princi originale pctm̄ non ſit niſi vnū ſolum. ¶ Item hocip̄m videtur in cōparatione ad ſubiectū. Originale em̄ eſt in aīa rōne conpal̓r attribuit̉ viro. Nihilominꝰ tn̄ vtriqꝫ attribuit̉ ſuo mō. vn̄ friuola eſt illa q̄ſtio qua q̄rit̉ vtrū trāſfunderet̉ originale ſi tm̄ iunctionis ſue ad carnē. ſi ergo vna eſt caro cui aīa coniungit̉. ⁊ vnica vnione vnitur. ⁊ vnitas eſt in aīa ẜm ꝙ carni vt ꝑfectivir vel tm̄ mulier peccaſſet. qꝛ cū ad generationē duo ꝯcurrāt tāꝙͣ vnū principiū. nō pateret̉ deꝰ ꝙ vir incorruptꝰ mulieri cor bili vnitur. vr̄ ergo ꝙ neceſſario peccatum originale ſit vnum. rupte ꝯmiſceret̉ vel ecōuerſo. Dꝫ.n. ſiue in ſtatu nature īſtitute ¶ Item hocip̄m oſtendit̉ ꝑ ꝯparationē ad oppoſitū. Origina ſiue in ſtatu nature corrupte ſeruari ꝓportio ⁊ cōformitas viri le em̄ peccatū eſt carētia debite iuſticie. ſed debita iuſticia cuius originale pctm̄ eſt priuatio in hoīe nō erat niſi vna. qꝛ ī vno agētis ad mulierē ſuſcipiētē. cū in actu illo efficiant̉ vna caro. innocēte vna eſt innocētia. ergo ⁊c. ¶ Sed ꝯtra hoc arguiruſ ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de multiplicitate penaꝝ. dd̓ꝫ ꝙ vni culpe re ſpōdet vna pena principalis. plures aūt pn̄t eſſe nō prīcipalesᶻª primo autoritate ſuꝑ illud Pſal. Ecce in iniquitatibus ꝯceptꝰ ſum glo. iniquitates ſunt peccata originalia. ⁊ multe autoritaPrincipalē aūt dico penā eternā. nō principalē penā tꝑaleꝫ. q̄ tes ſunt ad hoc in littera. ¶ Item hocip̄m videt̉ rōnibus ſumquodammō eſt ad bonū ordinatiua. Uel principalē voco illā q̄ ptis per eandē viam per quā ſumebantur ad oppoſitū. Et priprimo ꝓ culpa infligit̉. nō principalē ꝟo q̄ ad iſtā ꝯſequit̉. Ori mo rōe ſumpta a cā. Originale em̄ pctm̄ eſt in nobis ꝓpter pec ginale aūt vna pena eterna punit̉ videlꝫ carētia viſionis dei. catū primoꝝ parentū. ſed Adam ⁊ Eua plura cōmiſerunt pecUnica etiā pena tꝑali principal̓r. videlꝫ mortalitate carnis. ſꝫ ad mortalitatē multe ꝯſequunt̉ penalitates. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ᵈᶻ cata. ergo vr̄ ꝙ plura ſint in nobis originalia. qꝛ qua ratiōe redundat in nos pctm̄ viri. eadē ratione mulieris. ¶ Itē hocip̄ꝫ de multiplicitate īclinationū. dd̓m ꝙ ſicut vna chorda rupta qͣ videtur rōe ſumpta a pena. qꝛ vni culpe vnica debet rn̄dere pe multa colligant̉. ſequit̉ laxatio multoꝝ. ⁊ tn̄ vna eſt ibi prīa cor na. ſed multa gn̄a penalitatū ad originale pctm̄ conſequuntur ruptio ⁊ laxatio. ſic intelligēdū eſt ⁊ in ꝓpoſito. qꝛ iuſticia īnovt fames. ſitis. mors. infirmitas ⁊c̄. Et quattuor dicit Beda cētie ꝑ originale pctm̄ priuata. oēs vires aīe relaxant̉. vna tn̄ ē nobis p peccatū originale eſſe inflicta. ſcꝫ infirmitatem. ignorā corruptio loquēdo eſſential̓r. plures aūt ītelligēdo cauſaliter. tiā. concupiſcentiā ⁊ maliciā. vr̄ igitur ꝙ ẜm diuerſa penalita¶ Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ eſt corruptio diuerſarū viriū. dd̓m ꝙ ve 40 tum gn̄a ſit diuerſitas originaliū. ¶ Itē hocip̄m videtur ꝑ cō rū eſt. ſꝫ ſicut gr̄a ponit̉ eſſe in viribꝰ aīe ꝓut tn̄ ꝯtinuant̉ advni parationē ad capitalia ſubſequētia. Habitus em̄ diuerſificant̉ tatē ſubſtātie aīe. ⁊ iō vna eſt gr̄a in oībus viribꝰ. ſic ⁊ originaper actus. ⁊ actus ꝑ obiecta. ſi ergo originule peccatum reddit le pctm̄ eſt corruptio pluriū viriū. prout tn̄ ille vires in vnitate hoīem procliuū ad ſeptē pctā capitalia q̄ ſunt diuerſoꝝ geneꝝ. ſubſtātie vni carni habēt vniri. Et ſic intelligendū eſt illd̓ ꝟbū vr̄ ꝙ in quolibet hoīe ſit multitudo originaliū. ¶ Itē hocip̄m qd̓ ab aliquibꝰ ꝯſueuit dici.ſ. ꝙ orginale ineſt aīe ẜm ſuā eſſen on̄ditur ꝑ cōparatōeꝫ ad ſubiectū. qꝛ oēs vires aīe inficiunt̉ ꝑ tiā. hoc enim nō eſt intelligendū ꝙ ipſam ſubſtātiā aīe origina originale peccatū. ſed multiplicatis corruptibilibꝰ. multiplicā le prius reſcipiat ꝙͣ potētias. Nā ꝯtrariū huiꝰ dicit Anſel. ī li. tur corruptiōes. ⁊ in diuerſis potētijs diuerſi ſunt babitꝰ. ergo de ꝯcep. virgi. ꝙ tā iuſticia ꝙͣ iniuſticia prīo eſt involūtate ⁊ lo in vnoquoqꝫ hoīe neceſſe eſt ponere multiplex originale. ¶ Itē quit̉ ibi exp̄ſſe de pctō originali. Et ſic ītelligēdo ꝙ originale hoc ip̄m vr̄ ꝑ cōparationē ad oppoſitū. qꝛ ꝑ originale pctm̄ eſt pctm̄ vt culpa eſt. ſit prīo involūtate vt viciū. ſit in pluribꝰ popriuatio oīm virtutū cū ꝑ ip̄m fiat incuruatio aīe ad vicia oībꝰ tētijs ad vnā ſubſtātiā ꝯtinuatis. intelligit̉ br̄e vnicū ſubiectū 34 virtutibꝰ oppoſita. gͦ ſi plures ꝯtingit in nobis reꝑiri virtutes ſicut vnitas vna ponit̉ eſſe in oībꝰ mēbris eiuſdē corporis. ſicut plures ī nobis cōtīgit reꝑiri culpas originales. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ſi vult Aug. Nō ſic aūt eſt de pctō actuali. Nā pctā actualia dicut vult mgr̄ Hug. Originale peccatū dupl̓r dr̄. Uno mō dicit̉ uerſas potētias reſpiciūt. ẜm ꝙ ad diuerſos actꝰ ꝯparant̉. vn̄ originale pctm̄ qd̓ eſt origo oīm pctōꝝ. ⁊ ſic pctm̄ ade dr̄ orgi⁊ ꝑ diuerſos actus ītroducunt̉ in eſſe ⁊ propterea ẜm diuerſita nale pctm̄. ⁊ hoc mō originale peccatū nō tantū eſt vnū ſpē. ve tem potentiarū babent differre. non ſic eſt de originali pecca 41 rū etiā vnū numero. Alio mō dr̄ originale peccatū qd̓ eſt in noto qd̓ cōtrahitur exvnione anime ad carnē. ¶ Ad illud quod vl bis ab origine. ⁊ a quo etiā cetera vicia ſumūt in nobis originē timo obijcitur de comparatione ad oppoſitū. iam patet reſpō⁊ hoc mō querimꝰ hic de vnitate originalis pctī. ¶ Ad huiꝰ igiſio. Naꝫ originale peccatū primo ⁊ principaliter virtutibus nō tur qōnis dilucidationē intelligendū eſt ꝙ cū querimꝰ de vniopponitur. ſed opppnitur iuſticie originali. de qua ſepe dictuꝫ tate alicuius aūt querimꝰ de vnitate ẜm ſpēꝫ ⁊ formā cōeꝫ. aut eſt. ⁊ illā priuādo per conſequēs inclinat ad diuerſa vicia. ⁊ ſic q̄rimꝰ de vnitate ẜm numerū ⁊ ſuppoſitū. Si primo mō loquainclinādo cū omnibus virtutibus hꝫ repugnantiā. vnde ratio mur de originali pctō. ſic vnitatē hꝫ ẜm ſpēm eo mō ẜm ꝙ pctm̄ illa non cogit. qꝛ non arguit per illud qd̓ opponitur directe. ſꝫ dr̄ babere ſpēꝫ. Unitas aūt iſta in originali pctō venit prīcipa ſolū per id quod opponitur ex conſequenti. liter ex ꝑte boni qd̓ priuat. ⁊ ex parte pctī ade ꝑ qd̓ introductū Onſequenter queriturꝙͣtum ad tertium articuluꝫ eſt. hoc eſt ex ꝑte oppoſiti ⁊ ex ꝑte principij. Una.n. eſt ẜm ſpēꝫ de pena originalis. Et circa hocquerunt̉ duo. Pri originalis iuſticia ⁊ innocētia. cuiꝰ priuatio eſt originale pctm̄. mo queritur vtrum decedentes etiam in ſolo oriUna ēt fuit inobediētia rōne cuiꝰ totū genꝰ humanū eſt corruginali puniantur pena ignis materialis. Scd̓o q̄ptū. ⁊ iō ẜm ſpēm originale pctm̄ eſt vnū in nobis. Si aūt loqͣtritur vtrum puniātur pena interioris doloris. an mur de vuitate originalis ꝙͣtū ad numerū. ſic dd̓ꝫ ꝙ in vno bo ſolum carentia viſionis dei. zꝫ mine eſt vnicū. ¶ Et rō huiꝰ ē. qꝛ pctm̄ dupl̓r numerat̉. Aut rō Utrū paruuli decedētes in ſolo origina E 4 UEIIIO. j. ti puniant̉ pena ignis materialis. Et ꝙ ne ſubiecti in quo eſt. ſicut in diuerſis hoībꝰ diuerſa ſunt pctā Aut rōne actꝰ ꝑ quē hō culpabilis efficit̉. ſic qͥ pluries luxuria ſic videt̉ Aug. de fide ad pe. Firmiſſime tene paruulos qui ſitus eſt plura bꝫ pctā. Neutro iſtoꝝ modoꝝ originale pctm̄ mul ne ſacramento baptiſmatis de hoc ſeculo trāſeūt. eterni ignis tiplicat̉. ſꝫ remauet indiuiſum. nā in vno hoīe vna eſt aīa q̄ ꝑ ori ſupplicio ſempiterno puniendos. ¶ Itē Aug. Quiſquis ita vi ginale pctm̄ īficit̉. ¶ Itē vniꝰ hoīs vna ē generatio in qͣ ⁊ ꝑ quā uere incipit. vt ante finiat vitam ꝙͣ ab eius.ſ. originalis oblioriginale pctm̄ tranſfundit̉. ⁊ iō originale pctm̄ in vno hoīe eſt gatione ſoluatur. ſi vnius diei vel vniꝰ hore ſpacio anima vixit vnū ſolū ꝙͣtū ad vnitatē ẜm ſpeciē. ⁊ ꝙͣtū ad vnitatē ẜm numeꝝ in corpore. neceſſe eſt eā cū eodē corpore interminabilia gehen ze Et ꝯcedēde ſunt rōnes q̄ hoc oſtēdūt. ¶ Ad illd̓ ergo qd̓ prīo ne ſupplicia ſuſtinere. Ex hoc expreſſe colligit̉ ꝙ originali non obr̄ de glo. in contrariū. Iniqͥtates dicit pctā originalia. dd̓m tantū debetur carentia viſionis dei. ſed etiam pena ignis. ꝙ ſicut magiſter dicit ꝙ frequēter in ſcriptura accipit̉ plurale ¶ Itē hocipſum videtur ratione. Paruuli in hac vita multas pro ſingulari ⁊ econuerſo ſicut magiſter exēplificat in lr̄a. Rō ſuſtinēt penalitates ⁊ afflictiōes. aut ergo iuſte aut īiuſte. Nō tt ij

Secundi Libri iniuſte hoc cōſtat. qꝛ oīs pena iuſta eſt. Si iuſte ergo meretur ſeruit eos cū alijs pctōribus eternaliter dānari. Iſtum autem ſuū intellectū explanauit in enchi. vbi dixit penā eoꝝ eſſe mitihoc originalis culpa. ſi ergo culpa non debet remanere impunita. ⁊ originale meretur penam ſenſus. videt̉ ꝙ paruuli pena ſimā. ſicut dicit mgr̄ in lr̄a. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ paruuli a ſenſibili cruciētur. ¶ Ite illud eſt magis dignū puniri in quo multas penalitates ſuſtinent in hac vita. dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi tꝑaliter pu magis reſidet cā peccati. per que em̄ quis peccat per illa debet niri pro pctō originali ſit iuſtū. non tn̄ ſequit̉ ꝙ eternaliter. Et torqueri. ſed traductio ⁊ cā originalis peccati maxime reſidet ratio huius eſt. qꝛ pene tꝑales non tm̄ ſunt punitiue. ſed etiā ꝑ penes carneꝫ. ergo videt̉ ꝙ illa potiſſime debet puniri. ſi ergo motiue. vnde deus non tm̄ affligit inimicos ſuos. verumētiam aīa merito illius culpe digna eſt dei viſione priuari. multo foramicos ſicut pꝫ ī Thobia ⁊ Iob. ⁊ ideo inafflictōe temporali ſe tius caro digna eſt eternis ſupplicijs cruciari. ¶ Iteꝫ ꝑuulis ueritati iuſticie cōiuncta eſt benignitas miſericordie. que duo eleganter reperiri dn̄t in omni punitione dei ⁊ remuneratione nō reſtituunt̉ corpora dotata. habebūt igit̉ corpora paſſibilia. ſed oē paſſibile neceſſe eſt aliqn̄ pati. vel ab extrinſeco. vel ab ī ſic autem non contingeret in pena eterna reperiri. hoc enim pa trinſcco. maxime cū approximat̉ agentiactiuo. ergo vr̄ ꝙ parrum eſſet de rigore iuſticie. ſi animas paruulorum ignis gehēuuloꝝ corpora aliqn̄ patiantur ⁊ affligent̉. ¶ Sed contra Au nalis ſupplicio cruciaret. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ in carne magu. in ench. Mitiſſima ſane eoꝝ erit pena. q̄ preter pctm̄ qd̓ ori xime reſidet cā pctī. dicendum ꝙ ⁊ ſi cā pctī quoquo modo reſi 45 ginaliter traxerūt nullū inſuꝑ addiderūt. ſꝫ ſi paruuli carerēt deat in carne. hoc eſt per modum cuiuſdam habitus. non ꝑ mo viſione dei ⁊ punirent̉ igne materiali nō haberēt mitiſſimā pe dum actus. tn̄ caro non facit animā paruuli ꝯcupiſcentem. ſed nā. Si igit̉ nemo dubitat eos viſiōe dei priuādos. vr̄ nullo mō ꝯcupiſcibilem. ⁊ propter hoc nec ipſa nec anima in ipſa debet eſſe ipſos corporali ſupplicio puniendos. ¶ Item magr̄ in lr̄a actuali ꝯbuſtione ignis torqueri. ſꝫ ſicut anima priuatur viſione dei. ſic etiam caro priuatur ſtola ſua. ⁊ in loco vili ⁊ tenebro ca. alioquin pro originali pctō qd̓ a parentibus paruuli traxerunt. nullā aliam materialis ignis vel conſciētie vermis penā ſo ponitur. cum collocanda eſſet in celo empyreo. ſi a talis fedi ſenſuri ſunt niſi ꝙ dei viſione carebūt imperpetuū. ¶ Itē hoc ratis corruptione fuiſſet ſanata per baptiſmi efficaciā. ¶ Ad il 46 ipſum videtur ratione. Iniuſtū eſt plus exigere in pena ꝙͣ com lud qd̓ obijcitur ꝙ paruuli non habent corpora dotata. ſed pomiſſum eſt in culpa. ſi ergo paruulus nullo actu ſuo diuinū con tius paſſibilia. dicendum ꝙ aliquid non pati ab aliquo duplitempſit imperiū. videt̉ ꝙ nullū debetur ſibi eternale tormentū citer ꝯtingit. Aut ex virtute quā habet in ſe. aut ex ordine diui ¶ Item acerbitas pene rn̄det quantitati delectationis. iuxta ne iuſticie. Dico igitur ꝙ qꝛ corpora paruulorum ſint paſſione illud Apoca. Quantū glorificauit ſe in delicijs ⁊c. ſed aīa q̄ cō carentia. ⁊ hoc non eſt propter virtutē reſiſtendi quā habeant ī iuncta fuit corpori paruuli infirmanti ⁊ debili nullam delecta ſe. ſed potiꝰ ꝓpter ordinē diuine iuſticie. ẜm cuiꝰ regulaꝫ ignis tioneꝫ inordinatā in corpore ſenſit. ergo videt̉ ꝙ ſibi nō debea infernalis agere hꝫ. cū ſit inſtrumentū diuine iuſticie. Un̄ ſicut tur acerbitas. pene ſenſibilis. ¶ Itē borribilius eſt cōtinue ⁊ idē ignis magis cruciat maiorē pctōrē ꝙͣ minorē. ſic ⁊ in eodeꝫ eternaliter in tormentis eſſe ꝙͣ oīno non eſſe. ſi ergo deus aīaꝫ igne patiunt̉ corpora eoꝝ qͥ peccauerūt pctō actuali. paruuloꝝ quā creauit ſine perpetratione alicuius pctī eternis ſupplicijs vero corꝑa etiā ſi in ipſis ignibꝰ infernalibus volutent̉ paſſiodeputaret. nullū videretur ſibi beneficiū p̄ſtare. nec miſericorneꝫ nō ſentiūt. ⁊ tn̄ non bn̄t impaſſibilitatis dotē. qꝛ nō ſuꝑant dia ſimul cū iuſticia curreret. ꝙ ſi hoc eſt inconueniens dicere vim ignis ꝑ hoc qd̓ bn̄t a virtute ꝓpria. ¶ Et ſi tu obijcias mi 47 apud pr̄em miſericordiarū. videtur ⁊c. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ in bi ꝙ dn̄t pati paſſione veniēte ab intrinſeco vtpote fame ⁊ ſiti. 42telligentiam eſt notandū ꝙ hic duplex eſt opinio. Quidā eniꝫ cū non habeāt corpora impaſſibilia ⁊ īmortalia. dd̓ꝫ ꝙ ſicut dā attendētes rigorē diuine iuſticie ac ſentētie qua deus pro vno natorū corꝑa cum ſint paſſibilia ⁊ defectibilia. tn̄ diuina virtu modico mortali ī quo momētanea ⁊ quaſi nulla fuit delectatio te ſuſtentāte ꝑpetuant̉ in vita vt ab ignibꝰ non ꝯſumant̉. ſic ⁊ ꝑ hoīem cruciat eternaliter. dicūt ꝙ ꝑuuli cremabunt̉ igne mauulorū corpora eadē virtute diuina in vita ꝯtinuantur. vt non teriali. longe tn̄ minus ꝙͣ illi qͥ peccauerūt pctō actuali. Et hoc indigeant cibo nec potu. nec tn̄ habent illā firmitatē ⁊ ſolidita tem quam habebunt corpora glorioſa. dicunt ſenſiſſe Aug. cum dixit in enchi. penā paruulorū eſſe mi tiſſimā. Et in libro de fide ad pe. Paruuli cruciabuntur eterno Utrum paruuli decedētes in ſolo origi M dEIIO. lj. nali puniant̉ aliquo dolore interiori. F ſupplicio. Mitiſſimā em̄ illā vocat penā nō abſolute. ſed reſpe ctu aliarū. Nec in hoc derogatur vt dicūt diuine mīe. ꝙͣuis plꝰ Et ꝙ ſic vr̄ per illud Iobā. Chriſo. qui dicit ꝙ excludia bonis manifeſtetur via iuſticie ꝙͣ miſericordie pro eo ꝙ minus malū eternis. ⁊ alienū effici ab bis que p̄parata ſunt iuſtis tm̄ geneeſt in tali pena eſſe ꝙͣ oīno non eſſe. cū non ſit ibi tanta boni pri rat crutiatum. tm̄ dolorem vt etiā ſi nulla extrinſecus pena tor uatio ſicut manifeſtat Aug. in lib. de li. ar. ⁊ hoc dicunt eſſe cōqueret. hec ſola ſufficeret. ergo ſi paruuli excludent̉ ſicut adul ueniens vt ſicut in originali pctō erat carentia debite iuſticie ⁊ ti. videtur ꝙ maxime cruciabuntur interiori dolore ⁊ gemitu. concupiſcentia. ſic etiam in pena eſſet carentia viſionis dei ⁊ ¶ Item qn̄cunqꝫ aliquis deſiderat ⁊ illo priuatur. neceſſariuꝫ afflictio ignis eterna. Sed cū valde durum illud dicere videa eſt illū triſtari ⁊ dolere. ſꝫ oēs hoīes naturaliter deſiderāt bea tur ꝙ deus tam dure ⁊ tam aſpere agat cū paruulis ſic decedē titudinem. ergo ſi aīe paruuloꝝ eterna beatitudine priuant̉. vi tibus. qui oīno nō potuerūt vitare nec mortē culpe. nec morteꝫ detur ꝙ ex hoc neceſſario triſtent̉. ¶ Item aīa paruuli dū vni nature preſertim cū videamus deū cū impijſſimis ⁊ ſceleratiſſi tur carni ꝯtrahit ꝯcupiſcentiā. cū ergo ſeparatur a corpore remis peccatoribus in multis miſericorditer agere. Ideo eſt alia manet in ea infectio illa ꝯtracta. ⁊ ip̄a pōt exire in actū. hoc cō poſitio mitior q̄ magis concordat pietati fidei ⁊ iudicio ratōis ſtat. ergo pōt ꝯcupiſcere. ſed ꝯcupiſcētia ſemꝑ eſt vel cum dele ꝙ qꝛ paruuli decedētes cū origi nali carēt iuſticia ⁊ ſpūſſancti ctatione vel cū pena. Cum delectatione cū babet qd̓ deſiderat gratia q̄ eſt pignus hereditatis eterne. priuant̉ ineternum dei cū pena. ſi non hꝫ. ergo ſi aīe paruuloꝝ delectationibꝰ erūt priviſione. qꝛ vero in carne fuit feditas. ideo ponentur in loco vili uate. vr̄ ꝙ doloribus interius erūt afflicte. ¶ Item paruuli de vtpote infernali. ſed qꝛ nō babuerūt in ſe actualē delectationē cedentes cum originali. ⁊ antiqui patres in limbo exiſtentes. peccati. nec in ſpū in carne. ideo nō ſentiunt pene ignis acerbi vtriqꝫ priuabant̉ viſione diuina. ſi ergo ampliori debebant pe tatē. Hunc modū dicēdi magis approbant mgr̄i cōiter. ⁊ ideo na puniri paruuli qui habebant culpā ꝙͣ patres qͥ nullā habeipſum ſuſtinendo ẜm opinionē mgr̄i. ſicut pꝫ in littera. ratōes bant culpā. videtur ꝙ ex ipſa carentia viſionis dei aliquam tri que ad hanc partē iuducunt̉ concedo. ¶ Ad illud ergo qd̓ priſticiam aīe paruuloꝝ habeant. ¶ Item maior dolor eſt quādo mo obr̄ in ꝯͣrium de verbis Aug. dd̓m ꝙ Aug. in verbis illis nō quis priuatur aliquo bono ſine cā ꝙͣ quando priuatur ex cauſa intendit dicere ꝙ paruuli ſenſibiliter crucient̉. ſed intēdit eoꝝ aliqua ergo pari ratione maior dꝫ eſſe dolor qn̄ priuatur ex mi pe nā manifeſtare ꝙͣtū ad carentiā viſionis dei. ⁊ ꝙͣtuꝫ etiā ad nori cā ꝙͣ quando priuatur ex maiori. ſi ergo aīe paruuloruꝫ ex vilitatē loci. Et hoc valde abundanter exprimit plus dicens ⁊ minori cā priuantur viſione diuina ꝙͣ anime adultoꝝ. videt̉ ꝙ minus volēs intelligi. Nec ſine cā loquitur ſic. hoc em̄ facit ad magis doleant interius. ¶ Itē aīe paruulorum ꝑ naturam ha extirpandam illā hereſim q̄ dicebat paruulos nulla pena puni bent affectiones. ⁊ affectiones neceſſe eſt vel quietari vel ꝑ eas ri. Unde ſicut in moribus documentū eſt ꝙ qui vult ab vno exaīam affligi. inquietudo eniꝫ affectionū nō modica eſt afflictio tremoꝝ ꝑuenire ad mediū quaſi dꝫ declinare ad aliud extremū ſed affectiones paruuloꝝ nō erunt quietate. alioquin ia eſſent ſicut docet ph̓s. Sic etiā beatus Aug. vt illā hereſim extirpain quadā beatitudine. ſolus enim deus eſt qͥ quietat deſideriū ret que dicebat paruulos ab omni pena immunes. ⁊ ad mediū aīe. ergo videt̉ ꝙ ſi aīa erit in affectionū varietate ⁊ inquietureduceret videlicet ad penam carentie viſionis dei ſimpl̓r aſdine. ꝙ erit continue in dolore ⁊ afflictione. ¶ Sed contra ma giſter

Diſtinctio XI giſter in lr̄a. nullā aliam penā ſenſuri ſunt paruuli ignis matetunc in nullo cōicarent cum damnatis. pn̄tia enim viſionis dei rialis vel ꝯſcīe vermis. niſi ꝙ dei viſione carebūt imperpetuū non ſtat cū pena ſenſibili. ideo cum beatis cōicant in hoc ꝙ caergo vr̄ ꝙ nō habeāt dolorē ineternū. ¶ Itē origīale ineſt aīe rent omni afflictione exteriori vel interiori. cū damnatis vero ex vnionē ad carnē. gͦ ſi aliquo dolore dꝫ aīa cruciari merito ori in hoc ꝙ priuant̉ viſione dei ⁊ lucis corꝑalis. Paruuli igit̉ ſic diuino iudicio iuſto inter beatos ⁊ ſimpl̓r miſeros quaſi in me ginalis pctī. illo potiſſime cruciari dꝫ qui ineſt aīe ẜm carnē. ſi ergo caro non cremabit̉ igne materiali. vr̄ ꝙ aīa non cruciabit̉ dio conſtituti hoc nouerūt. vt tn̄ ex vna parte conſideratio gedolore ſpūali. ¶ Itē ſi paruuli decedēres in originali dolebūt neret deſolationē. ex altera cōſolationē. ita equa lance diuino poſt hanc vitā. aut dolebūt de culpa. aut de damno. Si de cul iudicio eoꝝ cognitio ⁊ affectio librat̉. ⁊ in tali ſtatu ꝑpetuatur pa dolebūt. ergo erūt iuſti. Si de dāno dolebūt. cū illud dānū vt nec triſticia deijciat. nec leticia reficiat. ſed in hoc mirabilis ⁊ pena carentie viſionis dei ſit iuſta. ⁊ qͥ dolet de iuſto eſt iniuoſtendit̉ ordo diuine ſapiētie q̄ cuncta nouit ſuis locis diſpone ſtus vr̄ ꝙ in aīabꝰ decedentibꝰ cū originali non tm̄ ſit culpa ori re ⁊ ad ſui gloriam ordinare. Nā ſicut in beatis potiſſime mani ginalis. ſed etiā actualis. ¶ Itē ſi paruuli dolebūt de amiſſio feſtat̉ mīa. ⁊ in dānatis potiſſime claret iuſticia. ſic in iſtis mane illiꝰ ſummi boni. cū ipſi virtutē patientie non habeāt. ⁊ qͥ do nifeſtat̉ miſericordia ſimul ⁊ iuſticia. ⁊ ex hoc pꝫ ꝙ nō facit fru let de aliquo malo carēs virtute patientie murmurat cōtra pu ſtra deus aīas quas nouit de corꝑe ante ſuſceptionē baptiſma nientē vel infligentē. ergo vr̄ ꝙ aīe paruuloꝝ murmurent contis egreſſuras. Oīa em̄ facit deus ad gloriā ſuā manifeſtādā. tra deū. ſed nullus pōt murmurare contra deū niſi inique. ⁊ in ¶ Un̄ ſi tu queras qͥd paruuli faciant vtrū addiſcant vel confe 4. iuſte. ergo videt̉ ꝙ poſt egreſſuꝫ a corpore aīe decedentes ī orr rant. vel aliqd̓ aliud opus exerceant. breuiter ego rn̄deo ꝙ diginali magis efficiant̉ inique ꝙͣ ante. qd̓ eſt īpoſſibile. ¶ Iteꝫ uine iuſticie equitas ⁊ īmutabilitas in eodē ſtatu ꝙͣtum ad cor ſi dolēt aut credūt ſe babituros illud bonū aut certi ſunt. ꝙ nū pus ⁊ ꝙͣtum ad aīam. ſiue quo ad cognitiuā. ſiue quo ad effecti ꝙͣ babebūt. Conſtat ꝙ non expectant illud bonū habendū cum uam ꝑpetualiter eos cōſolidat vt nec ꝓficiant nec deficiāt. nec non habeant ſpeꝫ. ſi ergo dolorē babent de bono amiſſo cū cer letent̓ nec triſtent̉. ſed ſemꝑ ſic vniformiter maneāt. vt ſint matitudine nūꝙͣ habendi. videt̉ ꝙ habeant deſperationē. ſed de teria laudandi diuinū iudiciū qd̓ ſic eſt equū ⁊ iuſtum. vt nullū ſperatio eſt acerbiſſima oīm penaꝝ infernaliū. ergo paruuli pu bonū remaneat irremuneratū. ⁊ nullū malū remaneat impuninirent̉ pena acerbiſſima. qd̓ impiū eſt dicere. ¶ Item ſi dolent tum. ⁊ ꝑfectiſſime teneat mediū inter ſuperfluū ⁊ diminutum. aut dolent in ſummo. aut nō. Si inſummo dolent. igit̉ acerbiſScd̓m hanc igit̉ poſitionē ꝯcedende ſunt rōnes oſtēdentes ꝙ ſime puniunt̉. Si nō dolēt in ſummo. ergo in proceſſu tꝑis pn̄t paruuli nō ſentiūt ſpūalem dolorē. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcit̉ 50 magis ⁊ magis dolere. cū dolor ille ortu habeat ex interiori af in contrarium de Iob. Chriſo. dd̓m ꝙ intelligit de his qͥ exclu fectione. ergo in eadeꝫ diſpoſitione manente culpa. videt̉ ꝙ in duntur merito actualis pctī. qͥ vermeꝫ conſcientie ⁊ remorſum as eis creſcat pena. q̄ duo ſunt incompoſſibilia. ¶ Rn̄. ad p̄dicto ſunt habituri. ⁊ ideo nō habet locū in paruulis. ¶ Ad illud qd̓ 51 rū intelligentiā eſt notandū ꝙ ſuꝑ hac q̄ſtione nec expreſſe loqͥ obijcitur ꝙ triſticia neceſſario ſequit̉ qn̄ deſiderium non imple tur ſcriptura. nec expreſſe eā ſancti determināt. Et ideo docto tur. dd̓m ꝙ verum eſt qn̄ nec implet̉ in ſe. nec ſit recompēſatio res theologie hic opinantur contraria. Quidā enim voluerūt ẜm eſtimationem deſiderantis. Qn̄ vero ẜm eſtimationem deſi dicere ꝙ paruuli carebūt ⁊ cognitione ⁊ dolore. Cognitione qͥ derantis aliqua recompenſatio fit. non neceſſe eſt triſtari. ſicut dem carebūt exigente iuſticia. dolore carebūt exigente miſerimulti qui vellent eſſe in paradiſo. bene conſolant̉ de ſtatu vite cordia. Iuſticia namqꝫ exigit vt non det̉ eis poſt hanc vitā do pn̄tis. qꝛ contenti ſunt his q̄ babēt ꝙͣuis modicum habeāt. ⁊ ſic num aliqd̓ cognitionis. qd̓ in hac vita nō babuerūt. vnde ſicut in paruulis intelligēdū eſt eſſe. ꝙ eis ſufficiat ſtatus ſuus: nec caruerūt cognitione fidei ⁊ omni genere cognitionis intellecti eleuant oculos ad opes quas habere non poſſunt. ¶ Ad illud 52 ue illi qͥ mortui ſunt ante vſum rationis. ſic etiam carebūt poſt qd̓ obijcitur ꝙ anima paruuli cōcupiſcentiā habet. dicendū ꝙ hanc vitam. nec diuturnitate temporis addiſcent. ſicut nec mo ſicut in hac vita nec concupiuit nec deſiderauit aliquid qd̓ non riones qͥ nihil plus ſciūt qn̄ moriunt̉ ꝙͣ qn̄ naſcunt̉. etiaꝫ ſi mul debuerit. ſic etiā nec in futura vita. ſed ipſi diuina ſentētia colto tempore vixerūt. Miſericordia exigit vt non habeant penaꝫ locati erunt. inter fugā ⁊ appetitum ita ꝙ neutrū eis dominabi actualis doloris. cū non habuerūt maculam culpe actualis. ⁊ tur. ⁊ ideo nec habebunt actuale gaudium. nec actuale ſuppliideo iuſto ſuo iudicio priuat eos deus oīm eoruꝫ cognitione q̄ ciū vnū em̄ reprimitur per alterū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de ſan poſſet eis inferre doloreꝫ. meliꝰ eſt enim talia ignorare ꝙͣ ſcire. ctis patribus. dd̓m ꝙ ſancti patres ſpem ⁊ certitudinem habeꝰꝰ ſicut pctōri procliuo ad pctm̄ meliꝰ eſt ignorare ꝙͣ noſſe ea que bant de futura gloria habenda. ⁊ gratiā etiaꝫ habebant ꝑ quā eū inclinant ad pctm̄. Sed qꝛ difficile eſt intelligere ꝙ anima dn̄m aliquo modo cognoſcebant. ⁊ ideo non ſequitur ꝙ equali ſeparata non habeat vſum rationis. ⁊ non cognoſcat ea ſaltem ter punirentur vt paruuli pro eo ꝙ plus habebant conſolatōis quorū cognitio eſt ei naturaliter inſerta. cū ex parte corporis ī ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ maior dolor eſt alicui cum priuatur pedimentū non habeat. Ideo alij aliter opinant̉ ꝙ anime parabſqꝫ cauſa dicendum ꝙ paruuli bene ſcient ex cauſa ſe eſſe pri 4 uuloꝝ ⁊ habebūt cognitionē. ⁊ babebūt etiam doloreꝫ. Scient uatos. ſed qꝛ illam cauſam non a ſe habuerunt ſed aliunde con enim propter qͥd facte ſunt. ⁊ ſcient ſe illo bono merito origina traxerunt. ideo nec dolorem nec remorſum habebunt. verbum lis culpe eſſe priuatos ⁊ propterea doloreꝫ habebūt. ⁊ affectio autem predictum intelligitur in punitione iniuſta. ⁊ in qua pu nes doloris in eis alternabunt̉. attamen non habebūt dolorem nitus punienti remurmurat. ſic autē non eſt in propoſito. ¶ Ad 7 qͥ mereat̉ dici vermis. qꝛ non habebūt remorſum ꝙ ꝑdiderūt il vltimum dd̓m ꝙ affectiones paruulorum ſtabiliuntur iudicio lud bonū propter propriā negligentiā ⁊ cōtemptū. ⁊ pro tanto equitatis diuine. non tn̄ totaliter quietant̉ ſicut affectiōes bea dolor eoꝝ erit multo mitior ꝙͣ dolor adultoꝝ. Sed qm̄ plura vi toruꝫ in patria. Ande ſicut differt immunitas a paſſione ſiue a dent̉ inconuenientia ſeqͥ ſi ponat̉ ipſos dolere ſicut in opponēſenſu pene in paruulis ⁊ beatis qꝛ in beatis eſt dos. ī paruulis do monſtratū eſt. tū ꝓpter hoc qꝛ dolor ille eſt abſqꝫ patientia. non. ſicut dictum eſt. ſic intelligendum eſt de quietatione ex ꝑ⁊ abſqꝫ ſpe ⁊ ita cū murmure ⁊ deſperatione. Tū etiam qꝛ dolor te affectionum. anime. aīe redūdat in carnē. ⁊ ſi talis dolor ex deliberatione procedit xiii De peccato actuali ẜm eiꝰ non videt̉ eſſe abſqꝫ actuali obliquatione. ¶ Propter hec ⁊his Diſtinctio. xxi. iiij. cauſalitatem. ſimilia eſt tertiꝰ modus dicendi. vicꝫ ꝙ anime paruuloruꝫ care Se Oſt predicta de pctō actuali ⁊c. Iſta totalis pars būt actuali dolore ⁊ afflictione. non tn̄ carebūt cognitione. Et ſcd̓i libri in qua mgr̄ agit de lapſū hoīs diuiſa fuit illud poteſt ſatis rationabiliter intelligi per hūc modū. Decein tres partes. ẜm ꝙ tripl̓r cōtingit cōſiderare cor dentes em̄ in ſolo originali quaſi mediū tenent inter habentes ruptionē pctī. duabus ergo partibꝰ terminatis in gratiā ⁊ culpam actualē. ⁊ qm̄ ſtatꝰ retributionis reſpōdere de quibus mgr̄ egit de pctō quo ꝑſona corrumpit na bet ſtatui vite preſentis. in tali ſtatu debent anime paruulorū turā. ⁊ iterū de pctō quo natura corrūpit ꝑſonā. vtpote de oriponi vt quaſi mediū teneant inter beatos. ⁊ eternis ignibꝰ cru ginali. ſequit̉ hic tertia pars in qua agit̉ de pctō in quo ꝑſona ciatos. Qm̄ igit̉ beati carent malo pene ſenſibilis. ⁊ cū hoc ha corrūpit ſe. hͦ eſt de pctō actuali. ⁊ durat vſqꝫ in finē libri. ¶ Di bent dei viſionem. Damnati ecōtrario ſunt in tenebris ⁊ puniū uidit̉ aūt hec pars in duas. In prīa determinat de pctō ſiue de tur pena ſenſibili. Paruuli ẜm rectū ordinem diuine equitatis malo ẜm id qd̓ eſt. Scd̓o vero qͣliter in voluntate habeat malū debēt cōmunicare in vno cū damnatis. ⁊ in alio cū beatis. ſed ſiue pctm̄ cōmitti. infra di. xxxviij. Poſt p̄dicta de volūtate ⁊c. nō poſſunt cōicare cum beatis in habēdo diuinam pn̄tiam. qꝛ Prima pars habet duas. In primadeterminat de peccato ſiue tt iij

Secundi Libri mala voluntas eius eſt cā j maloꝝ ſubſequētiū.ſ. maloꝝ ☞ Aperit ſuā intentionē malo ẜm eius cauſalitatē. oīm malorum q̄ ipſe facit. opeꝝ ⁊ malaꝝ volūtatū. Un̄ Scd̓o vero ẜm eius quidin generali q̄ de pctō actuali b ¶ Cā eſt tam pctōrum qͥ ditatem infra diſtin. xxxv Aug. in enchi. Nequaꝙͣ du I aīaduertenda ſunt. penaruꝫ. Innuit magiſter Poſt. hec videndū eſt quid bitare debemꝰ rerū bonaruꝫ Oſtp̄dicta ꝙ volūtas hoīs eſt cā tam ſit pctm̄. Prima pars cōti Vo q̄ ad nos ꝑtinēt cām nō eē ni pctōꝝ ꝙͣ penaꝝ. Contra qꝛ de pctō acnet p̄ſentem diſtinctionem Diſtin. pena eſt paſſio inuoluntaſi bonitatē dei. Malarū ꝟo tuali diligē Et diuidit̉ in duas. In pͥria. ſed qd̓ cauſat̉ a volūta xxxiiij. ab īmutabili bono deficiētē. ti indagine. ma agit magiſter de malo te eſt volūtariū. gͦ pena nō ꝙͣtum ad cām originalem. bonimutabilis volūtatē priꝰ q̄daꝫ ꝯſidecauſat̉ a volūtate. Item ſi In ſcd̓a de malo ꝙͣtum ad 1 angeli poſtea hoīs hͦ primū ē Vrāda ſūt.ſ. q̄ cauſat̉ a volūtate. aut a boſubiectum ſiue cām efficiē creature rōnalis malū.i. prīa na aut a mala. A bona non fuerit origo ⁊ cā primi pctī. tem ibi. Oſtēſa origine ma hoc ꝯſtat. qꝛ nemopunitur priuatio boni. Ecce habes p Utrū res bona an res mala li ⁊c. Prima pars bꝫ tresꝑ pro bona volūtate. A mala mā volūtatē boni mutabilis tes. In prima aperit ſuam Poſtea in qua re ſit pctm̄. non. qꝛ mala voluntas non i. angeli vel hoīs deficiētē ab intētioneꝫ in generali. In Deinde qͥd ſit pctm̄. ⁊ quot eſt cā iuſti inqͣtum hmōi. ſcd̓a vero oſtendit ꝙ malū īmutabili bono.i. a deo. cām modis fiat. ⁊ de differētia ip ſed oīs pena iuſta eſt. ergo ortum habet a cā bona ibieſſe malaꝝ reꝝ ad nos ꝑtinē nulla pena ē cauſata a voſorum peccatorum. Cauſa ⁊ origo ⁊c. In terluntate. ¶ Rn̄. dicendūꝙ: btium qꝛ cā eſt tā pctōꝝ ꝙͣ peU ¶On̄dit ꝙ pctm̄ vel ma tia vero ꝙ eſt a volūtate li voluntas dupl̓r dr̄ eſſe ca naꝝ quibꝰ premitur humana lū ortū hꝫ a cauſa bona. b bera. ibi. Mala autem voalicuiꝰ. vel ꝑ modū meren luntas ⁊c. Similiter ſecūnatura. Prīa ergo origo et ¶ Cā ⁊ origo primi pctī res tis. vel ꝑ modū efficientis da pars principalis habet cā pctī bonū fuit. ⁊ ſcd̓a malū bona extitit. qꝛ an̄ p̄mūpctm̄ Cū ergo dicit̉ volūtas eſſe tres. In prīa on̄dit ꝙ maqd̓ ortum eſt ex bono. cā pene. hoc nō dr̄ ꝑ modū nō erat aliqͥd mali vn̄ oriret̉. lū eſt a bono. ꝯfimās hoc efficiētis. ſed potiꝰ dicitur ☞On̄dit ꝙ pctm̄ ſeu ma Cū em̄ originē ⁊ cām habue autoritate Aug. Secundo ꝑ modum merentis. volūlū eſt a bono cōfirmans auto vero elicit quoddā correla rit. aut ex bono aut ex malo tas vero cauſando culpaꝫ rium. ſcilꝫ ꝙ in bis contra ritate Aug. habuit. Sꝫ malū an̄ nō erat afficiēdo ſiue deficiēdome rijs fallit regula dyaletico ¶ On̄ſa origīe mali. ſuꝑeſt ex bono ergo ortū eſt. Priꝰ retur penaꝫ ⁊ ita dr̄ eſſe cā rum. ibi. Ideoqꝫ in bis cō videre in qͣ re ſit malū.i. an in penaꝝ ⁊ pctōruꝫ. lꝫ aliter ⁊ em̄ in angelo ortū eſt pctm̄ ⁊ trarijs ⁊c. In tertia vero ⁊ aliter. Et per hoc ptꝫ ſolure bona an in re mala. qͥ recte poſtea īhoīe. Et qͥd erat āge vltima remouet quoddam tio obiectorum. acuteqꝫ ſapit nō niſi in bono lꝰ niſi bōa natura dei. Nō ex dubium. ibi. Ad hoc auteꝫ c ¶ Bonum omnino malo qd̓ dictum eſt ⁊c. Et ſic ſuꝑ malū eſſe ītelligit.i. ī natura deo ortū eſt malū qd̓ fuit ī an carens. integruꝫ bonū eſt poſito ꝙ maluꝫ ſit. duo ma bona. Malū em̄ ē corruptio gelo. nō ex alio ꝙͣ ex angelo Hoc videtur falſum. qꝛ in nifeſtat magiſter de malo vel pͥuatio boni. vbi aūt botegrum bonuꝫ eſt illud cuex bono ergo ortum eſt. Un̄ ſcꝫ a quo ſit ⁊ in quo. nihil deeſt de bono ⁊ hoc ē num nō eſt. nō pōt eſſe corru Aug. in rn̄ſiōibꝰ ꝯͣ Iulianū a ¶ Mala autē volūtas il bonum in quo eſt omne bo ptio vel pͥuatio boni. Pctm̄ hereticū qͥ dixerat. Si ex na la angeli vel hoīs. cā eſt ēt num. ergo ſolum illud eſt ī maloꝝ ſubſequentiū. Sed ergo nō pōt eſſe niſi ī re bōa tura pctm̄ eſt. tūc mala eſt na tegrum bonum qd̓ eſt ſum contra Aug. in lib. lxxxiij. Sicut em̄ morbis ac vulnetura ait. Queſo vt ſi pōt rn̄mum bonū. ſed multa crea q. dicit ꝙ nullo alio autoribꝰ corrūpunt̉ corꝑa. q̄(vt ta ſunt caremtia omni ma deat. Manifeſtū eſt ex volū re pōt homo fieri deterior lo vt beati angeli ⁊ anime ait. Aug. ī encbi.) ſunt priua tate mala tāꝙͣ ex arbore maergo mala voluntas ange beate. ergo ſi verū eſſet qd̓ tiōes boni qd̓ dr̄ ſanitas. ita la. fieri oīa oꝑa mala tāꝙͣ fru li vel hominis non pōt ma dicit multa eſſent ſūme bo las voluntates in alijs cau ⁊ aīoꝝ q̄cūqꝫ ſunt vicia. natu ctus malos. ſꝫ ipſaꝫ malā vo na. Propter hoc ē queſtio ſare. ¶ Iteꝫ ſi omne malū raliū ſunt priuatōes bonoꝝ. lūtatē vn̄ dicit exortā niſi ex vtrū aliqͥd creatuꝫ mereat̉ debet imputari ei qͥ eſt cau Quid eſt em̄ aliud qd̓ malū bono. Si em̄ ex angelo. qͥd ē dici bonum integrum. ſa prima. ⁊ mala voluntas ¶ Rn̄. dd̓ꝫ ꝙ ſicut ꝑfectū dr̄ niſi priuatio boni. Bonū angelꝰ niſi bonū opꝰ dei. Si angeli vel hoīs eſt cā oīm dicit̉ multipliciter. ⁊ ꝙͣtuꝫ em̄ minui malū eſt. ꝙͣuis quā ex homine. quid erat ipſe ho malorum. ergo omnia maad perfectionē ſufficientie la ſunt eis imputanda. tūcunqꝫ minuat̉ neceſſe ē vt mo niſi bonuꝫ opus dei. Im ⁊ quantum ad perfectionē ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ eſt cā vere aliqͥd remaneat. ſi adhuc namo quid erat hec duo anteqͣ ſuperabūdantie. Sic etiā efficiens ⁊ ꝓducens. ⁊ eſt tura eſt. Nō eī ꝯſumi pōt bo ⁊ integrū bonuꝫ poteſt di in eis oriretur mala volūtas cauſa quodammō diſpoci multipliciter. ⁊ quantuꝫ nū qd̓ ē natura. niſi ⁊ ip̄a ꝯſu niſi bonū opus dei. ⁊ bona ⁊ nens ⁊ ꝓducens. Cū ergo ad integritatem ſufficienmat̉. Cū ꝟo corrūpit̉. iō malaudāda natura. Ergo ex bo dr̄. Mala voluntas angetie. ⁊ ſic dicitur integrū bo li vel hoīs eſt cā malaꝝ vo lum eſt eiꝰ corruptio: qꝛ eā qͦ no orit̉ malū. nec fuit vn̄ orinum quod caret omni maluntatū ſequētiū. dr̄ ꝑ quā licūqꝫ priuat bono. nā ſi nulri poſſet niſi ex bono. Dico lo culpe ⁊ pene. Et quandā diſpoſitionē ⁊ inductio lo bono pͥuat. nō nocet. Notum ad integritateꝫ ſuper ergo qꝛ volūtatē malā nullū nē. Dyabolus eniꝫ inducit abundantie. ⁊ ſic dicitur ī cet aūt. adimit ergo bonū. q̄ malū p̄ceſſit. ſed ex bono ori ⁊ diſponit ſuggerendo. hō tegrum bonum in quo eſt diu itaqꝫ natura corrūpit̉ in gineꝫ habuit. Hic aperte di vero corrumpēdo naturaꝫ omnē bonuꝫ. Et primo mō ⁊ malū aſſenſuꝫ ſeu exēplū ē ei bonū qͦ priuet̉. Ac ꝑ hoc primā cām ⁊ originē mali bo bonum non dr̄ eſſe ſummū prebēdo. Cū gͦ dicit Aug. nullū ē qd̓ dr̄ malū. ſi nullū ſit nam fuiſſe naturā. Et nihilo bonū. ſed bonum purū. qꝛ ꝙ nullo alio autore fit ho c bonū: ſꝫ bonū oīno malo canihil hꝫ de malo admixtuꝫ minus oſtenditur cuiꝰ pecca deterior. hoc intelligit̉ tan Scd̓o vero modo dicitur rēs. integrū bonū eſt. Cū ꝟo ti fuerit cauſa. ſcilꝫ male voꝙͣ autore pͥncipali. Poſſet eſſe ſummū bonum. ⁊ eſt in ineſt malū. viciatū vel vicioluntatis. tn̄ dici ꝙ lr̄a iſta intelligit̉ ſolo deo ꝑ eſſentiā. in crea de malis ſubſequentibus ſum bonū eſt. nec maluꝫ vnꝙͣ ☞On̄dit ꝙ pctm̄ ſeu ma tura autem per participaprimam malam voluntatē pōt eſſe vllū. vbi eſt nullū bo lū eſt a volūtate libera. c tionem. que bona dicitur angeli ⁊ homīs. nō reſpehoc ꝙ ꝑticipat ſummū bonum. Un̄ res mira ꝯficit̉. vt a ¶ Mala aūt voluntas illa ctu diuerſaꝝ ꝑſonarū ſꝫ re num. ex cuiꝰ participatiōe qꝛ oīs natura inqͣtū natura angeli vel hoīs cauſa eſt etiā ſpectu eiuſdem ita ꝙ pͥma babere

Diſtinctio LI habere dicit̉ oē bonuꝫ. ¶ Et ſi obijcias ꝙ ſummū dicit̉ ꝑ īperbilibꝰ adherere. qd̓ facimꝰ libero volūtatꝭ arbitrio. Si ergo li. mixtionē cuꝫ cōtrario. ita bonū qd̓ oīno eſt impermixtu malo. ar. eſt bonū. cū pctm̄ ſit a li. ar. pctm̄ ſiue malū ē a bono. ¶ Itē eſt ſummū bonuꝫ. dd̓ꝫ ꝙ illud veruꝫ eſt in bis cōtrarijs quoruꝫ hoc ip̄m vr̄ exēplo. Eſto ꝙ nihil eſſet niſi libera volūtas. ꝯitat vtrūqꝫ eſt natura aliqua. in his aūt quoꝝ vnuꝫ eſt natura ⁊ alꝙ ipſa amaret ſeipſaꝫ. ⁊ poſſet ſe amare īmoderate ⁊ vicioſe. ſꝫ teruꝫ priuatio ſicut eſt in bono ⁊ malo. luce ⁊ tenebra. nō hꝫ vetalis amor nō eſt ſine malicia. ergo tunc pctm̄ fieret. ⁊ nō niſi a ritatē. Un̄ ſicut non dr̄ ma bono. ergo ⁊c. ¶ Itē rōne gis luminoſum. qꝛ minꝰ ba eſt bonuꝫ ē. nihil aliud dici vi maluꝫ eſt vituperabile ī ſe duo contraria ita ſimul ſunt. beat de tenebra. ſic non di ⁊ vituperabilē reddit acto detur. cum vicioſa natura eſt vt ſi bonū non eſſet in quo eſ magis bonuꝫ qꝛ minꝰ bēat rē. ſed nihil eſt vituperādū mala natura eſſe dicitur. niſi ſet. prorſus nec malū eſſe po de malo. ſed quēadmoduꝫ in ſua actione. niſi aliquo malum eſſe quod bonum eſt. vna ſtella dr̄ maior altera. tuiſſet. Quia non modo vbi mō poſſit facere bn̄. vel niExp̄miſ qꝛ magis accedit ad perfe nec malū eſſe niſi quod bonū cōſiſteret. ſed vn̄ oriret̉ corru ſi babeat aptitudinē natu ctioneꝫ luminis. ſic magis eſt. Hac contextione euiden ſis ſeqͥralē ad hoc oē autē tale eſt ptio nō haberet. niſi eſſet qd̓ bonū dr̄ qd̓ magis accedit tur ꝙ cū bonuꝫ. ergo nihil pōt ma Epiloter inſinuatur malū non poſ corrūperet̉. qm̄ nihil eſt alid̓ ad ꝑfectionē bonitatis. ni dr̄ mal lū facere niſi bonū. ¶ Itē gat ad ſe eſſe niſi in re bona. vbi etiā corruptio ꝙͣ boni extermina bilominus tn̄ carēs oī mabō dicit̉ nullus dr̄ facere maluꝫ ni aliatrālicet abſurdum videatur ma lo non pōt dici niſi ſolꝰ deꝰ tio. Ex bōis gͦ mala orta ſūt malum ſi qꝛ facit qd̓ non dꝫ. aut qꝛ ſiturus vt fiat vis in hoc ꝙ dico oī nifeſte dicit̉ eſſe maluꝫ quod ⁊ niſi ī bonis nō ſunt. nec fuit bonum. nō facit qd̓ dꝫ. ergo maluꝫ no. vt careat oī malo ẜm ac bonuꝫ eſt. Ex quo colligitur cuꝫ ſuo actori eſt indebitū ꝓrſus vn̄ oriret̉ vlla mali na tū ⁊. ẜm potentiā ⁊ ẜm apti eius oppoſituꝫ eſt conuenihil aliud ſignificari cuꝫ ditura niſi ex angeli ⁊ hominis tudinē. ſiue ẜm primā natu niēs ⁊ debitum. ſꝫ oē illud citur homo malus niſi bonū natura bona. vn̄ primitꝰ orta repoſſibilitatem. cui malum eſt indebituꝫ ⁊ malum. Unde Aug. in eodē d ¶ De bisqͥ dicunt bonuꝫ eſt volūtas mala. Ex his ape oppoſituꝫ mali conueniēs malū ⁊c. Innuit expoſitio ſubdit. Quid eſt malus horitur qd̓ primo ⁊ ſcd̓o ſupra ī eſt bonū. ergo oē illud a qͣ Augu. ꝙ id qd̓ dictū eſt in mo niſi mala natura. quia ho ueſtigandū diximus.ſ. q̄ fueſit maluꝫ neceſſe eſt eſſe bo ꝓphetia. intelligēdum eſt mo natura eſt. Porro ſi honum. ¶ Itē ſi malū eſt ab rit origo mali ⁊ in qua re ſit. de ipſis rebꝰ quibꝰ hoīes aliquo. aut illud eſt bonuꝫ mo aliquod bonum eſt. quia Ex bona em̄ re ortuꝫ. ⁊ in re mali ſunt nō de hoībꝰ. Cō aut malum. Si bonum. ha natura eſt. quid aliud eſt ma tra. hoc vr̄ falſum. qꝛ ſicut bona cōſiſtere premiſſis teſti beo ꝓpoſitum. Si malum. lus homo niſi malum bonuꝫ. peccat ille qͥ adulteriū eſſe monijs cōprobatur. aut illud eſt ab alio. aut a dicit bonū. vel homicidiū. U Tamen cum iſta duo diſcerſeip̄o. Si ab alio ſil̓r erit q̄ ¶ Remouet dubiū ortū ita peccat ille qͥ impiuꝫ dinimus. inuenimus nec iō ma rere de illo. gͦ ſi nō ē abire ex verbis ꝓpheticis quibus cit eſſe iuſtuꝫ. Un̄ ⁊ malus lum qꝛ homo eſt. nec ideo bo in infinitū. ſtare eſt in aliqͦ dr̄. Ue his qui dicunt bonū dr̄ ille qͥ iuſtificat īpiuꝫ ꝓ malo qd̓ ſit a ſeipſo. ¶ Sꝫ num. quia iniquus eſt. ſed bo muneribus. ergo nō tm̄ de malum. cōtra. oē qd̓ eſt a ſeip̄o nul rebus ſed etiā de hoībꝰ bꝫ nuꝫ qꝛ homo. malū qꝛ iniquꝰ ¶ Ad hͦ aūt qd̓ dictū eſt ma lo alio īdiget vt ſit. ⁊ oē ta ꝫ intelligi. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū Omnis itaqꝫ natura(etiaꝫ lū eſſe qd̓ bonū eſt quidaꝫ ſic le eſt ſibi ſufficiēs. ⁊ oē qd̓ dico hoīeꝫ malū. ⁊ dico ho ſi vicioſa ſit) inqͣtum natura opponūt. Si bonū malū eſſe ſibi ſufficiēs eſt. oīno bꝫ ꝑ minē. ⁊ dico maliciaꝫ. pōt eſt. bona eſt. inquantuꝫ vicio fectionē ⁊ beatitudinem ⁊ dicimꝰ incidimus in illā ſenergo ei attribui bonitas. in ſe ⁊ a ſe. ⁊ oē tale eſt ꝑfe ſa eſt mala eſt. aut bonitas nature ẜm ꝙ tentiā ꝓpheticā vbi legitur. T cte bonū. ergo īpoſſibile ē bō. aut bonitas moris rōe ¶ Elicit correlariū ꝙ red Ue his qui dicunt bonū ma ꝙ aliqͥd ſit malū ⁊ nō ſit abR. 5 malicie. Prīo quidē mō at gula dyaleticorum de conlum. ⁊ maluꝫ bonū. Igitur ſi alio. Reſtat igit̉ cuꝫ ſit ſta tribuere ei bonitateꝫ veritrarijs fallit in his.ſ. bono et hāc maledictionē vitare volu re ⁊ nō abire in infinitū. ꝙ tatis eſt nō deteſtatiōis ꝓ malo. malum eſt a bono. ¶ Iteꝫ e mus. nullatenus dicere debe phetice. Scd̓o mō meret̉ ſi malū eſt ab aliquo. aut il ¶ Ideoqꝫ in his cōtrarijs q̄ maledictionē. ſꝫ hoc eſt nō mus bonū eſſe malū ⁊ ecōuer lud a quo eſt malum culpe qꝛ laudat hoīeꝫ ẜꝫ ꝙ bō. ſꝫ mala ⁊ bona vocant̉. illa dya ſo. Hoc aūt Aug. in eodē lihꝫ vſum rōnis. aut nō. Si Deterqꝛ laudat eū ẜm ꝙ malus. leticoꝝ regula deficit qua di bro determinat. dicēs id qd̓ minatio non hꝫ vſuꝫ rōnis. gͦ nullo Et hoc nō eſt aliud ꝙͣ laucūt nulli rei duo ſimul ineſſe dictū eſt in ꝓphetia ītelligēmō pōt culpari nec dꝫ. hoc Aug. dare maliciā. Cū em̄ dicit contraria. Nullus eī potus em̄ pꝫ tā ẜm legē naturalē dū eſſe de ip̄is rebꝰ quibꝰ ho Aug. ꝙ hoc nō intelligitur ꝙͣ ẜm legem ciuilē. ꝙͣ ẜm le aut cibus ſi mul dulcis eſt et de hoībus ſꝫ de rebus. nō mines mali ſunt nō de homi gem diuinā. hꝫ ergo neceſ negat quin pctm̄ ſit in cōamarus. Nulluꝫ ſimul vbi al nibꝰ. Unde qͥ adulteriū dicit ſarium vſum rōnis. ſed rō mendando hoīeꝫ maluꝫ.ſ. bum ibi ⁊ nigrū. ⁊ hoc in mul bonū. in eū cadit illa ꝓpheti ⁊ eius vſus magnū bonum vult dicere ꝙ non eſt pctm̄ tis ac pene in omnibus repe ca deteſtatio. ⁊ ineū qui dicit eſt ⁊ nobile. neceſſe eſt igi ſi cōmendetur natura. ſꝫ ſi ritur cōtrarijs. vt in vna re ſi tur malū a bono eſſe. ſi ab malū eſſe bonū. vel bonū eſſe cōmendetur malicia. aliquo eſt. ¶ Cōtra Mat. mul eſſe non poſſint. Cū auiniquū. Qui em̄ dicit hoīem D intelligētiā vij. Nō pōt arbor bona fru tem bona ⁊ mala nullus amIbuius ꝑtis ẜꝫ inqͣtum hō eſt malum eſſe. et ctus malos facere neqꝫ arduo que magi bigat eſſe contraria. non ſobonitatem eſſe iniquitatem bor mala fruc. bo. facere. ſter determiluꝫ ſimul eſſe poſſunt. ſed ma opus dei culpat qd̓ eſt hō. et Ex hac autoritate neceſꝯnat in lr̄a inci la omnino ſine bonis. ⁊ niſi ī viciuꝫ hominis laudat quod ſario arguit̉ ꝙ bonum nō dit hic q̄ſtio circa duo pͥnbonis eē nō poſſunt. Et hec pōt eſſe cā mali. gͦ ſi maluꝫ eſt iniquitas. cipaliter. Prīo q̄rit̉ a quo eſt ab aliquo neceſſe eſt ꝙ ſit malū tanꝙͣ ab originali ſit a malo. ¶ Itē expreſſiꝰ principio. Scd̓o in quo ſit tanꝙͣ in ſubiecto. Circa primū tria q̄ in glo. Nihil medium quin cauſa boni ſit bona. ⁊ mali mala. nō runtur. Prīo querit̉ vtrū maluꝫ ſit ab bono vel a malo. Scd̓o eſt ergo malum a bono. ¶ Item hoc videtur per maximā dya vtrū ſit a bono vt efficiente vel deficiente. Tertio vtrum ſit ab leticorum que eſt. Cuius cauſa bona ipſum bonuꝫ. ſi ergo mali intentione vel preter intentionem. cauſa eſt bona. ipſuꝫ malū eſt bonuꝫ. ſi igitur hoc eſt falſuꝫ ma Utruꝫ maluꝫ ſit a bono vt ab origine. Et nifeſte patet ⁊c. ¶ Iteꝫ hoc videtur per propoſitioneꝫ ſatis ꝓ a Queſtio. j. ꝙ ſic vr̄ prmo autoritate Augu. de li. ar. babilē. Contrariorum contrarie ſunt cauſe. ſi ergo cauſa boni vbi ſic ait. Maluꝫ eſt ſpreto incōmutabili bono. rebꝰ cōmutaeſt bona: ⁊ nullo mō malum cauſat bonum. ergo videtur ꝙ nul tt iiij

Secundi i Libri la maxīa intelligēda eſt ꝑ ſe ſiue ẜm ſe. vꝫ ſi cauſat inquantū no lo modo bonum cauſet malū. nec ꝙ malum ſit a bono. ¶ Item viſ na. ⁊ eſt bona ẜm ꝙ cauſat. hoc non eſt verū in propoſito. qꝛ ⁊ ſ̄i hoc ipſum videtur per ꝓpoſitionē neceſſariā ⁊ probatā. Quic concedat̉ ꝙ bonū ſit principiū mali. non tn̄ concedit̉ ꝙ ſit prin qͥd em̄ eſt cauſa cauſe. eſt cā cauſati. ſi ergo omne bonuꝫ cauſat̉ cipiū mali ẜm ꝙ bonum. Quō autem debeat ipſuꝫ dici origo ſ̄i a ſummo bono. ſi malum eſt ab aliquo bono maluꝫ eſt a ſummo ue principium patebit in ſequenti probleumate. ¶ Ad illud qd̓lꝰ bono. ergo ſummū bonū facit malum. ſed nihil eſt ꝑfecte bonū obijcit̉ ꝙ contrariorū contrarie ſunt cauſe. dicendū ꝙ iſta proquod facit malū. Si igitur malū eſt a ſummo bono. ſummū bo poſitio bꝫ veritatē ẜm ꝙ intelligitur de contrarijs quoꝝ vtrun num non eſt ſummū. ⁊ hoc eſt impoſſibile. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫ aut qꝫ eſt aliqua natura. ⁊ in cauſis agentibus naturaliter. ⁊ q̄ ſunt eſt ponere primū malum. aut non. Si non eſt abire in infinituꝫ ad vnū effectū determinate. aliter manifeſtū eſt eſſe falſuꝫ. Nā in malis. ſi ergo hoc eſt impoſſibile. quia neceſſe eſt ſtare in oridē deus etiā ẜm manicheos fecit calidū ⁊ frigidū. ⁊ eadem ra dine cauſarum. neceſſe eſt ergo ponere primū malū. ſed primuꝫ tionalis potentia ẜm ph̓m eſt cauſa oppoſitoꝝ. ⁊ ideo non hꝫ lo bonū non eſt ab alio. immo cauſa oīm bonorum eoipſo ꝙ primū cum in malis. qꝛ malū non dicit naturā aliquā ẜm ꝙ malū. ⁊ qꝛ ergo pari ratione ſi eſt ponere primuꝫ malum. videtur ꝙ illud eſt a volūtate ẜm ꝙ libera. q̄ non eſt determinata ad alterū con non ſit ab alio. ſed cauſa oīm. Reſtat igitur ꝙ malum non ſit a trarioꝝ. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ quicqͥd eſt cā cauſe ⁊c. Dd̓ꝫ E bono. ¶ Reſpō. ad predictoꝝ euidentiā intelligendū eſt ꝙ cir ꝙ contra iſtam propoſitionē peccat locus rophiſticus ẜm accica hoc fuit ⁊ eſt hereſis impijſſimi manichei. Errauit em̄ in hoc dens. ſicut ⁊ cōtra illā quā dicit̉. Qn̄ alterū de altero predicat̉ ꝙ poſuit ꝙ prima cauſa mali eſt malum non bonū. vnde poſuit de quocunqꝫ predicat̉ ſubiectū ⁊ predicatū. vtraqꝫ em̄ ꝓpoſitio ꝙ cum homo poſſit benefacere. poſſit etiaꝫ peccare. ꝙ duplex bꝫ intelligi de p̄dicato ⁊ effectu qͥ ita conuenit vni ꝙ non eſt exeſt anima in homine vno. Quarum vna eſt a deo bono. ⁊ ſemtraneū alteri. nō aūt ſic eſt in ꝓpoſito. Nā ⁊ ſi bonum eſt cauſa per cupit bona. Altera vero a deo malo. ⁊ ſemꝑ cupit mala. Et mali. hoc non eſt ẜm id qd̓ habet a ſummo bono. ſed rōne defehinc eſt ꝙ in nobis eſt continua pugna. ⁊ omnia mala que facictibilitatis quā hꝫ de nihilo. ¶ Ad illud qd̓ vltimo q̄rit̉. Utruꝫ 12 mus oriuntur a principio malo ſicut bona a bono. Hāc hereſim ſit. ponere primū malū. patet rn̄ſio. Dico em̄ ꝙ eſt ponere malū peſſimam valde efficaciter improbat Aug. in li. de duabus aīa ante quod non eſt aliud maluꝫ. ſed ex hoc non ſequitur ꝙ ſit pri bus. Primo per ipſam peccati culpam. Secundo per eiꝰ oppo mum ens. immo eſt ibi conſequens. Arguitur em̄ cum ſuperlaſitū ſcꝫ penitentiā. Peccatū em̄ vt ibidē dicit eſt voluntas reti tiuo qui habet in ſe vim diſtributionis ab eo quod eſt in minꝰ. nendi vel conſequendi qd̓ iuſticia vetat. ⁊ vnde liberum eſt ab 5 ad illud quod eſt in plus. Unde ſicut nō ſequitur eſt primus hō ſtinere. Uoluntas eſt animi motus cogente nullo ad aliqͥd non ergo eſt primū ens. ſic nec in propoſito. Non ſic autem eſt de bo admittendum vel adipiſcendū. Has duas notificationes mano. quia bonū ⁊ ens conuertuntur. qꝛ ergo eſt ponere primum feſtat ⁊ poſt ex ipſis tanꝙͣ ex manifeſtis predictū errorē ip̄e de malū in genere mali. ideo non eſt procedere in infinitum. qꝛ ve ſtruit. īmo oſtendit quō error ſeipſum deſtruit. dum ponit aīaꝫ ro non eſt primū in genere entis. ideo non habet eſſe a ſe ſꝫ aliūmalā non poſſe benefacere. ⁊ tamen principiuꝫ peccati eſſe per de. ⁊ ita a bono. propriā originē ⁊ naturā. ponit ꝙ peccando non peccet. ⁊ ideo Utrū malū ſit a bona cā. vtpote a volūſubiungit ibidē. Quiſquis bas duas diffinitiones voluntatis ¶ QueſtiO. lj. tate vt efficiente vl̓ deficiente. Et ꝙ ſic B atqꝫ peccati veras eſſe concedit totā manicheoꝝ hereſiꝫ breuiſ videtur prīo per Aug. in Ench. vbi ſic ait. Nemo querat cauſaꝫ ſimis ⁊ pauciſſimis ſed plane inuictiſſimis minuſculis ſine cū male volūtatis. non em̄ babet cauſam efficientē. ſed deficientē ctatione condēnat. Poſtremo in fine libri improbat per oppo¶ Itē hoc videtur per illud quod dicitur a diony. de diui. no. ſitum peccati ſcꝫ ipſam penitentiā ſic arguens. planū eſt ꝙ peMalū eſt preter cām ⁊ naturā. ſed conſtat ꝙ non vult dicere ꝙ nitere de culpa bonū ⁊ iuſtum eſt. planū etiā ꝙ eſt poſſibile bo malū nō ſit ab aliquo. vult ergo dicere ꝙ non eſt ab alio tanꝙͣ a mini. Nam ipſi manichei hoc ſuadent. Certū eſt etiā ꝙ eius eſt vere cauſantē ⁊ efficiēte. ergo ſi aliquo mō eſt. reſtat ꝙ ſit tanqͣ penitere qui fecit malū. ergo idem ipſum quod fuit principiuꝫ a deficiente. ¶ Itē ratione videtur. ſicut ſe bꝫ effectus ad actū mali poteſt eſſe principium boni. reſtat igitur cum principium efficientē. ita defectus ad ip̄m deficere. ſed verus effectus nō boni ſit bonum. ꝙ ſi idem eſt principium mali quod poteſt eſſe pōt educi ineſſe niſi a cā vt efficiēte. ergo nec defectꝰ niſi a defi principium boni. malum eſſe a bono. Hec eſt deductio Aug. ꝙͣciente. ſed malū eſt defectus circa naturā. ſicut dicit Aug. ergo uis non ſit ſeries verboꝝ. Propter bas igitur deductiōes ⁊ cō ⁊c. ¶ Itē omne perfectū eſt a cauſa perfecta. ergo omne defiſimiles que in obijciendo adducte ſunt. reijciēda eſt procul he ciens a cauſa deficiente. ſed malū opus dicitur maluꝫ propter reſis prefata. quia non tantū eſt contra fidē. verumētiā contra defectū alicuius debite circunſtantie. ergo malū eſt a cauſa de rectū iudiciū rationis. Dicendū eſt igitur ſicut fides ſana ⁊ ma giſter in littera ſanctoꝝ autoritatibus manifeſtat. ꝙ malū a bo ficiente. ¶ Itē facere ⁊ deficere opponunt̉. ſimiliter conſtrue re ⁊ deſtruere opponunt̉. ergo ſicut cōſtruere eſt facere. ita de7 nō bꝫ originē. ¶ Ad obiectoꝝ aūt manifeſtationē intelligendū ſtruere eſt deficere. ſed in malū exire eſt aliqd̓ bonuꝫ corrūpere eſt ꝙ malū culpe de quo eſt hic ſermo. qd̓ quideꝫ conſiſtit circa qꝛ non dicitur malū niſi qd̓ nocet vl̓ adimit aliquid de bono igi rationalē creaturā tripliciter poteſt circa ip̄aꝫ conſiſtere ⁊ con tur in malū exire eſt deficere. ¶ Itē oīs efficacia eſt a primo ⁊ ſiderari. Aut ꝙͣtum ad exteriorē effectū. aut ꝙͣtū ad interioreꝫ ſummo efficiente. ſed malū nullo mō eſt adeo. ergo nullo modo aut ꝙͣtū ad habitū. Malū em̄ ſiue pctm̄ dicitur aliquādo actꝰ procedit ab aliquo vt a principio effectiuo. ¶ Contra. Diony. exterior. aliquando habitus interior. aliquādo actus interior. de diui. nomi. Anima eſt cauſa mali. ſicut ignis calefieri. ſed Unde actus furādi eſt malus. ⁊ voluntas furādi in actu eſt ma ignis eſt cauſa calefieri per modū efficiētis. ergo ⁊c̄. ¶ Ite oē la. ⁊ habilitatio ſiue habitualis affectio ad furanduꝫ eſt mala. illud quod prius pōt eſſe ꝙͣ ſit habet cauſam efficientē. ſed maẜm igitur ꝙ malū dicitur opus exterius. ſic nec eſt primū in ge lum prius pōt eſſe ꝙͣ ſit. ergo ⁊c. Maior ⁊ minor manifeſſe ſunt nere entis. nec in gn̄e mali. qm̄ actus exterior cauſatur ab actu ¶ Item reſpectu illius res magis iudicatur cauſa efficiens. re interiori. ⁊ malicia actus exterioris. a malicia voluntatis inteſpectu cuius eſt magis ſufficiens. ſed volūtas noſtra magis ſuf rioris. Secundū aūt ꝙ malū dicitur malus habitus. ſil̓r nec eſt ficit ad maluꝫ ꝙͣ ad bonū. ergo magis debet dici cauſa efficiēs primū in genere entis. nec in genere mali. Nā malus habitus a mali ꝙͣ boni. ſi ergo bonum eſt voluntate vt efficiente. malū cōmalo actu cauſatur. quia em̄ mala facimus. mali ſumus. Secū ſimiliter erit. ¶ Itē ſi voluntas eſt cauſa mali ẜm ꝙ deficiens. dum autē ꝙ malū dicitur malus actus interior. ſic pōt eſſe priaut defectus ille eſt pena aut culpa. Si pena. ergo pena an̄ cul mū in genere mali. ſed non in genere entis. In genere mali po pam. Si culpa loquamur igitur de prima culpa. Aut igitur eſt teſt eſſe primū. ſicut patet ī prīa deordinatione voluntatis lua voluntate ẜm ꝙ deficiens. aut non. Si ſic. ergo ante primam ciferi ante qua nulla preceſſerat malicia. nec tn̄ pōt eſſe princiculpam eſt culpa. Si non ergo ſi primū malum non eſt a volun pium in genere entis. Actus em̄ oīs potentia procedit ⁊ poſte tate vt deficiente. videtur ꝙ nullū malum. ¶ Item ꝑ malū pri rior illa eſt tāꝙͣ effectus eſt poſterior cauſa. Et qm̄ potentia ilmū eſt a voluntate vt deficiente. aut ergo defectu naturali aut la bona eſt ⁊ de genere bonoꝝ. patet ꝙ malū originē bꝫ a bono p̄ter naturali. Si defectu naturali. ergo natural̓r ⁊ ſemꝑ eſt pͥn Et concedende ſunt rōnes hoc on̄dentes. ¶ Ad illud vero qd̓ cipiū mali. cū ſemꝑ habeat hunc defectū in ſe. Si defectu p̄ter 8 obijcit̉ de autoritate dn̄i in Matt. ⁊ de glo. dicendū ꝙ tā textꝰ naturali. aut eſt ꝯtractꝰ aut inflictꝰ. aut volūtarie acquiſitꝰ. nul ꝙͣ gloſa intelligit̉ de malo ẜm ꝙ conſiderat̉ circa actū exteriolo iſtoꝝ modoꝝ pōt poni in volūtate luciferi ⁊ hoīs primi. gͦ ⁊c. rem. ⁊ hoc quidē manifeſtū eſt per ipſuꝫ tex. cōſequentē. ¶ Ad ¶ Itē ſi malū eſt a volūtate deficiente. hoc eſt aut inquantum a illud qd̓ obijcit̉ de maxīa illa. Cuius cauſa bona ⁊c. dd̓m ꝙ ilpeficit

Diſtinctio i deficit a ſummo bono. aut inqͣtū deficit a bono qd̓ dꝫ br̄e. Si ī eſſe. eo modo habet ⁊ fieri. ⁊ qm̄ malū priuatio eſt ⁊ defectus ſt ꝙͣtum deficit a ſummo bono. gͦ cum talis defectꝰ eſt in oī creacut patebit inferius. hinc eſt ꝙ ſicut maluꝫ eſſe non eſt aliquid tura. in oī reperit̉ pctm̄. Si inqͣtū deficit a bono qd̓ bꝫ hr̄e. ſed vere eſſe. ſic nec malum effici eſt vere ab aliquo fieri vt efficiēte nullꝰ a tali bono deficit niſi p̄uet̉ merito alicuiꝰ culpe. gͦ nullo ſed vt deficiēte. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ aīa magis pōt in malum mō prīa culpa a volūtate deficiēte eſſe pōt. Eſt igit̉ qō q̄ eſt rō Dd̓m ꝙ ſufficientia in deficiendo non eſt ſufficientia ſimpl̓r. ſꝫ ia ſiue diſpoſitio circa voluntatē rōne cuiꝰ ſit cauſa ꝓxima ⁊ īme ẜm ꝙ ſufficientia. ⁊ ſimpl̓r inſufficientia. ⁊ ideo ex tali ſufficien diata ipſiꝰ mali. Nō em̄ vr̄ eſſe cā qꝛ eſt ens. nā hoc ꝯuenit oī en tia inferre veram efficaciā eſt paralogiſmus ẜm quid ⁊ ſimpl̓r. ti. Nec qꝛ de nihilo. qꝛ hoc ꝯuenit tā volūtati boneꝙͣ male. Nec Prima em̄ propoſitio intelligiturde ſufficientia ſimpl̓r ſicut pꝫ etiā qꝛ volēs. ꝑ eandē rōnē. Nec qꝛ volēs malū. qm̄ velle malū inſpicienti. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ vtrum ille defectus ſit culpa vl 19 eſt primum pctm̄. ⁊ velle malum eſt primū malum. Si ergo idē pena. ⁊ vtrū ſit naturalis vel preternaturalis ⁊ iteruꝫ reſpectu nō eſt rō ſui vel cā. voluntas nō dicet̉ cā mali. qꝛ volēs malum cuius. iam pꝫ reſpōſio. Oībus em̄ bis modis vt dictum eſt pōt a3 Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio malum ſiue pctm̄ eſt a voluntate vt de accipi. Prout aūt accipitur pro defectu naturali qui ineſt crea ficiēte ſicut exp̄ſſe dicit Aug. ⁊ ꝯcordat Diony. ¶ Ad cuiꝰ intel ture. ⁊ ex hoc ꝙ de nihilo. non notatur ibi cōditio defectꝰ tāqͥ ligentiā notandū eſt ꝙ cū aliqͥs effectus dr̄ eſſe a cā aliqua ſub cauſa proxima ⁊ īmediata ipſius pctī vt prius dictuꝫ eſt. prout diſpōne vel ꝯditione ſuꝑadiecta. hͦ pōt intelligi dupl̓r. Aut ita autem accipitur pro culpa. non notatur ꝙ antecedat. ſed ꝙ voꝙ illa diſpoſitio dicit aliqͥd p̄ambulū ad illuꝫ effectū. aut qꝛ di luntatem denominet. Nunꝙͣ em̄ eſt deformis actus a voluntacit aliqͥd annexum aūt qꝛ dicit eundē effectuꝫ vt informās ⁊ de te quin voluntas deformetur. Prout accipitur pro pena. nō no nominās ſuum principium effectiuum. Prīo modo lumē dr̄ eſſe tatur precedere. ſed cōcomitari. Et ꝑ hoc illa tria patent ⁊ alia a ſole lucente. lucere em̄ eſt actus preambulus ad illuminare. que queruntur conſequenter. Scd̓o mō dr̄ lumen eſſe a ſole calefaciente. calor em̄ ꝯcomitat̉ ij Utrum malū ſit a bono ẜm intentionē ¶ Queſtio. llj. vel preter. Et ꝙ preter intentioneꝫ vi lumē. Tertio modo dr̄ lumen eſſe a ſole illumināte. cuꝫ em̄ dico aa ſolem illuminare ⁊ lumen eſſe a ſole. idē influxus dr̄ aliter tn̄ ⁊ prīo per Diony. in. iiij. de diui. no. Malū eſt preter intentionē. aliter īportatus ẜm diuerſam ꝯparationē. ¶ Per hunc moduꝫ naturā. ⁊ cām. ſi p̄ter intentionē. habeo ꝓpoſitū. Itē Dio. Neintelligendū eſt in ꝓpoſito. ꝙ cum dr̄ malū eſt a voluntate defi mo operat̉ ad malū aſpiciēs. ſed qͥ operat̉ aliqͥd ꝑ intētionē ad ciēte. hͦ pōt intelligi tripl̓r. Propter qd̓ notandū ꝙ triplex defe illud aſpicit qd̓ intendit. Nā intētio eſt qͥdā mētis intuitus. ſi gͦ ctus reperit̉ circa voluntatē. vnus quidē naturalis. alius culnullus operans ad malū aſpicit. videtur ꝙ nullus malū intenꝑabilis. ⁊ tertius penalis. Naturalē defectū voco ipſam defedit. Itē malū dicit deordinationē ad finē. ſed intentio dicit vo ctibilitatē que ineſt voluntati hocipſo ꝙ ex nihilo. Defectū cul luntatē ad finē directā. ergo malū nō cadit ſub intentione. erꝑabilē voco ip̄m pctm̄ defectū penalē illud damnum ſiue nocu go ⁊c̄. ¶ Itē omne malū qd̓ eſt in natura eſt p̄ter intentionē na mentum ſiue leſionē q̄ conſequit̉ ad illud. De quolibet boꝝ deture. gͦ pari rōnē oē malū qd̓ eſt in moribꝰ eſt p̄ter intētionē vo fectuū predictꝰ ſermo veritatē bꝫ. Nā malum culpe eſt a volun tuntatis rōnalis. ¶ Itē bonū ⁊ finis. idē ſunt ſed intētio eſt re tate deficiente defectu naturali. ita ꝙ ille defectus p̄anbulus ſpectu finis. gͦ reſpectu boni. gͦ nō vr̄ ꝙ ſit reſpectu mali. gͦ nuleſt ad culpā. nunꝙͣ em̄ voluntas poſſet in volendo bonū defice lo mō malū ab operante ꝑ voluntatē intendit̉. redit gͦ ideꝫ qd̓ re. niſi vanitatē ⁊ defectibilitatē in ſe haberet. Similiter malū prius. ¶ Sed ꝯͣ. volūtas rōnalis eſt agens ꝑ intentionē ⁊ deli eſt a voluntate deficiente defectu penali. ita ꝙ ille defectus eſt berationē. ergo ſi omne malū culpe actualis eſt voluntariū. oē culpe annexus. nunꝙͣ em̄ eſt dedecus peccati. ſine decore iuſti eſt ꝑ intentionē factū. ¶ Itē nullus peccat niſi bn̄s vſum rōis cie. Uerum eſt etiā ꝙ malum culpe eſt a voluntate deficiēte de ⁊ oīs talis eſt operans ꝑ intentioneꝫ. ergo pctm̄ vt pctm̄ eſt bꝫ fectu culpabili. non tn̄ alia culpa. ſed eadē diuerſimode ꝯpara eſſe ꝑ intentionē. ¶ Ite qd̓ fit ab agēte volūtario p̄ter intentio ta. eadē em̄ eſt culpa qua deformat̉ voluntas ⁊ eius interior ac neꝫ fit a caſu ⁊ fortuna. ſꝫ malū culpe nō eſt a caſu ⁊ fortuna. gͦ tio. Un̄ ſic ꝯcedit̉ malum eſſe a voluntate deficiēte. ſicut actus nō eſt ab agente p̄ter intentionē. ¶ Itē nullus iudicat̉ malus a ſubſtātia agente. Cū igit̉ triplex ſit defectꝰ circa voluntatem a facto. ſed ab intentione. hec eniꝫ eſt q̄ nomē īponit oꝑi. ſed ab ratione cuius malum dici pōt a voluntate deficiente. quoꝝ vnꝰ eo res proprie ⁊ principaliter ꝓcedit a quo recipit ꝯplementuꝫ ſcꝫ naturalis eſt p̄ambulus ad defectū culpe. alter vero id eſt ⁊ denoīationē. ergo ⁊c̄. ¶ Itē qͥ peccat ex malicia. peccat ex cer penalis eſt ꝯn̄s ⁊ annexus. defectꝰ penalis inſeparabiliter ꝯſe ta ſcīa. ⁊ nullus agēs aliqͥd ex certa ſcīa ⁊ malicia/ agit illud p̄quitur defectū culpabilē. īpoſſibile em̄ eſt eſſe dedecus pctī ſiter intentionē. ergo ſi ꝯtingit ſic malū facere vtpote cū peccat̉ cut dicit Aug. ſine decore vindicte. Defectꝰ aūt culpabilis non in ſpm̄ ſanctum. vr̄ ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ de malo eſt loqͥ dupl̓r. aut ſequit̉ neceſſario nec inſeparabiliter ad naturalē defectuꝫ. Un̄ de eo qd̓ eſt malū. aut de malo ſub rōne mali. Cū ergo queritur 20 nō neceſſario ſequit̉ ſi alicubi ſit defectꝰ naturalis ꝙ ibi ſit cul vtrū fiat ꝑ intentioneꝫ vel preteri. dd̓m ꝙ ſi intentio ꝯparet̉ ad pa. voluntas em̄ non. hocipſo peccat qꝛ ex nihilo. ſed hocipſo ꝙ id qd̓ eſt malū. ſi bn̄ ꝯtingit malum intendere. ⁊ tanꝙͣ finē. ⁊ tā eſt ex nihilo pōt deficere hocipſo ꝙ voluntas eſt poteſtas. poꝙͣ id quod eſt ad finem. ſicut aliquis intendit finaliter luxuria tens ſeruare rectitudinē iuſticie. hocipſo vero ꝙ volūtas eſt ex ri. vel vane gloriari tanꝙͣ id quod eſt ad finem. ſicut facere fur nihilo. potens eſt ꝙͣtum eſt de ſe illā deſerere. ⁊ ita defectus iltum intendit vt inde poſſit viuere voluptuoſe. ⁊ intendit menle circa voluntatē reddit eā ad peccādum. poſſibilē. ¶ Si autē tiri vt poſſit falſo laudari. Si vera intentio ꝯparetur ad malū tu queras qͥd faciat ipſam voluntatē exire in pctm̄. ⁊ q̄ ſit diſpo ſub ratione mali. poteſt eſſe dupliciter. aut ita ꝙ intendat hoc ſitio ipſius īmediata reſpectu culpe. Pd̓m ꝙ nulla ſuperaddit̉ facere tanꝙͣ malum ſimpliciter ⁊ malum ſibi. ⁊ hoc modo nullꝰ diſpoſitio. ſed ipſa voluntas que eſt dn̄a ſui actus ⁊ libera. pōt intendit. quia nihil appetitur a voluntate niſi ſub ratiōe boni ſeipſam conuertere ad illud ad qd̓ vult ⁊ ſicut vult. ⁊ ſi indebiſimpliciter vel boni ſibi. Aut ita ꝙ intendat hoc tanꝙͣ malū ſim te ſe ꝯuertat tunc peccat. nulla ſuperinducta noua diſpoſitiōe pliciter. verumtamen vt bonuꝫ ſibi. ⁊ ſic malum poteſt fieri per a parte voluntatis que ſit preambula ad ipſam culpā. Unde ſi intentionē. ⁊ fit aliquando. lꝫ non ab omnibus. ſed a malicioſis cut ille qui ſtat rectus. poſſet ſtatim ſi vellet ſine noua diſpoſiquibꝰ propter corruptionē palati interioris mala ſapiunt vt bo tione adueniente dimittere ſe cadere. ſic volūtas recta ꝯſiſtēs na. Qm̄ igitur id qd̓ eſt malum cadit ſub intentione. ⁊ alia ſunt ⁊ in ordine ad vltimum finem pōt illum exire. ⁊ exitus ille pec que habent maliciam coniunctam inſeparabiliter. ⁊ qui intencatum eſt. Ex dictis igitur patet qualiter malum eſt a volūtadit aliquid. per ꝯſequens iudicatur. intendere quod eſt illi vni te deficiente. ⁊ ex bis manifeſta eſt rn̄ſio ad oīa que in ꝯtrariū tum inſeparabiliter. hinc eſt ꝙ malum iudicatur ⁊ punitur vt obiecta ſunt. ¶ Ad illud quod obijcitur primo ꝙ anima eſt cau factum per intentionem. Ex bis patet reſponſio ad queſtionē. ſa mali ſicut ignis calefieri. Dicendum ꝙ non eſt ſimilitudo ꝙͣAd quam reſpondendum eſt non ſimpl̓r ſed diſtinguendo. Ptꝫ tum ad modum cauſandi ſpālem ſed generalē. In generali em̄ etiaꝫ reſponſio ad rōnes ad vtrāqꝫ partē adductas. Nā prime modo cauſandi eſt conuenientia. quia vtrumqꝫ ſe habet in rarationes procedunt de intentione ⁊ de malo ſub ratione mali. tione cauſe efficientis. ſed in ſpeciali eſt differentia. quia ignis Nā intentio quicquid principaliter ꝯſiderat induit ipſuꝫ rōne eſt cauſa per modum nature ⁊ neceſſitatis. aīa vero per moduꝫ boni vt appetibilis. ¶ Illa tn̄ ratio de ſimili in natura non va libertatis. Ille per modum poſitionis ⁊ vere efficientis iſtalet. qꝛ natura eſt agens determinatum. vnde ſemper intēdit qd̓ 2a ſꝰ modū priuationis ⁊ deficientis. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ma melius eſt. operatur auteꝫ ẜm leges ſibi inditas a deo. Unde ſi lum pōt prius eſſe ꝙͣ ſit ⁊c. Dd̓m ꝙ malum eo modo quo habet quid fit ibi malum hoc eſt preter intentionē. non ſic autē eſt de

3 Iecundi 5 libri ni corruptio ſubiacet potētie ſummi mali. ergo ſi ſumme maluꝫ voluntate deliberatiua. ipſa em̄ nō ſemꝑ deſiderat qd̓ meliꝰ eſt j eſt. pōt corrumꝑe oē bonū. ſed bonū qd̓ pōt corrūpi nō eſt ſum3 ¶ Ad rōnes ad oppoſituꝫ pꝫ rn̄ſio. loquunt̉ em̄ de malo ẜm id mū. ergo ſi eſt ponere ſumme malū. nihil eſt ſumme bonum. ⁊ ſ̄i qd̓ eſt. ⁊ ſic bene intendit̉ ab agente ꝑ voluntatē. vel inquantū nō eſt ſumme bonuꝫ. nihil eſt bonuꝫ. ergo a prīo ad vltimuꝫ ſi ē cōſiderat̉. vt babens intentionē boni ſimpl̓r. vel boni vt nūc. ſi ponere ſumme maluꝫ nihil eſt bonū. Qd̓ ſi hoc eſt oīno falſuꝫ ⁊ ue boni ipſi faciēti. ſicut eſt in illis qui letantur cū malefecerit impiuꝫ. pꝫ ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ponere malū aliqd̓ eſſe qd̓ nihil ba Et ſic procedunt omnes ille rationes. beat de bono nō ſoluꝫ eſt ꝑuerſitatis heretice. ſꝫ etiā manifeſterꝫ Onſequēter querit̉ de ſcd̓o principali ſcꝫ de cecitatis ⁊ ſtulticie. Sicut em̄ in opponēdo mōſtratuꝫ eſt ipſa malo in cōparatione ad illud in quo eſt. Et poſitio īplicat ī ſe oppoſita. Implicat em̄ ꝙ illud ſcꝫ ſumme ma circa hoc queruntur tria. Primū eſt vtri cō luꝫ ſit ⁊ nō ſit. ꝙ idē poſſit ⁊ nō poſſit ⁊ ꝙ idē ſciat ⁊ neſciat. Et tingat reperire malum ſequeſtratū ab omni dum īplicat in ſe oppoſita deſtruit ſeipſaꝫ. Nā in ponēdo ſūme bono. Scd̓m eſt vtrū malū habeat eſſe in bomaluꝫ eſſe qd̓ nihil de bono bēat. ponit ꝙ illud uo ſit ſummum no ſibi oppoſito. Tertio querit̉ vtrū maluꝫ cuꝫ ponat ꝙ nulluꝫ bonuꝫ habeat ponit etiā ꝙ nō ſit maluꝫ. po ſit in eo in quo eſt tanꝙͣ aliquis habitus vel nit etiā ꝙ nullū bonū habeat oppoſitū. ⁊ hec oīa in opponēdo pura priuatio. mōſtrata ſunt. q̄ manifeſte ꝯuincunt errorē iſtū eſſe fatuū ⁊ ceUtrū aliqd̓ malum ſit ab oī bono ſequeM cum. ⁊ autorē ſiue inuētorē ſuū on̄dunt fuiſſe excecatuꝫ ⁊ īꝑiuꝫ CILIO. j. ſtratū. ⁊ hoc eſt querere vtꝝ aliqͥd ſit ita Uunꝙͣ em̄ in tantā tenebroſitatē intruſus eſſet īpius manicheꝰ D malū ꝙ nihil hēat de bono. ſed ſit malū in ſummo. Et ꝙ ſic vr̄. niſi fuiſſet lōge ante ſeruꝰ dei tenebraꝝ qͥ excecauit mentē eius In his q̄ ꝑ ſe dicunt̉ ſicut ſimpl̓r ad ſimpl̓r. ⁊ magis ad magis. vt nō fulgeret in eo illuminatio veritatis. qͥ ſuꝑ oēm irradiat ī ⁊ maxime ad maxime ꝑ ꝯſiderationē ph̓i. ſed hec eſt vera ꝑ ſe. tellectuꝫ. ⁊ vſqꝫ hodie viget hic error peſſimꝰ ꝙuis ſit irrōnabi bono opponit̉ malū gͦ magis bono magis malū. ⁊ maxīe bono liſſimꝰ. Et huiꝰ rō eſt potiſſima ip̄a mater cecitatis ſuꝑbia. q̄ re maxīe malū. ſi gͦ ꝯtingit reꝑire ſumme bonū. gͦ ⁊ ſumme maluꝫ gnat in qͥbuſdā laicis quātuꝫ ad ea q̄ ſunt fidei ⁊ moruꝫ. Cū em̄ Nā ſi vnū oppoſitoꝝ ponit̉ in natura. ꝑ ꝯn̄s ponit̉ ⁊ reliquum ſint ydeote p̄ſumūt ſacrā ſcripturā exponere q̄ eſt ꝓfundiſſima Itē magis ⁊ minꝰ dr̄ ꝑ acceſſum ad terminū. gͦ vbi eſt reperire oīm ſcripturaꝝ. cuꝫ iteruꝫ habeāt quandā honeſtatē exterioreꝫ magis ⁊ minꝰ. ꝯtingit reꝑire ſummū. ſed in malo ꝯtingit reꝑiꝯtemnunt vitā oīm alioꝝ. ⁊ merito huiꝰ duplicis ſuꝑbie exceca re magis ⁊ minꝰ. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē aūt eſt ſtatꝰ in malis aut nō. ꝯſtat tur vt incidāt in errorē iſtū peſſimū. ꝑ quē excecant a deo vt ne ꝙ neceſſe eſt ſtatu ponere. nā ille ponit̉ in oī eo qd̓ actu eſt. ſed ſciāt diſcernere qͥd bonū eſt aut qͥd malū. dū multa gn̄a bonoꝝ ſtatꝰ nō ē citra ſummū. gͦ neceſſe eſt ponere ſumme malū. ſꝫ hͦ ē ponunt eſſe a deo malo. quos Eſa. p̄mōſtrat. v. ca. Ue qͥ dicitis qd̓ nihil hꝫ de bono. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē oē ꝑ accidēs reducit̉ ad ꝑ ſe. gͦ malū bonuꝫ. ⁊ bonuꝫ maluꝫ ponentes te. lu. ⁊ lu. tene. ⁊ ꝓpter ſi eſt ponere malū ꝑ accidēs. eſt ponere malū ꝑ ſe. ſed illud ꝑ ſe nimiā excecationē in qͣ ſunt amiſſo ſue rōnis vſu. nullā hn̄t ī eiſ ineſt alicui qd̓ hꝫ ortū ex ꝓprijs principijs illiꝰ. ſi ergo aliqͥd eſt dē efficaciā argumēta ad ꝑſuadendū. nec tormēta ad retrahēmalū ꝑ ſe. vr̄ ꝙ eius pͥncipia ſint mala. ⁊ ſi pͥncipia eiꝰ ſunt madum. nec orationuꝫ ſuffragia ad reuelādū. niſi hͦ fiat de gr̄a ſpā la. totū eſt malū. ⁊ ſi totū eſt malū. nihil eſt ibi de bono. gͦ a priliſſima. Hāc poſitionē hereticā īmo ſtultiſſimā ⁊ blaſphemā remo ſi eſt ponere maluꝫ ꝑ accidēs. eſt ponere aliqͥd qd̓ ſit ſimpl̓r pudiādo dicamꝰ ſicut dicit fides catholica ⁊ ratio recta. nihil ⁊ totaliter malū. conſtat aūt ꝙ primū eſt ponere. ergo ⁊ alterū eſſe ita maluꝫ qͥn habeat aliqͥd de bono. ¶ Ad intelligentiā aūt ¶ Itē oē dictū ꝑ ꝑticipationē reducibile eſt ad dictuꝫ ꝑ eſſen 14 obiectoꝝ notādum ꝙ ſummuꝫ in aliquo gn̄e dupl̓r poteſt dici. tiā. cū ergo dr̄ aliꝗͥd eſſe malū. aut dr̄ per ꝑticipationē. aut per Uno mō dr̄ ſummū quo nihil pōt eſſe maius. ⁊ hoc mō nō cōtin eſſentiā. Si ꝑ eſſentiā ſꝫ bonū ꝑ eſſentiā eſt ſumme bonuꝫ. ita ꝙ git reꝑire neqꝫ ponere aliqͥd ſumme malū. nihil em̄ eſt adeo ma nibri hꝫ de malo. ergo ſil̓r erit aliqͥd ita maluꝫ ꝙ nihil habebit luꝫ qͥn poſſet eſſe peius ꝓ eo ꝙ aliqͥd hꝫ de bono quo poſſet ma de bono. Si dr̄ ꝑ participationē ⁊ oē tale reducit̉ ad dictuꝫ ꝑ gis priuari. ⁊ ita adhuc peius eſſet. Et ꝓ tāto dicit Dyo. ꝙ maeſſentiā. gͦ redit neceſſario ꝙ aliqͥd ſit malū eſſential̓r. ⁊ ita idē luꝫ eſt infinitū. Alio mō dr̄ ſummū quo nihil eſt maiꝰ ẜm actuꝫ qd̓ prius. ¶ Itē in quolibet gn̄e eſt reꝑire vnū primū quo men ſed ip̄ꝫ excedit inter oīa alia. ⁊ ſic ꝯtingit reꝑire ſummū in maſurant̉ oīa q̄ ſunt illius gn̄is. hoc planū eſt ⁊ pꝫ per ph̓m qͥ hāc lis. Nā lucifer qͥ eſt rex ſuꝑ oēs filios ſuꝑbie. peſſimꝰ ē ſuꝑ oēs ponit in. x. prime ph̓ie. hoc etiā pꝫ inducēdo. ergo in gn̄e malo His viſis facile eſt rn̄dere ad obiecta. ¶ Ad illd̓ qd̓ prīo obr̄ derū eſt reꝑire aliqd̓ vnū qd̓ ſit mēſura oīm malorū. ſed illud non oppoſitione mali. Dicenduꝫ ꝙ conſideratio intelligit̉ ita ꝙ ter pōt eſſe niſi ſummū inter oīa mala. gͦ ⁊c̄. Cōtra. ſi eſt ponere ſū minus eodē modo accipiatur cuꝫ dicitur ſimpliciter ⁊ cuꝫ dicimū malū qd̓ nihil babeat de bono. ⁊ eſſe aliqd̓ bonū eſt. tunc eſt tur cuꝫ exceſſu. non ſic auteꝫ eſt in propoſito. Nam cuꝫ dieitur ponere ſumme malū eſſe. ⁊ tn̄ nō habere eſſe. ſꝫ hec ſunt duo im ꝙ bonuꝫ opponitur malo. accipitur hic bonuꝫ per participatio poſſibilia. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē oīs potētia vt dicit ph̓s eſt de gn̄e bono neꝫ cuꝫ vero infertur de ſummo bono accipitur ibi bonuꝫ ꝓbo rum. gͦ ſi aliqͥd eſt ſumme malū. illud oīno nihil pōt. ſed ſummū nō per eſſentiā quod ſoluꝫ eſt ſumme bonuꝫ. ⁊ illi nihil opponit̉ in oī gn̄e plus pōt ꝙͣ illud qd̓ eſt citra ſummū. ſi gͦ illud qd̓ non ¶ Ad. illud quod obijcitur ꝙ magis ⁊ minus accipitur ẜm ma 20 eſt. ſumme malū aliqͥd pōt. illud qd̓ eſt ſumme malū multa pōt. ioreꝫ ⁊ minorem acceſſuꝫ ad terminuꝫ. Dicenduꝫ ꝙ veruꝫ eſt in ergo eoipſo ꝙ eſt ſummū multa pōt ⁊ nihil pōt. ſꝫ hec duo ſunt bis que dicunt poſitionē. non auteꝫ veruꝫ eſt in his que dicunt incōpoſſibilia. ergo ⁊c̄. ¶ Itē oīs ſcīa eſt de gn̄e bonoꝝ non tm̄ priuationē. īmo accipiuntur per receſſuꝫ. Unde magis malū di ſcīa boni verūetiā ſcīa mali. Scire em̄ malū bonū eſt. ſi gͦ aliqͥd citur quod magis recedit a bono ⁊ quia nunꝙͣ tm̄ recedit quin eſt ſumme malū. caret noticia boni ⁊ mali. gͦ nec ſcit facere aliadhuc magis poſſit. hinc eſt ꝙ nunꝙͣ eſt ibi ponere ſummum. qd̓ malū nec ledere. ſed hocipſo ꝙ malū eſt ſcit ledere bonuꝫ. gͦ ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de ſtatu. Dicēduꝫ ꝙ ſtatus eſt ẜm actū. hoc ipſo ꝙ ſumme malū eſt. ſcit ⁊ neſcit bona ⁊ mala. ſꝫ iſta ſunt ſed nō oportet ꝙ ſit ſtatus ẜm potentiā. vt non poſſit eſſe vltra incōpoſſibilia. gͦ ⁊c. ¶ Itē ſi aliqͥd eſt ſumme malū. eſt maluꝫ ꝑ progreſſus. Nam ⁊ ſi in rebus creatis non contingat inuenire eſſentiā ⁊ neceſſario. ſed ſi malū eſt ꝑ eſſentiā ⁊ naturā. naturaactum infinituꝫ. contingit tamen reperire infinitum in potenle eſt ei facere malū. ſed vnūquodqꝫ dū facit qd̓ eſt ſibi natura tia. ſicut patet in numero per appoſitionē. ⁊ in continuo per di le bn̄ facit. ⁊ qd̓ bn̄ facit eſt bonū ergo ſi aliqͥd eſt ſumme malū uiſioneꝫ. Et ſic in propoſito intelligenduꝫ. ⁊ hoc infra manifeip̄m eſt bonū. ⁊ dum male facit bn̄ facit. ſed hoc eſt īpoſſibile. gͦ ſtabitur cuꝫ agetur de corruptione mali. ¶ Ad illud qd̓ obijci⁊c̄. ¶ Itē ſi aliqͥd eſt ſumme malū illud eſt viliſſimū. quāto em̄ tur ꝙ per accidens reducitur ad per ſe. ⁊ ſimiliter dictuꝫ per ꝑrs aliqͥd magis malū eſt. tanto viliꝰ eſt. ⁊ ſi viliſſimū eſt inter maticipationeꝫ. reducitur ad dictuꝫ per eſſentiam ⁊ ſimiliter ꝙ in la. gͦ inter illa eſt infimū. ſꝫ qd̓ eſt infimū inter mala nō eſt ſumquolibet genere eſt reperire vnum primuꝫ ⁊c. Dicenduꝫ ꝙ hoc mū caput maloꝝ. ergo qd̓ eſt ſumme malū nō eſt ſumme maluꝫ. locum habet in bis que dicunt poſitioneꝫ ⁊ naturam que poſſit Si dicas ꝙ nō ſequit̉ eſt viliſſimū. ergo nō eſt ſumme malū. qꝛ cauſari ex principijs ſubiecti. ⁊ que poſſit eſſentialiter dici. ⁊ ẜꝫ hoc eſt eſſe ſumme malū qd̓ infimū eſt reſpectu bonoꝝ. Obijcit̉ qua poſſint alia menſurari ẜm eius participationeꝫ maiorem ⁊ qꝛ ſi aliqͥd ponit̉ ſumme malū. nō dꝫ poni ſuꝑ alia ſed infra ẜm minorē. Maluꝫ autem priuationeꝫ dicit inquantum malum. ⁊ rectū ordinē. ergo nō eſt deꝰ tenebraꝝ. ſed ſeruꝰ. qd̓ eſt ꝯtra er ideo ille tres rationes non babent hic locuꝫ. Et hoc fuit quod rorē iſtum. ¶ Itē ſi eſt ſumme maluꝫ. ergo illud erit ita op̄s in decepit manicheum vt dicit Augu. qꝛ neſciuit quid eſſet maluꝫ malo ſicut ſumme bonū in bono. ergo oē malū ſubiacet eius po ⁊ qꝛ voluit de malo diſputare neſciens quid hoc eſſet. ideo ſe ⁊ tētie. ſed cuiuſcūqꝫ boni corruptio eſt malū. ergo cuiuſcunqꝫ bo nullos

ſ Siſtinctio Z ( multos precipitauit in errorem. Superbia em̄ ſua fecit ipſum ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de verbo Diony. ꝙ malū nō eſt in exiſtēignorare modum addiſcendi. In omni eniꝫ inquiſitione prius tibus ⁊c. dd̓m ꝙ ipſe loquit̉ ꝑ ſe. ꝙ ſcꝫ nō eſt in exiſtentibus ẜm 30 oportet intelligere quid eſt qd̓ per nomen dicitur. ⁊ hoc tanqͣ ꝙ exiſtētia. ſed potiꝰ ẜm ꝙ deficientia. cū ſit priuatio ⁊ defectꝰ precognitionem afferre ſecum ad rei proprietates poſteriꝰ cōvt iam patebit meliꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ tm̄ vnū vni opponit̉ 31 Dd̓m ꝙ illud intelligendū eſt de vno genere oppoſitionis. ⁊ in gnoſcendas. Utrum malū ſiue malicia ſit in bono ſi telligendo ẜm idē ⁊ per ſe loquēdo. Habilitas aūt potentie nō 6 ¶ ueſtiO. lj. bioppoſito. Et ꝙ ſic vr̄ Augu. in ench. opponit̉ ipſi vicio niſi rōne virtutis. virtus em̄ directe opponi Cum mala ⁊ bona nullus ambigat eſſe contraria. non ſolum ſi tur vitio. ⁊ qꝛ naturalis habilitas quodāmodo inclinat ad vir mul eſſe pn̄t. ſed mala oīno ſine bonis ⁊ niſi in bonis eſſe nō pn̄t tutē hinc eſt ꝙ vitio opponit̉ quodāmodo licet non oīno vt vir Hic expreſſe habet̉ꝙ mala ſunt in donis ſibi oppoſitis. ¶ Itē tus. ⁊ ſic patet totum. Aug. in bis ꝯͣrijs que bona ⁊ mala vocant̉ deficit regula dyale .. Utrū malū ſit in bono tanꝙͣ aliqͥs ha¶ ueſtiO. ilj. bitꝰ ⁊ potētia aliqͣ ⁊ an ſit pura priuaticorū qua dicūt nulli rei ſimul ineſſe ꝯͣria. ſed ꝯſtat ꝙ nō defi5 ceret niſi mala eſſent in bonis ſibi oppoſitis. gͦ ⁊c. ¶ Itē malū tio. Et ꝙ nō ſit ibi tāꝙͣ habitꝰ ⁊ potētia aliqua ſed vt pura pridr̄ qd̓ corrūpit. ſed nō corrūpit niſi illud in quo ē. ⁊ ei bono opuatio vr̄. Primo ꝑ illud Iob. j. Sine ipſo factū eſt nihil. glo. ni ponit̉ qd̓ corrūpit. gͦ vr̄ ꝙ malū ſit in bono ſibi oppoſito. ¶ Itē bil.i. pctm̄. ergo pctm̄ nihil eſt. ¶ Itē Aug. Malū nō eſt natuſeruitꝰ opponit̉ libertati. ſed pctm̄ qd̓ facit hoīem ſeruū ꝓpr ra aliqua. ſed defectꝰ circa natura mali nomē accepit. ergo ma ineſt hoī ẜm voluntatē ꝑ liberi arbitrij libertatē. ergo vr̄ ꝙ ma lum nō eſt aliqua potētia ſed defectꝰ ⁊ priuatio. ¶ Itē Anẜ. de lū ſubſtantificari habeat in bono ſibi oppoſito. ¶ Cōtra. Dio concep. virg. c. v. Iniuſticia oīno nihil eſt ſicut cecitas. Nō em̄ ny. in li. de diui. no. Malū nō eſt exiſtēs neqꝫ in exiſtentibꝰ. ſed aliud eſt cecitas ꝙͣ viſus priuatio vel abſentia vbi debet eſſe. q̄ oē bonū eſt de genere exiſtentiū. ergo malū non eſt in bono. et non magis eſt qͥd in oculo vbi debet eſſe ꝙͣ in ligno vbi non dego nec in bono ſibi oppoſito. ¶ Itē virtus ⁊ viciū ſunt oppoſibet eſſe. ¶ Item hocip̄m vr̄ ratione. Bonū ⁊ ens conuertunt̉. ta. ⁊ tm̄ vnū vni opponit̉. ergo ſi viciū nō eſt ī virtute. ergo nec ergo de quocunqꝫ predicat̉ ens. predicat̉ ⁊ bonū. Si igit̉ pctm̄ eſt in bono ſibi oppoſito. nec etiā cū illo. ¶ Itē regula dyaleti vel malicia eſſet ens. malicia ẜm ꝙ hmōi haberet aliqͥd de boni coꝝ eſt vera ⁊ neceſſaria. gͦ nō fallit in aliqua materia. nā ſi fal tate. ſi ergo nō habet aliquid de bonitate. nō hꝫ igitur aliquid leret in vna ſola materia. repudiāda eſſet tanꝙͣ falſa. ſi igit̉ ars de entitate. Item omne ens a ſummo ente procedit. nec eſt alidicit ꝙ vnū oppoſitū nō eſt in altero nec cū altero ⁊ circa idem qua eſſentia que non ſit in dei potētia vt illā producat. ſed deꝰ ⁊ bonū malo opponit̉. ergo malū nō eſt in bono ſibi oppoſito. non pōt peccare nec facere culpā. ergo pctm̄ inquantum hmōi ¶ Itē ſi malū pōt eſſe in bono ſibi oppoſito. gͦ ab ipſo nō expel non habet aliquid de entitate ergo nihil eſt priuatio pura. litur. ⁊ ſi nō expellit̉ a ſuo oppoſito. vr̄ ꝙ nō expellat̉ ab aliquo ¶ Itē omne qd̓ eſt ens habet aliquā formā. omne em̄ qd̓ hꝫ ali⁊ ſi a nullo expellit̉. ſemꝑ manet. ergo ſi aliqͥs ſemel eſt malus. quam formā. hꝫ pulchritudinem. ſed pctm̄ non habet pulchritu cꝰ ſemper eſt malus. Qꝛ ſi hoc eſt falſuꝫ. reſtat ꝙ ⁊ primū. ¶ Rn̄. dinē cum ſit deformitas anime. ergo nihil hꝫ de entitate. ergo ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ bonū in creatura dr̄ puram dicit priuationem. ¶ Sed contra Aug. Peccatuꝫ eſt fa per ordinationē ad finē. Un̄ bonū dr̄ qd̓ eſt ordinatū in finem. ctum vel dictum vel concupitum contra legeꝫ dei. ſed omne di Ordinatio aūt tria reſpicit. aut ip̄m ordinabile. aūt illud ẜꝫ qd̓ ctum vel factum eſt aliquid ergo pctm̄ ſiue maluꝫ eſt aliqͥd. nō eſt ordinabile. aut illud ꝑ qd̓ ordinat̉. Et ẜm hoc triplex reperi ergo priuatio pura. ¶ Item virtus ⁊ vitium ſunt contraria. ſꝫ tur in nobis bonū.ſ. bonuꝫ qd̓ eſt ordinabile. ⁊ hoc eſt naturale contraria ſunt in eodem genere ⁊ quecunqꝫ ſunt ſub eodeꝫ gn̄e ⁊ bonū per qd̓ ordinat̉ ⁊ hoc eſt virtus vl̓ gratia. ⁊ bonū ẜm qd̓ vtrunqꝫ eorum eſt aliquid ⁊ non priuatio pura. ergo vitium ali natura ordinabilis eſt a gratia. ⁊ hoc eſt babilitas media. Inquid eſt. igit̉ malū ſiue pctm̄ non eſt oīno nihil. ¶ Itē ſiue acci telligendū eſt ergo qd̓ malū culpe ei bono qd̓ eſt ipſa natura vl̓ piat̉ cōcretiue vel abſtractiue verū eſt dicere ꝙ pctm̄ eſt in ali ſubſtantia non opponit̉. qꝛ ipſam ſubſtantiā non corrumpit vt quo. ⁊ omne qd̓ eſt in aliquo eſt ens. ſicut oē qd̓ legit eſt legens dicit Diony. Nihil exiſtentiū corrumpit in eo qd̓ eſt eſſentia vel ⁊ omne qd̓ amat eſt amans. ⁊ omne qd̓ eſt ens eſt aliqͥd ⁊ nō eſt natura. Ei aūt bono qd̓ eſt virtus ⁊ gratia ſimpl̓r ⁊ directe op priuatio pura. ergo pctm̄ ſiue malū ſiue accipiatur cōcrete ſiue ponitur. Unde mutuo ſe expellunt. ⁊ ſimul eſſe non pn̄t. Ei aūt abſtracte non eſt oīno nihil. ¶ Item nihil qd̓ eſt pura priuatio bono qd̓ eſt babilitas media. quodāmodo opponitur ⁊ quodā intenditur ⁊ remittitur. ſed maluꝫ vel pctm̄ intendit̉ ⁊ remittit̉ modo nō. Nam illa babilitas media habet cōparari ad naturā qꝛ vnum pctm̄ eſt maius alio. ⁊ vna malicia eſt maior altera. er cuius eſt. ⁊ ad gratiam ad quam eſt. Et ẜm ꝙ cōparatur ad na go peccatum ſiue malicia non eſt priuatio pura. ¶ Item eſſe or turam cuius eſt. ſic non habet oppoſitionē ad malū. qm̄ babilidinatum preſupponit eſſe. ſed malū culpe ẜm ꝙ malum ordina tas illa vt erat talis nature. indifferens erat ad bonū ⁊ ad matur ad malum pene. ſi igitur ẜm ꝙ malum eſt ordinatum ad pe lum. ⁊ ſic eſt ſubiectū mali. Ut aūt comparatur ad gr̄aꝫ ſiue vir nam. videt̉ ꝙ ẜm ꝙ malum habeat aliqd̓ eſſe. ¶ Iteꝫ aūt pecca tutem vel etiam ad finē ad quem eſt. ſic habet oppoſitioneꝫ ad tum eſt aliquid ẜm ꝙ pctm̄ aut nihil. Si aliquid habeo ꝓpoſimalum. Nam malum tollit rectam ordinationeꝫ ad illud ad qd̓ tum. Si nihil. ⁊ deus punit hoīem ꝓ pctō. ergo deus punit ho eſt. ⁊ reddit minus ⁊ minus babilem. Qm̄ igitur malum culpe minē pro nihilo. ſed qui punit aliuꝫ pro nihilo iniuſte punit. er primo ⁊ principaliter circa babilitatem cōſiſtit. ⁊ babilitas po go ſi deus punit hoīem pro culpa. videtur ꝙ iniuſte faciat ī pu tentie opponitur ipſi malo. cum malum reddat ipſam potentiā niendo. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ maluꝫ ſiue peccatū dupliciter poteſt ac inbabilem. hinc eſt ꝙ Aug. dicit ꝙ maluꝫ habet eſſe ī bono ſibi cipi. Uno mō abſtractiue. Alio mō cōcretiue. Scd̓m aūt ꝙ ma3ª oppoſito. ⁊ ꝙ in huiuſmodi oppoſitis regula dyaleticoruꝫ defi lum dicitur cōcretiue ſic cōcernit illud qd̓ deformat vel aliquā cit hoc eſt dicere ꝙ ad talia oppoſita non ſe extendit. Unde ex actionem vel aliquam ſubſtantiam. ⁊ ſic dicitur malum res ma hoc non ſequitur ꝙ regula dyaleticorum falſificetur. Sed qm̄ la. vtpote actio mala vel anima mala. Et hoc mō malū aliquid mos eſt ph̓i poſitis conſiderationibus inſtantias ſubinferre. eſt ⁊ habet eſſe nature. Si autem aliqn̄ dicatur ipſa res mala ſi non que falſificent ipſas. ſed que intellectum conſiderationuꝫ ne peccator nihil eſſe. hoc dr̄ quantum ad bene eſſe. qd̓ quidem rectificent ⁊ manifeſtent. ſic beatus Aug. tanꝙͣ vir prudens in eſt eſſe ordinatū. ¶ Un̄ cum dicunt̉ hoīes nihil fieri cū peccāt genio in hac inſtantia manifeſtat illā maximā dyaleticoruꝫ in hoc nō dicit̉ qꝛ omni eſſe priuent̉. ſed qꝛ priuant̉ eſſe ordinato. 38 bis oppoſitis tenere q̄ opponunt̉ oppoſitione formali. ſicut op qd̓ quidem eſt eſſe cōpletum. ⁊ de quo dicit Boetius. ꝙ eſſe eſt ponitur virtus ⁊ viciū. gratia ⁊ culpa. In his aūt oppoſitis qͣ qd̓ ordineꝫ retinet ſeruatqꝫ naturam. Contingit iterū loqui de non opponuntur ratione eius ꝙ ſunt. ſed rōue eius ad qd̓ ſunt malo ſiue de peccato abſtracte. ⁊ hoc modo malum ſiue peccanon eſt intelligēda illa regula. nā illa ſimul poſſunt ſtare ſicut tum in recto ſiue predicatione formali non eſt aliquid ſed nihil ſtat gr̄a cū ꝯcupiſcentia. Et iterū vnū poteſt eſſe in altero ſicut qꝛ non eſt ens nec bonum ſed priuatio boni. Quāuis auteꝫ ma culpa ī babilitate. Ex bis q̄ ſunt dicta māifeſta eſt rn̄ſio ad qō licia vel peccatum nihil ſit in recto in obliquo tamen alicuius nem propoſitā. Dico em̄ ꝙ malū ſubſtantificat̉ in bono ⁊ nō ſoeſt. ⁊ alicuius vt oppoſiti. ⁊ alicuiꝰ vt ſubiecti. Alicuiꝰ vt oppoluꝫ in bono. ſed etiā in bono quodāmodo ſibi oppoſito. ſicut on̄ ſiti vtpote boni. malum enim eſt priuatio boni. ⁊ qꝛ fic eſt priua dunt rōnes que ad primā partē inducunt̉. In bono aūt qd̓ ditio boni vt tamē non ſit oīmoda boni adnihilatio. ſic priuat bo recte ⁊ formaliter opponitur ſibi ſubſtātificari nō babet. ſicut num ꝙ relinquit bonum. vn̄ ſic priuat bonum gratie ꝙ relinqͥt due vltime rōnes q̄ ad ſcd̓am partē inducuntur oſtendunt. bonum nature. ſic priuat actum vt relinquit aptitudinem. ſic

Secundi Libri ꝙ peccatum eſt meritum pene. non ſolum ratione priuationis. priuat bonum ꝙͣtum ad effectuꝫ vt tn̄ in ſubiecto relinquat de ſed etiam ratōe debiti relicti ⁊ boni priuati vnde non eſt homo bitum. ⁊ ideo malū abſtractiue ſumptū formaliter loquēdo pri dignus puniri ſolum quia bono caret. ſed qꝛ caret ⁊ debet hauatio eſt. ⁊ ideo nihil eſt. Eſt etiaꝫ alicuius entis vt ſubiecti. qꝛ bere. Et licet carentia illa nihil ſit. debitum tamen babendi ali eſt in aliquo ente. Nō em̄ eſt oīmoda priuatio ſiue adnihilatio quid eſt. ⁊ ideo ex hoc non ſequitur ꝙ deus puniat hominē pro Et qꝛ ẜm hanc viā rōnes ⁊ autoritates ad primā partē inducte nihilo. ꝙͣuis peccatum nioſtendunt malum ſiue pctm̄ nihil eſſe. ideo concedende ſunt. bil ſit. Hoc autem apertuꝫ 34 ¶ Ad illud qd̓ primo obijcit̉ in cōtrariū. ꝙ pctm̄ eſt dictum vel Ponit pctī notifica¶ eſt ſi quis conſideret inſen factū ⁊c̄. Dd̓ꝫ ꝙ ibi accipit̉ pctm̄ ſiue malū ꝯcretille prout ꝯcertiones. qͥd ſit peccatum. a ſibili exemplo. ſcilicꝫ cum Diſtin. nit actionē ſubtratā. ⁊ hoc mō aliqͥd eſt. ſed hoc non repugnat ¶ Oſt hec virex incarcerat ſeruū qꝛ nō xxxv. zꝫ ſed ꝯſonat eis q̄ dicta ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ virtꝰ ⁊ viciuꝫ dēduꝫ eſt qͥd reddidit tributū. velcū ali ſunt contraria. dd̓m ꝙ viciū ẜm ꝙ cōtrariat̉ virtuti. vtpote luqͥs creditor incarcerat ali xuria caſtitati. non tm̄ dicit priuationē. ſed etiā dicit aliquē ba ſit peccatuꝫ 4 quē qꝛ non ſoluit ſibi pecu bitum ſubſtratū quo aliquis redditur facilis ad perpetrandū Peccatuꝫ ē niā mutuatā. priuatio eniꝫ Aug illud pctī genus. ⁊ hoc modo accipiendo viciū. vicium nō oīno vt ait Aug 41 non per ſe ſed cum debito nihil eſt. Alio modo accipiēdo viciū prout eſt priuatio boni tm̄ E ¶M Voē dictū vel eſt in cauſa. ſic nō contrariat̉ virtuti ẜm reꝫ. immo opponit̉ ſicut priuatio ⁊ factū vel ꝯcupituꝫ qd̓ fit ꝯͣ le habitus. Si aūt dicat̉ alicubi hoc mō viciuꝫ ꝯtrariari virtuti. Diſtin. xxxv. accipitur largo mō ꝯͣrium pro qualibet oppoſitione ⁊ repugnā gem dei. Idem in li. de duaDe peccato actuali ẜm eiꝰ tia. Uel hoc dr̄ qꝛ ⁊ ſi ẜm veritatē viciū opponat̉ virtuti vt priquidditatem. et diffiniuatio. bn̄t tn̄ virtus ⁊ viciū quodāmodo legem ꝯͣrioꝝ in hoc ꝙ tionem. mutuo ſe expellunt. ⁊ ab vno ſit regreſſus ad alterū in qua ꝯdi Oſt hec videndū eſt qͥd ſit peccatū ⁊c. Supra egit tione oppoſita vt priuatio ⁊ babitus ab bis que opponuntur ſi magr̄ de pctī cauſalitate ⁊ origine. hic agit de pec cut ꝯͣria diſtinguunt̉. Et ꝓ tāto dicit Aug. in ench. ꝙ in hoc fal cati quidditate ⁊ diffinitiōe. Diuiditur autē pars lit regula dyaleticoꝝ vocans bonum ⁊ maluꝫ ꝯtraria. ⁊ hoc ex iſta in tres partes. In quarum prima inquirit ma I cā predicta. Nihilominus tn̄ dd̓m ꝙ malum eſt in eodē genere I Igiſter quid ſit peccatum. vtrum ſit actus vel priua cum bono. ſed hoc non eſt proprie ⁊ ẜm rectā ordinationeꝫ. ſed tio pura. In ſcd̓a dato ꝙ aliquo modo ſit actus ⁊ aliquo modo hoc eſt per quandā reductionē. ⁊ ex hoc nō ſequitur ꝙ malū ſit priuatio. inquirit vtrū pctm̄ ſit pctī pena infra di. xxxvj. Sciē aliquid. Nam priuationes ad idem genus cum ſuis habitibus dum eſt tn̄ quedā ſic eſſe pctā. In tertia ꝟo inquirit vtrū actio 3s reducunt̉. ⁊ tn̄ ip̄e formaliter loquēdo nihil ſunt. ¶ Ad illd̓ qd̓ ſubſtrata in qua pctm̄ ꝯmittit̉ ſit a deo tanꝙͣ a cā. j. diſt. xxxvij. obijcitur ꝙ malū eſt in aliquo. ergo eſt. Dd̓m ꝙ illud nō ſequit̉ Sunt aūt ⁊ alij ⁊c̄. Prīa pars q̄ ꝯtinet pn̄te di. diuidit̉ in ꝑtes nam ſicut dicit ph̓s. Quedā ſunt entia ⁊ quedaꝫ ſunt entium. ⁊ tres. In prīa ponit mgr̄ pctī notificatiōes. In ſcd̓a ꝟo ex ip̄is quāuis priuationes pn̄t dici entiū. nō tn̄ dicunt̉ entia. Cū aūt notificatōibꝰ inquirēdo elicit qͥd ſit pctm̄ ẜm rem. In tertia ꝟo dico maliciā eſſe in alio. dico eam eſſe entis. ſed cum dico mali diſſoluit rōnes ſiue oppoſitōes q̄ ꝯͣrie vident̉ veritati predeter ciam eſſe ens. attribuo ei entitatē in ſe. ⁊ primuꝫ eſſe eſt eſſe ẜm minate. Primū facit ibi. Poſt hec videndū eſt qͥd ſit. peccatum 3ꝰ quid. ſcd̓ꝫ eſſe eſt ſimpl̓r. ⁊ ideo eſt ibi ſophiſma ẜm qͥd ⁊ ſimpl̓r ⁊c. Scd̓m ibi. Quo circa diuerſitatis ⁊c̄. Tertium ibi. Quibus Si autē queratur de hac. Malicia eſt. vtruꝫ ſit concedenda vel opponit̉ ſi oīa q̄ ſunt ⁊c. Prima pars diuidi poſſet in tres ꝑtes nō. dd̓m ꝙ hoc verbū eſt ſicut vult ph̓s dupl̓r poteſt predicari. ẜm tres notificationes pctī. ſed rōne ſue breuitatis remanet in Aliqn̄ predicat̉ vt cōpoſitio media inter duo extrema. ⁊ ſic didiuiſa. Scd̓a vero pars pͥncipalis diuidit̉ in tres ꝑtes. In pri citur tertiū adiacēs. vt cū dr̄ homo eſt albꝰ. Aliqn̄ vero ſic prema ꝑte diuerſoꝝ opiniōes narrat. In ſcd̓a vero veritate aꝑit. dicat̉ vt res importata ꝑ ipſum ſit attributū ſiue alterū extre⁊ iuxta quorundā opinionē explanat. ibi. Sane dici pōt ⁊ libemorū. Qn̄ ergo ſic dr̄. Malicia eſt. ſic hoc verbū eſt accipiatur re ⁊c. In tertia vero autoritatibꝰ ſctōꝝ cōfirmat. ibi. Qd̓ autē vt p̄dicatū. ſicut accipiūt̉ alia ꝟba. vt legit ⁊ bmōi. tūc locutio volūtas oīs ⁊ actio ⁊c̄. Sil̓r tertia pars pͥncipalis tres hꝫ par eſt falſa. Eſt eī ſenſus. malicia ē.i. malicia ē ens.i. eſſent ia aliqͣ tes ẜm tres dubitatiōes quas mouet. quarū prīa ſumpta eſt ex hoc enim verbum eſt ſignificat eſſentiā vel ſubſtātiā vniuſcuiuſ hoc ꝙ dicebat illa poſitio ꝙ oīa q̄ ſunt bona ſunt. Scd̓a vero ex qꝫ. Alio modo poteſt intelligi predicari vel accipi buiuſmodi hoc ꝙ pctm̄eſt corruptio boni. Tertia vero ſumpta eſt ex hoc ꝙ locutione ſicut copula. ⁊ eſt oratio quodāmō defectiua. ⁊ tunc corruptio boni eſt pena. Primā ponit ibi. Quibꝰ opponit̉ ſi oīa eſt ſenſus. malicia eſt.i. malicia. alicui. ineſt. ita ꝙ ipſa malicia q̄ ſunt ⁊c. Scd̓am ibi ponit. Poteſt etiā queri ab eiſdē ⁊c. Terpotius intelligitur vt alteri inherens ꝙͣ alteri ſubſtās. ſicut cū tiam ibi. Queri aūt ſolet vtrū ⁊c. Et in qualibet iſtarū partiuꝫ dicitur malum. ⁊ intelligitur aliquid eſſe maluꝫ. Et hoc modo primo opponit. ſecundo ſoluit. zs accipiēdo non valet. Malicia eſt. ergo eſt ens. ¶ Ad illud qd̓ a ¶ Pctm̄ eſt vt ait Aug. oē dictū vel factū vel concupitū qd̓ obijcitur ꝙ pura priuatio non intendit̉ nec remittit̉. Dicenduꝫ fit cōtra legē dei. Ur̄ dicere falſum. Aut cm̄ hoc qd̓ eſt. vel intel ꝙ ſi dicat̉ pura priuatio. hoc eſt priuatio nihil ponens nec in re ligitur diſiunctiue. aut ſubdiſiunctiue. Si ſubdifiūctiue. ergo cto nec in obliquo. hoc modo verum eſt dicere ꝙ nō recipit ma mēbra nō pn̄t ſimul ſtare. ergo nullū idē pctm̄ eſt cōcupitū ⁊ fa gis ⁊ minus. ſicut chimera nihil eſt. ⁊ bircoceruꝰ nihil eſt. nec ctum. ſed hoc falſum eſt. qꝛ oē pctm̄ factū eſt concupitu. Itē vi eſt vnū magis nihil ꝙͣ reliquum. Alio mō pura priuatio dicitur detur ꝙ non conueniat omni peccato. qꝛ peccatum omiſſionis qꝛ nihil ponit in recto. ponit tn̄ in obliquo. ⁊ hoc mō malicia pri nec eſt factum. nec concupitum. nec dictum. ergo videtur ꝙ ma uatio poſſet dici. ſed de hac nō eſt veꝝ ꝙ nō recipiat magis ⁊ mi le ſit aſſignata. qꝛ non conuenit omni peccato mortali actuali. nus. Pōt em̄ magis ⁊ minꝰ reciꝑe rōne eiusentis qd̓ reſpicit qͣ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ predicta diffinitio eſt pctī actualis ⁊ mortalis. ſi in obliquo. Un̄ dr̄ maior priuatio. in qua eſt maior boni corru Scd̓m hoc qd̓ eſt pctī actualis. dicitur ꝙ eſt dictum vel factuꝫ ptio. ⁊ in qua minꝰ de bono relinquit̉. minor ꝟo in qua minꝰ de vel concupitū ẜm triplicē actū. videlꝫ potentie interpretatiue bono corrumpit̉ ⁊ plus relinquit̉. Et ſic pꝫ ꝙ ex hoc nō ſequit̉ ⁊ operatiue. ⁊ affectiue. que oēs ſunt potētie quodāmodo moꝙ pctm̄ abſtractiue loquendo ſit aliqua poſitio. ¶ Ad illud qd̓ tiue. Scd̓m ꝙ eſt mortale. dicitur ꝙ eſt contra legē dei. ⁊ ſic cō ꝫ gobijcitur ꝙ eſſe ordinatū preſupponit eſſe. dd̓m ꝙ verū eſt ī his uenit omni ⁊ ſoli. Omni qꝛ omne peccatū actuale aut eſt concū q̄ per ſe ordinant̉. ordinatū p̄ſupponit eſſe. in his aūt que ordipitum tm̄. aut eſt concupitum ⁊ exterius conſummatum. ⁊ hoc nantur ꝑ accidēs nō preſupponit eſſe in ſe. ſed rōe illius in quo vel per verbum. vel per opus. Soli vero conuenit. qꝛ non cōue vel ꝑ qd̓ ordinat̉. Et hoc modo maluꝫ dr̄ ordinari. non qꝛ ſic in nit veniali cum non ſit contra legem dei nec originali. cum non ſe ordinatū cum ſit priuatio modi. ſpēi. ⁊ ordinis. ſed qꝛ ordina ſit dictū vel factū. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ vtrū vel teneat̉ ibi diſ bilitatem habet in pena rōne ipſius punibilis. hoc aūt melius iunctiue. vel ſubdiſiunctiue. Dd̓m ꝙ diſiunctiue. ſed vltimum determinatum eſt li. iiij. di. xlvj. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi pec membrum intelligendum eſt cum preciſione. reliqua vero mini 49 catum nihil eſt. ꝙ deus punit hoīem pro nihilo. Dd̓m ꝙ ſicut p̄ me. Unde ſenſus eſt ꝙ omne pctm̄ aut eſt dictum ⁊ concupituꝫ. tactum eſt. ⁊ ſi peccatum nihil ſit in recto. nihilominus tamē in aut factū ⁊ cōcupitū. aut ꝯcupituꝫ tm̄. Ad illud vero qd̓ obr̄ de obliquo eſt alicuius entis vt oppoſiti. ⁊ alicuius vt ſubiecti cir pctō omiſſionis. Dicendum ꝙ omne peccatū ſicut vult Aus. I ca quod relinquit debitum reſpectu boni priuati. Dico igitur. radicem

I Diſtinctio A radicē bꝫ amorē malū. ⁊ ideo quāuis in pctō omiſſiōis ſit priua ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ peccatum prout dr̄ de originali. actuali mortali. tio alicuius actus principalis. tn̄ illa priuatio ortū bꝫ ex amore ⁊ veniali. nec dicitur omnino vniuoce nec dicitur omnino equi alicuiꝰ boni cōmutabilis. qd̓ pꝫ. qꝛ aliqͥs nō vult ad mutatinas uoce. ſed quaſi medio modo. ſcꝫ analogice. Ratio em̄ culpabiſurgere. qꝛ vult in lecto quieſcere. ideo pctm̄ omiſſionis cadit litatis primo ⁊ principaliter reperitur in peccato actuali. morſub hoc membro qd̓ dicitur concupitum. tali. ⁊ conſequenter in originali. ⁊ poſtremo ī veniali. ⁊ ideo no b ¶ Peccatū eſt voluntas tificatiōes que dantur de retinendi vl̓ aſſequēdi qd̓ bbus animabus. Pctm̄ eſt vo luntatē ⁊ actus. alij neutrum iuſticia vetat. Contra. alipctō ſimpliciter potiſſime lūtas retinēdi. vel aſſequēdi referuntur ad peccatū acdicētes oēs actꝰ eē bonos a qd̓ em̄ eſt pctm̄ in quo alic qd̓ iuſticia vetat. In vtraqꝫ tuale mortale qd̓ eſt peccaqͥs. nec vult aliqͥd retinere deo t ex deo autore eē. Ma aſſignatione de actuali p̄co. tum ſimpl̓r. Et per hoc ptꝫ nec aliquid aſſequi. immo lum aūt nihil eſt vt ait augu. potius intendit deſtruere reſponſio ad illa q̄ obijciun agit emortali. nō veniali. Ex ſuper Ioh.j. Oīa ꝑ ip̄m fcā tur. Nam ex hoc ꝙ illa tria ſicut eſt in ira ⁊ odio ⁊ īuiprīa deſcriptiōe oſtēdit̉ pcm̄ Maluꝫ ſunt. ⁊ ſine ip̄o factū eſt nihil dia. Item velle aſſequi qd̓ genera peccatorum conueeē volūtas mala. ſiue locutio nibil eſt i. pctm̄ qd̓ nihil eſt. ⁊ nihil finiunt in cā ⁊ in effectu. non iuſticia vetat vel retinere. ⁊ oꝑatio praua.i. actus maIob. j. concluditur ꝙ peccatuꝫ dihoc eſt auaricie vel rapine unt hoīes cū peccāt. Supra lus tā interior ꝙͣ exterior ex ergo omne peccatum erit cat̉ de eis vniuoce ſed ana etiā dixit aug. ꝙ malū eſt pri rapina. Eſt igitur q̄ſtio cū logice. qꝛ in his non cōmualtera ꝟo tm̄ on̄ditur eſſe acuatio boni. vel corruptio bo nicat equaliter. ſed ẜm priꝰ pctā ita bn̄ ſint ꝯͣ alias vir tus interior. Uolūtas em̄ vt ni. qͥ ēt in li. lxxxiij. q. ait. Sū tutes ſicut ꝯͣ iuſticiaꝫ. qͣre ⁊ poſterius. Et ideo cum q̄ ſuꝑius dictū ē. motꝰ animi ē mū malū nullum modū hꝫ. ca magis diffinit̉ pctm̄ ꝑ opritur vtrum poſſit vna com actꝰ ergo īterioreſt. Amb. qͦꝫ imbro. poſitū ad iuſticiaꝫ ꝙͣ ꝑ opmunis ratio aſſignari. dicē ret eniꝫ oī bono. At modus d in li. de ꝑadiſo ait. Quid eſt poſituꝫ ad virtutes alias. dum ꝙ poteſt vna aſſignaaliqͥd boni ē nō igit̉ ē qꝛ nula ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ Augu. diffi ri ratio que conueniat eis pctm̄ niſi legis diuine p̄uari la ſpecie ꝯtinet̉. totumqꝫ hoc nit pctm̄ ꝑ illud ꝙ ē radix ẜm prius ⁊ poſterius ⁊ ita catio. ⁊ celeſtiū īo bediētia p̄ nomē mali d̓ ſpeciei priuatōe oīs mali. hoc autē eſt amor ẜm communitatem analoceptorū. Ergo in p̄uaricāte repertū eſt. Item in dogmalibidīoſus. ⁊ qm̄ oīs amor gie. vtpote ſi dicatur ꝙ pec pctm̄ ē. ſꝫ ī mādāte culpa nō libidinoſus vel eſt rei bacatum eſt merituꝫ. pene vl̓ tibus eccleſiaſticis dicit̉ ma eſt. Nō em̄ ꝯſiſteret pctm̄ ſi ī bite vel babēde. ⁊ hoc p̄ter priuatio boni. ¶ Ad illud lum vel maliciā nō eſſe a deo ordinē ⁊ regulā legis eter e terdictio nō fuiſſet. Nō con ergo quod obijcitur ꝙ nul creatā ſed a diabolo inuentā ne ideo dicit ꝙ pctm̄ ē volū la eſt proportio. dicendum ſiſtēte aūt pctō. nō ſolū mali qui ⁊ ipſe bonus creatus eſt tas aſſequēdi vel recipien ꝙ ⁊ ſi nulla eſt ꝓportio ꝙͣcia. ſꝫ ēt virtꝰ fortaſſe nō eēt. Idem etiā in lib. contra madi qd̓ iuſticia vetat ita ꝗ tum ad commenſurationeꝫ Que niſi aliqͣ malicie fuiſſēt deſcribit amorē inordinanicheos qͥd ſit peccatū oſten quātitatis demeriti. eſt ta ſemina vel ſubſiſtere vel emitum qͥ eſt radix oīs pctī. ⁊ men proportio inter veniadit dicēs. Peccare quid aliꝑ id ad qd̓ eſt. ⁊ ꝑ id ꝯͣ qd̓ ē nere nō poſſet. Ecce p̄uarica le ⁊ mortale ẜm conſimileꝫ ud eſt niſi in veritatis preceQd̓ ergo obr̄ de ira ⁊ odio comparationem ⁊ ad origi tionē legis ⁊ inobediētiā diſ ptis vel in ipſa veritate erra Dd̓m ꝙ ſi ſit deteſtatio cō nem ⁊ ad effectum conſefinit Amb. eſſe peccatum. re. Qd̓ ſi nō volūtate faciūt. ſequens. eſt tn̄ ibi delecta quentem. V Narrat diuerſoꝝ opitio antecedens. ⁊ ꝓpterea peccatores iniuſte iudicātur d ¶ Quid eſt peccatum ni niones de peccato. ꝯtinet̉ ſub hac aſſignatiob ſi legis diuine p̄uaricatio. Quid ergo ī hac tāta varie ne. Ad illud qd̓ obijciturꝙ ¶ Quo circa diuerſitatis ⁊ celeſtium inobedientia p̄ tate tenendū eſt qͥd dicendū. tūc oē pctm̄ erit rapina. di ceptorū. Uidetur ꝙ hec ra huiꝰ ꝟborū occaſione de pec T ¶Uera ſnīa de peccato cendū ꝙ aſſecutio ibi ſtat tio Ambro. non conueniat cato plurimi diuerſa ſenſer̄t. nō ſolūmō ꝓ cupiditate re proponitur. c omni peccato. Quedā eniꝫ Alij enim dixerūt volūtateꝫ rum terrenarū īmo etiā cu ¶ Sane dici poteſt ⁊ libere vt dicit Aug. ſunt mala qꝛ malam tantum eſſe peccatuꝫ iuſlibet appetibilis. iuſtitradi dꝫ pctm̄ eſſe actū malū probibita quedam probibi cia vero non tm̄ ibi ſtat ꝓ⁊ nō actꝰ exteriores. Alij vo ta qꝛ mala. gͦ ſi nulla eſſet interiore ⁊ exteriorē. ſcilicet ut eſt cardinalis virtꝰ. ſed lex. nec aliqua precepta da prout eſt virtꝰ generalis que oēs virtutes cōplectitur. ⁊ qꝛ oīa ta. adhuc eſſent pctā. non ergo omne peccatuꝫ eſt preuaricatio legis ⁊c. Itē ſicut obediē vicia opponuntur. tia diſtinguit̉ ab alijs virtutibus ita ⁊ inobediētia ab alijs vt c ¶ In vtraqꝫ aſſignatione de actuali pctō agit̉ ⁊ mortali ⁊ nō cijs. ergo male diffinit̉ omne peccatū ꝑ inobedientiā. Item ita veniali. Cōtra. vr̄. ꝙ male fiat aſſignatio pctī. ſi em̄ recta deſcri peccat qͥ non obedit p̄lato ſicut qui nō obedit deo. ergo nō tm̄ ptio ⁊ aſſignatio debeat cōuenire oī deſcripto. ⁊ p̄dicte diffini eſt peccatū ino bediētia celeſtiū preceptoꝝ. ſed etiā terrenorū. tiōes nō ꝯueniāt oī pctō. ergo nō recte aſſignant̉. Si tu dicas ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ lex aliqn̄ accipit̉ ſtricte pro lege ſcripta vl̓ data. 4 ꝙ pctm̄ non dicit̉ de eis vniuoce ſꝫ equiuoce. Cōtra. q̄ ꝯueniūt Aliqn̄ large prout cōprebēdit legē nature. ⁊ legē ſcripture. ⁊ le in cā ⁊ effectu bn̄t vniuocationē. ſed oē genus pctī ortuꝫ habet gem gr̄e. Et in p̄dicta notificatione lex accipit̉ large. ¶ Ad ilex pctō ade tam originale ꝙͣ actuale ꝙͣ etiā veniale. oīa etiā ge lud qd̓ obr̄ de obediētia. Dd̓m ꝙ obediētia dupl̓r accipit̉. Uno nera pctōrum in hoc cōueniunt ꝙ reddunt aīam dignam pena mō prout dicit obſeruantiā mandatorū dei. ⁊ ſic eſt cōis oībus ⁊ priuant ea aliquo bono qd̓ eſt iuſticia vel ad iuſticiam ordina virtutibꝰ. Alio mō prout ſpāliter ꝯſiderat rōnē p̄cepti. ⁊ ſic eſt tum. ergo videt̉ ꝙ de eis vniuoce dicat̉ peccatū. ⁊ ſi hoc. ergo virtꝰ diuiſa ab alijs. qꝛ potiſſime hꝫ vſum ſuū in his q̄ ideo ſunt vr̄ ꝙ vna debeat rō cōis aſſignari de pctō ꝓut dr̄ de bis oībus bona qꝛ p̄cepta. Et ſic obediētia dupl̓r accipit̉. ſcꝫ large ⁊ ſtrign̄ibus. Eſt igitur queſtio vtrū cōtingat vnā cōem rōnem aſſi cte. ⁊ in p̄dicta notificatione accipit̉ large. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ gnari omni generi pctī. hͦ eſt querere vtrū peccatū de eis dicat̉ de obedientia prelati. Dd̓m ꝙ totuꝫ pendet ex mandato dei. qꝛ vniuoce. Et ſi tu dicas ꝙ ſic. In ꝯͣriū eſt. qꝛ q̄ vniuocant̉ in alideus mandat ꝙ obediatur homini. quo bn̄t proportionē. ſed mortalis ⁊ venialis nulla eſt ꝓportio e ¶ Non conſiſtente aūt pctō ⁊c. virtus fortaſſe nō eſſet. Uideergo nec vniuocatio. ¶ Item videtur falſum dicere cū dicit ꝙ tur falſum dicere. qꝛ ſi non eſſet culpa purior eſſet charitas. erpredicte aſſignationes non conueniant peccato veniali. veniago virtus perfectior ⁊ verior. Si tu dicas ꝙ hoc non aſſerit. ſed le em̄ peccatum eſt dictum vel factum vel concupitum cōtra le ſub dubitatione dicit. Contra. Ita falſum dicit qui certū progem dei. ſicut dicit̉ Rom̄. vij. ſuper illud. Non cōcupiſces. glo. ponit vt dubium. ſicut qui dubiū aſſerit vt certū. ¶ Rn̄. dd̓ꝫ q Bona. eſt lex que dum concupiſcentiam prohibet. omnia mala in illo verbo non ponit̉ nec ſignificat̉ virtus nō eſſe. nō exn̄te probibet. ergo venialia probibentur a lege dei. ſunt igitur con malicia. ſꝫ hoc ſignificat̉ ꝙ nō ita appareret ſicut nūc apparet tra legem dei. ergo predicta ratio conuenit veniali. ⁊ ideo dicit fortaſſis non eſſet.i. nō cognoſceretur ita eſſe.

Secundi j libri f ¶ Poteſt etiam queri ab Qd̓ ſi eſt tūc illi qͥ faciūt illa malā cogitationem ⁊ locutionem ⁊ operationē. Preci eiſdem. cum peccatum ⁊c. bona agūt. qd̓ penitꝰ abſurpue tamen in voluntate cōſiſtit peccatū ex qua taꝙͣ ar¶ Queritur ſi priuatio et Rn̄. ip dū eſt. His vero ſic illi rn̄dēt bore mala ꝓcedūt oꝑa mala tanꝙͣ fructꝰ mali. ¶ Qui poſitio opponuntur ⁊ pecDicūt equidē adulteriū hodam aūt diligēter attendētes verba Aug. quibꝰ ſupra catum recte diffinitum eſt micidiū ⁊ hmōi n̄ ſimpl̓r act ⁊ in alijs ſcripture locis vtit̉. nō indocte tradūt volūta ſupra. peccatum eſt dictuꝫ denotare. ſꝫ actuū vicia. Acvel factum ⁊c. ergo male tē malā ⁊ actus malos inquantū ſunt. vel inquātū actꝰ diffinitur per priuationeꝫ tuſqꝫ ip̄os adulterij ⁊ homiſunt. bona eſſe inquantū vero mali ſunt. pctā eſſe. qͥ voIuxta hoc queritur cum cidij īquātū ſunt vel īquātuꝫ luntatē ⁊ actū quecunqꝫ bonā dei natura eſſe dicunt. in vnius rei vna ſit diffinitio actꝰ ſūt a deo eē. ⁊ bonas na quantū actꝰ eſt. vel volūtas. ⁊ ex deo autore eſſe. inquā vnde eſt hoc ꝙ peccatū ita turas eē. ſꝫ nō inquātū adultū vero inordinate ⁊ cōtra legē dei ſit ⁊ fine debito camultipliciter ⁊ varie diffinitur a ſanctis. Querit̉ teriū ⁊ homicidiū ſūt. Et iō ret. pctm̄ eſt. ⁊ ita inqͣtum peccatū nihil eſt. Nulla eniꝫ etiam penes quid ille diffi nō ſeqͥ dicūt. ſi actꝰ qͥ homici ſubſtantia eſt. nulla natura eſt. nitiones diſtinguūtur. dia ⁊ adulteria ſūt a deo ſūt ☞ Autoritatibus ſanctorū confirmat voluntates ⁊ ¶ Reſponſio. Dicendum ꝙ hōicidia ⁊ adulteria a deo d actus oēs eſſe bona inquantum ſunt. ꝙ de peccato eſt loqui forſint. ¶ Itē aliter eis oppōit̉ maliter. ⁊ eſt loqui mate¶ Ꝙ aūt voluntas oīs ⁊ actio bonū ſit inquantū eſt. rialiter ſcilicet ratione ſup Scda Si aliqͥd nō ē malū qd̓ nō ſit ex eo probāt qd̓ ait Aug. ī li. lxxxiij. q. Deꝰ boni tantū oppoſiſtrati. Et quia formaliter natura vl̓ res bōa. quo gͦ pctā mō cā eſt. quo circa mali autor nō eſt. qꝛ oīm q̄ ſunt auloquendo priuatio eſt. mallo. ſunt. nō credere in deū nō ire tor eſt. q̄ inqͣtū ſunt intantū bona ſunt. Idē probās ni terialiter vero loquendo ad eccl̓iam. ⁊ hmōi cū iſta nō hil caſu fieri ī mūdo ait in eodē. Quicqͥd caſu fit. teme ſubſternit ſibi actuꝫ. ideo ſunt nature. īmo oīno nō ſint re ſit. qͥcqͥd temere fit nō ſit dei ꝓuidētia. Si gͦ caſu ali aliquando diffinitur per Nō eſt em̄ aliqͥd vel res aliqͣ priuationem. aliquando qua fiūt in mūdo. nō ꝓuidētia vniuerſus mūdus admi per poſitionem. quia quenō ire ad eccl̓aꝫ. vel nō credē niſtrat̉. Si nō ꝓuidētia vniuerſus mūdꝰ adminiſtrat̉. dam ſunt formales diffini ⁊ hmōi. Ad qd̓dicūt his atqꝫ aliqͣ natura vel ſubſtātia eſt q̄ ad opus ꝓuidētie nō ꝑti tiones. quedam materiahmōi dictiōibꝰ q̄ vident̉ pͥua net. Omne aūt qd̓ eſt inquantū eſt bonū eſt. Summuꝫ les. Et vtroqꝫ modo multiones ſimpl̓r notare ⁊ nihil eſt em̄ illud bonū cuiꝰ ꝑticipatione ſunt cetera bona. ⁊ tipliciter. Si enim conſiponere. qꝛ ꝑ negationē dicūt̉ deramus peccatum ſecun omnē qd̓ mutabile eſt. nō ꝑ ſe. ſed boni illiꝰ ꝑticipatiōe dum ꝙ dicit priuationem. vere aliqͣ poni. actuſqꝫ ꝑ eas inqͣtū eſt bonū eſt. qd̓ diuinā etiā ꝓuidentiā vocamus hoc poteſt eſſe tripliciter. ſignificari. Nō credere em̄ ī Nihil gͦ caſu fit in mūdo. His teſtimonijs innituntur aut inquantum dicit receſ xp̄ꝫ īcredulitatē dicūt ⁊ noīe ad on̄dendū oē qd̓ eſt inquantū eſt. bonū eſſe. Un̄ ideꝫ ſum a bono. aut inquantū īcredulitatꝭ malū mētis actū Aug. in. j. li. de doc. xp̄ia. ait. Ille ſumme ac primitꝰ eſt. dicit receſſum a rectitudiſignificari. Ita ēt cū dr̄ nō ire ne nature. aut inquantum q̄ oīno incōmutabilis eſt ⁊ cetera q̄ ſunt. niſi ab illo eſſe dicit ſimpliciter receſſum ad eccleſiā malū eſt. nō eūtis nō pn̄t. ⁊ intm̄ bona ſunt. inquantum acceperūt vt ſint. ab omnis boni compleꝯtēptꝰ ſignificat̉.i. voluntas ¶ Ex p̄dictis colligit̉ atqꝫ infert̉ qꝛ ſi mala volūtas ⁊ j mento ⁊ perfectione. mala vel ꝓpoſitū hͦ eſt em̄ de mala actio eſt. inquantū eſt. bona eſt. Sed qͥs eſt qͥ diffi Primo modo ſumitur difclinare a bono. ⁊ iō malū ē ſic̄ tetur ⁊ malā volūtatē eſſe malā actionē. Mala gͦ volū finitio triplex ab Auguſt. ecōuerſo declīare a malo boque omnes idem circumtas ſiue actio inquantū eſt. bonū eſt. ⁊ inquātū volūtas loquūtur diuerſis modis. nū ē. Sicut gͦ declīatio a ma eſt vel actio. bonū ſil̓r eſt. ſed ex vicio mala eſt. qd̓ viciū quarum prima ſumitur in lo aliqͥd pōit.ſ. volūtatē ⁊ ꝓ a deo nō eſt. neqꝫ aliqͥd eſt. Qd̓ Aug. notaſſe vr̄ in lib. libro de ciuitate dei. ⁊ eſt poſitū vitādi malū(Nō em̄ lxxxiij. q. dicēs. Uiciū eſt volūtas quo eſt bō deterior. bec. Peccatum eſt abſenDe vip̄t eſſe bonū qd̓ oīno nihil ē cio volū qd̓ viciū lōge abeſt a volūtate dei. vt rō docet. Ex hͦ lo tia boni vbi debet eſſe. Secunda de libro de vera ita declinatio a bono qd̓ ē. ſi co probāt volūtatē inquātū vicioſa ē. nō eſſe a deo. ⁊ in tatis. religione. Peccatum non gnificat.ſ. volūtatē ⁊ ꝓpoſitū quātū vicioſa eſt. pctm̄ eſt. Et pctm̄ ē(vt aiūt) inquātū eſt appetitio naturarū ma mali. Et ẜm hͦ vera ē ⁊ gn̄alis nō hꝫ ordinē nec finē debitū. Ita ⁊ actio inquātū ex ma larum. ſed deſertio melioilla pctī mortalis deſcriptio lo procedit. ⁊ ordinē nō bꝫ. ⁊ ad malū tendit. ¶ Item ⁊ rum. Tertia de lib. de naquā ſupra poſuit Aug. aliter probāt oēm actū interiorē vel exteriore inquātū tura boni. Peccatū eſt cor ruptio modi. ſpeciei. ⁊ orOrit̉ ſcd̓m dubium ex eſt eſſe bonū. qꝛ nō eſſet actꝰ malꝰ niſi eſſet res bona. qꝛ dinis. Secundo modo ſcꝫ hac poſitione. ꝙ peccatuꝫ eſt nō eſt aliqͣ res mala niſi eadē res bona ſit. Un̄ Aug. in prout peccatuꝫ dicit receſAug. in corruptio boni. enchi. Oīs natura bonuꝫ eſt. nec res aliqͦ mala eſſet. ſi ſum a rectitudine nature ī enchi. ¶ Pōt etiā q̄ri ab eiſdē. cū res bona ipſa q̄ mala eſt. natura nō eſſet. Nō ergo pōt ueniūtur tres diffiniones pctm̄ ſit(vt ſupra dictū ē) pͥque idem circumloquuneſſe malū niſi eēt aliqd̓ bonū. Qd̓ cū dici videat̉ abſur tur. quamuis aliter ⁊ aliuatio vl̓ corruptio bōi. ⁊ oīs de cōnexio tamē ratiocinatōis nos cōpellit hoc dicere ter. quaruꝫ vna eſt Damaactꝰ malꝰ ſit pctm̄ vtrū ſit pri Sūmaꝫ ¶ Ex p̄miſſis teſtimonijs aſſerūt oēs actus inquātuꝫ ſce. que eſt. Peccatum eſt uatio vel corruptio boni inp̄dicto/ ſunt. eſſe res bonas. nec aliqͥd eſſe malū.i. pctm̄ niſi idē ab eo quod eſt ſecundum quātū pctm̄ eſt vel nō. Si eī ruꝫ per quoqꝫ ẜm aliqͥd bonū ſit. ⁊ oīm q̄ ſunt inquātū ſunt deū naturaꝫ in id quod eſt pre inquātuꝫ pctm̄ eſt. corruptio ter naturam auerſio. Alia ſtringit autorē predicāt. ⁊ eius voluntate oīa eſſe quecūqꝫ ſunt eſt Anẜ. Peccatū eſt caren boni eſt cū corruptio vel pri que inquantum ſunt nature ſunt. tia debite iuſticie. Tertia uatio boni pena ſit hoī. īquā ¶Oritur primum dubium ex hac poſitione ꝙ omeſt Aug. Peccatū eſt defetuꝫ gͦ pctm̄ eſt. pena eſt. Qd̓ e nia que ſunt bona ſunt. ctus quidam a luce verita ſi eſt. tūc inquātū pctm̄ ē. bo¶ Quibus opponit̉. Si oīa q̄ ſunt inquantū ſunt. bo tis naturā non perimens. ſed obſcurās. Tertio vero nū eſſe vr̄ ⁊ a deo eē. Si autē na ſunt ⁊ nature ſunt. gͦ adulteriū ⁊ homicidiū ⁊ ſil̓ia in mō vicꝫ ꝓut dicit receſſuꝫ nō inquantū pctm̄ eſt corruquantū ſunt bona ſunt. ⁊ nature ſunt. ⁊ deo volēte fiūt. ab omnis

Diſtinctio XXI ab oīs boni ꝯplemento ⁊ ꝑfectiōe. ſic reperit̉ triplex diffinitio ſunt viginti. que differunt ſolo dicēdi mō quarū prīa ſumit̉ ab Aug. in li. de D intelligentiam buius partis in qua inquiritur li. arb. Malū eſt auerſio a bono īcōmutabili. Altera vero ab eo quid ſit peccatum. cum peccatum ſit priuatio madem in li. de vera relig. Peccatū eſt carere bonis incōmutabigis ꝙͣ poſitio. eſt hic queſtio de corruptione boni. libus quibꝰ fruendū eſt. Tertia ſumit̉ ab eodē Aug. Peccatuꝫ que habet fieri per peccatum. Et circa hoc duo q̄eſt tenebra ītelligibilis. h̓ runtur. Primo querit̉ vtꝝ em̄ dictū eſt inquantū priptio eſt. querit̉ gͦ ẜm qͥd corbonum habeat per peccareo aūt ſe elongat hō ꝑ pecca uat a viſione lucis eterne. ruptio ſit. Si em̄ corruptio ē tum corrumpi. Secūdo ve tū nō loci diſtantia. qꝛ vbiqꝫ He oēs ſunt notificatiōes ⁊ nō inqͣtū peccatū eſt. cū nō ro queritur de mō corrum pctī qͣſi formales. Sunt ⁊ totꝰ ⁊ pn̄s eſt oībꝰ. ⁊ oīa ī ip pendi. Circa primum queſit niſi bonum. p̄terꝙͣ in eo ꝙ alie notificationes q̄ ꝯcer ſo ſunt. vt ait aug. in lib. lxxx runtur tria. Primo querinunt actum ſubſtratuꝫ. Et pctm̄ eſt. gͦ inqͣtū bonū ē. cor iij. q. ⁊ ip̄e locꝰ nō eſt. Locus tur vtrū a pctō ſit boni cor iſte variantur ẜm tripliceꝫ ruptio vel priuatio boni eſt. tn̄ dei abuſiue dr̄ tēplū dei n̄ ruptio. Secundo queritur ꝯſiderationeꝫ pctī quā ba Ad qd̓ ēt ip̄i dicūt actū mavtrū peccatū ſit ipſa corru bet ſub hac ratiōe. Aut vꝫ ꝙ eo ꝯtineat̉. ſꝫ ꝙ ei pn̄s ſit lū nō inqͣtū eſt. neqꝫ inqͣtum ruptio paſſio. Tertio q̄rit̉ ad deum quē offendit. aut ⁊ īhabitās. id aūt aīa mūda ī vtrum peccatuꝫ in quantū bonū eſt eē priuatiōeꝫ vel cor ad ꝟtutē quā excludit aut telligit̉. Per peccatuꝫ ergo corrumpit bonum ꝯtrarie ad bonū vt nunc qd̓ pretēruptionē boni. ſꝫ inqͣtū pctm̄ nō ẜm locum aliqͥs lōge fit a tur bono increato. dit. Si in comparatiōe ad eſt. nō tn̄ inqͣtū pctm̄ eſt pedeo. ſꝫ in eo lōge fit ꝙ ab ei deū quē offendit ſic eſt tri q na eſt vel aliqͥd qd̓ a deo ſit. Queſtio. j. plex. quarum vna accipit̉ ſimilitudine recedit. ⁊ tāto lō 3 ⁊ Ut enim ex verbis p̄miſſis ab Aug. ī li. ꝯtra manich. Utrum peccatum aliquod gius quanto fit diſſimilior. bonum habeat corrūpere Pctm̄ eſt in preceptis veri Aug. colligit̉ pctm̄ dr̄ corru Illa aūt vt ait aug. in li. lxxx tatis vel in ipſa veritate. Et ꝙ ſic videt̉ Aug. in enptio vel priuatio actiue non iij. q. q̄ ꝑticipatiōe ſil̓ia ſunt errare Alia ab Ambroſio chi. Quid eſt aliud qd̓ dipaſſiue. Nā ideo malū vl̓ pec deo. recipiūt diſſimilitudine in li. de paradiſo. Peccatū citur malum niſi priuatio catū dicitur corruptio boni eſt p̄uaricatio legis diuīe boni. bonum enim minus At ip̄a ſil̓itudo nullo mō ex qꝛ naturā bonā qͣlicunqꝫ pri ⁊ celeſtiū inobediendia p̄ malum eſt. cuꝫ ergo culpa aliqͣ ꝑte pōt eſſe diſſil̓is. Un̄ uat bono. Nā ſi nō priuat ali ceptorum. Tertia ab eodē committitur. ibi neceſſario fit vt cū ſil̓itudo pr̄is filiꝰ ſit Aug. ⁊ habet̉ in lr̄a. Pctm̄ aliqd̓ bonū priuat̉. ſed non quo bono. nō nocet vt ſupra ex nulla ꝑte pr̄i poſſit eſſe dieſt dictū vel factum vel cō eſt dare ꝙpriuet̉ per aliud Aug. ait Nocet aut. adimit ſil̓is. cuiꝰ ꝑticipatōe ſil̓ia ſūt cupitum ꝯͣ legē dei. Scd̓o ꝙͣ per culpam. ergo neceſſe gͦ bonū. Non aūt nocet niſi modo ſcꝫ ꝑ ꝯparationē ad quecūqꝫ deo ſil̓ia ſunt. ⁊ illa eſt ponere ꝙ pecatuꝫ bēat inqͣtū eſt. gͦ inqͣtuꝫ pctm̄ eſt virtutē quā excludit ſic re bonū priuare. ⁊ priuando pn̄t reciꝑe diſſil̓itudinē. Niperitur triplex diffinitio. priuat bono. Itaqꝫ inqͣtum corrūpere. Et hoc Aug. in hil eſt aūt qd̓ hoīeꝫ adeo deo quarū vna ſumpta eſt a ba ſinuat expreſſiꝰ paulo poſt peccatū eſt. priuatio vl̓ corru diſſil̓em faciat quēadmodu ſilio. Pctm̄ ē diſpoſitio aīe cū ſubiungit. Ideo maluꝫ ptio boni eſt. Sꝫ cū nihil ſit ctii pctm̄. Cū aūt pctm̄ ſit priuaꝯtrarie ſe hn̄s ad virtutē. corruptio eſt nature. qꝛ eā ī nihil inqͣtū peccatū eſt quomodo Scd̓a ab Aug. ī li. de dua tio vel corruptio boni q̄ eſt ī qualicunqꝫ priuat bono. quō pōt bonū corrūpere vel adibus animabus. Peccatuꝫ ¶ Item hoc ipſum oſtenaīa. eſt etiā priuatio vl̓ corru rrum eſt voluntas recipiendi vl mere. Aug. te hͦ docet in li. d̓ dit Aug. quod nullo bono ptio boni corꝑis. ſicut corp t boaſſequendi qd̓ iuſticia venatura boni dicēs. Abſtinepriuat. non nocet. gͦ qd̓ noim. hoīs priuauit bn̄ficio illius tat. ibi enim accipit̉ iuſticet. aliquo bono priuat. ſꝫ re a cibo non eſt aliqua ſb̓a. īmortalitatꝭ ⁊ īpaſſibilitatis cia gn̄al̓r ꝓut oēm virtutē malū nocet. hͦ manifeſtum tn̄ ſb̓a corꝑis ſi oīno abſtīeatunc ꝯplectitur. Tertia ab quam habuit ante peccatuꝫ. eſt. ergo aliqd̓ bonum adi tur a cibo langueſcit ⁊ frangi eodem Aug. in lib. de vera mit. ⁊ aliquo bono priuat. ☞Orit̉ tertiū dubiuꝫ ex tur. Sic non eſt ſb̓a pctm̄ eo religionē. Peccatuꝫ eſt ap ſed qd̓ priuat ⁊ adimit bohac poſitiōe ꝙ corruptio bo petere que xp̄s cōtempſit. num illud corrūpit. gͦ ⁊c. tn̄ natura anime corrūpitur. ni eſt pena. ctm̄ ꝓvel ꝯtemnere que xp̄s apg ¶ Item ſicut ſe bn̄t vicia ¶ Pctm̄ ꝟo id eſt culpa. ꝓ¶ Queri aūt ſolet vtꝝ ⁊ pe ie cor petijt. Naꝫ xp̄s fuit omnis corporū ad corpora. ſic viprie aīe corruptio ē. Si aūt na ſit priuatio vel corruptio ptiōē virtutis ſpeculum ⁊ exem cia aīarū ad aīas ſed vicia querit̉ in quo poſſit corrūpi ime ⁊ plar. Tertio modo ſcꝫ per boni. Ad qd̓ facile rn̄deri p̄t corporū ledūt ⁊ aliquo mo aīa. In ꝑabola illiꝰ qͥ īcidit ī ꝯparationem ad bonū qd̓ ō. do corrumpunt corpora. et ſi p̄dicta ad memoriā reuocē pretēdit. ſimiliter inuenit latrones qͥ eū vulnerauerūt ix. x. go vicia animaꝝ aliqͥd cor tur. Diximus em̄ ſupra pritriplex aſſignatio re ꝯuerumpunt circa ipſam ani⁊ ſpoliauerūt clareſcit. Inci uationē vl̓ corruptionē boni niens lꝫ differat modo dimam. talia autē vicia ſunt dit em̄ hō ī latrōes qn̄ ꝑ pec accipi actiue vel paſſiue.i. ẜm cendi quaꝝ vna eſt ab Aupctā. ergo ⁊c. ¶ Itē quan catū ī ptātē diaboli trahit̉. ⁊ gu. in li. de ciui. dei. Pctm̄ do quis peccat. aut perdit efficiētiā vel effectū. Ideoqꝫ eſt male vti bono. Secuntūc ꝑ pctm̄ expoliat̉ gratuialiquid boni aut nihil. Si priuatio vel corruptio boni da vero in li. de tri. Pctm̄ nihil ergo ita bonꝰ eſt poſt tis bonis.i. ꝟtutibꝰ. ⁊ in nadr̄ ⁊ peccatū ⁊ pena. ſed peceſt vti fruendis ⁊ frui vtēſicut ante. ergo ita bonus turalibꝰ bonis vulnerat̉. que catū ẜm efficiētiā qꝛ priuat. ⁊ dis ⁊ ſil̓r ī li. lxxxiij. q. Ter eſt qui peccat ſicut ille qui elō ſunt rō ⁊ ītellectꝰ. memoria ⁊ tia eſt eiuſdē Aug. in li. de corrūpit bonum. Pena aunon peccat. ergo ita debet ingeniū. ⁊ hmōi q̄ ꝑ pctm̄ ob arb. Pctm̄ eſt ſpreto incōtem ẜm effectuꝫ ideſt ẜm paſ placere deo vnus ſicut al16 tenebrant̉ ⁊ viciāt̉. Per pecmutabili bono rebus ꝯmū ter qd̓ eſt manifeſte falſuꝫ ſionem que eſt effectus pecca ni tabilibꝰ adberere. Fortacatū ēt priuat̉ illo bono cuiꝰ Reſtat igit̉ ꝙ aliqͥd boni ti. Aliud eſt em̄ culpa. aliud ſis autem alie notificatioꝑdit. ſed illud bonū qd̓ ꝑꝫ ꝑticipatiōe cetera bona ſunt pena. Alteruꝫ eſt dei.i. pena. nes ab iſtis. xviij. poterūt dit corrumpit̉. gͦ eſt alicuia quo tāto magis priuat̉ ꝙͣto reperiri. Nam due alie ſūt Alterum dyaboli vel homīs ius boni corruptiuum. i magꝭ ſe ab eo elōgat. ¶ Ab que vident̉ circūloqui pec eſt.i. culpa. ¶ Sed ꝯtra hoc arguitur catum ẜm vtrāqꝫ acceptio ſic primo autoritate Aug. nem. vt eſt illa. Peccatum eſt actus incidens ex defectu boni. qͥ dicit ꝙ peccatū eſt corru ptio modi ſpēi ⁊ ordinis. ſꝫ corruptiōis nō eſt corrūpere. nā ſi Et illa. Peccatum eſt pene eterne meritum. Et ſic in vniuerſo corruptio corrūperet. pari rōe ⁊ alia corruptio. ⁊ ſic in infinitū

g zecundi libri volendo ⁊ ſeipſaꝫ mouendo. Et ꝙ dico ſe mouere dico aliquod Et iterum. actionis non eſt agere. ergo videt̉ ꝙ ſi pctm̄ ſit corbonū ſubſtratū. Qꝛ aūt dico inordinatū. dico defectū. Et huiruptio ꝙ eius non ſit corrumpere. ¶ Item ſi pctm̄ corrumpit. ſatis congruū exemplū ponit Aug. ⁊ magiſter recitat in littera aut rōne boni ſubſtrati. aut rōne defectus. Rōne boni ſubſtra ꝙ malicia corrūpit ſicut abſtinentia corrūpit. Ad corruptioneꝫ ti non. qꝛ cum corrumꝑe bonum ſit malum. bonum inꝙͣtum bo aūt abſtinentie ⁊ concurrit vis naturalis conſumptiua. ⁊ defenum eſſet cā mali qd̓ eſt falſum. Si rōne defectus. Contra cor ctus alimēti. ⁊ ita actio cū defectu. Sil̓r in propoſito intelligēu rumꝑe eſt agere ſed nullus defectus eſt principiū actōis. ergo dū eſt. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉. aut peccās corrūpit ſe aut alteꝝ. dd̓ꝫ pctm̄ rōne defectus nō corrumpit. ¶ Item ſi corrūpit. aūt cor ꝙ corrūpit ſe. Qꝛ vero ſubiūgit̉ ꝙ nihil corrūpit ſeip̄m. Dd̓ꝫ ꝙ rumpit peccātem. aut aliū. Alium nō cōſtat. qꝛ multa ſunt pctā verū eſt ſi agat ẜm oꝑatione nature ſue debita. culpa aūt nō fit que non fiunt in aliū. Si corrūpit peccātem. Sed cōtra. Nihil ẜm ordinē nature. ſꝫ p̄ter naturā. Et ſi obijciat̉ ꝙ nihil eſt agēs corrūpit ſeip̄m. ⁊ nihil ẜm idē natuꝫ eſt eſſe agens ⁊ patiēs. Et ⁊ patiens ẜm idē. dd̓m ꝙ iſtud falſum eſt in his potētijs q̄ pn̄t iterum. Nullū malū pene corrūpit punientē. ergo vr̄ ꝙ malum ſuꝑ ſeipſam reflecti. Nā ſicut dicit Anſel. Uolūtas eſt inſtrumē culpe nō corrūpat peccātem. nec aliquē alium. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ tū ſeip̄m mouens. ⁊ cū deordinate ſeipſam mouet ſe ledit ⁊ ſibi ſi corrūpit. aut ex ꝑte carnis. aut ex ꝑte aīe. Ex ꝑte carnis non ipſi nocumentū infert pro eo ꝙ vel recto ordine ſe priuat. vel ꝯͣ qꝛ multa ſunt pctā q̄ conferunt ad regimen ſanitatis corꝑalis tio ordine ſe elongat. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ aut pctm̄ corrūpit rō⁊ ad oblectationē carnis. Si ex ꝑte aīe. Sꝫ ꝯͣ. aīa eſt immorta ne carnis aut aīe. dd̓m ꝙ principaliter rōe aīe. Nā ⁊ ſi pctm̄ ali lis. ergo in eā nulla cadit corruptio. Nā ſi corruptio in eā cade qd̓ corrūpat rōne carnis. hoc accidit. ſicut ſuꝑfluitas coitꝰ. vel ret. impoſſibile eſſet ip̄am eſſe perpetuā. ¶ Item ſi corrumpit cibi. vel potꝰ. nocet corpori. In aīa aūt pctm̄ ſemꝑ aliquā corru aut corrūpit quātum ad ſubſtātiā. aut ꝙͣtum ad potentias. aut ptionē facit non ẜm ſb̓am ẜm quā eſt immortalis ⁊ incorruptiꝙͣtum ad actum. Quātum ad ſubſtantiā non. hoc cōſtat. Quābilis. ſed ẜm rectitudinē ⁊ habilitatē ad ip̄aꝫ ẜm quā aīa eſt va tum ad potentias non. vt vr̄. qꝛ potētie ſunt incorruptibiles ſi riabilis. ⁊ vix in eodem ſtatu ꝑmanet. ſicut pꝫ ꝑ experientiā ꝙͣcut ⁊ ſubſtātia. Preterea. nec intendunt̉ nec remittunt̉. nec hꝫ diu ſumus in hac miſeria. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit vtrū corrūpat ꝙͣ qͥs minorē potentiā volūtatis poſt culpā ꝙͣ an̄ culpā. Quātum tū ad ſb̓am aūt ꝙͣtū ad potentiā. aut ꝙͣtū ad actū. dicendum ꝙ ad actū non vt vr̄ qꝛ pctm̄ ſubſternit ſibi actum. ⁊ ſupponit. ⁊ ni malū culpe corrū pit ꝙͣtū ad actū. nō ſimpl̓r. ſed inquātū actꝰ il bil corrūpit illud ſine quo eſſe nō pōt. ⁊ ꝑ qd̓ egredit̉ in eſſe. er le eſt inordinabilis in finē. non enim culpa priuat ip̄m actū. ſed go pctm̄ non corrumpit ꝙͣtum ad actū. nec ꝙͣtum ad potentiaꝫ priuat ordinē actꝰ in finē. Et ꝑ hūc etiā modū dico ꝙ nō corrū vt viſum eſt ergo ⁊c. ¶ Itē ſi pctm̄ corrumpit aliqd̓ bonuꝫ aut pit potentiā ſed babilitateꝫ ſiue ordinabilitatē ꝑ quā ordinat̉ ergo corrūpit bonum nature. aut bonū gr̄e. Non bonū nature. ad ſuū complementū. Obiectio aūt illa currit ac ſi diminueret qꝛ ei non opponit̉. ⁊ vt vult Diony. Nihil exn̄tiuꝫ corrumpit̉ in potentias ſub rōne potentie ⁊ actū ſub rōne actꝰ. ⁊ ideo ptꝫ ileo qd̓ eſt eſſentia vel natura. Si igitur corrumpit bonuꝫ gratie lud. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ vtrū corrūpat bonū gr̄e vel nature. diergo nullus pōt peccare niſi bn̄s gr̄am. qꝛ bonum non corrumcendū ꝙ ꝓprie loquēdo ⁊ gn̄aliter malū culpe eſt priuatio ba 6 pitur niſi in eo in quo eſt ſed hoc eſt falſuꝫ. qꝛ peccatores pecca bilitatis medie in bonū nature ⁊ bonū gr̄e. q̄ quoddāmō tenet re poſſunt. ergo ⁊c̄. Eſt igitur queſtio qd̓ bonum eſt illud quod mediū inter bonū gr̄e ⁊ bonū nature. Et rōne eiꝰ qd̓ ad bonum habet in nobis pctm̄ corrumpere. ¶ Reſpon. dicēdum ꝙ abſqꝫ 11 gr̄e ordinat attendit̉ penes ipſam bonū ⁊ malū moris rōne ꝟo dubio ſicut Aug. in pluribus locis dicit. pctm̄ corrumpit ⁊ alieiꝰ ꝙ naturalis eſt. non tm̄ hꝫ eſſe in iuſtis ſed etiā in pctōribꝰ. quo bono priuat. Cum eniꝫ ꝑ peccatū fiat anime deformatio ⁊ ⁊ ideo pctm̄ ſiue fiat ab aliquo qͥ habet iuſticiā. ſiue fiat a pecca obſcuratio. nec poſſit intelligi aliquid deformari vel obſcurari tore. ſemper inuenit aliquid qd̓ priuet ⁊ corrumpat. ſine amiſſione alicuius luminis ⁊ pulchritudinis. neceſſe eſt in Utrū pctm̄ ſit ipſa corruptio paſſio eēn telligi ꝑ peccatuꝫ aliqd̓ in nobis bonum corrumpi. Ad qd̓ intel ¶ ueſtio. lj. tialiter loquēdo. Et ꝙ ſic vr̄. Peccatū B ligendum notādum eſt ꝙ peccatum non eſt qualiſcunqꝫ priuaſicut dicit ipſe Anẜ. nō eſt aliud ꝙ abſentia vel carētia iuſticie tio. nec cuiuſcunqꝫ boni. nec in quacūqꝫ creatura reꝑta. ſed pec vbi dꝫ eſſe. ſꝫ priuatio iuſticie paſſiua nō eſt aliud ꝙͣ carētia de catum ſiue culpa priuatio eſt iuſticie. Iuſticia aūt vt dicit Anbite iuſticie. gͦ eſſentialiter loquēdo culpa eſt corruptio ꝓut eſt ſel. eſt rectitudo volūtatis. Uolūtas aūt eſt in ſola rōnali creapaſſio. ¶ Ite Aug. j. ꝯfeẜ. Iuſſiſti dn̄e ⁊ ſic eſt. vt oīs motꝰ inor tura. ac ꝑ hoc ⁊ iuſticia ⁊ ſicut iuſticia eſt volūtatis rectitudo. dinatꝰ pena ſibi ſit. ſed motꝰ inordinatꝰ eſt culpa. pena aūt moſic culpa q̄ iniuſticia eſt. eſt voluntatis obliquatio. Sicut igit̉ tus inordinati non eſt niſi corruptio paſſiua quā homo incurrit ꝑ obliquationē ſit declinatio a rectitudine. ⁊ quedā rectitudi ex illa inordinatione. ergo peccatū eſt ipſa priuatio paſſio fornis exterminatio. ſic in culpe commiſſiōe fit in aīa quedā recti maliter loquendo. ¶ Itē oēs actiones aīe paſſiones ſunt ſicut dinis ademptio ſiue corruptio. Et eſt attendendum ꝙ cū ad re vult ph̓s. ergo omnis inordinata actio anime ē inordinata paſ ctitudineꝫ voluntatis tria concurrāt. ſcilꝫ ip̄a potentia rectiſio. ſed qd̓ ē inordinatū eſt culpa. ergo illa paſſio ſiue corruptio tudinabilis. ⁊ ip̄e habitus rectitudinis. ⁊ ip̄a babilitas media inordinata eſt culpa. ¶ Item cū anima deformat ſeipſam. ipſa peccatum non corrumpit ipſaꝫ potentiā ẜm ꝙ potentia eſt. nec deformitas qua anima deformat̉ remanet in ea ⁊ culpa ſimiliſimpliciter. nec ẜm quid ip̄m vero habitum rectitudinis ſimpl̓r ter. Aut ergo illa deformitas eſt culpa. aut aliqͥd aliud. ⁊ ꝯſtat tollit. Ipſam vero habilitatem mediā quodāmodo corrumpit. ꝙ culpa q̄ remanet in anima non eſt aliud ꝙͣ ipſa deformitas qͣ ⁊ quodāmō relinquit. ergo potētiā nec diminuit. nec aufert iuaīa deformis facta eſt. ergo vr̄ ꝙ peccatū ſit ipſa corruptio paſticiā ſimpliciter tollit. habilitatem vero mediā diminuit. dum ſio. ¶ Item corruptio paſſio in qua eſt priuatio modi ſpeciei ⁊ hō ꝑ peccatū minus ⁊ minus redditur ad rectitudineꝫ iuſticie ordinis aut eſt culpa. aut eſt pena. Si pena ergo talis priuatio babilis. ẜm ꝙ linea que magis ⁊ magis curuat̉ minus eſt habi vr̄ ꝙ ſit a deo. ergo deꝰ reddit animā deformē ⁊ iuſticia priualis ad diſpoſitionē rectitudinis. Concedendū eſt igit̉ ſicut rōtā. qd̓ prophanū eſt dicere. Reſtat igit̉ ꝙ ſit culpa. ¶ Sed con nes oſtēdunt ꝙ malū culpe hꝫ bonum corrumpere. ¶ Ad illud tra. Aug. de li. ar. Culpa eſt malū qd̓ facimꝰ ⁊ pena malū qd̓ pa vero qd̓ obijcit̉ ꝙ priuationis non eſt priuare. nec corruptiōis timur. ſi ergo corruptio paſſio eſt malū qd̓ patimur. vr̄ ꝙ nō ſit corrumꝑe. dicendum ꝙ quāuisactus non habeat gn̄are alium culpa. ſed pena. ¶ Itē Aug. Maluꝫ culpe eſt affectio voluntaactum. tn̄ habitus hꝫ gn̄ari ex actibus. ⁊ ideo maluꝫ culpe ꝓut ria. Malum vero pene eſt affectio inuoluntaria. ſed corruptio eſt corruptio ⁊ deordinatio exiſtens in actu poteſt eſſe cā deor paſſio non eſt volūtaria ſed inuolūtaria. qꝛ nemo vult corrūpi dinationis voluntatis ẜm habitum. ⁊ ideo peccatū ſiue maluꝫ nec deformari. ergo videt̉ qd̓ non ſit culpa ſed pena. ¶ Item culpe dicit̉ corrūpere. cū actus inordinatus volūtatem reddit magiſter in littera. Peccatū dicitur priuatio actiue nō paſſiue inhabilem. nec ſequit̉ ex hoc ꝙ actio ſit ex actiōe. ſed ꝙ deordinam ideo malū vel peccatū dicitur corruptio. qꝛ naturā qͣlicūk natio in habitu ſit ex deordinatione in actu. ¶ Ad illud qd̓ q̄ri qꝫ bono priuat. ¶ Item hoc videtur rōne. Omnis pena eſt iu tur. vtrum malum corrumpat ratione boni ſubſtrati. vel ratioſta ⁊ laudabilis. ſed omnis corruptio paſſio eſt pena. cum dam ne defectꝰ. dicendū ꝙ corrūpere duo dicit. ſcꝫ agere ⁊ deficere nificet ⁊ puniat ipſum qui corrumpitur. ergo omnis corruptio Nam corruptio eſt actio cū defectu. Dico igit̉ ꝙ malū culpe ba paſſio eſt iuſta ⁊ laudabilis. ſed nulla culpa eſt iuſta ⁊ laudabi bet corrūpere ita ꝙ ratione boni ſubſtrati eſt ratio agendi. ralis. ergo nulla culpa eſt corruptio paſſiue dicta. ſicut priꝰ on̄ſuꝫ tione vero defectꝰ eſt ratio deficiendi. Iſtud pꝫ. Uoluntas em̄ eſt. ¶ Itē cā ⁊ effectus eſſentialiter diſtinguunt̉. ſꝫ pctm̄ corrū dū peccat corrūpit ſe. qꝛ dū ſeipſam mouet deordīate. reddit ſe pit ⁊ eſt principium corruptionis paſſiue. gͦ corruptio paſſio ⁊ inordinatam ⁊ ad bonū minꝰ babilē. nec pōt ſe deordinare niſi ipſa

1 Diſtinctio ciā facere. pctī ꝟo eſt iuſticia priuare. nec deus pōt priuare iu ipſa culpa diſtinguunt̉ eſſential̓r. nō eſt igit̉ culpa corruptio ſticia. nec malū pōt facere iuſticiā. ergo vr̄ ꝙ malicia ſit ſum1 boni paſſiue dicta. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notanmo bono ꝯͣria in hoc ꝙ priuat iuſticiā. ¶ Itē qd̓ ꝯͣriat̉ p̄cepto dū ſicut p̄tactū eſt. pctm̄ eſt corruptio ꝯſiſtēs circa volūtateꝫ alicuius. ꝯͣriat̉ ipſi p̄cipiēti. ſed malū ꝯͣriat̉ verbis ⁊ mādatis ⁊ eius actū. cū ſit obliquatio a rectitudīe iuſticie. volūtas aūt dei. in hoc ꝙ eſt corruptio. ⁊ corrūpit illud qd̓ mādata dei p̄ci in actu ſuo eſt inſtr̄m ſeip̄m mouēs. Un̄ qn̄ voluntas ad aliqͥd piūt ſeruari. ergo ⁊c̄. ¶ Itē charitas ⁊ cupiditas opponunt̉. mouet̉ libere. ſi moueat̉ vel afficiat̉ inordinate. illa inordinaſil̓r gr̄a ⁊ culpa opponunt̉. ſed gr̄a ⁊ charitas deo vniūt ⁊ aſſi tio reſpicit ⁊ volūtatē mouētē. ⁊ volūtatē motā. Qꝛ voluntas milāt. ⁊ in hoc. naximā hn̄t cū ſummo bono ꝯueniētiam. ergo dū inordinate afficit̉ inordinate mouet. ⁊ inordinate mouet̉. eꝯcupiditas ⁊ culpa. reddūt aīam deo deformē. ⁊ ab eo ſepa qm̄ igit̉ culpa ꝓut ꝯſiderat̉ in actu nihil aliud eſt ꝙͣ motus vo rant. ⁊ ſi hoc. ergo bn̄t cū deo ꝯͣrietatē ⁊ repugnātiā. ¶ Sꝫ ꝯͣ. luntatis inordinatus. ⁊ ad illū motū ꝯcurrit actio ⁊ paſſio. nō malū nulli ꝯͣriat̉. niſi ei cui eſt malū. ⁊ nulli ineſt maluꝫ. niſi ei tm̄ eſt corruptio actio. īmo ēt corruptio paſſio. Nā ⁊ inordinacui nocet. ſi ergo nullū malū ſummo bono pōt nocere. qꝛ iā nō tio qua aīa ſe deordinat. ⁊ īordinatio qua aīa deordinat̉ vtra eſſet ſummū. vr̄ ꝙ rōne priuationis boni nō ꝯͣriet̉ malū aliqd̓ qꝫ eſt culpa differēs cōparatione. vna tn̄ ꝑ eſſentiā. Et qꝛ qua ſummo bono. ¶ Itē oīa ꝯͣrie nata ſunt fieri circa idē. ſed males ſunt actus tales ſunt babitus. maxime cū habitꝰ generāt̉ lū nullo mō natu eſt fieri circa ſummū bonū. ergo nullo mō ꝯͣ ex actibus. ſicut eſt in gn̄e maloꝝ babituū. hinc eſt ꝙ deformi riat̉ ſummo bono. ¶ Itē oīm ꝯͣrioꝝ aliqua eſt ꝓportio. ſꝫ matas vel priuatio in volūtate relicta. ⁊ bꝫ in ſe aliqͥd correſponli ad bonū increatū nulla eſt ꝓportio. ergo nulla ꝯͣrietas ē iſti dēs actioni. ⁊ aliqͥd correſpōdēs ēt paſſioni. Nā volūtas duꝫ us mali ad illud ſummū bonū. ¶ Itē oē ꝯͣriū aliquo mō reſipeccat actual̓r efficit̉ inbabilis. ⁊ inquātū hꝫ rōnē mouētis. ⁊ ſtit ⁊ repugnat ſuo ꝯͣrio. ſed diuine virtuti cū ſit oīpotētiſſima inquātū hꝫ rōnē moti. ⁊ iō ita culpa ꝯſiderata vt in habitu. et nihil pōt reſiſtere. ergo impoſſibile eſt malū ꝯͣriari deo. nec in inquātū remanet in aīa poſt actū pctī. ⁊ eſt corruptio ſiue pri ſe nec in ſuo oꝑe. ¶ Itē nihil qd̓ facit ad pulchritudineꝫ oꝑis uatio correſpōdēs actioni. ⁊ eſt corruptio ſiue priuatio correꝯͣriat̉ ſapīe artificis. ſed mala q̄ perpetrant̉ faciūt ad decoreꝫ ſpōdēs paſſioni. Et ſic eadē culpa eſt corruptio ſiue priuatio vniuerſitatis. ergo. nullo mō ꝯͣriant̉ nec bonitati nec ſapīe cōboni. nō ſolū actiue. ſed ēt paſſiue dicta. ẜm veritatē loquēdo ditoris. Querit̉ ergo ꝓ quāto habeat illud intelligi. ꝙ maluꝫ ẜm appropriationē ꝟo corruptio illa inquātū eſt actiue intelle facit hoīem deo inimicū ⁊ aduerſariū. cū dei volūtas impleacta tenet mere rōnē culpe. īquātū ꝟo paſſiue dicta tenet rōnē tur ex oībus. ⁊ oīa ſubiaceāt eius volūtati ⁊ nutui. ¶ Rn̄. di pene. Qꝛ inquātū eſt actiue dicta. tenet rōnē volūtarij. inquā 22 cendū ꝙ aliqd̓ malum ꝯͣriari alicui bono dupl̓r pōt intelligi. tū ꝟo paſſiue rōnē inuolūtarij. nec iſta ſunt incōpaſſibilia cirAut in ſe ⁊ ẜm formā. Ant in ſuo effectu ⁊ in operatiōe. Primo ca eādē actionē ⁊ motū. Nā exp̄ſſe videmꝰ ꝙ in eadem actione mō malū nō pōt ꝯͣriari ſummo bono. cū illud ſit bonū ꝑ eſſencorporali vna ⁊ eadē actio ⁊ delectat ⁊ ledit. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝯtriſtat. tiā. cui nihil oīno eſt ꝯͣriū. Scd̓o ꝟo mō quodāmodo pōt ꝯͣria ſicut cū ſcabioſus ſcalpēdo cutē ſuā dilaniat ⁊ dilaniādo dele ri. ⁊ quodāmodo nō. ¶ Nā dupl̓r pōt aliqͥs repugnare alicui ctat̉ ⁊ dilaniādo ēt ledit̉. ⁊ vnū plꝫ ⁊ reliquū diſplicet. Sil̓r ⁊ in ſuo effectu. aut qꝛ repugnat ex parte virtutis ipſius agētis3 in eadē actione ſpūali eſt auerſio ab incōmutabili bono. ⁊ con aut qꝛ repugnat ex parte idoneitatis ipſius ſuſcipiētis. Prīo uerſio ad cōmutabile bonū. ⁊ ꝯuerſio plꝫ. ⁊ auerſio diſplicet. mō nihil pōt repugnare deo in ſuo oꝑe. qm̄ virtus dei oīpotē Sic in ꝓpoſito intelligendū eſt ꝙ eadē culpa pōt dici actiue tiſſima eſt. ⁊ iō nullū pōt inuenire obſtaculū. ¶ Scd̓o mō ſub ⁊ paſſiue. ꝓut tn̄ actiue d̓r. ꝓprie tenet rōnēculpe. Inquātum diſtinguēdū eſt. qꝛ nocumētū inferre effectui. hoc pōt eſſe du 4 ꝟo paſſiue tenet rōnē pene. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes oſtēdēpliciter aut ſimpl̓r ⁊ vniuerſaliter. Aut in parte. Primo mō ni tes ꝙ aliqua corruptio paſſio. vtpote illa q̄ eſt rectitudinis pͥ hil pōt ꝯͣriari deo in opere ſuo. Tātus em̄ eſt ⁊ talis ordo vni iuatio culpa eſt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obr̄ ꝙ culpa eſt ma uerſitatis quē ei ꝯditor dedit. vt a nullo poſſit malo ꝑturbari lū qd̓ facimus ⁊c. iā pꝫ rn̄ſio. ex bis q̄ dicta ſunt. Nā cū idē mo ẜm ꝙ in pluribus locis vult Aug. Ultimo ꝟo mō aliqͥd pōt retus poſſit eſſe actio ⁊ paſſio. in quo volūtas ſeipſam mouet. ſic pugnare deo in effectu ſuo. qꝛ ꝑ malū bn̄ ꝯtingit aliquē dei ef ⁊ eadē actio pōt eſſe pene ⁊ culpe. lꝫ ſub alia ⁊ alia rōne. Sil̓r fectū reddi minus babilē ad ſuſceptionē diuine influentie ad rn̄dendū eſt ad ſequēs qd̓ obr̄ de volūtario ⁊ inuolūtario. obtētū ꝑfectionis ⁊ beatitudinis. ad quē ordinat̉ ex ſua pͥma 1 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ tertio de verbo mgr̄i. dd̓ꝫ ꝙ illud d̓r ꝑ quā ria ꝯditione. Et ſic pꝫ ꝙ vno mō maluꝫ pōt dici ꝯͣriari deo in dā appropriationē. magis em̄ ꝓprie d̓r culpa corruptio actioſuo effectu. ſicut rōnes ad primā partē inducte oſtēdunt. alijs ꝙͣ corruptio paſſio. Uerū eſt etiā ꝙ aliqͥs dū caret iuſticia quā ꝟo modis nō. ſicut oſtēdūt rōnes q̄ ad ſcd̓am partē inducunt̉ dꝫ hr̄e culpabilis eſt. Rō ꝟo principalis quare culpabilis eſt. ⁊ ita diuerſis vijs verū ꝯcludūt ⁊ ꝯcedēde ſunt. ¶ Per hunc 25 eſt ex hoc ꝙ ipſe fecit ſibi illā carētiā. nā ſi inuolūtarie eā ſuſti ietiam modū ſoluēdū eſt ad illud qd̓ vltimo q̄rebat̉.ſ. ꝓ quāto neret aliūde. tūc teneret potius rōnē pene ꝙͣ culpe. ¶ Ad illd̓ qͥs dicat̉ dei inimicus. Nā iuxta modū p̄dictū diſtinguēda ē qd̓ obr̄ ꝙ oīs pena eſt iuſta ⁊ laudabilis. Dd̓m ꝙ eſt pena īflivolūtas bn̄placiti ⁊ volūtas ſigni. voluntas bn̄placiti eſt ipſe cta ⁊ pena acta ⁊ pena ꝯͣcta. Et cū d̓r ꝙ oīs pena eſt iuſta ⁊ lau deꝰ. Uolūtas ꝟo ſigni dicit aliquē effectū creatū. Dū gͦd̓r ꝙ ali dabilis. hoc intelligit̉ de pena inflicta. de pena acta vel ꝯͣcta quis hō aduerſat̉ deo. hoc nō ītelligit̉ ꝙ aduerſet̉ ⁊ inimicet̉ nō bꝫ veritatē. niſi ꝓut intelligunt̉ ſub rōne pene. priuatio au voluntati beneplaciti. cui nullus pōt reſiſtere. immo ſemꝑ im tē. boni paſſiua ſiue ipſius aīe deformatio. nō eſt pena inflicta plet̉ vel ab hoīe vel de hoīe. ſed hoc d̓r quantū ad voluntatē ſi ſed eſt pena acta. qꝛ aīa hāc penā in ſe facit dū peccat. ¶ Ad il gni. qꝛ cū deus p̄cipiat vnū. hō malus facit ꝯtrariū. ⁊ ita deo lud qd̓ obr̄ ꝙ pctm̄ eſt cā corruptionis paſſiue. Dd̓m ꝙ illud ī aduerſat̉. ⁊ talē hoīem qͥ ſic aduerſat̉ deo. deus odit. non affe telligit̉ de pctō qd̓ eſt in actu. qd̓ eſt cā corruptionis in volunctu ⁊ repugnātia volūtatis. ſed effectu punitionis. ſic em̄ botate ꝑ modū babitus. ⁊ vtrūqꝫ ſicut oſtēſum eſt prius. hꝫ rōnē minē affligit ſicut qͥs affligeret ſuū aduerſariū. Et ſic eum affi actionis ⁊ paſſionis. Pōt tn̄ dici ꝙ ⁊ ſi pctm̄ dicat̉ corrūpere gendo ordinat eū ad bonorē ſuū ⁊ reddit eū ſibi ſubiectū. ⁊ ſic nō tn̄ eſt ꝓprie cā corruptionis. ſed potius ipſe peccans. Et ſi voluntati bn̄placiti voluntates cetere ſubſeruiūt ⁊ militāt. ꝙͣ dicat̉ pctm̄ eſſe cā corruptionis paſſiue. hoc d̓r rōne ipſiꝰ pecuis alique contrarie videant̉. rōne eius ꝙ repugnant volūta cātis. ſicut actio d̓r eſſe cauſa paſſionis ratione ipſius agētis. ti ſigni. Sic etiam oīa mala a deo ordinant̉ ꝙͣuis repugnare fortaſſis enim idem poteſt eſſe actio ⁊ paſſio ſola comparatio videantur diuino ordini in aliquo effectu particulari. Et per ne differens. hec que dicta ſunt ſatis poteſt faciliter ad queſita rn̄deri. Utrū pctm̄ ex hoc qd̓ corrūpit bonuꝫ C q Onſequenter quantum ad ſecunduꝫ principa Queſtio. lij. ꝯͣriet̉ bono increato. Et ꝙ ſic vr̄. Pri le queritur de modo corrumpendi bonum per mo ꝑ Aug. dicētē. xj. de ciui. dei. Uitiū eſt ꝯͣriū deo tāꝙͣ malū peccatum. Et cum dicat Aug. ꝙ malum ſit cor bono. nature ꝟo quā vitiat nō tm̄ eſt ꝯͣriū ſed etiā obnoxiū. er ruptio modi ſpēi ⁊ ordinis. iō circa hoc q̄runt̉ go vr̄ malū in eo ꝙ corrūpit naturā ꝯͣriari ſummo bono. Iteꝫ tria. Primo q̄rit̉ vtrū ꝑ qd̓libet malū corrūpā qd̓ facit hoīem rebellē ⁊ ꝯͣriū deo. illud potiſſime deo ꝯͣriat̉. ſꝫ tur iſta tria ſimul ⁊ inſeparabiliter. Secundo pctm̄ facit hoīem inimicū deo. ⁊ pugnare aduerſus deū ⁊ reſi queritur vtrum hec tria per malum corrumpantur equaliter ſtere. ſicut ex diuerſis locis ſcripture accipi pōt. ergo ⁊c. Iteꝫ ſiue eque principaliter. Tertio queritur vtrum poſſint corrūꝯͣrietas effectuū atteſtat̉ ꝯͣrietati cārū. maxime qn̄ cā ſic eſt ī pi totaliter. alterū ꝯͣrioꝝ ꝙ nō pōt eſſe in reliquū. ſed ſummi boni eſt iuſti v.

Libri Secundi t Utrum per quodlibet malū habeāt iſta dus attenditur ẜm comparationē creature ad creatoreꝫ intā 4 vbe TUCIIIO..j. tria.ſ. modus ſpēs ⁊ ordo corrūpi ſimul ne cauſe efficientis. ſpēs in rōne exemplaris cauſe ⁊ ordoī ta ⁊ inſeparabiliter. Et ꝙ ſic vr̄. Primo ꝑ diffinitioneꝫ mali quā tione finalis cauſe. Et qꝛ quodlibet ens quātūcūqꝫ modicum ponit Aug. Malum eſt priuatio modi ſpēi ⁊ ordinis. Si enim hꝫ iſtam comparationem ad deum in quolibet ente creato rehec diſſinitio recta eſt. ergo dꝫ ꝯuenire cuilibet malo. ergo qd̓ periuntur hec tria. Iuxta hunc igitur modū attendenduꝫ ex libet malum eſt priuatiuum iſtoꝝ trium. ¶ Itē impoſſibile ē ꝙ creatura rōnalis ⁊ eſt natura vel creatura quedam. ⁊ eſt vieſſe modum ſine ſpecie ⁊ ordine. ⁊ econuerſo. ſed que neceſſaterius preter alias creaturas operans per volūtatē. ⁊ vtroqꝫ rio ſe concomitantur ineſſe. neceſſario ſe ꝯcomitātur in priuamodo habet comparari ad deū. ⁊ vtroqꝫ mō hꝫ reperiri in ea tione. Si ergo malum eſt priuatio alicuius boꝝ. neceſſe eſt ꝙͥ modus ſpecies ⁊ ordo. vtroqꝫ etiā mō hꝫ circa eā reperiri ma ſimul illa tria habeat corrumpere. ¶ Itē maior eſt ꝯnexio in lum qd̓ eſt iſtoꝝ triū corrptiuū. ſed malū culpe proprie hꝫ cō bis tribus. videlꝫ modo ſpecie ⁊ ordine ꝙͣ ſit in habitibus vir ſiſtere circa ipſam ẜm ꝙ eſt volūtarie operās. ⁊ iō priuare hatutuꝫ. qui ſunt diuerſi formaliter ẜm ſpē̄m. ſed propter ꝯnexio bent modū ſpēm ⁊ ordinē ẜm ꝙ ꝯn̄ſtūt circa ipſam volūtateꝫ. nem habituū cū amittitur vnus habitus neceſſario ⁊ oēs per vt eſt voluntarie operās. Uolūtas aūt cū hꝫ modū ſpēm ⁊ orduntur. ergo multo fortius cū per maluꝫ priuatur ordo. priua dinē ſicut dꝫ bona eſt. Tūc aūt volūtas nr̄a bona eſt qn̄ in mo tur ſimul ſpēs ⁊ modus. ¶ Item per donum gratie meliorat̉ uēdo ſiue operādo ꝯtinuat̉ diuine voluntati. vt principio mo aīa ⁊ eius habilitas quātū ad hec tria.ſ. modū ſpēm ⁊ ordinē. uēti. ⁊ ꝯformat̉ ei vt regule dirigēti. ⁊ vnit̉ ei vt fini quietāti. Nam gratia reddit aīam meliorem ⁊ pulchriorem ⁊ rectioreꝫ. ⁊ in primo attēdit̉ modus. in ſcd̓o ſpēs. ⁊ in tertio ordo ẜm cōergo cū culpa directe opponatur gratie. ⁊ tollat ipſam gr̄am. parationē in triplici gn̄e cāe. Qn̄cūqꝫ ꝟo aliqͥs peccat. neceſſa videtur ꝙ hec tria ſimul ⁊ inſeparabiliter corrūpat ⁊ minuat. rio diſcontinuat̉ a deo tāꝙͣ a principio mouēte. qꝛ deus nūqͣ ¶ Sed ꝯtra. Modus attēditur in creatura per comparatiomouet ad pctm̄. Diſcordat a deo tāꝙͣ a regula dirigēte. ⁊ elon nem ad deum ſub rōne efficientis. ⁊ ſpēs ſub rōne exēplaris. gat ſe ⁊ deordinat ſe a fine quietāte. ponēs creaturā finē. ⁊ in ⁊ ordo ſub rōne finis ſed ꝙͣuis creatura deordinet̉ a deo ꝑ cō oī pctō neceſſe eſt iſta tria concurrere. Et ſic pꝫ ꝙ omne pecca parationē ſub rōne finis. nihilominus tn̄ ſaluat̉ comparatio tum corrumpit circa voluntatem hec tria.ſ. modum ſpēm ⁊ or ipſius ad deū. ſub rōne efficientis ⁊ exēplaris. ergo ad corrudinem ſimul ⁊ inſeparabiliter. Et concedēde ſunt rationes q̄ ptionem ordinis nō ſequitur neceſſario corruptio modi ⁊ ſpēi hoc oſtendunt. ¶ Ad rationes ꝟo in oppoſitum adductas fa¶ Itē in corporibus videmus modū auferri ſine ſpecie. ⁊ ſpe cile eſt reſpondere. ¶ Ad primuꝫ enim qd̓ obijcitur ꝙ ſemper ciem etiam auferri poſſe ſine ordine per aliqd̓ maluꝫ qd̓ nocet manet ſalua comparatio ad efficiens ⁊ exemplar. Dicendum bono nature. Nā aliquis habēs indebitam quantitatē hꝫ pul ꝙ voluntas vt natura quedam eſt habet ad deum comparari chritudinē forme. ⁊ ecōuerſo. ⁊ ſil̓r eſt ī ordine. ſed ſic ſe hꝫ ma illo triplici genere cauſe. ⁊ ẜm hoc hꝫ quēdam modum ſpecieꝫ lum culpe ad modum ſpēm ⁊ ordinē in ſpūalibus. ſicut maluꝫ ⁊ ordinem in quibus communicat cum omni genere creature. qd̓ nocet nature ad modū ſpēm. ⁊ ordinē in corporalibus. ſi er ⁊ malum culpe non habet hoc modo illa priuare. Alio modo ſi go in corporalibus non priuantur illa tria ſimul ⁊ inſeparabicut predictum eſt habet comparari ad deum vt mouētem ⁊ di liter videtur ꝙ nec in ſpūalibus. ¶ Iteꝫ nos videmus ꝙ alia rigentem ⁊ quietātem. ⁊ hoc modo non manet ſalua compara bona naturalia ſic ſe habent ꝙ vnum pōt auferri ſine altero. ſi tio ad deum ſub ratione exemplaris ſiue regule dirigētis. nec cut fortitudo ſine eloquentia ⁊ econuerſo. ergo ſi modo ſpēs. etiam ſub ratione mouentis ſicut nō manet ſub ratione finis. ⁊ ordo dicunt bona naturalia ipſius aīe videtur ꝙ vnum ſine ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ in corporibus vnum poteſt adimi ſi rt altero priuari habeat per malum culpe. ¶ Item tm̄ vnuꝫ vni ne altero. Dicendum ꝙ hec in corporibus dupliciter poſſunt rit opponitur. ergo malum vnum opponitur vni bono. aut igitur accipi. Uno modo prout accipiuntur penes diſpoſitiones diquodlibet pctm̄ claudit in ſe tria pctā. ſiue mala. aut ſi vnicuꝫ uerſas. ⁊ hoc mō vnum pōt adimi ſine altero. ſꝫ hoc mō nō at eſt pctm̄ ſiue malū. vr̄ ꝙ non tollat ſimul ⁊ ſemel iſta tria. Si tendit̉ in eis rō veſtigij. Alio mō prout attēdunt̉ penes idem tu dicas ꝙ iſta tria ꝯcurrāt ſimul in vnū bonū. quero qualiter ẜm cōparationes. videlicet ꝓut eadē forma ſubſtantialis dat poſſit intelligi cū videantur differre formaliter. Et iterū cum modū. ſpēm. ⁊ ordinem. ẜm diuerſas comparationes in tripli in oībus habeāt reperiri qualiter dicunt̉ ꝑ malū culpe priuaci genere cauſe. Et hoc dico quātum ad primum eſſe. vel ꝓut ri qd̓ non reperit̉ niſi in ſola creatura rōnali. ¶ Rn̄. ad predieadem forma accidētalis dat quātuꝫ ad bene eſſe. Et hoc mō ctoꝝ intelligentiā eſt notandū ꝙ triplex fuit modus aſſignan nunꝙͣ fallit quin ſi fiat corruptio in mō. per conſequēs ēt fiat di ⁊ diſtinguēdi modū ſpēm ⁊ ordinē in rebus. Nam aliqui ac in ſpecie ⁊ ordine. ⁊ econuerſo. ¶ Ad illud quod obijcit̉. ꝙ in 29 ceperunt iſta triaẜm diuerſas proprietates in eadem re conſi alijs bonis naturalibus non eſt ita. Dicendum. ꝙ non eſt ſimi deratas. ita ꝙ modus dicat aliquid pertinens ad genus quā le. quia alia bona naturalia eſſentialiter differūt. ⁊ ideo vnuꝫ titatis. ⁊ ſpēs aliquid pertinens ad genus qualitatis. ⁊ ordo poteſt corrūpi ⁊ tolli ſine altero. nō ſic autem eſt in modo. ſpe aliquid pertinens ad genus relationis. Sed iſte modus aſſi cie. ⁊ ordine. immo circa idem fundant̉ ſicut oſtenſuꝫ eſt ⁊ per gnandi non conſonat verbis Aug. Nā ipſe vult ꝙ in quolibet hoc patet reſponſio ad vltimū. ¶ Nam ⁊ ſi modus. ſpecies. ⁊ ga quātūcūqꝫ paruo bono. non ſolum in ſubſtantia. ſed etiaꝫ in ꝓ ordo. videantur eſſe tria bona. non tamē ſunt diuerſa ꝑ eſſenprietate ſubſtantie ſit reperire iſta tria. vnde hec tria ſe exten tiam. ſed dicunt tres comparationes eiuſdē boni. ¶ Patet et dunt ad oīa entium ⁊ predicamentoꝝ genera. ¶ Alius ꝟo mo illud qd̓ vltimo querebatur. quare ſcꝫ culpa non eſt in omnibꝰ dus aſſignandi ⁊ diſtinguendi iſta tria ſumitur per compara in quibus reperitur modus. ſpēs. ⁊ ordo qꝛ nō eſt priuatio il tionem ad diuerſa. Quelibet enim res tripliciter habet ꝯſidelorum triuꝫ. ẜm ꝙ in eis conſiſtit generalis ratio veſtigij. ⁊ cō rari. videlꝫ in ſe. ⁊ per comparationem ad alias res vniuerſi. ſiſtunt circa omnem creaturam. ſed prout conſiſtunt circa vo⁊ in comparatione ad finem. Ut aūt in ſe conſideratur. ſic atluntatem deliberat iuam. tenditur in ea modus. Nam vnaqueqꝫ res in ſeipſa finita eſt ⁊ Utrū hec tria ꝑ qd̓libet pctm̄ corrūpā ( ſ modificata. At aūt comparatur ad res alias. ſic attenditur in ueIIO. lj. tur equaliter. Et ꝙ ſic vr̄. Prio ꝑ du E ea ſpēs ſicut attenditur pulchritudo partium ẜm ſitum quem gu. in lib. de natura boni. vbi hec magna ſunt. magnū ē bonū habēt in toto. Ut aūt comparatur in relatione ad finem. ſic at vbi parua paruū. ergo ẜm hec tria attēdit̉ intētio ⁊ diminutio tenditur in ea ordo. Unaqueqꝫ enim res ordinata eſt dum diin omni bono. ergo ſi idē bonū non pōt eſſe magis ⁊ minus ſe recte tendit ad finem ad quē eſt. Iſte aūt modus dicendi ⁊ ſi ipſo. neceſſe ē ꝙ cū iſta tria priuant̉. ꝙ eqͣliter priuent̉. ¶ Itē videatur elici ex verbis Aug. Adhuc tn̄ veritatem perfecte nō iſta tria ſunt veſtigiū trinitatis ſumme. vbi eſt ꝑfecta equaliattingit. oībus em̄ alijs rebus circūſcriptis remanente vna ſo tas ⁊ ꝯſubſtantialitas. ergo ſicut hec tria ita ſunt ꝯſubſtātia la aīa adhuc pōt peccare. ⁊ adhuc pōt attēdi in ea modus ſpe lia. ꝙ vnū ſine altero eſſe nō pōt. ſic ēt ſunt equalia. ergo quacies ⁊ ordo. Et ideo hic eſt tertius modus dicendi predictis tū diminuit̉ d̓ vno. neceſſe ē tm̄ diminui de reliquo. ¶ Itē hec rationabilior ꝙ modus ſpēs ⁊ ordo conſiderantur in eadē re tria priuari nō ē. niſi bonū priuari. ſicut prius on̄ſuꝫ ē. ſꝫ in eo ẜm diuerſas comparationes ſiue relationes ad ideꝫ. Attendū dē ⁊ ẜm idē. nō eſt magis ⁊ minus reperire. ergo ſi ꝑ idē malū tur em̄ in vnaqͣqꝫ creatura ẜm ꝙ ipſa eſt veſtigiū creatoris qd̓ iſta tria priuant̉. neceſſe eſt priuari equaliter. ¶ Item quāto quidem veſtigiū conſiſtit in cōparatione creature ad creatovolūtas plus recipit a deo. tāto ē deo ſimilior. ⁊ quāto ē deo n̄ rem ẜm triplex genus cauſe. ſicut primo li. dictū fuit ita ꝙ mo milior. tāto magis ad deū tendit. ergo neeeſſe eſt ꝙ quantum babet

Diſtinctio ¶ habet de mō. tm̄ hꝫ de ſpecie ⁊ ordine. ⁊ ſi hoc neceſſe eſt illa priuatur per malum. immo malum eſt ordinabile in peius ẜm tria bona ꝑ malū priuari equaliter. ¶ Sed ꝯͣ. vr̄ ꝙ malū prin ordinem illum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ non fit priuatio in 35 cipaliter priuet ordinē. qm̄ malicia in oꝑe principal̓r attendit̉ reſpectiuo. niſi per aliquod abſolutum. Dd̓m ꝙ tam ſpēs ꝙͣ or penes intētionis deordinationē. ergo ſi penes hac principal̓r do vt hic accipitur. vtrūqꝫ eſt reſpectiuum. ideo non magis pͥ ꝯſ̄iſtit ordo. vr̄ ꝙ malum plus habeat priuare ordinē ꝙͣ modū uatur vnum per alteruꝫ ꝙͣ ecōuerſo. Nihilominus tn̄ hec tria vel ſpēm. ¶ Itē modus ſpēs ⁊ ordo correſpōdēt illis. tribus. tolluntur per mutationem factam circa aliquid abſolutū. tūc videlꝫ vnitati veritati ⁊ bonitati. ſed maluꝫ principal̓r ⁊ plus enim priuatur cum liberum arbitrium peccat inordinate moaufert de bonitate ꝙͣ auferat de vnitate ⁊ veritate. ergo ſi hec uendo ſeipſum. tria correſpōdent illis tribus. vr̄ ꝙ ō adimant̉ iſta tria equa Utrū per malū ꝯtingat hec tria corqͥ ueſtio. lij. rapi total̓r. Et ꝙ nō vr̄ Aug. ī Ench̓. g liter. ¶ Itē bis tribus in quibus attēdit̉ rō veſtigij. videlicet mō ſpēi ⁊ ordini. correſpōdēt illa tria in qͥbus attēdit̉ rō ima Bonū minui malū eſt. ꝙͣuis quātūcūqꝫ minuat̉ aliqͥd remane ginis. videlꝫ memoria intelligentia ⁊ voluntas. ſed pctm̄ cum at. ergo ꝑ culpā nūꝙͣ aufert̉ totū bonū. qd̓ ꝑ malū corrūpitur deformat imaginē nō deformat oēs potētias equaliter. immo ſed tale bonū attēdit̉ in mō ſpecie ⁊ ordine. ergo ⁊c. ¶ Item principalius ⁊ magis deformat voluntatē. ergo pari rōne nō Aug. in li. de natura boni. loquēs de his tribus. vbi hec macorrumpit equaliter modum ſpēm ⁊ ordineꝫ. ſed principalius gna ſunt magnū bonū eſt. vbi parua paruū. vbi nulla nullum. aufert ordinē ꝙͣ modū vel ſpēm. ¶ Itē pctm̄ loquēdo eſſentia ergo ſi per culpam totaliter fieret boꝝ trium ademptio. fieret liter ⁊ ꝓprie deformitas eſt. ſed oīs deformitas principaliter peccantis adnibilatio. ſed hoc eſt impoſſibile ꝙ aīa peccando dicit priuationē forme ſiue pulchritudinis. ergo ſpēi. igit̉ culadnibilet̉. igitur impoſſibile eſt ꝙ iſta tria totaliter corrūpan pa nō priuat hec tria equaliter. ſed principal̓r priuat ſpeciem. tur. ¶ Item malū ſi malum eſt aliquid adimit. ſed impoſſibi¶ Item malum aliquo modo pōt bn̄ ordinari. ſicut dicit Aule eſt ꝙ aliqͥs tot mala faciat. ⁊ tm̄ peccet. qͥn adhuc poſſit pec gu. in Ench̓. ſed nullo mō pōt ſpēm habere cum ſit priuatio. gͦ care. ergo nūꝙͣ tm̄ peccat quin adhuc inueniat culpa in eo ali vr̄ ꝙ in malo magis fiat priuatio ſpēi ꝙͣ ordinis. non fit ergo quod bonum quod poſſit adimere. ſed hoc bonum conſiſtit in priuatio illoꝝ trium equaliter. ¶ Item non fit priuatio in ali mō ſpecie ⁊ ordine. ergo ⁊c. ¶ Itē de nemine deſperandū eſt quo reſpectiuo. niſi per priuatione prius factam in aliquo abdū eſt in via. ergo quātūcūqꝫ peccet adhuc babilitatē hꝫ bene ſoluto in aliquid em̄ ꝑ ſe ⁊ ꝓprie. nec eſt motus nec mutatio. gͦ faciendi. ſed ꝙͣdiu bꝫ babilitatē bn̄faciēdi. adhuc hꝫ aliquod ſi ordo dicit relationem ad alterum non pōt fieri corruptio in bonum qd̓ malum pōt corrūpere ⁊ ſi hoc. hꝫ modum ſpēm ⁊ or ordine niſi ꝑ corruptionem factam in ſpecie. videtur igitur ꝙ dinem. ergo iſta nūqͣ corrumpant̉ totaliter ꝑ malum culpe. corruptio facta ꝑ malum non reſpiciat illa tria equal̓r. ¶ Rn̄. ¶ Itē demus ꝙ in aliquo corrumpant̉ totaliter. tunc querit̉. dd̓m ꝙ cum illa tria videlꝫ modus ſpēs ⁊ ordo. prout priuant̉ aut ille deſinit eſſe aut nō. Si ſic. ergo ꝑ pctm̄ ꝯtingit corrum ꝑ malum culpe ſunt conditiones eiuſdeꝫ bone voluntatis. nō pere ſubſtantiā immortalē ⁊ incorruptibilē. aīam.ſ. rōnalē qd̓ ſolum abinuicem inſeparabiles. verūetiā equales equaliter pͥ eſt impoſſibile. Si aūt nō deſinit eē. aut ergo pōt peccare aut uantur per quodcūqꝫ malum culpe. Quodlibet em̄ maluꝫ cul non. Si pōt peccare. ergo aliqd̓ bonum pōt ꝑdere. ⁊ ſi hoc ad pe intantum deordinat. inquantum facit deo diſſimilē. ⁊ intābuc bꝫ aliquid de babilitate ⁊ mō ⁊ ſpecie ⁊ ordine que corrūtum elongat a deo. ita ꝙ quēadmodū gratia equaliter reddit punt̉ per malū culpe. Si nō pōt ⁊ ſubſtātia rōalis que nō pōt aīam ordinatā ⁊ ſpecioſam ⁊ potētē in bonū tm̄ vel magis cul peccare habens liberam voluntatē. melior eſt illa que poteſt pa deordinat ipſam ⁊ deijcit in malū. Et quēadmodum in glo peccare. qꝛ dei ſimilior eſt. ergo ꝑ multitudinē pctōꝝ perueni ria ſil̓r eſt adequatio dotū. ſic etiā in culpa equaliter fit priua ret homo ad ſtatū meliorē. ſed hoc eſt falſum ⁊ impoſſibile. er tio boꝝ triū. Et iō ſicut d̓r viſio in gloria eſſe tota merces progo ⁊ illud ex quo ſequit̉. videlꝫ ꝙ modus ⁊ ſpēs ⁊ ordo totali pter ꝯnexionem ⁊ equalitatē in dotibus glorioſis. ſic etiam vt ter adimat̉ per pctm̄. ¶ Sed ꝯtra. Oē illud a quo fit adēptio dicit Aug. in li. lxxxiij. q. ꝙ totum nomen mali de ſpēi priua⁊ ablatio ſi nō eſt infinitum. aliqn̄ totaliter eſt ademptuꝫ. ſed tione repertū eſt non qꝛ ꝑ malū ſpēs priuet̉ vel principalius. omne bonum qd̓ eſt in aīa. ſiue ſit habilitas ſiue potentia fini ſed qꝛ in priuatione ſpēi intelligit̉ priuatio alioꝝ. Concedēde tum eſt. ergo ſi per malum culpe tollit̉ ⁊ adimit̉. neceſſe eſt ꝙ ſunt igit̉ rōnes que ad primā partē inducuntur. ¶ Ad illud gͦ aliqn̄ totaliter adimatur. ¶ Itē ſi tm̄ maluꝫ adimit. tm̄ de bo qd̓ obijcitur ꝙ malicia principaliter conſiſtit penes intentiono. ergo maius malum maius adimit. ⁊ duplo malum duplo nē. dd̓m ꝙ verū eſt. ſed qd̓ ipſe obijcit ꝙ ordo attendit̉ penes adimit. ſed nullum eſt pctm̄ ita magnum quin adhuc poſſit eē intentionem. Dd̓m ꝙ illud intelligit̉ penes quandam appromaius. ergo ſi vnū paruū pctm̄ adimit aliquid de bono. poſſipriationem. nam circa ipſam intentionē conſiſtit modus ſpēs bile eſt ꝙ aīa cōmittat ita magnū pctm̄ ꝙ totaliter adimit bo ⁊ ordo. ex quibus ⁊ bona eſt intētio ⁊ bona eſt actio que ex innum. qd̓ per peccatum priuatur. ¶ Item quātacūqꝫ corporali 3. tentione procedit. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ modo ſpēi ⁊ ordiquātitate data quātūcūqꝫ modicū īde auferat̉. vtpote ſi a ma ni tribus bis reſpōdet vnitas veritas ⁊ bonitas. Dd̓m ꝙ verū ri auferatur gutta aque. contingit intelligere ꝙ aliqn̄ totum eſt prout in illis tribus ꝯſideratur generalis ratio veſtigij. ꝓ auferatur. ergo pari ratione videtur in quantitate virtutis ꝙ ut aūt in ipſis attenditur corruptio mali culpe que cōſiſtit cir quātūcūqꝫ parū aufertur per malum. ſi homo peccet cōtinue ca voluntatem hec tria habēt ꝯſiderari in bono ẜm ꝙ bonum aliquando totum erit conſumptum. ¶ Iteꝫ ſicut ſe habet gra eſt. ſicut in precedenti. probleumate patuit. ⁊ ideo equaliterī tia ad pronitatem. ſic ſe babet culpa ad bonam habilitatē. ſed Iſ malum bn̄t priuari. qm̄ directe opponit̉ illis. ¶ Ad illud qd̓ gratia adeo poteſt creſcere ꝙ omnino poteſt auferre pronitaobr̄ ꝙ malum non equaliter deformat oēs potētias imaginis tem. ſicut pꝫ in xp̄o ⁊ beata virgine. in quibus fuit tāta gratia dd̓m ꝙ non eſt ſimile. qꝛ ille potentie ſunt diuerſe ⁊ ad diuerꝙ nulla fuit in eis ad malum pronitas. ergo pari ratione vr̄ ꝙ ſos actus ordinate. ita ꝙ aliqui illoꝝ actuū reſpiciunt culpā. adeo poteſt creſcere culpa ꝙ totaliter perdatur ad bonum ba ⁊ iuſticiā ẜm plus ⁊ minus. nō ſic aūt eſt in ꝓpoſito. nā hec tria bilitas. ¶ Item ſicut ſtatus glorie confirmat in bono. ita ſta ſola comparatione differunt. ⁊ cum habeant idem fundamentus damnationis confirmat in malo. ergo ſicut per gloriā red tum. neceſſe eſt ꝙ quantum diminuitur vnū diminuatur ⁊ alte ditur homo impoſſibilis ad malum. ita per damnationē eter 3e rum. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ malum culpe eſt deformitas. nam. reddit̉ impoſſibilis ad bonū. ſed vbicūqꝫ eſt ad bonum Dd̓m ꝙ non tm̄ eſt deformitas oppoſita pulchritudini. ſꝫ etiā impoſſibilitas ibi nulla eſt ad bonū babilitas. ſi ergo habilieſt deformitas vel curuitas oppoſita rectitudini. Ideo non ſe tas ad bonū eſt illud qd̓ adimit̉ per pctm̄. ⁊ cuius modus ſpe quitur ꝙ magis priuet ſpēm ꝙͣ ordinē. non em̄ d̓r deformitas cies ⁊ ordo tollit̉ ꝑ culpam. vr̄ ꝙ hec aliqn̄ totaliter ſit ademꝑ ſolius pulchritudinis priuationē. ſed etiā in hoc intelligit̉ pta. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio per malū culpe non contingit 7ꝰ priuatio alioꝝ. magis tn̄ denominat̉ a priuatione ſpēi ⁊ forme oīno remoueri ⁊ priuari habilitatem voluntatis ad bonū. nec ꝓpter hoc ꝙ ſpēs eſt rō cognoſcēdi. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ mamodum ſpeciem ⁊ ordinem. qui ẜm illam attendunt̉. ⁊ hoc ma lum eſt ordinabile. Dd̓m ꝙ duplex eſt ordo. Eſt em̄ ordo ante nifeſte apparet. qꝛ nunꝙͣ voluntas poteſt eſſe ſine naturali ha factum eſſe. qui eſt ex intentione facientis. Et eſt ordo poſt fa bilitate ⁊ aptitudine ad bonum. ſicut ergo non poteſt volunctum eſſe. qui quidem attenditur ẜm iuſticiam retribuentis. tas peccando deſinere eſſe. ſic non poteſt totam habilitateꝫ il Primus ordo eſt ille qui priuatur a malo per malum. Et hunc lam perdere ⁊ modum ⁊ ſpeciem ⁊ ordinem. que ẜm illam attē ordinē maluꝫ nō pōt habere ſicut nec ſpēm. Scd̓s ꝟo ordo nō duntur totaliter amittere. Et hoc quidem dicit Aug. expreſſe vv

Libri Secundi ⁊ cōiter conſentiunt in hoc oēs doctores. Sed qualiter ꝑ pec litatē illam ſicut ei opponitur ſed non opponitur illi habilitacatū babilitas illa ꝯtinue adimat̉. ⁊ nūꝙͣ finiatur ſiue conſuti ẜm id qd̓ eſt. vt predictū eſt ſupra. ſiue prout fundat̉ in natu D matur. difficile eſt aſſignare. Et ſuꝑ hocdiuerſi ſenſerūt diuer ra. ſed ẜm id ad qd̓ eſt.i. prout ordinat̉ a gr̄a. ⁊ ideo nunꝙͣ cor ſimode. Quidā em̄ voluerūt dicere ꝙ habilitas illa nūqͣ tota rumpit eam nec minuit ita ꝙ aliquā partem ſui auferat ẜm id liter tollit̉. ꝓ eo ꝙ ⁊ ſi ſit finita in ſe. eſt tn̄ ordinabilis ad infi qd̓ eſt. ſed qꝛ deordinat ab eo ad qd̓ eſt. ac ꝑ hoc ſic minuit ꝙ nitū bonū. ⁊ ad infinitos actus. ⁊ iō nūꝙͣ pōt tolli. nec per pec reliquit. ⁊ ideo ſic corrumpit ꝙ nunꝙͣ totaliter tollit. Ande n tati magnitudinē. nec ꝑ pctī mulcitudinē. Sꝫ iſte modus dicut dicit magr̄ ꝙ concupiſcentia ex vſu charitatis cōtinue mi cendi non ſatiſfacit. nā habilitas quātūcūqꝫ diminuat̉ ꝑ pecnuitur ⁊ nunꝙͣ finitur. qꝛ charitas nunꝙͣ opponitur ipſi concu catum. adhuc eſt ad infinitū bonū. adhuc etiam eſt ad infinipiſcentie ẜm radicem ſuaꝫ ⁊ ẜm id in quo radicatur. ſed ẜm id tos actus. ergo ex illa parte ita magna eſt ſicut prius erat. erad qd̓ inclinat. ſic intelligendū eſt eſſe in propoſito. ⁊ illud me go in nullo eſt diminute. igit̉ ordinatio ad boni infinitatē vel lius manifeſtatur ſi ſumatur exemplum in terminis. Habiliad actuū multitudinē. nihil facit ad illius babilitatis diminu tas enim illa quam dicimus diminui. non eſt aliud ꝙͣ idoneitionē. immo potius ex hoc poſſet argui ꝙ nullo mō minuit̉ cū tas aīe ad ſuſcipiendū gratiam ⁊ ad cooperandum gratie iaꝫ īfinitū nō ſit minus infinito ex ea ꝑte qua infinitū eſt. ¶ Et ꝓ ſuſcepte. In hoc igitur d̓r culpa illam babilitatem minuere ꝙ pterea alij dixerūt aliter ꝙ illa babilitas ⁊ ſi ſemꝑ diminuat̉. reddit aīam minus idoneam ad vtrūqꝫ. Dum enim hō peccat nunꝙͣ tn̄ totaliter tollit̉ qꝛ diuiſibilis eſt in infinitū. ſicut em̄ ī deum offendit. ⁊ ex hoc efficitur indignus ⁊ ineptus ad ſuſcicorporalibꝰ quantitas molis diuiſibilis eſt in infinitū. ⁊ nūqͣ piendum gratiam dei. In hoc etiam ꝙ peccat pronus ad mapōt adeo ꝑ diuiſionē diminui quin adhuc poſſit minor effici. lum redditur. ⁊ in hoc efficit̉ ineptus ad oꝑa virtutū. ſed plaſic in ſpūalibus babilitas potētie que eſt quantitas virtutis. num eſt iſtud ꝙ nunꝙͣ eſt aliquis adeo indignus gratia dei. nūꝙͣ pōt ꝑ pctm̄ adeo parua effici qͥn adhuc poſſit minor fieri quin adhuc poſſit eſſe indignior. qꝛ nūqͣ tm̄ offendit. quin ad⁊ hoc nihil ꝓbibet ꝙ aliquid ſit finitū actu ⁊ infinitū diuiſiōe huc poſſit magis offendere. nunꝙͣ eſt adeo indignus qn̄ ꝙͣdiu ⁊ ita ꝙ ſit ſemper diminuibile. ⁊ nunꝙͣ totaliter ꝯſumptibile. eſt in ſtatu vie. ſit ſuſceptibilis gratie. ⁊ ita nunꝙͣ ex illa parte Sed nec iſte modus dicendi ſatiſfacit. Nā ꝙͣuis ꝯtinuum ſit efficitur inhabilis in ſummo ad ſuſceptionē gr̄e. Sil̓r ex pardiuiſibile in infinitum. nunꝙͣ eſt tn̄ continuū aliqd̓ ita magnū te pronitatis. nullus eſt adeo pronus qͥn poſſit adhuc magis ꝙ ſi diminuat̉ diminutionē quātūcūqꝫ parua. ⁊ poſtmodū cō ꝓnus effici pro eo ꝙ voluntas ſemꝑ eſt libera. ⁊ ideo nūqͣ pro ſequēter fiat ablatio partis ita parue ſicut prius. ⁊ ſic ꝯn̄r pro nitas in voluntate pōt fieri neceſſitas. ⁊ ita pōt homo ſemper cedendo quin aliqn̄ totū ꝯſumat̉. ſicut pꝫ ſi a mōte auferretur fieri magis ac magis pronus ⁊ magis ineptus ad cooperādū ita modicū. ſicut eſt vnus athomus. ergo ſi maluꝫ aliqͥd tollit gratie. ⁊ per hoc ex neutra parte totaliter debabilitat̉. Et ſic de illa habilitate cū non ſint ibi infinita tanta. aliqn̄ erit totapꝫ ꝙ habilitas illa per culpam ſemꝑ pōt minui. ⁊ nunꝙͣ totali liter conſumpta. Si tu dicas ꝙ hoc verū eſſet ſi in ſequēti culter tolli. Et ratio huius eſt. qꝛ nō minuit̉ alicuius partis abla pa tm̄ adimeret̉ ſicut in prima. nūc aūt nō eſt ſic. qꝛ ſemꝑ minꝰ tione. ſed elōgatione. non ẜm id qd̓ eſt ſed ẜm id ad qd̓ eſt. hoc ⁊ minus adimit̉. ⁊ ita nūꝙͣ finit̉. Si qͥs em̄ in diminuēdo acci em̄ mō illi habilitati opponit̉. ⁊ iō per hūc modum ab ea dimi peret milleſimā partē diminuibilis. ⁊ poſtmodū milleſimam nuitur. Concedende ſunt igitur rationes que hoc oſtendunt. partē reſidui. ⁊ ſic ꝓcedendo nunꝙͣ totaliter tolleret. Si inqͥ Ad rationes ad oppoſituꝫ ſatis plana eſt reſponſio. hoc mō dixeris non ſatiſfacis ꝓ eo ꝙ maior culpa plus tollit ¶ Nam quod obijcit primo ſecundo ⁊ tertio per hoc ſoluitur 40 de bono. ⁊ minorē culpā precedentē pōt ſubſequi maior culpa quia ille tres rationes ex malo intellectu diminutionis proce ⁊ ſic ꝯn̄r ꝓcedēdo. ergo ſemꝑ pōt fieri maior. ⁊ maior adēptio dunt. Arguunt em̄ ac ſi babilitas minueret̉ ẜm id qd̓ eſt. ⁊ eiꝰ ⁊ ita neceſſario aliqn̄ poterit fieri illiꝰ totius boni ꝯſumptio. pars aliquota tolleret̉. hoc aūt nō eſt ſic. ſed per elongationē ¶ Et iō dixerūt aliqui aliter. videlꝫ qꝛ ꝙ illa babilitas ſemꝑ vt dictū eſt. Et iō nūꝙͣ pōt tot pctīs debabilitari. quin adhuc minuit̉. ⁊ nunꝙͣ finit̉. hoc venit ex hoc ꝙ eſt durabilis ⁊ conti poſſit magis pluribus. nec etiā tāto pctō qͥn adhuc maiori. nuabilis in infinitū ꝙͣuis ſit actu finita. Un̄ ſicut aqua q̄ eſt in Et iō dicit Diony. ꝙ malum eſt infinitum. non qꝛ aliqd̓ ſit mafonte ſcaturiente. actu finita eſt. nūꝙͣ tn̄ pōt tm̄ exhauriri. qͥn lum ſummū quo nihil poſſit eſſe peius. ſed qꝛ non eſt aliqd̓ ita ſemꝑ remaneat. ꝓpter hoc ꝙ eſt ibi virtus ꝯtinue influēdi. ſic malum qͥn adhuc poſſit eſſe peius. Et ideo ꝑ quātūcūqꝫ malū ⁊ in ꝓpoſito dicūt ſe habere ꝙ ipſa babilitas ad bonū ortū bꝫ nunꝙͣ adimit̉ babilitas ẜm totū. ꝙͣuis enim ſit finita. modus a libertate volūtatis. ⁊ quātūcūqꝫ voluntas ſe actu debabili tn̄ adimendi ipſam protendit ſe vſqꝫ in infinitum nō infinitate tet. qꝛ tn̄ ſemꝑ manet libera. ſemꝑ pōt ſe ad bonū babilitare. actuali ſed potentionali. qua.ſ. dicimus ꝙ curuum a recto in Et iō ſicut ſi qͥs ſubtraheret radios ſoli illuminanti. ſol poſſet infinitum poteſt recedere. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ obijcitur ꝙ graꝯtinue radios ſuos reſtaurare. ꝙͣuis habeat actualiter finita tia totaliter tollit concupiſcētiam. Dd̓m ꝙ quedam eſt gratia tem. ſic ⁊ in propoſito dicūt ſe br̄e. ⁊ iō cū pctm̄ nō poſſit ipſaꝫ que opponitur ipſi concupiſcentie ẜm id qd̓ eſt. quedā ꝟo que volūtatē q̄ eſt radix ⁊ principiū illius babilitatis perimere. ⁊ opponitur ipſi ſolum ẜm id ad qd̓ eſt. ⁊ prima eſt quedam gravolūtas ſemꝑ poſſit illā babilitatē ꝯtinuare. malū culpe nūqͥ tia gratis data. ⁊ totaliter pōt tollere ꝯcupiſcentiā. dū ſanat pōt eam totaliter ꝯſumere ꝙͣuis aliquo mō poſſit diminuere. ⁊ reintegrat naturā vitiata. Alia ꝟo eſt gratia gratūfaciens. Sed nec iſte modus dicendi ſatiſfacit. Nā ſi iō babilitas non Et de hac dicit Aug. ꝙ ꝙͣuis diminuat cōcupiſcentiā. nūqͣ tn̄ finiret̉. ꝓpter hoc ꝙ ꝯtinue reſtaurat̉. ſic duo ſequerent̉ incō finit eam. ⁊ huic gratie aſſimilatur culpa reſpectu habilitatis uenientia. quoꝝ vnū eſſet ꝙ nec habilitas minueret̉ niſi ad tē non alteri. Nam ſicut dictum eſt non opponitur illi habilitati pus. ſicut nec aqua fontis. Aliud eſſet ꝙ hō poſſet reſurgere a ẜm ſe. ſiue ẜm id in quo eſt. ſed ẜm id ad qd̓ eſt. ¶ Ad illud qd̓ 41 pctō ꝑ ſeip̄m. ſi illā babilitatē poſſet volūtas ſine gr̄a reſtaura obijcitur ꝙ gloria reddit impoſſibilem ad malum. Dd̓m ꝙ ēt re. ⁊ reſtaurādo ꝯtinuare. ¶ Et ꝓpterea eſt quartus modus pena reddit impoſſibilē ad bonum. ſed tn̄ aliter ⁊ aliter. quia dicēdi. videlꝫ ꝙ babilitas ſemꝑ pōt minui. ⁊ nūqͣ totaliter cō gloria reddit impoſſibilem ad malum in hoc ꝙ in eo aufertur ſumi. ⁊ hoc qꝛ eſt elōgabilis a rectitudine in infinitum. Sicut radix mali.ſ. ipſa concupiſcentia. ⁊ datur plenitudo boni. Dā em̄ linea curua pōt infinities elōgari a rectitudine.i. nūqͣ tm̄ natio ꝟo eterna reddit impoſſibilem ad bonum. non qꝛ ibi ſit elōgari qͥn adhuc poſſit magis. Sic cū malū corrūpat habili plenitudo oīs mali. nec etiam quia auferatur naturalis aptitate elongādo ipſam a rectitudine. ꝓ eo ꝙ ipſum malum ſiue do ad bonum. ſed quia aufertur merendi ſpacium. ⁊ deus am malicia eſt curuitas ⁊ intēſio in malo eſt ꝑ receſſuꝫ a bono. ha plius non offert gratiam iuuantem ad bonuꝫ. Et ideo illa im bilitas illa nūꝙͣ adeo diminuit̉ qͥn adhuc poſſit magis dimipoſſibilitas non dicitur per priuationem babilitatis omnimo nui. qꝛ nūꝙͣ adeo elōgat̉. qͥn magis poſſit elōgari ⁊ nūqͣ adeo dam. ſed potius propter benefaciendi impedimēta. Un̄ ſi alicuruat̉ qͥn poſſit magis curuari. ⁊ iō ſemꝑ pōt per maluꝫ dimi quis dānatus ad ſtatuꝫ vie reduceretur nulla ſibi babilitate nui. ⁊ nunꝙͣ totaliter tolli. Hic aūt modus dicendi inter cetecollata. de nouo babilitatē haberet ad ſuſceptionē gratie. Et ros predictos. magis vr̄ eſſe rōnalis ꝓ eo ꝙ fundat̉ ſuꝑ mopropterea ꝙͣuis ordinatio babilitatis impediat̉. tn̄ babilitas dum adimēdi ipſius mali. Corrūpit em̄ ſicut dictū eſt ꝑ elonnūqͣ totaliter tollit̉. Eſto aūt ꝙ ꝯcederet̉ ꝙ tolleret̉ in infergationē a bono. ſicut dicit Augu. ⁊ magiſter in fi. di. recitat in no. adhuc tn̄ nō ſeq̄ret̉ ꝙ totaliter tolleret̉ ꝑ pctm̄. Nulla enim littera. ¶ Ad huius igitur modi intelligentiam ampliorē ba culpa ponit hoīem extra ſtatū vie. ⁊ iō nec aufert hoī babilita bendam notandum eſt ꝙ ſic corrumpit ⁊ diminuit culpā habi tem ad gratie ſuſceptionem. Diſtinctio. xxxvj.

Diſtinctio I XXI 1 ſio. rōne vtriuſqꝫ pctm̄ bꝫ ad aliud pctm̄ diſponere. ⁊ per hoc Utrum peccatum ſit pena pctm̄ aliud d̓r cauſare. Rōne qͥdem auerſionis. qꝛ in hoc qd̓ a Diſtinctio. xxxvj. peccati. deo auertit elōgat a bono. ⁊ ꝑ hoc hō efficit̉ impotēs ad reſi Ciendū eſt tn̄ q̄dam ſic eſſe pctā ⁊c. Supra de ſtēdū malo. Rōne ꝯuerſionis ſicut actus vnius virtutis diſterminauit mgr̄ qͥd ſit pctm̄ ẜm rē ⁊ diffinitio ponit ad actū alterius. vtpote actus nutritiue ad gn̄atiuam. ſmē. In hac parte inqͥrit vtrū pctm̄ ſit pena pec ſic vna culpa hꝫ diſponecati. Diui re ad aliam. vtpote gula v pctm̄ inquantū pctm̄ eſt ſit pe ☞ Adducit autoritates qͥ dit̉ auteꝫ ad luxuriā. Eſt igit̉ peciſta pars na pctī. Ꝙ non vr̄ cū oīs pebus oſtēdit ꝙ vnū pctm̄ ſit al diſtin. catū cā pctī.i. diſpoſitio in duas partes. In qua4 na pctī iuſta ſit. Un̄ Augu. in terius pctī pena. xxvj. trahēs ſiue inclinans ad rū prima mgr̄ mouet qōli. retracta. Oīs pena pctī iualiud pctm̄. tā rōne auer Cienduꝫ ē nē illā. ⁊ determinat ẜm ſionis ꝙͣ rōne ꝯuerſiōis. ſta eſt ⁊ ſuppliciū noīat̉. Si er tn̄ q̄daꝫ ſic opi. alioꝝ. In ſcd̓a ꝟo ẜꝫ ſed rōne auerſionis in qͣ opi. ꝓpriaꝫ ibi. In nullo go pctm̄ qd̓ ē pctm̄ ⁊ pena pctī eſſe pctā vt cōicāt oīa pctā. qd̓libet ē tn̄ p̄iudiciū factū veritainquātū pcm̄ eſt. pena pctī eſt ſint ēt pene ca cuiuſlibet. rōne ꝟo cō ti ⁊c. Prima pars hꝫ tres cum oīs pena iuſta de iuſticia pctōꝝ. vnuerſionis in qͣ diſtinguūpartes. In prima addudei veniat. vr̄ inquātū pctm̄ ē 1 de Augu. tur non qd̓ libet eſt ca cucit magr̄ autoritates qͥbꝰ iuſlibet. ſed pctm̄ vnius iuſtum eſſe ⁊ a deo ꝓuenire. ſuꝑ illū looſtēdit ꝙ vnū pctm̄ ſit al gn̄is diſponit ad pecca¶ Ad qd̓ illi rn̄dent pctm̄ ſic terius pcī pena. In ſcd̓a cū psͣ. lvij. ſuꝑcecidit ignis et tum gn̄is ꝓximi. vtpote ꝟo mouet qōnē. vtrū pec dici penā pctī. qꝛ ꝑ pcm̄ in qd̓ nō viderūt ſolē. ait. Ignis ſuſpūale ad ſpūale. vt ſuꝑcatū ẜm idē ſit culpa ⁊ pe merito p̄cedētis pctī hō labit̉ perbie ⁊ ꝯcupīe ⁊ ire intelligi bia ad inuidiā. ⁊ carnale na. an ẜm diuerſa. ⁊ deter deſerēte deo corrumpit̉ bona tur. Iſtas penas pauci vidēt. ad carnale. vt gula ad lu minat iuxta alioꝝ opinio natura. Sicut ignis eternus xuriaꝫ. Ad illud ergo qd̓ iō eas maxime commemorat nē ibi. Et iō merito q̄rit̉. obr̄ ꝙ nō eſt cā volūtaria d̓r pena maloꝝ. qꝛ ea cruciant̉ In tertia ꝟo ſubiūgit illi apl̓s in epl̓a ad Rom̄. ⁊ enunec neceſſaria. dd̓ꝫ ꝙ pec us opinionis maiorē exnec tn̄ ipſe cruciatus maloruꝫ merat multa q̄ pctā ſunt ⁊ pecatū nō eſt ſufficiēs cauplanationeꝫ. ibi. Et lꝫ ex ignis eſt. ſed ꝑ ignē fit in hoīe na pctī. Itē. Inter primū eiū ſa pctī. ſed d̓r ī hoc ꝙ trahoc ſenſu oe pctm̄ morta Ita ꝑ pctm̄ corrūpit̉ natura ⁊ pctm̄ apoſtaſie ⁊ vltimā penā bit volūtatē vt cōmittat le poſſit dici. Sil̓r ſecunimminuit̉ bonū nature. ⁊ ē ipaliqn̄ culpā ⁊ ita reducit̉ ignis eterni. media q̄ ſunt. et da pars principalis in qͣ ad cām volūtariā. Ad ilſa imminutio ⁊ corruptio boiſtā qōnē determinat ẜm pctā ſunt ⁊ pena pctī. Grego. lud qd̓ q̄rit̉. vtrū ſit cā rō ꝓpriā opinionē diuidit̉ ī ni paſſio ⁊ pena. ⁊ non eſt eſſen qͣꝫ ſuꝑ Ezech̓. ait. Cōtēnēti qͦ ne poſitionis vel defectꝰ tres partes. In quarum tialiter ip̄m pctm̄ ꝑ qd̓ ſit. ſed non vult penitere ponit deus Dico ꝙ rōne vtriuſqꝫ. ſiprima determinat ꝓpoſiiō pctm̄ dr̄vt p̄miſſum eſt. qꝛ ꝑ offendiculū vbi.ſ. grauius im cut viſum eſt. Conuerſio tā qōnē ẜm ꝓpriā opinio b pctm̄ ilico vt peccat hō ſit in pīguat. Pctm̄ em̄ qd̓ ꝑ pnīaꝫ em̄ inordinata diſponit nē. ꝯfirmās eā autoritaad aliā ꝯuerſionē inordi homine illa corruptio q̄ tn̄ fit te ſctōruꝫ. In ſcd̓a ꝟo de a citius nōdelet̉. aut pctm̄ eſt ⁊ natā. Ex ꝯuerſione enim terminat quoddā dubiū deo autore. Illa em̄ pena ſiue cā pctī. aut pctm̄ ⁊ pena pctī. inordinata. auget̉ in noin p̄dictis autoritatibus paſſio q̄ eſt boni corruptio a aut pctm̄ ſil̓ ⁊ cā ⁊ pena pctī. bis ꝯcupiſcētia ⁊ ꝓnitas ꝓpoſitū ibi. Illud aūt di deo eſt. Illius tn̄(vt ſic dicā Un̄ moyſes. Nondū ſunt cō ad malū. ⁊ dū auget̉ proligēter notādum eſt ꝙ ſu 15 materia ⁊ cā eſt pcm̄. qd̓ a deo pleta pctā amorreoꝝ. ⁊ dauid nitas ⁊ ꝯcupiſcētia. quaprapoſitis ⁊c. In tertia non eſt. Qd̓ vr̄ Aug. notaſſe ſi quoddā pōdus ponit̉ ī ꝟo breuiter epylogat ea inqͥt. Appone iniqͥtatē ſuper sͣ. ꝟiij q̄ p̄dicta ſunt. ibi. Satis aīa. Qd̓ em̄ eſt pōdus in ⁊ iuxta hūc ſenſum intellexiſſe iniqͥtate eoꝝ. Et alius ꝓph̓a. ſUAdiligēter eoꝝ poſuimꝰ ⁊c. corporibus. hoc eſt amor C cū ait in lib. de p̄deſtinatione Sanguis ſanguinē tetigit.i. in ſpiritalibꝰ. Et iō bn̄ di ꝟo. j. Et ſic in hac totali parte ſctōꝝ. Predeſtinatione deus pctm̄ pctō additū ē. Paulus cit Greg. ꝙ pctm̄ qd̓ per agit̉ principal̓r de cōpaea p̄ſciuit que fuerat ip̄e factu qͦꝫ ait. Propterea tradidit il pnīam nō diluit̉. mox pō ratione culpe ad penam ius. Sed p̄ſciuit deꝰ etiā que dere ſuo ad aliud trahit. Utrū videlꝫ culpa ſit pelos deus in paſſiōes ignomi ⁊ ita nec defectus ꝑ ſe fa na cauſal̓r tm̄. an cauſal̓r non eſt ip̄e facturus. id eſt om nie ⁊c. Et itē. Ut īpleant pctā Tbeſ cit. nec bonū ꝑ ſe. ſed vnū fil̓ ⁊ eſſential̓r. Et ꝙͣuis nia mala. qꝛ ⁊ ſic ſunt quedā q̄ ſua ſemꝑ. Ioh̓i qͦꝫ ꝑ angelum cū alio. Illud tn̄ argumē ẜm aliquoꝝ opinionē pec ita peccata ſunt vt etiam pene īpoca d̓r. Qui in ſordibus eſt ſorde tū non valet. qꝛ defectus catū ſit pena tm̄ cauſal̓r. xij. ſint peccati ẜm illd̓ apl̓i. Traſcat adhuc. Ex his teſtimōijs nō pōt eſſe cā alicuius. gͦ ẜm tn̄ opinionē mgr̄i quā didit illos deꝰ in paſſiōes ⁊c. nō pōt eſſe cā pctī. Caucolligit̉ pctm̄ aliqd̓. ⁊ pctm̄ eē in lr̄a innuit. non tm̄ cauſare em̄ pctm̄ nō eſt cauſa ſaliter. ſed ēt eēntialiter non tamē peccatū dei eſt. ſꝫ iu ⁊ penam pctī. re aliqͥd. ſed potius defi pena eſt. U diciū. ſcilicꝫ pena. In ſcriptu ¶ Mouet qōnē vtrū pcm̄ cere. Un̄ eſt ibi ſophiſma a ¶ Pctm̄ eſt ⁊ cā pctī. ra enim ſepe nomīe iudicij peẜm idē ſit culpa ⁊ pena. an ẜm 5AE ẜm qͥd ⁊ ſimpl̓r. Sed ꝯͣ. aut pctm̄ eſt cauna ītelligit̉. ¶ Hic diligēter 4 diuerſa. ⁊ determinat ẜm alio pe b ¶ Ilico vt peccat hoſa pctī volūtaria aut neītendētibus inſinuare videtur mo fit in hoīe illa corrub rum opinionem. ceſſaria. Non volūtaria. ptio q̄ tn̄ ſit deo autore. ea que pctā ſunt ⁊ pene pctī nō qꝛ nihil volūtarie operat̉ ¶ Et iō merito querit̉ vtruꝫ Sed ꝯͣ. hoc eſt. qꝛ illa bo niſi qd̓ cognoſcit ⁊ appeni corruptio ſiue actiue tit. talis aūt eſt rōnalis dicat̉ ſiue paſſiue eſt imaginis deformatio. Deformatio auteꝫ creatura nō culpa. ergo nō eſt volūtaria cā. Itē non eſt cā ne imaginis deo diſplicet. ⁊ nihil qd̓ deo diſplicet eſt a deo. Idē ceſſaria. qꝛ qͥ peccauit in vno pctō nō eſt neceſſe ꝙ peccet in al em̄ eſt fieri deo autore ⁊ deo volente. ergo talis corruptio nō tero. ergo nō vr̄ ꝙ aliquo mō ſit cā. Itē ſi pctm̄ eſt cā pctī aut eſt a deo. Itē eadē ſunt principia actionis ⁊ paſſionis. ergo ſi rōne alicuius boni ſubſtrati. aut ratione defectus. Non ratio corruptio actio nō eſt a deo. vr̄ ſil̓r ꝙ nec corruptio paſſio. ne boni ſubſtrati. quia tunc magis deberet dici bonum eſſe ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ illud verbū nō eſt dictū ẜm opinionē mgr̄i. ſed cā mali ꝙͣ peccatuꝫ cā pctī. Nō rōne defectus. qꝛ qd̓ nihil eſt. ẜm opinionē alioꝝ. ſicut pꝫ ex ipſa ſerie littere. Sꝫ tn̄ qꝛ illud nullius eſt cā. intētio em̄ cauſalitatis in ſolis entibus reperit̉ idē vr̄ mgr̄ dixiſſe in vltimo capl̓o p̄cedētis diſtinctionis. Ali ꝓpter qd̓ eſt qō ꝙ pctm̄ ſit cā pctī. ⁊ rōne cuius pccm̄ ſit cauſa ter reſpōdendū eſt ꝙ in illa corruptione. ⁊ eſt ꝯſiderare defepctī. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū in pctō duo ſint. videlꝫ ꝯuerſio ⁊ auervv iij

E libri Secundi. ī ctum. ⁊ deordinationem inqͣtum pctā ſunt ſed īquātū que iuſte ſūt. ⁊ a deo ſunt. nec vnū ⁊ idem eſſentialiter Eſt nihilominus ibi con et pene dei eē dicunt̉. nā cū dixiſ loquendo eſt pena ⁊ cultn̄ inquātū pctā ſunt a deo ſūt ſiderare paſſionem ⁊ orpa. Et poſt dicit ꝙ idē ip ſetdeū nō eē facturū mala aliqͦ nec inquātum pctā ſunt. pene dinem ad p̄cedentē actio ſum ⁊ eſt a deo. ⁊ non eſt ideſt pctā. qꝛ poſſet ei obijci. qͥ pctī ſunt. ⁊ tū inquantum pctā nem. ⁊ ꝙͣtum ad hec duo a deo. ¶ Rn̄. dd̓m eſt adᶻ dā pcā eē ēt penas pcī. ⁊ pena ſunt. priuationes boni ſunt. vltima. corruptio iſta tehoc ꝙ illud ⁊ ꝯſimilia in pctī oīs iuſticia eſt. ⁊ iō a deo net rationem pene. ⁊ quā Sed vt ſupra dictū eſt cauſali telligenda ſunt cū redutum ad hoc dicitur eſſe a eſt. qͣſi determinidoẜm qͥd fater ⁊ actiue dn̄r priuationes. plicatione. vt qn̄ d̓r ꝙ ali deo. videlicet inquantur quod pctm̄ eſt pena pctī. cit ea. vl̓ẜm qͥd nō faciat. addi Q aūt quedā pctā pene ſint pena. ſimpliciter autē lo ⁊ ꝙ pena illa eſt a deo hͦ Aperte dit reliqua. Iuxta ꝟo p̄dictaꝫ ⁊ ipſa pena iuſta n̄t ⁊ a deo ſit quendo vt dicatur corru intelligit̉ ẜm ꝙ pena hoc oſtēdit intelligentiā pctā ſane dicunt̉ euidēter tradit Augu. in lib. ptio modi ſpeciei ⁊ ordieſt ẜm rōnē ordinationis pctā q̄Ro. j. pene. Und̓ apl̓s appellat eas nis eſſe a deo. ſiue deforretracta.j. dicēs quedā neceſſi Et hoc innuit magiſter ī daꝫ eſſe . matio imaginis. non adpaſſiones ignominie qꝛ vt ait littera cum dicit ꝙ nō in penam tate fieri ab hoīe que mala ſūt mittitur ſicut rōnes oſtē quantum peccata ſunt pe ipraꝫ in autoritas. lꝫ q̄dā peccata ſint ⁊ eadem iuſta pena pctī ſunt. dunt. propter hocꝙ talis ne ſunt. nec inquantū pec ſtam eē q̄ delectāt. ſunt tn̄ paſſiōes na dSunt inquit quedam neceſſi corruptio ⁊ defectum di cata ſunt a deo ſunt. q. d. a deo. ture nomināde. qꝛ ꝑ ea corrūtate facta improbāda. vbi hocit ⁊ deordinationem. Cum in idē concurrāt ra eſt culpa. ſicut ſupra eſt pitur natura. mo vult recte facere ⁊ non pōt tio deordinationis ⁊ oroſtenſum. Et eſt talis cor U ¶Magr̄ explanat opivnde ⁊ illud apl̓i. Non qd̓ vo dinationis per aſſertio Ro. vij. ruptio pena non inflicta. nionē aliena. ꝙ nō omne pecneꝫ ad diuerſa. ordinatio lo facio bonum. ſed qd̓ odi ma nec contracta. ſed acta et eſt a deo. deordinatio ꝟo Bal̓. i. catum eſt pena peccati. lum hoc ago. Et illud caro cō ideo quodāmodo tenet minime. ¶ Et lꝫ ex hoc ſenſu oē pctm̄ cupiſcit aduerſus ſpiritum et rationeꝫ culpe. ſicut oſtē d ¶ Sunt inqͥt q̄dam neſum fuit in precedenti di mortale poſſet dici pena. non ſpūs aduerſus carnē. Hec em̄ ceſſitate facta improbanſtinctione. Et quantum tn̄ omne pōt dici pena peccati inuicē ſibi aduerſantur. vt nō da. Contrariuꝫ huius vr̄ ad hoc nō intelligitur ilPena em̄ pctī. vt p̄dictū eſt. Aug. dicere in li. de duaea que vultis faciatis. ſed hec lud quod in littera dicit̉ bus aīabus. Dicit enim eſt illud cuius cā eſt aliud p̄ce oīa ex illa mortis damnatione Et per hoc patent ea que ꝙ illud ſolum eſt peccadēs pctm̄. Nā pctm̄ ſic dr̄ peſunt. Nam ſi non eſt iſta pena in littera obijciuntur. tum a quo liberum eſt ab na peccati reſpectu p̄cedētis hoīs ſed natura. nulla iſta pec ſtinere. Et dd̓m ē ad hoc ſicut dr̄ cauſa peccati reſpectu cata ſunt. Si enim non recedi ꝙ ſicut magiſter determi ſequentis. Quo fit. vt idē pcm̄. ⁊ cā ſit ⁊ pena pctī. ſed nat infra quedam neceſſi tur ab eo modo quo naturalitas eſt ad peccata venia alterius pctī pena. ⁊ alterius cā. Ut em̄ greg. ī mora. ter factus eſt homo cuꝫ hec fa lia peccata ſaltem in vniait. Pctm̄ quod pnīa nō diluit̉. ſuo pōdere moxad ali cit. ea vtiqꝫ facit q̄ dꝫ. Si aūt uerſali. Illa aūt ratio et ud trahit. Un̄ fit. vt nō ſolū peccatū ſit ſed ⁊ cauſa pctī homo qꝛ ita nō eſt bonus. nec verbum qd̓ ibidem ſequi Ex illo quippe culpa ſubſequēs orit̉. Pctm̄ vero qd̓ habet in poteſtate vt ſit bonꝰ. tur. intelligitur de pecca ex peccato orit̉. nō ſolū pctm̄. ſꝫ ⁊ pena pctī eſt. qꝛ iuſto to actuali mortali. Quaſiue non videndo qualis eſſe liter aūt neceſſitas ſit ad iudicio deꝰ cor peccātis obnubilat. vt p̄cedentis pecdebeat. ſiue videndo ⁊ non va venialia. hoc habebit qō cati merito ēt in alia cadat. Quē enim liberare noluit lendo eſſe qualem ſe eſſe debe L neꝫ infra ſuo loco vbi ma 77 ( deſerendo percuſſit. Proinde vt Aug. ait. Precedēre videt penam iſtaꝫ eſſe quis giſter inquirit di. xlj. tis eſt hec pena pctī. ⁊ tn̄ etiam ipſa pctm̄ eſt. Iudicio dubitet. Oīs aūt pena ſi pecenim iuſtiſſimi dei traditi ſunt. vt ait apl̓s de ꝗbuſdaꝫ cati pena eſt iuſta eſt ⁊ ſupplicium nominatur. Si aūt ſiue deſerendo ſiue alio mō explicabili ſiue inexplicainiuſta eſt pena. qm̄ penam eſſe nemo ambigit iniuſto bili in paſſiones ignominie. vt crimina criminibus vin aliquo domināte. hoī impoſita eſt. Porro qꝛ de oīpo dicarent̉. ⁊ ſupplicia peccātiū nō tm̄ ſint tormēta. ſed ⁊ tētia dei ⁊ iuſticia dubitare demētis ē iuſta eſt hec pevicioꝝ incremēta. Illa ergo pctā q̄ enumerat apl̓s. qꝛ na. ⁊ pro pctō aliquo impēdit̉. Non em̄ quiſꝙͣ iniuſte de ſuꝑbia ſunt non ſolū pctā ſed etiam ſupplicia ſunt. dominās aut ſurripere hoīem potuit velut ignoranti Ecce ex his iā ſit ꝑſpicuū q̄dā pctā. etiā penas ⁊ caudeo. aut extorquere inuito tanꝙͣ inualidiori vt hoīem ſas pctī eſſe. ⁊ illud pctm̄ eſſe penā pctī qd̓ cām p̄cedēiniuſta pena cruciaret. Relinquit̉ ergo vt hec pena iu tem hꝫ pctm̄ atqꝫ illud pctm̄ eſſe cām pctī qd̓ eſt meriſta de damnatione hoīs veniat. His atqꝫ alijs pluriUitrum tū ſequētis culpe. ¶ Sed cuꝫ ait crimina criminibus bus teſtimonijs docetur quedā eſſe pctā ⁊ penas pctī pctā ali vindicari. vr̄ inſinuare ea ipſa q̄ pctā ſunt eſſentialiter eſſentialiter. Preterea nullatenus ambigendum eſt Quedā qua eēn quedaꝫ peccata abſqꝫ vllo ſcrupulo penas eſſe vt inui nne dieſſe penas pctī.i. punitiones pcī. Ad hoc aūt inquiūt tialiter bio pec illi hec ⁊ ſimilia dicta eſſe ẜm rationem predictam. et dia que eſt dolor alieni boni ⁊ ira que etiaꝫ non inquā ſint pec cata ſūt cata ⁊ iō intelligēda fore ẜm p̄miſſam expoſitionē. Intelligē tum pene ſunt pctā ſunt. Ita etiam de cupiditate ⁊ ti⁊ pene. pene tia enim dictoꝝ ex cāis eſt aſmore ⁊ alijs hmōi ſentiendum eſt. Unde Aug. in lib. vt ira et pctī. lxxxiij. q. ait. Oīs perturbatio paſſio. oīs cupiditas inuidia ſumēda dicēdi. c ¶ In nullo tn̄ p̄iudiciū ☞ Determinat qōnē ꝓpo ꝑturbatio. oīs ergo cupiditas paſſio. Oīs ꝟo paſſio factu veritati putat̉. ſi qͥs ſitā ẜm ꝓpriā opinionē confir cū eſt in nobis ipſa paſſione patimur. Oīs ergo cupi dicat ipſa eadē que pctā ſunt eēntialiterꝭ vt ita di mās ea autoritate ſctōꝝ. d ditas cū eſt in nobis ipſa cupiditate patimur. ⁊ inquā cā eē penas. Poſtea ſub c ¶ In nullo tn̄ p̄iudiciū factū tum cupiditas eſt patimur ea. oīs aūt paſſio inquātū iūgit ꝙ hmōi punitiōes veritati putatur. ſi qͥs dicat ip ipſa patimur non eſt peccatuꝫ. ita ⁊ de timore nō enim iuſte ſunt. ⁊ a deo ſūt. nec conſequēs eſt vt ſi patimur timorem. ideo non ſit pecſa eadem q̄ pctā ſunt eſſentiatn̄ pctā a deo ſunt. Uidet̉ catum. qꝛ multa ſunt peccata que patimur. ſed non inliter(vt ita dicā) eſſe penas.i. hoc eſſe īplicatio cōtradi ctiōis. Primo em̄ dicit ꝙ punitiones pctōꝝ p̄cedētium quantum patimur eis. e ¶ Addunt

Diſtinctio XI queritur vtrum paſſiones anime ſint pene tm̄. an pene ſimul ⁊ e ¶ Addūt qͣꝫ quoſdā actus non tm̄ eſſentia ſed ēt gn̄e bonos peccata. eſſe. vt reficere eſuriētē. Querit̉ ꝓ quāto d̓r eſſe bonū in gn̄e. Si d̓r qꝛ bonum abſqꝫ circūſtātia aliqua ſuꝑaddita. tūc vr̄ ꝙ Utrum peccatum ſit pena pctī. Et ꝙ ſic A i QueiO. j. vr̄ Apoc. vltimo. Qui in ſordibus ē ſorreficere indigētē nō ſit bonū in gn̄e. qꝛ eſt ibi circūſtātia debi deſcat adhuc. glo. Iuſtum eſt. ſed eſſe in ſordibus. non eſt a li ta in eo qͥ reficit̉. Si tu dicas ꝙ bonū in gn̄c d̓r. qꝛ eſt cōe ⁊ vni uerſale. tunc ſil̓r vr̄ ꝙ de ud ꝙͣ eſſe in pctīs. ⁊ ſorde beret dici bonū in ſpecie c ſcere non eſt aliud ꝙͣ pec cata incluſit. Hiero. ꝟo tm̄ de ¶ Determinat quoddam cuꝫ gn̄ale dicat̉ reſpectu care. ergo peccatuꝫ ē me dubiū in autoritatibus predi mortalibus pctīs loquitur. q̄ ſpēi. Eſt igit̉ qō ꝓ quāto ritū alterius peccati. igi vnuſquiſqꝫ gratia illuminatꝰ ctis poſitum. e dicat̉ aliqͥd eſſe bonuꝫ in tur a relatiuis peccatum ¶ Illud aūt diligēter eſt anvitare valet. vel de hoīe ẜm ſte gn̄e. Querit̉ ēt de ſufficiē ſequens eſt retributio p̄tia ipſius diuiſionis per notādū qd̓ ſupra poſitis vertum liberi ar. ante peccatum il cedentis. ſed retributio tria mēbra. vr̄ em̄ eſſe inpeccati non eſt niſi pena. bis Aug. dicētis q̄dā neceſſilud ait. ſufficiēs qꝛ nō tm̄ eſt boQ ergo ⁊c. ¶ Item Grego. tate facta eē improbāda ⁊ ma Epilogum facit ad alia nū in gn̄e. ⁊ bonū ex intē expreſſius dicit ⁊ habet̉ tranſiturus. la. vr̄ obuiare qd̓ Hiero. ait in tione ⁊ cā. ſed ēt bonum in littera. Inter primum explanatiōe fidei. qd̓ lꝫ ſupra ¶ Satis diligēter eoꝝ poſui gratie ⁊ gl̓ie. ¶ Rn̄. dd̓m peccatum apoſtaſie ⁊ vlti ꝙ mgr̄ diuidit hic bonuꝫ ſit poſitū tn̄ vt ꝑfectius ſciat̉. mꝰ ſcīam qͥ dicūt oēs actus na mam penam ignis eterni nō quocūqꝫ mō. ſꝫ bonuꝫ iterare nō piget. Execramꝰ in media que ſunt ⁊ peccata turas eſſe. ⁊ inquantū ſunt bo ꝓut eſt in actu. bonū aūt ſunt. ⁊ pena pctī. ¶ Iteꝫ quit eoꝝ blaſphemiā qͥ dicūt nos eſſe. in quo tractatu quebmōi bꝫ ꝯſiderari in ſe ſi Iſido. Deus occulta ſuꝑ impoſſibile aliqͥd hoī a deo e dam interſeruimus que nō ex ne ẜm ſe. ⁊ ſic eſt bonū na biam clericoruꝫ vindicat eorum tm̄ perſona accipienda p̄ceptū. ⁊ madata dei nō a ſinture. Hꝫ iterū ꝯſiderari per manifeſtam luxuriā. ẜm cōparationē ad natugulis ſed ab oībus in cōe poſ ſunt. qꝛ ab oībus catholice ſa ſed vindicta peccati ē pe rā debitā. ⁊ ſic d̓r bonum ſe ſeruari. ⁊ paulopoſt. Et taꝫ na. ergo manifeſta luxupientibus abſqꝫ beſitatione in gn̄e. Hꝫ iterū ꝯſideraria eſt pena peccati ſuper illos errare dicimus qͥ cū matenent̉ atqꝫ autoritatum teſti ri ẜm alia tria gn̄a cauſabie. ¶ Item ex hoc ꝙ bō nicheo dicūt hoīem pctm̄ vita monijs ⁊ rōnibus eoꝝ tradirū. videlꝫ in cōparatione peccat. meretur a deo rere nō poſſe ꝙͣ illos ꝗ cū Iouitionē muniuimus. qui dicunt ad efficiēs ⁊ formā ⁊ finē linqui. ſed ex hoc ꝙ relin niano aſſerūt hoīem nō poſſe ⁊ ſic eſt bonū ꝑfectū. Et oēs actus eſſentia ſui.i. inquā quit̉ cadit ꝯn̄r in aliud ſic ptꝫ ſufficientia. qꝛ oīs peccare. Ecce Hiero. dicit er tuꝫ ſunt eſſe bonos. Quoſdā peccatum. ergo ſi hoc iuactꝰ aut cōparat̉ ad ſuuꝫ ſtum eſt. qui vnum pctm̄ rorē eſſe ſi qͥs dicat hoīem viꝟo inquantuꝫ inordinate fiūt principiū efficiēs ſolum. commiſit. meretur ꝑ contare pctm̄ nō poſſe. Qui autē e peccata eſſe. Addunt quoqꝫ Aut cōparat̉ ad ſuū prin ſequēs dimitti cadere in dicit q̄dā neceſſitate fieri. que quoſdam actus non tm̄ eſſencipium efficiēs ꝓut reſpi aliud. ergo ſi dimiſſus ca dā dicit nō poſſe vitari. Cum cit debitū obiectum. Aut tia ſed etiā genere bonos eſſe dit in aliud peccatum. ilcomparat̉ ad ſuū princiergo id Aug. dicat. Ur̄ aut er vt reficere eſuriētē. qui actus lud qd̓ ſcd̓o perpetratur. piū efficiens ꝓut reſpicit ordinē habet ad primum roris eſſe qd̓ tradit. aut nō eē eſt de genere operum miſeridebitū obiectū ⁊ fine cōſicut ad meritū. ſed oē ta verum qd̓ Hiero. ait. ¶ Ad cordie. Quoſdā ꝟo actus abgruū. Bonū aūt ẜm ꝙ re le eſt pena pctī. ergo ⁊c. qd̓ dici poteſt qꝛ Augu. dicit ſolute ac perfecte bonos di ſpicit naturam debitā d̓r ¶ Itē omnē illud eſt pec cunt. quos non ſolum eſſentia ẜm ſtatū huius miſerie ad qua eſſe bonuꝫ in gn̄e ꝓ eo ꝙ cati pena. in quo hō dāni ſicut genus dicit eſſe ī po vel genus. ſed etiam cauſa ⁊ fi ꝑtinet ignorātia ⁊ difficultas ficatur ⁊ leditur. ⁊ in qd̓ tentia ad eſſe cōpletuꝫ. q̄ vt idē ait in li. de li. ar. que ex per illud pctm̄ inducitur nis commendat. vt ſunt illi q cōplet̉ ꝑ aduētūdifferen ſed ſuperbus hocipſo ꝙ iuſta dānatione deſcenderunt ex bona voluntate proueniūt tiarū. ſic in actu trāſeūte vult aliū excellere neceſilld̓ tradidit vbi ⁊ venialia pec ⁊ bonum finem metiuntur. ſuꝑ naturādebitā quodā ſario cadit in inuidiā qn̄ modo inchoat̉ bonū movidet alium ſe ſuperare. ris. Illud aūt bonū moSicut enim dicit Aug. in ris ſpecificat̉ ⁊ cōpletur ꝑ aduētū circūſtantiarū. vn̄ pōt fieri li. de vera relig. Neceſſe hꝫ alij inuidere. qͥ nō vult ab alio ſu⁊ bn̄ ⁊ male. Sil̓r intelligendū eſt de malo in gn̄e. Quāuis au perari. ergo vr̄ ꝙ inuidia ſit pena ſuꝑbie. ⁊ inuidia abſqꝫ dutem bonū ⁊ malū poſſint differēter fieri ⁊ bn̄ ⁊ male. nihilomi bio eſt pctm̄. ergo pctm̄ eſt pena pctī. ¶ Sed ꝯͣ. Oīs pena pec nus tn̄ bonū quantū eſt de ſe. dicit inchoationē boni. ⁊ maluꝫ cati eſt laudabilis. ⁊ nulla culpa ē laudabilis. ergo nulla culſil̓r mali. ⁊ iō nomē boni tenet. qꝛ in ipſo ſaluat̉ rō gn̄is. Un̄ bo pa eſt pena pctī. Maior ꝓbat̉. qꝛ oē qd̓ iuſtū eſt laudabile eſt. num nature reſpectu boni moris eſt quaſi in potētia materiaſed oīs pena pctī eſt iuſta. ſicut dicit Aug. ⁊ habet̉ in lr̄a. Mili. que eſt potētia paſſiua. bonū aūt in gn̄e aliquo mō eſt bonū nor ꝟo ꝑ ſe pꝫ. ¶ Itē oīs pena eſt ordinatiua culpe. ⁊ per hoc moris. ex hoc ꝙ tranſit ſupra materiā debitā. ⁊ ideo aſſimilat̉ faciens ad vniuerſi decorē. ſed culpa ſubſequēs non ordinat potētie gn̄is que eſt aliquo mō actiua. Genus em̄ eſt forma vt culpam precedentē nec decorat vniuerſum. immo magis dedicit ph̓s. lꝫ ꝑ cōparationē ad dr̄ias in diffinitiōe ſit ſicut ma turpat. ergo culpa nō eſt pctī pena. ¶ Itē ſi culpa ſubſequēs teria. Et ꝑ hoc pꝫ reſponſio ad obiecta. Nā bonū ex circūſtan eſt pena p̄cedētis. ergo a relatiuis culpa p̄cedēs eſt meritum tia contineri pōt ſub bono ꝑfecto. vel ſub bono in gn̄e. Si em̄ ſequētis. pari rōne illa culpa que eſt ſubſequēs eſt meritū aleſt indutum oībus bonis circūſtātijs ꝯtinet̉ ſub bono ꝑfecto terius. ⁊ ſic deinceps. ſi ergo nullum pctm̄ dꝫ remanere impu Si aūt deficit in aliqua circūſtantia. reducit̉ ad bonū in gn̄e nitum. vr̄ ꝙ hō debeat peccare ineternū. ſi ergo hoc eſt inconſub bono aūt perfecto comprehenditur actus gratuitus ⁊ glo ueniens ⁊ indignū pꝫ ꝙ pctm̄ nō eſt pctī merituꝫ. igit̉ nec vnū rioſus. Poſſent aūt plura queri de hac materia. ſed alibi mapctm̄ eſt alterius punitiuū. ¶ Item ſi ſequēs pctm̄ punit p̄ce gis habent locum ꝙͣ hic. dens. ergo cum deus non puniat bis in idipſum. culpa ſequē D intelligentiā buius partis circa tria incidit tis pctī perpetrata. culpa p̄cedēs nō dꝫ puniri aūt ſi punitur hic qō. Primo querit̉ de cōparatiōe culpe ad non dꝫ tm̄ puniri ꝙ ſi hoc eſſet verum reportaret quis cōmopenā ẜm idētitatē. Scd̓o ꝟo querit̉ de cōpara dum de malicia ꝙ. ſi hoc eſt inconueniens. pꝫ ⁊c. ¶ Itē ſi pec tione culpe ad penā ẜm inſeparabilitatē. Tercatum eſt pena peccati. ⁊ deus non punit ſupra condignum. tio querit̉ de cōparatiōe pene ad diuine iuſti nunꝙͣ peccatum ſequens eſſet maius peccatum precedenti ꝙ cie eqͥtatē. ¶ Circa primū duo querunt̉. Prīo ſi hoc de plano eſt falſum. qꝛ de minori peccato deuenitur ad queritur vtrum vnum peccatum ſit alterius pctī pena. Scd̓o maius. planum eſt ꝙ peccatum non eſt pena peccati. vy iiij

Libri ꝯecundi condigni. Dat enim deus iuſtis bona in preſenti. non propter ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio ſicut autoritates ſctōrum exp̄ſſe di x hoc dat minora in futuro. ſic intelligendum eſt ſe habere in pcūt. tenendū eſt ꝙ peccatū eſt pena pctī. Sed aduertendū eſt poſito. ¶ Ad illud qd̓ vltimo obr̄ ꝙ deus non punit ſupra conſa ꝙ circa hoc eſt duplex modus intelligēdi ẜm ꝙ ingr̄ in lr̄a indignum ⁊c. iam pꝫ reſponſio. hoc enim intelligitur de pena q̄ nuit. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ pctm̄ eſt pena pctī. non tn̄ a deo infligitur proprie. ⁊ de ea que circa peccatum precedēs eſſentialiter ſiue ẜm id qd̓ eſt. ſed rōne eius qd̓ cōcomitat̉. vel reſpicit meritum condigni. vtrūqꝫ aūt hoꝝ deficit in ꝓpoſito. rōne eius qd̓ conſequitur. ſicut pꝫ ꝙ peccatum manifeſtum eſt nā culpa ſequēs ẜm id qd̓ eſt nō eſt a deo. culpa etiā ſequens ex quo conſurgit infamia d̓r eſſe vindicta pctī occulti. non ranon ordinatur ad precedens peccatum ẜm rationeꝫ condigni tione ipſius tranſgreſſionis. ſed rōne infamie conſequentia ſed ẜm rationē congrui. Congruit enim hoc ordini diuine iuUel pctm̄ in quo eſt manifeſta ignominia eſt pena pctī ſuperlbie. ſicut pctm̄ hereſis ⁊ alia hmōi. que vocat apl̓s paſſiones ſticie ſicut oſtenſum eſt. ignominie. pena eſt rōne ignominie non rōne culpe. Et breuiUtrū paſſiones aīe ſint pene tm̄. an pe ꝓ q Queſtio. lj. ne ſimul ⁊ pctā. Et ꝙ ſint pene ⁊ pctā ter quodlibet pctm̄ pōt dici pena pctī precedētis rōe leſionis quam infert. ⁊ ſic idem d̓r pctm̄ ⁊ pena pctī. ita tn̄ ꝙ peccatum vr̄. Omne illud pro quo quis meretur morteꝫ eternam. eſt pec dr̄ eſſentialiter. ⁊ pena pctī cauſaliter. Sed qm̄ ẜm iſtū moduꝫ catum. ſed pro paſſionibus aīe meretur quis mortem eternaꝫ nō tm̄ vnū pctm̄ poſſet dici pena alterius. ſed etiā vnū peccaMat. v. Qui iraſcitur fratri ſuo. reus eſt gehenne ignis. ergo tum poſſet dici pena ſui cauſaliter loquendo. qꝛ peccans ſeipira que eſt paſſio anime eſt culpa. pari ratione ⁊ alie paſſiōes ſum ledit. Et iterum ſicut oſtenſum fuit in precedentibus. nō anime. ¶ Item omne illud qd̓ directe repugnat virtuti eſt cul tm̄ actio inordinata eſt culpa. verūetiā ip̄a deformitas que re pa. ſed ira ⁊ inuidia ⁊ alie paſſiones anime repugnant virtuti manet in aīa. ⁊ ipſa aīe deformatio non modica eſt ei pena. Et bus. ergo ⁊c. ¶ Item oē illud qd̓ eſt contra rationē rectā. eſt rurſus ſicut rationes prime oſtendunt. quedam ordinatio me culpa. ſed paſſio aīe que eſt dolor de alieno bono. eſt cōtra rae riti ⁊ retributionis eſt inter culpam precedentem ⁊ ſequentē. tionem rectam. que de illo iudicat eſſe gaudendum. ergo ⁊c. etiam quantū ad id qd̓ culpe ſunt. Ideo eſt alia opinio cui ma ¶ Item illud maxime tenet rationem culpe. qd̓ maxime eſt īgis videtur conſentire magiſter ꝙ peccatum ſequēs nō tantū pugnatiuuꝫ gratie. ſed inuidentia gratie fraterne. maxime re cauſaliter ſed etiā eſſentialiterꝭ vt ſic loquamur) eſt pena pctī pugnat gratie ſpūſſctī. ergo cū hec ſit paſſio aīe ⁊ pena. videt̉ precedentis. ⁊ hoc dicendo ſicut magr̄ dicit. in nullo fit preiu ꝙ paſſiones anime ſint pctā. ¶ Itē ad hocipſum eſt ratio Au dicium veritati. immo hoc eſt ſatis planū. Nā pena dicit duo gu. in lib. lxxxiij. q. Arguit em̄ ſic. Oīs perturbatio eſt paſſio. ⁊ dicit malū ſiue dānū. ⁊ dicit ordinē ad precedēs meritum. ⁊ om̄is cupiditas eſt perturbans. ergo oīs cupiditas eſt paſſio hec duo ꝯtingit reperiri circa ſequēs pctm̄. Damnificatio em̄ ſed planum eſt ꝙ cupiditas eſt culpa. ergo peccatū eſt paſſio. ⁊ nocumētū eſt in ipſo ẜꝫ ꝙ peccatum. eo em̄ eſt peccatum quo ⁊ econuerſo. redit igitur ideꝫ qd̓ prius. Sed contra. In omni nocet. ⁊ magnū malū incurrit quis cū incidit in peccatū. etiaꝫ peccato ſicut vult Aug. in l. i. de lib. ar. regnat libido. vbicūqꝫ ſi nihil aliud deberet habere poſterius. Ordinationem ꝟo ba aūt regnat libido. ibi eſt improba delectatio. ergo om̄e peccabet in eo ꝙ ſequens. hocipſo enim ꝙ hō eſt in peccato. dignus tum inquantum eſt peccatum delectat. ſed huiuſmodi paſſioeſt dimitti cadere in aliud. Iuxta illud Apoc. vl. ſicut d̓r ī gl. nes anime eam puniunt ⁊ contriſtant. ergo videtur ꝙ non ſint Iuſtum eſt vt qui in ſordibus eſt ſordeſcat adhuc. Conceden peccata. ¶ Item omnis culpa actualis eſt voluntaria. ſed iſte dum eſt igitur ſimpliciter ꝙ peccatuꝫ pōt eſſe pena pctī. vt ex paſſiones anime non ſunt voluntarie. ergo non ſunt culpa. ſed preſſe dicunt autoritates ſctōꝝ. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ primo obijtm̄ pena. ¶ Item omni culpa vituperamur. paſſionibus autē citur ꝙ oīs pena eſt laudabilis. Dd̓m ꝙ illa propoſitio duplianime non laudamur nec vituperamur. ſicut vult philoſophꝰ. citer pōt intelligi. Aut ꝙ laus attribuat̉ pene ẜm id qd̓ eſt aut ergo paſſiones anime non ſunt peccata. ¶ Iteꝫ oppoſita ſunt inquantum pena. Si attribuit̉ pene ẜm id qd̓ eſt. ſic eſt falſa. nata eſſe in eodem genere. ſed nulla virtus eſt paſſio. cum om multe enim ſunt pene que ſunt paſſiones ignominie. ⁊ nō ſunt nis virtus ſit in genere babitus. ergo nullum vitium ſiue peclaudabiles ſed vituperabiles. Si aūt attribuat̉ pene ſub rōcatum eſt paſſio. ¶ Item in omni peccato eſt conuerſio ad cō ne pene. hoc eſt inquantuꝫ eſt precedētis pctī punitiua. ſic oīs mutabile bonum. in huiuſmodi autem paſſionibus anime que pena eſt laudabilis ꝓpter hoc ꝙ ordinata eſt ⁊ per eundē mo ſunt inuidia ira triſticia potius eſt tediuꝫ boni. ⁊ auerſio ꝙͣ cō dum intelligēda eſt hec ꝓpoſitio. Oīs pena eſt iuſta. Cum er uerſio. ergo tales paſſiones aīe nō ſunt culpe. ¶ Rn̄. dicendū go infertur ꝙ peccatum ſit iuſtuꝫ vel ꝙ ſit laudabile eſt ibi ſo ꝙ ſicut expreſſe dicit magiſter in littera. ⁊ probat per autoriphiſma ẜm accidēs. qꝛ proceditur a laudabilitate ordinis ad tatem Aug. multe ſunt paſſiones anime que non ſunt ſolū pelaudem rei ordinabilis. hoc aūt non ſequit̉. qꝛ frequēter laus nales. verūetiā culpabiles. ſicut ira ⁊ inuidia. Licet aūt hmōi ordinis extranea eſt rei ordinabili. maxime cū illud qd̓ eſt vipaſſiones peccata ſint. tamē non ſunt pctā inquantum paſſiotuperabile ordinat̉ conueniēter ⁊ laudabiliter. ¶ Ad illud qd̓ nes. ſicut idem Aug. dicit. ⁊ babetur in littera. Omnis autem obr̄ ꝙ oīs pena eſt ordinatiua culpe. Dd̓m ꝙ verū eſt ꝙ eo mō paſſio inquantū ipſa aliquis patitur non eſt peccatum. ſed hu ordinat quō punit. ⁊ illa que ſimpliciter eſt pena. ⁊ ſimpliciter iuſmodi paſſiones pctā ſunt rōne inordinationis volūtatis cō punit eſt ſimpliciter ordinatiua. ⁊ illa que ſufficienter punit. iūcte. vel antecedenter vel ꝯn̄ter. Propter qd̓ notandū eſt ꝙ ſufficienter ordinat. Que ꝟo eſt pena ẜm quid. ⁊ non punit ſuf quedam eſt paſſio illata ab extrinſeco. ⁊ circa hanc non conſificienter. ordinat ſolum ẜm qͥd. ⁊ verum eſt illud ꝙ ſicut qͥdaꝫ ſtit meritū nec demeritū niſi inquantū a volūtate reſpuit̉ vel ordo laudabilis eſt. lꝫ magis manifeſtus pene infernalis ad acceptat̉. Unde occidi pro xp̄o non eſt meritoriū niſi in quātū culpam. ita quidam ordo eſt laudabilis. lꝫ minus manifeſtus volitū eſt ab eo qͥ occidit̉. vnde proprie loquendo in talibꝰ paſ peccati ſubſequentis ad peccatum precedens. ⁊ in hoc ordine ſionibus non eſt qͥd meritoriū. ſed ſufferentia paſſionis. Eſt ⁊ laudatur diuina iuſticia. que committentē vnū pctm̄. iuſto iu alia paſſio q̄ ortū babet ab ītrinſeco. Et hec dupliciter poteſt s dicio permiſit labi in aliud. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ culpa preceoriri. qꝛ quedam orit̉ ex corruptione nature. quedam ꝟo ex cō dens eſt meritum ſequētis. Dd̓m ꝙ eſt meritū cōgrui. ⁊ eſt me uerſione volūtatis libere. Et illa que orit̉ ex corruptione natu ritum condigni. Et cum d̓r culpa precedens eſſe meritū ſequē re in duplici differentia eſt. qm̄ natura corrupta eſt vitioſa cor tis. hoc non eſt quantum ad meritum condigni ſed congrui. q̄ ruptione per concupiſcentiam. ⁊ corrupta eſt corruptione pequidem congruitas in alia congruitate de facili poteſt recom nali per mortalitatem inflictam. Ille igit̉ paſſiones q̄ oriūtur penſari. Sicut enim eſt congruum ꝙ deus peccatorem ꝑmitex corruptione nature vt eſt corrupta penali corruptiōe. tenet tat labi in aliud peccatum. ſic eſt etiam congruum vt qꝛ male rationē pene tm̄. vt famēs ⁊ ſitis. ille ꝟo q̄ oriunt̉ ab ipſa vt eſt vſus eſt vita eam ſibi auferat ⁊ in infernum demergat. Sicut corrupta corruptione vicioſa. non tm̄ babēt rationē pene. ſed etiam congruum eſt. vt dimittat eum cadere in aliud peccatū etiam culpe. ſicut ſunt inordinate affectiones anime que cōſur ſic etiam congruum eſt vt ſi velit abſtinere det ei auxilium vt gunt ex morbo concupiſcentie. ⁊ tales ſunt paſſiones ire ⁊ inin aliam culpam non corruat. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deus non uidie ⁊ conſimiles. ẜm aūt ꝙ hmōi paſſiones aīe oriunt̉ ex vo punit bis in idipſum. dd̓m ꝙ peccatum ſequens non erat peluntatis conuerſione ad aliqd̓ bonum amabile. ſic ẜm ꝙ volūna in qua fieret retributio de condigno. ſed ſolum de ꝯgruo. tas habet cōuerti dupliciter. paſſiones huiuſmodi ſunt in duEt ſic retributio eius qd̓ meretur quis quantum ad meritum plici gn̄e. ¶ Uolūtas enim aliqn̄ conuertit̉ ad bonum ſimpli i congrui non preiudicat ei qd̓ meretur quantum ad meritum citer. ⁊ tunc deteſtatur ⁊ odit qd̓ aduerſatur illi bono. vtpote pctm̄.

I Diſtinctio I XXXI bus in hac vita multa ꝓſpera ꝓueniūt. ⁊ plures ſunt qͥ adeo in te peccatū. ⁊ hoc mō paſſiones inde cōſurgentes ſunt iuſte et malo letant̉ ꝙ dolorē nō ſentiūt. ergo videt̉ ꝙ ponere ſit pctm̄ meritorie. Conuertit̉ etiā voluntas aliquādo ad bonum proabſqꝫ pena ſaltem ad tempus. ¶ Item ſi ſtatim peccator cum prium ⁊ ad bonū vt nunc. ⁊ tūc paſſiones que inde cōſurgunt culpabiles ſunt ⁊ male ſicut ⁊ volūtas a qua oriunt̉. ſed nō ha peccat punit̉. aut punitur ſufficiēter. aut nō ſufficiēter. Si ſufbent plenā rōnem mali ⁊ culpe niſi qn̄ voluntate conſummani ficienter. ergo nō deberet amplius in inferno puniri. Si non ſufficiēter. ergo aliqͥd de culpa ad tp̄s remanet impunitū. ſed vtpote cū aliquis vult iraſci vel etiam vult contriſtari. Et ſic ptꝫ ꝙ bmōi paſſiones anime peccata ſunt. ⁊ inquātum oriunt̉ qua rōne aliqͥd remanet impunitū. eadeꝫ rōne ⁊ totū. ergo vr̄ ex corruptione concupiſcentie ⁊ inꝙͣtum ortum habent ex inor ꝙ pctm̄ poſſit ſaltē ad tempus ſeparari a pena. ¶ Item multo dinato more voluntatis deliberatiue. Cōcedende ſunt igitur miſericordior ⁊ benignior eſt deus ꝙͣ ſit aliqͥs homo. ſꝫ ad lau dem benignitatis humane ſpectat vt in nullo vindicet iniuriā rationes oſtendentes aliquas paſſiones anime eſſe peccata. 13 ¶ Ad illud ꝟo quod obijcitur pͥmo in contrariū ꝙ libido reſibi factā. ergo multo fortiꝰ hoc decet facere deū. ergo videtur gnat in omni pctō. dd̓m ꝙ verum eſt. ẜm ꝙ libido d̓r improba ꝙ ſaltē ad tp̄s debeat relinquere pctm̄ impunitum. ¶ Sed cō tra Aug. j. confeſ. Iuſſiſti dn̄e ⁊ ſic eſt. vt pena ſua ſit ſibi omvoluntas: ſed nō opꝫ ẜm ꝙ libido dicit̉ immoderata delectatio. Nihilominus tamē poteſt dici ꝙ ⁊ in iſtis peccatis reperi nis inordinatus animus. ſi ergo ad culpā neceſſario ſequitur tur libido reſpectu ꝓprij motiui. Nam inuidus delectat̉ in bo animi inordinatio. neceſſario igit̉ ad culpā ſequit̉ aliqua puni ſingularitate. ⁊ iracūdus delectat̉ in adeptione vindicte nitio. ¶ Item vbicūqꝫ eſt pctm̄ ibi eſt priuatio modi ſpeciei ⁊ ordinis. vbicūqꝫ aūt hoc eſt ibi eſt dānificatio vbicūqꝫ autem immo qd̓ plus eſt ſicut vir iuſtus ex rectitudine volūtatis delectatur dolēdo de malo culpe. ſic etiā inuidus quādam refedānificatio eſt merito culpe. ibi eſt iuſta punitio. ergo impoſctionem inuenit in dolēdo de aliena ꝓſperitate. ita ꝙ delecta ſibile eſt culpā eſſe in aliquo abſqꝫ pena. ¶ Item quicūqꝫ inor dinate conuertitur ad bonuꝫ vt nūc. auertitur a bono ſimplici tio eſt de vno. ⁊ triſticia eſt de altero. Quēadmodum em̄ aliter. ⁊ quicūqꝫ acquirit carnalem delectationem ꝑdit ſpūalem quis dū amiſit illud qd̓ multū dilexit triſtat̉ vebemēter ⁊ maconſolatione: ſed perdere ſpūalem conſolationem ad quā ani gna eſt illi ꝯſolatio poſſe triſtari. ⁊ ibi ſolū inuenit quietem in ma nata eſt. ⁊ amittere deum qui eſt omne bonum anime. hoc fletu ⁊ dolore. ſicut Aug. in. iiij. ꝯfeſ. dicit de ſe. ſic inuidus in eſt maximū dānum ⁊ penā incurrere. ergo videtur ꝙ nūꝙͣ pec dolēdo de bono alieno. in illa paſſione inuenit quādam delecatum cōmittat̉ abſqꝫ pena. ¶ Item vniuerſum ideo d̓r eē val ctationē in eo qd̓ placet ſibi de bono alieno ꝯtabeſcere. illa tn̄ de bonum: qꝛ optime ordinatum. ſed in eo quod eſt optime or a4 delectatio multū eſt reſperſa amaritudine. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ dinatum nō pōt eſſe ordinis corruptio. nec ſimpliciter. nec ad ꝙ paſſiones ſunt inuolūtarie. dd̓m ꝙ inuolūtarium dicit̉ dutempus: ſed peccatū abſqꝫ pena eſt inordinatū. ergo impoſſipliciter ſicut ⁊ volūtarium. Uno mō d̓r volūtarium cuius prin bile eſt ad momentū pctm̄ eſſe impunitū. ¶ Item ad iuſticie cipium eſt volūtas. Alio mō d̓r voluntarium qd̓ concomitatur ꝑfectionem ſpectat ſuꝑare iniuſticiā. ſicut ad ſapientie perfe volūtas. Et ẜm hūc duplicē modū dupl̓r d̓r inuolūtariū. Uno ctionem ſpectat vincere maliciā. vt d̓r Sap̄. vij. Sapientia vin mō vt dicatur inuoluntariū qd̓ non eſt a voluntate efficiente. cit maliciā. ſed quia ſapientia vincit maliciā. impoſſibile ē ali Alio mō vt dicatur inuolūtarium qd̓ non fit cū volūtate conco quod malum eſſe ꝙ diuina ſapientia non ſtatim ordinet. ⁊ exmitante. Primo igitur mō accipiendo inuolūtarium. ſic veriinde bonum aliquod eliciat. ergo cū iuſticia dei ſimiliter omtatem bꝫ de paſſionibus que fiunt ab extrinſeco. qꝛ eaꝝ princi nem ſuperat iniuſticiā. impoſſibile eſt aliquam culpam cōmit pium eſt extra. volūtariū aūt eſt cuius pͥncipium eſt in ip̄o. nō ti quin ſtatim ad eā nō ſequat̉ aliqua pena. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ im8 aūt hꝫ veritatē in paſſionibus que ſunt ab intrinſeco ſicut priꝰ oſtenſum eſt. immo poſſunt eſſe voluntarie non ſolum ſicut a poſſibile eſt culpā in aliquo eſſe quin ad ip̄am ſequatur pena voluntate concomitaete. immo ſicut a volūtate cauſante. duꝫ inſeparabil̓r. Et ratio huius poteſt ſumi ex ꝑfectione diuine equitatis. ⁊ ex pulchritudine vniuerſitatis. ⁊ ex inordinatiōe diligit aliquid inordinate. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ paſſioni bus nō laudamur nec vituperamur dd̓m ꝙ hoc verū eſt per ſe culpe. ⁊ ex ꝯditione peccātis nature. Ex ꝑfectione diuine eqͥtatis rō ſumit̉ ſic. Tante em̄ eqͥtatis eſt deꝰ qui eſt iudex oīm. loquēdo. ꝓut tn̄ radicem babent ex volūtate. ⁊ volūtas conco vt nō patiat̉ dedecus pctī ad modicū eſſe ſine decore iuſticie. mitatur eas. ⁊ laudari poſſumus ⁊ vituperari ſicut priꝰ oſtenomni em̄ modo debet iuſticia iniuſticiaꝫ ſuperare. Ex pulchri ſum eſt. ideo ratio illa nō ꝯcludit ꝙ hmōi paſſiōes nō ſint pec tudine vniuerſitatis ratio ſumit̉. vniuerſum em̄ ex ordine pul cata. ſed qꝛ pctā non ſint inqͣtum eis patimur. ¶ Ad illud qd̓ chritudinem hꝫ. ⁊ talis eſt iſta pulchritudo qualē decuit fieri obijcitur ꝙ nulla virtus eſt paſſio iam patꝫ reſpōſio. Nam ali qua virtus poteſt circa paſſiones cōſiſtere. ſicut patientia et ad oſtenſionē ſumme ſapientie. ⁊ ideo nullo modo fedari poteſt. ac ꝑ hoc nec ad momentū eſſe in ea aliquid inordinatū. et fortitudo ꝓut ille paſſiones efficiūtur volūtarie. ſic ⁊ in ꝓpoſi to intelligēdum eſt eſſe. Nihilominꝰ tn̄ poteſt dici ꝙ quāuis ita nec pctm̄ a pena ſeparatū. Ex corruptione culpe rō ſumit̉. Nūꝙͣ em̄ culpa cōmittitur quin modus ſpecies ⁊ ordo circa apaſſio nō ſit virtus niſi ex actu volūtatis ſimul coexiſtentis. ctionē volūtatis priuet̉. ⁊ dū volūtas ſe volūtarie in actu ſuo poteſt tn̄ aliqua paſſio ꝓut egreditur a natura viciata ⁊ corru deordinat. ſemetip̄am incuruat. ⁊ dū incuruat̉. mō. ſpecie ⁊ or pta eſſe pctm̄. nec valet illa ratio cū plura exigant̉ ad cōplendum bonū ꝙͣ ad cōmittendū malū. ¶ Ad vltimū iam pꝫ reſpō dine pͥuatur ꝙͣtum ad habilitatē ad bonum. talis aūt p̓uatio. ſio. Nam iſte paſſiones oriunt̉ ex cōuerſione volūtatis ad cōmagna eſt in ip̄a aīa dānificatio ⁊ leſio. Et iō dicit Aug. ī quo mutabile bonū. ⁊ ideo peccata ſunt. nunꝙͣ em̄ quis inuideret dam ſermone de innocētibus. Nemo hꝫ iniuſtum lucrū ſine iu alicui niſi nimis amaret ꝓpriū bonū. vt vult Damaſc. Ira vin ſto dāno. vbi lucrū. ibi damnū. lucrū in archa ⁊ dānum in con dex eſt leſe ꝯcupiſcentie. immo general̓r ſicut oſtendit Augu. ſciētia. Tulit veſtem ⁊ ꝑdidit fideꝫ. acquirit pecuniā ⁊ ꝑdidit in. xiiij. de ciuitate dei. cap̄. vij. omnes huiuſmodi paſſiones iuſticiā. Ex ꝯditione peccātis nature rō ſumitur. qꝛ volūtas ortum babent ex amore. rōnalis q̄ eſt cauſa peccati quaſi media eſt inter ſenſualitateꝫ ſenſibilitatē ⁊ ſindereſim. media eſt etiā inter deū ⁊ alias crea Onſequēter querit̉ de cōparatione culpe ad penam turas. ⁊ cū ſe ꝯuertit ad hec inferiora. ab eo recedit qͥ ſurſum ẜm inſeparabilitatem. Et circa hoc duo queruntur. S eſt. ⁊ dū acqͥrit paruū bonū. amittit magnum bonū. qꝛ dum ac Primo queritur vtrum contingat in aliquo ponere 5 culpam ſine pena ſubſequente. Secundo queritur quirit vt nunc bonū. amittit ſimpl̓r bonum. ⁊ que erat media. vtrum contingat in aliquo reperire penam ſine merito precefacit ſeip̄am infimā. Similiter cum peccando concordat cum dentis culpe. ſenſualitate. diſcordat cū ſindereſi. ⁊ dum cū ſindereſi diſcordat. incurrit ex illa repugnātia remorſum quēdam ⁊ afflictioUtrū ꝯtingat in aliquo ponere culpā ſiC 4 QueſiO. l. ne pena ſubſequēte. Et ꝙ ſic vr̄. Eccl̓i. v nem internam. ⁊ ita dū peccat perdit magnum bonum. perdit Altiſſimus eſt patiēs redditor. ſed patiens nō ſtatiꝫ vindicat honorē ꝓprium. ꝑdit ſolatiū. ⁊ incurrit remorſum. Et ſic patet iram ſuā. ſed vſqꝫ in tēpus expectat. ergo videt̉ ꝙ deus pecca ꝙ ad culpam inſeparabiliter ſequitur pena. ſiue dicatur pena torem nō ſtatim puniat. ergo ꝯtingit in aliquo eſſe culpā ſine quedā dānificatio ſiue dicatur pena afflictio ſiue inuoluntapena. ¶ Item ꝓnior eſt deus ad miſerendū ꝙͣ ad ꝯdēnandū ria paſſio. ſed pena que eſt dānificatioſ mꝑ ſequitur ⁊ in actu ⁊ in habitu. qꝛ nunꝙͣ eſt homo in culpa quin ſemꝑ ſit in dāno. ſed meritū nō hꝫ ſtatim cōiunctū premiū. ergo videt̉ ſimil̓r ꝙ culpa nō ſtatim habeat iunctā penam. ergo ⁊c. ¶ Item pena Afflictio ꝟo ſiue remorſio ſequitur ſaltē in habitu quāuis proeſt vt dicit Aug. labor inuoluntarius. ſed impijs et peccatorip̄terdelectationē intenſam vel incōſiderationem ſiue diſtra

Secundi Libri ctionē animi nō ſentiat̉. Et ex hoc patꝫ qual̓r pctm̄ claudit in demus ꝙ impius affligit iuſtū. Et de hoc etia ꝓpheta cōqueci ſe penā. ⁊ qual̓r peccatū poteſt dici pena peccati. ⁊ etiaꝫ pena ritur. Abacub. j. Quare taces ꝯculcāte impio iuſtiorē ſe. ſed nō eſſet iuſta q̄rela ꝓphete ſi iuſtus ꝓ pctīs ſuis puniret̉. ergo ſu ijpſius. Scd̓m em̄ diuerſam cōparationem volūtatis peccā videtur ꝙ multe pene infligātur que nō infligunt̉ merito pec tis ad ſindereſim ⁊ ſenſualitatem. idem ip̄m ⁊ habet rationeꝫ peccati. ⁊ babet rationē pene. ſicut oſtenſum eſt. Concedende catoꝝ. ¶ Item xp̄s fuit a iudeis interfectus. ⁊ planū eſt ꝙ in ſunt igit̉ rōnes ꝓbantes ꝙ pena ſequitur culpā inſeparabiliip̄o nullū fuit omnino peccatū. ⁊ mors illa pena fuit. hoc conrꝰ ter. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obijcit̉ in contrariū ꝙ altiſſimꝰ ſtat. ergo videt̉ ꝙ pena poſſit eſſe abſqꝫ culpa preambula. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ malū pene dupl̓r pōt ordinari. Uno mō ad maeſt patiens redditor. dd̓m ꝙ dupliciter eſt loqui de pena. ſcil quātum ad ſtatum inchoationis. ⁊ quātum ad ſtatum conſum lum culpe quod puniēdo ordinat. Alio mō in cōparatione ad mationis. Et primo mō punitur homo remediabil̓r. ſcd̓o irrebonū qd̓ deꝰ elicit ex illa pena. Dico igit̉ ꝙ ſi aliqua pena infli mediabiliter. Penā igitur ẜm ſtatum inchoationis ⁊ remedia gat̉ cuius ordinatio principal̓r ꝯſiſtat in cōparatione ad ma2 bilitatis ſtatim infert deus. qꝛ hoc decet ſuā iuſticiā. Secun lum culpe puniendū. neceſſe eſt aliquā culpā p̄ceſſiſſe. nec tm̄ dum ſtatū ꝟo ꝯſummationis ⁊ irremediabilitatis differt. hoc p̄ceſſiſſe. ſꝫ etiā aliquo mō cōcomitari inſeparabil̓r. Pena em̄ em̄ decet ſuā benignitatē ⁊ patientiā. ẜm cuiꝰ diuitias nos ex ordinata ad puniendū culpā. Aut eſt directe ordinata ad ſolū 26 pectat ad penitentiā. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ deus nō ſtatim puniendum. aut eſt ordinata principaliter ad malum excludē remunerat. dd̓m ꝙ ſic in pena magnitudo afflictionis differt̉ dum. Primo mō eſt pena infernalis. ⁊ ſcd̓o modo eſt pena pur ⁊ interior afflictio ⁊ remorſio peccatū concomitat̉. ſicut ⁊ in be gatoria. Et primo mō requirit pena preſentiam culpe ẜm denefactis ſeu bn̄ficijs dei dulcedinis multitudo abſcōdit̉ beformitatē ⁊ maculā. Secūdo modo requirit culpe p̄ſentiā ẜm nefacientibus. nihilominus tn̄ alique primitie ſpūs deguſtan reatum ⁊ ſequelā. Si autē pena infligatur pͥncipaliter ꝓpter tur. ⁊ in om̄i bono oꝑe quedā iocunditatis ꝯſcientie ⁊ trāquiordinē quē habet ad bonū qd̓ inde elicitur aut ergo ꝑꝑ bonuꝫ litas bn̄ operanti ꝯcedit̉. que eſt ſicut fructus ⁊ remuneratio ꝓprium. aut ꝑꝑ bonum alienum. Si ꝓpter bonū ꝓprium ſic re operis illius. ⁊ hoc eſt quod dicit apl̓us. Laborantē agricolā quirit ꝙ in ſubiecto illo aliqn̄ fuerit culpa. ⁊ ꝙ poſſit eē de fu I opꝫ primo de fructibus edere. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ pena ē turo. Si aūt ꝓpter bonū alienū. ſic ſufficit. pena vt fuerit culpaſſio inuolūtaria ⁊ afflictiua. iam ptꝫ reſpōſio ex bis que dipa in alio ꝙͣ in eo qͥ punit̉. in eo videlꝫ ꝓ quo pena illa ſuſtinecta ſunt. Nam ibi eſt dānificatio ⁊ afflictio ꝙͣuis nō ſemꝑ ſen tur. ꝑ quē modū fuit in xp̄o. cuiꝰ mors et paſſio erat ordinata a2 tiatur. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ deus punit ſufficienter aut nō ad redimendū genꝰ humanū. ⁊ liberandū ⁊ reparādū a lapſu dd̓m ꝙ punire ſufficienter hoc eſt dupl̓r. Aut ſimpliciter. aut in quē ceciderat ex pctō primi parētis. Et ſic patꝫ ꝙ oīs pena ẜm ꝙ competit ſtatui preſenti. In p̄ſenti igitur punitur culpa aliquo mō reſpicit culpā. ſed quedā vt p̄ſenteꝫ in ſe. vtpote pe ſufficienter. ſed hoc non ſimpl̓r: ſed ꝓut cōpetit ſtatui preſenna infernalis. quedā vt p̄teritā in ſe: ſꝫ p̄ſentē in reatū ⁊ ſeq̄la. ti. ⁊ ideo in tali punitione ſaluat̉ debitus ordo. ⁊ nihilominus ſicut pena purgatoria. Quedā ꝟo ſolū vt p̄teritā ⁊ hoc in eo qͥ poſt egreſſum aīe a corpore debet fieri pene accumulatio. nec punitur. ⁊ ſic eſt oīs pena iuſtoꝝ xp̄o excepto. Quedā ꝟo reſpi remanet in pn̄ti. nec in futuro aliquid impunitū ſed totū puni cit culpā nō in ſe: ſꝫ in alio. ſicut ptꝫ in xp̄o. Cum ergo querit̉. tur. lꝫ plus ⁊ minus ẜm ꝙ exigit locus ⁊ tempus. ¶ Ad illud vtrū oīs pena ſit cauſata a culpa. Dicendū eſt ꝙſi intelligatur 2. qd̓ obr ꝙ homo benignus ꝯdonat. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. pro eo de cauſa meritoria de cōdigno. ſic nō habet veritatem. ſi autē ꝙ cum deus ſit ipſa iuſticia. ſi ꝓpriam offenſam dimitteret im intelligatur de cauſa ſine qua nō. ſic aliquo modo veritatē ba punitā iniuriā faceret ipſi iuſticie. non ſic autē eſt de homine. bet. Nulla em̄ eſſet pena in homīe niſi p̄ceſſiſſet culpa. Et per Preterea cum ipſe ſit vltimus iudex. ei ſeruant̉ oīa punienda hoc patet rn̄ſio ad queſtionem ꝓpoſitam qua ſcꝫ queritur vtrū Unde qd̓ ip̄e dimittit impunitū. alius punire nō pōt. nō ſic au pena poſſit eſſe in aliquo ſine culpa p̄cedente ſiue q̄ q̄rit̉ vtrū tem eſt de hoīe qui hꝫ aliū ſuperiorē iudicē. ⁊ quod ipſe nō pu pena poſſit ſeparari a culpa. Concedendum eſt em̄ ꝙ ſic pronit. quaſi ad deum remittit. pter ordinationē quā hꝫ ad bonum poſteriꝰ qd̓ ex ea elicitur. Utrū pena poſſit eſſe in aliquoſine cul ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ de Hieron̄. Dicendū ꝙ Hiero. nō acp Queſtio. lj. pa p̄cedente. Et ꝙ nō vr̄. Primo auto cipit ibi mereri ꝓ merito ꝯdigni. ſꝫ potius ꝓ merito ꝯgrui. qd̓ ritate Hiero. ait em̄ ſic. Quicquid patimur pctā noſtra merue quidē eſt ſicut diſpoſitio p̄ambula. Et verū ē ſicut dictū eſt ꝙ runt. ¶ Item Greg. in quadā collecta. Nulla eis nocebit adniſi fuiſſet in nobis pctm̄ originale in nobis non eſſet ꝯtracta uerſitas. ſi nulla dn̄etur eis iniquitas. ergo ſi nō preceſſit dopenalitas vn̄ eſſet afflictio aliqua pene. ⁊ ꝙ ī xp̄o fuit. hoc fuit.6 miniū culpe. vr̄ ꝙ nullo mō ſequi poſſit ſuppliciū pene. ¶ Itē ſolūmodo volūtarie. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de Grego. dicendum Aug. in primo tracta. Mors ⁊ vita a dn̄o deo eſt. ſed vita vt a ꝙ facienda eſt vis in hoc quod dicit nulla nocebit aduerſitas donāte. ⁊ mors vt a vindicāte. ſi igit̉ a deo eſt mors vt a vindi nam aduerſitas que infligitur homini exigēte merito p̄ceden cante. pari rōne ⁊ oīs alia pena: ſed oīs vindicta reſpicit meri tis peccati. nō eſt ad eius nocumentū: ſed potius ad eius ꝓfe tum culpe p̄cedentis. ergo videtur ꝙ in nullo ſit aliqua pena. ctum. Iuxta illud apl̓i. Diligentibus deum omnia coo. in bo. 27 quin in ip̄o prius fuerit culpa illius pene meritoria. ¶ Itē pe ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ mors eſt a deo vindicante ⁊ ita alie na quātum eſt de ſe dicit aliquod malū. Diuidit̉ em̄ malum in pene. Dd̓m ꝙ in oꝑe iuſticie ſe multū immiſcet opus miſericor malū culpe. ⁊ malū pene. ergo ſicut malū culpe dicit priuatiodie. Et ideo ꝙͣuis p̓ma diſpoſitio ad penā fuerit vindicta. mul nem alicuius boni ⁊ alicuius ordinis. ita etiā et malum pene. te tn̄ pene ꝯſequunt̉ ad illā diſpoſitionē. que potius ſunt bene ergo ſicut malū culpe indiget ordinari. ita ⁊ malū pene. ſed ſificia diuine miſericordie ⁊ diuine viſitationis ꝙͣ ſint inſtrumē cut malū culpe ordinat̉ per ſequens malū pene. ſic malū pene tum ire. Cum ergo d̓r ꝙ mors eſt a deo vindicante. hoc intelli per anterius malū culpe. igit̉ ſicut culpa nō poteſt eſſe ſine pe gitur de ip̄a neceſſitate moriēdi. ſed ex hoc nō ſequitur ꝙ omna. ſic nec pena fine culpa. ¶ Iteꝫ oīs punitio ẜm ꝙ hmōi eſt nis alia pena ſit a dei vindicta. immo ſicut tactū eſt poteſt eſſe effectus diuine iuſticie. iuſticia aūt ẜm ꝙ hmōi ꝯſiderat meri a dei miſericordia. que erudit ⁊ flagellat omnem filium quem.a toꝝ exigentiā. nullū aūt eſt meritū pene niſi peccatū. ergo im recipit. Sic em̄ competit p̄ſenti ſtatui. ¶ Ad illud quod obijpoſſibile eſt aliquē puniri niſi in eo qd̓ p̄ceſſerit macula pecca citur ꝙ pena ordinatur ad culpā ſicut econuerſo. Dicēdum qͥ ti. ¶ Sed ꝯtra Iob. xvij. Nō peccaui. ⁊ in amaritudinibꝰ mo non eſt ſimile. Pena em̄ habet ordinari ſicut dictum eſt dupli ratur oculus meus. Et ſimil̓r Iob.vj. Utinā appenderentur citer. nō ſolum ad prius: ſed etiā ad poſterius. Peccatum aupeccata mea qͥbus iram merui. ⁊ calamitas quā patior in ſtatem ẜm ꝙ bmōi ordinari hꝫ ſolū ad poſterius videlꝫ ad pena tera quaſi arena maris hec grauior appareret. ergo videt̉ ꝙ ⁊ ideo culpa ſemꝑ dicit inordinationē. niſi p̄ſential̓r aſſit pena pene q̄ fuerūt in Iob nō fuerūt merito p̄cedentiū peccatorū. pena ꝟo propter ordinationem ad poſterius bonum. ordina¶ Item Ioh. ix. ca. Quis peccauit hic aut parētes eius vt ce ta ⁊ vtilis eſſe poteſt. etiam ſi nulla ſit culpa in eo qui punitur cus naſceret̉. vbi d̓r. neqꝫ hic peccauit neqꝫ parentes eius. Et illius pene meritoria. Illud em̄ maluꝫ recompenſatur ꝑ malexponit Aug. ꝙ hoc nō dr̄. qꝛ nō peccauerūt: ſed qꝛ cecitas nō inio bonum quod inde elicitur. ſicut ptꝫ in ceco nato. et in Iob et erat pena peccati. ergo idem qd̓ prius. ¶ Item ꝓ peccato ori in Lazaro. ⁊ in quolibet viro iuſto. Quot autem bona inde eū aginali nō meretur quis niſi ſemel mori. ⁊ Lazarus non tantuꝫ ciantur inuenietur in. iiij. diſtin. xv. ¶ Ad illud quod vltimo fuit mortuus ſemel ſed bis. ergo videt̉ ꝙ prima mors aut ſecū obijcitur iam patet reſponſio. quia ⁊ ſi punitio ſit a diuina iuda fuerit ei abſqꝫ merito peccati inflicta. ¶ Item tota die viſticia. nibilominus tamē plerūqꝫ eſt a diuina miſericordia. Si cut enim

Diſtinctio ī II ¶ VI cut em̄ vult Aug. in quodā ſermone quē facit de flagellatione etum eſt. pena aūt nō tm̄ dicit boni defectionē: ſꝫ etiā dicit pupharaonis. cū deꝰ immittebat pharaoni flagella impendebat nibilis diſpoſitionē. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ conditor nature ni33 mīe bn̄ficia. qꝛ cor eius ad ꝯuerſionē excitabat. cū ꝟo ſubtrahil facit ꝯtra naturā. Dicēdum ꝙ ſi natura dicatur naturalis bebat. hoc erat ex rigore iuſticie. que ꝓpter ipſius pharaonis creature obediētia vel naturale iudicatoriū ẜm ꝙ bō eſt habi peccata dū illa flagella ſubtrahebat. ipſum obdurari finebat lis ad iuſticiā. qꝛ vtrūqꝫ hoꝝ dicit immediatā ordinationē ad ⁊ pro tanto ſcriptura dicit ꝙ cor eius indurabat. deū. ſic deus nō facit ꝯtra naturā. ſicut nec facit ꝯtra ſeipſuꝫ. ¶ Onſequenter querit̉ de cōparatione pene ad diuine Alio mō natura d̓r vis operans ẜm ſolitū curſuꝫ etiā quodcū¶ niuſticie equitatē. Et circa hoc querunt̉ duo. Primo qꝫ bonū qd̓ ineſt creature ex ſua origine. ⁊ hoc mō deus facit Iq̄ritur vtrū aliqua pena ſit a deo. Scd̓o dato ꝙ ſic ꝯtra naturā. ſiue per miracula potentie. ſiue ꝑ ſupplicia vindi i queritur vtrū oīs pena ſit ab ipſo. cantis iuſticie. ⁊ ſic non facit ſimpl̓r contra naturam. īmo poL tius ẜm naturā. cuius operatio ſubiacet diuine potētie. ⁊ ordi Utrum aliqua pena ſit a deo. Et ꝙ non x 4 ) natio ſubiacet diuine iuſticie. Et cū deꝰ vtit̉ creatura ſiue ad EIIIO. j. videt̉. Sapien̄. j. Deus mortem non femanifeſtationē diuine potentie. ſiue ad manifeſtationē diuicit. ergo ſi mors inter omnes penas eſt maxime manifeſtatine iuſticie. vtitur ea ꝓut dꝫ. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ pena di 34 ua diuine iuſticie. ⁊ hec nō eſt a deo. videtur igitur ꝙ nulla acit priuationē ⁊ defectū. Dicendū ꝙ general̓r loquendo pena lia pena ſit ab ipſo. ¶ Item Aug. ſuper illum locum pſal. Denō dicit ſolum defectū. immo quedā pena eſt q̄ dicit verā paſduc me dn̄e in iuſticia tua. cum punit malos deus. non ſolun ſionem circa ip̄m punibile. Unde ſicut actio ignis eterni qua malū eis infert. ſed ī ſuis malis eos relinquit. ergo videtur ꝙ agit in aīam aliquid eſt. ſic ⁊ paſſio quā patit̉ aīa ab igne alinulla pena ẜm id quod eſt a deo ſit. ¶ Item pena eſt malū requid eſt. Et iterū aliqͥd ordinatū eſt. ⁊ ita a deo eſt a quo ē om pugnans nature: ſed ꝯditor nature nihil facit ꝯtra naturā. ſinis eſſentia ⁊ oīs ordo. Et ꝓpter hoc deficit illa ratio. qꝛ non cut vult Aug. igitur videtur ꝙ nulla pena ſit a deo. ¶ Itē om oīs pena dicit defectum purū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ malum pe 35 nis pena inducit priuationē alicuius boni. ⁊ priuatio boni dine priuat bonam diſpoſitionē nature. ſicut malū culpe diſpoſi cit boni defectum. defectus aūt non babet cauſam efficienteꝫ tionem voluntatis. Dicendū ꝙ non eſt ſimile. qꝛ malum culpe ſed deficiētem. ſi ergo deus nullius eſt cauſa deficiēs. nullus priuat inordinate ⁊ vituperabiliter. malū ꝟo pene ẜm ꝙ hmōi defectus poteſt eſſe ab eo ergo nec pena aliqua. ¶ Item ſicut priuat ordinate ⁊ laudabil̓r. Et qꝛ qd̓ laudabile eſt. deo attrimalū culpe priuat bonā diſpoſitionē voluntatis. ſic malum pe buendū eſt. quod ꝟo vituperabiliter non. hinc eſt ꝙ recte aline prinat bonam diſpoſitionē nature. ſed ita eſt a deo natura qd̓ malū pene deo attribuit̉. malū ꝟo culpe nō. ſicut īfra meliꝰ ſicut voluntas ⁊ ita conſeruatio nature ſicut cōſeruatio volūvidebit̉. Et per hoc ptꝫ reſponſio ad vltimū qd̓ obijcit de pertatis. ſi gͦ mala diſpoſitio volūtatis nō eſt a deo. pari rōne nec fectione bonitatis quātum ad volūtatem ⁊ naturam dei. Cōmala diſpoſitio nature: gͦ ſicut nō eſt a deo culpa. ita non eſt a cedo em̄ bn̄ ꝙ vtriuſqꝫ eſt ſumma ꝑfectio. qꝛ vna ⁊ eadē. Idē deo pena. ¶ Item ſicut in deo eſt ſumma bonitas ꝙͣtum ad re em̄ eſt in eo natura ⁊ volūtas. cōparatio tn̄ diuine voluntatis ctitudinē volūtatis que eſt iuſticia. ſic in deo eſt ſumma boniad culpā ⁊ penā. ſiue ecōuerſo pene ⁊ culpe ad diuinā volūtatas quātum ad completionē ⁊ ꝑfectionem nature ſed deus qꝛ tem differēs eſt. qꝛ culpa ꝓpter ſui deordinationem. deordina ſumme bonus eſt ⁊ ſumme iuſtus. non pōt facere aliquod ma tionē ponit circa peccantē. Pena ꝟo nō deordinationē connolum. ſiue aliquā. in iuſticiā ſiue pctm̄. ergo pari rōne cū ſit botat circa punientem ⁊ ordinantem. nus ſumme per naturaꝫ. non poterat ab eo egredi malū qd̓ ſit in nocumentū nature. igit̉ ſicut ab ipſo nō exit malum culpe. ¶ Utrū oīs pena ſit a deo. Et ꝙ ſic vide¶ ) UEIIIO. lj. tur ad Ro. xij. Mibi vindictam ⁊ ego I ſic nec malū pene. ¶ Sed ꝯtra. Eſa. xlv. Ego dn̄s formās luretri. ergo vindicta ꝓprie cōpetit ipſi deo. ſed oīs punitio vin cem ⁊ creans tenebras. faciens pacē ⁊ creans malum. ſed hoc dicta quedā eſt. ergo oīs pena ⁊ punitio eſt a deo. ¶ Itē Aunō intelligit̉ de malo culpe. ergo neceſſe eſt ꝙ habeat veritatē de aliquo malo pene. ¶ Item exp̄ſſius Deute.xxxij. Ego occi gu. dicit. ⁊ br̄ in littera. Omnis pena ſi peccati pena eſt. iuſta eſt ⁊ ſuppliciū noīatur. ſꝫ oē qd̓ iuſtū eſt a deo eſt. gͦ oīs pena a dam ⁊ ego viuere faciā. percutiā ⁊ ego ſanabo. ſed occiſio ⁊ ꝑdeo ē. ¶ Itē Ro. j. Tradidit illos deꝰ in paſſiones ignominie cuſſio eſt pena. ergo ⁊c. ¶ Itē adhuc magis exp̄ſſe Eccl̓iaſti. glo. paulo ante. Deſerit deꝰ nō apponēdo gratiā. vel appoſitā xj. Bona ⁊ mala. vita ⁊ mors. pauꝑtas ⁊ honeſtas. a deo ſunt ſubtrahēdo. ſi igit̉ nulla pena magis caret rōne boni ⁊ pulchri ſed hmōi ſunt pene. gͦ ⁊c. ¶ Item adhuc expreſſiꝰ de nouo teꝙͣ ſubtractio gr̄e ⁊ paſſio ignominie. ⁊ hmōi pene ſunt a deo ſi ſta. Matth.xxv. Ite maledicti in ignem eternū. ſed ab illo pͥn cut ptꝫ ex textu ⁊ ex gloſa. ergo ⁊ oīs pena. ¶ Itē nulla pena cipaliter eſt pena qui dictat ſnīam ſed hic eſt deus. ergo ⁊c. eſt acerbior ꝙͣ pena infernalis nulla pena habet plus de rōne ¶ Item Augu. in lib. de arbi. Deus eſt autor mali quod patimur: ſed hoc eſt malū pene vt ibidē dicit. ergo aliqua pena eſt priuatiōis et defectus ꝙͣ pena mortis. ſꝫ vtraqꝫ iſtaꝝ eſt a deo a deo. ¶ Item ſicut actus diuine mīe eſt ꝑcere. ita actus diui ergo ⁊ oīs alia pena. ¶ Iteꝫ ſubtractio gratie directe opponi ne iuſticie eſt punire. ergo ſicut pctī remiſſio ⁊ indulgentia eſt tur collationi gr̄e. ſed gratiā dare hoc maxime placet diuine a diuina mīa. ita peccati punitio eſt a diuina iuſticia. ergo ali bonitati. ergo inter oēs penas minime eſt hec pena a deo auzo qua pena eſt a deo tanꝙͣ a cauſa. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ pena plus tore. ſed hec eſt a deo autore. ergo ⁊ oīs alia. Probatio minodicit ꝙͣ malū. Malū em̄ plus importat abſentiā ſiue defectuꝫ ris. In ſubtractione gratie eſt gratie adnibilatio ⁊ quedā dei boni. vbi dꝫ eſſe. Pena ꝟo importat ordinem ad ip̄m merituꝫ de babitaculo cordis expulſio. ſed oꝑatio adnihilationis ſoli deo eſt poſſibilis. ſicut dicit Hug. cū ſit infinita diſtātia inter culpe. ⁊ ſimul cū hoc diſpoſitioneꝫ aliquā ſignificat circa ip̄m extrema. ⁊ p̄terea nihil poteſt deū eijcere. ergo videt̉ ꝙ talis punibile. Qm̄ igitur tam ordo ꝙͣ diſpoſitio rei d̓r eſſe a deo ſiſubtractio gr̄e nō poſſit eſſe niſi a deo tanꝙͣ ab autore. ¶ Iteꝫ cut a p̄ncipio. hinc eſt ꝙ rōnabil̓r ꝯcedit̉ ꝙ pena ſit a deo illa om̄e illud qd̓ ordinat inordinatū. ⁊ reſtituit honorē deo ſubla potiſſime que importat ordinē fundatū ſuꝑ realē diſpoſitionē Et qm̄ dicit aliquo mō ordinē ad culpā p̄cedentē. ⁊ culpa p̄ce tum eſt a ſummo ordinatore ⁊ honoris ꝓprij zelatore. ſed oīs dens nō eſt ex ꝯſtitutione nature ſed potiꝰ ex volūtatis inordi pena ẜm ꝙ hmōi eſt ordinatiua culpe. in omni etiā punitione natione. hinc eſt ꝙ ⁊ ſi pena dicat̉ a deo. nō tn̄ d̓r a deo facien bonor redditur deo cui ſubtractus eſt per culpā. ergo omnis te ſed a deo vindicāte. Concedēdum eſt ergo aliquas penas a pena ẜm id qd̓ eſt procedit a diuina iuſticia. ¶ Sed contra. deo eſſe. ſicut on̄dunt rōnes ad hoc inducte ꝓ eo ꝙ alique peExcecatio eſt quedā pena: ſed excecatio non eſt a deo. ſed ex ne ſunt diſpoſitiones ipſius punibilis. ⁊ diſpoſitiones nō qua propria malicia. ſicut dicitur Sap̄. ij. Excecauit illos malicia zi leſcūqꝫ. ſed ordinate ẜm rigorē diuine iuſticie. ¶ Ad illud qd̓ eoꝝ. ergo nō eſt omnis pena a deo. Ꝙ aūt excecatio non ſit a obr̄ in ꝯtrariū ꝙ deus mortē nō fecit. iam ptꝫ rn̄ſio. qꝛ nō nedeo. apparet tam ex textu ꝙͣ ex verbis. Augu. qui dicit ſuper illud Ioban. j. Lux in tenebris lucet. ibi dicit ꝙ quomodo ce gatur ꝙ mors nō ſit a deo vindicāte: ſed qꝛ nō fuit a deo natu ram inſtituente. ideo deus eā inflixit qꝛ homo eam meruit me co preſens eſt lux corporalis ⁊ ipſe nō eſt preſens lumini. ſic in telligendum eſt in luce ſpirituali. ⁊ hoc ipſe textus innuit. 32 rito culpe. ¶ Ad illud ꝟo quod obijcit̉ ꝙ deus cū punit malos nō infert eis malū. Dicendū ꝙ Aug. nō vult ibi negare penā ¶ Itē amiſſio ſiue expoliatio gratuitoꝝ eſt q̄daꝫ pena. ſꝫ hec inferri a deo ſꝫ hoc vult ibi negare ꝙ defectꝰ ille qͥ claudit̉ in non eſt a deo. immo potius a diabolo. ẜm ꝙ dicitur Luc. x. de homine deſcendente a hieruſalē in bierico qui a latronibꝰ fuit intellectu pene. nō cauſet̉ a deo. Unde nō dicit nō infert penā ſed nō infert malum. malum em̄ dicit ipſum defectum ſicut di vulneratus ⁊ ſpoliatus. ergo nō omnis pena eſt a deo. Quod

Secundi Tibri deo. Nam crimina criminibus vindicant̉ ẜm ꝙ ſancti dicunta aūt expoliatio gratuitoꝝ nō ſit a deo apparet per hoc ꝙ dicit ſupra on̄ſum fuit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ paſſio ignominie ei aa Anſel. ꝙ homo nō hꝫ gratiā non qꝛ deus nō dat. ſed quia ipſe ſubtractio gratie eſt a deo. Dd̓m ꝙ proprie loquēdo neutruꝫ a non recipit. ¶ Item imaginis deformatio eſt quedā pena ſed deo eſſe cōceditur niſi permiſſiue. ẜm ꝙ deus d̓r obdurare. qꝛ deus imaginē ſuā nullo mō deformat. immo indignatur ꝯtra ipſo nō apponente gratiā homo obduratur. ſicut etiā deus di deformantē. ergo nō oīs pena eſt a deo. Quod autē imaginis citur tradere in deſideria cordis. Unde glo. dicit ibideꝫ. Tra deformatio non ſit a deo apparet. qm̄ imaginē dei deformare dere eſt ꝑmittere ⁊ nō incitare: ſed dimittere. p̄cedentibus qͥn eſt cōtumeliam deo inferre. ſed deus nunꝙͣ facit ſibi cōtumepe culpaꝝ cauſis iure ⁊ merito deſerūtur a deo ⁊ per hoc ꝙ de liam: ergo nunꝙͣ deus deformat imaginem ſuā. ¶ Item ſi nul ſeruntur. deſiderijs tradunt̉. Simil̓r ꝙ d̓r deus gratiā ſubtra lus purus defectus eſt a deo ⁊ aliqͣ pena eſt purus defectus. here. hoc nō eſt ꝙ auferat gratiā datā. ſed qꝛ homine ſe auerergo aliqua pena nō eſt a deo. Maior manifeſta eſt ꝑ ſe. qꝛ de tente. deus eam nō continuat. ¶ Ad illud quod obijcitur de t fectus nō bꝫ cauſam efficiētem ſed deficientē. ſꝫ deus nullius pena mortis ⁊ eterne dānationis. Dicendum ꝙ vtraqꝫ a deo ē eſt cauſa deficiēs. Minor ꝓbat̉. qꝛ ignorātia nihil aliud eſt ꝙͣ vtraqꝫ em̄ poſitionē aliquam vel diſpoſitionē nominat ſine de ſpūalis tenebra. ergo eſt priuatio pura. ⁊ ignorātia eſt pena. gͦ ordinatione aliqua. Et ſi obijciatur ꝙ pena infernalis ē acer⁊c. ¶ Itē nullū viciū eſt a deo. aliqua pena eſt vicium. vtpote biſſima. dicendū ꝙ acerbitas nō impedit quin pena ſit a deo malicia ⁊ ꝯcupiſcētia. ergo aliqua pena eſt que non eſt a deo. ſed potius deordinatio ⁊ defectus. Et ſi obijciat̉ ꝙ mors dicit Maior ⁊ minor per ſe ſunt manifeſte. ¶ Itē nulluꝫ pctm̄ eſt a oēfectum. Dicēdum ꝙ mors nō tm̄ dicit defectum immo dicit deo. ſed aliqd̓ peccatū eſt pena. ſicut oſtenſum eſt ſupra. ⁊ mapaſſionem ⁊ ꝓgreſſum ab eſſe in nō eſſe. qui quidē eſt per aīe ⁊ nifeſte apparet in illa deformitate que remanet in aīa poſt cul corporis ſeparationē. vbi eſt dolor ⁊ afflictio. ⁊ lꝫ defectus ſepam perpetratā ergo aliqua pena eſt q̄ nō eſt a deo. ¶ Rn̄. ad quatur ad illam paſſionē. mors tamen nō nominat purū defe predictoꝝ intelligentiā notandū eſt ꝙ pena de fui generali ac ctum. ſed potius paſſionē ⁊ tranſitum illum. ⁊ ideo cōceditur ceptione dicit nocumentū ordinatū. nocumentū autē compamors eſſe a deo. ꝙͣuis nō ꝯcedat̉ de alijs penis quaꝝ nomina rationē bꝫ ⁊ ad ipſum nociuū. ⁊ ad illud quod patit̉ nocumen imponunt̉ ab ipſo defectu. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ſubtra tum. ⁊ ad illud ẜm cuius priuationē nocumentū illud attēdit̉ 41 ctio gratie eſt a deo. Dicendum ꝙ falſum eſt ꝓprie loquendo. Et ẜm iſtā triplicē cōparationē nomen pene hꝫ triplicē acceniſi dicatur ꝑmiſſiue vt dictum eſt. Quod ꝟo obijcitur ꝙ ibi ē ptionem. Unde d̓r pena aliquādo actio rei ledentis. ẜm ꝙ adu annibilatio ⁊ dei expulſio. Dicendum ꝙ deum expelli non eſt ſtio ignis infernalis d̓r eſſe pena reproboꝝ. Dicitur etiā pena aliud ꝙͣ gratiam dei repelli. Gratiam autē dei repelli nō eſt paſſio rei leſe ſiue punite. ẜm d̓r ꝙ afflictio reproboꝝ ē eoꝝ pealiud ꝙͣ gratiā corrūpi. ꝓ eo ꝙ ipſa cum ſit accidens nō habet ne eterna. Dicitur etiā defectus alicuius boni in quē incurrit̉ ſaluari niſi in ſubſtātia rationali. ¶ Gratia aūt corrumpitur ⁊ ex illa paſſione. ſicut defectus quietis. ſalutis ⁊ pacis. eſt peadnihilatur nō per actionem contrarij agentis. ſed ꝓpter dena reproboꝝ. Quocūqꝫ aūt iſtoꝝ modoꝝ dicatur pena ſiue afectum in ſeipſa. Deficit aūt in ſeipſa ꝓpter hoc ꝙ ſubiectum ctio. ſiue paſſio. ſiue defectus. ſemꝑ nomen pene vt ſic impoſideficit ſibi. Aīa em̄ nō eſt nata eſſe ſubiectū gratie niſi ꝑ ꝯuer tum eſt ab ordine. ⁊ qd̓ dicit nominat vt ordinatū. Et qm̄ om̄e ſionem ſui ad deū. Et ideo cū ſe a deo auertit. iam gratia graordinatū vt tale ꝓcedit a deo a quo eſt oīs ordo. quocūqꝫ motum faciens in ea nō poteſt ſaluari. ⁊ ideo in ſeipſa deficit. do dicatur pena. ⁊ quicqͥd d̓r pena inqͣtum pena a deo ē. ⁊ qm̄ ¶ Quod ergo obijcitur ꝙ nihil pōt gratiā adnibilare ⁊ deuꝫ 44 om̄e ordinatū a deo ē. a deo em̄ habet ꝙ ſit ordinatū ⁊ deo pla de habitaculo ſuo eijeere. Dicēdum ꝙ illa ratio ꝓcedit ac ſi ta cet omnis ordo. ⁊ idem eſt fieri deo autore ⁊ deo volente. Si lis adnihilatio vel abiectio fieret ꝑ virtutem alicuius agētis aūt loquamur de pena ẜm illud quod ſubeſt huic ordini a quo hoc aūt nō fit. immo fit ꝓpter ineptitudinem ſuſcipiētis ſicut imponit̉ nomen pene. tunc dicēdum eſt ꝙ ſi pena dicat̉ defeviſum eſt. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ om̄e ordinatum et quod 4 5 ctus ſiue carentia alicuius boni. ſic dicendū eſt ꝙ talis defereddit honorem deo eſt a deo. Dicendum ꝙ hoc verum eſt inctus nō eſt a deo. non em̄ habet cauſam efficiētem ſed deficiēquātum tale. Sed cum aſſumit ꝙ omnis pena eſt huiuſmodi. 37 tem. nec pena que talem defectum nominat eſt a deo. ¶ Si au verū eſt inquātum pena. ⁊ tune cōcluſio vera eſt. videlꝫ ꝙ om tem pena dicatur ipſa paſſio rei punite q̄ eſt via ad defectum nis pena inqͣtum pena a deo eſt. ſed ſi ex hoc arguatur vlteriꝰ alicuius boni. tūc diſtinguēdū eſt: qꝛ quedā eſt paſſio que eſt ꝙ omne illud qd̓ dicitur pena eſt a deo. vtpote culpa vel viciū ordinata. quedā ꝟo que ꝙͣuis ſit ordinata ẜm quid. eſt tn̄ deor vel defectus. fiet ſophiſma ẜm accidens. qꝛ ſunt quedam que dinata ſimpl̓r. quedam ꝟo medio mō ſe habens. Paſſio illa q̄ deo attributa potius ſonant in cōtumeliam ꝙͣ in gloriam. Et eſt ordinata ſimpliciter eſt illa paſſio que eſt pure penalis. fipropterea ſi alicubi vnꝙͣ inueniatur ꝙ concupiſcētia vel igno cut paſſio famis ⁊ ſitis. ⁊ talis paſſio a deo ē. vnde fames ⁊ ſi rantia vel cetera ſimilia a deo ſint. exponenda ſunt verba. vel tis a deo d̓r eſſe. Paſſio ꝟo que eſt deordinata ſimpl̓r. ſed ordi dicta ſunt eſſe a deo: quia ſunt permiſſiue. vel quia dicūtur eſnata ẜm quid eſt illa que eſt culpabilis ſicut ē deformatio ima ſe a deo inquātum ſunt pene. vel dicuntur eſſe a deo ẜm ꝙ cōginis ⁊ corruptio babilitatis ad bonū. ⁊ talis nō eſt concedēcernunt aliquod ens. non ẜm illud a quo primo et principalida eſſe a deo. Paſſio ꝟo media eſt illa que eſt paſſio vicioſa. vt ter imponuntur. pote illa que eſt ex rebellione carnis ad ſpm̄. que quodāmodo ordinata eſt ad culpaꝫ precedentem. quodammō deordinata Utrum actio ſubſtrata. id ꝑ Diſtinctio. xxxvij. eſt in qua peccatum coneſt. quia ē inclinatiua ad culpam ſequentem. ⁊ hec non concemittitur ſit a deo ⁊c. ditur eſſe a deo. Et magiſter dixit ſupra diſtin xxij. ꝙ fomes ⁊ ꝯcupiſcentia nō habent deū autorē: ſed diabolum aut homi Unt aūt ⁊ alij plurimi longe aliter de peccato ⁊c. nem. Et ſic diſtinctū eſt de pena ꝓut dicit̉ actio rei punitiue. Supra oſtēdit magiſter quomō peccatum ſit pec ¶ Ex p̄dictis igit̉ ptꝫ qd̓ ⁊ ſi oīs pena ſit a deo inꝙͣtum tenet cati pena. ad declarādum qualiter peccatum eſt priuatio. In hac parte intendit magr̄ inquirere. z8 rōnem pene. nō om̄e tamen quod dicit̉ pena a deo eſt. immo q̄ I I dam eſt a deo. quedā non. Illa eſt a deo que dicit poſitionem vtrum actio in qua pctm̄ cōmittit̉ ſit a deo. ꝓpter hoc qd̓ ſupra dictū fuit ꝙ peccatū eſt actus. Et qm̄ ſupra ꝓſealiquā. ita ꝙ nō noīat deordinationē. ⁊ hec eſt ſimpliciter pena. Illa ꝟo nō eſt ꝯcedenda eſſe a deo que nominat ſimpl̓r de cutus fuit opinionē illoꝝ qui dicunt actionē ſubſtratam mali cie eſſe a deo. hic ſcd̓o ꝓſequitur aliam opinionē qua quidam fectum. vel q̄ nominat poſitionē aliquā cū deordinatione. Un̄ nec cōcedit̉ a deo eſſe excecatio. nec obduratio. nec imaginis ponebant nec maliciam nec actionē malam eſſe a deo. Diuidi deformatio. nec gr̄ie ſubtractio ſine expoliatio. nec error: nec tur aūt pars iſta in duas partes. In quaꝝ prima ponit predictam opinioneꝫ. In ſcd̓a ꝟo opponit ꝯtra opinionē partis ad ignorātia. nec ꝯcupiſcentia. nec his cōſimilia. oīa em̄ hec vel dicūt defectū vel deordinationē aliquā. Concedende ſunt igiuerſe. ibi. In hoc aūt ꝟbo ſuperioꝝſentētie ⁊c̄. Prima pars hꝫ tur rōnes on̄dentes ꝙ non oīs pena eſt a deo. ¶ Ad illud qd̓ tres partes. In prima explicat magr̄ illam opinionē. In ſecū 39 obijcitur ꝙ oīs vindicta eſt a deo. ⁊ ſimil̓r ad ſequens quo dida ꝟo ſubiungit eius defenſionem. ibi. Illa quoqꝫ Auguſtinꝰ verba quibus dicit ⁊c. In tertia vero ex predictis elicit quan citur ꝙ oīs pena iuſta eſt. dicēdum ꝙ ille due rationes non cō cludūt niſi ꝙ pena ſit a deo ſub ratione pene. ſic em̄ aliquid di dam ꝯcluſionem. ibi. Ex quo colligitur res aliquas ⁊c. Simi liter ſccunda pars principalis habet tres partes. In prima cit quod reſpicit ordinem qui attendit̉ ẜm vltionem diuine iu parte opponit contra aduerſam opinionem. In ſecunda vero ſticie. de eo aūt quod ſubeſt non oportet illud intelligi ꝙ ſit a loco

ī Diſtinctio I I i II x loco determinationis po Explicat alioꝝ opīonē Aug. innuere in libro retrahoc nomen res. ſic peccanit quandam cōmonitiotum nec eſt res rōe defor qͥ dicunt malos actꝰ nullo mō ctationū diſtinguēs inter ſub nem ad auditoris erudimitatis. nec rōne actꝰ ſub eē a deo nec eē bonos. ſiue in ſtātias ſiue naturas. ⁊ bonas tionem. ibi. Intendāt di ſtrati. ⁊ ſic accipit Augu. eo ꝙ ſunt. ſiue alio mō. a actiōes ſiue malas. Aperiēs ligēter bis verbis ⁊c. In in verbo ꝓpoſito cum ditertia vero remouet quāem̄ quomō intelligendum ſit. Unt autem ⁊ cit ꝙ opera diaboli vitia dam dubitationem. ibi. Diſtin. quidam in libro de vera reliſunt non res. Et per hoc alij plurimi Cum igituromnes catho xxxvij. patet reſponſio ad totuꝫ. gio. ab eo traditū ait. Hoc de lōge aliter de lici tractatores in hoc cō b ¶ Quod natura nō eſt ſubſtātijs atqꝫ naturis dictu: peccato et de ſentiant ⁊c. deus nō fecit ⁊c. Uidetur eſt. Inde em̄ diſputabat̉. non actu ſentiena ¶ Opera diaboli que hoc eſſe falſum. quia mul de bonis actionibus atqꝫ pec Ꝙ nec vicia dicūtur actus ſunt. Ites. Aſſerūt ta ſunt que fiūt preter na mala v̓o non res. ¶ Sed contraem̄ voluntatē malā ⁊ actū ma catis. Aperte hic videt̉ diuituram ⁊ tamen conſtat ꝙ luntas Fulgentius dicit ⁊ habe a deo ſunt. ſicut multa ac lum pctā eſſe. ⁊ nulla rōne bodere inter naturas ſiue ſubſtā nec ma tur in gloſa ſuper Roma. cidentia que inducuntur na nec ẜm aliquā rōnē ex deo tias. ⁊ actiones ſiue peccata. lus actꝰ j. Deus illius rei eſt vltor per acquiſitionē et ꝑ vioautore eſſe. qꝛ ſine deo fiunt. Ideoqꝫ aſſerunt p̄fati doctoſint bo cuius non eſt actor. ergo lentiam. ⁊ etiam per graSine eo nāqꝫ(vt ait euāgelia. nec ſi deus eſt vltor peccati: res. actiōes interiores vel extiam ⁊ per miraculū. Itē int ex peccatum eſt res. Iteꝫ vi ſta) factū eſt nihil i. pcm̄. Qd̓ teriores non eſſe naturas vel omne quod eſt natura ali deo. detur ꝙ contraria implid̓r eſſe nihil nō qꝛ nō ſit actio qua. vel eſt ſubſtātia. vel ſubſtātias q̄ſi male ſunt. pctā centur in illo verbo. Om proprietas ei naturaliter vel volūtas mala q̄ aliquid ē ſunt. neqꝫ a deo ſunt. Ꝙ ꝟo Quare ne em̄ ens eſt aliqua res. inherens: ſed multa ſunt ſed qꝛ a vero eſſe ſeparat homali actus nō ſint nature. Au eccatū ſed vitium eſt actus ſicut que nec natural̓r inſunt. uibil eē ipſe dicit. ⁊ actus eſt que mines. ⁊ ad malū trahit. et ſic gu. videt̉ notare in pͥma rn̄ſio nec per ſe ſunt. ergo non dicitur. dam differentia entis. et ad nō eſſe deducit. Qui em̄ a ne ꝯtra pelagianos ita dicēs videtur eſſe verum illud go idem eſt dicere vitia ſummi boni ꝑticipatiōe recequod dicitur ꝙ deus non a Opera diaboli que vitia dieſſe actus ⁊ nō res quod 146 fecit illud qd̓ natura non dunt: qd̓ ſolū vere ac ꝓprie eſt cūtur actus ſunt nō res. Ideꝫ ⁊affirmare inferius ⁊ nega F eſt. ¶ Reſpon. dicenduꝫ. merito nō eē dicunt̉. Ideoqꝫ in quarta rn̄ſione. Om̄e mare ſuperius de eodem qd̓ ꝙ ſicut hoc nomen res tri Augu. dicit ſuꝑ Iohannem. lum natura nō eſt: ſꝫ actus ac eſt impoſſibile. ¶ Iten pliciter accipitur. ita hoc ipſe Auguſtinus videtur pctm̄ nihil eſſe. nihilqꝫ fieri cū cidēs alicui ex defectu boni. nomen natura vno modo ſibi contradicere cum dipeccāt hoīes. Hac ergo rōne b Quāobrē qd̓ natura non eſt dicitur natura resque na cit in encbi. ꝙ alique ſunt aſtruūt pctm̄ nihil eſſe qꝛ a ve turaliter eſt: vel propriedeus nō fecit. qꝛ natura ē om res quibus homines ma tas que naturaliter ineſt ro eſſe hoīem elongat. Uolū ne quod fecit. Iteꝫ om̄e quod li ſunt. ⁊ tales nō ſunt niSecundo modo dicit̉ na tatēqꝫ malā atqꝫ actionē ſiue natura bonum eſt. deus ex ui ſi vitia ⁊ peccata. ergo vi tura largius nō ſolū res tia ſunt res. locutionē malā. pctm̄ eē dicūt hilo fecit. non diabolus. ꝑ ſe ens vel ꝓprietas na¶ Reſpon. dicendum ꝙ qꝛ p̄uaricatio ⁊ inobedientia turaliter inherens ſꝫ etiā ☞ Ex p̄dictis elicit quādā res accipitur cōmuniter omne quod conſeruat na hec ſunt. ⁊ ꝯͣ legē dei fiūt. que ꝯcluſionē.ſ. ꝙ ẜm illos res ali ⁊ ꝓprie ⁊ magis proprie turam. vel quod ſaltē alitn̄ ſunt. ſed ab hoīe vel diabo que ſunt q̄ a deo nō ſunt qͥb Res ẜm ꝙ cōmuniter diquo bono non priuat. et lo nō a deo. Nullatenus eniꝫ hoīes mali ſunt. citur. dicitur a reor reris c iſtos duos modos ponit ⁊ ſic comprehendit omnē hec a deo eſſe dicūt ſiue inquā ¶ Ex quo colligit̉ res aliqͣs magiſter ī littera. Tertio illud quod cadit in cogni tum ſunt ſiue alio modo. eē q̄ a deo nō ſunt. eiſqꝫ hoīes mō dicitur natura largiſtione ſiue ſit res exterius VI ¶ Ponit opīonis p̄dicte ſime omne ens qd̓ eſt ī ali mali ſunt. Qd̓ nihilominus ⁊ ſiue in ſola opinione. Pro qua re materiali. ſiue ſit defenſionē qͣl̓r.ſ. determināt ꝟ ipſi ꝯcedunt innitētes verbis prie vero dicitur res a ra naturaliter inberens ſiue ba Aug. p̄miſſa qͥbus ait. b tus rata ratum. ẜm ꝙ raAug. ſuꝑius poſitis. qͥ in ennon ſiue ſit ſaluatiuū ſiue tum dicit̉ eſſe illud quod ¶ Oē qd̓ eſt inqͣtū ē. bonū chi. determinās illa ꝟba pronon. Cum ergo dicit Au Eſa. v. non tm̄modo eſt in cogni Illa quoqꝫ Aug. verba quibꝰ phete. Ue bis qͥ dicūt bonuꝫ guſtinus ꝙ natura eſt om tione. immo eſt in rerum dicit. omne quod eſt inquātuꝫ malum. dicit de ipſis rebꝰ qui ne quod deus fecit poteſt natura ſiue ſit ens in ſe. ſi accipi natura tribus moeſt bonum eſſe. ⁊ deum habebus hoīes mali ſunt nō de ho ue in alio. ⁊ hoc mō rescō dis. ẜm ꝙ facere dei acci re autorem. de naturis ſiue de uertitur cuꝫ ente. Tertio minibus hoc eſſe intelligēdū. pitur tripl̓r. ¶ Uno enim 3 modo dicitur res magis ſubſtantijs tm̄ accipienda foSunt ergo alique res qͥbus modo facere dicitur deuſ proprie ẜm ꝙ dicitur a ra re tradunt. Subſtantie vero hoīes mali ſunt. Id autē quo creando. Secūdo modo tus rata ratum. prout ranoīe atqꝫ nature. dicunt ſigni hō ſit deterior. a deo non eſt. concreando. Tertio motum dicit̉ illud quod eſt ficari ſubſtantias ipſas. et ea do cooperando. et ita ẜm qꝛ vt ait Augu. in lib. lxxxiij. ens per ſe et fixum. et ſic ꝙ extenditur verbum faque natural̓r habent.ſ. que cō qōnum deo autore non ſit h res dicitur ſolum de crea ciendi extenditur nomen turis ⁊ ſubſtantijs per ſe creata ſūt eis ſicut aīa natura deterior. Nō eſt ergo deꝰ aunature. ſicut facere dicientibus. Si igiturres ac liter habet intellectū ⁊ ingetor rerū qͥbus homo deterior tur deus actionem ſubcipitur primo modo. pecnium ⁊ volūtatem et hmōi qd̓ fit. At ſunt alique res vt diſtratam peccato cooperā catū eſt res ⁊ quātum ad ex verbis Aug. premiſſis col do libero arbitrio. ſic etictum eſt qͥbus hoīes mali fiūt actioneꝫ ſubſtratā. ⁊ quā am nomen nature ſe extē ligitur vbi bonū hoīem appel ſunt ergo alique res q̄ a deo tum ad deformitatē. ⁊ ſic dit ad illam actionem. lat bonā naturā. ⁊ malum hoaccipit Fulgentiꝰ. Si ꝟo non ſunt. quia pctā ipſe ſunt. Et ſicut facere dei nunqͣ dm res dicatur ſecundo mō minem malam naturā. Secun Ideoqꝫ ſcriptura in plurib ſe extendit ad deformi. l actꝰ ſic peccatū dicitur res nō dum hanc ergo aſſertionē vel conteſtatur locis deū non eſſe tatem. ſic nec natura. Et ali nō rōne deformitatis: ſed ra acceptionem mali actus non ideo ex hac autoritate nō autorem maloꝝ id eſt eoꝝque nt na tione actus ſubſtrati ⁊ ſic poteſt haberi ꝙ actio ſub ſunt nature vel ſubſtantie nec peccata ſunt. ire vel accipit Auguſti. in enchi. ſtrata deformitati non ſit etiā boni actꝰ. qd̓ vtiqꝫ videt̉ ibe. Tertio modo accipiendo ☞ Opponit ꝯͣ aduerſam a deo.

Secundi. libri rōnem et cauſam dictorū. vbi dicitur ꝙ iniquitas ſubopinionē ex illo verbo deꝰ au e ¶ Quid ergo mirum ſi ſtantia non eſt. Dicendus deus dicit̉ non eſſe actor ſcriptura de natura vl̓ ſubſtād tor maloꝝ non eſt. ꝙ iniqͥtas accipitur abſeorū inquātum nihil ſunt tia mentionem facit. Illarum ¶ In hoc aūt ꝟbo ſuperioꝝ tracte pro ipſa deformita cū nihili nullus actor exi ꝟo ſententiaꝝ iudiciū prudēſnīe recte opponit̉. qͥ dicūt de ta. nō ꝓ babitu circa qui ſtere queat. videtur effitis lectoris(cui vtriuſqꝫ ſenum nō eſſe autorē eoꝝ q̄ mala deformitas conſiſtit. ca iter arguere. Cum em̄ tentie noticiam plenarie dedi ſunt. inqͣtū mala ſunt. ſꝫ inqͣe ¶ Penarum enim deus peccatū aliquo modo ha autor eſt. Uidetur hoc eſbeat actorem ⁊ non poſſit mus) arbitrio relinquimꝰ ad tum ſunt ⁊ inqͣtū mala ſunt di ſe falſuꝫ. quia nullius dehabere ẜm ꝙ nihil. habet ea que adhuc nobis ſuꝑſunt ccunt ea nihil eſſe. Quid gͦ mi us eſt actor niſi quod haergo ẜm ꝙ aliquid eſt. ſi tractanda feſtinantes. rum ſi deꝰ d̓r nō eſſe autor eoꝝ bet exemplar in deo: ſeg igit̉ nullo modo habeat ¶ Remouet dubiuꝫ. Qd̓ inqͣtū nihil ſunt. cū uihili nul pena ẜm ꝙ pena non badeum actorem videtur ꝙ bet exemplar in deo: erde peccato non de pena intellus actor exiſtere queat. Iōqꝫ peccatum inquantum ago videtur ꝙ deus nō ſit ligitur. cum dicitur deus non ctus eſt a deo non ſit. cū d̓r deus eſſe autor oīm que actor pene. ¶ Item idem 4 ¶ Reſpon. dicendum eſt eſt autor mali. ſunt. bonoꝝ iſti ſubītelligi vo eſt fieri deo actore ⁊ deo ad hoc ꝙ iſtud argumen ¶ Cū igitur oēs catholici tra lunt. Bona aūt illa eſſe dicūt volente. Sed ſicut dicit tum deficit. qꝛ aliter pecctatores in hoc ꝯſentiāt ſcꝫq que natural̓r ſunt. Ea ꝟo naDamaſcenus. Dominus catum eſt nihil. aliter ildeus non eſt autor maloꝝ. ca non plaſmauit nos ad pu tural̓r eſſe dicunt non ſoluꝫ q̄ lud quod nullo modo eſt niendum ergo ſi deo non peccatum enim formaliuendū eſt tamē ne maloꝝ noſubſtantie ſunt: vel concreta placent mala pene. videter nihil eſt. nihilominus mine penas ſicut pctā genera ſubſtantijs. qual̓r ſupra accetur ꝙ nō ſint ab ipſo tantamen circa aliquid eſt. ⁊ eliter includas. Penarum em̄ perunt ſꝫ ⁊ oīa que naturā nō ꝙͣ ab actore. ¶ Reſpon. alicuius boni pͥuatio eſt ⁊ deus autor eſt. ſicut ipſe perꝓ priuant bono. Et ita ẜm eoſdicendū ꝙ quedam ſunt Imos. quāuis illud quod nullo phetam ait. Non eſt maluꝫ in que exēplar habēt in deo inj dem multiplex ī ſcripturis fit modo eſt. non poſſit baẜm ꝯformitatē que atten bere actorem. tamen illd̓ ciuitate quod dn̄s non fecerit intelligentia. vbi de natura ſi ditur quantū ad eſſe eoꝝ qd̓ dicit defectū circa ens Item alibi ex perſona ſua ait ue de ſubſtātia vel de his q̄ na ſpeciale. quedā ꝟo ẜm cō poteſt habere actorem. Ego ſum deus creās malum Eſa. tu tural̓r ſunt. ẜmo occurrit. Sꝫ Pfai. j formitatē que attēditur non inquā actorem effiviij. ⁊ faciens bonum. Ecce hic d̓r ſuꝑ illū locū pſal. Nō eſt ſubquātuꝫ ad eſſe generale. cientem. ſed deficientem creaſſe ⁊ feciſſe malū. ſed mali Quāuis ergo pena ſiue Et ſic ptꝫ ꝙ ratio illa nō ſtantia ita Aug. de ſubſtantia paſſio non habeat correnoīe pena intelligit̉ non pecrecte procedit. diſſeruit. vt p̄miſſe ſnīe videat̉ ſpōdens in deo paſſioneꝫ d ¶ Iniqͥtas quippe ipcatum. ſicut econuerſo. cum di conſentire dicēs. Subſtantia vel penā habet tamē corſa non eſt ſubſtantia. citur deus non eſſe autor maE¶Fa intelligitur illud quod ſum reſpondens in genere en ¶ Contra. Aut enim ſub loꝝ. noīe mali peccata intelliqͥcquid ſumus. hō. pecus. tertis: et in genere ordinis. ſtantia dicit̉ proprie aut guntur. Ideoqꝫ Auguſti. qui et iſtud ſufficit ad hoc ꝙ ra. ſol. oīa iſta ſubſtantie ſunt dicitur cōmuniter. Si di habeat aliquod in deo ex citur proprie. etiaꝫ nec iu dixerat in libro. lxxxiij. queeoipſo quo ſunt nature ipſe emplar. ¶ Ad aliud dicē ſticia eſt ſubſtantia. Si ſtionum ꝙ deus autor mali ſubſtātie dicunt̉. Nam quod dum ꝙ volūtas in deo du dicitur communiter ergo nō ſit in primo libro retracta. nulla eſt ſubſtantia. nihil omplex eſt. videlzantecedēs omne quod babet aliquā quomodo id intelligendū ſit nino eſt. Subſtantia ergo eſt ⁊ ꝯſequens. ⁊ quāuis peeſſentiam dicitur ſubſtan aperit dicens. Uidenduꝫ eſt aliquod eſſe. deus fecit hoīeꝫ na nō ſit a volūtate antetia: ſꝫ habitus malus bacedente. nihilominus tn̄ bet aliquam eſſentiam in ne male intelligatur quod diſubſtantiā. ſed ꝑ iniquitatem eſt a volūtate ꝯſequente. quātum babitus. ergo vi xi. Deus autor mali non eſt. lapſus eſt hō a ſubſtātia ī qua Qual̓r aūt pena ſit a deo detur ꝙ malus habitus: qui ⁊ omnium que ſunt auto: d̓ factus eſt. Iniquitas quippe ⁊ que hoc determinatum zvt luxuria) debeat lau eſt. quia inquantum ſunt intā ipſa nō eſt ſubſtātia. Non em̄ eſt ſupra diſt. precedenti. dare deum. ¶ Reſpond tum bona ſunt. ⁊ ne hinc pute iniqͥtas eſt natura quā forma Licet autem magiſter di dicendum ꝙ ſicut nomen cat penas a deo eſſe. non nature multipliciter acci tur non ab illo eſſe penam ma uit deus: ſed iniqͥtas eſt ꝑuer tamen hoc intelligenduꝫ pitur. ita ⁊ nomen ſubſtā lorum que vtiqꝫ maluꝫ eſt his ſio quam fecit homo. Nature 8i eſt vniuerſaliter. ideo ad tie. Preter enī illos quat oēs per ipſum facte ſunt iniqͥ qui puniuntur: ſed hec ita dihoc ꝙ iſta verba que di ¶A2 tuor modos quos dicit tas per ipſum facta nō eſt. qꝛ xi ſicut dictum eſt. Deus mor cunt̉ in hac diſtinctione philoſopbus ꝙ ſubſtantem non fecit cum alibi ſcripiniquitas non eſt ſubſtantia. intelligātur ſane. neceſſa tia dicitur materia ⁊ forrio opꝫ iſtas quattuor ꝓma. compoſitum ⁊ eſſentum ſit. mors ⁊ vita a domino In illo hymno trium pueroꝝ Ser poſitiones tanꝙͣ regulas tia vniuſcuiuſqꝫ poteſt avniuerſa creatura laudās deū eſt. Maloruꝫ ergo pena que infallibiles ſupponere. liter diſtingui ſubſtantia cōmemoratur. laudāt em̄ oīa a deo eſt. malum eſt quidē ma Quarum prima eſt ꝙ om iuxta verbum beati Audeum. ſed que fecit deus. laulis: ſed in bonis dei operibus ne illud qd̓ dicit poſitioguſti. Uno modo vt dicanem aliquā eſt a deo. Se dat ibi ſerpens deum ſed non eſt quoniam iuſtum eſt vt matur res permanens ⁊ per cunda eſt ꝙ om̄e illud qd̓ ſe ſtans. Alio modo vt diauaricia. Oīa reptilia ibi no li puniantur. ⁊ vtiqꝫ bonū eſt aliquem ordinem dicit in catur res permanens nō minata ſunt: ſꝫ nō aliqua vicia omne quod iuſtum eſt. Sic et quantum hmōi eſt a deo. tamen per ſe ſtans: ſed aUicia em̄ ex nobis ⁊ ex noſtra go dicitur deꝰ non feciſſe moTertia eſt ꝙ nullus defe lij inherens. Tertio movolūtate habemus. ⁊ vicia nō tem: quia non fecit illud pro ctus ẜm ꝙ huiuſmodi eſt do vt dicatur ſubſtantia a deo. propter hoc ꝙ hoc ſunt ſubſtantia. quo mors infligitur id eſt pec quelibꝫ eſſentia actu ens repugnat diuine potenſiue per ſe ſtans ſiue non catum. Audiſti lector cauſam ¶ Ponit cōmonitionē vt tie. Quarta eſt hec ꝙ nul et hoc modo ſubſtātia ſe erudiat. dictorum ex qua ſana intellie lum inordinatū ẜm ꝙ bu extēdit ad omne ens. Et ¶ Intendāt diligēter his ver gentia ſumatur cum dicitur. iuſmodi eſt a deo quia re ſic accipit Augu. cum dibis premiſſaꝝ aſſertores ſenDeus non eſt autor mali. et pugnat diuine ſapientie cit ꝙ nulla ſubſtantia eſt tentiaꝝ. et percipere poterūt His aūt tāꝙͣ manifeſtis deus mortem non fecit. nibil omnino. cum erg p̄ſuppoſitis

Diſtinctio 44L. II preſuppoſitis opꝫ etiam ſcire diſtinguere. primo circa penam ipſa rectitudo voluntatis diuine. ergo in omni operatione in quātum ad rationem pene. ⁊ quātum ad illud quod ſubſterni qua deus cooperat̉ libero arbitrio quādo ſit continuatio ope tur. Secūdo oportet ſcire ꝙ aliqua pena eſt acta. aliqua conrantis ad regulā ē recͣtitudo. ſi igitur in aliqua oꝑatione ꝑ to tracta aliqua inflicta. Tertio opꝫ intelligere diſtinctionē huiꝰ tum eſt obliquatio. videtur quod cooꝑatio eius non ſit a deo. nominis res. qm̄ dicitur tripliciter. Quarto oportet intellige ¶ Item ſi oꝑatio que eſt ſubiecta peccato eſt a deo ⁊ a libero re diſtinctionem huius nominis natura ⁊ ſubſtantia ẜm ꝙ diarbitrio. aut tota eſt a deo. ⁊ tota a libero arbitrio. aut pars a ſtincta ſunt ſupra. Et his intellectis manifeſtantur ea que di deo ⁊ pars a libero arbi. Si tota a deo. ⁊ tota a libe. arbi. ercuntur in littera. go videt̉ ꝙ tota ſit ſimul ⁊ bona ⁊ mala. quod eſt omnino imD intelligentiā huius partis in qua magiſter inqui poſſibile. Si pars a deo. ⁊ pars a libe. arb. ſed qua ratione po rit. vtrum actio culpabilis ſit a deo. incidit hic quenitur vna pars eſſe a libero arbitrio. eadem ratione poteſt po ſtio circa d̓uo principal̓r. Primo queritur. vtrū omni ⁊ altera. et ſic videtur ꝙ tota operatio ita ſit a libero arbiſ nis actio ẜm ꝙ actio ſit a deo. Scd̓o querit̉. Utrum trio ꝙ non ſit a deo. ¶ Item ſi deus cooperatur libero arbiactio defectiua ẜm ꝙ defectiua a deo ſit. Circa primū querun trio in actione que eſt ſubſtrata peccato. aut igitur liberuꝫ artur tria. Primo queritur. Utrū a deo ſit oīs actio ẜm ꝙ actio. bitrium monet principalius ꝙͣ deus. vel ecōuerſo. Conſtat ꝙ Scd̓o queritur. vtrum a deo ſit oīs conſeruatio. Tertio queri liberum arbitrium in illa operatione neqꝫ principalius neqꝫ tur. Utrum a deo ſit omnis compoſitio. eque principaliter poteſt mouere ſicut deus. cū tam in mouen Utrū oīs actio ẜm ꝙ actio ſit a deo ⁊c. do ꝙͣ in cauſando cuiuſcunqꝫ dicatur eſſe. ſiue cauſa n̄ue moq QueſtiO. j. Et ꝙ ſic videt̉. Iob. xv. Sine me nihil tor principaliſſimus intelligat̉. ergo deus monet principaliꝰ. poteſtis facere. ſꝫ oīs actio aliquo mō eſt ens ſiue ſit actio pec ſi ergo motor principalis excitat ⁊ monet motorē non princicati ſiue alia. ergo ⁊c. Si tu dicas ꝙ illud intelligit̉ de actiopalem. videtur ꝙ in operatione culpabili liberum arbitrium 6 ne bona. Cōtra. Eſa. xj. Nunqͥd eleuabit̉ ſecuris ꝯtra eū qͥ ſeexcitetur a deo. ergo cum adulter luxuriatur. ⁊ latro furatur cat in ea. glo. Sicut inſtrumēta nihil ſunt ꝑ ſe agētia. ita ſenad tales actiones a deo excitatur. quod omnino abſurdū eſt. nacherib nihil per ſe oꝑatus eſt. ſi ergo actio ſennacherib ma¶ Reſpon. dicendū ꝙ ſicut magr̄ dicit in littera circa iſtamᵍ la erat ⁊ crudelis. ⁊ ſennacherib in illa actione erat inſtrumēqueſtionem fuerūt diuerſe poſitiones adeo magnoꝝ virorum tum dei. videt̉ ergo ꝙ oīs mala actio ſit ab ipſo tanꝙͣ a primo adeo rationabiles vt nec magiſter auſus fuerit diffinire que principio. ¶ Item que ſunt eiuſdē generis babent eadē pͥnciearuꝫ magis contineat veritatem. Attamen quia per multam pia prima. ſed dare elemoſinā ꝑꝑ deū. ⁊ dare elemoſinā ꝓpter diſcuſſionem. dubia dicuntur ad manifeſtationem. nūc cōmu vanā gloriā eiuſdē generis actiones ſunt in genere nature. ſi niter tenetur ꝙ illa opinio verior ſit que dicit ꝙ omnis actio ſi ergo actio iſta qua quis dat elemoſynam ꝓpter deū eſt a deo. ue ſubſtrata peccato ſiue nō ẜm id quod eſt actio. eſt a deo nec videt̉ ꝙ ⁊ actio illa qua qͥs dat elemoſynā cauſa inanis glorie immerito. qꝛ illud oportet ponere ſi penſetur eminentia diuiſit a deo. ¶ Item oꝑatio miraculoꝝ eſt a ſolo deo. ſed aliquis ne potentie. ⁊ indigētia potētie create. Quia em̄ deus eſt cau in faciēdo miracula peccat. qꝛ facit ꝓpter vanā gloriā. ergo vi ſa primordialiſſima. ideo eſt influentie maxime in cauſas ſecū detur ꝙ aliqua actio ſubſtrata deformitati culpe ſit a deo erdas. ⁊ adeo magne influentie vt nec modicuꝫ ſeu quātūcunqꝫ go pari rōne ⁊ omnis alia. ¶ Item omnis ſcientia a dn̄o deo parum dum tamen aliquo modo ſit ens) procedat ab aliqua eſt. ſed aliquis addiſcit propter auariciā. ergo cum addiſcere cauſa creata. niſi cooperante diuina potentia. Omnis etiam non poſſit niſi deo coadiuuante ⁊ cooperante. ⁊ illud addiſce potētia creata quātum eſt de ſe defectiua eſt. nec eſt pure acti re ſit peccatuꝫ actio ſubſtrata peccato comparat̉ ad deū ſicut ua. ergo quātūcunqꝫ faciat modicam operationem neceſſe ha ad principium. ¶ Item aliquis adulterādo generat prolem. bet adiuuari ab ea potentia que eſt actus purus. ꝓpter omniQuero igit̉ vtrum illa actio ſiue coitus ille ſit a deo vel non. modā imꝑmixtionem cū materia. ⁊ que ſola ſibi ſufficit nullo Si eſt a deo: habeo ꝓpoſitū. Si nō eſt a deo. ergo proles gemodo indigens adiuuari a cā alia. Et ideo hec poſitio q̄ dicit nita nō eſt a deo. ſi igit̉ hoc eſt impoſſibile ponere ꝙ aliquis oēm actionē eſſe a deo ẜm ꝙ actio eſt. abſqꝫ omni ambiguitahomo ſit qui non ſit a deo. ergo ⁊ illud ex quo ſequit̉. videlꝫ ꝙ te tenenda eſt. Unde Anſel. in lib. de concordia predeſtinatio actio ſubſtrata peccato nō ſit a deo. ¶ Item actio que ſubſter nis ⁊ preſcientie. Oīs qualitas ⁊ omnis actio. ⁊ quicquid hanitur peccato nō oīno nihil eſt ſicut manifeſte apparet. Si igibet aliquā eſſentiā a deo eſt. a quo eſt oīs iuſticia ⁊ nulla iniu tur aliquo mō eſt ens. quero a quo ſit. Si eſt a potētia creatuſticia. Facit igitur deus omīa ſiue iuſta ſiue iniuſta voluntare. neceſſe eſt ꝙ ſit ab ea ẜm id quod hꝫ de entitate. illud ergo te id eſt bona oꝑa ⁊ mala. In bonis quidē facit ꝙ ſunt ⁊ ꝙ bo ẜm ꝙ actio eſt ab illa potentia. aut eſt a deo aut nō. Si ē a deo na ſunt in malis ꝟo facit ꝙ ſunt ſꝫ nō ꝙ mala ſunt. Et iteꝝ ibicū om̄e illud quod eſt cauſa cauſe. ſit cauſa cauſati per ſe intel dem. Oēs actiones ⁊ oēs motus facit deus. qꝛ ip̄e facit res a ligendo videlꝫ ſi medium cauſatum eſt cauſa poſtremi ẜm id qͥbus ⁊ ex qͥbus ⁊ per quas. ⁊ in qͥbus fiunt. ⁊ nulla res hꝫ vllā quod habꝫ a primo. tunc ſequitur neceſſario ꝙ talis actio ſit a potentiā volendi aut faciēdi niſi illo dante ipſum quoqꝫ velle deo. Si v̓o non eſt a deo. tūc quero aut eſt a ſe. ant ab alio. Si quod aliquando iuſtum eſt. aliquādo iniuſtum a deo eſt. Non ab alio. tunc quero ſimil̓r de illo alio. aut eſt a ſe aut ab alio. gͦ eſſe ꝟo bonum. non eſt quid. nec a deo eſt. Cōcedende ſunt igi vel erit abire in infinitum. vel erit ponere ꝙ creatura aliquid tur oēs rationes ad primā partem inducte. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ꝰ babeat a ſeip̄a. vel ꝙ babeat ad alio ꝙͣ a deo quod ſit primum obijcitur ꝙ deus non facit contra ſuam probibitionem. Dicen principiū in quo ſit ſtatus. ſed hec omnia ſunt impoſſibilia et dum ꝙ verum eſt. ſed deus cum prohibet aliquam actionem. ſequit̉ ex hoc ꝙ aliqua actio nō eſt a deo. ergo ⁊c. ¶ Sed con non probibet ſibi ſed alij. ⁊ non prohibet ſuam cooperationeꝫ tra. Deus non facit contra ſuā prohibitionem: quia tunc ſibiquam non ſubtrahit creature: ſed ipſi creature prohibet opeipſi contrarius eſſet. ſed deus probibet aliquā actioneꝫ ẜm ꝙ rationem. ⁊ ideo dum cooperatur ei non facit contra ſuā proactio eſt. ſicut ꝓhibuit Ade nō comedere de pomo. ergo videbibitionem. Et ſi tu obijcias mihi quod nihilominus actio ꝓtur ꝙ illa comeſtio Ade nō fuerit a deo. Ꝙ aūt illa actio ꝓbibibita a deo eſt a deo. Dicendū ꝙ in actione ꝓhibita eſt duo bita fuerit ẜm ꝙ actio apparet. qꝛ comedere de pomo illo de conſiderare. ⁊ ꝙ eſt actio. ⁊ quod eſt prohibita. Ab eo autē fit ſe erat bonū. ⁊ nulla erat in eo deformitas niſi poſtꝙͣ fuit ꝓhiẜm ꝙ eſt actio. non autem ẜm ꝙ probibita. ⁊ ideo nō ſequitur: bitum. ¶ Item omnis actio que eſt a bona volūtate vt eſt ope ꝙ contra ſeipſum faciat. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ omnis rans per charitatem eſt bona bonitate perfecta in genere mo actio que eſt a voluntate bona eſt bona. Dicendum ꝙ veritaris. ſed omnis actio que egredit̉ a deo: egreditur a voluntate tem habet in voluntate creata. ſed non oportet ꝙ veritatē haoptima. in qua eſt ſumma charitas ergo oīs actio cuius deus beat in voluntate increata. loquēdo de bonitate moris. Et ra principiū ē: eſt bona bonitate moris. ſed actio ſubſtrata pecca tio huius eſt iſta. qꝛ cum aliqua actio eſt a bona volūtate creato non eſt bona bonitate moris. ergo non eſt a deo. ¶ Itē oīa ta. cū voluntas increata que ei cooperatur abſqꝫ dubio bona quecunqꝫ deus facit. bono fine facit. vniuerſa em̄ oꝑatur proſit. ſimpl̓r actio illa bona eſt qꝛ tota eius cauſa eſt cauſa bona. pter ſe. oē aūt qd̓ fit bono fine ſimpl̓r bonum eſt. actio aūt ſub Sed cū voluntas increata eſt bona que cooperatur voluntati ſtrata peccato nō eſt ſimpl̓r bona. ergo nō pōt eſſe a deo tanqͣ create. volūtas creata poteſt eſſe deordinata. ⁊ rōne illius po a cauſa. ¶ Item quādocūqꝫ operās continuat̉ regule dirigēteſt venire defectus circa oꝑationē illā. Unde ſicut videmꝰ ꝙ ti in operando. recte operat ⁊ bene. ſed regula liberi arbi. eſt in aliqua oꝑatione q̄ eſt a deo ⁊ a virtute creata ex defectu vir

Secundi Libri ie re debuit. ergo vr̄ ꝙ ſtatim dedit ei virtutem continuādi ſe iu tutis create total̓r deficit oꝑatio illa. ſic etiam ex deordinatio eſſe. ergo non videtur ꝙ amplius deus immediate eā conſera ne illa volūtatis create. ꝯtingit deprauari illā actionē. Aliter uet. Quod ſi tu dicas ꝙ virtus creature data indiget adbuc poſſet dici ꝙ oꝑatio d̓r dupl̓r. Uno modo dr̄ operatio opus ope virtute diuina ſimul cooperante. Contra ſi ſuū dicere eſt ſiuu rans. Alio modo opus operatū. Et cum d̓r. Si volūtas eſt bo facere ⁊ dicere non poteſt eſſe ſucceſſiuū. ergo nec facere. ſꝫ cō na. opus eſt bonū hoc intelligendum eſt de opere operāte. qd̓ ſeruatio creature eſt cū ſucceſſione. ergo nō videtur ꝙ illa cōſcꝫ eſt actus ip̄ius volūtatis. vt velle. ⁊ ſic non bꝫ inſtātiam in ſeruatio ſit a deo ſicut a ꝯſeruāte. ¶ Item ad nobilitatē ageu deo. qꝛ velle dei deus eſt. ⁊ actio dei deꝰ eſt iſto modo. Si autem dicatur oꝑatio ipſum opus oꝑatum. ſic non ſequitur ꝙ ta tis creati ꝑtinet ꝙ poteſt facere opus ꝑ ſe ſtabile. nō indigēs le opus ſit bonum bonitate completa ſiue meritoria. ſed ſuffiipſo artifice cōtinue ſuſtentāte. ſed deus eſt artifex multo noa bilior ⁊ multo potentior. ergo videt̉ ꝙ operibus ſuis det tale cit ꝙ ſit bonū bonitate nature. ſicut ptꝫ. opera que ꝓcedunt a eſſe ꝙ nō indigeat ip̄o ꝯſeruāte continue. igitur conſeruatio volūtate dei bona ſunt bonitate nature. ⁊ banc bonitatē habꝫ rerū nō videtur immediate eſſe a deo. ¶ Item idem eſt princi nactio que ſubſtrata eſt malicie. ¶ Ad illud ꝟo quod obijcitur pium eſſendi ⁊ ꝯſeruandi: ſed forma ſufficienter dat vnicuiqꝫ ꝙ deus facit oīa ꝓpter ſe. dd̓m ꝙ verum eſt. ⁊ concedendū eſt rei eſſe. ergo videt̉ ꝙ ad conſeruationē vniuſcuiuſqꝫ rei ſuffietiā ꝙ actiōeꝫ malicie ſubſtratā ꝑꝑ ſe facit. ꝓpter ſe em̄ coope ciat virtus ꝓprie forme. Quod ſi tu dicas ꝙ forma non poteſt ratur creature. Cum aūt d̓r ꝙ oꝑatio que ſit ꝓpter deū eſt bo conſeruare ſuā materiā planū eſt hoc eſſe falſuꝫ in anima que na bonitate moris. hoc intelligit̉ de oꝑatione creature rationalis. Nam de deo intelligi nō pōt ꝓ eo ꝙ deus non tm̄ coope habet vim vegetatiuā ⁊ regitiuam corporis. ¶ Iteꝫ ſi oīs reg conſeruat̉ a deo immediate. cū diuina virtus nec poſſit a ſe de ratur creature rōnali. ſed etiam irrationali. illa tamen oꝑatio ficere. nec poſſit ab alio ſeparari. videt̉ ꝙ nulla operatio crea non d̓r eſſe bona bonitate moris. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ture. nec ꝑ defectū ſuijpſius. nec per actionem contrarij poſſit quādo agens creatū ꝯtinuatur regule dirigēti non errat. dialiqn̄ terminari. nunꝙͣ em̄ deficit duratio ſine defectu virtucendum ꝙ verū eſt ſi ſimpliciter ꝯtinuet̉ ei. Tunc autē contitis conſeruantis. ⁊ planū eſt illud ꝙ multarum actio termina nuatur ei ſimpl̓r quādo continuat̉ ⁊ quātum ad oꝑationem. ⁊ quātum ad circūſtantias. cum ꝟo exit in oꝑatione circūſtantur: ergo videt̉ ꝙ taliū conſeruatio non ſit a deo tanꝙͣ a pͥncipio immediato. ¶ Itē ꝙ creatura ꝯſeruet̉ ſi ſibijpſi relinquat̉ tijs debitis priuatā. in hoc ꝙ exit in oꝑationem ei continuat̉. vr̄ aūt ꝯſeruat̉ ineſſe aut corrūpitur. Si ꝯſeruat̉ ineſſe. habeo ſed in hoc ꝙ priuat eā debitis circūſtātijs deficit ⁊ ab ea diſcō̓ ꝓpoſitū. videlꝫ ꝙ non oīs ꝯſeruatio eſt a deo. Si corrumpit̉. tinuatur. ⁊ ita diſcōtinuatur nō agēdo ſed deficiēdo ⁊ deficiē aut hoc eſt aliena actione. aut ꝓpria inclinatiōe. Aliena actio do eſt principiū mali. ⁊ in hoc ꝙ deficit a deo recedit. qꝛ defene non: qꝛ nulla creatura pōt aliam in nihilum redigere. Pro ctus ille a deo nō eſt. Quāuis em̄ deus cooperet̉ operanti. nō pria inclinatione nō. qꝛ natura ſemꝑ deſiderat qd̓ melius eſt ⁊ ſꝫ tamen deficit cū deficiente. ¶ Ad illud quod querit̉. Aut toforma appetit vniri materie. ⁊ materia forme. gͦ ſi motus ſeqͥta oꝑatio eſt a deo ⁊c. dicendū ꝙ tota eſt a deo. ⁊ tota a libero tur inclinationem ⁊ appetitū. ſemꝑ durabit ⁊ nunꝙͣ deficiet. arbitrio. Non em̄ eſt intelligēdum ꝙ deus cooperetur libero ergo redit ideꝫ qd̓ prius. videlꝫ ꝙ non omnis ꝯſeruatio a deo arbitrio. ſicut cū duo ferunt lapidem. vnus cooperat̉ alteri: ſꝫ eſt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ non ſolū oēm actionem. verūetiam omnem iꝫ quia deus eſt intime agens in omni actione. ⁊ intimus eſt ip̄i ꝯſeruationē neceſſe eſt a deo eſſe. Et ratio huiꝰ eſt neceſſitas potentie oꝑanti. ita ꝙ potētia ip̄a in nihil exit quod nō ſit ab ⁊ indigentia ex parte creature. Omnis em̄ creatura ex nihilo ip̄o. ¶ Et ſi obijciat̉ ꝙ eadem actio erit tota bona ⁊ tota mala eſt ⁊ aliunde babet eſſe. Quia ex nihilo eſt. ideo quodāmodo dd̓m ꝙ deus illi actioni non dat niſi bonitatem nature. liberū vana eſt ⁊ vanitati ſubiecta eſt. Quia ꝟo aliunde habet eſſe. autē arbitriū non priuat eā bonitate nature ſed bonitate moideo eſſe eſt ſibi quodāmodo accidētale ꝯtrario mō eſt in deo ris. Et iſta duo non babent oppoſitioneꝫ videlꝫ ꝙ aliquid ba Unde Hyla. vij. de trinitate. Eſſe non eſt accidens deo ſꝫ ſubbeat bonitatem nature: ⁊ priuatū ſit bonitate moris. ¶ Ad ilſiſtens veritas. ⁊ manēs cā. ⁊ naturalis generis ꝓprietas. Si lud quod obijcitur ꝙ deus eſt pͥncipale mouens in tali actiocut igitur vanum nō poteſt fulciri niſi per verū ⁊ ſtabile. ⁊ acne. dd̓m ꝙ verū eſt. attamen nō ſequit̉ ex hoc ꝙ excitet liberū cidens non pōt fulciri niſi per ſubiectū. ſic eſſe creature nō po arbitrium ad faciēdam illam operationem. Excitatio em̄ diteſt ꝯſeruari abſqꝫ munificētia creatricis eſſentie. Unde ſicut cit aliquē effectum gratie p̄uenientem ip̄am volūtatem. Hec creatura hꝫ eſſentiam et actionem. ita etiam habet ⁊ duratioautem requiritur in bonis meritorijs. in alijs ꝟo operibus innem. ⁊ ꝓpter hoc ꝙͣuis creatura nō poſſit eſſe actu infinita. ni differentibus vel etiā malis nō eſt niſi ſola cooperatio diuine bilominus tn̄ ponitur ſeu punit̉ duratiōe infinita. Infinitas virtutis. que exiſtens in creatura potential̓r. eſſential̓r ⁊ preem̄ durationis nō ponit in creatura aliquā actualem infinita ſentialiter. ſicut conſeruat eam in eſſendo. ſic adiuuat in opetem. Et ratio huius eſt. qꝛ potētia per quā durat creatura. nō rando. ꝓpter quod conceditur ibi eſſe cooperatio. non preuētmn̄ eſt ipſius creature. immo etiā creatricis eſſentie. Ueruꝫ eſt tio vel ſubſecutio. etiā ꝙ in creatura ē aliqua potentia ad durādum: ſed illa non Utrū oīs rei ꝯſeruatio ſit a deo. Et ꝙ eſt oīno in actu. īmo eſt in potētia quodāmodo reſpectu illius Queſtio. lj. nc vr̄. Primo ꝑ Grego. Cūcta in nihi virtutis q̄ eſt actu infinita. Et hoc eſt qd̓ vult dicere ph̓s in liRlum cederēt niſi manus ꝯditoris ea ꝯtineret. gͦ oīa que cōſerbro de cauſis ꝙ oēs virtutes infinite pendētes ſunt per vnuꝫ uātur: a deo ꝯſeruant̉. ¶ Itē eſſe eſt actus entis. ⁊ viuere viinfinitū principiū. qd̓ eſt virtus virtutū. Concedēde ſunt igit̉ uentis: ſꝫ nullus actus eſt qͥ nō ſit a deo īmediate. gͦ nullū eſſe ai rōnes on̄dentes ꝙ oīs rei cōſeruatio eſt a deo tanꝙͣ ab imme ⁊ nullū viuere. ſi gͦ creatura ꝯtinue eſt. ⁊ ꝯtinuatio in eſſe nō ē diato principio non tn̄ eſt ab ip̄o ſicut a tota cauſa. Sicut em̄ aliud ꝙͣ duratio. cū eſſe eiꝰ nō poſſit eſſe niſi a deo. oīs rei cōin creatura eſt aliqua virtus operatiua creata. ſic etiā aliqua ſeruatio eſt a deo. ¶ Item nihil mutabile ſubſiſtit nec ſaluat̉ virtus conſeruatiua. ¶ Ad illud ergo quod primo obijciturꝙ i6 ineſſe niſi ꝑ īmutabile ⁊ fixū. ſed om̄e eſſe creatū mutabile eſt ⁊ ſuum dicere eſt ſuum facere. dicendum eſt quod hoc non dicivariabile. ſaltē a p̄terito in futurū. ſicut em̄ dicit Hiero. Sotur immediate. ꝓpt̓ hoc ꝙ ad dicere ſequit̉ facere. quoniā delus deꝰ eſt qͥ nō notat p̄teritū vel futurū. gͦ nihil pōt ſubſiſtere dixit ab eterno. ⁊ fecit in tꝑe. ſed hoc dictū eſt. qꝛ nō eſt noua niſi deo ꝯſeruāte. ¶ Itē quāto effectus magis ꝑcipit a cā. tan oꝑatio ex parte dei ipſum facere ſuꝑadditū ad dicere. ſicut cō to magis pēdet ab ip̄a. ⁊ quātomagis pēdet ab ip̄a. tāto minꝰ tingit in oꝑatione creature. Nec valet quod obijcitur ꝙ dicepōt durare vel ſubſiſtere ſine ip̄a. ſed om̄e creatū totū qd̓ eſt ⁊ re non eſt ſucceſſiuū ẜm id quod eſt: qꝛ dicere ⁊ facere dei deqd̓ bꝫ. a deo habet. ergo impoſſibile eſt aliquid nec ad momen eſt. ⁊ eternū quid eſt. Uerūtamen ſicut ab eterno pōt procedetum conſeruari in eſſe niſi deo conſeruante. ¶ Item ſicut ſe hꝫ re temporale ſic a diuino dicere in quo nulla eſt ſucceſſio. poeſſentia ad primā eſſentiā. ⁊ ſapientia ad primā ſapientiaꝫ. ita teſt procedere ſucceſſiua duratio. que quidem ſucceſſiua eſt ſe hꝫ duratio ad primā durationē: ſed oīs eſſentia a p̓ma eſſen non ratione exigentie ex parte dei conſeruantis. ſed ex parte tia. ⁊ oīs ſapiētia a pͥma ſapientia eſt. ergo oīs duratio a p̓ma rei ꝯſeruate. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ artifex creatus po ſꝰ duratione ꝓducit̉ ſicut a pͥncipio. ergo nihil ineſſe ꝯſeruatur teſt facere per ſe opus ſtabile. dicendum ꝙ non eſt ſimile. pro niſuꝑ deū. ¶ Sed ꝯtra Aug. in lib. de natura boni tractās ileo ꝙ artifex creatus ſic facit rem ꝙ nō facit eius principia n lud quod dicitur Eccl̓iaſtes. viij. Sermo eius poteſtate ē ple trinſeca. non em̄ poteſt in totam rei ſubſtātiam. Et propteſca nus dicit ꝙ ſuum dicere eſt ſuū facere: ſed ſtatim quādo deus res facta conſeruari poteſt in primis ⁊ ꝓprijs principijs nūc fecit creaturam ſimul cū hoc diſpoſuit quātum creatura dura non dependent

II ſ C Diſtinctio piatur. in qualibet ſuarum acceptionuꝫ aliquid dicit. Dicitur nō dependēt a ptāte artificis. nō ſic aūt eſt in oꝑe dei. Oē em̄ em̄ cōpoſitio cōponentis actio. d̓r etiam compoſitio componi opus qd̓ deꝰ facit. ẜm totū ſui facit. ⁊ iō total̓r ab ip̄o depēdet bilis paſſio. dicit̉ tertio mō compoſitio rei cōpoſite diſpoſitio is ⁊ ſine eiꝰ adiutorio ꝯſeruari nō pōt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ idem Et qm̄ tam actio ꝙͣ paſſio. ꝙͣ etiā diſpoſito rei compoſite ẜm ꝙ eſt principiū eſſendi ⁊ ꝯſeruādi. Dd̓m ꝙ verū eſt in genere cāe compoſita eſt aliquid dicit. ⁊ omne quod dicit aliquam poſiformalis. ⁊ ſil̓r verū eſt in genere cauſe efficiētis. Quāuis igr̄ tionem a deo eſt. concedēdum eſt ſimpl̓r ꝙ omnis compoſitio eſſe in creatura ſit a forma creata tanꝙͣ ab informāte. nihiloſit a deo ẜm ꝙ compoſitio. ſicut ⁊ omnis actio ⁊ conſeruatio. minus tn̄ a deo eſt tanꝙͣ ab efficiēte. Ideo ſicut ad ꝯſeruatio Attendendum eſt tamen ꝙ quēadmodum quedam actiones nem rei neceſſaria eſt virtus forme cōplentis. ſic etiā neceſſaſunt que mox nominate coniūcte ſunt malo. ſicut mendacium iꝯ rium eſt adiutoriū pͥmi ⁊ immediati efficiētis. ¶ Ad illud qd̓ ⁊ adulteriū. ſic quedā quarūdaꝫ rerū cōpoſitiones ſunt quas obr̄ ꝙ ſi deꝰ ꝯſeruaret res nihil corrumperet̉. Dd̓m ꝙ illud ar inſeparabil̓r concomitatur aliqua deformitas ⁊ inordinatio. gumentū deficit dupl̓r. Primū quidē qꝛ deꝰ ꝯſeruat volūtarie Unde quēadmodū actio que coniuncta defectui malicie in ſe⁊ ideo tantū ꝯſeruat ꝙͣrum placet ſibi ⁊ ẜm diſpoſitionē ſapīe parabil̓r d̓r a deo eſſe. ita tn̄ ꝙ defectus malicie nō ē a deo. ſꝫ ſue. Preterea. Cōſeruatio rei nō eſt a deo tanꝙͣ a tota cā. ſꝫ re a defectu creature. vtpote libere volūtatis. ſic compoſitio cui quiritur ex parte creature idoneitas ad ꝯſeruationē. ⁊ virtus iuncta eſt deformitas ⁊ inordinatio ſic eſt a deo ꝙ illa deformi quodāmodo ꝯſeruatiua. ad cuius defectū velociorem vel tatas q̄ vere defectus eſt. eſt a defectu alicuiꝰ cauſe cōponentis diorē. ſequit̉ diuturnior vel minus diuturna duratio creature create. vel a defectu ip̄oꝝ cōponibiliū. Cōcedende ſunt igr̄ rō ⁊ cum eſt idoneitas creature ad durandū imꝑpetuum. vtpote nes on̄dentes ꝙ oīs cōpoſitio eſt a deo. ¶ Ad illud qd̓ primo 22 ſimplicitas. deꝰ eſſe eius eternal̓r ꝯtinuat. ¶ Ad illud qd̓ que obr̄ de cōpoſitione q̄ eſt in ydolo. Dd̓m ꝙ ydolum ẜm ꝙ hmōi ritur vtrū ſi creatura ſibi relinqueret̉ corrūperet̉. Dico ꝙ ſic. noīat aliqͥd artificiatū ꝯtinens in ſe aliquid numinis vel diui Et ſi querat̉ vtrū aliquo agēte vel nō. Dico ꝙ nullo agēte. ſed nitatis ⁊ ẜm hoc dupl̓r intelligitur ibi cōpoſitio.ſ. forme artis ꝓpter defectū in ſeipſa. Talis em̄ corruptio qͥ eſt annibilatio ad materiā. ⁊ diuinitatis ad artificiū. ⁊ p̓ma quidē cōpoſitio dicit purū defectū. ⁊ iō nō reqͥrit cām efficientē. ſꝫ deficientē. eſt ex ꝑte rei. ſcd̓a ꝟo eſt ſolūmodo ẜm eſtimationeꝫ ydolatre. hec aūt ī creatura ē ex hoc ꝙ ex nihilo eſt. Et n obijciat̉ ꝙ naQuātum ad primā cōpoſitionē ydolum aliquid eſt. ꝙͣtum ꝟo turalis inclinatio cuiuſlibet rei eſt ad durandū in eſſe. ⁊ ꝙ mo ad ſcd̓am nihil eſt in mūdo. in re ꝙͣuis aliquid eſtimetur. Con tus ſequit̉ inclinationē. Dd̓m ꝙ verū eſt de inclinatione motꝰ codo ergo ꝙ coniūctio talis forme cum hac materia cū ſit readicente poſitionē. Ueꝝ eſt etiā pͥncipijs rei ſaluatis in eſſe ſuꝑ liter ens. qd̓ a deo eſt. Cōcedendū eſt nihilominus ꝙ illa eſti que fundat̉ illa inclinatio. Si aūt creatura ſibi relinqueret̉. matio inꝙͣtum aīe actus eſt. a deo eſt. ſed compoſitio diuinita principia rei in eſſe nō ꝯſeruarent̉. immo in ſeipſis deficerēt ⁊ tis ad illud artificiū que eſtimatur eſſe. oīno nihil eſt. ⁊ hec a ideo inclinatio ad eſſe periret. Poſſet etiā dici ꝙ cū poniturqꝫ deo nō eſt. qꝛ nō eſt talis cōpoſitio ẜm rem. Simil̓r ordinatio creatura ſibi relinquat̉ ponitur ꝙ diuina virtus ſe ſubtrabat. illius forme artificialis ad ꝯtinentiā diuinitatis. illa quideꝫ ⁊ cū ponitur ꝙ diuina virtus ſe ſubtrabat ꝑ ꝯn̄s ponit̉ creatu potiꝰ eſt deordinatio ꝙͣ aliqua poſitio ⁊ hec quidē a deo nō eſt re adnibilatio. Sicut em̄ ꝑ oꝑationē virtutis infinite pōt fie ſed a defectu cognitionis ⁊ fidei. Cū ergo d̓r ꝙ forma ydoli in ri eductio de nihilo in eſſe ita etiā ꝑ ſubtractionē pōt fieri adtali materia nō ſit a deo. nō negatur cōpoſitio huius forme cū nibilatio. ⁊ ꝓ tanto dicit Hug. ꝙ ſoli diuine virtuti poſſibilis hac materia abſolute eſſe a deo. ſꝫ hoc negatur ꝙ nō eſt a deo eſt adnibilatio creature. Uerūtamen illud ꝟbū intelligenduꝫ ad id ꝓpter quod homo illam effigiem efficit. Et ſic patꝫ pro eſt ſane. qꝛ multum calūniabile eſt. quāto d̓r ydolum nihil eſſe.ſ. pro eo ꝙ eſt nomen impoſitum a Utrū oīs cōpoſitio ſit a deo. Et ꝙ ſic C qͥ Queſtio. llj. videt̉. vbicūqꝫ eſt aliqua compoſitio fictione cui ſubeſt falſitas. Ptꝫ etiā ꝙ ydolum ꝙͣtum ad aliqͥd quod noīat ſit a deo. ⁊ ꝙͣtū ad aliqͥd nō. Unde quicquid eſt po ibi eſt aliqua cōponentis actio. ſed omīs actio eſt a deo. ergo ſitionis ibi a deo eſt. illud autē quod eſt priuationis vel defeoīs cōpoſitio eſt a deo. ¶ Item ſicut potētie ⁊ virtutis eſt di23 ctionis non eſt a deo ſed a defectu noſtro. ¶ Ad illud qd̓ obij ſtinguere ⁊ ſeparare. ſic potētie ⁊ virtutis eſt res vnire ⁊ cōpo citur ꝙ intellectus cōponit aliqua que ſunt impoſſibilia comnere. ſed om̄e qd̓ eſt potentie. eſt ab oīpotentia creatoris gͦ ⁊c. poni. Dd̓m ꝙ talia impoſſibilia ſunt cōponi ꝓpter inſeparabi ¶ Item vbicūqꝫ eſt cōpoſitio. ibi eſt aliqua vnio ⁊ vbicūqꝫ eſt litatem deordinationis. Nunꝙͣ em̄ pōt eſſe nec intelligi aliqͥd vnio. ibi eſt aliqua vnitas. ſꝫ oīs vnitas eſt a p̓ma vnitate. pri ſimul ⁊ ſemel ſub duobus oppoſitis. quin intelligatur cōfuſio ma aūt ⁊ ſumma vnitas deꝰ eſt. ergo oīs cōpoſitio eſt a deo. ⁊ inordinatio. Et qm̄ in actione dei quā deus per ſe agit vt to ¶ Item Aug. de vera reli. Oīs res habet hec tria ſcꝫ ꝙ vnum ta cā non pōt eſſe defectus ordinis. qꝛ ſi eſſet. iā potentia eiꝰ in aliquid ſit. ⁊ ſpecie ꝓpria diſcernatur. ⁊ rerum ordinē non exoꝑando deficeret. hinc eſt ꝙ talia a deo nō pn̄t cōponi. Sꝫ cū cedat. ſed ſicut dicit augu. in. xj. de ciuita. dei. Ab eo eſt omīs deus cooperatur intellectui potēti deficere. ſic poteſt eſſe ꝙ il modus. ⁊ omnis ſpecies. ⁊ omnis ordo. ſine quibus nihil eſſe lud qd̓ eſt ibi poſitionis ſit a virtute dei. quod ꝟo eſt priuatio nec cogitari pōt. ergo ſi omne compoſitum et omnis compoſinis ſit a defectu intellectus creati. ideo rō illa non valet. ꝙ ſi tio aliquo modo eſt. videtur igitur omnis cōpoſitio a deo eſſe nō pōt deus ꝑ ſe illā cōpoſitionē facere. ꝙ nō poſſit in faciēdo ¶ Sed ꝯtra ſuꝑ illud. j. Coꝝ. viij. Scimus quia ydolū nihil alij cooperari. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de his que nō poſſunt 24 eſt. glo. Materiam ydoli dn̄s formauit. ſed ſtulticia hominū cōponi fine mōſtruoſitate iam pꝫ rn̄ſio. Qm̄ cū dico cōpoſitio formā dedit. Et poſtquecūqꝫ in creaturis facta ſunt. facta ſūt nem mōſtruoſam. duo dico. ⁊ dico cōpoſitioneꝫ. ⁊ dico vlteriꝰ per verbū. ſed forma hominis in idolo nō eſt facta per verbū. luxuriā deordinantē. Et cōpoſitio quidē ē a deo. deformitas ſicut peccatū nō eſt factū per verbum. videtur ergo ꝙ compo aūt mōſtruoſitatis eſt a defectu ⁊ errore nature qͥ venit ex imſitio talis forme cū tali materia non ſit a deo. ¶ Item quedā proportione virtutis ad materiā ſupra quā agit. ſiue pro eo ꝙ ſunt que impoſſibilia ſunt cōiungi non tm̄ a natura. ſed etiam materia ſuꝑabundat. ſiue pro eo ꝙ deficit. ⁊ vtrobiqꝫ eſt defe a deo. vtpote ꝙ aliquid ſit ſimul ⁊ ſemel albū ⁊ nigrum. ſed in ctus debite ꝓportionis. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ quedaꝫ 23 tellectus noſter fantaſticus frequenter cōponit talia. nulloꝝ autē cōpoſitio eſt a deo niſi eoꝝ que ſunt a deo cōponibilia. ſi eſt cōpoſitioque nō poteſt eſſe nec intelligi preter inordinatio ergo oppoſita nō ſunt a deo coponibilia. ⁊ cōponuntur ab innem. vtpote ſi pes poneretur in pectore. ſi homo coiret cū iumento. dicendū eſt ꝙ ⁊ ſi vnū neceſſario cōſequatur ad aliud. tellectu. videtur ꝙ nō oīs compoſitio ſit a deo. ¶ Item que⁊ intellectus vniꝰ inſeparabil̓r cōſequat̉ ex intellectu alteriꝰ. dam ſunt q̄ nō poſſunt coniūgi in eodē ſine mōſtruoſitate ſicut duo capita in eodē corpore. ⁊ talis cōpoſitio nō pōt eſſe a nanihilominus tn̄ diuerſitatē habent. qꝛ vnū dicit priuationem et aliud dicit poſitionē. ⁊ ideo poteſt vnuꝫ deo attribui. ꝙͣuis tura niſi cū errore ⁊ preter intentionē. ſi ergo deus in nulla cō poſitione errat. nec facit errare. videt̉ ꝙ taliū cōpoſitio nullo alterum non attribuatur. modo poſſit eſſe a deo. ¶ Itē aliqua ſunt q̄ impoſſibile eſt cōOnſequēter circa ſcd̓m articulū q̄rit̉ de actio iungi ſine deordinatione. vtpote ſi homo cōmiſceret̉ bruto vel ne defectiua vtꝝ ſit deo attribuenda. Et circa hoc q̄runt̉ tria. Primo q̄rit̉ vtꝝ a deo ſit actio ecōuerſo. ſi igitur talis cōpoſitio nō eſt aliud ꝙͣ componibiliū deordinatio. hocip̄o em̄ deordinantur ꝙ ſic componuntur. et iniuſta ẜm ꝙ iniuſta. Scd̓o querit̉ vtrū a deo deordinatio nō ſit a deo. vr̄ ꝙ aliqua compoſitio nō ſit a deo. ſit oꝑatio fortuita ẜm ꝙ fortuita. Tertio q̄rit̉ r ¶ Rn̄. Dicendum cum compoſitionis nomen tripliciter acci lvtrū a deo ſit enūciatio falſa. ẜm ꝙ falſa. xx

ſ Libri ꝯecundi oriri faciat ſuꝑ bonos ⁊ malos. nec dꝫ infiuentiaꝫ virtutia qa Utrū actio iniuſta ẜm ꝙ hmōi ſit a deo. p ueIIIO. j. Et ꝙ ſic vr̄. iij. Reg. vlt. Quis decipiet ſubtrabere nec bonis nec malis. maxime ẜm illā infiuenua 41 reſpicit pͥmū eē. Scd̓o ꝟo qꝛ decet diuinā ꝓuidētiā ſic teana nobis acbab regē iſrl̓. ⁊ poſt ſubiungitur ꝙ dn̄s dixit ſpiritui mēdaci egredere ⁊ fac. ſꝫ qd̓ ſit deo p̄cipiēte fit a deo volente ꝯdidit adminiſtrare vt eas agere ꝓprios motus ſinat. Teria ⁊ autore. ſi ergo ſpūs ille malignꝰ mētitus eſt ⁊ achab decepit ꝟo qꝛ ip̄e nouit ⁊ ſcit inde bonū elicere ⁊ ideo cū cooperat̉ pec deo mādante ſibi mētiri ⁊ decipere. vr̄ ꝙ tam mendaciū ꝙͣ decatori in actione. laudabil̓r facit. ⁊ ideo nullo mō malicia que ceptio ẜm ꝙ hmōi ſit a deo. ⁊ ſi hoc verū eſt. ergo actio īiuſta reddit ſuū actorē culpabilē eſt ei attribuenda. ¶ Ad illud od obr̄ ꝙ relatio actionis ad inanē gl̓iam tanꝙͣ ad finē a deo eſt. ẜm ꝙ iniuſta a deo eſt. ¶ Itē ſicut vult ph̓s. ſi aliqͥd ꝑ ſui p̄ſen 3e tiam eſt cā alicuiꝰ. ꝑ ſui abſentiā eſt cā oppoſiti. ſed deꝰ per ſi Dd̓m ꝙ relatio duo dicit. vcꝫ actū volūtatis ⁊ rōnis ꝓtenden pn̄tiam eſt cā oꝑationis iuſte ẜm ꝙ iuſta eſt. ergo ab oppoſitis ſe ad illū finē mediante illa actione. ⁊ hoc quidē bonū eſt. tis per ſui abſentiā cauſa erit iniuſticie in actione. ¶ Ilē qui ⁊ a deo eſt. Preter hoc importat deordinationē tali em̄ actiōi adiuuat aliquē furē ſcienter ad actionē furti. ſiue velit ip̄m iu ꝯiuncta eſt inordinatio. qꝛ talis finis tali operi nō ꝯgruit. et uare ad furtum ſiue non. nihilominus d̓r currere cū fure. ⁊ cul ꝙͣtū ad hoc eſt ibi malicia. ⁊ iō iniuſticia eſt ibi rōne defectus pa furis ei attribuit̉. ſi ergo deꝰ adiuuat boīem ad actionem qui eſt in tali relatione: ꝑꝑ hoc nō opꝫ ꝙ ſit a deo. Et eſt ſile in ſubſtratā malicie ⁊ iniuſticie. videt̉ ꝙ talis deformitas tanꝙͣ claudicatione in qua eſt ambulatio cū defectu. ſic ⁊ in ꝓpon̄to autori attribuēda ſit deo. ¶ Itē dare elemoſynā ꝓpter vanaꝫ intelligendū eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de quiete ſil̓r rn̄dendum qi gloriā eſt pctm̄. ⁊ hocip̄o eſt pctm̄ ⁊ iniuſticia quo actio iſta re eſt ꝙ quies dicit poſitionē aliquā in hoc ꝙ dicit dilectionem e fertur ad talē finē: ſed ſicut datio elemoſyne nō nihil eſt: ſic re creature. ⁊ dicit priuationē rectitudinis in hoc ꝙ dicit pͥuatio latio ad talē finē non nihil eſt. ſi ergo talis relatio fuit ratio: nem finis vltimi. In hoc em̄ ꝙ ibi quieſcit ⁊ vltra nō tedit cū quare illa actio eſt mala. ⁊ talis relatio eſt a deo. cum nō ſit oī deberet vltra tēdere. nō tm̄ eſt poſitio ſed etiā pͥuatio. que qui no nihil. videtur ꝙ talis actio ſit a deo. ¶ Item iſte qui pecdem nō eſt a deo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ qͥcquid eſt a voluntate ⁊r cat in amādo creaturā bocip̄o peccat quo quieſcit in creatura naturali eſt a deo. dd̓m ꝙ verū eſt ẜm ꝙ eſt volūtas naturalis ſed qͥeſcere in creatura nō oīno nihil eſt. īmo hocipſo ꝙ quie⁊ ſil̓r illud qd̓ eſt a volūtate deliberatiua p̄ciſe ꝯcedendū eſt ſcere eſt. aliquid eſt. ergo cū om̄e quod eſt aliqͥd ſit a deo talis eſſe a deo: ſed malicia nō eſt a voluntate ꝓprie vt eſt delibera 4 quies eſt a deo. ⁊ talis erat ratio culpe. ergo ⁊c. ¶ Item nobi tiua: ſꝫ potiꝰ vt eſt defectiua. ꝙͣuis defectus ille nō cadat niſi lior eſt potētia volūtatis vt eſt deliberatiua ꝙͣ vt eſt natura q̄circa actū deliberatiuū. ⁊ iō ꝙͣuis ſit a volūtate deliberatiua dam: ſed om̄e qd̓ eſt a volūtate vt eſt natura eſt a deo. ergo oē nō ſequit̉ ꝙ ſit a deo. qꝛ nō eſt a voluntate ẜm ꝙ deliberatiua: qd̓ eſt a volūtate deliberatiua eſt a deo. ſed actio iniuſta ẜm ꝙ ſꝫ ẜm ꝙ defectiua. Et ꝓpterea ſicut dictū fuit ſupra ſi fiat tale hmōi ē a volūtate deliberatiua. ergo ⁊c̄. ¶ Sꝫ ꝯtra. Io. j. Si argumētū. Uolūtas deliberatiua ē a deo. ⁊ malicia ē a volūta ne ip̄o factum eſt nihil. Glo. i. pctm̄. ergo videt̉ ꝙ pctm̄ nō ſit te deliberatiua. gͦ eſt a deo. peccat ẜm accn̄s. qꝛ peccat ꝯͣ illam a deo. ¶ Item Rom̄. j. Tradidit eos vt contumelijs afficiant regulaꝫ. Quicqͥd eſt cā cauſe. eſt cauſa cauſati. ita em̄ pōt eſſe corpora ſua in ſemetipſis. glo. immūdas actiones ⁊ ꝯtumelio ſophiſma ẜm accidens in cauſando ſicut in eſſendo. ſas qͥbus afficiunt ⁊ inficiūt corpora ſua babent in ſemetipſis Utrū oꝑatio fortuita ẜm ꝙ eſt fortui 5 q mali.i. nō aliūde: ſed a ſemetipſis. Non em̄ habet homo hoc a ueIIO. lj. ta ſit a deo. Et ꝙ ſic vr̄. qꝛ tam fortuideo. ſed hoc nō pōt dici de actionibus ẜm ꝙ actiones ſunt. er ta ꝙͣ caſualis actio eſt ex cāis ꝯfluētibꝰ ob aliud inceptis. vn̄ go d̓r de actionibus ẜm ꝙ iniuſte ſunt. ¶ Item quicūqꝫ facit Boetiꝰ in. v. de ꝯſola. Caſus eſt inopinatus rei euētus ex cau iniuſticiā iniuſtꝰ eſt. ſed deꝰ nō pōt eſſe iniuſtus. ergo non pōt ſis ꝯcurrētibus ob aliud inceptis. ſed tam ꝯcurſus cauſaꝝ qͥ facere iniuſticiam. ergo iniuſticia actionis vel actio ẜm ꝙ īiu inchoatio ꝓpter aliud eſt a deo. ergo ſimibil plus requirit̉ ad ſta nō eſt a deo. ¶ Item quicūqꝫ facit iniuſticiā offendit deuꝫ hoc ꝙ aliquid ſit fortuitū vel caſuale. videtur ꝙ tam fortuita qui eſt ſumma iuſticia. ſed deus non poteſt ſeipſum offendere ꝙͣ caſualia ẜm ꝙ hmōi ſint a deo. ¶ Item ſicut ens per ſe eſt a neqꝫ ſeipſum negare. ſicut dicit apl̓us. ergo deus nō poteſt in deo inqͣtum eſt ꝑ ſe. ſic ⁊ accidēs eſt a deo inꝙͣtuꝫ eſt accidēs iuſticiā facere. ergo nec actionē iniuſtā inqͣtū hmōi. ¶ Item ergo ſicut oꝑatio cauſe per ſe a deo eſt. ita ⁊ oꝑatio cauſe ꝑ ac iniuſticia defectus eſt. ergo facere iniuſticiā eſt deficere. ſꝫ di cidens: ſed caſuale ⁊ fortuitū ẜm ꝙ hmōi dicit oꝑationē vl̓ efuinum poſſe nō pōt deficere. ergo nec iniuſticiam facere. ergo fectum cauſe ꝑ accidens. ſꝫ naturale ⁊ artificiale dicit effectū actio ẜm ꝙ iniuſta eſt nō eſt a deo. ¶ Item quicquid eſt a deo cauſe ꝑ ſe. ergo ſicut oē naturale ⁊ artificiale eſt a deo inꝙͣtuꝫ 51 laudat deū. ſed iniuſticia nullo mō laudat deum. nec oꝑatio hmōi. ſic oē caſuale ⁊ omne fortuitū inqͣtum hmōi eſt a deo. iniuſta ẜm ꝙ hmōi. nullo igitur mō ẜm ꝙ iniuſta vel mala. eſt ¶ Itē qn̄cūqꝫ aliqua diuerſa ꝯcurrūt ad vniꝰ effectꝰ ꝓductio deo attribuēda. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū iniuſticia ſiue malicia circa 26 nem neceſſe ē ꝙ ꝑ vnū aliqͥd ꝯiungant̉. ſꝫ cāe a qͥbus oritur tā actionē dicat defectū ⁊ priuationē. ⁊ defectū de ordinatum de caſuale ꝙͣ fortuitū. ⁊ ſunt diuerſe ꝙͣtum ad rem. ⁊ ſunt diuerſe ſe. ⁊ defectū carentē debito fine facere actionē iniuſtā. hͦ repu ꝙͣtū ad intentionē. ergo ſi vniūtur ꝯiungunt̉ ꝑ aliqͥd qd̓ eſt ſu gnat potētie. ſapiētie ⁊ bonitati. Eſt em̄ ibi priuatio vtilitatis pra eas. ſꝫ nihil ē ſupra agēs naturale ⁊ agēs a ꝓpoſito niſi ſo et ordinis ⁊ entitatis. ⁊ qꝛ nihil eſt attribuendū deo niſi qd̓ de lus deꝰ. ergo taliū cauſaꝝ ꝯcurſus a deo eſt. ⁊ hmōi cauſaꝝ cō cet potentiā ſuā. ſapīam ⁊ bonitatē. ideo actionē malā deo tri curſus facit eſiectum caſualē vel fortuitum. ergo ⁊c. ¶ Itē po buere nō ſolū falſitatis eſt: ſed etiā blaſphemie ⁊ impietatis. tentior eſt ad agendū cauſa ꝑ ſe ꝙͣ cā per accidens. ſed cā ꝑ ſe Concedēdum eſt igit̉ ꝙ actio mala ⁊ iniuſta ẜm ꝙ hmōi non nullum effectū ꝓducere pōt quin adiuuet̉ a deo. ergo nec cau eſt a deo. Et ideo rōnes que hoc oſtendunt concedende ſunt. ſe per accidens: ſed cauſe ꝑ accidēs ſunt caſus ⁊ fortuna ſicut ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcitur de. iij. Reg. vlti. dicēduꝫ ꝙ egre vult ph̓s in. ij. phiſi. ergo cū eoꝝ effectus ſint caſuale ⁊ fortui dere ⁊ facere nō intelligitur ibi imꝑatiue ſed intelligit̉ ibi per tum inꝙͣtum hmōi. videt̉ ⁊c. Si tu dicas ꝙ caſuale ẜm id qd̓ miſſiue. vn̄ verbū imꝑatiui modi multipl̓r accipit̉ in ſcriptura eſt: a deo eſt. non tn̄ ẜm ꝙ caſuale. qꝛ dicit priuationem intētio Aliqn̄ p̄ceptorie. aliqn̄ ꝯſultorie. aliqn̄ inſinuatorie. ⁊ aliqn̄ ꝑnis non poſitionem. Contra hoc eſt: quia ſicut natura operamiſſiue. quoꝝ ſumi poſſunt exēpla ex diuerſis locis ſcripture. tur per intentioneꝫ: ita etiā operatur vniformiter ⁊ mō cōſue28 ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ de eadā cā ꝙ per ſui pn̄tiam ⁊ abſentiā to. ſed cum aliqua operatio fit preter ſolitum curſum nature. eſt cauſa oppoſitoꝝ. dicēdum ꝙ illud hꝫ veritatē de cauſa que illa quidē oꝑatio d̓r miraculū. ⁊ talis oꝑatio ponitur a deo involūtarie ſe abſentat. ita ꝙ principaliter eſt eiꝰ abſentatio ab ꝙͣtū talis. Si ergo oꝑatio que fit preter cōſuetudinē inqͣtum ipſa. hoc autem nō eſt in ꝓpoſito. Deus em̄ nemini ſe abſentat hmōi eſt a deo. pari ratione ⁊ oꝑatio que fit preter intētioneꝫ 29 immo paratus eſt oēs adiuuare. ⁊ oībus dare gratiā. ¶ Ad il inqͣtum bmōi eſt a deo. ¶ Item fortuitū eoipſo dicit̉ fortuitū lud quod obijcitur ꝙ ille qui iuuat furem in actione dicit̉ cur quia eſt ab aliquo agente intendente aliud ſicut inuentio the rere cum fure ſi ſcienter hoc facit. Dd̓m ꝙ hoc nō eſt ſimile. qꝛ ſauri eſt ab eo qui intendit arare terram. ſed ꝙ ille aliud intedecens ⁊ conueniens eſt ꝙ homo ꝓximum nō adiuuet in ea adebat hoc bonū eſt ⁊ a deo eſt. ſimil̓r ꝙ theſaurū illū inueniat̉ ctione in qua qͥs ambulat nō recte. immo potius dꝫ impedire hoc bonum eſt ⁊ a deo eſt. ergo fortuitū vt fortuitum eſt. a deo cum ip̄e nec ſciat nec poſſit inde bonū elicere. nec ad illud advidetur eſſe. ¶ Sed ꝯtra hoc arguit Augu. in li. lxxxiij. q. ſic iutoriū aliqua lege aſtringitur. ſed potiꝰ ꝓhibetur. nō ſic aūt Quicquid caſu fit temere fit. quicqͥd temere fit. fit ſine ꝓuidē eſt in ꝓpoſito. Primo qꝛ decet diuinā liberalitatē vt ſolē ſuuꝫ tia. ſi ergo om̄e quod fit a deo fit per ꝓuidentiam. quia deis nihil agit

Diſtinctio . I II tum hmōi ſit a deo ꝙͣuis ſit a deo ẜm id qd̓ eſt. qꝛ caſus nō tm̄ nibil agit ſine ꝓuidētia. vr̄ ꝙ caſuale ⁊ fortuitum inqͣtū hmōi intēdit ⁊ dicit euentū. ſed etiā ⁊ euentū inopinatū. ¶ Ad illud nō ſit a deo. ¶ Itē caſus ⁊ fortuna accidit per defectū precoqd̓ obr̄ ꝙ cā ꝑ accn̄s indiget adiutorio ſicut cā ꝑ ſe. dd̓ꝫ ꝙ eſt ve za gnitionis. ſed deꝰ nihil pōt facere niſi p̄cognoſcens ⁊ p̄ſciens. rum reſpectu eiꝰ ꝙ efficit. ſꝫ nō indiget adiutorio reſpectu eiꝰ gͦ nihil caſuale inqͣtū hmōi eſt a deo. ¶ Itē ſicut bonum repu in quo deficit. ꝑ ſe em̄ pōt deficere. ſꝫ nō ꝑ ſe pōt efficere. et iō gnat malo. ita fortuna repugnat ꝓuidētie: ſed a deo qͥ ſumme non ſequit̉ ex hoc ꝙ caſuale ſit a deo. niſi ẜm illud ẜm ꝙ aliqͥd bonꝰ eſt nō pōt egredi aliqua oꝑatio iniuſta. gͦ pari rōne cum ponit. nō ẜm ꝙ dicit pͥuationē intētionis. Et ſi obijciat̉ ꝙ miſit ſumme prudēs nō pōt exire ab eo aliqua oꝑatio fortuita. raculū inqͣtū hmōi eſt a deo ⁊ tn̄ dicit p̓uationē ꝯſuetudinis. ¶ Itē fortuitū ẜm ꝙ fortuitū ortū hꝫ a cā per accn̄s. gͦ ſi deus qꝛ fit p̄ter ſolitū curſuꝫ. dd̓m ꝙ al̓r miraculū fit p̄ter ſolitū cur eſſet cā fortuiti ẜm ꝙ hmōi. deꝰ eſſet cā alicuiꝰ rei ꝑ accn̄s: ſed ſum ⁊ al̓r fortuitū p̄ter intētionē. Miraculū em̄ fit p̄ter ſolitū cā ꝑ accn̄s reduci hꝫ ad cām nobiliorē. gͦ aliqua cauſa eſſet no curſum ita ꝙ ſupͣ curſum nature. vn̄ plus dicit poſitiōis ꝙͣpͥua bilior deo. qd̓ ē abſurdū. ¶ Itē ſicut īiuſticia ſe hꝫ ad ſuā cāꝫ tionis. caſuale ꝟo nō ita fit p̄ter intentionē ꝙ fiat ſupra intenꝰſic caſuale ⁊ fortuitū ad ſuā. ſed iniuſticia nō pōt eē ab aliquo tionē ſꝫ deficit ab intētione. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deꝰ pōt ꝙ ali niſi oꝑante iniuſte. ergo caſuale ⁊ fortuitū non pōt eſſe niſi ab qd̓ agens vnū aſſequat̉ ⁊ aliud intēdat. ita ꝙ vtrūqꝫ ſit a deo. eo qͥ operat̉ caſual̓r ⁊ fortuite. ſed deꝰ nullo mō operat̉ caſual̓r dd̓m ꝙ verū ē. ſꝫ aſſeqͥ vnū ⁊ intēdere aliud hoc nō facit caſus nec fortuite. ergo caſualis ſiue fortuita oꝑatio ẜm ꝙ hmōi nō vel fortuna inqͣtū qͥs aliud intēdit ab eo ꝙ aſſeqͥt̉: ſꝫ inqͣtū nō zzeſt a deo. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ⁊ ſi caſuale ⁊ fortuitū ẜm id qd̓ eſt ſit a deo. inqͣtū tn̄ caſuale vel fortuitū a deo nō eſt. Et ratio huius p̄uidet nec intēdit illud qd̓ aſſequit̉. Si em̄ illud ⁊ aliud intē deret. iā nō oꝑaret̉ caſual̓r ſiue fortuite. Lꝫ āt ītēdere ad alid̓ eſt. qꝛ caſuale ⁊ fortuituꝫ aliqͥd ponunt vtpote effectū qͥ eſt ex ꝯcurſu cauſaꝝ ob aliud inceptaꝝ. Aliqͥd etiā priuant. dicit em̄ ſit a deo. nō tn̄ a deo eſt nō intēdere illud qd̓ aſſequit̉ qꝛ pͥmū dicit poſitionē. ⁊ ſcd̓m priuationē. ⁊ caſuale ſiue fortuitū inꝙͣcaſus ⁊ fortuna defectum intētionis ⁊ p̄cognitionis. ⁊ qm̄ ope ratio cauſaꝝ ⁊ ꝯcurſus ad ꝓducendum tales effectus aliquid tum hmōi nō noīatur a pͥmo ſed a ſcd̓o. ⁊ ꝓpterea inqͣtū tale non eſt a deo: ſed a defectu reꝑto in agente creato. ponit. iō a deo eſt. qꝛ ꝟo priuatio intentionis defectus eſt. iō E a deo nō eſt. ⁊ qm̄ caſuale ⁊ fortuitū vt ſic nominātur impoſita Utrū enūciatio falſa ẜm ꝙ hmōi ſit a ꝗ ueſtio. llj. deo. Et ꝙ ſic vr̄. Qn̄cūqꝫ aliqͣ duo fū ſunt a tali defectu. hinc eſt ꝙ nō ſunt ꝯcedenda a deo eſſe. Et hoc vult dicere Aug. in lib. lxxxiij. q. cū dicit. Quod caſu fit te dant̉ ſuꝑ idē ẜm rē. ſi vnū eſt a deo ⁊ reliquū: ſꝫ falſitas alicuiꝰ mere fit. ⁊ ideo ſicut nō concedimus ꝙ temerariū ẜm ꝙ bmōi ꝓpōnis ⁊ veritas ſue oppoſite fundant̉ ſuꝑ idē. hoc em̄ ip̄o ꝙ ſit a deo ſic nō eſt ꝯcedendū ꝙ caſuale vl̓ fortuitū ẜm ꝙ hmōi hec eſt vera hō ē aīal. hec ē falſa. hō nō eſt aīal. gͦ cū oīs ꝓpoſit a deo. ⁊ qꝛ tam caſuale ꝙͣ fortuitū vt ſic eſt. eſt nomen impo nis ꝟitas ſit a deo. vr̄ ꝙ oīs ꝓpōnis falſitas ſit a deo. ¶ Item ſitum a priuatione intētionis. ẜm ꝙ priuatio intētionis dupl̓r ꝟitas eſt adeqͣtio rei ⁊ intellectus. ⁊ falſitas eſt inadequatio pōt intelligi. ẜm hoc caſuale ⁊ fortuitum d̓r dupliciter. ¶ Uno rei ⁊ intellectꝰ ꝑ oppoſitū. ſed ſicut ſe hꝫ equalitas ⁊ inequali34 em̄ mō pōt intelligi priuatio intētionis vniuerſal̓r reſpectu cu tas in rebꝰ. ita ſe hꝫ equalitas ⁊ inequalitas in ꝓpoſitionibꝰ: iuſcūqꝫ agentis. ſiue particularis ſiue vniuerſalis. ſiue operāſed equalitas ⁊ inequalitas in rebꝰ ſunt ab ip̄o deo. ſicut em̄ a tis ſiue cooperātis. ſiue exequentis ſiue gubernantis. Et hoc deo eſt ꝙ aliqua duo ſunt eqͣlia. ſic a deo ē ꝙ aliqua duo ſic ſe mō nihil eſt caſuale. ⁊ caſus ⁊ fortuna hoc modo nihil ſunt. Et habeāt ꝙ vnū excedat reliquū. vnde Aug. dicit ꝙ ſi eſſent oīa hoc mō aliqui ph̓i poſuerūt caſuꝫ. ⁊ improbat Aug. in li. lxxxequalia. nō eſſent oīa. ergo pari ratiōe adequatio ⁊ inadequa iij. q. ꝙ per hoc ꝙ ꝓuidentia totus mūdus adminiſtrat̉. ⁊ ita tio ſigni ad ſignatum eſt ab eodē principio. ¶ Item ab eo eſt nibil fit qd̓ nō ꝑtineat ad opus ꝓuidentie. Alio mō pōt intelli falſitas ꝓpoſitionis qui ſolus pōt facere ꝓpoſitionem ipſam gi priuatio intentionis reſpectu agentis particularis. vtpote eſſe falſam. ſed demonſtrato aliquo peccatore iſta eſt ꝟa. iſte particularis nature ⁊ intellectus creati. ⁊ hoc mō aliqͥd cāſua nō eſt iuſtus. ⁊ nullus pōt hanc facere falſam niſi ſolus deus le. ⁊ caſus aliqͥd eſt. ẜm ꝙ dicit Boetiꝰ in li. de ꝯſola. diffiniēs qui pōt ei dare iuſticiā. ergo ⁊c. ¶ Item maioris dignitatis caſum ⁊ on̄dens qual̓r quis pōt operari caſual̓r. videlꝫ cū aliet ptātis eſt falſificare hanc ꝓpoſitionē. ille eſt peccator ꝙͣ ve quid aſſequit̉ inopinate. ⁊ ideo dicit. Caſus eſt inopinatus rei rificare eā. qͥ em̄ peccat hocipſo ꝙ peccat verificat eā. ⁊ hoc in euētus. vbi ſimul tangit poſitionē ⁊ priuationem. Poſitionem dignitatis eſt: ergo ſi oīs ꝓpoſitionis veritas a deo eſt. videt̉ per hoc quod dicit euētuꝫ. priuationē in hoc quod dicit inopi multo fortius ꝙ talis ꝓpoſitionis falſitas ſit a deo. ¶ Sed ꝯͣ. natuꝫ. ⁊ illa quidē priuatio nō eſt reſpectu dei. qꝛ deꝰ nihil po om̄e qd̓ deus pōt facere hꝫ exemplar in deo. ſed enūciatio falteſt facere inopinate ſiue improuiſe. nec etiā a deo eſt cū ſit de ſa ẜm ꝙ falſa non hꝫ exemplar in deo. cū ipſa veritas ſit rō exē fectus. ſed potiꝰ a defectibilitate creature. Concedende ſunt plandi. ergo enūciatio falſa ẜm ꝙ falſa nō eſt a deo. ¶ Iteꝫ ſi igit̉ rōnes oſtēdentes ꝙ nihil eſt a deo caſuale. ita ꝙ caſuale cut ſe hꝫ bonitas ad maliciā: ſic ſe hꝫ veritas ad falſitatē. ſed Iꝫ ẜm ꝙ caſuale nō eſt a deo. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ pͥmo obr̄ in cōtra a ſumma bonitate nullo mō poteſt eſſe malicia. ergo a ſumma rium ꝙ ꝯcurſus cauſaꝝ a deo eſt. iam patꝫ rn̄ſio. arguit em̄ de ꝟitate. nullo mō pōt eſſe falſitas. ¶ Itē verū ⁊ ens ꝯuertunt̉. caſu ẜm ꝙ dicitꝭ poſitionem non ẜm ꝙ dicit defectuꝫ. ¶ Ad ilſꝫ a deo nō pōt aliqͥd eē qd̓ nō ſit aliqͦ mō ens. ſi em̄ pure nihil 36 lud qd̓ obr̄ ꝙ a deo eſt cauſa per ſe ⁊ per accidēs. dd̓m ꝙ aliter eēt. a deo nō eſſet. gͦ a deo nō p̄t eē niſi verū. ſꝫ enūciatio falſa d̓r accn̄s de ente ꝓut eſt differentia entis. al̓r ꝓut eſt differeninqͣtū bmōi dicit priuationē veri. ergo videt̉ ꝙ a deo non detia cauſe. Prout eſt differētia entis dicit babitudinē ad ſubie beat cauſari ẜm ꝙ bmōi. ¶ Item omne qd̓ deus poteſt facere ctum. q̄ quidē poſitio eſt nō priuatio. Prout aūt eſt differētia poteſt dicere. ſed falſum nō poteſt dicere. ergo nō poteſt face cāe dicit priuationē intētionis ꝑ quā aliqͥd d̓r eſſe cā alicuius re. Probatio minoris. Si dicit falſum. aut ergo ſcienter. aut ꝑ ſe. ⁊ iō nō ſeqͥtur ꝙ ſi modus eſſendi per accn̄s inqͣtū hmōi ignorāter. Ignorāter nō. hoc conſtat. Si ſcienter ſed quicūqꝫ ſit a deo. ꝙ ⁊ modus oꝑandi ꝑ accn̄s inqͣtum bmōi ſit a deo. dicit falſum ſcienter. mentit̉. ergo deus mentiretur. quod eſt 37 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ diuerſe cauſe indigent aliquo ſuperiori 49 ꝓphanū ⁊ impiū dicere. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ falſitas nihil aliud eſt cōiungente ad hoc ꝙ poſſint vnū effectum ꝓducere. Dicēdum ꝙͣ defectus veritatis in re que nata eſt verificari. ſicut malicia ꝙ illud dupl̓r poteſt intelligi. Uno mō vere. alio modo falſe. dicit priuationē bonitatis ⁊ rectitudinis circa actionē q̄ nata Si em̄ ita intelligatur qd̓ ad hoc ꝙ alique due cauſe ꝯcurrant eſt rectificari. ⁊ iō ſicut actio mala inqͣtū actio ē a deo. inqͣtū neceſſaria ſit noua influētia cauſe ſuperioris. plus ꝙͣ ſi nō con ꝟo mala ⁊ iniuſta. a deo nō eſt. ſic enūciatio falſa inqͣtū enuncurrerēt. ⁊ q̄libet oꝑaret̉ ꝑ ſe. ſic nō hꝫ veritatē. hoc em̄ ip̄o ꝙ ciatio a deo eſt. inqͣtū ꝟo falſa nō ē a deo. Un̄ quēadmodum aliqͥs abſcōdit in terra theſaurū ⁊ aliqͥs fodit in eadē terra ſi in actiōe duplex ꝯſiderat̉ bonitas. vna nature ⁊ altera moris ne noua influētia ille due oꝑationes cauſant theſauri inuētio ⁊ vna eſt eſſentialis ⁊ altera accidētalis. ⁊ ideo vna priuat̉. al nem. Si aūt ita intelligat̉ ꝙ oēs cauſe que ꝯcurrūt advnū eftera relinquit̉ ⁊ rōne illiꝰ bonitatis q̄ relinquit̉. actio illa eſt a 4 fectū reducunt̉ ad aliquod vnū principiū. ſic veritatē hꝫ ꝓ eo deo. ¶ Sic in om̄i enūciatione duplex ē veritas. Una eſſentia ꝙ illa q̄ nō poſſunt reduci advnū principiū oīno ſunt diuerſa. lis. ⁊ hec eſt veritas qua ꝓpoſitio repn̄tat illud ad qd̓ repn̄tan ⁊ ideo nunꝙͣ poſſunt ad vnū effectū concurrere. Si em̄ in vno dum inſtituta eſt. ⁊ hec nunꝙͣ priuat̉ ab enūciatione. Oīs em̄ pͥncipio nō ꝯuenirēt. iam oīno non haberent aliquid cōe. ⁊ iō enunciatio ſignificat illud ad qd̓ inſtituta eſt. ſiue ſit vera ſiue neceſſe eſt ponere ꝙ tam cauſe cōcurrētes ꝙͣ eaꝝ ꝯcurſus ſint falſa. Alia ꝟo eſt veritas accidētalis que attenditur in ꝓpoſiab vno pͥncipio primo. Sꝫ tn̄ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ caſuale inꝙͣtione in hoc ꝙ repn̄tat rem ẜm ꝙ eſt. tunc em̄ dicitur adequaxx ij

Secundi. libri bilis ⁊ tn̄ defectus eſt. ſic eſt cognoſcibilis. ⁊ ſic eſt ſigninicu ri ſignū ſignato. ⁊ veritas enūciationis nō eſt aliud ꝙͣ quedā coi lis. ideo cum queritur ſuꝑ quid fundetur veritas enuncianiaadeqͥtio. ⁊ hec veritas priuat̉ ꝑ falſitatē. tūc em̄ eſt ꝓpoſitio vl̓ nis. nō oportet ꝙ ex parte rei reſpōdeat aliqua veritas. Sicu enūciatio falſa qn̄ ſignū nō repn̄tat rē ſicut eſt. vel res nō eſt ſi enim verum ens contingit vere ſignificare de ipſo ipſum exe cut repn̄tatur ꝑ ſignū. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit ph̓us. Ab eo ꝙ res eſt ſic etiā de illo quod nullo modo eſſe contingit vere ſianificat vel nō eſt. d̓r oro vera vel falſa. hoc eſt dicere ab eo ꝙ res eſt ſi cut repn̄tat̉ d̓r or̄o vera. ab eo ꝙ res non eſt ſicut repn̄tatur d̓r ꝙ ip̄m nō eſt. Sicut eniꝫ 4 or̄o falſa. Sicut igr̄ iniuſticia eſt pͥuatio rectitudinis. ſic falfi ¶ Determinat ꝙ ex ꝑte fi ſignificatio dicit relatiotas eſt defectus adeqͣtionis. ⁊ iō ſicut deo vt autori nō attrinem. q̄ nō requirit ſigni dipio. nis venit rectitudo volūtatꝭ. a buit̉ iniuſticia actionis. ſic non dꝫ ei attribui falſitas or̄onis. ficatum eſſe in actu. ſic et xrem Oſt p̄dicta d̓ vo vtroqꝫ em̄ mō defectus ē. ⁊ nullus defectus deo attribuēdus veritas ſigni que quideꝫ lūtate eiuſqꝫ fine eſt. Notandū eſt tn̄ ꝙ ſi nullus defectꝰ ſit a deo. tn̄ magis alidicit conditionē illius re quis defectꝰ elongat̉ a cauſalitate dei ꝙͣ aliꝰ ẜm ꝙ ſunt diuerdiſſerendum eſt. lationis. nō exigit funda q ſi modi deficiēdi. ¶ Eſt em̄ quidā defectus qͥ dicit pͥuationeꝫ Sciendū ergo ē ri ſuꝑ aliquā rem actuali alicuiꝰ poſitiōis ⁊ ordinis. ſicut eſt defectus culpabilis. ⁊ iſte ter exiſtentem. nihilomiꝙ ex fine ſuo(vt eſt defectus vituperabilis ⁊ vituperabilē reddit actorē. ⁊ talē nus tn̄ cuꝫ omnis relatio ait Aug.) volūtas cognoſcidefectū deus nō facit. nec etiā facit aliqͥd quo facto creatura et ordo a deo ſit. talis ſitur vtrū recta an praua ſit. tali defectu deficiat neceſſario. vn̄ nec deꝰ facit pctm̄. nec facit gnificatio ⁊ talis veritas aliquē peccare. nec facit aliqͥd quo facto neceſſario ſequat̉ pec a deo eſt. nec ſequitur ad catū rōne illiꝰ qd̓ deus facit. hoc dico ꝑꝑ aīe infuſionē in qͣ ne hoc ꝙ ſignificatū ſit a deo. immo eſt ibi ſophiſma ẜm accn̄s. ſiceſſario ꝯͣbit̉ culpa originalis. ſꝫ hoc nō eſt ex actu dei. ſꝫ ex p̄cut ſi argueret̉ ordinatio culpe ⁊ pene eſt a deo. ergo culpa eſt uaricatione pͥmi parētis. Eſt ⁊ alius defectus qͥ eſt p̓uatio ali 1 a deo. Sic nō ſequit̉ ī ꝓpoſito vera ſignificatio furti ē a deo cuius poſitiōis. nō tn̄ eſt p̓uatio ordīs. ꝯtingit em̄ aliquos de ergo furtū eſt a deo. Et ſic ptꝫ ꝙ ⁊ ſi veritati nō ſemꝑ correſpō fectus ordinari. ⁊ talis defectus lꝫ nō poſſit deo attribui ẜꝫ ꝙ deat ex parte ſignificati aliquid excellētius ꝙͣ falſitati. tn̄ veri defectus. pōt tn̄ ei attribui ẜm ꝙ ordinatus. ⁊ de tali defectu tas nobilior eſt ꝙͣ falſitas. ⁊ ideo nō ſequit̉ ꝙ ſi verificatio ꝓlꝫ nō poſſit dici ꝙ deꝰ eū faciat. qꝛ defectū facere eſt deficere. poſitionis ſit a deo. ꝙ ab eodē ſit ꝓpoſitionis falſificatio ſiue pōt tn̄ dici ꝙ facit aliqͥd qͦ facto neceſſario ꝯſequitur ille defe falſa enunciatio ẜm ꝙ falſa. Et ſic patent queſita. ctus. ⁊ talis defectꝰ eſt falſitas ⁊ ignorātia. ⁊ cecitas. ⁊ ꝯſil̓es Qual̓r in gn̄ali per actū volunta Un̄ ꝙͣuis nō poſſit ꝯcedi ꝙ deꝰ faciat falſitatē or̄onis ſiue ora Diſtin. xxxviij. tis petm̄ introducitur. tionem falſam ẜm ꝙ falſa eſt. pōt tn̄ ꝯcedi ꝙ deꝰ faciat aliqͥd Oſt p̄dicta de volūtate eiuſqꝫ fine ⁊c. Supra on̄quo facto aliqua or̄o eſt falſa neceſſario. ſicut cū iuſtificat imdit magr̄ quid ſit malum ſiue pctm̄ in generali. in pium. facit aliqͥd. quo facto hec enūciatio eſt falſa. Iſte eſt im hac parte determinat qual̓r peccatum per actum pius. Cōcedende ſunt igr̄ rōnes on̄dentes ꝙ enūciatio falſa volūtatis habeat introduci. Diuiditur aūt pars ch ẜm ꝙ falſa nō ſit a deo. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ falſitas ⁊ ꝟitas iſta in tres. In quaꝝ prima determinat magiſter fundant̉ ſuꝑ idē. Dd̓m ꝙ verū ē. ſꝫ tn̄ aliter ⁊ al̓r. qꝛ ꝟitas fun qualiter peccatum a voluntate habeat ortum in generali. In datur ꝑ modū poſitiōis. ⁊ falſitas ꝑ modū p̓uationis. ⁊ iō nō ſecunda ꝟo deſcendit ad ſpeciales differentias peccati. infra ſequit̉ ꝙ ſint ab eodē. Cū aūt d̓r ꝙ qͥ ſuꝑ idē fundant̉ ab eodē diſt. xlij. Cum autē voluntas mala ⁊ operatio ⁊c. In tertia ꝟo A4 ſunt. hoc intelligit̉ qn̄ ſuꝑ illud idē fundant̉ ⁊ eodē mō. ¶ Ad inquirit vtrū ortum habeat in ipſa voluntate poteſtas peccanillud qd̓ obr̄ ꝙ equalitas ⁊ ineqͣlitas in rebus ſunt ab eodē pͥn di. infra diſ. xliiij. Poſt predicta cōſideratione dignum occurcipio. Rn̄dendū eſt ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ in rebus vno mō inequali rit ⁊c. Prima pars hꝫ duas. In prima inquirit magr̄ qualiter tas dicit priuationē equalitatis vbi dꝫ eſſe. ⁊ tunc nō eſt a deo ipſa volūtas habeat deprauari. Secūdo ꝟo qual̓r ex prauitacū ſit defectus. Alio mō inequalitas dicit gradū ⁊ ordinē qui te volūtatis fiat deprauatio in actu exteriori. īfra diſ. xl. Poſt dꝫ eſſe inter res. ⁊ hoc mō ⁊ ſi videat̉ dicere priuationē. qꝛ tn̄ hec de actibus adijciendū videt̉. Prima pars hꝫ duas. In pri dicit poſitionē a deo eſt. ſꝫ inadequatio ſigni ad ſignatū ſemꝑ ma determinat qual̓r voluntas habeat deprauari. In ſecūda dicit defectū. ꝓ eo ꝙ ſignū inſtitutū eſt vt repn̄tet ſignatū ẜm ꝟo inquirit quare magis deprauetur volūtas in ſuo actu ꝙͣ ali ꝙ eſt. ⁊ iō in adeqͣtione ſigni ad ſignatū eſt falſitas. inadequa qua alia potentia infra. diſtin. xxxix. Hic aūt oritur queſtio ſa tio ꝟo in rebus nō eſt falſitas. Et ꝓpterea nō ſequit̉ ꝙ ſi inatis neceſſaria. ¶ Prima pars que continet p̄ſentem diſtinctio dequatio rei ad rē eſt a deo ꝙ inadequatio ſigni ad ſignatum nem habet duas partes. Qm̄ em̄ deprauatio ⁊ rectificatio vo ſit a deo. Poſſet tn̄ dici ꝙ inadequatio inqͣtū hmōi cum dicat luntatis attenditur penes finem. ⁊ voluntas habet comparadefectū equalitatis a deo nō eſt. ꝙͣuis illud qd̓ ſubeſt a deo ē. ri ad finem mediante intentione. ideo pars iſta duas bꝫ par4 ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deus pōt falſificare enūciationē. dd̓m ꝙ tes. In quarum prima determinat magiſter de rectificatione hec eſt vera ⁊ ꝓpria. Deus facit. quo facto. aliqua ꝓpoſitio eſt et deprauatione voluntatis ex parte finis. Secundo ꝟo inqui falſa. hec aūt eſt minꝰ ꝓpria. deus facit aliqua ꝓpoſitionē falrit differentiam voluntatis. intētionis ⁊ finis. ibi. Solet etiā ſam. ſed hec eſt ſimpl̓r impropria. deus facit falſitatē in ꝓpoſi queri quid diſtet inter voluntatem ⁊ intētionem. Prima pars tione. ⁊ hoc qꝛ falſitas nomīat ip̄m defectū p̄ciſe. ⁊ ideo in illa habet quattuor partes. Quia em̄ obliquatio cognoſci babet rōne eſt ſophiſma ẜm accn̄s que ſic arguit. facit aliqͥd quo farectitudinem. nam rectum iudex eſt ſui ⁊ obliqui ideo in pri cto ꝓpoſitio eſt falſa. ergo facit ꝓpoſitionē falſam ſiue falſita ma parte determinat magiſter ꝙ ex parte finis venit rectitu46 tem in ꝓpōne. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ maioris dignitatis eſt fal do voluntatis. Scd̓o determinat quis ſit ille finis. ibi. Qui er ſificare aliquā ꝓpōnem ꝙͣ verificare. dd̓m ꝙ veritatē ad falſi go charitatem ſibi ponit finē. In tertia ꝟo determinat de vnitatē ꝯtingit cōparari dupl̓r. Aut loquēdo formal̓r aut cauſatate finis reſpectu bonaꝝ voluntatum. ibi. Sed queritur vtrū liter. ſiue rōne eiꝰ qd̓ ſubeſt. Si loquendo formal̓r. ſic cū veriomnes bone volūtates. Quarto ꝟo mouet quoddā dubium ⁊ tas dicat adequationē. ⁊ falſitas inadequationem. ⁊ ita falſideterminat ibi. Uerūtamen huic ſententie qua dictum eſt ⁊c. tas priuationē. veritas poſitionē. dignius eſt oīno aliquidve Secūda ꝟo pars in qua determinat de differentia voluntatis rificare ꝙͣ falſificare. qͥcquid illud ſit cū dignior ſit veritas ꝙͣ intentionis ⁊ finis habet duas. In quarū prima querit diffefalſitas. ſi tn̄ ꝯtingat dicere dignius reſpectu eius in quo nul rentiam ẜm rationem. ibi. Solet etiam queri ⁊c. Secundo de la eſt dignitas. Si aūt cōparamus veritatē ad falſitatem radifferētia ẜm rem. ibi. Sed querit̉ vtrū intentio ⁊c. Et ẜm hoc tione eiꝰ qd̓ reſpondet ex parte rei. ſic dico de plano ꝙ aliqn̄ duo determinantur in parte iſta. ſcꝫ de comparatione volundigniꝰ eſt illud qd̓ ex parte rei reddit illā ꝓpoſitionē falſam q̄ tatis ad finem. ⁊ de differentia intentionis ⁊ volūtatis. illud quod reddit ꝓpoſitionē verā ſicut ptꝫ. dignius eſt em̄ ꝙ a ¶ Ex fine ſuo ⁊c. Sed ꝯtra. beatitudo eſt bonū nobis ignoreddit iſtam propoſitionem falſam. iſte non eſt bonus: ꝙͣ ꝙ tum. vnde hoc eſt illud qd̓ nec oculus vidit nec auris audiuit reddit eā veram. Et ratio bhuius eſt iſta. qꝛ ꝙͣuis veritas de ſe ⁊c. ergo ſi per ignotū nō poſſumus aliud cognoſcere. vr̄ ꝙ vodicat poſitionē. qꝛ dicit adequationem. illa adequatio ex ꝑte luntas nō poſſit cognoſci. vtrū ſit bona vel praua ex illo fine. alteriꝰ extremi ita bene pōt reſpicere priuationē ſicut poſitioItem certius eſt nobis qd̓ eſt preſens nobiſipſis ꝙͣ qd̓ eſt abnem. ⁊ defectum ſicut effectū. Sicut em̄ defectus eſt ordinaſens. ſi ergo nō cognoſcimus p̄ſentia per abſentia: ſed magis econuerſo.

ī II LXXI Diſtinctio 4 ī ſuum. Actus aūt charitatis qui eſt amare dupliciter bꝫ notifi econuerſo. videt̉ ꝙ per beatitudinem nō fiat cognitio bonita cari. ⁊ per comparationē ad illud a quo procedit tanꝙͣ a printis in volūtate. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ cognitio beatitudinis ducipio efficiente. ⁊ per comparationem ad illud quod ad ipſam plex eſt. videlꝫ in vniuerſali ⁊ particulari. Cognitio beatitucharitatem terminatur ſicut ad quietātem. et ideo in illa eius dinis in vniuerſali omnibus eſt innata. Cognitio ꝟo in partinotificatione tangitur duplex operatio. videlꝫ ad corpurum. culari videlꝫ vbi ſit btītudo ponēda. habet̉ a nobis ꝑ babituꝫ et ad ipſum preceptum. fidei aliquo mō. ⁊ aliquo Et quia puritas cordis a modo expectatur habenEt recte d̓r xp̄us finis legis Finis aūt bone volūtatis btī qua immediate procedit da per deiformitatē gload iuſticiā. Qꝛ vt ait aug. ī li. tudo eſt. vita eterna. ip̄e deus actus dilectionis preſup rie. Nunc enim cognoſciMale ꝟo finis ē aliud.ſ. maſnīaꝝ ꝓſperi. In xp̄o lex iuſti ponit fiduciā fidei. ⁊ cermus quaſi ſpeculādo. ⁊ a ledictio vel aliquid aliud in qͣ cie nō ꝯſumit̉ ſꝫ implet̉. Oīs titudinem ſpei tanꝙͣ diſremotis. ⁊ ſemiplene. tūc poſitiones preambulas. autē cognoſcemus expenō dꝫ voluntas qͥeſcere. Finē em̄ ꝑfectio ex ip̄o ⁊ in ipſo eſt iō vt manifeſtaret apoſto riendo perfecte. Licꝫ aubonū īſinuat ꝓph̓a dicēs. oīs ⁊ vltra quē nō ē qͦ ſpes ſe extē sͣ. cx lus ꝙ actꝰ charitatis pre tem nunc non cognoſcaꝯſummatiōis vidi fi. ⁊c. Cha dat. Finis fidelium xp̄us eſt iij. ſupponit actus aliarum mus perfecte cognoſcim ritas gͦ cuiꝰ latū mandatū eſt ad quem cū peruenerit currēvirtutum theologicarum tamē certitudinaliter cer finis oīs ꝯſummationis eſt.i. tis intentio. nō habꝫ quo am tanꝙͣ diſponentes ad iptitudine fidei ꝙ beatituſum iſta tria dicit. De cor oīs bone volūtatis et actiōis do eſt magnum et verum plius poſſit venire. ſed habet de puro in quo tāgit chabonum. De volūtate noad quā oē p̄ceptū referēduꝫ ē. c id in quo debeat permanere. ritatis ſanctitatem. Con ſtra. vtrū ſit recta vel pra vn̄ Aug. ī enchi. Oīa p̄cepta Finis ergo rectus atqꝫ ſupre ſcientia bona. in quo tanua nos neſcimus niſi per diuina referunt̉ ad charitatē. mus deꝰ pr̄ eſt ⁊ filius ⁊ ſpūſgit ſpei fiduciam. Et ficoniecturam. ⁊ ideo ſicut b De qͣ dicit apl̓us. Finis p̄ce ſanctus. nec hi tres ſunt tres de non ficta. in quo tancertum eſt ratio veniēdi in cognitionem dubij. ſic pti eſt charitas de corde puro git fidei conſtantiam. Et fines. ſꝫ vnus finis. qꝛ nō tres in his duobus apoſtolus cognitio beatitudinis fa ⁊ ꝯſcīa bona ⁊ fide non ficta. dij: ſed vnus deus. T charitatem perfectiſſime cit venire in cognitionem Oīs itaqꝫ p̄cepti finis chari U Determinat de vnitate commendat. in hoc ꝙ obonitatis volūtatis. dum tas eſt.i. ad charitatē refertur finis reſpectu bonarum volū ſtendit ꝙ in actu charita quis videt ſuam volunta oē p̄ceptū. Qd̓ ꝟo ita ſit vel tatum. tem ad beatitudinem ten c tis conſiſtit complemen Ꝙ oēs timore pene vl̓ aliqua intētio tum omnis virtutis. et fi pone vo dere. Quod ergo obijcit̉ ¶ Sed querit̉ vtrū oēs boꝙ beatitudo nobis ignonis omnis bone operatio ne carnali vt non referatur ad ne volūtates vnum tm̄ habeāt lūtates ta eſt iam patet reſponſio nis. que intelligitur ī nocharitatē que eſt dilectio dei vnū bafinē. De hoc aug. in. xj. lib. de Uerū eſt em̄ ꝙ non eſt no mine precepti. Unde in bēt finē ⁊ ꝓximi. nōdum fit quēadmo tri. ita ait. Alie atqꝫ alie volū is nota per experientiā tellectus predicte diffini ⁊ tn̄ que dum oꝫ fieri. ꝙͣuis fieri videa tates ſuos ꝓprios fines hn̄t. eſt tamē nobis nota per fi tionis eſt iſte. Charitas dā bone tur. Tūc eī recte fiūt q̄ mādat dem. Ad illud quod obijqui tn̄ referuntur ad finē illiꝰ eſt finis precepti ⁊c. ideſt diuercitur ꝙ rectitudo volūta charitas eſt illud in quo ſos fideꝰ. ⁊ que ꝯſilio monet cum re voluntatis qua volumus btē tis eſt nobis p̄ſens. dicēconſiſtit omnis mandati nes ſorferuntur ad dilectionē dei ⁊ ꝓ viuere. ⁊ ad eam peruenire vidum ꝙ ſicut in pͥmo libro adimpletio. et omniuꝫ vitiūtur. ximi. His verbis aperte inſitam que non referat̉ ad aliud oſtēſum fuit. lꝫ charitas tutuꝫ perfectio ⁊ hinc eſt nuatur quis ſit rectꝰ finis voſed amanti per ſeipſam ſuffi⁊ gratia ſint nobis p̄ſenꝙ ſcriptura adeo nobis luntatis. ſiue actionis bone. tia. ſunt tn̄ nobis ignota ciat. quēadmodum voluntas commendat charitatem. inqͣtū gratuita. qꝛ de eis et maxime ſcriptura noſcꝫ charitas que ⁊ deus eſt vt videndi finem habet viſionē. nulla pōt haberi experiē ui teſtamenti. et apoſtoſupra oſtendimus. et voluntas videndi feneſtrā. tia. vnde ⁊ ſi certiſſimus lus eam laudat elegan¶¶ Determīat qͥs ſit ille fifinem habet feneſtre viſionem ſim de affectiōe mea ẜꝫ ꝙ tiſſime. Quod ergo obijnis oſtēdens ꝙ deus eſt finis Altera ꝟo eſt voluntas ꝑ fene eſt affectio. valde tamen citur de obedientia et vioīs bone actiōis. qꝛ charitas dubius ſum de affectione ſtram videndi trāſeuntes cuiꝰ ta eterna ꝙ debeant dici mea vtrū ſit ordinata vel eſt nec tm̄ ſpūſſanctus. ſꝫ etiā finis precepti. dicendum item finis eſt viſio trāſeuntiū. gratuita ⁊ ita acquiro mi ꝙ obediētia ordinata eſt xp̄s ⁊ pater. nec hi ſūt hi tres ad quod etiā predicte referūbi probabilitateꝫ. per ali ad charitatem habendā. fines ſed vnus. b tur voluntates. Itē recte ſunt qua ſigna. et vita eterna non eſt ali¶ Qui gͦ charitatem ſibi po voluntates. ⁊ oēs ſibimet reli b ¶ Finis p̄cepti eſt cha ud ꝙͣ charitas conſumnit finē. deū ſibi ponit finē vn̄ ritas de corde puro ⁊ con gate. ſi bona eſt illa ad quam mata. ſcientia ⁊c̄. Cōtra hoc ver ⁊ xp̄m finē legis ad iuſticiam c ¶ Finis ergo rectus at cuncta referuntur. Si autem bū apl̓i obijcit̉. Qm̄ p̄ceqꝫ ſupremus deus pater dicit apl̓s eſſe omni credenti. praua eſt praue ſunt omnes. ⁊ pta directius ſunt ordina eſt ⁊c. Cōtra. finis ē res Lo.x. ta ad obediendū ꝙͣ ad aqua fruendum eſt. ſed bi mandū. ergo potius debuit dicere. obediētia eſt finis p̄cepti tres ſunt tres res quibus fruēdum eſt. ſicut dicit Auguſtinus ꝙͣ charitas. Item cū finis quē aſſequimur ex obſeruātia man in lib. de doctrina chriſtiana. ergo ſunt tres fines. Item intēdatoꝝ eſt ipſa vita eterna. potius deberet dicere finis p̄cepti tio finis dirigitur per fidem. ſed fides ponit tres articulos in eſt vita eterna ꝙͣ charitas. Iuxta hoc querit̉ de numero ⁊ difcredendo patrē ⁊ filiū ⁊ ſpm̄ſanctum. ergo pari ratione intenferentia illaꝝ conditionū appoſitaꝝ: ſcꝫ de corde puro ⁊c. Cū tio intendit in eū ſtatuens ibi tres fines. Queritur ergo quaem̄ charitas nō ſit de fide nec de cōſcientia: ſed potius de afre non ſit diuerſitas finium ſicut pluralitas articulorum. fectione. non videtur recte notificari per illas conditiones. ¶ Rn̄. dicendū ꝙ rationis eſt diſtinguere. ⁊ volūtatis vnire. ¶ Reſpon. dicendū ꝙ ẜm ꝙ doctores exponūt. apoſtolus hic Rurſus ſicut dicit Dam̄. perſone diſtinguūtur ratione. ⁊ condiffinit charitatem. ſed quidā ſic exponunt vt ille determinaueniunt re ⁊ natura. ẜm hoc ergo intelligendum eſt ꝙ nomina tiones. de corde puro ⁊c. ſint determinationes ex parte ſubie illa que ſunt cōia ad rem ⁊ rōnem. illa poſſunt plurificari. illa cti. ⁊ hoc quod d̓r finis p̄cepti. ſit ipſa notificatio. vt ſit ſenſus ꝟo que ſunt realia plurificari non poſſunt. ideo poteſt diciꝙ charitas ꝓcedens de corde puro ⁊c. eſt finis p̄cepti. Alio mopater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus ſunt tres res. non tamē poteſt do exponit̉ vt hoc totū ſit notificatio. finis precepti de corde dici ꝙ ſint tres bonitates. Rurſus. quia articulus dicit quod puro ⁊c. Hic modus dicēdi videtur congruētior. Et ẜm hunc eſt ex parte rationis. finis ꝟo dicit quod reſpicit voluntatem. modū dicendi notandum ꝙ charitas hic diffinitur per actum ideo poſſumus dicere plures articulos. nō tamē poſſumus di xx iij

g Secundi libri I ia ſi hec tꝑalia propter ſe querimꝰ ſicut eterna. miſcerur iō rectaꝝ voluntatum ꝯnexio cere plures fines. lꝫ enim dextre ſiniſtra. ideoqꝫ cū dn̄s dixerit. Attēdite ne iuſti ſint plures articuli vna tū̄ iter qͦddā ē aſcendētiū ad btīeſt in eis veritas. qꝛ cū ve ciam veſtrā faciatis corā hoībus vt videamini ab eis. tudinē. qd̓ tertis velut paſſibꝰ ritas cōplexa ẜm ꝙ aliqͥd alibi ait. Sic luceant oꝑa veſtra bona corā hoībus. vt ꝰbatt. agit̉. Prauaꝝ āt ⁊ diſtortaꝝ ponit reducat̉ ad veritaglorificent patrē veſtrū qͥ in celis eſt. Propter deū ex voluntatū īplicatio vinculū ē tem incomplexā. ⁊ vna ſit go oīa facienda ſunt. vt oīa que facimus omniumqꝫ fiMat. v qͦ alligabit̉ qͥ hic agit vt ꝓijcia veritas incōplexa in pr̄e nes ad eum referamus. et filio ⁊ ſpūſancto ẜm ꝙ tur ī tenebras ext̓iores. His ſunt vna charitas et vna ¶ Querit differentiam voluntatis ⁊ intentionis ⁊ autoritatū teſtimonijs euidē veritas. illi tres articuli finis ẜm rationem. ter mōſtrat̉ plures in fidelibꝰ e ſuꝑ vnā veritateꝫ realem ¶ Solet etiā q̄ri. qͥd diſtet īter volūtatē ⁊ intentione au rectas eſſe volūtates ꝓprios ꝫ Quid fundari hn̄t. ¶ Ad illud ac finē. Ad qd̓ dici pōt inter volūtatē ⁊ finē certo atqꝫ caa ac diuerſos fines hn̄tes. et in̄ ergo qd̓ obr̄ ꝙ ſunt tres euidenti mō diſtinguit̉. Qꝛ volūtas eſt qua volumus Quido res. Dd̓m ꝙ rō illa nō vavnū eundēqꝫ. qꝛ oēs referunt̉ let. ſunt tres res gͦ tres fi aliqͥd. Finis ꝟo volūtatis eſt vel illud qd̓ volumꝰ ꝑ qd̓ nis. ad vnum qͥ eſt finis finium de nes. qꝛ proceditur a plumplet̉ ip̄a volūtas. vel potiꝰ aliud ꝑꝑ qd̓ illud volum. quo paulo an̄ diximꝰ. ita econ ralitate perſonali ad plu Intētio ꝟo interdū ꝓ volūtate interdū ꝓ fine volūta/ Quidiuerſo forte eſt in malis. ralitatem eſſentialem. et tentio. x tis accipit̉. q̄ diligēs ac pius lector ī ſcriptura vbi hec ¶Mouet ⁊ determīat du differenter accipitur res occurrūt diſcernere ſtudeat. Finis ꝟo volūtatis ē decū d̓r finis eſt res ⁊ cū d̓r bium de duobus finibus con ⁊ tres ſunt res. ¶ Ad illud lectatio bona vl̓ mala. ad qua nitit̉ quiſqꝫ ꝑuenire. vn̄ c ſtituendis. qd̓ obijcit̉ ꝙ fides diſtinAug. ſuꝑ illū locū. pſal. Scrutās corda ⁊ renes. ſic ait p̄s. vij. ¶ Ueruntū huic ſnīe qua di guit. dd̓m ꝙ ex hoc nō ſe Deꝰ ſolus ſcrutat̉ corda.i. qͥd quiſqꝫ cogitet. ⁊ renes. ctū ē fideliū quaſdā rectas vo quitur ꝙ intentio diſtini. qͥd quēqꝫ delectet. qꝛ finis cure ⁊ cogitationis ē dele luntates diuerſos fines ſorti guat plures fines. ſicut ctatio ad quaꝫ cura ⁊ cogitatione nitit̉ qͥſqꝫ ꝑuenire. fides plures articulos. ri. ⁊ tn̄ ad vnū referri vr̄ obuia nā cū intētio in charitate Et paulo poſt. Opera nr̄a q̄ ſunt in dictis ⁊ factis pn̄t re qd̓ alibi augu. ammouet ne conſummet̉. ⁊ charitatis hoīes videre. ſꝫ qͣ aīo fiant. ⁊ quo venire cupiāt. ſolus ſcꝫ nobis duos fines ꝯſtituaſit vnire. plus habet intē deꝰ videt qͥ cū videt cor eēſi celo ⁊ nō delectari nos ī carmus. ita inquiens in li. de ſer. tio rōnem vniendi ꝙͣ rane. ſꝫ ī dn̄o.i. cū bone ſunt cogitatiōes ⁊ eaꝝ fines. dido. in mōte. Nō debemus iō tionem diſtinguendi. rigit iuſtū. Idē ſuꝑ alteriꝰ. psͣ. locū illum.ſ. In laqueo euāgelizare vt māducemus ſꝫ iſto quē abſcōderunt comprehēſus eſt pes eoꝝ. dicit. p̄s. it. iō māducare vt euāgelizemus. vt cibus nō ſit bonum Cati Pes aīe amor eſt. qͥ ſi prauꝰ eſt d̓r cupiditas vel libido qd̓ appetit̉: ſꝫ neceſſariū qd̓ adijcit̉ vt illud impleatur Nepevj ſi rectus d̓r charitas. Eo mouet̉ aīa qͣſi ad locū quo tē qit p̄di Querite primū regnū dei. ⁊ hec oīa adijcient̉ vobis. n dit.i. ad delectationē bonā vl̓ malā quō ſe ꝑueniſſe per cta ſubNō dixit primū q̄rite regnum dei. ⁊ deinde q̄rite iſta j amorē letat̉. Finis gͦ voluntatis vt p̄miſſum eſt d̓r ⁊ il dēs etē ꝙͣuis ſint neceſſaria. ſꝫ ait hec oīa adijcient̉ vobis. id ē lud qd̓ volumꝰ. ⁊ illud ꝑꝑ qd̓ volumus ⁊ intētio ad illd̓ plum. hec ꝯſequent̉ ſi illa q̄ratis. ne cū iſta q̄ritis. illinc auer reſpicit ꝑꝑ qd̓ volumꝰ. ⁊ voluntas ad illud qd̓ volumꝰ tamini. aut ne duos fines cōſtituatis. vt ⁊ regnum ꝑvt ꝟbi gratia. Si velim eſuriētem reficere vt habeam ſe appetatis. ⁊ iſta neceſſaria ꝑꝑ illd̓. Ergo ꝑꝑ regnū di vitam eternā. voluntas eſt quā volo reficere eſurientē dei tm̄ debemus oꝑari oīa vel cū regno dei. non ſolam 11 cuius finis eſt refectio eſurientis. Intentio ꝟo eſt qua mercedē corporalē meditari. Ecce hic aꝑte dicit ne du ſic ad vtā ꝑuenire volo. Finis ꝟo ſupremus eſt ipſa vi os fines nobis ꝯſtituamꝰ: ſꝫ vnū tm̄..i. regnū dei. cū ſuta. ad quam ⁊ alius finis refertur. pra dixerit bonas volūtates alias ⁊ alias ꝓprios hr̄e fines. ¶ Hec aūt ſibi nō repugnare. aīaduertit qͥ ver☞Querit differentiam voluntatis ⁊ intentionis On̄dit̉ ⁊ finis ẜm rem. bis p̄miſſis ſimplici oculo diligēter intēdit. Qui eī di ꝯcordi d ¶ Sꝫ q̄rit̉ vtꝝ intētio talis p̄dicto/ xit ne duos fines nobis ꝯſtituamꝰ ſꝫ oīa ꝑꝑ regnū dei d ¶ Sꝫ q̄rit̉ vtrū intētio ſit volūtas? ⁊ ſi volūtas ē anī faciamus. ip̄e premiſit ꝙ debemus māducare vt euan rum. ⁊c. Queritur hic de qōne hoc oꝑe ſit vna eadēqꝫ volungelizemus. Cū autē hoc ita facimꝰ actionis illiꝰ finem quā magr̄ nō determīat ī euangelij ꝯſtituimꝰ. ſed ⁊ hūc finē ad regnū dei referitas qua volo reficere eſuriētē partē alterā. vtrū.ſ. volū mus. Māducamus em̄ ꝓpter euāgelium ⁊ manduca ⁊ quā volo hr̄e vitā eternā. vi tas finis ⁊ eiꝰ qd̓ eſt ad fi nēpe talis intētio volūtas eſſe Quō inᵐus ⁊ euāgelizamus ꝓpter regnū dei. duos igit̉ fines nem ſint due voluntates aut vna. nā ꝙ due ſint vr̄ vt em̄ volūtas eſt qͣ volo refice̓ telligen nobis in māducādo ꝯſtituimus. Sed iſta faciētes nū ꝑ hoc ꝙ vna ē creati ⁊ alia dū ſitiil quid peccamꝰ? abſit. Nam ⁊ ip̄e ſic facere ſuadet ſi dilire pauperē. ita ⁊ volūtas eſt q̄ increati. vna tꝑalis ⁊ alia lud. Ne gent̓ eiꝰ ꝟba īſpiciamꝰ. Cū gͦ ait. ne duos fines nobis ꝑ illud volo hr̄e vitā. Et alia eterni. Ꝙ aūt vna ſit vī duos fi ꝯſtituamus. fines in diuerſa tendētes intelligi voluit quidem videt̉ voluntas eſſe. per hoc ꝙ ibi eſt vnuꝫ ꝑꝑ nes noalteꝝ. vbi aūt hoc eſt. ibi pis ꝯſti ſcꝫ quoꝝ alter ad alteꝝ nō referat̉. Ita ⁊ cū dicit ꝑꝑ re qua volo habere vitaꝫ. et alia tm̄ vnū eſt. vt cū diligo vi tuamꝰ. gnum dei tm̄ oīa agenda nec cū ipſo mercedē tꝑalem qua pauperi ſubuenire volo. num dulce nō diligo duo Sꝫ iſta ad illam refert̉. Nam meditandā. ita intelligendū eſt vt nō meditemur appe ſed vnum. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ 6 tendo cū regno mercedē tꝑalem. ita ꝙ nō ꝑꝑ regnū ſꝫ ⁊ ſi hoc ita placeat vt in eo cū mgr̄ ponit hic duas rn̄ſio Lu. xij. ꝓpter ſe. vt.ſ. regnū ꝑꝑ ſe appetamus. ⁊ iſta ꝑꝑ illud. aliqua delectatione voluntas nes. nec tn̄ aliquā eaꝝ reſicut ip̄e docet. Si em̄ petimus vitā eternaꝫ. petimus probat nec aliquā magis acquieſcat nōdum eſt tamen approbat. Et rō huiꝰ eſt. etiā tꝑalia a deo. ſi ea petimus ꝓpter vitā eternā non illud quo tenditur. ſed hoc ad Mat. quia ẜm diuerſas conſioffendimus. neqꝫ ſiniſtra tunc ſcit qͥd faciat dextra. qꝛ vj illud refertur vt illud depute derationes verum dicit mercedē tꝑalem nō ꝓpter ſe meditamur. ſed ꝑꝑ regnū tur: tanꝙͣ patria ciuis. iſtud vtraqꝫ ⁊ vtrunqꝫ oportet dei. vt ſit leua ſub capite ⁊ dextra in amplexu. Alioqͥn vero tanꝙͣ refectio vel manſio dicere. dina enim dicit ꝙ ſunt

Diſtinctio II CI ſunt volūtates due. Alia dicit ꝙ eſt volūtas vna. hoc aūt dixe tates nō ſunt equaliter bone. vr̄ ꝙ bonitas volūtatis nō ſit eis runt aſpiciētes ad diuerſa. Uoluntas em̄ finis dupl̓r pōt eſſe. ex finē. ¶ Itē māducare bonū eſt. ergo ſi qͥs final̓r p̄dicat vt Aut ſicut obiecti. aut ſicut finis in rōne finis. ſi ſit volūtas fimāducet cū oꝑatio iſta habeat bonū finē. vr̄ ꝙ ſic p̄dicare ſit nis ſicut obiecti. ſic cū aliud ſit obiectū creatū. ⁊ aliud increabonū ⁊ laudabile. ſi igit̉ talis actio iudicat̉ eſſe mala vr̄ ꝙ votum. alia eſt volūtas qua volo finē. ⁊ alia qͣ volo id qd̓ eſt ad fi luntas nō ſit bona ex voluntate finis. ¶ Item ſi aliqͥs mentit̉ nem. ſicut aliꝰ eſt motus ꝑꝑ ſalutē ꝓximi. cum ſaluare ꝓximū ſit bonū. mendaciū illud affectionis qͦ amo deū ī ſe eſſet bonū ⁊ meritoriū. ſi opus volūtatis bonitatē haberet ex viatoris. Et ſunt iſte volūta⁊ aliꝰ motus qͦ amo creafine. ſꝫ ꝯſtat qꝛ mendaciū nunꝙͣ eſt bonū. ſicut dicit aug. gͦ vi tes affectus ſiue motus mētis turā. Si aūt ſit volūtas fi ꝙ bonitas finis nō ſufficiat ad bonitatē volūtatis. Queritur qͥbus quaſi greſſibus vel paſnis ſub rōne finis inqͣtū igit̉ vn̄ cauſet̉ rectitudo ⁊ bonitas in voluntate. vtꝝ ex fine fiſibus tenditur ad patriā. Siſcꝫ aliud bꝫ ad ip̄m ordicut vr̄ dicere magr̄ an̄ aliūde. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū d̓r voluntas eē nari. ſic vna voluntate. et bona ex bonitate finis hoc eſt dicere ꝙ volūtas eſt bona ex or cut ergo altera eſt volūtas vi vno decurſu volo vtrūqꝫ dinatione ad bonū finē. Ad hoc aūt ꝙ ſit recta ordīatio ad bo dendi feneſtras. vt ſupra docē ꝙͣuis volūtas ſimul ⁊ ſenum finē requirit̉ ꝙ finis bonꝰ ſit duobꝰ modis. vcꝫ ẜm id qd̓ te Augu. didicimꝰ altera q̄ ex mel non poſſit ferri ſuper eſt ⁊ ſub rōne finiēdi. Aliqͥd em̄ eſt bonū in ſe. qd̓ tn̄ nō recte or iſta nectitur volūtas.ſ. ꝑ fenevtrūqꝫ. ſed ſucceſſiue. vt dinatur ad alteꝝ in rōne finis. ſicut minꝰ bonū ꝙͣuis ſit bonū ſtras vidēdi trāſeuntes. Ita. ptꝫ. cū amo comeſtionem nō tn̄ eſt bonus finis maioris boni. ꝓ eo ꝙ finis melior dꝫ eſſę ꝓpt̓ ſalutē. qꝛ ī amore cō nōnullis alia videt̉ eſſe volun bis que ſunt ad finem. Simil̓r ex parte ordinationis duo remeſtionis includo amorē quirunt̉. vcꝫ ydoneitas ex ꝑte ordinabilis ⁊ actualis ꝯuerſio tas elemoſynas dādi pauperi ſalutis. Et ẜm bas duas ex ꝑte voluntatis ordinātis. ⁊ cum iſta ꝯcurrunt. tūc abſqꝫ du alia voluntas bn̄di vitā. Alivias duo ſunt modi dicē bio volūtas bona ex fine bono iudicat̉. Cum aūt boꝝ aliquid aūt putāt ꝙ vna ſit voluntas di probabiles ⁊ veri. ſi re deficit. bonitas finis nō ſufficit ad bonitatē voluntatis vtpo ⁊ hic ⁊ ibi. ſed ꝓpter ſubiecto cte fuerint intellecti. te ſi ſit finis bonꝰ in ſe. nō tn̄ ſufficit ad finiēdū vel ad complē D intelligentiā rum multiplicitatē. diuerſitas dum illud quod ſit ꝓpter ip̄m. ſicut manducatio ꝙͣuis ſit bobuius partis in num in ſe. nō tn̄ hꝫ completā rōneꝫ finiendi reſpectu p̄dicatio memoratur voluntatū. Cetecidit hicqueſtio nis. Simil̓r mendaciū non eſt ordinabile ad bonum cū ſit ẜm rum quodlibet hoꝝ verum ſit circa duo. Et pͥ ſe malum. ⁊ ideo ꝙͣtūcunqꝫ quis mentiatur ꝓpter aliquod bo illud nulli in ābiguū venit. qͥn mo queritur de compara num. mēdaciuꝫ nō eſt bonū qꝛ deficit ibi rectitudo ordinatio volūtas ex ſuo fine penſetur. tione voluntatis ad ſuuꝫ nis ꝓpter defectum ydoneitatis ex parte actus quē voluntas x finem. Secūdo ꝟo queri vtrū recta ſit an praua peccarefert ad illū finē. Et ſic ptꝫ rn̄ſio ad qōnis veritatē qm̄ conee tur de differentia intētio dendum eſt ſicut magr̄ dicit voluntatē eſſe bonā ⁊ rectā ex fitū. an gr̄a. ⁊ quin noīe intētio nis ad voluntatem. Cirne. hoc em̄ intelligit̉ ſub p̄dictis ꝯditionibus. Et ẜm hunc mo nis aliqn̄ finis. aliqn̄ volunca primū queruntur quat dum rōnes ad primā partē ꝯcedende ſunt. Et ꝑ hoc etiā patꝫ tas intelligatur. tuor. Primo queritur vtꝝ rn̄ſio ad illa duo que vltimo opponunt̉ vcꝫ de p̄dicatiōe ⁊ mē voluntas ratione finis ſit dacio. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ beatitudo eſt finis bonacōmendabilis. Secūdo querit̉ quis ſit ille finis. Tertio querum voluntatū ⁊ etiā oīm. dd̓m ꝙ aliter eſt finis bonaꝝ volun ritur vtrum bone voluntates habeant vnum finem vel diuertatum. ⁊ aliter malaꝝ. Nam beatitudo que eſt finis oīm bona ſos. Quarto queritur vtrū male voluntates cōmunicent in firum voluntatū eſt beatitudo vera. beatitudo ꝟo que eſt finis ne. an conſtituant ſibi fines alios ⁊ alios. malaꝝ nō eſt beatitudo vera ſed ſimulata. Auarus enim eſtiUtrum voluntas ſit bona ⁊ cōmendabi A C mat beatitudinē eſſe in diuitijs ⁊ ſuꝑbijs ⁊ bonoribus. ⁊ ſic in ueIIO. j. lis rōne boni finis. Et ꝙfic vr̄. Mat. vj. alijs vicijs. vnde ſicut finis malaꝝ voluntatū quādam babet Si oculus tuus fuerit ſimplex. totum corpus tuū luminoſum imaginem finis vere boni. vtpote beatitudinis ſic etiam male erit. Si ergo oculus eſt intentio per quam voluntas ordinat̉ voluntates pretēdunt ſpeciē virtutis. Qn̄ ergo d̓r ꝙ oīs volū in finem ẜm ꝙ ibi exponitur. ⁊ corpus eſt congeries operū. vitas tendit ad beatitudinē. hoc intelligitur de beatitudine in detur ꝙ ſi finis bonus ſit ꝙ omnis operatio voluntatis ſit bo ſua generalitate ꝯſiderata. in cuius appetitu oēs vt dicit Au na ⁊ cōmendabilis. Item Aug. dicit in. x. de trini. Recte ſunt gu. Icōicant: ſed ꝓut beatitudo determinate accipit̉ pro illa q̄ omnes voluntates ſi bona eſt illa ad quam cuncte ordinātur. conſiſtit in viſione dei. nec ab oībus appetitur. nec oēs in illā ſed illa ad quam cuncte ordinantur eſt voluntas finis. ſi ergo tendunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nemo oꝑatur ad malū aſpiciēs finis bonus eſt. reſtat ꝙ voluntas finis ⁊ omnis voluntas ad dd̓m qd̓ illd̓ ꝙ mouet aliqn̄ eſt bonū ẜm ꝟitatē. aliqn̄ eſt bonū eā ordinata ſit bona ⁊ recta. ¶ Item maxima eſt ph̓i. Cuius fi ẜm eſtimationē. ⁊ ad hoc ꝙ affectꝰ moueat̉ ſufficit ſola eſtima nis bonus eſt ip̄m quoqꝫ bonum eſt. ergo ſi actus voluntatis tio bonitatis. ⁊ ſine hac eſtimatione nō mouetur voluntas ad finis bonus eſt. ergo ip̄a bona eſt. ¶ Itē in actione naturali aliquid appetendū ad minus deliberatiuo appetitu. Et ideo in qua forma eſt finis. bonitas gn̄ationis ⁊ oꝑationis attēdi dicit Diony. ꝙ nemo operat̉ ad malum aſpiciēs. qꝛ nulla ē vo tur penes finem ⁊ formā. ergo cū intentio finis ſit eque eſſenluntatis oꝑatio. quā nō precedat boni eſtimatio. ſed qꝛ illud tialis morali actui vt naturali. ⁊ bonitas actus volūtatis ꝑtiqd̓ eſtimat̉ eſſe bonum frequēter eſt malū. ideo frequēter ma neat ad mores. videt̉ ꝙ bonitas voluntatis ⁊ rectificatio pele operat̉. ⁊ ſi nunꝙͣ aſpiciat ad malū ſub rōne mali. Cuꝫ ergo nes bonitatē finis habeat attēdi ⁊ cognoſci. ¶ Sed ꝯtra. Fi d̓r ꝙ voluntas eſt bona ex intētione boni finis. hoc nō intellinis bonoꝝ eſt beatitudo. ſicut magr̄ dicit in lr̄a. ſed oēs appegitur de fine qͥ eſt bonus tm̄ in eſtimatione appetentis. ſꝫ etiā tunt beatitudinē ſicut dicit Augu. ⁊ omnes eam finaliter intē de bonitate reali. ¶ Ad illud qd̓ obr ꝙ non eſt actus volunta 14 dunt. ſicut dicit Boe. in li. de conſo. ꝙͣuis diuerſo tramite ad tis bonus niſi qui eſt ex charitate. dd̓m ꝙ charitas nō reddit eam currant. ergo ſi omnes voluntates cōicant cum illo fine. opus bonum niſi ex hoc ꝙ ip̄m bonū refert in ſummū bonum ergo omnes erunt bone ⁊ nulla mala. ¶ Item Diony. dicit ꝙ nec ſufficiēs relatio alicuius effectus vel operis ad ſummum nemo operatur ad malum aſpiciens. ergo omnis operās fina bonū eſt nec eſſe pōt niſi ex adiutorio charitatis que facit finē liter aſpicit ad aliqd̓ bonū. vnde ⁊ ph̓s etiā dicit ꝙ bonū et fiillum oībus alijs prepōderare. ⁊ pre ceteris carius reputari. nis eſt idem. Ergo ſi omnis voluntas aliquod intendit bonuꝫ et in eo quieſcere tanꝙͣ in fine vltimo. Et hinc eſt ꝙ bonitas videtur ꝙ aūt oīs voluntas eſt bona. aut ꝙ bonitas non ineſt oīs voluntatis attribuit̉ charitati. Nihilominꝰ etiā attribuit̉ voluntati ex fine. ¶ Item quantūcunqꝫ aliquis finaliter apbonitati finis: qꝛ vbi vnū ꝓpter alteꝝ. ibi vnū tm̄. vnde qui te petit bonum. tn̄ nunꝙͣ operatio eius erit meritoria niſi ſit cha net equū per frenū. non d̓r tenere niſi vnum. ⁊ ſic in ꝓpoſito in ritate informata. ⁊ anima ſit deo grata ⁊ accepta. ergo videtur telligendū eſt. ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ finis eſt equaliter boꝙ bonitas voluntatis in actu potius veniat ex principio ꝙͣ ex nus. dd̓m ꝙ ⁊ ſi finis equaliter ſit bonus non tamen omnes vo fine. ¶ Item ſi bonitas voluntatis venit ex fine. cū finis om luntates equaliter ordinantur ⁊ approximant illi fini. qꝛ boni nis bone voluntatis ſit deus. ⁊ ſit equaliter bonus. videtur ꝙ tas finis non redundat in voluntatem niſi ratione ordinatiooēs bone voluntates ſint equaliter bone. ſi igitur omnes volū nis que ducit ad illū finē. ⁊ ideo licꝫ finis ſit equaliter bonus xxiiij

Libri ꝯecundi quieſcitur in xp̄o. Rurſus charitas ẜm ꝙ eſt finis in quo quie tn̄ ꝓpter gradus. repertos in approximatiōe ⁊ ordinatione vo i ſcimus ꝯuenit toti trinitati ⁊ iō ſimul poſſunt hec duo ſtare a luntatum ad illum finē. voluntates non ſunt equaliter bone. xp̄s ſit finis legis. ⁊ charitas ſimil̓r. ¶ Ad illud quod opicit. ¶ Ad duo vltima iam ptꝫ reſponſio ex predictis. ꝙ de charitate ꝑuenitur ad ſapientiā. ergo ſapientia eſt excei Quis ſit ille finis ex cuiꝰ bonitate vo ( S UEIIIO. Ij. iuntas eſt bona. ⁊ ad quē debēt referlentior. dd̓m ꝙ ẜꝫ ꝙ Ber. ibi loquit̉ de ſapiētia. ſapiētia nō pa cit aliud donū ꝙͣ charitas. ſed nouum ſtatum eiuſdem doni. ri nr̄e volūtates ad hoc ꝙ ſint recte. Et ꝙ hmōi finis ſit chari ita ꝙ charitas cōiter accepta diſtinguitur ꝯtra charitatē ditas. vr̄. j. Thy. j. Finis p̄cepti eſt charitas. ſꝫ ad illū. finē refectam appropriate. Prout tn̄ charitas cōiter deſcribitur ſic cō rende ſunt volūtates. ad quē referunt̉ p̄cepta. ſi gͦ charitas ē tinet ⁊ amorē ⁊ ſapientiā. ⁊ hoc mō ponitur eſſe finis precepti. finis p̄cepti. charitas eſt finis bone volūtatis. ¶ Itē ad N¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ finis eſt illud quo fruendum eſt. dd̓m ꝙ iō ma. xiiij. Qui diligit ꝓximū legē impleuit. Et iterū. Plenituẜm ꝙ finis d̓r dupl̓r. ſcꝫ quo quieſcitur ⁊ in quo quieſcitur. ſic do legis ē dilectio. ſꝫ ad illud referēde ſunt volūtates in qͦ ꝯſi etiā frui aliquo dicit̉ dupl̓r. Ant ſicut obiecto aūt ſicut diſpoſi ſtit plenitudo ⁊ ꝯſummatio legis. ſi gͦ charitas ⁊ dilectio ē hu tiuo. ⁊ vtroqꝫ mō charitate fruimur. Nam charitate que deuo iuſmodi. ptꝫ ⁊c. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. oīs bona voluntas ad hoc eſt fruimur ſicut obiecto. charitate que habitus eſt fruimur ſi ordinat̉ vt hō fruatur deo. ⁊ ad hoc ꝙ habeat deū ſed nos nec cut diſpoſitiuo. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ illud nō obuiat ꝓpoſito. ¶ Ad illd̓ fruimur deo nec habemꝰ ip̄m niſi per charitatē. Sil̓r br̄e cba ritatem nō eſt aliud ꝙͣ habere deū. ſi ergo oīs bona voluntas quod obijcitur ꝙ voluntas habito fine ſuo quieſcit. dicenduꝫᵛꝰ eſt ordinata ad hoc ꝙ habeat deū. vr̄ ꝙ finis oīs bone volūta ꝙ illud verum eſt quādo habet finē ſuum cōplete. charitas au tis ſit ip̄a charitas. ¶ Item natura in oꝑando final̓r intēdit tem ⁊ ſi in via habeatur. non tamen habetur complete. Ignis formā ꝑficientē in eſſe nature. ergo volūtas in oꝑando princiem̄ eſt in ſyon. ⁊ caminus in hierl̓m. cum aūt habebitur in patria. nihil vltra queretur ꝓ eo ꝙ per eam habebitur bonum in pal̓r intēdit formā ꝑfectiuā in eſſe moris. ſed forma vel habitꝰ creatum in quo conſiſtit finis ⁊ quietatio oīm noſtroꝝ deſideꝑfectiuus volūtatis in eſſe moris eſt ip̄a charitas. gͦ charitas eſt finis pͥncipalis oīs bone volūtatis. ¶ Sꝫ ꝯtra. Ro. x. Firiorum. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ pondus in corporibꝰ nō 1 nis legis xp̄s. ſed idē eſt finis legis ⁊ bone volūtatis. gͦ vr̄ ꝙ eſt finis motus d̓m ꝙ non eſt ſil̓e. quia pondus reperitur in corporibus tam in abſentia loci debiti ꝙͣ in p̄ſentia. charitas xp̄s ſit pͥncipalis finis bone volūtatis. nō gͦ charitas. ¶ Iteꝫ Bern̄. in li. de dili. deo. De amore venit̉ in charitatē. ⁊ de cha aūt nunꝙͣ eſt in aīa niſi deo preſente. Unde oīs qui babet charitate venit̉ in ſapiētiam. ergo ſapiētia eſt excellētius ꝙͣ chari ritatem hꝫ deū. ⁊ propterea dum oīs noſtra operatio ad habē tas. ſed illud debet poni finis bone volūtatis quod eſt exceldum deū ordinat̉. ordinatur ad habēdam charitatē nō ſic aūt lentiſſimum: ergo. finis bone voluntatis non eſt charitas ſed eſt de pondere. qꝛ nō quodlibet corpus habens pōdus hꝫ loſapīa. ¶ Item finis eſt illud quo fruendū eſt. ſꝫ charitate nō cum ſibi debitum. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ finis ⁊ principiū eſt fruēdū. qꝛ ſolo bono increato eſt fruendū. ergo vr̄ ꝙ chariſunt diuerſa. Rn̄dent aliqui ꝙ charitas differenti mō eſt pͥntas nō ſit finis pͥncipalis bone volūtatis. Si tu dicas ꝙ finis cipium ⁊ finis. nam principiū eſt boni operis ẜm eſſe inchoabone volūtatis nō eſt charitas creata ſꝫ increata. Cōtra. apl̓s tum. ⁊ finis ē ẜm eſſe cōſummatū ⁊ perfectū. Ad hoc em̄ vnuſFinis p̄cepti eſt charitas ꝓcedens de corde puro ⁊c. ſed chaquiſqꝫ bene operat̉. vt in eo dei amor ⁊ charitas augeat̉. Alit̓ ritas ꝓcedens de corde puro ⁊ fide nō ficta nō ē niſi charitas pōt dici ⁊ ꝓbabilius ꝙ ſicut iſta tria. modus. ſpēs ⁊ ordo. ſuꝑ creata. ergo ⁊c. ¶ Item finis bone volūtatis eſt illud quo ba idem fundant̉. ⁊ tn̄ modus dicit comparationē ad efficiens. ⁊ bito volūtas nihil vltra q̄rit. ſed babita charitate adhuc volū ſpēs ad formā vel exēplar. ⁊ ordo dicit cōparationē ad finē ſic tas vltra querit aliquid videlꝫ ip̄m deum. immo quāto maiocharitas reſpectu boni oꝑis pōt habere ⁊ rōnem efficiētis ⁊ fi rem hꝫ charitatē. tātomagis querit. ergo videtur ꝙ charitanis ẜm diuerſas ōparationes. Charitas em̄ ꝯtinuat volūtanō habeat rōnem finis. ¶ Item quod eſt pondus in corporitem noſtrā ipſi deo vt pͥncipio mouēti. ⁊ cōformat vt regule di bus hoc eſt amor in ſpiritibus. ſed pōdus in corporibus nullo rigenti. ⁊ iungit vt fini quietāti. ⁊ ideo ſicut ip̄e deꝰ bꝫ rōnē eſ mō d̓r eſſe finis motus localis. ergo amor in ſpiritibus nullo ficientis inꝙͣtum mouet. ⁊ formalis inqͣtū dirigit ⁊ finalis in modo dicetur eſſe finis appetitus rationalis. ergo nec volun ꝙͣtum quietat. ſic ⁊ ip̄a charitas reſpectu oꝑis rōnem hꝫ iſtitatis. ¶ Item finis ⁊ principiū ſunt diſtincta. ſed charitas eſt triplicis cauſe. nec eſt incōueniēs: qꝛ ẜm ph̓m tria genera cau radix oīm bonaꝝ affectionū. ſi ergo finis cōſequitur illud qd̓ ſaꝝ poſſunt in vnū coincidere. Et ſic pꝫ ꝙ ⁊ ſi charitas ſit prin eſt ad finē. ⁊ charitas eſt radix. videtur ꝙ nullo mō debeat di pium boni operis. nihilominus pōt eſſe finis ẜm diuerſas cōꝝci finis bone volūtatis. ¶ Reſpō. dd̓m ꝙ magr̄ recte dicit in parationes. ¶ Et per hoc ptꝫ rn̄ſio ad illud quod vltimo que ie eo ꝙ finem omnis bone volūtatis charitatē aſſignat. ſecutus rebatur quare charitas dicitur radix ⁊ forma virtutū ⁊ finis eſt em̄ in hoc apl̓i doctrinam ⁊ beati Aug. Nam apl̓s expreſſe hoc enim dicitur ẜm diuerſas comparationes noſtre volunta dicit ꝙ charitas eſt cōſummatio p̄cepti ⁊ plenitudo legis. Au tis ad diuinā voluntatem. dicitur etiam ſuper hoc vinculum gu. etiā dicit in enchi. ꝙ oīa p̄cepta diuina referunt̉ ad chariperfectionis in comparatione ad ꝓximos qui nobis vinculo tatem. Et in li. de doctri. xp̄ia. oſtēdit ꝙ ad charitatis mādacharitatis iunguntur. tum cōmendandū ordinat tota ſcriptura. et ita charitas non ¶ Utrū bone voluntatis ſit vnꝰ folus fi ¶ tm̄modo eſt finis bone volūtatis: ſed etiā totiꝰ ſacre ſcripture UEIIIO..j. nis. an poſſint eē plures. Et ꝙ vnꝰ ſo et cognitionis ẜm pietatē. Licet aūt deus vel beatitudo ſiue lus vr̄ Deut̓. vj. Diligēs dn̄m deū tuū ⁊c. glo. Non vult deus xp̄s poſſit dici finis bone volūtatis. maluit tn̄ magr̄ dicere ꝙ ſuū amorē partiri vt ſimul cū ip̄o aliud diligamꝰ: ergo qͥcūqꝫ charitas ſit finis ꝓ eo ꝙ cōpleta ratio fruēdi cōpetit ip̄i chaſibi diuerſos ꝯſtituit fines. nō facit qd̓ deꝰ vult. ⁊ ſi non facit ritati. ¶ Cū em̄ dupl̓r dicatur finis. vcꝫ finis in quo quieſcit̉ qd̓ deꝰ vult. nō bꝫ bonā voluntatē. ¶ Itē ſuꝑ illud phil̓. j. Si et finis quo quieſcitur. Et finis quo quieſcitur. dicitur dupl̓i ue ꝑ occaſionē ſiue ꝑ veritatē. glo. Quiſqͥs a deo aliud ꝙͣ deū vel ſimpliciter. vel vt nunc. quolibet iſtorū modoꝝ charitas q̄rit. nō caſte diligit. ſꝫ illa volūtas bona eſt q̄ nō aliud ꝙͣ deū eſt finis bone voluntatis. Nam charitas increata que deꝰ eſt. diligit. ergo nulla volūtas eſt bona que aliud ꝙͣ deū querit. de qua d̓r. j. Can̄. Ioh. deus charitas eſt. eſt finis in quo quie ¶ Item ſicut ſtatus eſt in pͥmo principio. ita ⁊ in fine vltimo. ſcitur. Charitas ꝟo creata ⁊ cōſummata. vt pote charitas paſꝫ primū pͥncipiū in quo eſt ſtatꝰ. nō eſt niſi vnicū. ergo ſi finis trie eſt finis quo quieſcit̉ ſimpl̓r in deo. Charitas ꝟo inchoadꝫ rn̄dere pͥncipio. videt̉ ꝙ bone volūtatis nō dꝫ ſtatui niſi fi ta vtpote charitas vie eſt finis quo quieſcitur in deo vt nunc. nis vnꝰ. ergo ſi volūtas ſtatuit ſibi fines plures non facit qd̓ Sicut em̄ locatū nō quieſcit in loco niſi mediāte pondere. ſic dꝫ. ergo nō eſt bona. ¶ Item quicūqꝫ diuerſos fines intēdit aīa in deo non hꝫ quietari qui eſt eius locus ⁊ finis vltimus ni bꝫ cor ſuū diuiſum. ſed qͥ cor ſuū diuidit. non diligit deū ex to ſi mediāte dilectione que hꝫ cōſiderare bonum ſub ratione bo to corde. nec in toto corde q̄rit deum. ⁊ quicūqꝫ talis eſt. deo ni. Bonū autē ſub ratione boni ſimul tenet rōnem finis ⁊ ama nō placet qͥ p̄cipit ſe ex toto corde amari. ⁊ vult totū cor poſſi1 bilis. ⁊ ꝓpterea intētio finis potiſſime attribuitur charitati. dere. ergo nō videt̉ ꝙ bona volūtas poſſit eſſe que ſibi ſtatuit Concedende ſunt igitur rōnes que hoc oſtendūt. ¶ Ad illud diuerſos fines. ¶ Sed ꝯtra. j. Corin. ix. ſuꝑ illud. Quoniam ergo quod obijcitur ꝙ xp̄s eſt finis precepti. dicēdum ꝙ per dꝫ in ſpe qui arat ⁊c. glo. Predicator qui corda aperit vel fide hoc nō excluditur quin charitas ſit finis. Nam ⁊ ſi xp̄us ſit fi debet arare in ſpe ſtipendioꝝ tꝑalium. ergo videt̉ ꝙ bona vo nis in quo quieſcit̉. nihilominus charitas pōt eſſe finis quo luntas non tm̄ poſſit ſibi ponere finem ſpiritualem. ſed etiam temporalem

L Diſtinctio III XI ī ( cipalē. bonus ꝟo mercēnarius ſtatuit ſibi finē creatū tanqͣꝫ fi tēporalē. ergo vr̄ ꝙ poſſit diuerſos. fines habere. ¶ Itē Luc. nem ſub fine. Nō em̄ amat deū ꝓpter fruitionē. ſed fruitioneꝫ xv. Quāti mercēnarij in domo patris mei ⁊c. dicit Ambro. ꝙ ꝓpter deū. Et ideo ex hoc nō br̄ ꝙ finis bone volūtatis pluri multi ſunt mercēnarij qͥ abūdāt ſpe fide ⁊ charitate. ſed merficet̉. ¶ Ad illud qd obr̄ ꝙ bonū additū bono facit maius bo2a cennarius ſtatuit ſibi finē creatū. videlꝫ aliquā mercedē q̄ eſt num. dd̓m ꝙ illud verū eſt qn̄ additio boni ad bonuꝫ fit ſaluo btītudo creata. Si em̄ ſolū finē increatū ſibi ſtatueret. iā non ordine. cū em̄ bonitas neceſſario ponat ordinem. ſi additio bo eſſet mercēnarius ſed filius. ergo ſi ꝯtingit eſſe bonos mercē ni ad bonum tollat ordinē bonū nō auget. ſed potius perimit narios. ꝯtingit bonā volūtatē br̄e fines diuerſos. ¶ Itē boQuia ergo pluralitas finium principalium ordineꝫ nō ſeruat. nū additū bono facit maius bonuꝫ. ergo ſi vnus bonus finis qꝛ ẜm rectum ordinem ſtatus dꝫ eſſe in vno. ⁊ vnicuꝫ dꝫ eſſe vl facit voluntatē bonā. ergo multo fortius multi boni fines. ertimum hinc eſt ꝙ pluralitas finium principaliū bonitatē vogo vr̄ ꝙ tāto voluntas melior ſit quāto plures ſtatuit ſibi boluntatis non augmentat. ſed potius ipſam voluntatem depra nos fines. ergo nō eſt neceſſe ꝙ bona voluntas habeat vnū ſo uat. qꝛ dum vult placere vni diſplicet alteri. ⁊ dū vult aſſequi lum finē. ¶ Itē ſicut ꝯcupiſcibilis appetit dulcedinē. ita iravnum. perdit reliquum. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ rōnalis appetit:e ſcibilis appetit celſitudinē. ⁊ rōnalis appetit pulchritudineꝫ. ſuam pulchritudinem ⁊ concupiſcibilis dulcedinē ⁊c. dd̓mo ſi ergo pulchritudo nō tm̄ eſt finis rōnalis ſed ēt ꝑfectio. ⁊ ſic pulchritudo celſitudo ⁊ dulcedo pōt dupliciter accipi. Aut ꝓ de alijs ⁊ pluriū ꝑfectibiliū plures ſunt ꝑfectiones cū ſint in ut eſt perfectiua ⁊ informatiua virtutis aīe. aut prout eſt ipſi nobis tres vires diuerſe qͥbus ſurſum ꝯuertimur. videlꝫ rōna us aīe motiua. Primo modo tenet rationem finis ſub fine. et lis ꝯcupiſcibilis. ⁊ iraſcibilis. vr̄ ꝙ in oī bona actione ⁊ volan ſic plurificari pōt ẜm diuerſitatem dotium anime. Scd̓o mō tate ſit aſſignare diuerſos fines. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ bone volunta prout.ſ. tenet rationem obiecti ⁊ motiui. ſic vnitatem babet. tis vnus ſolus eſt finis principalis. propter qd̓ intelligendum ꝙ plures fines ſtatuere hoc pōt eē tripl̓r. Uno mō ita ꝙ finis Nam in deo idem eſt pulchritudo celſitudo ⁊ dulcedo. ⁊ ſic te ſit ſub fine ⁊ ꝓpter finē. Alio mō ita ꝙ vnus ſit finis principa net rationem finis principalis. Et ſic pꝫ ꝙ ꝙͣuis plures fines non principales contingat conſtituere. tn̄ ad hoc ꝙ voluntas lis. alter nō principalis. ita tn̄ ꝙ finis nō principalis nō refeſit bona. neceſſe eſt vnum ſolum finem eſſe principalem. Nam rat̉ ad principalē actualiter. Tertio mō ita ꝙ vterqꝫ ſit finis principalis. Exēplū aūt huius aſſignari pōt in eo qd̓ frequen aliter nō diligit̉ deus ex toto corde. ter accidit videlꝫ cū qͥs vadit ad eccl̓iam ad ꝑcipiēdas diſtriUtrū male volūtates habeanti vni D ¶ Queſtio. Iiij. cum finē. Et ꝙ ſic vr̄ Aug. ſuꝑ illuꝫ butiones. hoc em̄ pōt facere tripl̓r. Aut ita ꝙ principal̓r inten dit bonorē ⁊ gloriā dei cū vadit ibi decātare laudes. Et ſimul locū psͣ. Scrutans corda ⁊c. Finis cure ⁊ cognitionis humacū hoc intēdit obtinere pecuniā vt pauperibus diſtribuat. vl ne eſt delectatio ad quam quiſqꝫ nitit̉ ꝑuenire. ſi ergo oēs voin alios vſus licitos ad bonorē dei ꝯuertat. Alio mō pōt aliluntates male finaliter querūt delectationem. vr̄ ꝙ oīm volū quis ire ad eccl̓iam intēdens deo placere. ⁊ ſimul cū hoc pecu tatum malarum ſit vnū finem aſſignare. ¶ Itē malarū volun niā acqͥrere. ita tn̄ ꝙ eius acquiſitionē ad deum nō refert. nec tatuꝫ eſt frequentius vnus malus exitus ſiue terminus. ſicut tn̄ ipſam pecuniā ſtatuit finē principalē. ꝓ eo ꝙ ipſam nō dilid̓r Ro. vj. Quoꝝ finis mors eſt. ergo ſi earū ꝯtingit eſſe vnuꝫ git ꝓpter ſe. Tertio mō vadit qͥs ad eccl̓iam duplicata intenterminū pari rōne vr̄ ꝙ ꝯtingat eſſe vnū finem vltimū. ¶ Itē tione. ita ꝙ vult deo placere ⁊ vult obtinere pecuniā. quam ſi que conueniunt in principio conueniūt ⁊ in fine vltimo. ſꝫ oēs cut auarus appetit acqͥrere vt poſſit theſaurū ſuū ampliare. ⁊ male voluntates conueniunt in principio. ſicut dicit Augu. in in eo delectari ꝓpter ſe. Primo mō ſtatuere diuerſos fines eſt li. de vera relig. Planum eſt inqͥt in toto malefaciendi gne nibonū ⁊ meritoriū. ⁊ ꝑtinet ad bonā volūtatē. Scd̓o mō ſtatue hil aliud ꝙͣ libidinem dn̄ari. ſi ergo conueniunt in vno princire diuerſos fines nō eſt bone volūtatis. loquēdo formaliter. pio. vtpote in libidine. vr̄ pari rōne ꝙ conueniant in vno fine. attn̄ nō ſic repugnat quin poſſit cū ea ſtare. eſt enim ibi pctm̄ ¶ Item vicium imitatur virtutem ẜm apparentiam. vn̄ ſicut veniale nō mortale. Et hoc vult dicere Aug. in li. ꝯfeẜ. cū ait. virtus nūꝙͣ quieſcit citra beatitudinem verā. ita viciuꝫ inqui Minus te amat qui tecū aliquid amat. qd̓ non ꝓpter te amat. rit beatitudinem ſimulatam. ergo ſicut oēs virtutes faciūt tē Tertio ꝟo modo ſtatuere diuerſos fines non eſt bone volūtadere voluntatem ad vnum finem.ſ. beatitudinem. ſic vr̄ ꝙ oīa tis. immo contra bonam voluntatem. talis enim vult duobus vicia faciant tendere voluntatem ad vnum finem.ſ. qui habedn̄is ſeruire. ⁊ hoc eſt impoſſibile. ſicut d̓r Mat. vj. Qn̄ em̄ ſic at ſimilitudinem cum vero fine. ¶ Sed contra. Contrariarū principaliter duos intendit fines. verificatur illud prophetivoluntatum contrarie ſunt delectatiōes. vbi aūt ſunt delecta cum. Coanguſtatum eſt ſtratum. ita vt alter decidat. ⁊ palliū tiones contrarie. ibi ſunt fines diuerſi. ſed voluptates faciūt breue vtrūqꝫ operire nō pōt. ⁊ talis eſt voluntas hypocritaꝝ voluntates ſibijnuicem repugnare. ergo faciunt diuerſos fiquibus ve damnatiōis eterne cōminatur ſcriptura ꝓ eo ꝙ ter nes habere. ¶ Item mala voluntas ponit finem in creatura. ram ingrediuntur duabꝰ vijs. Et ideo d̓r Eccl̓i. ij. Ne acceſſe. ſed īpoſſibile eſt ꝙ in vna creatura inueniat nr̄a voluntas ſuf ris ad ipſuꝫ duplici corde. qui em̄ accedit in corde. ⁊ corde by ficientiā cum nihil ſufficiat volūtati humane niſi ſola trinitas pocrita eſt. ⁊ qꝛ gaudiū hypocrite ad inſtar puncti eſt. ideo dr̄ ſi ergo volūtas nō quieſcit niſi in eo fine in quo ponit ſufficiēOſee.x. Diuiſum eſt cor eoꝝ nunc interibunt. Sic igitur ex di tiam. vr̄ neceſſario ꝙ voluntas mala diuerſos ſibi fines cōſti ctis colligit̉ ꝙ bone voluntatis plures poſſunt eſſe fines. ita tuat. ¶ Item male volūtatis appetitus ortuꝫ ⁊ radicem hꝫ ex ꝙ vnus ſit finis principalis ⁊ alter nō principalis. ſiue finis libidine. ſed libido eſt id quo quis amat bonum ꝓprium. ſi er ſub fine. Plures aūt conſtituere fines principales bone volūgo bonum ꝓprium neceſſario diuerſificat̉ in diuerſis. neceſſe tatis repugnat ſicut oſtēdūt rōnes que ad primam partem in eſt diuerſarū volūtatum diuerſos fines reperiri. ¶ Item vni ducuntur. Cū em̄ vnum ſolū ſit ſummū ⁊ verū bonum qd̓ quie tas ⁊ conformitas volūtatum bonarum venit ex vnitate amo tat humanum deſiderium. neceſſe eſt ꝙ volūtas bona ad hoc ris in quo vniunt̉ ⁊ colligant̉. ſi ergo amor in quo diuerſi colli ar ꝙ recta ſit ſtatuat ſibi finem vnicū. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo gant̉ ⁊ vniunt̉ vnicam dꝫ habere radicem in pluribus reperobr̄ in contrarium ꝙ qui arat dꝫ in ſpe arare. dd̓m ꝙ ipſa glo. tam cū hoc nō ꝯueniat amori libidinis. ſed ſolum amori chari illam obiectionem diſſoluit. dū ſeipſam manifeſtat in ſequentatis qui eſt amor ſpūſſctī. videtur ꝙ malarum voluntatum nō tibus. facit em̄ vim in hoc qd̓ d̓r in ſpe. non ꝓpter ſpem. Naꝫ ꝓ ſit finis vnicus ſed diuerſi. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ econtrario eſt in bore pter dicit finem principalem. in vero nō tm̄ modo dicit finem nis volūtatibus ⁊ in malis. Nam bonaruꝫ volūtatum vnicus I principalem. immo etiā finem qui ꝯtinet̉ infra finem. Et ideo eſt finis. ſiue bone volūtates ſint diuerſe diuerſitate materia ex illo verbo nō ſequit̉ ꝙ aliquis poſſit ſibi plures fines prinli. ſiue diuerſitate formali. Diuerſitatem aūt materialeꝫ voco O 5 cipales ſtatuere. immo ſi recte intelligat̉. potius ſequit̉ oppo qn̄ plures hoīes in eodē gn̄e affectionis afficiunt̉ circa aliqͥd. F2I ſitū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ mercēnarius ſtatuit ſibi finē creatū Diuerſitatem aūt formalē voco qn̄ idem hō diuerſis habitibꝰ dd̓m eſt ꝙ eſt bonus mercēnarius ⁊ malꝰ. ⁊ malus mercēnariꝰ virtutum afficit̉ circa diuerſa. Siue em̄ ſic ſiue ſic lꝫ cōtingat in duobus differt a bono. Primo quidē qꝛ malus mercēnari plures fines ꝓximos ⁊ ꝓprios aſſignare. tn̄ finem vltimum ⁊ ſtatuit ſibi finem creatū. quo babito non neceſſario br̄ deus. principalē neceſſe eſt eſſe vnicū. videlꝫ ip̄m deuꝫ. Et rō huius Bonus ꝟo mercēnarius ſtatuit ſibi finē creatū. quem hr̄e nō eſt ꝑfectio amoris mouentis. ⁊ ꝑfectio appetibilis quietātis. eſt aliud ꝙͣ br̄e deū ſicut ipſam fruitionē dei. Scd̓o ꝟo differt Quia em̄ amor charitatis liberalis eſt. ⁊ nō querit qd̓ ſuū eſt. in hoc ꝙ malus mercēnarius ſtatuit ſibi finē creatū tāꝙͣ prin ſed cōe bonū. hinc eſt ꝙ plures hoīes ex charitate moti. idem

5 ꝯecundi. Libri oē illud qd̓ mouet̉ ad aliqͥd eo obtēto qͥeſcit cū em̄ mouebat̉ a bouū appetūt finaliter. Rurſus. qꝛ appetibile illud cōpletiſſi lud intēdebat. niſi em̄ illud intēderet nō moueret̉ ad eius aundē mū eſt in quo nō ſolū ꝯtingit reperiri bonū ꝑfectū. ſed etiā oē ſentiā nec qͥeſceret ad eius pn̄tiā. ſi igit̉ res naturales ſunt ha bonū. hinc eſt ꝙ oēs volūtates quātūcūqꝫ diuerſe inueniūt fi iuſmodi vt pꝫ cū lapis mouet̉ deorſum vr̄ ꝙ intētio nō tm̄ ſit ī nē ſuū in quo quietantur. Ecōtra eſt in malis volūtatibus ꝓ rōnalibus. ſed ēt in rebꝰ irrōnalibus. ¶ Itē omne qd̓ facit aui pter imꝑfectionē amoris appetibilis. Propter imꝑfectionem quod opus ordinatū ad finē ab illo diuerſum operat̉ ꝑ intennāqꝫ amoris libidinoſi. voluntates ſolo numero differētes di tionē. ſed nature irrōnales ſunt hmōi. ſicut pꝫ in aranea q̄ fauerſos habēt fines. ꝓpterea ꝙ amor libidinoſus ſemꝑ q̄rit qd̓ cit telā ad capiendas muſcas. ergo vr̄ ⁊c̄. ¶ Itē ītentio eſt re ſuum eſt. ⁊ qꝛ ſemꝑ querit bonū ꝓprium. iō ⁊ ſi multi ex. amore gula appetitus. gͦ ſi nō eſt ponere aliqͥd in vniuerſo priuatum libidinoſo ꝯueniat in actū vnū. tn̄ vnuſquiſqꝫ querit finē ſuuꝫ regimine ⁊ ordine. vr̄ ꝙ vbicūqꝫ eſt ponere appetitū. eſt pone ꝓprium. vt pꝫ in adultero ⁊ meretrice. qꝛ iſte querit delectatio re intētionē. ſed appetitus nō ſolū eſt in ſubſtātijs rōnalibus ne ⁊ illa querit nūmum. Propter imꝑfectionē etiā appetibilis ſed etiā in irrōnalibus. gͦ ⁊c. ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligētiam aa neceſſe eſt diuerſas voluntates formal̓r differētes hr̄e diuereſt notādū ꝙ circa hāc qōnē duplex eſt modus dicēdi qͥ ad p̄ſos fines. qꝛ em̄ luxuria appetit iocunditatē ⁊ leticiā. ⁊ auariſens occurrit. Unus eſt vt diſtinguamus in modo operandi ꝑ cia ſufficiētiā. ⁊ ſuꝑbia excellētiā. ⁊ hec oīa nō ꝯtingit reperiintentionē penes ꝓpriū ⁊ alienuꝫ. Ur̄ em̄ ſatis rōnabil̓r poſſa ri circa eādē rem creatā. ſed circa diuerſas. Hinc eſt ꝙ volun dici ꝙ q̄dā ſunt. q̄ mouent̉ ꝑ intētionē ꝓpriā. q̄dā ēt q̄ mouent̉ tates male differētes formal̓r nō vnum ſed diuerſos fines ſiꝑ intētionē alienā. Per intentionē ꝓpria mouent̉ illa q̄ finē n̄ bi ꝯſtituūt. Un̄ ꝯcedende ſunt rōes q̄ hoc oſtendunt. ¶ Ad il cognoſcunt. ⁊ operationē ſuā ad finē ꝯferunt ⁊ referunt. Per lud qd̓ primo obr̄ ꝙ delectatio eſt finis cure ⁊ cogitatiōis. Di intentionē alienā mouent̉ illa q̄ intra ſe nō bn̄t potētiā diſcer cendum ꝙ in rōne illa eſt figura dictionis ꝓ eo ꝙ nō eadē de nendi. regunt̉ tn̄ ⁊ dirigunt̉ ab eo qͥ diſcernit. ſicut ſagitta ab lectatio eſt finis cure ⁊ cogitationis humane ſed diuerſe. vnarcū emiſſa moueri pōt dici ꝑ intentiones nō inquātuꝫ arcus de ſtat ibi delectatio in ſua gn̄alitate. ⁊ magis bꝫ ibi ſuppoſivel ſagitte. ſed ſagittātis. Per hunc qͥdē modū ſatis rōnabil̓r tionē ſimplicē ꝙͣ ꝑſonalē. ⁊ iō cum ꝑ delectationē deſcēdit ad pōt dici ꝙ oēs res naturales ꝑ intentionē dn̄r moueri. ꝓ eo ꝙ finis vnitatē. fit ſophiſticatio ẜm figurā dictionis ex cōmuta mouent̉ ſicut deus inſtituit. ⁊ ſicut gubernat ⁊ regit. Ipſe em̄ as tione ſuppoſitionis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ malarū voluntatuꝫ in oī oꝑatione eſt principalis motor. ⁊ ẜm hunc modū dicēdi eſt vnus malus exitus. ergo vnus malus finis. dd̓m ꝙ nō eſt intentio ꝓprie reperit̉ in ſolis ſubſtātijs rōnalibꝰ. lꝫ irrōnalia ſil̓e. Nā male voluntates differunt in ꝯuerſione ſed ꝯueniunte in auerſione. ⁊ malus exitus principalius reſpicit auerſionem ẜm aliquē modū dicēdi ꝑ intentionē oꝑari dicant̉. Sed ꝙͣuis ꝙͣ ꝯuerſionē. finis ꝟo mouēs principalius reſpicit ꝯuerſionē iſte modus dicēdi rōnalis ſit ⁊ veritate dicat. nō tn̄ vr̄ ſufficiē ꝙͣ auerſionē. iō nō ſequit̉ ꝙ cū finis ſit vnꝰ exitus quo ad mor ter dicere cū dicit ꝙ natura d̓r oꝑari ꝑ intentionē nō rōne pro prie intentionis. ſed rōne intentionis aliene. qꝛ nō dicit ſuffici tē dānationis ꝙ ẜm hoc ſit vnus finis motiuus quātū ad qͥe enter cū nature aſſignet intētionē alienā tm̄. ẜm hoc em̄ caſua 29 tē delectationis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ voluntates male ꝯueni unt in principio videlꝫ in libidine. dd̓m ꝙ in principio nō ꝯue lia ⁊ fortuita cū nō fiāt p̄ter diuinā intētionē. nō deberent̉ di ci facta p̄ter intentionē. Rurſus cū videmus ꝙ naturalia apniunt niſi ꝑ quādā ꝯformitatē. Nā alia eſt libido invno. ⁊ alia in altero. ⁊ iō nō ſequit̉ ex hoc ꝙ ꝯueniāt in finē vnicū. Attn̄ ⁊ petitū bn̄t mediāte quo tendūt ab vno in alterū ⁊ vnaq̄qꝫ res habeat vim ſuā regitiuā mediante qua ad propriū finem incli ſi in principio ꝯuenirēt. nō ꝓpter hoc neceſſe eſſet ꝙ ꝯuenirēt in termino. Nā malū ſemꝑ ꝓcedit in diſperſionē. bonū ꝟo ſem nat̉. vr̄ ꝙ naturalia nō tm̄ habeāt moueri intentiōe extrinſeca per redit ad vnitatē. Quanto em̄ aliqͥd magis colligit̉. tanto ⁊ aliena. ſed etiā ꝙ moueant̉ intentione ꝓpria ⁊ intrinſeca. ¶ Et ꝓpterea eſt alius modus dicendi. qꝛ ſicut triplex eſt apꝫ magis vigorat̉. ⁊ eſt ꝑfectius. quāto ꝟo magis diſpergit̉ tanto magis recedit a ꝑfectione ⁊ cōplemēto. Et iō dicit ph̓us ꝙ petitus videlꝫ naturalis ſenſualis ſiue aīalis ⁊ rōnalis. ⁊ quimalum eſt multifarie. ⁊ bonū vno mō. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ vi libet iſtoꝝ appetituū habeat ſuū regimen. nō abſurde regimē cuiuſlibet iſtoꝝ trium appellat̉ intentio. maxime tn̄ ꝓprie vocium imitat̉ virtutē. dd̓m ꝙ ſic imitat̉ ꝙ plus bꝫ de diſſil̓itudi catur intentio regimen appetitus rōnalis. Et rō buius eſt. qꝛ ne ꝙͣ ſimilitudine. magis enim virtuti contrariatur ꝙͣ ei ꝯfor ad regimen ⁊ directioneꝫ appetitus naturalis plus ſpectat di metur. ⁊ ideo potius inferri pōt ꝙ male voluntates babeāt fi nes diuerſos ſi bone babent vnicum ꝙͣ econuerſo. qꝛ enim in rigi ꝙͣ dirigere. ad directiuum v̓o appetitus rōalis ꝓprie ſpe ctat dirigere. directiuum ꝟo appetitus brutalis quodāmodo hoc conſiſtit perfectio virtutis. vicium magis in hoc a virtute medium tenet. ⁊ hinc eſt ꝙ naturalia mouent̉ quadā neceſſita deficit ꝙͣ eā imitari poſſit. Et ſic pꝫ ꝙ malarum voluntatū nō te rōnalia ꝟo mera liberalitate. bruta ꝟo mouent̉ quadā īpeeſt vnus finis ſed diuerſi. tuoſitate. que eſt infra libertatem ⁊ ſupra neceſſitatem. nō em̄ Onſequēter q̄rit̉ de ſcd̓o principali. videlꝫ de pn̄t ſe oīno reprimere. ⁊ tn̄ pn̄t ad oppoſitas partes tendere. dr̄ia intētionis ⁊ voluntatis. Et circa hoc q̄Sicut igit̉ regula directiua oꝑationis reperitur in rōnalibꝰ runt̉ duo. Primo q̄rit̉ vtrū intentio ſit in ſolis proprie. in ſenſualibus minus proprie. in naturalibus improrōnalibus. Scd̓o q̄rit̉ vtrū intētio in participrie. ſic ⁊ intentio. ¶ Et per hoc patet reſponſio ad qōnem ꝓpātibus rōneꝫ dicat aliqͥd ex parte intellectꝰ poſitam. ⁊ ad rōnes ad vtrāqꝫ partem. ¶ Nam intentio ꝓprie 3vel ex parte affectus. accepta ẜm ꝙ d̓r lumen per qd̓ eſt collatio ⁊ tendentia in deuꝫ Utrū intētio ſit in bis ſolis q̄ participāt ¶ Queſtio. j. rōnē. Et ꝙ ſic vr̄ ſicut dicit glo. ſuꝑ ilid̓ accipitur circa aīe ſupremum. ⁊ ideo hoc modo in ſolis rationalibus reperitur. ſicut rōnes ille oſtendunt. Intentio ꝟo pro Luc. xj. Uide ne lumē ⁊c. Glo. lumē aīe eſt intētio ſed ꝯſtat ꝙ ut dicit tendentiam ordinem ⁊ directionem appetitus ad aliintētio nō eſt lumē corporale ſed ſpūale. ſi igit̉ lumē ſpūale eſt quem terminum vel finem quietantem. non tm̄modo eſt in rain ſolis ſubſtantijs ſpūalibus q̄ nate ſunt illuminari a ſumma tionalibus. immo etiam in brutis. ſicut alie rōnes ad aliā parluce ⁊ he ſunt ſole creature rōnales. vr̄ ergo ꝙ intētio ſit in ſo tem oſtendunt. ⁊ ſic pꝫ ꝙ vterqꝫ diuerſis vijs verū concludūt. lis rōnalibus. ¶ Itē intētio eſt actus vis collatiue. Qui eniꝫ intēdit ab vno in aliud tēdit. ⁊ vnū cōparat alteri. ſi ergo vis ⁊ propterea concedende ſunt. De intentione ſcd̓m ꝙ reperit̉ in rōna F collatiua reperit̉ in ſolis participātibus rōnē. vr̄ ꝙ in eis ſolū q ueſtio. lj. ubus. catrū ſe teneat ex parte intellereperiat̉ intētio. ¶ Itē intētio eſt illud ẜm ꝙ aīa immediati ctus vel ex parte affectus. Et ꝙ ex parte affectus vr̄ Ber. ad iungit̉ vltimo fini. ergo in eis ſolū eſt reperiri intētionē q̄ bn̄t Eugeniū. vt oculus ſit ſimplex duo ſunt neceſſaria. videlꝫ cha potentiā mediāte qua deū pn̄t capere ⁊ ei vniri. ſꝫ talia ſunt ſo ritas in intētiōe. ⁊ veritas in electiōe. ſed charitas nō eſt niſi la rōnalia. qm̄ ipſa ſola ſunt ad imaginē dei. ergo vr̄ ꝙ in bis in voluntate. gͦ ſi charitas eſt in intentione. intentio ſe tenet ex ſolū ꝯtingat ītētionē reperiri. ¶ Itē intētio eſt ſup̄mū in aīa. parte voluntatis. ¶ Itē Aug. dicit ⁊ br̄ in lr̄a. Intentio eſt. q̄ vn̄ ipſa d̓r eſſe caput noſtrum ⁊ oculus nr̄. ſed illa in qͥbus cōiſic ad finem ꝑuenire volo. ſed nemo vult ꝑuenire ad finem nin camus cū irrōnalibus creaturis ſunt infima ⁊ citra rōnem. et ꝑ volūtatem. gͦ intentio eſt ex parte volūtatis. ¶ Itē intētio go vr̄ ꝙ in nulla alia creatura a rōnali ꝯtingat intentionē reiungit cū ipſo fine. ſed voluntas nō tm̄modo dicit appetitum periri. ¶ Sed contra. In oī eo qd̓ operat̉ ꝑ intētionē eſt repe eoꝝ q̄ ſunt ad finē. immo etiā ipſius finis ſicut vult ph̓s. ſi errire intentionē. ſed natura vt dicit ph̓s eſt operās ꝑ intētionē go illud qd̓ priucipal̓r iungit cū fine eſt intentio. ⁊ hocip̄m eſt ergo vr̄ ꝙ in re naturali eſt intētionē reperiri ⁊ ponere. ¶ Itē voluntas

Diſtinctio I XXA volūtas. vt̄ ꝙ intētio ſit volūtas. ¶ Itē meritū principaliter cludit. Nā ꝯſenſus nō eſt aliud ꝙͣ ꝯcordia voluntatis ſil̓ ⁊ rōreſidet penes intētionē. ſed illd̓ penes qd̓ prīcipaliter reſidet nis ad vnum aliqͥd faciendum. vnius vt arbitrātis ⁊ iudicātis meritū ⁊ demeritū eſt ipſa volūtas. ergo vr̄ ꝙ intētio ſe tenealterius aūt vt preoctātis. ⁊ ꝓpterea ſic recte noīat̉ ⁊ reſpicit at ex parte volūtatis ſiue affectionis. ¶ Sed ꝯͣ. Mat. vj. Si li. ar. qd̓ quidē ſimul cōſiſtit circa voluntatē ⁊ rōnē ſicut ſupra oculus tuus fuerit ſimplex ⁊c. ibi glo. exponit vt ꝑ oculū intel fuit oſtenſum. Un̄ ſicut tota diſpoſito familie pēdet ex conſenligat̉ intētio. ſi ergo oculus aīe nō eſt affectus ſed intellectus ſu patriſfamilias ⁊ matriſfamilias. ſic tota diſpoſitio agendo vr̄ ꝙ intētio nō ſe teneat ex parte affectus ſed magis ex parte rum in domo aīe pendet ex conſenſu voluntatis ⁊ rōnis. Et ſi intellectus. ¶ Itē ſuꝑ illud Mat. vj. Uidete ne lumē qd̓ ī ⁊c. cut pendet diſpoſitio ⁊ regimē ex conſenſu. ſic pendet directio Glo. intētio qua bonū qd̓cūqꝫ facimus lumē eſt. ſꝫ lumē ſe te⁊ obliquatio ex intentione. Sicut em̄ ad rectu motū progreſſi net ex parte cognitiue. ergo ⁊c̄. ¶ Item intētionis eſt referre uum concurrit ſimul operatio viſus oſtendentis viaꝫ. ⁊ opera opus ſiue volūtatē in finē. ſed eius eſt referre cuius eſt ꝯferre tio pedis incedentis. ſic in actu intēdēdi claudit̉ ſimul actus ⁊ ꝯferre eſt ꝓprie ipſius rōnis. gͦ ⁊ intētio. ¶ Itē ſicut volunrōnis ⁊ voluntatis vnius vt aſpiciētis. alterius vt tendentis. tas nūꝙͣ vult aliqd̓ volitū niſi illud p̄cognoſcat̉ a rōne. ſic nūEt qꝛ iſti actus coniuncti ſunt ideo per vnum vocabulum com ꝙͣ appetit finē niſi rō vel affectus rōnis eā p̄currat q̄ finē illū poſitum important̉. Ex his pꝫ reſponſio ad queſtionem propo oſtēdat. ſi igit̉ intētio eſt illa que finē mōſtrat vr̄ ꝙ intētio ex ſitam. ⁊ ad rōnes ad vtrāqꝫ partē. Concedendum eſt em̄ ꝙ in parte rōnis ſe teneat. Si forte tu dicis ꝙ ſe tenet ex parte rōtentio noīat aliquid ex parte voluntatis ſicut rōnes ad primā nis ⁊ volūtatis ſil̓. Sed ꝯͣ. Intēdere eſt actꝰ vnus. ergo ē vniꝰ partem concludunt. Uerum eſt etiam ꝙ intentio nominat alipotētie. ergo nō pōt eſſe volūtatis ⁊ rōnis ſil̓ ⁊ ſemel. ¶ Item quid ex parte rōnis. rōne cuius d̓r ⁊ oculus ⁊ lumē. ſicut oſten ſi intētio ſe tenet ex parte volūtatis ⁊ rōnis. aut ergo ſicut po dunt rōnes alie. ⁊ quantum ad hec duo intētio dirigi habet fi tētia aūt ſicut paſſio aūt ſicut babitus. Sicut potētia non vr̄. de ⁊ charitate. fide clarificante oculum intellectus. ⁊ charita qꝛ cū voluntas ⁊ rō nō ſint vna potētia. ⁊ ita ī vno hoīe reſpete rectificante pedem affectus. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝯͣ hoc 3a ctu vnius finis ſit vna intētio. noīe intētionis nō pōt intelligi ꝙ non poſſit eſſe ſimul in ratione ⁊ voluntate. qꝛ intendere dipotētia. Pari rōne nec babitus. qꝛ nō eſt vnus babitus ī dua cit vnicum actum. Dd̓m ꝙ falſum eſt. immo importat plures bus potētijs. Qd̓ nec paſſio ꝯſtat. qꝛ paſſionibꝰ non meremur actus ſicut ⁊ conſentire ſicut oſtenſum eſt. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ q̄ 35 nec demeremur circa intētionē aūt eſt meritū ⁊ demeritū. nul ritur vtrū ſit ſicut potentia. vel ſicut paſſio vel ſicut habitus. lo igit̉ modo vr̄ ꝙ intētio ſimul ſpectet ad rationē ⁊ voluntatē dd̓m ꝙ ⁊ ſi intētio aliqn̄ dicat̉ ipſa potētia intēdens. aliqn̄ di¶ Itē ſi ſimul ſpectat ad rōnē ⁊ voluntatē. quero ad quā prin catur ipſe habitus ẜm quem intendit. aliqn̄ dicat̉ actus inten cipaliter. Et principalius vr̄ ſe tenere ex parte rōnis ꝑ hoc qd̓ dendi. aliqn̄ ipſum intētum. principalius tn̄ nomē intentionis gloſe dicunt ꝙ intētio eſt lumen. ⁊ oculus. qd̓ quidē eſt ſolius impoſitum eſt ipſi actui. nihilominus tn̄ in alijs acceptionibꝰ rōnis proprie. Qd̓ aūt principalius ſe teneat exparte volūta contingit aliqn̄ reperiri. Nam cum d̓r ꝙ intētio eſt oculus. actis. vr̄ per hoc ꝙ intētio principaliter reſpicit finē. ⁊ potētia ī cipit̉ intentio pro potētia. Cum d̓r intētio eſt lumen. accipitur nobis que principaliter reſpicit finem voluntas eſt cū bonum intentio pro habitu dirigente. Cum ꝟo d̓r ꝙ intentio eſt ipſe ⁊ finis ſint idē. ergo ſimnon pōt principaliter eſſe ex parte vtri finis. ſicut dicit mgr̄ in littera. accipitur intētio ꝓ intēto. Cuꝫ uſqꝫ. vr̄ ꝙ non conſtat in vtraqꝫ potentia.ſ. in rōne ⁊ volūtate. ꝟo d̓r ꝙ intentio quedam eſt recta quedam eſt obliqua. accipi ¶ Itē inferius non ſe extēdit ad plus ꝙͣ ſuū ſuperius ſꝫ intel tur intentio pro actu. Cum ꝟo dicit ph̓s ꝙ oē qd̓ eſt in anima ē ligētia eſt vniuerſalior ꝙͣ intētio. Un̄ Dam̄. Intelligētia eſt pͥ potentia vel paſſio vel habitus. dd̓m ꝙ ph̓s ſub habitibus cōmus motus. que ꝟo circa aliqͥd eſt intelligētia intentio d̓r. Si prebendit actus. vel loquitur de his que ſunt in anima per mo ergo intelligentia nō ſe extēdit ad rōnē ſimul ⁊ voluntatē. ſed dum quietis. non per modum fieri. Talia enim potius dicuntm̄ ꝯſiſtit in rōne. Pari rōne vr̄ ꝙ ſil̓r nec intētio. ¶ Rn̄. ad p̄ tur eſſe ab aīa ꝙͣ in anima. Et ſicut pꝫ ꝙ intentio pōt eſſe actꝰ. dictoꝝ intelligētiā eſt notandū ꝙ frequēter ad cognitionē rei poteſt etiam eſſe habitus ⁊ potentia. ⁊ ſicut non nominat vnū perducimur per conſiderationem vocabuloꝝ. Qui enim priactum ſimplicē ſed plures. ſic non noīat vnicum habitum. nec ma vocabula impoſuerunt proprietates rerum potiſſime convnā potentiā tm̄. Nec valet rō illa eſt vna intētio. ergo vna po ſiderauerunt. ⁊ iuxta illas vocabula impoſuerunt. Si igit̉ ve tentia vel vnus habitus. qꝛ hoc eſt vnum nomen impoſitū plu limus attēdere hoc verbum intēdere compoſituꝫ eſt ab in ⁊ tē ribus. ſicut ſupra dictum fuit de libertate arbitrij. ⁊ ſic eſt in do. hec aūt prepoſitio in. duplicē pōt importare babitudinem hoc noīe ꝯcordia ⁊ ꝯſenſus. ¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ in quo ſit prin 40 cum componitur huic verbo tēdere. aut ſicut ad obiectū aūt ſi cipalius. dd̓m ꝙ ẜm diuerſa. ⁊ principalius eſt in cognitiua. ⁊ cut ad terminum vltimum. Primo mō hoc qd̓ eſt intendere ſiprincipalius in affectiua. Nā quantū ad directioneꝫ principa gnificat ſolā ꝯuerſionē potētie reſpectu obiecti. Scd̓o ꝟo mō lius ſe tenet ex parte cognitiue quātum ꝟo ad tendētiā princi nō tantūmodo ſignificat conuerſionem. immo ſignificat cum palius ſe tenet ex parte affectiue. ⁊ hoc non eſt inconueniens. hoc quandā collationē ⁊ coniunctam quietationē. ⁊ ẜm iſtam ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ intētio eſt inferius ad intelligētiā. dd̓m 43 duplicē acceptionē hoc verbū intēdo diuerſam hꝫ conſtructio ꝙ Dam̄. loquit̉ de intētiōe ẜm aliā acceptionē.ſ. ẜm ꝙ dicit cō z5 nem. Differt em̄ dicere. intēdo in hoc ⁊ intēdo hoc. ¶ Cū enim uerſionē ipſius virtutis intellectiue ad aliqd̓ obiectum deterdico. intēdo in hoc. intēdere dicit ꝯuerſionē potētie ad aliqͥd minātū. ꝑ quē modū d̓r in alterū intēdere qͥ illū aſpicit vel cō tanꝙͣ ad obiectū. Cū ꝟo dico. intēdo hoc. intēdere dicit ꝯuer fiderat. ⁊ talis modus accipiendi frequenter habet̉ in ſcriptu ſionē potētie ad aliquid tanꝙͣ ad finē vltimū quē intēdit aſſera. Un̄ Act̉. iij. d̓r ꝙ claudus qui ſtabat ad portam templi intē qui. ⁊ cui vult copulari. Et iō in prima acceptione huius verbi debat in eos.i. in Petrum ⁊ Iobannem. Et psͣ. Deus in adiu intendere inter ipſum ⁊ ſuū caſuale cadit prepoſitio media. vt torinm meum ⁊c. per hoc ſignificet̉ directio ⁊ ꝯuerſio potētie ad illud tanꝙͣ ad Quare voluntas magis deprauet̉ ī obiectum ſupra qd̓. In altera ꝟo ſignificatione non cadit pre Diſtin. xxxii. ſuo actu ꝙͣ aliqua alia potentia. poſitio media. pro eo ꝙ hoc verbū tēdere de ſe dicebat inclina Ic auteꝫ orit̉ qō ſatis neceſſaria ⁊c. Supra tionem ⁊ ordinationē ad aliquid. ⁊ hec prepoſitio in. ſibi iunon̄dit mgr̄ vn̄ volūtas habeat rectificari et cta ſuper hoc addit quietationē. vnde ſenſus eſt. intēdo beati deprauari. In hac parte inqͥrit quare volūtudinē.i. tendo in beatitudinē. ⁊ propterea non oportet extetas magis deprauet̉ in ſuo actu ꝙͣ aliqͣ alia rius addi prepoſitionē. ¶ Et ẜm iſtum vltimū modū accipien potētia. Diuidit̉ aūt pars iſta in duas pardi eſt hic ſermo de intētione. Et qm̄ iſtud vocabulū duo īportes. In quarū prīa inqͥrit de cā priuationis tat videlꝫ quandā collationē ⁊ preter hoc quandā ꝯuerſioneꝫ volūtatis deliberatiue. In ſcd̓a ꝟo inqͥrit d̓ cū collationē. ⁊ quādā tendētiā cū quietatione. ⁊ vnū iſtoꝝ eſt rectitudine volūtatis humane ẜm ꝙ mouet̉ ꝑ moduꝫ nature. rōnis. ⁊ alterū volūtatis. hinc eſt ꝙ in noīe intētionis claudi ibi. Preterea q̄ri ſolet quō intelligēdū ſit ⁊c. Prīa ꝑs diuidit̉ tur ſimul actus rōnis ⁊ voluntatis. Quāuis em̄ ſit vnū vocain duas partes. In quaruꝫ prima mouet qōnē ⁊ determinat bulum. tn̄ ẜm ꝙ compoſitū eſt ſic implicat duaruꝫ potētiarum In ſcd̓a ꝟo opponit ꝯͣ p̄dictā ſolutionē ad maiorē voluntatis actus ꝯiunctos ad vnū perficiendū. qd̓ non poſſet facere actꝰ explanationē ibi. Sed adhuc q̄rit̉ quare bmōi naturalis ⁊c. 37 vnius ſine actu alterius. ¶ Et eſt ſimile de verbo conſentiēdi Sil̓r ſcd̓a ꝑs pͥncipalis diuidit̉ in duas partes. In qͣrū prima qd̓ ꝙͣuis videat̉ importare vnicū actum. tn̄ neceſſario duos īmouet dubitationē ⁊ opponit. In ſcd̓a parte eaꝫ diſſoluit ẜm

ſ Secundi Libri las peccata eſſe ⁊ nullo modo ¶ Mouet qōnē ꝙ cū volun volendi a re volita. ergo diuerſoꝝ opinionem. ibi. veſ ſi malicia eſt a volito ⁊ in Propoſita eſt queſtio pro bona. breuius reſpondent ditas ſit de his q̄ homo naturatellecto potius dꝫ deprafunda ⁊c. Et ſic principa centes actum voluntatis non liter hꝫ. quare pctm̄ fore dicauari actus intelligēdi ꝙͣ liter duo determinat ma eſſe de naturalibus. ſꝫ vim ip tur cum nullum aliud naturaactus volendi. ¶ Rn̄. di giſter in parte iſta. qua ī ſam ⁊ potentiam volendi que Diſtin a le pctm̄ ſit. cendū ꝙ a malicia exiſtēter volūtas vꝫ deprauari xxxix. ſemper bonum eſt. ⁊ in oībus Ic aūt orit̉ qō te ī obiecto magis deprapoſſit cū ſit naturalis aīe queſtio uat̉ actus volēdi ꝙͣ actus potētia ⁊ qual̓r bō natueſt. etiam in paruulis in quib ſatis neceſſaria intelligēdi. Et rō huius ral̓r ad bonū velit ⁊ appe nondum eſt eius actus. ex ſuꝑioribꝰ cōꝫ dupl̓r ſumit̉. Tū ex parte tit. vꝫ rōne naturalis iuMouet dubiū quō hō trahēs. Dictuꝫ virtutis. quia tāta eſt vis dicatorij. qd̓ qͥdē eſt ꝯſcīa (6 eſt em̄ ſupra vo q̄ ſeruus eſt pctī natural̓r vult amorꝭ vt trāſformet amāq̄ ſemꝑ bonū dictat ⁊ rōe c luntatē ineſſe natural̓r hoī ſibonum. tem in amatuꝫ. Un̄ qͥ diliſcintille rōnis vel ꝯſcīe q̄ qͥdē eſt ſinderiſis q̄ ſemꝑ git iuſticiā iuſtus fit. ⁊ qͥ ¶ Preterea queri ſolet quō cut intellectus ⁊ memoria quo diligit iniqͥtateꝫ iniquus ad bonū inclinat ⁊ ꝯͣ maintelligendū ſit qd̓ ait Amb. aūt hoī naturalia ſunt quātū fit. ⁊ ꝓpterea d̓r de malis lum recalcitrat. exponens illud verbū apoſto cūqꝫ vicient̉. bona tn̄ eſſe non ꝙ facti ſunt abhominabi Ro. vij. li. Nō qd̓ volo illud ago. ſed deſinūt. qꝛ nō valet vitiū boni les ſicut ea que dilexerūt qd̓ nolo illud facio. Dicit em̄ tatē in qua deus eaꝫ fecit penitus conſumere vt verbi nō ſic eſt de actu intelligē di. Nā etſi aliquo mō con ꝙ hō ſubiectus pctō facit. qd̓ gr̄a. Intellectus vel rō ⁊ igeniū. ac memoria. ⁊ ſi vicijs formet nō tā tranſformat non vult. qꝛ natural̓r vult boac pctīs obnubilent̉ ⁊ corrūpant̉: bona tn̄ ſunt. nec pec hoc aūt ꝯtingit ꝓpter ma cata noīant̉. ſicut Aug. de rōne q̄ eſt imago dei in qua num. Sed volūtas hec ſemꝑ ioreꝫ vim vnionis que cō facti ſumus euidēter oſtēdit in. xv. li. de trini. Hec eſt caret effectu niſi gr̄a dei adiu ſiſtit in ip̄o amore. Sicut uet ⁊ liberet. Si homo ſubie inqͥt imago in qua hoīes ſunt creati. qua ceteris aīali enim dicit Diony. Amorē Oppodicimus vim vnitiuam. ꝓnit. bus p̄ſunt. q̄ creatura in rebꝰ creatis excellētiſſima eſt ctus pctō eſt. vult quidē malū pterea dicitur. j. Coꝝ. vj. ⁊ operatur. qꝛ ſeruus eſt peccū a deo iuſtificat̉. a deformi forma in formoſam muta Qui adberet deo vnꝰ ſpiDeter cati. ⁊ eius volūtatē(ſicut ſutur formā. Erat em̄ īter vicia natura bona. hec aūt ima ritus fit. Alia eſt ratio ex mīatio pra dixit Augu.) libenter fago rō eſt vel intellectꝰ. Cū gͦ volūtas de naturalibꝰ ſit parte obiecti. Bonum eī cit. quomodo ergo naturaliqͣre ipſa n̄ ſemꝑ bonū ē. ⁊ ſi aliqn̄ vicijs ſubiaceat. Ad inquantū bonū eſt obie In cactū affectus non intelle/ dē volū hoc facile rn̄det qͥ dicūt oīa q̄ ſunt inquātū ſunt bona ter vult bonum. An eſt eadeꝫ ctus. Intelligētie aūt et tate ve eſſe. qꝛ ⁊ ipſam volūtatē inqnātū bona eſt vel inquātū voluntas.i. idem motus quo memorie obiectum eſt ve lit hovolūtas eſt vt. sͣ. poſuimꝰ bonū eſſe aſſerūt. ſed inquālibenter peccato ſeruit. ⁊ quo rum ſub ratione veri. vel mō nainordinata eſt mala eſt ⁊ pctm̄ eſt. vbi pōt ab eis rōna naturaliter vult bonum. Sed bonum ſub ratione veri. tural̓ir biliter q̄ri. Si volūtas in quātū inordinata eſt. pctm̄ non eſt eadem voluntas. que ⁊ hinc eſt ꝙ ītellectus qn̄ ponū ei ergo iſtarum eſt. qua cum hointelligit falſuꝫ eſt falſus eſt. quare gͦ intellectꝰ rō ingeniū ⁊ hmōi. cū inordinata libēter 4 nō tn̄ qn̄ intelligit bonuꝫ ſunt pctā nō ſunt. Inordinata ꝟo ſunt ſicut voluntas mo iuſtificat̉ a ſeruitute pecpctō ſer eſt bonus. affectus ꝟo nō cū ad rectū finē nō tēdūt eorūqꝫ actus p̄uaricationes uiat vel cati liberatur. Ut enim diſſer d̓r eſſe falſus. qꝛ velit falnon. exiſtūt. Ad qd̓ illi dicūt volūtatis noīe aliqn̄ vim.ſ. na uimus ſuperius gratia dei vo ſum ꝙͣuis dicat̉ eſſe mal turalē potētiā volēdi. aliqn̄ actū ipſius vis ſignificari luntatem hominis liberat et qꝛ velit malū. vel bonꝰ cū Uis aūt ipſa natural̓r aīe inſita nūqͣ pctm̄ ē. ſicut nec vult bonū. Uirtus em̄ aꝓ adiuuat. que voluntatē hoīs prio obiecto denoīari bꝫ. vis memorādi vel intelligēdi. Sꝫ actus huius vis qͥ ⁊ preparat adiuuandam ⁊ adiu ⁊ ꝑ hoc patet reſpōſio ad uat preparatam. Sed que eſt volūtas d̓r tūc pctm̄ eſt qn̄ inordinatus eſt. vtrāqꝫ obiectionē. Iſtud ☞Opponit ꝯͣ determinationē p̄dictā. vt clarius illa volūtas. an illa q̄ naturali aūt melius infra patebit ter vult bonū. an illa q̄ libēter agat de volūtate. inqͥrēs quare actꝰ volūtatis ſit pcm̄ diſt. xl. vbi inquirit mgr̄. Utrū oē pctm̄ habeat eſſe b ſeruit pctō. ſi tn̄ due ſunt volū ſi actus aliarū potētiarū nō ſunt pctā. a voluntate. ¶ Sed adhuc q̄rit̉ quare huiꝰ naturalis potētie actꝰ tates. T pctm̄ ſit. ſi aliarū potētiarū actus pctā nō ſunt.ſ. potē ¶ Soluit dubiū ẜm varitie memorādi. cuius actus eſt memorare. ⁊ potētie inas opiniones. ¶ Propoſita eſt qō ꝓfunda q̄ varia a diuerſis expotelligēdi. cuius actus eſt intelligere. Ad qd̓ ⁊ ipſi diſitione determinatur. Alij em̄ dicūt duos eſſe motus cūt. qꝛ alteriꝰ gn̄is eſt actus ille volūtatis ꝙͣ actus me vnū quo vult bonū natural̓r. Quare natural̓r ⁊ quare morie vl̓ intellectus. Hic em̄ actus eſt ad aliqͥd adipi naturalis d̓r. qꝛ talis fuit motus nature humane ī̄pri ſcēdū vel nō admittēdū. qͥ nō ma conditione in qua creati ſine vitio ſumus que pro pōt eſſe de malis qͥn ſit malꝰ. prie natura d̓r. fuit em̄ hō creatus in voluntate rectꝰ. Uelle em mala malū eſt. Sed a ¶ Uelle em̄ mala maluꝫ Un̄ in eccle. dog. ſcriptū eſt. Firmiſſime tene primos Signa eſt ⁊c. Querit̉ vn̄ hoc ſit. ītelligere vel memorari mala hoīes bonos ⁊ rectos eſſe creatos cum li. ar. quo poſdius. Et vr̄ ꝙ ſil̓r ſit ī actu intel malū nō ē. Quāuis etiā hos ligendi ⁊ in actu volendi. ſent ſi vellent propria voluntate peccare. eoſqꝫ non ne actus malos eſſe interdū non Rn̄. ẜm Actus em̄ recipit denoīaceſſitate ſed propria voluntate peccaſſe. Recte ergo īprobe aſſerāt. Memorat ei quoſdā tionem ab obiecto. gͦ ſicut interdū qͥs malū vt faciat. ⁊ q̄ velle malū eſt malū. ita et d̓r hō naturaliter velle bonū. intelligere. ¶ Itē intellirit intelligere verū vt ſciat im qꝛ in recta ⁊ bona volūtate cō b ¶ Superior em̄ ſcintibgere dicit motu a rebꝰ ad pugnare. Ecce qualiter ſolui bditus eſt. Superior em̄ ſcinla rōnis ⁊c. bonum vult ⁊ aīam. ⁊ velle dicit motum tur p̄miſſa qō ab his qͥ tradūt tilla rationis que etiam vt ait malū ſemꝑ odit. Sed cō ab anīa ad res. ergo vr̄ ꝙ tra. Impoſſibile ē ſimul Hiero. in chain nō potuit exoīa eſſe bona inquātum ſunt. plus pēdeat actus intelli ⁊ ſemel voluntatē moueri Qui ꝟo dicūt volūtates ma tingui. bonum ſemꝑ vult ⁊ ma gēdi a re intellecta ꝙͣ actꝰ motibus

Diſtinctio dicit ꝙ homo natural̓r velit bonū. aut ſi verū eſt vr̄ ꝙ ꝑ hoc ꝙ motibus ꝯͣrijs. vel etiā diſparatis. ſed hō aliqn̄ vult malū. er hō natural̓r vult bonū ꝙ ſit ſimpl̓r bonus. ¶ Rn̄. dd̓m eſt ꝙ 4 go non vr̄ ꝙ illa bora velit bonū. falſum ergo dicit cū ait. Qd̓ bonitas volūtatis ineboat̉ in appetitu naturali. ⁊ ꝯſummat̉ ī illa ſcintilla ſemꝑ vult bonū. Si tu dicas ꝙ volūtas naturalis virtute deliberatiua. nec eſt volūtas ſimpl̓r bona ⁊ recta. niſi h̓ P8 ⁊ deliberatiua ſunt diuerſe potētie. ⁊ ita ſimul poſſunt moueri ſit recta inquātū mouet̉ deliberatiue. ⁊ inquātū mouet̉ natudiuerſis motibus. Contra. in littera precedēti habetur ⁊ etiā E ſequenti ꝙ illa voluntas raliter. ⁊ iō ſicut argumē que vult bonū. gratia ad tū nō valet. immo eſt ibi c bonū velit. An̄ gr̄am ꝟo lꝫ na lū ſemꝑ odit. Alij aūt dicunt ueniente liberatur ⁊ adqͥd et ſimpl̓r iſte eſt caſtꝰ turaliter hō velit bonū. nō tn̄ motū eſſe mētis quo mēs reli iuuatur. ſi ergo volūtas natural̓r. ergo eſt caſtus abſolute ꝯcedi opꝫ bonā hr̄e cta ſuꝑioꝝ lege ſubijcit ſe pec que a gratia liberatur ⁊ ita illud qd̓ ſequitur. iſte volūtateꝫ. ſed potius malam. catis. eiſqꝫ oblectat̉. Iſte mo adiuuat̉. hec eſt ī qua ba vult bonū natural̓r. ergo dus vt aiūt. anteꝙͣ aſſit alicui bet ꝯſiſtere pctm̄ vr̄ ꝙ ea Alij aūt dicūt vnā eſſe volūta bꝫ bonā volūtatē. ¶ Ad 5 dem ſit potentia volunta tē.i. vnū motum quo natural̓r illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ veriori mō gr̄a. dominat̉ ⁊ regnat ī hoīe. tis qua hō natural̓r vult ineſt qd̓ īeſt natural̓r ⁊c. alterūqꝫ deprimit motū. vtervult hō bonum ⁊ ex vicio vult bonum. ⁊ qua aliqn̄ vult dd̓m ꝙ iſta cōparatio ve qꝫ tn̄ ex li. ar. eſt. Ueniēte aūt. hō malū. eo ꝙ delectat̉. ⁊ inqͥ malum. Si tu dicas ꝙ ea ritatē bꝫ qn̄ illud qd̓ īeſt gr̄a ille malus motus eliditur tum vult bonū naturaliter bo dem eſt volūtas. tn̄ diſpo accidētal̓r nō p̄ſupponit nus eſt inquantum malū vult ⁊ alter natural̓r bonus libera ſita diuerſis habitibus ⁊ illud qd̓ īeſt natural̓r. cū ẜm illorum habituum di malus eſt. aūt p̄ſupponit. tūc nō bꝫ tur ⁊ adiuuatur. vt efficaciter uerſitateꝫ pōt habere di veritate. Sicut em̄ meliꝰ uerſos motus. Obr̄ ꝯtra eſt bn̄ viuere ꝙͣ viuere et hoc. qꝛ illa potētia eſt vnica ⁊ ſimplex. ergo qn̄ conuertit ſe ad bn̄ viuere p̄ſupponit viuere. ſic melior eſt volūtas qͥ recte moactū vnius babitus. nō pōt ſe ꝯuertere ſimul ⁊ ſemel bn̄ ⁊ ma uetur ⁊ natural̓r ⁊ deliberatiue ꝙͣ natural̓r tm̄. ¶ Ad illud qd̓ I le. Nō ergo ſemꝑ vult bonū. Qd̓ ſi hoc ꝯcedat̉. eſt rō in ꝯͣriuꝫ obr̄ ꝙ naturale nō aſſueſcit in ꝯͣriū. dd̓m ꝙ hoc verū eſt de eo ꝙ nulla virtus deſtituit̉ ſua naturali ⁊ ꝓpria oꝑatione ⁊ maxi qd̓ ſimpl̓r eſt naturale. videlꝫ de eo qd̓ a natura inchoat̉ ⁊ con me virtus naturalis cuius eſt moueri vniformiter. ergo vide ſummat̉. ſed hoc nō eſt verū in eo qd̓ inchoat̉ a natura ⁊ ꝯſum tur ꝙ actus voluntatis naturalis qͥ eſt appetere bonum. ſimul mat̉ ab aſſuetudine. vel ēt a gr̄a ⁊ tale eſt velle bonuꝫ. Et ꝑ hͦ ſtet cū actu voluntatis deliberatiue. qui eſt velle malū. ¶ Re patēt que dicunt̉ in lr̄a in hac parte. ſpondeo. dd̓m ꝙ ſicut magiſter dicit ī littera. duo ſunt hic mo D intelligētiā igit̉ huius partis incidit hic qō̓ circa SS di dicēdi. Quidā enim dicunt ꝙ actus que voluntas naturali duo. Primo q̄rit̉ de ipſa ꝯſcīa q̄ eſt volūtatis q̄dam ter vult bonū non eſt diuerſus vel diſtinctus ab eo quo volun regula directiua. Scd̓o q̄rit̉ de ſynderiſi q̄ d̓r ipſius tas vult deliberatiue malū. ſed ſicut malo culpe in actu exteꝯſcīe ſcintilla. Circa primuꝫ tria q̄rnnt̉. Primo q̄rit̉ riori ſubſternit̉ bonū nature. vn̄ vnus ⁊ idē actus eſt bonꝰ bo de ipſa ꝯſcīa in cōparatiōe ad ſubiectū. vtrū.ſ. ſit ex parte conitate nature. ⁊ malus malicia moris. ſic dicunt intelligi ⁊ in gnitiue vel ex parte affectiue. Scd̓o q̄rit̉ de ipſa ꝯſcīa in cōpa voluntate ꝙ voluntas naturaliter vult bonū. inqͣtū vult actū ratione ad originē. vtrū.ſ. ſit a natura vel ab acqͥſitione. Terſubſtratū. vult nihilominus malū inqͣtū illū actū deformat. tio querit̉ de ea in cōparatione ad effectū. videlꝫ vtrum om̄is Sed illud nō ſufficit dicere. qꝛ cū Amb. dicit ꝙ hō vult natura conſcientia habeat obligare. liter bonū. nō intelligit de bono nature tm̄ qd̓ qͥdē eſt actus vo Utrū ꝯſcīa teneat ſe ex parte intellect ¶ lūtatis ſꝫ etiā moris. Uult em̄ iuſticiā naturali volūtate. ¶ Et ueſtio. j. vx ex parte affectꝰ. Et ꝙ ex ꝑte ītellectꝰ A propterea eſt aliꝰ modꝰ dicēdi quē magiſter primo ponit in lit vr̄i pͥmo ꝑ illud Eccl̓i. vij. Scit ꝯſcīa tua. qꝛ tu crebro maledi tera ꝙ duo ſunt motꝰ ⁊ aliꝰ eſt motꝰ quo volūtas appetit natuxiſti alijs. ſꝫ ſcire eſt actꝰ ꝓpriꝰ potētie cognitiue. ſi ergo ꝯſcīe He ral̓r bonū. ⁊ aliꝰ quo volūtas deliberatiue vult malū. Utrum eſt ſcire ꝯſcīa ſe tꝫ ex parte cognitiue. ¶ Itē Dam̄. d̓t. Cōſcīa aūt poſſint eſſe ſimul. hoc magr̄ nō determinat. Et circa hͦ dueſt lex intellectus nr̄i. ſed lex intellectus nō d̓r niſi ſcriptura q̄ plex eſt opinio doctoꝝ. Quidā em̄ dicūt ꝙ pn̄t eē ſimul ꝓ eo ꝙ directe reſpicit intellectū. ergo ꝯſcīa tꝫ ſe ex parte potētie inactꝰ deliberatiuꝰ nō excludit actū naturalē. ⁊ vnꝰ iſtoꝝ actuū tellectiue. ¶ Itē oīs ſcīa eſt ex parte ītellectꝰ. oīs ꝯſcīa ē ſcīa eſt volūtatis vt mouet̉ naturaliter. ⁊ alter mouet̉ deliberatigͦ oīs ꝯſcīa eſt ex parte intellectus. Maior ꝓpoſitio ꝑ ſe mani ue. ſꝫ qm̄ volūtas naturalis ⁊ deliberatiua ẜm ꝙ oſtēſum fuit feſta eſt. Minor ꝓbat̉. qꝛ oīs ꝯſcius alicuius rei eſt ſciēs illā vna eſt potētia ⁊ eadē potētia. qn̄ plene mouet̉ in bonū vel in rē. ergo a ꝯiugatis oīs ꝯſcīa eſt ſcīa. ¶ Itē ꝯſcīa diuidit̉ per malū nō pōt ſimul ⁊ ſemel moueri motu oppoſito ⁊ etiā diſparectā ⁊ erroneā. ſed erroneū reſpicit habitū vel actum intelle ꝫ rato ꝑꝑ ſimplicitatē potētie. ¶ Ideo dixerūt alij ꝙ motꝰ volū ctiuū. ſi ergo diuiſum ⁊ diuidētia ſpectāt ad eādē potētiā aīe tatis naturalis nō eſt ſemꝑ actualiter in bonuꝫ. ¶ Et qd̓ dicit vr̄ ꝙ ꝯſcīa teneat ſe ex parte potētie cognitiue. ¶ Itē hocip̄ꝫ mgr̄ in lr̄a ꝙ ſemꝑ vult bonū. hoc intelligit̉ habitudinaliter. oſtendit̉ ꝑ actū. legere em̄ ⁊ iudicare ⁊ dirigere ⁊ teſtificari ⁊ impedit̉ aūt ⁊ ſuffocat̉ ꝑ maliciā volūtatis deliberatiue. vt nō arguere. oēs ſunt actus ſpectātes ad cognitionem. ſed oēs bi exeat in actū. ſicut eſt in dānatis in qͥbus ſynderiſis non inſti tales actus attribuunt̉ ꝯſcīe. Nam ꝯſcīa eſt liber in quo legigat ad aliqd̓ bonū ⁊ iuſtū. Quicqͥd aūt ſit de hoc vtꝝ ſil̓ poſſit mus. ꝯſcīa etiam interius iudicat. conſcientia teſtatur. cōſciē eſſe motus volūtatis vt eſt narura. cū motu volūtatis vt eſt de tia arguit. conſcientia etiam regit ⁊ dirigit. ergo videt̉ ꝙ coliberatiua. hoc tn̄ verū eſt ꝙ volūtas naturalis q̄ bonū appeſcientia totaliter ſe teneat ex parte cognitiue. cum actus ⁊ ba tit nō eſt ſemꝑ in ſuo actu. qꝛ nō ſemꝑ cogitat de bono. ⁊ cū ēt bitus ſint eiuſdem potentie. ¶ Sed contra. ſi cōſcientia ſe te cogitat. frequēter nullo mō afficit̉ ⁊ iō in lr̄a illa exponēdum net ex parte cognitiue. aut ergo ſicut potentia aūt ſicut paſſio eſt ꝙ hoc qd̓ dico. ſemꝑ dicat ꝯtinuitatē quātū ad habitū voaūt ſicut habitus. Non ſicut paſſio. qꝛ paſſiones maxime reſpi lendi nō quantū ad actū. Et ꝙ obr̄ ꝙ virtus nō priuat̉ ꝓpria ciunt affectiuam. Non ſicut babitus. qꝛ ꝯſcientia modo ē mūoperatione. dd̓m ꝙ illud intelligit̉ de oꝑatiōe ſubſtātiali qͥ reda ⁊ modo immunda. ⁊ nullus babitus tranſmutat̉ a mundi ſpicit eē rei. de oꝑatione ꝟo ꝯn̄ti q̄ eſt reſpectu alicuius extrīcia in immūdiciā. ⁊ ecōuerſo. Reſtat igit̉ ꝙ ſi ꝯſcīa tenet ſe ex ſeci. nō ſemꝑ bꝫ veritatē ꝙ nō priuet̉ actione. Fere em̄ oēs vir parte cognitiue. non erit aliud ꝙͣ potentia cognitiua. ergo ſi tutes videmus in ſuis actibus recipere interpolationē nec tn̄ potētia cognitiua eſt de oībus nō ſolū de oꝑabilibus. ſꝫ etiaꝫ ex hoc dicimus eas eſſe ocioſas. vel ꝓpria oꝑatione priuari. de ſpeculabilibus. vr̄ ꝙ ꝯſcīa nō tm̄ attēdat̉ circa ea que ſunt dū in actus ꝓprios ſunt nate exire ꝓ loco ⁊ tꝑe. moꝝ. ſed etiā circa ea que ſunt diſciplinarū. qd̓ manifeſte falc ¶ An̄ gratiā v̓o lꝫ ⁊c̄. ¶ Cōtra vr̄ ꝙ immo qꝛ veriori mō ineſt ſum eſt. ¶ Itē ſicut intellectus ſe hꝫ ad verum: ita affectus ſe alicui qd̓ ineſt ei natural̓r ꝙͣ qd̓ ineſt accidentaliter. ergo ſicut hꝫ ad bonum. ergo ſi aliquid eſt cuius perfectio conſiſtit ī bo ſequit̉. ſi deliberatiue vult bonū ꝙ habeat bonā volūtatē. ita nitate illud magis ſpectat ad bonum ꝙͣ ad intellectum. ſed cō ſequit̉ ꝙ ſi naturaliter vult bonū ꝙ habeat bonaꝫ volūtatem. ſciētia eſt hmōi. Dicit em̄ apl̓s. j. Thi. j. Charitas ē de corde ¶ Itē qd̓ naturale eſt nō aſſueſcit in contrariū. ergo ſi hō na puro ⁊ ꝯſcīa bona. Et iterū ī. eadē epl̓a. Milites ī illis bonā turaliter vult bonū nunꝙͣ aſſueſcit velle malum. falſum ergo militiā bn̄s fidē ⁊ bonā ꝯſcīam. ergo ⁊c̄. ¶ Itē lex carnis re

Secundi Libri vnde remorſus nō eſt a conſciētia principaliter mouēte. ſed ſipugnat legi mētis ẜm ꝙ Dam̄. dicit. ſed lex carnis ſe tenet ex v cut a dictante. a ſcintilla aūt ꝯſcīe q̄ quidē eſt ſynderiſis eſt q parte motiue. ergo ⁊ lex mētis tenet ſe ex eadē parte ſed ꝯſcīa cut a mouēte. vt melius iam patebit. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ peu eſt lex mētis. ſicut ſupra dicit Dam̄. ergo ꝓſcīa tenet ſe ex parnale ⁊ delectabile eſt ex parte ꝯſcīe. dd̓m ꝙ non eſt a conſcien te affectiue. ¶ Itē remorſus eſt actio potētie affectiue. vbicū tia nec in conſcientia niſi ſicut in diſponente ⁊ dictante. Gauqꝫ em̄ eſt remorſio ibi eſt qͥdā dolor ⁊ paſſio. ſꝫ ꝯſcīe eſt remordere enim ⁊ dolere proprie affectionis eſt. ſed cum ꝯſcīa que ē dere ſicut d̓r ſuper illud. j. Coꝝ. j. Nihil mihi conſcius ſum. gl. rectus teſtis teſtificatur de bono facto ꝙ eſt bonū. ⁊ de malo in nullo me remordet ꝯſcīa mea. ergo vr̄ ꝙ conſciētia ex parte facto qd̓ eſt malum. generat ex hͦ dolorē vel gaudiū in affectu affectiue ſe teneat. ¶ Itē delectabile ⁊ penale ſe tenet ex parUnde apl̓s dicit. Gloria noſtra hec eſt teſtimonium ꝯſcīe note potētie affectiue. ſed in nobis eſt pena ⁊ leticia ex parte cōſtre. non attribuendo ipſi conſcientie principaliter paſſionem ſciētie. Un̄ vermis conſciētie erit magna pena in damnatis. gͦ letandi. ſed actum teſtificandi. vr̄ ꝙ cōſciētia teneat ſe ex parte potētie affectiue non ex parte Utrū ꝯſcīa ſit habitus innatus aut ac cognitiue. ¶ Rn̄. ad predictoꝝ intelligētiam notanduꝫ eſt ꝙ q QueſtiO. lj. quiſitus. Et ꝙ ſit babitus innatus vr̄ ſicut nomē intellectus aliqn̄ accipitur ꝓ potētia intelligendi. Rom̄. ij. Cuꝫ gentes que legē nō bn̄t naturaliter q̄ legis ſunt aliqn̄ ꝓ habitu. aliqn̄ ꝓ ipſo principio intellecto. ſic nomē con I faciunt. ipſi ſibi ſunt lex. quia oſtēdūt opus legis ſcriptum in ſciētia tripliciter conſueuit accipi a doctoribus ſacre ſcriptucordibus ſuis. teſtimoniū illis reddēte ꝯſcīa. Et glo. ibidem. re. Aliqn̄ em̄ accipitur conſcientia pro ipſo conſcito. ⁊ ſic dicit Et ſi gētes nō habeāt legē ſcriptā. babēt tn̄ legē naturalē qua Ioh̓. Dam̄. ꝙ conſciētia eſt lex intellectus noſtri. lex em̄ eſt ilſibi conſcij ſunt. ergo ex textu ⁊ glo. pꝫ ꝙ ꝯſcīa dicit habitum lud qd̓ ꝑ conſcientiam nouimus. Aliqn̄ ꝟo accipitur conſciennaturaliter cordi humano inſcriptū. ¶ Item Augu. in lib. iij. tia pro eo quo conſcij ſumus.ſ. pro babitu. ſicut conſciētia acUE de libe. ar. An̄ oē meritum boni operis nō eſt parum accepiſſe cipitur pro habitu ſcīe cognoſcētis. Aliqn̄ aūt accipitur connaturale iudicatoriū. quo ſapīam qͥs preponat errori. ⁊ quietē ſciētia pro ipſa potētia conſcientie. vt ita dicam ẜm ꝙ d̓r ꝙ lex difficultati. ſi ergo ꝯſcīa eſt hmōi iudicatoriū. eſt igit̉ habitꝰ naturalis ſcripta eſt in conſciētijs noſtris. Cum igit̉ tribꝰ modis accipi ſoleat conſcientie nomē. vſitatiori tn̄ modo nomen hoī innatus. ¶ Itē Iſid̓. Ius naturale eſt qd̓ natura docuit oīa aīalia. ergo ſi natura docuit aīalia illud qd̓ eſt iuris natuconſciētie pro babitū accipit̉ ſicut ⁊ nomen ſciētie a quo comralis. multo fortius docuit hoīeꝫ qui ex cellit oīa aīalia. ſed co ponitur. ¶ Si igitur q̄ ratur conſciētia cuius potētie ſit habignitio iuris naturalis nō eſt aliud ꝙͣ ꝯſcīa. ergo ⁊c. ¶ Itē na tus. Dd̓m ꝙ eſt babitus potētie cognitiue. aliter tn̄ ꝙͣ ſit ipſa turaliter habemus inſtinctum ad appetendum beatitudinem ſpeculatiua ſcīa. qꝛ ſcīa ſpeculatiua eſt ꝑfectio intellectus noſtri inquantū eſt ſpeculatiuus. ꝯſcīa ꝟo eſt habitus ꝑficiēs in ⁊ ad bonorandum parētes. ſed hoc nō pōt eſſe ſine aliqua pre tellectū noſtrū inquantū eſt practicus. ſiue inquantū dirigit ī cognitione. ergo vr̄ ꝙ ad hmōi facienda habeamus aliquā co opere. ⁊ ſic intellectus hꝫ quodāmodo rōnē motiui. nō qꝛ effignitionē naturaliter nobis impreſſam. ſed cognitio inclinans ciat motū. ſed qꝛ dictat ⁊ inclinat ad motū. ⁊ ꝓpterea talis ha ad hoc eſt ꝯſcīa. ergo ⁊c. ¶ Itē lex naturalis cognoſcit̉ ab bo mine aliquo mō. aut ergo ꝑ acqͥſitionē aut ꝑ naturā. Si ꝑ acqͥ bitus non ſimpl̓r noīatur ſcīa ſed conſcientia. vt in hoc ſignifi ſitionē. ergo nō dꝫ dici naturalis ſꝫ acqͥſita. ſicut nec virtutes cetur ꝙ babitus iſte nō ꝑficit illā potētiā ſpeculatiuā in ſe. ſꝫ ꝓut eſt quodāmō iūcta affectioni ⁊ oꝑationi ꝓpter qd̓ nos nō politice. Si ꝟo ꝑ naturam. ⁊ cognitio legis naturalis non eſt dicimus ꝙ dictamē conſciētie ſit ad hoc principiū. oē totū eſt aliud ꝙͣ ꝯſcīa. ergo ⁊c̄. ¶ Itēius naturale naturaliter ligatvo luntatē. ſed ligationē volūtatis neceſſario precedit actus comaius ſua parte. ⁊ ad ſil̓ia. ſed bn̄ dicimus ꝙ ꝯſcīa dictat deū gnitionis. affectū em̄ p̄cedit intellectus. ergo ſi volūtas natu eſſe bonorandū. ⁊ conſimilia principia q̄ ſunt ſicut regule agē raliter ad illud ius ligat̉. vr̄ ꝙ illd̓ ius natural̓r ab aīa cogno doꝝ. Cōcedēdum eſt igit̉ ſicut rōnes oſtēdunt ꝙ conſcīa ſe te ſcat̉. Si ergo illius iuris cognitio eſt ꝯſcīa. pꝫ ⁊c. ¶ Sed con net ex parte potētie cognitiue. lꝫ nō ſe teneat ẜm ꝙ eſt ſpecula tra. ph̓s in. iij. de aīa dicit ꝙ aīa creata eſt ſicut tabula raſa in tiua: ſꝫ ẜm ꝙ eſt practica. Intellectꝰ em̄ ſpeculatiuus ⁊ practiqua. nihil depictū eſt. ergo vr̄ ꝙ aīa a ſua prima cōditione nulcus eandē potētiā dicūt ſola extēſiōe differētē ſicut dicit ph̓s lam habeat innataꝫ cognitionē. ſi ergo babitus ꝯſcīe dicit ali ᵍ nec eſt aliquo mō intelligēdū ꝙ intellectus practicus ſit appe 91 quam cognitionē. vr̄ ꝙ non ſit innatus ſed acquiſitus. ¶ Iteꝫ titus vel volūtas. hoc em̄ negat ipſe ph̓s. ¶ Ad illud ergo qd̓ Aug. in. j. li. retracta. retractat hoc qd̓ dixerat aīam creari ſci obr̄ in ꝯͣrium ꝙ ſcīa nō pōt eſſe potētia nec paſſio nec babitus 5 entē. ſed mole corporis oppreſſam obliuiſci eoꝝ que ſciebat. ſꝫ ex parte cognitiue. dd̓m ꝙ immo noīare pōt ⁊ potētiam ⁊ hanon retractaret niſi haberet hoc ꝓ falſo. ergo falſum ē ẜm Au bitū. ⁊ cū noīat potētiam nō noīat vl̓r potētiam cognitiuā. ſed gū. ꝙ aīa habeat naturaliter cognitionē agendoꝝ. ſi ergo con ꝓut ſe extēdit ad cognoſcēda ea que ſunt moris ſiue ad moraſciētia eſt bmōi habitus cognitiuus. vr̄ ꝙ non ſit innatus ſed lia. Cū aūt noīat babitū nō ſolū noīat habitū naturalē. īmo ēt acquiſitus. ¶ Itē non habet̉ cognitio de cōplexo niſi habeat̉ pōt noīare habitū acquiſitū. Et qꝛ babitus acquiſitus pōt pu de incōplexo. Un̄ non cognoſcit principiū qͥ non cognoſcit ter rificare ⁊ fedare aīam. hinc eſt ꝙ ꝯſcīa d̓r mūda ⁊ immuda. re minos ꝓpter qd̓ dicit ph̓s ꝙ principia cognoſcimus inquātuꝫ cta ⁊ nō recta. Uerū tn̄ iſte dr̄ie plus reſpiciūt ꝯſcīaꝫ ẜm ꝙ ſtat terminos cognoſcimus. ſed cognitionē incōplexoꝝ non habepro noīe potētie ꝙͣ ẜm ꝙ ſtat pro noīe babitus. ¶ Ad illud qd̓ mus niſi mediantibus ſenſibus. Nemo enim cognoſcit colore obr̄ ꝙ ꝯſcīa d̓r eſſe bona ⁊ mala. dd̓m ꝙ bonitas ⁊ malicia nō niſi ꝑ viſum. ergo ꝓpterea amittentes vnū ſenſum neceſſe eſt tm̄modo reſpiciūt affectū. immo etiā ītellectū practicū ⁊ eius vnā ſcīaꝫ amittere. Si ergo oīs ſcīa incōplexoꝝ eſt mediante babitū. pro eo ꝙ intellectus practicus nō tm̄ ꝯſiſtit in vero ſꝫ ſenſu. neceſſe eſt ꝙ oīs cognitio incomplexoꝝ ſit acquiſita ⁊ ac tiā ſe extēdit ad bonū. Et propterea indicatorium illud qd̓ cepta a ſenſu. ſed ꝯſcīa dicit cognitionē cōplexi. vtpote alicuquidē eſt ꝯſcīa) bonū eſt qn̄ bonū dictat. ⁊ ad bonū inclinat ⁊ ius regule iuris naturalis. ergo vr̄ ꝙ ꝯſcīa nō dicat habitum a malo retrahit. ⁊ ip̄m refugit. ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ꝯſcīa ſit in po innatū ſed acqͥſitū. ¶ Itē equalis difficultatis vel maioris e tentia affectiua. Ad hoc enim ꝙ dicat̉ bona non opꝫ ꝙ ſit affe ſcire ea que ꝑtinent ad mores ſicut ea que ꝑtinēt ad ſimpliceꝫ ctio ꝑ eſſentiam. ſed ſufficit ꝙ cū ipſa affectione ⁊ volūtate ba 16 ſpeculatione. ſꝫ ſcīa que ē babitus cognitiuus ſpeculandoruꝫ beat quādam cōcomitantiā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ lex carnis nō eſt nobis īnata ſꝫ acquiſita. ergo pari rōne ⁊cōſcīa que ē ba opponit̉ legi mētis. dd̓m ꝙ ſicut dicit mgr̄ Hug. de ſctō victo. bitꝰ dirigēs in agendis nō eſt īnata ſꝫ acquiſita. ¶ Itē oīs ba In ſenſualitate ſiue in hoīe exteriori non tm̄ eſt corruptio quā bitꝰ natural̓ ſemꝑ eſt rectꝰ. cōſcīa aūt eſt aliqn̄ recta aliqn̄ ertum ad potētiam motiuā ⁊ inclinatiuam. ſed etiā quantum ad ronea. gͦ cōſcīa nō ē habitꝰ natural̓. ſꝫ acqͥſitꝰ. ¶ Itē babitus ſenſitiuā. ⁊ ideo ꝙͣuis lex carnis principaliter conſiſtat in con naturales oī inſunt ⁊ ſemꝑ. qꝛ naturalia ſunt illa q̄ ſunt eadeꝫ cupiſcentia ad maluꝫ inclinante. nihilominus tn̄ preſupponit apud oēs. ſꝫ naturalia comitant̉ naturā inſeparabil̓r. ſꝫ cōſcie fantaſticam ⁊ cognitiuam ſibi carnalia inordinate repreſentā nō ſunt eedē apud oēs. īmo frequēter ſunt cōtrarie. cōſcīa et tem. Et conſil̓r in lege mētis eſt iſta duo conſiderare. Conſciē nō ſemꝑ īeſt. qꝛ frequēter hō īcipit hr̄e cōſcīaꝫ quaꝫ pͥmo non tia aūt quantū eſt de ſe magis directe opponitur legi carnis habebat. ſicut religioſus exqͦ intrat religionē hꝫ cōſcīaꝫ ꝙ nō I ratione cognitionis preambule ꝙͣ ratione cōcupiſcētie. ¶ Ad liceat ei facere cōtra cōſilia. ⁊ hanc prius nō habebat. ergo ⁊t illud qd̓ obr̄ de remorſu. dd̓m ꝙ ꝯſcīa d̓r remordere propter h̓ ¶ Reſpō. ad p̄dictorū intelligētiā eſt notandum ꝙ preter ilꝙ dum ipſa monſtrat aliqd̓ malum ipſi affectui habeti rectitu lam poſitionē platonicam. q̄ poſuit oēs babitus cognoſcendo dinem. ſuꝑinducit remorſum pro eo ꝙ ille affectus recalcitrat rū eſſe

Diſtinctio X ꝗ rum eſſe aīe ſimpl̓r innatos. ſed obliuioni dari ad tp̄s ꝓpter do noīat aequiſitū. Habitū inquā innatū noīat reſpectu eorū corporis molē. quam improbat ⁊ reprobat tam ph̓s ꝙͣ Augu. q̄ ſunt de primo dictamine nature. Habitū ꝟo acquiſitū reſpetres fuerūt opiniones doctoꝝ de origine habituū cognitiuoꝝ ctu eoꝝ q̄ ſunt inſtructionis ſuꝑaddite. Habitū etiā innatū di ⁊ oēs ille tres opiniones in hoc ꝯcordant ꝙ ſicut virtutes cō cit reſpectu luminis directiui. Habituꝫ nihilominus acquiſiſuetudinales nec ſunt oīno a natura nec oīno ab acquiſitione tum reſpectu ſpēi ipſius cognoſcibilis. Naturale. em̄ habeo lu ſed quodāmodo ſunt innate ⁊ quodāmodo acquiſite. ſic etiaꝫ mē qd̓ ſufficit ad cognoſcēdū ꝙ parētes ſunt honorādi ⁊ ꝙ ꝓ⁊ babitus cognitiui nec ſunt oīno innati. nec oīno acquiſiti. ſꝫ ximi nō ſunt ledēdi. nō tn̄ habeo naturaliter mihi impreſſam quodāmodo innati. ⁊ quodāmodo acquiſiti. In aſſignando ſpēm patris vel ſpēm proximi. His viſis plana eſt reſpōſio ad aūt modum ẜm quem iſti babitus ſunt innati ⁊ ẜm quem ſunt qōnē propoſitam ⁊ etiam ad obiecta. Concedo em̄ ꝙ ꝯſcīa diacquiſiti diuerſificant̉ diuerſi. Ouidā em̄ dicere voluerunt ꝙ cie babitū quodāmodo innatuꝫ. videlꝫ ratione illius luminis innati ſunt intellectui agenti. ſed acquiſiti ſunt quantū ad inſuꝑ nos ſignati. qd̓ quidē oſtēdit nobis bona ⁊ qd̓ eſt ſeminatellectū poſſibilē. ⁊ quantū ad iſtū intellectū dicit ph̓us aīam rium alioꝝ habituum acquirēdoꝝ. ⁊ ſic currunt rōnes ad pricreari ſicut tabulā nudā. ⁊ ille intellectus eſt qͥ hꝫ ꝑfici mediā mam partē īducte. Cōcedo nihilominus ꝙ ꝯſcīa dicit quodā tibus potētijs ſenſitiuis. Sed iſtud non vr̄ eſſe conſonum nec modo habitū acqͥſitū. videlꝫ rōe ſpecierū ipſoꝝ cognoſcibiliū verbis ph̓i nec veritati. Si enim intellectus agēs haberet ba ſicut oſtēdunt tres prime rōnes ad ſcd̓am partē inducte. Con bitus cognoſcendoꝝ. quare non poſſet illos cōmunicare poſſi cedo etiā ꝙ dicit babitū quodāmodo acquiſitū reſpectu ſpebili ſine adiutorio ſenſuuꝫ inferioꝝ. Rurſus ſi intellectꝰ agēs cialiū operabiliū. ſicut tres alie rōnes oſtēdūt. Si qua auteꝫ baberet babitus cognoſcendoꝝ. anima a ſua conditione iā nō ſunt cognoſcibilia q̄ quidē cognoſcant̉ ꝑ ſui eſſentiā nō ꝑ ſpēꝫ eſſet ignorans. immo eſſet potius ſciens. Difficile etiam eſt ſi reſpectu talium poterit dici ꝯſcīa eſſe habitus ſimpl̓r innatꝰ. mul cum hoc intelligere quō ſpēs dicantur eſſe in intellectu vtpote reſpectu huius qd̓ eſt deū amare ⁊ deū timere. Deꝰ em̄ agente. Cum poſſibilis dicatur quo eſt oīa fieri. ⁊ agens quo non cognoſcit̉ ꝑ ſimilitudinē a ſenſu acceptam immo dei noti eſt omnia facere. ¶ Et ideo eſt ſcd̓s modus dicendi ꝙ habitꝰ cia naturaliter eſt nobis inſerta. ſicut dicit Aug. Quid aūt ſit cognitiui quodammodo ſunt innati quodammodo acquiſiti. amor ⁊ timor non cognoſcit hō ꝑ ſimilitudinem exterius acce Innati ſunt enim quo ad cognitionem in vniuerſali. acquiſiti ptam. ſed ꝑ eſſentiam hmōi em̄ effectus eſſentialiter ſunt ī aīa quo ad cognitionē in particulari. Siue innati ſunt quo ad co ¶ Ex his pꝫ rn̄ſio ad illam qōnē qua q̄ritur. Utrum omnis cō gnitionē principioꝝ acquiſiti quo ad cognitionem concluſiognitio ſit a ſenſu. Et dd̓m eſt ꝙ non. Neceſſario enim oportet 1t aꝫ num. ¶ Unde dignitas eſt illa quam quiſqꝫ probat auditam. ponere ꝙ anima nouit deum. ⁊ ſeipſam ⁊ q̄ ſunt in ſeipſa. ſine Sed nec iſte modus dicēdi conſonat verbis ph̓i ⁊ Aug. Nam amminiculo ſenſuum exterioruꝫ. Un̄ ſi aliqn̄ dicat philoſopbꝰ ph̓s in li. poſterioꝝ. probat ꝙ cognitio principioꝝ non eſt noꝙ nihil eſt in intellectu qd̓ prius non fuerit in ſenſu. ⁊ ꝙ om̄is bis innata. deducens ad plura inconuenientia. ⁊ ibidem oſtē cognitio ortum hꝫ a ſenſu intelligēdum eſt de illis que quidē dit ꝙ cognitio principioruꝫ acquiritur in nobis via ſenſus me babēt eſſe in aīa per ſimilitudine abſtractā. ⁊ illa dicuntur eē morie ⁊ experientie. Aug. etiam in. xij. li. de tri. loquēs de par in anima ad moduꝫ ſcripture. Et propterea valde notabiliter uulo qui reſpondebat de omnibus principijs ge ometrie dicit dicit philoſophus ꝙ in anima nihil ſcriptum eſt. non qꝛ nulla ibi ꝙ hoc nō erat qꝛ aīa illius paruuli priꝰ illa nouiſſet. ſed po ſit in ea noticia. ſed qꝛ nulla eſt in ea pictura vel ſimilitudo ab tius iſta videbat in quadam luce ſui gn̄is incorporea. quēadſtracta. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Aug. ī li. de ciui. dei. Inſeruit nobis modum oculus carnis videt que in hac luce corporea circa ad deus nobile iudicatoriū. vbi ⁊ qͥd ſit lucis qͥd tenebrarum coiacent. cuius lucis capax eiqꝫ congruēs eſt creatus. ¶ Et pro gnoſcit̉ in libro lucis qͥ veritas eſt. qꝛ veritas in corde hoīum pterea eſt tertius modus dicēdi ꝙ habitus cognitini quodā naturaliter eſt impreſſa. modo ſunt nobis innati. quodammodo acquiſiti. nō tm̄ loquē jj De ꝯſcīa quātū ad effectū ligatiōis. 5 do de cognitione in particulari. ⁊ de cognitione concluſionū. Queſtio. ii.j. Et ē qō vtrū teneamur ad oē illd qd̓ ſed etiaꝫ de cognitione principioꝝ. ¶ Cū enim ad cognitionē ꝯſcīa dictat neceſſariū eſſe ad ſalutē. Et ꝙ ſic vr̄ Roma. xiiij. duo concurrant neceſſario. videlꝫ preſentia cognoſcibilis. ⁊ lu Omne qd̓ nō eſt ex fide pctm̄ eſt. Glo. Qd̓ non eſt ex fide.i. cō men quo mediante de illo iudicamus. ſicut videmus in viſu. ⁊ tra conſciētiam vt credatur eſſe malum peccatum eſt. ſed hoc in precedēti autoritate innuit Aug. ꝙ babitus cognitiui ſunt non eſſet niſi conſciētia ligaret ad oē illud qd̓ ipſa dictat. ergo quodāmodo nobis innati rōne luminis aīe inditi. ſunt etiam tenemur omne illud facere qd̓ eſt de conſciētie dictamine. quodāmodo acquiſiti rōne ſpēi. ⁊ hoc quidē verbis ph̓i ⁊ Au¶ Itē lex obligat ad faciēdum illud qd̓ ip̄a dictat. Lex enim gu. concordat. Oēs enim in hoc concordant ꝙ potentie cogni dicitur a ligando. ſed conſcientia eſt lex intellectus noſtri. er tiue ſit lumen inditum qd̓ vocatur naturale iudicatorium. ſpe go tenemur ad omne illud qd̓ conſcientia dictat ad ſalutē eſſe cies aūt ⁊ ſimilitudines rerum acquiruntur nobis mediante neceſſarium. ¶ Itē tenemur ad faciēdum illud qd̓ iudex mā ſenſu. ſicut expreſſe dicit ph̓s in multis locis. ⁊ hoc etiaꝫ expe dat. ſed conſciētia eſt iudex noſter ẜm qd̓ d̓r Eccle. vij. in glo. rientia docet. Nemo em̄ vnꝙͣ cognoſceret totū aut parteꝫ. aut ergo tenemur ad omne illud qd̓ conſciētia dictat. ¶ Item re patrē aūt matrē niſi ſenſu aliquo exteriori ſpēꝫ eius acciperet gula eſt ꝙ quotiēſcūqꝫ aliquis facit aliquid credēs eſſe mor⁊ hinc eſt ꝙ amittētes vnū ſenſum. neceſſe habemus vnā ſcīaꝫ tale peccat mortaliter pro eo ꝙ contēnit deum. ergo ſi non poſ amittere. Illud aūt lumē ſiue naturale iudicatoriū dirigit ip ſumus non credere ea que dictat conſciētia. videtur ꝙ quicqͥd ſam aīam in iudicādo tam de cognoſcibilibus ꝙͣ de operabili ſit illud. ſi contra hoc faciamus ꝙ mortaliter peccamus videt̉ bus. Sed hoc attēdendū eſt precipue. qꝛ ſicut inter cognoſciigitur ꝙ teneamur ad faciēdum omne illud qd̓ conſcientia di bilia quedaꝫ ſunt valde euidētia. ſicut dignitates ⁊ prima pͥn ctat ad ſalutē eſſe neceſſarium. ¶ Sed contra. Si obligamur cipia. Quedā ſunt minus euidētia ſicut concluſiones particu ad omne illud qd̓ conſcientia dictat ſed conſcientia aliquādo lares. ſic ⁊ in operabilibus quedā ſunt maxime euidētia. vtpo dictat faciendum aliquid contra deum. ergo tenemur facere te illud. Qd̓ tibi non vis fieri alteri ne feceris. ⁊ ꝙ deo obtēcontra deum. ſed nullus peccat faciendo illud ad qd̓ tenet̉. er perādū eſt. ⁊ ꝯſil̓ia. Quēadmodū igit̉ cognitio principioꝝ pri go faciendo contra deum non peccamus. ¶ Item quedā ſunt morum rōne illius luminis d̓r eſſe nobis innata. qꝛ lumē illud ita mala ẜm ſe ꝙ deus non poteſt facere ea. nec illa precipere. ſufficit ad illa cognoſcēda. poſt receptionē ſpecierum ſine alinullo bono fine poſſunt fieri. ſed ad nihil poteſt obligare conqua ꝑſuaſione ſuꝑaddita. propter ſui euidētiam ſic ⁊ primorū ſcientia ad qd̓ non poteſt obligare deus. cū ꝯſcīa ſit infra deū principioꝝ moraliū cognitio nobis innata eſt ꝓ eo ꝙ iudicato ergo ſi ꝯſcīa dictat talia. videtur ꝙ ad talia non poſſit obliga rium illud ſufficit ad illa cognoſcēda. Rurſus quēadmodum re. ergo non obligamur ad faciendum ea. ¶ Item ꝙ ad nihil cognitio particulariū ꝯcluſionū ſcīarū acquiſita eſt pro eo ꝙ per ſe poſſit obligare videtur. qꝛ peccatum omne eſt dictū vel lumē nobis innatū nō plene ſufficit ad illa cognoſcēda. ſed in factuꝫ vel concupitum contra legē dei. ſicut dicit Aug. ergo ſi diget aliqua ꝑſuaſione ⁊ habilitatione noua. ſic etiā ītelligēconſciētia dictat aliquid qd̓ non ſit de mandato legis diuine. dum eſt ex parte operabiliū ꝙ q̄daꝫ ſunt agēda ad q̄ tenemur facere ꝯͣ illud nō eſt pctm̄. cū nō ſit facere ꝯͣ legē dei. ergo non q̄ nō cognoſcimus niſi ꝑ inſtructionē ſuꝑadditā. Qm̄ igit̉ con tenet̉ qͣs ad illud faciēdū. ergo ad nihil ligat ꝯſcīa quantū eſt ſciētia noīat habitū directiuū noſtri iudicij reſpectu operabide virtute ſua. ¶ Item nullus poteſt ab aliquo ligamine abliū. Hinc eſt ꝙ quodā modo habitū noīat innatū. ⁊ quodāmo ſolui per dictamen conſcientie. ergo nec per illud dictamen

ꝯecundi. Libri a minori deſtruendo. Unde ſicut iſtud argumentum nonpalei pōt aliqd̓ vinculū incurrere. ergo vr̄ ꝙ ꝯſcīa de ſe ⁊ ꝑ ſe ad ni 4 conſcientia non poteſt ſuper ſuperiorem. ergo non poteſt ſuꝑ bil poſſit ligare. Eſt igitur qō ad quid ꝯſcīa liget. vtruꝫ liget inferiorem. ita illud non valet. conſcientia non poteſt abſolue ad oē qd̓ dictat. ⁊ vtrū oīs ꝯſcīa liget ⁊ vttū hō ſit ꝑplexus qn̄ re boīem a mandato ſuperioris. ergo non poteſt eum obligaꝯſcīa dictat vnū. ⁊ lex diuina dictat ꝯͣriū ⁊ cui magis ſit obtē re. bn̄ tn̄ ſequit̉ ꝙ non pōt obligare contra mandatuꝫ ſuperio perādū. vtrū dictamini ꝯſcīe. an p̄cepto p̄lati cum obuiāt ſibi ris. ad aliquid tn̄ pōt nos obligare pro eo ꝙ quodammodo ſu 9 adinuicē. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ꝯſcīa aliqn̄ dictat aliqͥd qd̓ eſt ẜm lepra nos eſt. ⁊ media inter nos ⁊ deum. ſicut preco medius eſt gem dei. aliqn̄ aliqͥd qd̓ eſt p̄ter legē dei. aliqn̄ aliqͥd qd̓ eſt cō inter regem ⁊ populum. Ex bis patent ea que vltimo querebā tra legē dei. ⁊ loquimur hic de dictamine ꝑ modū p̄ceptionis vel ꝓbibitionis. nō ꝑ modū ꝯſilij ſiue ꝑſuaſionis. In primis tur videlꝫ qn̄ conſcientia ligee ⁊ qn̄ nō liget. Patet etiam ꝙ ne mo ex conſcientia perplexus eſt niſi ad tempus videlicꝫ ꝙͣdiu quidē ꝯſcīa ſimpl̓r ligat ⁊ vniuerſaliter ꝓ eo ꝙ ad illa hō liga conſciētia manet. nec tn̄ eſt perplexus ſimpliciter pro eo ꝙ de tus eſt ꝑ legē diuina. ⁊ ꝯſcīa que illi ꝯcordat ligatuꝫ oſtēdit. bet illam conſcientiaꝫ deponere. ⁊ ſi neſcit per ſe de illa iudica In ſcd̓is ꝟo ꝯſcīa ligat ꝙͣdiu manet. Un̄ vel tenet̉ hō ꝯſcīam re pro eo ꝙ neſcit legem dei debet ſapientiores conſulere. vel deponere. vel tenet̉ illud qd̓ dictat ꝯſcīa adimplere. vtpote ſi per orationem ſe ad deum conuertere ſi humanum conſiliū de dictat ꝙ neceſſarium eſt ad ſalutē feſtucā de terra leuare. In eſt. alioquin ſi negligens eſt. verificat̉ in eo quod dicit apl̓s. tertijs ꝟo ꝯſcīa nō ligat ad faciendū vel non faciendū. ſed liQui ignorat ignorabitur. Patet etiam ꝙ plus ſtandum eſt p̄gat ad ſe deponendū ꝓ eo ꝙ cū talis ꝯſcīa ſit erronea errore cepto prelati ꝙͣ conſcientie maxime quando prelatus precipit repugnāte legi diuine. neceſſario ꝙͣdiu manet ponit hoīem ex qd̓ pōt ⁊ debet precipere. tra ſtatū ſalutis. ⁊ iō neceſſe eſt ipſam deponere. qꝛ ſiue bō faciat qd̓ dictat ſiue eius oppoſitū mortaliter peccat. Si em̄ faOnſequēter q̄rit̉ de ſcd̓o principali. videlꝫ de ſynderiſi q̄ eſt ꝯſcīe ſcintilla. Et circa hoc que ciat qd̓ ꝯſcīa dictat. ⁊ illud eſt ꝯͣ legē dei. ⁊ facere contra legē dei ſit mortale pctm̄. abſqꝫ dubio mortal̓r peccat. Si ꝟo facit runt̉ tria. Primo q̄rit̉ de ipſa ſynderiſi quātuꝫ oppoſitū eius qd̓ ꝯſcīa dictat ipſa manēte. adhuc peccat mor ad eſſentiā. vtrū.ſ. ſit in gn̄e cognitiue vel affe taliter. nō rōne operis qd̓ facit. ſed qꝛ malo modo facit. Facit ctiue. Scd̓o q̄rit̉ de ipſa quātū ad vſum. vtruꝫ videlꝫ ꝑ pctm̄ poſſit extīgui. Tertio q̄rit̉ de ip enim in ꝯtēptum dei. duꝫ credit ſibi dictāte ꝯſcīa hoc deo diſ plicere ꝙͣuis deo placeat. Et hoc eſt qd̓ dicit gl. ſuꝑ illud Ro ſa quātū ad abuſum. vtrū.ſ. ꝑ pctm̄ poſſit deprauari. ma. xiiij. Oē qd̓ nō eſt ex fide pctm̄ eſt. ibi. glo. Oē qd̓ ad conUtruꝫ ſynderiſis ſit in gn̄e cognitionis ꝓ i ueIIO. j. vel affectionis. Et ꝙ ſit in gn̄e affectioſciētiā ꝑtinet ſi aliter fiat. dicit apl̓s eſſe pctm̄. Quāuis enim fiat etiā qd̓ bonū eſt ſi non faciēdū credat̉ peccatū eſt. Et ranis videtur per illud qd̓ d̓r in gl. ſuꝑ. j. Ezech̓. in qua poſt plu tio huius eſt. qꝛ nō tm̄ attēdit deus qͥd hō faciat. ſed quo aīo ra verba d̓r de ſynderiſi. hic eſt ſpūs qui poſtulat pro nobis ge mitibus inenarrabilibus ſed gemere eſt actus affectiōis. ſi qͥ faciat. ⁊ iſte qui facit qd̓ deus iubet. credens facere contra ip ſius dei voluntatē non facit bono aīo ſed malo. ⁊ ideo peccat ſynderiſis eſt gemere. ſynderiſis ſpectat ad potētiā affectiua. ¶ Itē Amb. dicit ⁊ babetur in littera ꝙ homo ſubiectus pecmortaliter. Sic igitur pꝫ ꝙ oīs ꝯſcīa aut ligat ad faciendum cato naturaliter vult bonuꝫ. ſed illud qd̓ naturaliter inclinat qd̓ dictat. aut ligat ad ſe deponendū. Nō tn̄ oīs ꝯſcīa ligat ad nos ad bonum vel eſt ſynderiſis vel conſcientia. ergo illa volū faciendum qd̓ dictat. ſicut illa que dictat non eſſe facienduꝫ il luntas inclinans nos ad bonū vel eſt ſynderiſis vel ꝯſcīa. ſed lud ad qd̓ hō al̓s tenetur. ſed talis ꝯſcīa d̓r erronea. His viſis non eſt ꝯſcīa. ergo eſt ſynderiſis. ¶ Itē contra malum eſt bopꝫ reſponſio ad queſtionē propoſitā ⁊ etiam ad obiecta ꝓ par num ſibi oppoſitum. ſed nos habemus in parte motiua ſenſite. ¶ Ad illud em̄ qd̓ primo obr̄ ꝙ oē qd̓ non eſt ex fide.i. conac bili aliquid impellēs ad malū. ergo ⁊ ī parte motiua rationatra ꝯſcīam. iam pꝫ reſponſio. dico enim ꝙ facere cōtra ꝯſcīaꝫ li dꝫ in nobis aliquid eſſe inſtigās ad bonum. hoc aūt non eſt ſemꝑ eſt pctm̄. qꝛ ſemꝑ eſt in dei contemptum. tn̄ facere ẜm cō niſi ſyderiſis. ergo ſynderiſis eſt in parte affectiua. ¶ Item ſi ſcientiā non ſemper eſt bonum. vtpote cum conſcientia dictat cut intellectus indiget lumine ad iudicanduꝫ. ita affectus in aliquid qd̓ eſt contra deum. Unde hec bꝫ duas cauſas verita diget calore quodā ⁊ pōdere ſpūali ad recte amandū. ergo ſitis facere contra ꝯſcīam eſt peccatum. aut qꝛ ꝯſcīa ligat ad il cut in parte aīe cognitiua ē quoddā naturale iudicatoriuꝫ qd̓ lud faciendum. aut qꝛ illud non pōt bn̄ fieri tali ꝯſcīa manenquidē eſt ꝯſcīa. ita in parte anime affectiue erit pōdus ad bo te. ideo eſt ibi ſophiſma ẜm conſequens. qꝛ proceditur ex plunum dirigēs ⁊ inclinans. hoc aūt non eſt niſi ſynderiſis. gͦ ⁊c. ribus cauſis veritatis ad vnam in rōne illa. ¶ Ad illud quod ¶ Sed contra ſuꝑ illud Malach̓. ij. Cuſtodite ſpiritū veſtrū obijcitur ꝙ ꝯſcīa eſt lex intellectus nr̄i. dd̓m ꝙ veruꝫ eſt ꝙ lex ⁊ vxorē adoleſcētie vr̄e. glo. Hiero. Per vxorem adoleſcentie eſt. ſed non eſt lex ſuprema. ſupra ipſam enim eſt lex alia.ſ. lex intellige legē naturalē ſcriptam in corde. ſpiritus ꝟo dicit̉ nō diuina. Cum aūt d̓r ꝙ lex ligat ad faciendum om̄e illud qd̓ di animalis pars q̄ non ꝑcipit ea que dei ſunt. ſꝫ rationalis. hāc ctat. dd̓m ꝙ verum eſt qn̄ lex inferior non dictat contrariū leaūt vocat ſynderiſim. ergo videtur ꝙ ſynderiſis ſe teneat ex gi ſuperiori hoc aūt ſepe facit ꝯſcīa. Et ſimiliter reſpondēdū parte rationis ſiue cognitiue. Si tu dicas ꝙ ſpūs accipit̉ ibi ar eſt ad ſequēs qd̓ opponit de iudice. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ vltimo cōiter ad intellectum ⁊ affectum. Obijcitur ꝙ in eadem glo. obijcitur ꝙ quicūqꝫ credit ſe peccare mortaliter. peccat morta ſubiungit̉. Hic eſt ſpūs qui poſtulat pro nobis gemitibus inliter. dicendū ꝙ hoc verum eſt. illud enim generaliter verum enarrabilibus. ſed poſtulare eſt actus rōnis. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫ eſt qd̓ d̓r. Qui facit contra ꝯſcīaꝫ. edificat ad gebennā. ſed tn̄ ſuꝑ illud Luce. x. Abierūt ſeminiuo relicto. Glo. immortalita ex hoc non ſequitur ꝙ tenemur facere omne qd̓ ꝯſcīa dictat fa tē exuere. ſed rōnis ſenſum abolere non pn̄t. qͥn homo ſapere ciendū. qꝛ ſicut dictum eſt illud hꝫ duas cauſas veritatis. ⁊ deū poſſit cognoſcere. Si ergo ſenſus rōnis ſe tenet ex par¶ Ad illas aūt rōnes primas que in contrarium adducuntur te rōis ⁊ bmōi ſenſus qui in nobis remanet nō eſt aliud ꝙͣ ſyn reſpondere non eſt oportunum pro eo ꝙ verū concludunt. on̄deriſis. vr̄ ⁊c̄. ¶ Itē ſcint illa ꝯſcīe eſt conſciētia ⁊ ſi non in ea dunt enim ꝙ conſcientia non ligat in omnibus. ¶ Ad illud ꝟo dem parte. ſed conſciētia vt ſuperius probatum eſt ſpectat ad 3 qd̓ obijcitur ꝙ nihil ligat per ſe. ⁊ qd̓ non d̓r peccatuꝫ qd̓ fit cō cognitiuam. ⁊ ſynderiſis eſt ſcintilla ꝯſcīe ẜm ꝙ d̓r Ezech̓. j. g tra ꝯſcīam. ſed ꝯͣ legem dei. dicendum ꝙ facere contra legem videtur ꝙ ſynderiſis ſe teneat ex parte cognitiue. ¶ Itē ſi ſyn dei pōt eſſe dupl̓r. vel vere vel interp̄tatiue. ſiue ẜm veritateꝫ deriſis ſe tenet ex parte motiue. aut ergo ē potētia aūt paſſio ſiue ẜm reputationē. ⁊ vtroqꝫ mō eſt pctm̄ mortale. vtroqꝫ em̄ aut habitus. Paſſio non. hoc conſtat babitus non. videtur qꝛ mō ꝯtēnit̉ deus. ⁊ ꝙͣuis faciens ꝯtra ꝯſcīam non ſemꝑ faciat aut eſſet bonus aut malus. Non bonus. qꝛ ſi bonus. eſſet virtꝰ ꝯtra legē dei ẜm veritatē. facit tn̄ vel ẜm veritatē vel ẜm repu ſi malus eſſet vicium. quoꝝ neutrum conceditur de ſynderin. tationē. qꝛ ꝯſcīa eſt ſicut preco dei ⁊ nuncius. Et qd̓ dicit non Potentia non vt vr̄ qꝛ potētia voluntas indifferēter ſe habet mādat ex ſe. ſed mandat quaſi ex deo. ſicut preco cū diuulgat ad quodcunqꝫ appetibile. ſynderiſis aūt nō dicit̉ reſpectu ciedictū regis. Et hinc eſt ꝙ ꝯſcīa bꝫ virtutē ligandi in bis que bi ⁊ potus ⁊ huiuſmodi appetibilium. ergo non videtur ꝙ ali poſſunt aliquo mō bn̄ fieri. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō poteſt ab quo modo ſe teneat ex parte affectiue. Eſt igitur queſtio quid aliquo abſoluere. dd̓m ꝙ non eſt ſimile. qꝛ ꝯſcīa non pōt aliaꝫ ſit ipſa ſynderiſis. ⁊ de cōparatione ipſius ad legē naturale ⁊ legem infringere vnde nec pōt a precepto dei abſoluere. nec a ad ꝯſcīam quō ſe babēt. vtrū ſint eadē vel diuerſa. ¶ Itē qua precepto prelati cui hō ſe obligauit ex lege voti. ex hoc tn̄ non liter ſe habeat ad tres anime potētias. ꝯcupiſcibilē iraſcibile ſequitur ꝙ non poſſit ligare finaliter. immo eſt argumentum ⁊ rōnaleꝫ

1 X Diſtinctio cat quid affectiuum vl̓ cognitiuuꝫ. Dico em̄ ꝙ ſynderiſis dicit ⁊ rationalē. videt̉ enim ꝙ ſit aliqͥd preter hec tria. ẜm ꝙ habeillud quod ſtimulat ad bonū. ⁊ ideo ex parte affectiōis ſe tenet tur in glo. ſuꝑ. j. Ezech. Facies hominis ⁊c̄. Glo. Pleriqꝫ iuxta ſicut rationes ad primam partē inducte oſtendunt. ¶ Ad illud25 platonē rationalē anime. iraſcentiam ⁊ ꝯcupiſcentiaꝫ ad homi vero qd̓ primo obijcit̉ in ꝯtrariuꝫ. ꝙ ſyderiſis eſt ſpiritus ratio nem. leonē. ⁊ vitulum referunt. quartam vero ſupra hec ⁊ extra nalis qui poſtulat ⁊ interpellat. Dd̓m ꝙ ſicut dicit Greg. ſuper hec ponunt. quam greci vocant ſinderiſim ſcintilla ꝯſcientie in Iob. j. Non tantuꝫ loquimur ad deum cogitationibꝰ ⁊ exteriori caym qͣꝫ non extinguitur. qua victis voluptatibus vel furore ⁊ bus verbis. ſed etiam affectibus ⁊ deſiderijs. ⁊ propterea cum ipſa interdum rationis ſimilitudine decepti nos peccare ſentiſynderiſis ꝯtinue ſtimulando nos facit bonum deſiderare. dimus. quā ꝓprie acquile deputant non ſe miſcentē tribus ſꝫ ip̄a atur gemitibus inenarrabilibꝰ ad deum interpellare. ¶ Ad il 30 errantia corrigentē. ex hac glo. videt̉ ꝙ differat ab illis tribus lud qd̓ obijcitur de ſenſu rationis. Dd̓m. ꝙ per ſenſum rationa Sed ꝯtra hoc eſt qd̓ in libro de ſpiritu ⁊ anima dr̄. ꝙ ſufficienleꝫ magis intelligitur ibi naturale iudicatoriū. ꝙͣ intelligatur ter diuiduntur vires anime per has tres vicꝫ per ꝯcupiſcibilē ſynderiſis. Si qͥs aūt ꝯtendat. ꝙ ꝑ ſenſum illū aliqn̄ accipitur iraſcibilem. ⁊ rationalem. ſi ergo ſynderiſis eſt aliquid anime. ſynderiſis diſtinguendū eſt. ꝙ ratio aliquando accipitur providetur ꝙ ipſa ſe teneat neceſſario penes aliquam iſtarum triū prie pro parte cognitiua. aliquando accipitur cōiter prout cōvirium. vel penes omnes. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ circa diſtinctionē ſyn prehendit totum ſpiritum rationalē. ⁊ ſic ſenſus rationis non dereſis ab alijs viribꝰ multiplex eſt opinio. ſicut ⁊ circa diſtintantum ſumitur ex parte cognitiue. ſed etiaꝫ ex parte affectiue ctiones aliarum virium anime. Uoluerunt enim aliqui dicere. ſicut patet de ſpiritualis guſtu ⁊ tactu. ⁊ ideo ex hoc non ſequit̉ ⁊ ex gl. p̄cedenti prius poſita ſuꝑ primū Ezech. colligere. ꝙ ſynꝙ ſynderiſis ſe teneat ex parte cognitionis. ¶ Ad illud qd̓ obij3i deriſis ſupremū ipſius anime dr̄. Supremū aūt ipſiꝰ anime. eſt citur ꝙ ſynderiſis eſt ſcintilla ꝯſcientie. Dd̓m ꝙ ideo dr̄ ſcintil ſuꝑior pars rationis qua anima ad deuꝫ ꝯuertitur. ⁊ illa ſupe la. pro eo ꝙ ꝯſcientia quantū eſt de ſe non pōt mouere. nec pun rior portio regit inferiorē portionē rationis. ⁊iraſcibilē ⁊ ꝯcupi gere ſiue ſtimulare. niſi mediante ſynderiſi. que eſt quaſi eiꝰ ſti ſcibileꝫ. Hec autem ſuperior portio ẜm ꝙ ad deum ꝯuertit. ſem mulus ⁊ igniculus. Unde ſicut ratio nō pōt mouere niſi mediā per eſt recta. obliquatur tamen ẜm ꝙ deſcēdit ad hec inferiora te voluntate. ſic nec ꝯſcientia niſi mediante ſynderiſi. ⁊ ideo nō ¶ Et iſti dixerunt. ꝙ inter ſynderiſim. ⁊ ꝯſcīam. ⁊ legē naturaſequitur ex hoc ꝙ ſit ex parte cognitiue. īmo potius ꝙ ſit ex ꝑ16 lem talis eſt differētia.ſ. ꝙ ſynderiſis nominat ipſam potentiā te affectiue. ¶ Ad illud qd̓ queritur. vtrum ſit potentia. vl̓ paſ 32 ſcꝫ ſupcriorem portionē ꝯſcientia vero nominat ipſius habituꝫ ſio vel habitus. Dd̓m eſt potentia proprie. attamen non nomiẜm quem regit inferiorem portionem. lex vero naturalis nomi nat potentiam voluntatis gn̄aliter. ſed ſolum voluntatē inquā nat illud ad quod ꝯſciētia dirigit. Hic autem modus dicēdi ſa tum mouetur naturaliter. nec adhuc inquantum mouetur vl̓r tis videtur eſſe probabilis. niſi repugnaret illi gloſe prius baſed ſolūmodo inquantū mouet̉ reſpectu boni honeſti vel eiꝰ op bite. ꝙ ſynderiſis alijs peccantibus non ſe etiam immiſcet. Cū poſitū. Nihilominꝰ pōt etiā dicere babitū. ſed ille nō debet dienim mortale peccatū non poſſit eſſe abſqꝫ actu ſuꝑioris. portio ci nec virtus. nec viciū. pro eo ꝙ virtꝰ ⁊ viciū proprie reſpiciunt nis. qꝛ in manducationē viri. ꝯſiſtit ꝯſummatio pctī. ſi ſynderi li. ar. ⁊ voluntatē inquantū eſt deliberatiua. nō inquātū eſt na ſis eſſet ſuꝑior portio rationis. vtiqꝫ alijs peccantibus ſe immi turalis. Ex p̄dictis pꝫ rn̄ſio ad illas qōnes q̄ vltimo q̄rebātur. ſceret. Preterea. ſuꝑior portio rationis dicit ordinationem ad ¶ Ad illud qd̓ queritur quō ſe habeat ſynderiſis ad ꝯſcīaꝫ. ⁊ le 33 deū. actus aūt ſynderiſis nontantū reſpicit deum. ſed etiam ꝓ gem naturalē. dd̓m ꝙ ſic ſe habet ſynderiſis ad ꝯſcīam. ſicut ſe ximū. ẜm ꝙ lex naturalis reſpicit vtrūqꝫ. ¶ Et iō eſt alius mo hꝫ charitas ad. fidē. vl̓ habitus ipſiꝰ affectus ad habitus intel dus dicendi ꝙ cum potentie rationalis dupl̓r habeant moueri lectus practici. ẜm ꝙ eſt habitꝰ. Lex aūt naturalis cōiter ſe bꝫ ſ. intellectus ⁊ affectus ⁊ per moduꝫ nature. ⁊ ꝑ modum delibe ad vtrūqꝫ. vicꝫ ad ſynderiſim. ⁊ ad ꝯſcīaꝫ. Nā lex naturalis du rationis quēadmodū libertas arbitrij ꝯſiſtit in ratione ⁊ volū pl̓r pōt accipi. ¶ Uno modo prout dicit habitū in aīa. ⁊ ſic qꝛ tate ẜm ꝙ mouetur deliberatiue. Sic ꝯſciētia ⁊ ſynderiſis reſpi ꝑilegē naturalē inſtruimur. ⁊ ꝑ legē naturalē recte ordinamur ciunt rationē ⁊ voluntatē inquantū mouetur per modū nature dicit habitū qui ꝯprebēdit affectū ⁊ intellectū ⁊ ita ꝯprehēdit tam ſynderiſis ꝙͣ ꝯſcientia. ꝙͣ etiā lex nature ſemꝑ ab bonū inſynderiſim ⁊ ꝯſcīam. Alio mō lex naturalis vocat̉ collectio p̄ce clinant. ſed liberū arbitriū aliquando ad bonū. aliqn̄ ad malū ceptoꝝ iuris naturalis. ⁊ ſic noīat obiectum ſynderiſis ⁊ ꝯſcīe. ⁊ ideo ſicut liberum arbitrium ſimul ⁊ ꝯplectitur rationē ⁊ vo vnius ſicut dictātis. ⁊ alteriꝰ ſicut inchoantis. Nā ꝯſcīa dictat luntatē. ſic ſynderiſis rationē ſimul ⁊ voluntatē ꝯplectit̉. ⁊ lex ⁊ ſynderiſis appetit vel refugit. Et vtroqꝫ iſtoꝝ modoꝝ inueni naturalis ſil̓r. ⁊ ꝯſcientia ſil̓r ⁊ pro eodem accipi poſſunt. Aptur lex naturalis in diuerſis locis hoc tn̄ vltimo mō accipit̉ ma propriate tamen ſynderiſis dicit potentiam. ⁊ ꝯſcientia habigis proprie. Et ſic vt proprie loquamur. ſynderiſis dicit poten bitum. ⁊ lex naturalis obiectum. Siue alio modo appropriantiā affectiuā. inquantū naturaliter habilis ē ad bonū. ⁊ ad bodo. vt ſynderiſis dicat habitum reſpectu boni vel mali in vl̓i. nū tendit. ꝯſcīa vero dicit habitū intellectꝰ practici. lex ꝟo naꝯſciētia vero habitum reſpectu boni vl̓ mali in particulari. lex turalis dicit obiectū vtriuſqꝫ. Et ꝑ hoc pꝫrn̄ſio ad qōnē vltimā vero naturalis indifferenter ſe habeat ad vtrūqꝫ. ¶ Sed qꝛ vt ¶ Qualiter ſynderiſis ſe habeat ad ꝯcupiſcibilē. rōnalē. ⁊ irahabitū fuit prius ꝯſcientia dicit babitū ſe tenentē ex parte ītel 35 ſcibilem. Ille em̄ trespotētie indiferenter noīant potētias aīe lectus. aut neceſſe erit p̄ter ꝯſcientiam ⁊ ſyderiſim ponere ī no ſiue ẜm ꝙ mouent̉ natural̓r. ſiue ẜm ꝙ mouentur deliberatiue. bis aliquod directiuum. aut neceſſe eſt ponere. ꝙ ſynderiſis ſe Synderiſis aūt noīat potentiā affectiuā. ẜm ꝙ mouet̉ naturateneat ex parte affectus. ¶ Et propterea eſt tertius modus di liter ⁊ recte. ⁊ ideo nō diſtinguit̉ ab illis potētijs ẜm eſſentiaꝫ cendi. ꝙ quemadmodum ab ipſa creatione anime. intellectus potētie. ſꝫ ẜm modū mouēdi. ⁊ qꝛ ẜm illū modū mouendi ſemꝑ babet quod eſt ſibi naturale iudicatorium dirigens ipſuꝫ intel mouet recte. hinc eſt ꝙ dicit̉ ſuꝑ alias volare. ⁊ alijs errantibꝰ lectum in cognoſcendis. ſic affectus habet naturale quoddam non ſe immiſcere. ſed eas corrigere. pondus dirigens ipſum affectum in appetendis. ¶ Appetēda Utrū ſyderiſis poſſit ꝑ pctm̄ extingui. E aūt ſunt in duplici gn̄e. Quedā em̄ ſunt in gn̄e honeſti. Quedā ¶ ueIIO. I. Et ꝙ ſic vr̄. Super illud Pſal̓. corrupti in gn̄e ꝯmodi. ſicut ⁊ cognoſcibilia ſunt in duplici genere. Que ſunt ⁊ abominabiles facti ſunt. Gloſ. Omni vi rōnali priuati. dam in genere ſpeculabilium. ⁊ quedam ex parte moraliū. Et ſed ſynderiſis eſt potētia rationalis. ergo ꝑ magnitudinē pctī quemadmodum ꝯſcientia non nominat illud iudicatorium. ni pōt ſynderiſis priuari ſaltē quantum ad actū. ¶ Itē ſuꝑ illud ſi inquantum dirigit ad opera moralia. ſic ſinderiſis non nomi Pſal̓. Ab altitudine diei timebo. Glo. Stupor eſt qui non ſennat illud pondus voluntatis niſi inquantum illam babet incli tit. Et poſt ſubiungitur. Stulta arrogantia ſil̓is eſt ſtupori qn̄ nare ad bonum honeſtum. Et quemadmodum nomen ꝯſcienquis de ſe preſumens. nec timet nec cauet. ergo ſicut ꝑ ſtuporē tie poteſt accipi pro potentia cum tali babitu vl̓ pro babitu ta cōtingit corpus fieri inſenſibile reſpectu morbi corporalis. ita lis potentie. ſic etiam ſynderiſis. Aſitatiori tamen mō loquen ⁊ animam contingit fieri inſenſibilē reſpectu morbi ſpiritualis di. ſynderiſis potius nominat potentiam babitualē ꝙͣ nomīet babitum. ſicut pꝫ in autoritatibus qͥ ſupra inducte ſunt. Et qꝛ ſi ergo ſynderiſis remurmurat morbo ſpirituali. videtur ꝙ ſyn illa potentia nunꝙͣ ſeparatur ab illo babitu. hinc eſt ꝙ babitꝰ deriſim contingit aliquando extingui. ¶ Itē heretici pro erro ⁊ potentia vno nomine ꝯprebēduntur. ⁊ potentia illa vt ſic abi re ſuo ſuſtinent mortē. ſine aliquo remorſu cōſcīe. ſi ergo ſynde rs litata. nomen ſui habitus ſortitur. ¶ Et ex hoc pꝫ rn̄ſio ad que riſis eſt remurmurare malo. ⁊ in eis nō remurmurat aliquo mo ſtionem primo propoſitam. qua querebatur vtruꝫ ſynderiſis di do. videtur ꝙ in eis ſit extincta omnino. ¶ Itē fomes ſe habet vy

Libri g ꝯecundi aliqua eſt gratia ſiue donum gratie gratis datuꝫ quod directe per oppoſitū ad ſynderiſim. ſed fomitem contingit totaliter ex tingui. ſicut pꝫ in beata virgine. ergo vr̄ ꝙ ſil̓r ſynderiſim conrepugnat fomiti. ⁊ qd̓ amouet carnis corruptionem. viciuꝫ aūt iii tingat extingui per pctōꝝ multiplicationem. ¶ Sed contra in ⁊ peccatum non habet eſſe circa actum ſynderiſis. ⁊ ideo quau glo. p̄babita ſuꝑ primum Eze. facies acuile ⁊c. glo. ſcint illa cō tumcunqꝫ homo peccauerit. Remanet tamen in eo tam conſciē ſcientie in caym non extinguit̉. Si ergo caym fuit magnꝰ pectia ꝙͣ ſynderiſis. cator. videtur ꝙ ꝑ pctm̄ extingui non babeat. ¶ Itē Aug. ī. ij. De ſynderiſi ꝙͣtū ad abuſum. Et eſt q̄ a d) ueſtio. lij. ſtio vtrum ſynderiſis poſſit deprauade ciui. dei. Tanta eſt vis ꝓbitatis ⁊ caſtitatis. vt omnis vel pe ne omnis eius laude moueatur humana natura. nec vſqꝫ adeo ri per pctm̄. Et ꝙ ſic vr̄. Glo. ſuꝑ. j. Eze. facies aquile a dextris fit turpitudine vicioſa vt totū amittat ſenſum honeſtatis. erg ipſoꝝ quattuor. ibi gl. loquēs de ꝯſcīa ⁊ ſynderiſi dicit ſic. ſāc ſi iſte ſenſus honeſtatis eſt ſynderiſis. vr̄ ꝙ nō poſſit ꝑ pctm̄ ex ſepe p̄cipitari videmꝰ ⁊ ſuū locū amittere. cū quidā ſine pudotingui. ¶ Itē q̄ naturaliter inſunt. ſunt inſeparabilia. ſed ſyn re peccat. quibꝰ merito dr̄. frons mulieris meretricis facta eſt deriſis ineſt nobis naturaliter. ergo vr̄ ꝙ actū eiꝰ nō poſſumꝰ ⁊c. ſi ergo p̄cipictū nō eſt niſi ꝑ culpā. ptꝫ ⁊c̄. ¶ Item ſuꝑ illud oīno per pctm̄ amittere. cū viciū ſicut dicit Aug. non deleat ex Hiere. ij. Filij mēpheos ⁊c. glo. Malignꝰ ſpūs de mēbris infetrema nature veſtigia. ¶ Itē ſi in aliquibus deberet extingui rioribꝰ vſqꝫ ad verticē ꝑtingit. qn̄ caſtā celſitudinē mentis dif maxīe eſſet extincta ī damnatis. ſed in damnatis ſynderiſis nō fidētie morbus corrūpit. ſed caſta celſitudo mētis eſt ipſa ſynextinguit̉. qꝛ remorſus ꝯſcientie eſt ex actu ſynderiſis. ⁊ hic re deriſis ergo ꝯtingit eā ꝑ pctm̄ corrūpi. ¶ Itē hoc vr̄ rōne. Pe morſus maxime viget in eis. qꝛ nec ignis eorum extinguet̉. nec na ⁊ culpa bn̄t fieri circa idē. ſed ẜm actuꝫ ſynderiſis qͥ eſt pctō 3ē vermis moriet̉. ergo ⁊c. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ſynderiſis ꝙͣtū ad actū remurmurare ꝯtingit eē aīe punitionē. ergo ẜm illū actū cōtin impediri pōt. ſed extingui nō pōt. Ideo aūt non pōt extingui git eſſe pctī ꝑpetrationē. ¶ Item ſynderiſis cōſequitur ꝯſciēqꝛ cū dicat qͥd naturale nō pōt a nobis oīno auferri. Un̄ ⁊ glo. tiam tāꝙͣ ſuū naturale iudicatoriū. ſed ꝯſcīa pōt eſſe recta ⁊ ex dicit ſuꝑ illud Luce. x. Abierunt ſemiuiuo relicto. īmortalitatē ronea. ergo vr̄ neceſſario ꝙ ſynderiſis aliqn̄ moueat̉ recte aliexuere. ſed rationis ſenſum oīno abolere non poſſunt. quin hoqn̄ moueat̉ obliq̄. ſi igit̉ inordinatio reperta in actu motiue eſt mo poſſit ſapere deū ⁊ cognoſcere. nec vnꝙͣ vicium delet extre culpa. vr̄ ⁊c. ¶ Iē oppoſita nata ſunt fieri circa idē. ſed oonū ma nature veſtigia. Quāuis aūt actus eius oīno auferri vl̓ ex ſapiētie ⁊ beatitudo lucis ꝯſiſtit circa ſynderiſiꝫ. cū donū ſapiē tingui nō poſſit. pōt tn̄ ad tp̄s impediri ſiue ꝓpter tenebrā obtie ꝯſiſtat circa anime ſupremum. ⁊ ſynderiſis poſtulet pro nocecationis. ſiue ꝓpter laſciuiā delectatiōis. ſiue ꝓpter duriciā bis gemitibꝰ īenarrabilibꝰ. ſi igit̉ dono ſapiētie ⁊ btītudini lu 3ꝰ obſtinationis. Propter tenebrā obcecationis impedit̉ ſynderi cis culpa opponit̉. vr̄ ꝙ culpa habeat eſſe circa illā potentiam ſis ne malo remurmuret. ꝓ eo malū credit̉ eſſe bonū. ſicut eſt in ¶ Iteꝫ ſynderiſis aut eſt de bonis maximis. aut de bonis mebereticis qͥ morientes pro īpietate erroris. credunt ſe mori pro dijs. aut de bonis minimis. Si de maximis. ergo eſt gratia vl̓ pietate fidei. ⁊ ideo remorſum nō ſentiunt. ſed magis quoddaꝫ virtus. quorū vtrunqꝫ eſt falſum. cum ſynderiſis ſimul maneat gaudiū ſiccum ⁊ vanū. Propter laſciuiā delectationis ſil̓r impe cuꝫ pctō. Si eſt de bonis medijs. ſed his ꝯtingit male vti. ergo ditur. aliqn̄ eniꝫ in pctīs carnalibus ita abſorbetur hō ab actu ſynderiſi ꝯtingit male vti. ſed malus vſus eſt culpa. ergo circa carnis. vt remorſus locū non babeat. qꝛ carnales hoīes tanto actū ſynderiſis ꝯtingit eſſe culpam. De minimis nō eſt dubiuꝫ impetu delectationis feruntur vt ratio tunc non habeat locū. ꝙ nō eſt. cū minima ſint bona corporis. ¶ Sed ꝯͣ glo. ſuꝑ Eze. Propter duriciā obſtinationis etiā īpedit̉ ſynderiſis ne ad bo i. Synderiſim ꝓprie aquile deputāt. nō ſe miſcentē tribus. ſed num ſtimulet. ſicut in dānatis qͥ adeo ſunt in malo ꝯfirmati vt ipſa errantia corrigentē. ſi ergo nō ſe cōmiſcet tribus ſed potiꝰ nunꝙͣ poſſint ad bonū inclinari. ⁊ ideo ſynderiſis ꝙͣtū ad inſti corrigit. vr̄ ꝙ ẜm actū eius nō ꝯſiſtat pctm̄. ¶ Itē Ambro. digationē ad bonū ſempiternū babet impedimentū. ⁊ propterea cit ⁊ magr̄ adducit in lr̄a ſuꝑ illud Rom̄. vij. Qd̓ nolo illud fa ꝙͣtum ad iſtum actū pōt dici extincta. nō tn̄ extincta ſimpl̓r. qꝛ cio. ibi dicit ꝙ hō ſemꝑ naturaliter vult bonū. ergo cū illa volū habet aliū vſum vicꝫ remurmuratiōis. Scd̓m em̄ illū vſum ẜm tas nō ſit aliud ꝙ ſynderiſis. ſynderiſis ſemꝑ vult bonum. ⁊ ſi quē ſynderiſis bꝫ pungere ⁊ remurmurare ꝯͣ malū maxime viſemper vult bonū. ergo nūꝙͣ peccat. ¶ Itē vis illa q̄ ẜm motuꝫ gebit in dānatis ⁊ hoc dico prout remurmuratio ꝯtra malū teſuum directe repugnat pctō non deprauat̉ pctō. ſed actus ſynnet rōnē pene. nō prout tenet rōnē iuſticie. qꝛ illa remurmuraderiſis ſemꝑ contra culpam remurmurat etiam in peſſimis pec tio erit ad ꝯmendandū diuinā iuſticiā. ſed nō erit ad eliciendū catoribus. ergo videt̉ ꝙ non habeat deprauari ⁊ deordinari ꝑ fructuoſam penitentiā. Un̄ remurmurabit ſynderiſis in dānaculpam. ¶ Iteꝫ quando tota natura ꝑ morbū corrumpit̉. non tis contra culpā in relatione tn̄ ad penā. Et ſic pꝫ ꝙ ſynderiſis eſt vlterius poſſibilitas ad ſanitatē. ergo ſi tota rectitudo aniꝙͣtum ad actū impediri pōt. nunꝙͣ tn̄ extingui pōt vniuerſalime aufert̉ ꝑ culpam. iam non eſſet vltra ſpes redeundi ad gr̄aꝫ ter ꝙͣtū ad actum oēm. ⁊ ꝙͣtū ad omnē tp̄s. ſicut rōnes ꝓbant ſed ꝯſtat ꝙ ſpes eſt redeundi. qꝛ de nemine deſperandū eſt dū ss q̄ ad ſcd̓am partē inducunt̉. ⁊ ideo ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud eſt in via. ergo videtur ꝙ aliqua rectitudo remaneat. ſed rectivero qd̓ obr̄ de glo. ꝙ per malū ꝯtingit priuari oī vi rōnis. dd̓ꝫ tudo que maxime eſt adberentie. eſt rectitudo volūtatis ꝑ mo ꝙ ratio ſumitur ibi pro potentia deliberatiua ⁊ mouente ꝑ mo dum nature. ⁊ hec eſt ſynderiſis. ergo non videtur ꝙ deprauadum deliberationis. q̄ in aliquibus oīno eſt ad malum ꝯuerſa ri poſſit ꝑ culpam. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ẜm illos qui dicunt ſynderiſynderiſis aūt vt prius oſtenſum eſt non dicit vim anime ratio ſim non eſſe aliud ꝙͣ ſuperiorem portionem rationis circaactū ⁊ nalis vt mouentem per modū deliberationis. ſed vt mouenteꝫ ipſius contingit eſſe peccatum. Dicūt enim ꝙ ipſa ſuperior por per modum nature. ⁊ ideo glo. illa non facit ad propoſitū. Nec tio rationis habet dupliciter moueri. aut ẜm ꝙ ad deum ꝯuer eſt intelligendum ꝙ glo. illa velit dicere ꝙ per peccatū fiat pri titur ꝙ regitur ⁊ dirigitur ẜm leges eternas. ⁊ ſic in ea peccatū uatio ꝙͣtum ad potentiam. ſed ꝙͣtum ad rectitudinē potentie. non babet eſſe. Aut prout cōuertit̉ ad inferiores vires. ⁊ ſic ab 39 ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ homo efficitur ſtupidus per peceis ſumit deuiandi occaſionem ⁊ poteſt per peccatum depraua catum. dicendum ꝙ ſimilitudo illa attenditur quantum eſt ex ri. Et ponunt exemplum in peccato arrij qui errauit circa trini parte potentie deliberatiue ẜm quam habet in nobis eſſe ſtultatem ⁊ vnitatem. Et ita ẜm ſuperiorē portionem rationis. vel ta arrogantia. Poſſet tamen dici ꝙ ſtupor non aufert ſimplici ſcd̓m ſynderiſim. Et hoc dicunt ꝙ glo. p̄dicta ſuꝑ. j. Ezec. vult ter ſenſum. ſed aufert ſolūmodo ad tp̄s. ⁊ bene pōt eſſe ꝙ ad tē dicere. Nam primo dicit ꝙ alijs peccantibus non ſe immiſcet pus anima a deo incuruatur ad pctm̄ vt nulluꝫ ſentiat omnino poſtea dicit ꝙ p̄cipitat̉ ⁊ locū ſuum perdit. ⁊ vtrumqꝫ dicūt ha remorſum. ſiue propter delectationis intenſioneꝫ. ſiue propter 45 bere veritate ẜm diuerſas comparationes ſuperioris portiōis excecationem. cum credat malum eſſe bonuꝫ. ¶ Ad illud quod ſiue ipſius ſynderiſis. Sed qm̄ ſicut dicūt ſancti ⁊ gloſe maniobijcitur de hereticis iam patet reſponſio. Concedo eniꝫ ꝙ nō feſte. ſynderiſis ꝙͣtuꝫ eſt de ſe ſemꝑ babet ad bonū ſtimulare ⁊ habet vſum ſuum vt remurmurent malo erroris in quod cecide pctō remumurare ꝙͣdiu ſumus in ſtatu vie. Ideo dixerunt alij runt. tn̄ non eſt extincta pro eo ꝙ remurmurat cōtra alia mala aliter. ſcꝫ ꝙ ſynderiſis nominat ipſam voluntatem ẜm quaꝫ ba ⁊ contra illa q̄ heretici credunt eſſe mala. ¶ Ad. illud qd̓ obijci bet naturaliter moueri. ⁊ qm̄ peccatū non habet eſſe circa actu tur de fomite. dd̓m ꝙ non eſt ſil̓e qꝛ fomes eſt vicioſitas p̄ter voluntatis vt eſt. natura vel vt mouetur naturaliter. ſed ſolū vt naturam. ⁊ ideo totaliter tolli pōtꝭ. etiam ſalua natura. non ſic mouetur deliberatiue. hinc eſt ꝙ ſynderiſis per peccatū nō ba aūt eſt de ſynderiſi. Ineſt em̄ ẜm primam nature inſtitutionem bet deprauari: qꝛ cum ipſa habet alias regere ⁊ dirigere. ⁊ do⁊ ideo natura ſaluata non oīno auferri poteſt. Alia eſt ratio. qꝛ miniuꝫ regendi poteſt perdere. hinc eſt quod contingit ea per culpam

1 Diſtinctio potius in abutente. culpā p̄cipitari. ¶ Preſidentia em̄ dominij a duobus pendet. Qualiter ex prauitate voluntatis 43 vicꝫ a rectitudine p̄ſidentis. ⁊ ab obtēperātia famulātis. ⁊ ꝙͣ Diſtinctio. xl. nau deprauatio ī actu exteriori on̄ uis ſynderiſis quantū eſt de ſe ſemꝑ ſit recta. qꝛ tn̄ rō ⁊ volundens ex oppoſito. quomodo ex rectitudine int entionis habeat tas frequēter ei obuiat. rō ꝑ erroris excecationē. ⁊ voluntas ꝑ fieri opus bonum. impietatis obſtinationē. hinc eſt ꝙ ſynderiſis p̄cipitari dr̄ pro Oſt hec/ de ac eo ꝙ effectꝰ eius ⁊ p̄ſidētia in vires alias deliberatiuas ꝓpter tibus adijciēeaꝝ repugnantiā repellit̉ ⁊ caſſatur. Et ponit̉ exemplum in mi 6 On̄dit ꝙ actus pēſari duꝫ videt̉ ⁊c. lite. qui quantum eſt de ſe ſemꝑ bene ſedet ſuper equuꝫ equo ta dabeant boni vel mali ex inſupraoſtendit men mente p̄cipitari dicitur. ſic ⁊ in propoſito intelligenduꝫ eſt 1g a magiſter qua tentiōe vel fine. Hic aūt modus dicēdi tanꝙͣ rationabilior a pluribus ſuſtinet̉ liter voluntas ex fine ba Diſt. xl Oſt hec de acEt ideo rationes que ad hanc partem adducuntur concedēde beat rectificari ⁊ depraua 4 ſunt. ¶ Ad. illud vero qd̓ primo obijcit̉ de glo. ꝙ ſynderiſim p̄tibꝰ adijciēduꝫ ri. In hac parte intēdit on̄ cipitari videmus. iam patet reſponſio. Non eniꝫ ſequitur ſi p̄vr̄ vtrū ⁊ ip̄i ex dere qualiter actus ⁊ ope cipitatur ꝙ propter hoc per peccatū deprauetur. qꝛ precipitiū fine ſicut volūra rectificari habeant ⁊ de eius non tantum attenditur circa actum proprium. ſed etiā cirtas penſari de prauari ex affectu ⁊ fine. ca actum aliarum virtutum quibus p̄ſidere dꝫ ipſa ſynderiſis. Qui acEt qm̄ obliquum habeti cō beant boni vel mali. Licet ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ morbus diffidentie corrumpit men tus ſim gnoſci per rectum. ⁊ malū tis celſitudinē. ⁊ ꝙ anima conſtupratur vſqꝫ ad verticem. dd̓m em̄ ẜm quoſdā oēs boni ſint pl̓r boꝑ bonū. ideo pars iſta baꝙ vertex ⁊ celſitudo mentis non vocatur hic ſynderiſis. ſed ſuni dicen inqͣtū natural̓r ſūt. nō tn̄ ab bet duas. In prīa ꝑte inqͥperior portio rōnis. Suꝑior aūt portio rationis non nominat di ſunt. ſolute dicēdi ſunt oēs boni. rit magr̄ quō intētio faci ipſam potentiam aīe inquatū mouetur naturaliter. ſed inquan at opus bonū. In ſcd̓a ꝑte nec oēs remunerabiles ſꝫ qͥtum mouetur deliberatiue. Et hoc mō circa ipſam bꝫ pctm̄ con inquirit quō ex obliquitadā ſimpl̓r mali dicunt̉ ſicut ⁊ ſiſtere maxime illud qd̓ attendit̉ ẜm actum rōnis qͥ eſt ſurſuꝫ. ſi te intētiōis ſiue volūtatis cut eſt pctm̄ infidelitatis ⁊ deſperationis ⁊ alia pctā. q̄ directe alij boni. Nā ſimpl̓r ac vere babeat fieri opus malum. ¶opponūtur virtutibus theologicis. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ſunt boni illi actꝰ q̄ bonā hn̄t infra di. xlj. Cumqꝫ intenculpa ⁊ pena circa idē babēt fieri. dd̓m ꝙ illud non babet veri cām ⁊ intētionē.i. qͥ volūtatē tio vt ſupra dictū eſt opus tatē loquēdo p̄ciſe. pro eo ꝙ pro pctō voluntatis totum corpus bonā comitāt̉. ⁊ adbonū finē bonuꝫ faciat ⁊c̄. Prima ꝑs Quiſim babet puniri. Uerum eſt tn̄ ꝙ ſicut voluntas eſt principium pec diuidit̉ in duas ꝑtes. In tēdūt. Mali ꝟo ſimpl̓r dici candi. ita ⁊ principaliter punitur. vnde ⁊ vermis conſciētie plꝰ pl̓rmali quarū prima mgr̄ on̄dit ꝙ eſt afflictiuus voluntatis prout eſt deliberatiua. ꝙͣ prout eſt na dn̄t qͥ ꝑuerſaꝫ būt cām ⁊ intē actus penſari habeant bo tura quedam. propter mutuam repugnantiam. Utrum autē ſoationē. Un̄ Ambroſiꝰ ait. Aſ ni vel mali ex intentiōe vl̓ la voluntas ſit ſubiectum pene. vel aliquid aliud. hoc infra ſuo fectꝰ tuꝰ oꝑi tuo nomē impo fine. In ſcd̓a inquirit vtrū loco manifeſtabit̉. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ꝯſcīa q̄ eſt iudica nit. Et. Auguſ. ſuꝑ p̄s. xxxj. generaliter hoc ſit verum 7 toriū p̄cedēs ſynderiſim eſt recta. ⁊ nō recta. ergo ⁊ ſynderiſis Nemo ꝯputet bona oꝑa ſua ꝙ bonitas operum cauſet̉ dicēdum ꝙ non ſequitur pro eo ꝙ ipſa ꝯſciētia non tantum ꝯſi ex bonitate intentiōis. ibi an̄ finē. Ita em̄ vr̄ mihi eē vt ffit in vniuerſali. immo etiam deſcēdit ad particulare non tanSed q̄rit̉ vtrū oīa oꝑa ⁊c. tummodo mouet̉ motu ſimplici. immo etiā collatiuo. nec mirū magne vires ⁊ curſus celerri Et illa ſcd̓a ꝑs diuiditur ī qꝛ conſiſtit in rōne. cuius quidē rōnis eſt vnuꝫ ab altero diſcer mꝰ p̄ter viā. qꝛ vbi ip̄a fides tres ꝑtes. In quaꝝ prima nere. ⁊ vnum ad alterū ꝯferre. ⁊ iō. lꝫ ꝯſciētia prout ſtat in vni nō erat. bonū opus nō erat. recitat diuerſoꝝ opiniōes uerſali ⁊ mouet̉ aſpectu ſimplici ſit ſemꝑ recta. prout tn̄ deſcen Bonū em̄ opꝰ intētio facit. ī In ſcd̓a confirmat alteraꝫ dit ad particularia ⁊ confert pōt fieri erronea. propter hoc ꝙ ī illaruꝫ autoritate Aug. ibi tentionē fides dirigit. Non termiſcet ſe actus rōnis deliberatiue. Et hoc pꝫ ſic. Conſciētia Sed Aug. euidētiſſime do em̄ iudeorum ex ipſo primo naturali dictamine dictabat ꝙ deo valde attēdas qͥd hō faciat. cet ⁊c. In tertia vero redit eſt obediendum. ⁊ ipſi poſtmoduꝫ aſſumūt ꝙ deus p̄cipit nunc ſꝫ qͥd cū facit attēdat. qͦ lacer ad cōfirmāda reliqua. ibi circunciſionem. ⁊ ciborum diſcretionem. Et ex hoc formatur cō tos optime gubernatiōis di Que tamen quidam contē ſcientia eorum in particulari vt ſe circuncidant. ⁊ a cibis abſti rigat. His teſtimōijs īſinua dunt ⁊c. neant. Error iſte nō venit ex primo principio qd̓ quidē verum ri vr̄ ex affectu ⁊ fine oꝑa bo a ¶ Affectus tuus ⁊c. Cōfuit. ſꝫ venit ex aſſumptione q̄ quidē non fuit ꝯſcīe prout eſt naMat. tra hoc ꝟbū Amb̓. obijcit̉. turale iudicatoriū. ſꝫ potius rōnis erronee. qͥ quidē ſpectat ad naͣ eē vel mala. Quibꝰ cōſo gͦ ſi aliqͥs cōmittit adulte vij. li. ar. ſynderiſis aūt ꝙͣtū eſt de ſe mouet̉ motu ſimplici in remur nat qd̓ veritas in euangelio riū intēdens facere ſimpli murādo ꝯͣ malū. ⁊ ī īſtigādo ad bonū. Preterea mouet̉ ꝯͣ malū ait. Nō pōt arbor bona frucē fornicationē. vr̄ ꝙ illud nō hoc vel illud. ſꝫ in vniuerſali. vel ſi aliquo mō inclinet̉ ſynde ctꝰ malos facere neqꝫ arbor pctm̄ debeat dici fornicariſis ad deteſtandū hoc malū vel illud. hoc nō eſt inquantū hoc mala fructꝰ bonos face̓. No tio nō adulteriū. Itē ex eo ſed inquantū malum. ⁊ hinc eſt ꝙ ſynderiſis nō obliquat̉. ſicut deꝫ affectu pōt qͥs moueri 48 ꝯſcīa errat. Alia etiā poſſet reddi rō. qꝛ ſynderiſis nomīat ip̄aꝫ mine arboris nō natura hn̄a ad credēdū ī deū ⁊ ad amā potētiam naturalē vt eſt naturaliter habilitata. ꝯſcīa aūt nomi ne mētis. ſꝫ volūtas ītelligit̉ dū ip̄m. gͦ ſi opꝰ trahit nonat habitū nō tm̄ naturalē ſed etiā acquiſitum. ⁊ qꝛ natura quā q̄ ſi mala fuerit. nō bōa ſꝫ ma mē ab affectu vr̄ ꝙ credere tum eſt de ſe ſemꝑ recte mouet̉. qd̓ aūt acquiritur pōt habere ⁊ la oꝑa facit. Si ꝟo bōa fue⁊ amare ſint opꝰ eiuſdē ſpe rōnē rectitudinis ⁊ obliquitatis. hinc eſt ꝙ ſinderiſi ſemꝑ exirit bona nō mala facit opera ciei. ⁊ eiuſdē virtutis. ⁊ eo 4ꝰ ſtente recta. ꝯſcīa pōt eſſe ⁊ recta ⁊ erronea. ¶ Ad illud qd̓ obi dē noīe debeāt nominari. ꝙ donū ſapiētie eſt circa ſynderiſim. dd̓m ꝙ falſuꝫ ē. oīa em̄ de ☞Inqͥrit vtꝝ gn̄aliter hͦ Rn̄. dd̓m ꝙ aliqͥd nomīari na ⁊ oēs virtutes ⁊ beatitudines reſpiciunt voluntatem ẜm ꝙ ſit veꝝ ꝙ bōitas oꝑm cauſeỉ ꝯtingit dupl̓r vicꝫ in gn̄ali deliberatiua eſt. Qd̓ aūt dr̄ ſynderiſis poſtulare pro nobis ge ex bonitate intētōis. recitās ⁊ ī ſpāli. Noīa gn̄alia ī mo mitibus inenarrabilibus. hoc intelligit̉ cauſaliter. qꝛ nos inſti multoꝝ opiniōes. b ribꝰ ſunt bonum ⁊ malum 50 gat ad gemitū ꝓ malis quibꝰ immerſi ſumꝰ. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ¶ Sed querit̉ vtrū oīa ope Specialia vero ſunt noīa ꝙ bonis mediocribꝰ ꝯtingit male vti dd̓m. ꝙ illud verū eſt de Prima differentiarū ſpecialiuꝫ vt bis q̄ mouent̉ ad nutū li. ar. ẜm cuius actū proprie attenditur ra hoīs ex affectu ⁊ fine ſint opinio. ſpāliū virtutum ⁊ vicioruꝫ vſus ⁊ abuſus. ſynderiſis aūt cū ſit potētia naturalis ⁊ natura bona vel mala. Quibuſdam Cū ergo dicitur ꝙ affectꝰ liter moueat̉ nō ſubeſt imperio liberi arbitrij. ⁊ ideo nō ſequit̉ ita vr̄ eſſe qͥ dicūt oēs actus operi nomen imponit hoc ꝙ libeꝝ arbitriū poſſit ea abuti. Preterea eſto ꝙ poſſit illa abu eſſe indiſſerētes. vt nec boni intelligitur de noīe geneti. adhuc nō ſequit̉ ꝙ ꝓpter hoc in ipſa eſſet pctm̄ ꝙͣuis em̄ libe nec mali ꝑ ſe ſint: ſꝫ ex intenrali. ipſe vero obijcit de no rum arbitriū abutat̉ oculo cū intuet̉ ad ꝯcupiſcendū. tn̄ pctm̄ mine ſpeciali. tiōe bona bonus ⁊ ex mala nō dicitur eſſe in oculo pctm̄ eī nō eſt ī eo quo quis abutitur. ſꝫ vy

libri Secundi vn̄ alatur hoc virtutis eſt. ſi ergo iniuſtū eſt aliquē puniti ura malus ſit oīs actus. Scd̓m quos qͦlibet actus pōt eſſe oꝑe virtutis iniuſte facit iuſticia q̄ talē punit. ¶ Itē idēocus leo bonus ſi bona intentiōe gerat̉. Alijs aūt vr̄ ꝙ quidam qͥ p̄cepit filijs iſrael ꝙ furarent̉ vaſa egiptiorū Exo. xij. p̄cepi actus in ſe mali ſint. ita vt nō poſſiut eſſe niſi pctā etiaꝫ elemoſynā dari pauperibꝰ. ſed illi qui furati ſunt vaſa volētes ſi bonā habeāt cām. ⁊ quidā in ſe boni. ⁊ ſi mali habeāt implere mandatū diuinū nō peccauerūt. ergo pari rōne iile q cām. nō tn̄ boni eſſe deſināt. Qd̓ teſtimonio Aug. con furat̉ vt det pauꝑi. furādo firmāt. qͥ dicit bonū aliqn̄ nō bn̄ fieri. Qd̓ em̄ qͥs inuiteriū on̄dit. vt ꝑ illā cū qͣ fecit non peccat. ¶ Item in om tus vel neceſſitate facit nō bn̄ facit. qꝛ nō bona facit ini peccato eſt conuerſio in hoīeꝫ de morte liberet. Sed tentiōe. vt ait Aug. ſuꝑ Ioh̓. Seruilis inqͥt timor nō ordinata ad bonum cōmu diceret aliqͥs. gͦ equādus eſt tabile. ſed iſte qui furatur eſt in charitate. in quo ꝙuis credat̉ deo. nō tn̄ in deum fur qͥlibet furi qͥ volūtate mi vt det pauperi nihil amat ⁊ ſi bonū fiat. nō tn̄ bn̄. Nemo em̄ inuitꝰ bn̄ facit. etiā ſi ſericordie furat̉. Quis hͦ di inordīate. nec aliqͥd amat bonū eſt qd̓ facit. Ecce habes ꝙ aliqͥd nō bn̄ facit illud xerit. Sꝫ hoꝝ duoꝝ nō ideo ex cupiditate. ergo videt̉ qd̓ bonum eſt. Facit gͦ qd̓ bonū eſt intentiōe nō bona. qͥſꝙͣ eſt bonꝰ qꝛ peior eſt vn ꝙ non peccet aliquo mō. Ideo aſſerūt illi quedā oꝑa eſſe talia q̄ ſic bona ſunt ꝙ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ talis abſqꝫ Peiorē Peior eniꝫ eſt q̄ ꝯcupiſcēdo dubio peccat. qꝛ facit con concupmala eſſe nō poſſūt quocūqꝫ mō fiant. ſicut ecōuerſo qͣ ꝙ qͥ miſerando furat̉. Sed ſi tra diuinū mandatū. facit ſcēdo qͥ dā ſic ſunt mala vt nō poſſint eſſe bona qͣcūqꝫ ex cā fiāt furtū oē pctm̄ eſt ab oī furto etiam contra ꝓximum qꝛq̄ miſerā Alia aūt eſſe oꝑa q̄ ex fine vel ex cā bona ſunt vl̓ mala. abſtinēdū eſt. Quis eī dicat rem eius ipſo inuito cōtra do fura Et ad illa referūt ſctōꝝ teſtimonia. quibꝰ ex affectu vl̓ eſſe peccandū etiā ſi aliud ſit ctat. ⁊ ideo iſte punitur nōtur. intentiōe iudicium operum penſari dicūt. Tripartitaꝫ ſolum a deo verumētiam a grauiꝰ. alid̓ leuiꝰ pctm̄. Nūc proximo. ¶ Ad illud veroꝫ edunt iſti differentiam actuum. aūt q̄rimꝰ qͥs actꝰ pctm̄ ſit vl quod obijcitur ꝙ iuſte fa☞Cōfirmat alterā illaꝝ opinionū autoritate aug. nō. Nō qd̓ grauius ſit vel le cit dum reſecat ſuperflua. qͥ iudicat oꝑa ex intētōe ⁊ cā p̄ter ea q̄ ꝑ ſe ſunt pctā. c uius. Intēde lector ꝓpoſitis dd̓m ꝙ ad vnūquemqꝫ ſpe ¶ Sed Aug. euidētiſſime docet in li. ꝯͣ mēdaciuꝫ oēs ꝟbis tota mētis ꝯſideratiōe ctat reſecare ſuperſlua pro actꝰ ẜm intētionē ⁊ cām iudicādos bonos vel malos. p̄ pria. ſuꝑflua aūt aliena re q̄ nō inutilē hn̄t exercitatioter quoſdā qͥ ita ſunt mali vt nūqͣ pn̄t eſſe bōi. etiāſi bo ſecare nō ſpectat qn̄ nō eſt nē. ⁊ dinoſces qͥs actꝰ ſit pec conſtitutus ſuꝑ eū nec donā videant̉ hr̄e cām. Intereſt inqͣt plurimū qua cā. quo catū. qͥ ſcilꝫ malā bꝫ cām. nec minus nec iudex. ⁊ iō cum fine. qͣ intētiōe qͥd fiat. Sꝫ ea q̄ ꝯſtat eſſe pctā. nullo bo ille tm̄. qꝛ ſunt nōnulli actus aliena ſuꝑflua reſecat. qd̓ ne cauſe obtētu. nullo quaſi bono fine. nulla velut bōa qui ⁊ ſi bonā habeant cāꝫ. tn̄ nō ſuū eſt vſurpat. ⁊ ꝓpter intētōe faciēda ſunt. Ea quippe oꝑa hoīm ſi cauſas ha hoc punitur de iniuſticia. pctā ſunt. vt ſupra poſitū eſt. buerint bonas vel malas. nūc ſunt bona. nūc mala. q̄ nō ¶ Ad illud qd̓obr̄ defilijs ꝓ Ex quo cōſequi videt̉ qꝛ nō iſrael. dd̓m ꝙ non eſt ſimiſunt ꝑ ſeipſa pctā. ſicut victū p̄bere pauperibꝰ bonū eſt ſemꝑ ex fine iudicatur volun le qꝛ dn̄s diſpenſauit cum ſi fit cā mīe cū recta ſide ⁊ ꝯcubitꝰ ꝯiugalis qn̄ ſit cā ge tas ſiue actio mala. ſicut in il eis qn̄ p̄cepit eis ꝙ furarē nerādi. ſi ea fide fiat vt gignant̉ regenerandi. Hec rurlis que per ſe pctā ſunt. Illa tur. immo qd̓ plus eſt res ſus mala ſunt ſi malas habeāt cauſas velut ſi iactantie alienas in dn̄iuꝫ eoꝝ tranſ em̄ cum quis geſſerit pro ali cā paſcit̉ pauꝑ. aut laſciuīe cā cū vxore ꝯcubit̉ aut filij tulit. ⁊ hoc bene poterat. qua bona cauſa bonuꝫ vr̄ ha qꝛ ipſe eſt dn̄s omniū. hoc generant nō vt deo ſꝫ vt dyabolo nutriant̉. Cū ꝟo oꝑa bere finem. nec ex fine volun aūt dn̄i preceptū quo dn̄s ipſa ꝑ ſe pctā ſunt. vt furta. ſtupra. blaſphemie qͥs dicat tas eſt mala. nec ex volūtate p̄cepit facere elemoſynam cauſis bonis eſſe faciēda vel pctā nō eſſe vel qd̓ eſt abactio fit mala: ſꝫ ex actiōe vo nō ſe extēdit ad bona alieſurdius iuſta pctā eſſe. Quis dicat furemur diuitibus na. ſꝫ ad propria vn̄ nullo clūtas ſit praua. In qͥbus ali vt habeamꝰ qd̓ demus pauperibꝰ. aut falſa teſtimōia ꝓ mō illi mādato repugnat qui ponūt actum iudeoꝝ qui quo precipit̉ nō furari. im feramꝰ nō vt inde īnocētes ledant̉ ſꝫ potiꝰ ſaluent̉. duo crucifigēdo xp̄m arbitrabāmo illud ſupponit. ⁊ illud em̄ bona hic ſunt vt inops alatur. ⁊ innocēs nō puniat̉ tur ſe obſequiuꝫ p̄ſtare deo. cū illo ꝯcordat ẜm ꝙ dr̄ ꝓ aut qͥs dicat adulteriū eſſe faciēdū vt ꝑ illā cuꝫ quā fit qꝛ bonū finē dicunt eos ſibi uer.vj. Honora dominum hō de morte liberet̉. Teſtamēta etiā vera cur nō ſuppri de tua ſubſtantia. ¶ Ad il pouſiſſe.ſ. dei obſequiū. ⁊ tn̄ mimꝰ ⁊ falſa ſupponimꝰ ne hēditates habeāt qͥ nihil bo lud qd̓ obr̄ ꝙ nec amat involūtatē eorū ⁊ actioneꝫ per ni agūt. ſꝫ hi potiꝰ qͥ īdigētes adiuuāt. Cur nō fiāt illa ordinate. dicendū ꝙ inoruerſaꝫ fore aſſerūt. De bois dinatio amoris dupliciter mala ꝑꝑ hec bona. ſi ꝑꝑ hec bōa nec illa ſunt mala. Cur aūt nulla fit exceptio in prepoteſt eē. aut qꝛ amat̉ res nō ab immūdis meretricibꝰ q̄ ditāt ſtupratores. rapiat miſſis ꝟbis Aug. qͥn oīs vo que non debet. aut qꝛ ama diuitias vir bonꝰ vt indigentibꝰ eas largiat̉. cū nulluꝫ tur res amplius ꝙͣ debeat luntas bona ex ſine ſit bona malū ſit ſi ꝓ bono fiat. Quis hͦ dicat niſi qͥ res hūanas Et dum quis facit ꝯtrariū ⁊ ex fine ⁊ volūtate oīs actio moreſqꝫ conat̉ ⁊ leges ſubuertere. Q em̄ facimꝰ nō di eius quod dominus prece bona. bona eſt. Sed non oīs pit. ſiue moueat̉ magna aſ cat̉ recte fieri poſſe. nec īpune tm̄ verūetiā gl̓ioſe. vt ī eo mala volūtas ex fine mala ē fectiōe ſiue parua. peccat. non timeat̉ ſuppliciū. ſed ſperet̉ ⁊ p̄miū. ſi ſemel ꝯſenſe nec omnis mala actio ex fine ⁊ eſt eiusactio inordinata rimus in malis actibꝰ. nō ꝗͥd fiat ſꝫ qͣre fiat eſt q̄rēdum ex magnitudine dilectōis ⁊ voluntate mala eſt. ⁊ oīs q̄ vt q̄cunqꝫ ꝓ bonis fiūt cauſis. nec ip̄a mala eſſe iudicē⁊ ex ꝯtemptū diuine prohabet malam cām mala eſt. ſꝫ bibitionis. btur. At iuſticia merito punit nō oīs que bonā cauſam bac ¶ In quibꝰ aliqͥ ponunt 2 b ¶ Iuſticia merito punit eū qͥ dicit ſe ſubtraxiſſe ſuꝑactum iudeorum qui cruci euꝫ qui. dicit ſe ⁊c. Contra flua diuiti vt p̄beret pauꝑi. ⁊ figendo xp̄m arbitrabantur ſe obſequiuꝫ preſtare deo. Hoc vi videtur enim ꝙ taleꝫ iuſti falſariuꝫ qͥ alienum corrupit detur eſſe falſuꝫ. quia ſicut dicit Sap. ij. Ex malicia ⁊ inuidia cia iniuſte punit. Habere xp̄m ꝯdemnauerūt morte turpiſſima. Et xxvij. Mat. dr̄ Scie teſtm̄. vt is eſſet heres qͥ face enim ſuperflua vicium eſt bat enim ꝙ per inuidiam tradidiſſent eum. ſi ergo ſciebant ſe ret elemoſinas largas nō ille ergo reſecare ſuperflua ē malefacere. non arbitrabantur obſequium ſe deo preſtare. virtutis. Sil̓r dare pauꝑ qͥ nullas ⁊ eū qͥ ſe feciſſe adul ¶ Reſpon. dicendum ꝙ hoc non dicitur quantū ad omnes iu deos.

I Diſtinctio ⁊ a ſimili per ꝯſequentiā in ipſo. Quia ſ̄ oppoſitū eſt cā oppoſt deos. ſed ꝙͣtū ad ſimplices qui ꝑ maiores decepti ſunt. Maioti. ⁊ propoſitū ꝓpoſiti. ſi ergo mala intentio ſemꝑ cauſat malū res em̄ iudei ſicut principes ſacerdotū ⁊ ſcribe moti ſunt ex inbona intētio ſemꝑ cauſat bonū. ¶ Itē eſto ꝙ aliqͥs faciat opus uidia ⁊ malicia. qꝛ bene cognoſcebant eius ſanctitatē ⁊ innocē malū bono fine ita ꝙ malicia ſit in opere. ⁊ bonitas in intētiōe tiaꝫ. ꝙͣuis lateret eos diuinitas. Simplices vero ⁊ populares aut intētio permanet bona. oꝑe exn̄te malo. aut intētio fit mamoti ſunt ex ignorantia. Audientes em̄ a maioribꝰ qd̓ blaſphe la ex opere malo. aut intētio facit opus bonū. Si primo mō. ex maſſet. putabant ſe occidē go ſimul ⁊ ſemel merebit̉ qͥs ⁊ demerebit̉. qd̓ eſt īpoſſibile. Si do xp̄m blaſphemū inter fi bet bona eſt. Ideoqꝫ cum ex ſcd̓o mō. Sed ꝯtra. Opus eſt effectus intētionis ſed effectꝰ nō cere. ⁊ ſic obſequiū deo pre affectu dicitur nomen impoinfluit in cām ſed potiꝰ ecōuerſo. ergo potiꝰ intentio cōicat ſuā ſtare. Iſta tn̄ ignorātia nō proprietatē oꝑi ꝙͣ opus intentioni. ergo ſi intētio eſt bona. neni operi. in bonis operibꝰ ge excuſat pro eo ꝙ oꝑa q̄ xp̄s ceſſe eſt opus eſſe bonū qd̓ ex ipſa procedit. ¶ Itē quantūcūqꝫ neraliter vera eſt hec regula fecit nō ſolum magnis ſed opus de ſe ſit malū ſi tn̄ fiat ab eo qͥ operat̉ oīno p̄ter intētionē ſed excipiuntur illa qͥ per ſe etiam paruis noticiaꝫ ſan ſicut ab eo qͥ oīno caret vſu rōis. nō eſt aliquo mō culpabile. gͦ ctitatis eius preſtare pote mala ſunt. Oīa ergo homīs ſi priuatio intentiōis opus quantūcunqꝫ de ſe malū pōt priua rant. opera ẜm intentionem ⁊ cau re malicia ⁊ facere ꝙ nō ſit malū malicia moris. pari rōne vr̄ ꝙ ¶D intelligenrectificatio intentiōis opus quantūcūqꝫ de ſe malū pōt facere ſam iudicātur bona vel mala tiam aūt huiꝰ bonū ⁊ rectum. ¶ Sed ꝯͣ. Hug. de ſctō victo. Amor trāſformat exceptis his que per ſe mala partis in qua amantē in amatū. hoc aūt nō dr̄ ecōuerſo. ergo qualiſcunqꝫ ſit ſunt ideſt q̄ ſine p̄uaricatiōe mgr̄ principa intētio. ſi volūtas velit malū. neceſſe eſt eā effici malā. ergo nō tit̉ agit de bofieri nequeunt. vr̄ ꝙ qualitas oꝑis correſpōdeat qualitati intentiōis. ¶ Iteꝫ nitate operū quā bn̄t ex in M ¶ Redit ad confirmādū ph̓s dicit ꝙ aliqua ſunt q̄ mox noīata ꝯiūcta ſunt malo. ⁊ talia tētione incidit hic qō circa dicūt theologi mala eſſe ẜm ſe. ſi igit̉ talibus actibꝰ inſeparabi d reliqua. duo. Primo querit̉ de boliter adberet malicia. vr̄ ꝙ bmōi actus nō pn̄t fieri boni ex intē ¶ Que tn̄ quidā ꝯtendunt nitate quā opera ab intentione noſtra. ¶ Itē aliqd̓ eſt malū qd̓ eſt ꝯͣ dei mandatū. ſed in nunꝙͣ habere bonam cauſaꝫ tione recipiunt. Scd̓o ꝟo tentio noſtra nō pōt diuinū mādatū infringere. ergo non pōt q̄rit̉ de bonitate quaꝫ oꝑa Qui em̄ aliena furat̉ vt pau facere ꝙ hō faciēdo ꝯtra mandatū dei nō peccet. igit̉ quātūcū intentiōi ſuperaddūt. Cir peribus tribuat. non pro bo qꝫ bonū intendit. ſi ꝯtra dei mandatum faciat. nō erit bonuꝫ ſꝫ Q non ca primuꝫ queruntur tria. malū. ergo nō ē gn̄aliter verū ꝙ qualitas oꝑis a qualitate intē nō(vt aiunt) furat̉. Non em̄ fiant bo Primo querit̉ de bonitate tionis cauſetur. ¶ Itē bonū abſolutū p̄ſupponit bonū ex circū bonū eſt aliena pauperibus no fine operū ꝙͣtū ad qͣlitatē vtrū ſtātia nihil em̄ eſt ſimpl̓r ⁊ abſolute bonū niſi veſtiat̉ debitis cō notatur erogare. Qui em̄ de rapina vicꝫ qualitas operū quali ditionibꝰ ⁊ circunſtātijs. ſed aliqua ſunt oꝑa q̄ ſemꝑ dicūt carē ex ꝟbis ſacrificiū deo offert idem fatati intentōis gn̄aliter cor tiam debite circūſtantie. ſicut interficere innocente. aut dicere Aug. p̄ reſpōdeat. Scd̓o querit̉. ꝙͣ cit vt ait Autoritas. ac ſi fifalſum ſciēter ⁊ conſimilia. ergo vr̄ ꝙ quātūcunqꝫ aliqͥs talia bomiſſis. tum ad quantitatem. vicꝫ lium in cōſpectu patris victi na intentiōe faciat. non erunt ſimpl̓r bona. ergo nō vr̄ ꝙ quali vtrū quantū quiſqꝫ intentas operis ſemꝑ rn̄deat qualitati intentiōis. ¶ Rn̄. ad p̄dicto met vel ſacrificiū carnis deo dit tm̄ faciat. Tertio queri rum intelligētiam eſt notandū. ꝙ circa hoc ab antiquo duplex offerat. Abominabilis nem tur ꝙͣtū ad neceſſitatē vtꝝ fuit opnio ſicut mgr̄ explicat in littera. Quidā enim dixerūt ꝙ ſcꝫ bona intētio abſqꝫ oꝑipe deo eſt impioruꝫ oblatio. generaliter veruꝫ eſt ꝙ opera bona vel mala penſantur ex intē bus ad ſalutē ſufficiat. Ita etiam ⁊ hoīem per adul tione. Alij vero dixerūt ꝙ oꝑa non pēſant̉ gn̄aliter bona vl̓ ma terium a morte liberare. maa ¶ ) la. ſꝫ ſolū illa q̄ indifferētiaſunt ad hͦ ꝙ fiant bene vel male. illa Queſtio.j. aūt opera que ſunt mala ẜm ſe. exintentione penſari nō poſſunt lum eſſe dicūt. Et ſi em̄ bonū Utrum qualitas opeꝝ ſem qꝛ quacūqꝫ intentione fiāt. ſemꝑ mala ſunt. Quelibet aūt barū ſit hoīem a morte liberare. tn̄ per rn̄deat qualitati inten opinionū verū dicit ſi recte intelligat̉. Intentōis em̄ qualitas tiōis. Et hoc eſt q̄rere vtꝝ ſic hoīem liberare malū fore dupl̓r pōt accipi ẜm ꝙ intentio dupl̓r dr̄. Uno em̄ mō intentio omne opus qd̓ fit bona in aſſerunt. Ideoqꝫ Aug. in ſu dicit bonitatē finis. Alio vero mō nō tm̄ dicit bonitatem finis tentōe ſit bonum. Et ꝙ ſic perioribus dicūt temperaſſed etiā ordinationeꝫ eius quod eſt ad finem quem appetit. Et videt̉ prīo autoritate Amẜm hoc dupliciter poteſt dici intentio bona vel mala. Uno moſe ſermonē cauteqꝫ locutum bro. quam mgr̄ adducit in do dicit̉ intētio bona in qua eſt ꝑfecta ⁊ bona ordinatio oꝑis vbi ait. Ea que ꝯſtat eſſe pec littera. Affectus operi tuo ad finē intentū. ⁊ econtra dr̄ mala in qͣ eſt ordinatio indirecta. Excil. cata. nullo qͣſi bono fine. nulnomen imponit ſi ergo de ⁊ hoc modo bonitas intentōis non tm̄mō reſpicit bonitateꝫ finominatio oꝑis eſt a quali la velut bona intentione fanis ſed etiā rectū ordinē eius qd̓ eſt ad ipſum finē. hec em̄ duo tate. ⁊ intētio ſiue affectus cienda. Non eniꝫ ſimpliciter neceſſario requiruntur ad hoc ꝙ oculus ſit ſimplex. ſicut dicit opus denoīat. vr̄ etiā ꝙ in dixit bono fine ⁊ bona inten Bern̄. ad euge. vicꝫ ꝙ veritas ſit in electione. ⁊ charitas in informet qͣlitate ſua. ¶ Iteꝫ tentione. ¶ Et hoc eſt dicere ꝙ tūc eſt oculus mētis ſimplex ſi tione. ſed addidit quaſi ⁊ ve arbor bona q̄ operat̉. ẜꝫ ꝙ ue intētio bona qn̄ hoc amat finaliter qd̓ eſt amandum. ⁊ eligit lut. qꝛ talia nō fiunt bono fibona facit ſemꝑ fructū bo qd̓ eſt eligendū. ⁊ hoc modo qualitas oꝑis ſemꝑ reſpōdet quanum. ſed voluntas q̄ eſt ar ne ⁊ bona intentione ſed intē litati intetiōis. nec habet inſtantiā. immo ſi oculus eſt ſimplex bor. cū bona intētione ope tione que videtur bona. ⁊ fitotum corpus erit luminoſuꝫ. ⁊ ſi oculus eſt tenebroſus. hoc eſt ratur: operat̉ ẜm ꝙ bonane qͥ putatur bonus ſed non intentio mala ⁊ opus iudicatur malū. Alio modo dicitur inten ergo vr̄ ꝙ faciat opus botio bona qꝛ illud qd̓ finaliter intendit eſt bonum. ⁊ mala. quia eſt. Nec ideo excepit Aug. num. ¶ Itē actus non eſt illud qd̓ finaliter intendit eſt malum. Et hoc modo non eſt geiſta vt aiunt quin cauſas hameritorius nec demeritoneraliter verum ꝙ qualitas operis cauſetur a qualitate intenrius niſi qꝛ volūtariꝰ. ⁊ vo beāt malas. ſed quia cauſas tionis. ⁊ hoc dico ꝙͣtum ad qualitatē que eſt bonitas. Si quis lūtas nec ē bona nec mala habent q̄ vidētur bone. ſunt em̄ mentitur. vtpote ad liberationē innocentis. vel furat̉ vt pa niſi ex intentione ſicut ſutamen male. ſcat pauperem. non dicitur bene facere. ſicut dicit Augu. ⁊ etiā pra oſtenſuꝫ eſt. ſi ergo bo Apl̓s. Non ſunt facienda mala vt veniant bona. Quantū auteꝫ nitas voluntatis facit boad qualitatē malicie non habet inſtātiam. immo neceſſario ma nitatē in opere. ⁊ bonitas intentionis facit bonitatē in volūta licia operis correſpōdet intentioni male intendenti. Qualecū te. ergo a primo ad vltimum qualitas operis cauſat̉ a qualita qꝫ em̄ ſit opus. duꝫ faciat illud homo mala intētione. deus qui te intentionis. ¶ Itē potētius eſt bonum reſpectu boni ꝙͣ ma ſcrutatur corda maluꝫ reputat. Cum em̄ ad bonitatem operis lum reſpectu mali. ſed qualecūqꝫ ſit opus ⁊ ꝙͣtūcunqꝫ ſit bonū neceſſario requiratur intentio boni finis. ſola illa deſiſtēte opꝰ deprauari pōt per malā intentionē. ergo multo fortius qualeiudicatur eſſe malum. nō tamen illa ſola aſſiſtente iudicat̉ eſſe cūqꝫ ſit opus ⁊ ꝙͣtūcunqꝫ ſit. malū. rectificari pōt ex bona intē bonum. quia plura exiguntur ad conſtruendum ꝙͣ ad deſtruētione. Et pōt huius argumenti illatio ꝯfirmari quaſi a minori iij vx

ſ Libri ꝯecundi in precedenti probleumate duplex diſtinguit̉ qualitas intērio dum. Ex bis pꝫ rn̄ſio ad qōnē propoſitā ⁊ etiā ad obiecta ꝓ ma pi nis. ſic ⁊ in hoc intelligendū eſt ꝙ quātitas intētiōis dupl̓r po gna parte. Nā obiecta q̄ probant ꝙ veritas oꝑis nō correſpon ua teſt intelligi. vicꝫ aut rōne actus intēdendi. aut rōne ipſius in det bonitati intentionis loquunt̉ de bonitate intentiōis prout tenti. Et ẜm hoc diſtinguit̉ iſta locutio dupl̓r. quantum intenipſum finē reſpicit ⁊ ſic verum concludūt. qꝛ ad hoc ꝙ opus ſit dis. tm̄ facis. Quia tm̄ ⁊ quantū pn̄t eſſe noīa vl̓ aduerbia. Si bonū. non ſufficit ꝙ homo intēdat bonū. ſed etiā exigitur ꝙ re ꝙͣtum ⁊ tm̄ ſint aduerbia tūc dicunt quātitatē actus intendēdi cta via tendat ad bonum. Argumēta vero ad oppoſitū pro ma ⁊ tunc eſt locutio vera gn̄aliter. ſiue reſpectu bonoꝝ ſiue reſpe g gna ꝑte procedūt alia via. vicꝫ prout intētio dr̄ eſſe bona. nō ſo ctu maloꝝ. qꝛ quātum actus intēdēdi eſt intenſus in bonitate ⁊ lum qꝛ intentū eſt bonū. ſed etiā qꝛ ordinatio eſt bona. Et ſic in malicia. tm̄ oꝑatio exterior eſt bona vel mala. Oē em̄ meritum telligit̉ autoritas Amb̓. qua dr̄. Affectꝰ tuus oꝑi tuo nomē im⁊ demeritū ad actū volūtatis reducit̉. lꝫ circūſtātie exteriores ponit. ⁊ rō ſcd̓a ⁊ tertia. Nā volūtas non dr̄ eſſe bona in ſe. nec aliquo mō faciant ad maiorē volūtatis deprauationē. Si autē etiā bona arbor ex bonitate intentiōis. niſi ẜm ꝙ intētio dr̄ eſquantū ⁊ tm̄ ſint noīa. tunc dicunt quātitatē ex parte intenti. ⁊ ſe bona. qꝛ bono mō ad bonū finē intendit. ¶ Ad illud qd̓ obij ſic nō eſt gn̄aliter verus ille ſermo. qꝛ opus exterius factū non citur ꝙ mala intentio ſufficit ad faciendū opus malum. dicenſemꝑ cōmenſuratur ei qd̓ intentio intendit. Frequēter em̄ intē dum ꝙ nō ſequit̉ ex hoc ꝙ ſimiliter intētio bona ſufficiat ad bo dit homo facere magnū bonū ⁊ facit paruū. qꝛ modicā hꝫ chanum. Facilius em̄ eſt deſtruere ꝙͣ conſtruere. Et qꝛ bonū atto ritatē. habet tn̄ aliquo mō veritatē in malis vicꝫ intendēdo lꝫ ditur ẜm conſtitutionē ex concurſu multarū circunſtantiarum. nō diminuendo. ⁊ prout tm̄ ⁊ quantū dicūt quandā cōparatio malū vero attenditur ex cuiuſcūqꝫ priuatione. hinc eſt ꝙ malū nem proportionis nō cōmenſurationē equalitatis. Unde qͥ intē. eſt omnifarie. ⁊ bonū vno modo. ⁊ ideo nō ſequit̉ ꝙ ſi defectus dit multū peccare multū peccat. qualecunqꝫ opus faciat. Non alicuiꝰ rei ſufficit ad faciendū malū. ꝙ poſitio eiꝰ ſufficiat ad fa tn̄ qui intendit parum peccare parum peccat. maxime ſi opꝰ fa ciendū bonū. plura em̄ exiguntur ab bonū. nec eſt ibi locus a ſi cit qd̓ multum bꝫ de deformitate. Ex his pꝫ rn̄ſio ad qōnem ꝓmili nec a minori. Rurſus. qꝛ malū eſt priuatio boni. in talibus non tenet conſequentia in ipſo ſed potius conſequentia ecōtra poſitā. Concedo em̄ ꝙ quātitas bonitatis ⁊ malicie in oꝑe cor n rio. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ potētia potius debet influere in reſpōdeat quātitati bonitatis ⁊ malicie in intentiōe. ẜm ꝙ quā opus ꝙͣ econuerſo. dd̓m ꝙ opus non facit intentionē malā alititas intentionis attendit̉ ꝙͣtum ad actū intendendi. ſicut rōnes ad primā partē inducte oſtēdunt. Cōcedo etiā nihilominꝰ quid influendo. ſed potius deficiendo. Qꝛ em̄ opus de ſe inordinatū eſt. ⁊ intentio non pōt illud ordinare. hinc eſt ꝙ duꝫ illi ꝙ quātitas oꝑis nō ſemꝑ correſpōdet quātitati intentiōis. ẜm ꝙ quātitas intentiōis attendit̉ ex parte intēti. ſicut oſtendunt operi ſe applicat. ſeipſum deordinat. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ priuatio intentionis priuat maliciā ab actu. dd̓m ꝙ non eſt ſil̓e rōnes que ad ſcd̓am partē inducunt̉. ¶ Ad alias tn̄ duas rōesⁱ pro eo ꝙ priuatio intentionis dr̄ priuare maliciā ab actu. nō qꝛ que vltimo inducunt̉ rn̄deri pōt ꝙ non cogunt. pro eo ꝙ nō eſt aliquid intentionis conferat ipſi actui. ſed potius quia trahit idem dicere de aliquo ꝙ credit facere magnū vel paruū bonuꝫ actum illum extra genus moris. qꝛ non eſt opus morale niſi qd̓ ſiue malū qd̓ intendit. Aliud em̄ eſt eſtimatio aliud eſt intentio fit ex intentione. ⁊ ideo conſimilis eſt modus arguendi in iſta ⁊ ꝙͣuis opus ſequatur eſtimationem. non tamen ſequitur ꝑ inratione ⁊ in precedenti qua arguebatur ex comparatione mali tentionem. Preterea. ille due rationes ſicut ⁊ alie procedūt de ad bonum. Non enim valet. ſufficit ad deſtruendum. ergo ſuffi quātitate intētiōis a parte ītēti. Quamuis em̄ humilis homo cit ad ponendum. parum ītēdat facere. nihilominus tn̄ magne bonitatis eſt eius Utrum quantū qͥs intendat tantum fa intentio. dum ex magna virtute mouetur ad illud faciendum. q I 3 QueiO. lj. ciat. vt ſicut opus ab intentiōe recipit Similiter cū iniquus homo ītēdit modicū malum facere. tn̄ qꝛ ex magna libidine facit. multū ſeu valde eſt praua eius intētio aliquo modo qualitatē. ita etiā recipiat quātitatē. Et ꝙ ſic vr̄. dum nimium adberet bono creato. ⁊ ideo non ſequit̉ ꝙ minus ſuꝑ illud Mat. xij. Bonus bō de bono theſauro ⁊c. glo. Quan tum bonū intēdis. tm̄ facis. ¶ Item hoc vr̄ rōne. Omne agēs peccet ille qu imagis eſt malicioſus. per intentionē prefigit ſibi fine ad quē opus ſuū mēſurat. ergo De bonitate operū ꝙͣtum ad neceſſita ꝗ Queſtio. Iij. tem. vtrū vicꝫ intētio abſqꝫ bonisope ſi omne opus morale eſt ab agente ꝑ intētionē oīs oꝑis moralis menſuratio attendit̉ in cōparatione eius ad finē. ſed cō paribus ſufficiat ad vitā eternā. ⁊ ꝙ ſic vr̄ Bern̄. de. li. ar. Intenratio ad finē eſt intentio. ergo quantitas oīs oꝑis moralis petio ſufficit ad meritū. bona actio requirit̉ ad exempluꝫ. ergo vr̄ nes intentionē attenditur. ¶ Itē ẜm quantitate charitatis atꝙ ꝙͣtum ad meritū vite eterne nō ſit neceſſaria bonitas actiōis tendit̉ meritū exterioris operis. Et ẜm magnitudinē libidinis exterioris. ¶ Itē ſuꝑ illud p̄s. Dixi cōfitebor. Glo. Uotū pro attenditur magnitudo exterioris pctī. ſi ergo charitas vt dicit oꝑatione iudicat̉ ergo tm̄ valet bn̄ velle quantū velle ⁊ operaBern̄. reſpicit intentionē. ⁊ ſil̓r libido q̄ dicit quietationem in ri. ergo ⁊c̄. ¶ Item Greg. in quadā omel̓. Non eſt vacua manꝰ bono creato. ergo vr̄ ꝙ quātitas oīs moralis oꝑis ẜm intētioa munere. cū archa cordis repleta fuerit bona voluntate. ergo neꝫ menſuret̉. ¶ Itē ſi aliqd̓ opus de natura ſui gn̄is eſt venia plenitudo intentionis ⁊ volūtatis equiualet plenitudini opera le pctm̄. nihilominus ille qui facit illud mortaliter peccat ſi in tionis. igitur ſine illa pōt ſufficere ad ſalutē. ¶ Item mereri vi tēdit peccare mortaliter. hoc aūt nō eſſet niſi opus reciꝑet quā tam eternā eſt in poteſtate noſtra ſed opera exteriora non ſunt titatē in gn̄e moris ab intentione. ergo ⁊c. ¶ Sed ꝯtra. ſi quāin poteſtate noſtra. ergo vr̄ ꝙ opera exteriora nō ſint neceſſatum qͥs intendit tm̄ facit. ergo ſi Linus ſiue aliqͥs alius paruꝰ ria ad merēdum vitā eternā. igitur ad meritū vite eterne vr̄ ſuf ſctūs intenderet mereri gloriā petri. merereturgloriā petri. ⁊ ſi ficere intentio ſola. ¶ Item intentio ⁊ volūtas nō pendent ex ampliꝰ intenderet. amplius mereret̉. ergo bn̄ti minorē charita opere. ergo opere nō exn̄te pōt eſſe bonitas tam in volūtate qͥ tem redderet̉ maius premiū. qd̓ eſt plane falſum. ¶ Itē ſi quā in intētione. ſed qui habet bonam volūtateꝫ ⁊ intentionē eſt iu tum qͥs intendit tm̄ facit. ergo ſi aliqͥs adulterās intēdit pecca ſtus. ⁊ oīs talis habet qd̓ ſufficit ei ad vitā eternā. igit̉ ad meri re venialiter. peccat venialiter. ſi ergo hoc eſt plane falſum. ma tum vite eterne vr̄ intētio ſufficere abſqꝫ exteriori operatione. nifeſtū eſt ꝙ quātitas oꝑis non cauſat̉ ex quātitate intentiōis ¶ Sed ꝯtra Mat. xxv. Eſuxiui ⁊ nō dediſtis mihi mā. ita dn̄s ¶ Itē quāto aliqͥs eſt humilior tāto minus boni credit ſe facedicet reprobis. ⁊ ꝓpter hoc feret ſentētiam damnationis cōtra re. ſed intentio ſequit̉ credulitatē. qꝛ fides dirigit intentionem eos. ſi ergo ꝓpter defectum bonorum operum quis damnatur ergo quāto qͥs humilior eſt. tāto minus bonū intendit facere ſi exercitiuꝫ bonorum operum eſt ad ſalutem neceſſarium. ergo ī ergo bonitas operis menſuratur penes quātitatē intentionis tentio ſine operibus non ſufficit ad meritum. ¶ Item in canovr̄ ꝙ quāto qͥs eſſet humilior. tanto opus eius eſſet minꝰ bonū nica. Ia. ij. Fides ſine operibus mortua eſt. ſed non eſt efficaſed hoc eſt plane falſum. ergo ⁊c̄. ¶ Itē vnus ſimplex cuꝫ facit cior ad merendum intentio ꝙͣ fides. ergo ſi fides nō ſufficit ad paruū pctm̄ credit eſſe grauiſſimū pctm̄. alius impius ⁊ iniquꝰ meritum ſine operibus. pari ratione nec intētio. ¶ Item Grecum facit maximum peccatum credit ſe valde parum peccare. go. in quadā omel̓. Amor dei nō eſt ocioſus. operatur enim ma Si ergo opus menſuratur penes intentionē. videtur ꝙ iniquꝰ gna ſi eſt. ſi aūt operari negligit. amor nō eſt. ergo ſi opera non ⁊ malicioſus minus peccet in enormi genere pctī ꝙͣ vnus ſimaſſunt. nō adeſt veritas amoris. ſꝫ nihil eſt meritoriū vite eter plex in genere peccati quantūcunqꝫ leui. Si igitur hoc eſt pla ne abſqꝫ vero amore charitatis. ergo circūſcriptis operibus in ne falſum. ergo ⁊ illud ex quo ſequitur. vicꝫ ꝙ quantitas oꝑis tentio nō ſufficit ad meritū. ¶ Ite philoſopbus dicit ꝙ ad vir iꝫ correſpondeat quantitati intentionis. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ ſicut tutem tria requirūtur. vicꝫ ſcire velle. ⁊ imꝑmutabiliter oꝑari ergo

I diſtinctio incrementū glorie habebūt ſummi doctores vltra id qd̓ cōiter ergo ſi non eſt oꝑatio. non eſt ſalua virtutis rō. ſed vbi non ſalbabebunt alij. hoc aūt nō eſt niſi rōe doctrine quā alijs cōicāt uatur virtutis ratio. nec poterit ſaluari ſufficiētia meriti. gͦ vr̄ ergo ⁊c. ¶ Itē cōiter in eccleſia magis ſolennizant̉ martyres ꝙ abſqꝫ oꝑatōe vitā eternā nō ꝯdigne nec ſufficiēter meremur ꝙͣ cōfeſſores. ſed cōſtans eſt ꝙ eccleſia ſctīs exhibuit honorem ¶ Item ſi ſola intentio vel voluntas interior ſufficeret ad meẜm meritoꝝ ſuoꝝ exigētiā. ergo maiori gloria digni ſunt qͥ mor ritum. ſed babēti gr̄am facillimū eſt velle bonū. ergo facillimū tem pro xp̄o patiunt̉ ꝙͣ illi qui pati volūt. ¶ Itē xp̄s nobis ali eſt mereri. vitā eternā. cuiꝰ ꝯtrariū dicit dn̄s Mat. vij. ꝙ arta quid meruit ꝑ paſſionē qd̓ ante nō meruerat nobis. vtpote aꝑeſt via q̄ ducit ad vitā. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū querit̉ vtrū intentio ⁊ tionem ianue. ⁊ multoꝝ cariſmatū diffuſioneꝫ. ſi ergo charitas voluntas interior ſufficiat ad meritū abſqꝫ opere exteriori. dixp̄i fuit eminētiſſima ab inſtāti ꝯceptiōis. ⁊ maioris fuit effica ſtinguendū eſt. Aut em̄ ille qui babet intentionē. babet faculta cie cū paſſiōe ꝙͣ ſine. ergo vr̄ ꝙ in quolibet alio. excellētia oꝑis tem bene operādi aut non. Si nō hꝫ facultatē. cū nemo oblige exterioris addat ad meritum bone voluntatis ſiue intētionis. tur ad impoſſibile. ſi bonā hꝫ voluntatē ⁊ directam intētioneꝫ ¶ Itē bonū additū bono facit magis bonum. ſed opus priuile tunc ſola plenitudo voluntatis interne ſufficit ei ad meritum giatū eſt bonū. ergo additū intentiōi facit eā magis bonā. ſed vite eterne abſqꝫ exteriori operatione. Si aūt aſſit facultas. et qd̓ addit ad bonitatē. addit ad meritū. ergo ⁊c̄. ¶ Item ſi ope ſe offert oportunitas. intētio non pōt ad meritū ſufficere abſqꝫ ra priuilegiata nihil adderēt ſupra bonitatē intentionis. ergo opere. Ratio aūt huius eſt diuini mandati obligatio. ⁊ virtuqui ea faceret. fruſtra laboraret. ſi ergo impiū eſt dicere ꝙ qͥ fa tis ꝑfectio. ⁊ volūtatis plenitudo. Diuini mādati obligatio fa cit oꝑa excellētia. fruſtra laborat. vr̄ ꝙ opus excellens addat cit vt intētio ſine operibꝰ non ſufficiat. cū ſe offert oportunitas ſuꝑ intentionis bonitatē. Sed cōtra de beato Martino cātat ⁊ facultas. Mandata em̄ dei non ſolū obligant ad volenduꝫ ſꝫ eccleſia. O beata aīa. quā ⁊ ſi gladius ꝑſecutoris non abſtulit. etiā ad faciendū. ⁊ ideo qͥ non implet diuina mādata cū poſſit palmā tn̄ martyrij nō amiſit. ergo ita vr̄ ꝙ beatus Martinꝰ ba potius meret̉ iram ꝙͣ meret̉ gloriā. Uirtutis etiā perfectio eſt buit palmā martyrij ꝑ bonitate intentionis. ſicut ſi ſuſtinuiſſet ratio quare nō ſufficit ſola intentio. qm̄ virtus eſt vltimū potē acerbitatē paſſionis. ergo nō videt̉ ꝙ opus excellēs aliqͥd adtie. ⁊ ideo eleuat potentiā ad aliqd̓ magnū ⁊ arduuꝫ. potentie dat ſupra bonitatē intentionis. ¶ Item operans nō placet ꝓaūt aīe non habent ſuā virtutē ſiue perfectionē completam nifi pter operationē ſed magis operatio propter operantē quantū exeāt in opera ſibi debita qn̄ adeſt facultas ⁊ oportunitas. Et cunqꝫ operatio illa ſit nobilis. ergo quantumcunqꝫ ſit nobilis ideo illa intentio qua quis vult ⁊ intendit bonum ⁊ tn̄ non faoperatio niſi deus approbat operantē. tm̄ approbat operatiociet cum poſſit. non eſt intentio virtuoſa. ac per hoc nec meritonem. igit̉ non vr̄ ꝙ homo maioris premij efficiat̉ apud deuꝫ diria. Uolūtatis etiā plenitudo ratio eſt quare nō ſufficit ſola in gnus. propter oꝑationē excellentē ſuperadditā bonitati volūtentio. qm̄ plena voluntas ponit effectū ſi aſſit facultas. alioqͥn tatis. ¶ Itē ſi aliqͥs ſuſtineret mortē pro mundo. potius deme nō dicit̉ plene homo aliqͥd velle ſi non facit cū poſſit facere. ſed reretur apud deū ꝙͣ aliqͥd mereret̉. igitur ſuſtinētia mortis pro ſemiplene ⁊ pigre vult ſicut piger qͥ vult ⁊ non vult. Et propter xp̄o ſi quo modo placet deo. hoc nō eſt ob aliud niſi qꝛ ordinat̉ ea dicit Greg. ꝙ nemo debet ſibi blandiri de bona voluntate. ad xp̄m. ſed illa ordinatio eſt mediāte intentōe. ergo tota boni immo ad dilectionē conditoris lingua. mens ⁊ manus requiri tas operationis ꝙͣtūcunqꝫ excellētis ex intentiōe hꝫ ortū. ⁊ ꝓtur. ⁊ ſicut hortat̉ nos be. Ioh̓. j. Can̄. j. Diligere debemꝰ nō ſo pter illā deo placet. ſꝫ vbi vnū ꝑꝑ alterū. vtrobiqꝫ tm̄ vnuꝫ igit̉ lum verbo ⁊ lingua. ſed oꝑe ⁊ veritate. qm̄ igitur cū adeſt facul tantūdē placet intentio ꝑfecta ⁊ bona cū opere. quantū placet tas ⁊ ſe offert oportunitas. abſqꝫ operibꝰ exterioribꝰ nec eſt mā ſine opere. ¶ Itē ſi aliqua oꝑa faciunt ad meritū illa ſunt madatoꝝ dei impletio. nec virtutis ꝑfectio. nec voluntatis plenixime opera humilitatis ⁊ vilitatis. Hec em̄ opera deus maxīe tudo. ⁊ abſqꝫ bis nō eſt ſufficientia meriti. binc eſt ꝙ ad meritū cōmēdat. ſed oꝑa priuilegiata ſunt oꝑa cuiuſdā excellētie ⁊ di vite eterne non ſufficit bonitas intentiōis abſqꝫ bonitate opegnitatis. ergo vr̄ ꝙ minime inter oīa gn̄a operū addant ad bo ris exterioris. Et rōes que hoc oſtēdunt ꝯcedende ſunt. ¶ Ad ne intētōis meritū. ¶ Itē vbi facultas deeſt. volūtas reputat̉ illud ergo qd̓ primo obijcitur in contrarium de Bern̄. ꝙ bona ꝓ facto. ſicut determinatū eſt ſupra. ⁊ hoc nō eſt ob aliud niſi qꝛ intentio ſufficit ad meritū. Dd̓m ꝙ loquitur de intentione illoalias nō eſſet plena ⁊ ꝑfecta volūtas. ſi igit̉ volūtas ꝑ ſe ſola ꝓ rum operum que non ſunt in precepto non ratione aliorum que oꝑe reputat̉. vr̄ ꝙ in tali caſu opus priuilegiatū nihil addat ſuꝑ in precepto ſunt. Uel dd̓m ꝙ loquitur in eo caſu qn̄ ſcꝫ nō adeſt 1 intentiōis bonitatē ⁊ meritū. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ maiꝰ bonū pōt alifacultas bene operandi exterius. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ voqͥd dici dupl̓r. Aut intēſiue. vtpote qꝛ plꝰ deo plꝫ. Aut extēſiueˢ luntas pro facto reputatur. Dicendum ꝙ verum eſt quādo nō vtpote qꝛ pluribꝰ ꝓdeſt. ⁊ ẜm hoc dupl̓r pōt intelligi ꝙ opꝰ pri ſe offert bene operandi oportunitas ⁊ facultas. ¶ Ad illud ve uilegiatū addat ad bonitateꝫ intētiōis. Aut ꝙͣtū ad ꝓximoruꝫ ro Greg. ꝙ non eſt vacua manus a munere ⁊c. Dicendum ꝙ fa edificationē. aut ꝙͣtū ad dei approbationē. Et prīo mō attēdit̉ ciēda eſt vis in hoc ꝙ dicit. cum archa cordis repleta fuerit bo augmētū ꝙͣtū ad exemplū. ſcd̓o mō ꝙͣtū ad meritū. Si igit̉ loq̄ na voluntate. nunꝙͣ em̄ ſicut dictum eſt prius plene bonam vomur de additiōe ꝙͣtum ad exemplū. ſic abſqꝫ dubio opus priui luntatem habet qui poteſt facere bonum illud cuius habet volegiatū addit ad bonitatē intentionis. qꝛ bonitas intētiōis nō luntatē ⁊ ad fructum non peruenit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ 2 lucet exteriꝰ niſi ꝑ on̄ſionē bonoꝝ operū ⁊ maxime priuilegiato opera non ſunt in poteſtate noſtra. dicendum ꝙ hoc ſolum con rum. Si aūt loquamur ſcd̓o mō ſcꝫ ꝙͣtū ad additionē que attēcludit ꝙ in eo caſu ſufficit intentio quando deeſt facultas additur ꝙͣtū ad meritū. ſic diſtinguēdū eſt. ꝙ eſt loqͥ de merito re ficiendum operationē bonā. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ bona voſpectu premij ſb̓alis. ⁊ reſpectu premij accidētalis. Reſpectu p̄ luntas nō pendet ex opere. Dd̓m ꝙ verū eſt. attamen cuꝫ adeſt mij accidētalis opus priuilegiatū addit ſupra bonā intentione facultas plena. volūtas neceſſario ponit bonū opus ita ꝙ ſi bo ⁊ voluntatē. qꝛ premiū accidētale qd̓ eſt aureola non debet̉ vo num opus non ponitur. aut nunꝙͣ volūtas fuit plena aut deſiluntati ẜm ſe. ſed volūtati in oꝑe. Si aūt loquamur de merito nit eſſe plena. Qd̓ ergo ſine operibꝰ nō ſufficiat. hoc non eſt. qꝛ reſpectu premij ſb̓alis. adhuc opꝫ ſubdiſtinguere. qꝛ eſt meritū plenitudo bone volūtatis ex operibꝰ pendeat. ſed qꝛ bona volū cōgrui. ⁊ eſt meritū cōdigni. Quātū ad meritū ꝯgrui. abſqꝫ du tas ſi plena eſt. neceſſario in bona opera redūdat. offerēte ſe fa bio opus priuilegiatū addit ſupra bonitatē intētiōis. pro eo ꝗ cultate ⁊ oportunitate. volūtas in illo opere preparat̉ ⁊ diſponit̉ ad ſuſceptionē maio Onſequēter querit̉ ꝙͣtuꝫ ad ſcd̓ꝫ principale de ris gr̄e. ꝑ quā digna eſt maiori retributiōe. Si aūt loquamur bonitatē quā opera ſuperaddūt bonitati intēde merito cōdigni ſic abſqꝫ dubio nō addit. pro eo ꝙ quātitas tionis. Et circa hoc querunt̉ tria. Primo quemeriti ꝯdigni penſatur ex quantitate radicis. ⁊ tm̄ placet deo ritur vtrū aliqͥd addāt opera bonitatis vel me quis qͥ habet voluntatē plenā ⁊ nō pōt habere opus. quantuꝫ ⁊ riti ſupra bonā intentionē rōne prerogatiue di ille qui habet voluntatē ⁊ opus ꝙͣtum ad eſſentialis premij regnitatis. Scd̓o queritur vtrum addant ratiōe tributionē ſi ſunt in equali charitate. Et ſic patet ꝙ opus priui quantitatis ex parte dati. Tertio queritur vtrū aliquid addāt legiatum rōne dignitatis ſue aliquid addit ſupra bonitateꝫ in ratione numeroſitatis. tentionis. licet nō ad dat omni mō additiōis. Ideo cōcedēde Utrū opera exteriora aliqͥd addāt ſupra O ueLIO. j. bonā intentionē ratione ſue excellentie ⁊ ſunt rōnes que ad primam partem inducuntur. ¶ Ad illud vero qd̓ obijcit̉ de beato Martino ꝙ palmā martyrij non amiſit. dignitatis. ſicut ſunt opera priuilegiata. Et ꝙ ſic videt̉ ſuꝑ ildicendum ꝙ ibi palma martyrij nō accipit̉ ꝓ p̄mio accidentali lud Pbil̓. j. Que ſit ſupereminens magnitudo. glo. Quoddaꝫ xy iiij

Libri ( Iecundi in bonor ad recedēdū a malo. Qui eī maiꝰ munꝰ tribuit vt ſibi qd̓ eſt aureola. ſꝫ pro p̄mio ſb̓ali qd̓ eſt aurea. vtrūqꝫ em̄ eſt mar aoſ faciat amicū de māmona iniquitatis. magis recipiētē obligat tyrij palma. ſꝫ vnū ſcꝫ aurea rn̄det martyrio. qꝛ ſuſtinet̉ ex cha ad orandū ꝓ ſe. ⁊ quodāmō in obligādo illū. obligat deuꝫ. ⁊ iō ritate. alteꝝ vero ſcꝫ aureola rn̄det ei. qꝛ eſt ſpālis priuilegij ⁊ p̄ plus ſe diſponit ad gr̄am ꝙͣ ille qͥ dat minus munꝰ. Sil̓r plus ſe rogatiue. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ oꝑatio placet ꝓpter operanteꝫ diſponit ad recedēdū a malo. qꝛ in hͦ ꝙ facit maiorē elemoſynā 2s dd̓m ꝙ verū eſt. attū dū operās bn̄ vtit̉ dono ꝑ qd̓ placet deo. abſolui meret̉ a maiori pena. ẜꝫ ꝙ dr̄ Luce. xj. Date elemoſynā hoc ip̄o diſponit ſe ad maiꝰ. ⁊ aliquo dignꝰ eſt. que qͥdc̄ nō eſſet ⁊ oīa munda ſunt vobis. Et Tho. xij. Elemoſyna a morte libeſi nō ita bn̄ vteret̉ ⁊ ideo nō ſequit̉ ꝙ ſi oꝑatio placet deo prorat. Et Dan̄. iiij. Pctā tua elemoſynis redime. Sil̓r ſi ꝯparemꝰ pter operantē. ꝙ nō magis placeat operas ꝓpter eꝑationē ꝙͣ quātitates datoꝝ in ꝯparatōe ad facultatē dantiū. maior quā ſine. nihil em̄ impedit de duobꝰ bonis quoꝝ vnus bꝫ bonitateꝫ ab altero. qͥn ambo meliꝰ valeāt ꝙͣ valeat alter illoꝝ ꝑ ſe. ¶ Ad titas nō addit quātū ad meritū p̄mij ſb̓alis directe. ſꝫ quodāmō diſpoſitiue. Qui em̄ penſatis ſuis viribus plus dat ꝙͣ alter illud qd̓ obijcit̉. ꝙ mori pro iudeo diſplicet deo. dd̓m ꝙ veꝝ eſt ſuis viribꝰ penſatis. magis ad donū gr̄e ſe diſponit. magis etiā ſed tn̄ ex hoc nō ſequit̉ ꝙ tota bonitas oꝑis priuilegiati veniat a pctō recedit. ⁊ ſic gn̄aliter loquendo ꝙͣtitas dati p̄ſuppoſita ex intentiōe. ſed ꝙ nō pōt eſſe opus ꝑfecte bonū abſqꝫ intētōe equalitate bone intētiōis ſiue volūtatis ꝙͣtū ad p̄miū eſſentia nihilominꝰ tn̄ oꝑa priuilegiata aliquā bonitatē de natura ſui le nō addit directe ⁊ ꝓprie. ſꝫ quodāmō diſpoſitiue. vel qꝛ diſbn̄t. q̄ iuncta cū bonitate intētōis aliquā excellētiā tribuūt bn̄operāti. quā nō tribuerēt alia gn̄a operū. ¶ Et iō illud verbū ponēdo ad charitatē diſponit ad maiorē gl̓iam. vel qꝛ eripiēdo quo dr̄ ꝙ vbi vnū ꝓpt̓ alteꝝ vtrobiqꝫ vnū. nō hꝫ hic locū. Hoc a malo celeriꝰ facit hoīem ꝑtingere ad coronā. Et hͦ qͥdē nō hꝫ ī em̄ intelligit̉ qn̄ illud ꝓpter qd̓ alterū ꝑticipat aliquā ꝓprietaſtantiā qn̄ eſt exceſſus quātitatis dati. ⁊ in ꝯparatiōe ad datū ⁊ in cōparatiōe ad facultatē dantis. Qn̄ vero ex vna ꝑte datū te. eſt tota rō illiꝰ ꝑticipatōis. nō ſic aūt eſt in ꝓpoſito vt viſuꝫ vnū excedit aliud in ſe. ⁊ ecōtra excedit̉ ab aliquo in ꝯparatōe eſt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ oꝑa priuilegiata ſunt oꝑa excellētia ⁊ ideo minꝰ dn̄t facere ad meritū. dd̓ꝫ ꝙ opꝰ excelles dupl̓r pōt ad faculatē dantis. ꝑ quē modū dixit dn̄s ꝙ vidua plus miſerat in gazophilatiū ꝙͣ oēs diuītes. qꝛ totū victuꝫ ſuū poſuerat. dici. aut ẜm vanā eſtimationē. ſicut aliqͥs reputat excellētiā vī dicare ſe de aduerſarijs. ⁊ p̄dn̄ari alijs. Aut ẜm veritatis dicta tūc ſe hn̄t ſicut excedētia ⁊ exceſſa. Scd̓m em̄ diuerſas ꝯditiomē ⁊ ſic ſuſtinere ignominioſiſſimū genꝰ mortꝭ ꝓ xp̄o ē opꝰ ma nes vnū datū plus promouet ꝙͣ reliquū. Maior em̄ quantitas dati plus valet ad euadēdam penā. Qꝛ ſicut dr̄ Prouerb̓. xiij. gne excellētie. ⁊ tale opꝰ excellētie nō ꝯdiuidit̉ ꝯͣ opus humili tatis. īmo ſimul cū illa ſtat. ⁊ neceſſario eā reqͥrit tāꝙͣ ſociā ⁊ dū Redēptio aīe viri ſunt ꝓprie diuitie. Maior ꝟo quātitas dati in ſe habeat difficultatē. ⁊ dignitatē. ⁊ charitatē p̄ambulā. ⁊ bu ẜm facultatē dantis plus valet ad acquirēdā gr̄am ꝓ eo ꝙ tazo militatē annexā. nō eſt mirū ſi diſponit ad maiorē gl̓iaꝫ. ¶ Ad lis ſe magis diſponit ad ꝑfectionē btītudinis ſcꝫ paupertatis illud qd̓ obr̄ ꝙ volūtas reputat̉ ꝓ facto vbi facultas deeſt. dd̓ꝫ Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes on̄dētes ꝙ quantitas dati aliqͥd au ꝙ illud eſt verū ꝙͣtū ad ſufficientiā ad ſalutē. ⁊ ꝙͣtū ad premiū get ad meritū bone intētionis ſcꝫ diſpoſitiue. ¶ Ad illud vero:⁊ ſubſtātiale. qꝛ nemo amittit regnū celoꝝ ex hoc ꝙ non facit qd̓ qd̓ prīo obr̄ in ꝯͣriū ꝙ vidua illa plus dedit. dici pōt ꝙ ibi loqui facere nō pōt. non aūt eſt verū ꝙͣtū ad p̄mij excellentiā. ſiue ꝙͣ tur dn̄s de quātitate dati ꝑ ꝯparationē ad facultatē dātis. qꝛ tum ad premiū accidētale. Et hoc mō predictū eſt ꝙ opus priilla totū dederat. qd̓ pꝫ ꝑ ſequentē lr̄am. Preterea deus qͥſcru uilegiatū addit ſupra intentionis bonitatem. tat̉ corda vidit ꝙ vidua illa ex meliori volūtate oblatione ſuā Utrū bona oꝑa addāt ſupra bonā intēE dabat ⁊ ideo magis donū eiꝰ appreciabat̉ rōne volūtatis eius q ueIIIO. Ij. tionē ꝙͣtū ad quātitatem dati. Et ꝙ ſic melioris. Cū autē querimꝰ nunc vtrū quātitas dati aliquid ad vr̄. j. Coꝝ. viij. Qui ꝑce ſeminat. ꝑce ⁊ metet. ⁊ qͥ ſeminat in bn̄dat ad bonitatē intētiōis. hoc q̄rimꝰ p̄ſuppoſita equalitate bo dictionibꝰ. de bn̄dictiōibꝰ ⁊ metet. Si igit̉ ſeminatio illa de qͣ ne voluntatis aliter em̄ nulla eſſet qō. qꝛ planū eſt ꝙ plꝰ valet loquit̉ apl̓s eſt ī elemoſyne datōe. vr̄ ꝙ magnitudo dati faciat magnitudo bone voluntatis cuꝫ paruo dono. ꝙͣ paruitas bone ad excellentiā gl̓ie. Itē Thobie. iiij. Si multū tibi fuerit abun voluntatis cū magno. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de glo. ꝙ deus nō ꝯſi3ꝫ danter tribue. ſi gͦ iſta exhortatio nō eſt inutilis. vr̄ ꝙ abundāderat quātum ſed ex quāto. dd̓m ꝙ verū eſt pͥncipaliter.ſ. quā tia dati faciat ad incrementū meriti. ¶ Itē ꝙͣuis deus ex eqͣli tum ad retributionē p̄mij ſb̓alis nō negat tn̄ glo. qͥn quantitas bonitate ꝯferat bona maiora ⁊ minora. tn̄ ille cui maiora cōtudati aliquo mō diſponat de ꝯgruo ad maiorē gloriā. vel ad glo lit. ad maiorē tenet̉ gr̄aꝝ actionē. gͦ pari rōne ſi ex equali chari riā celerius habendā. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de alia gl. ꝙ equalis 3 4 tate det̉ maius munꝰ ⁊ minus munꝰ. ꝯueniēs eſt deū ꝓ maiori voluntas equalē hꝫ mercedē iā pꝫ rn̄ſio. Nō em̄ fit maior retri munere maiorē reddere retributionē. ¶ Itē ſi nō magis meret̉ butio voluntate remanēte in ſua equalitate. ſed qꝛ quātitas da qͥ plus tribuit ꝙͣ ille qͥ minꝰ. gͦ nō plus meret̉ qͥ relinqͥt oīa pro ti diſponit ad babēduꝫ meliorē voluntatē ⁊ puriorē. hinc eſt ꝙ deo ⁊ dat pauꝑibꝰ. ꝙͣ ille qͥ dat vnū ſolū obolū. igit̉ oēs ſūt ſtul aliquo mō facit ad augmētum glorie. Et per hoc pꝫ rn̄ſio ad ilti qͥ ſequunt̉ diuinū ꝯſiliū. Qd̓ ſi impiū eſt dicere diuinū ꝯſiliū lud qd̓ vltimo querebat̉ ꝙ aliquo mō facit ad premiū ſubſtaneſſe indiſcretū. vr̄ ꝙ quātitas dati faciat ad amplificādū meri tiale lꝫ non principaliter ⁊ ꝑ ſe. ſed mediāte gr̄a ⁊ charitate ad tum. ¶ Sed ꝯͣ. Marci. xij. Amen dico vobis. qm̄ hec plus oībꝰ quā diſponit. ¶ Uerum tn̄ illud qd̓ obijcitur de premio accidēmiſit ī gazophilatiū. loquit̉ de vidua. gͦ ſi xp̄s plꝰ appreciabat̉ tali non cogit pro eo ꝙ meritum accidētale non tm̄ eſt aureola. 3 datū illius vidue qd̓ fuit valde paruū ſicut in textu innuit̉ ꝙͣ ſed etiam gaudium de aliquo bono creato. ſiue ſit alicuius pre magna dona alioꝝ. vr̄ ꝙ deꝰ appreciet̉ oꝑa ſolū ẜm quātitateꝫ rogatiue ⁊ excellentie ſiue non. Et hoc melius manifeſtabitur bone intentiōis. ⁊ nullo mō ẜm quātitate muneris exterioris. in ſequenti probleumate. ¶ Itē glo. ſuꝑ eundē locū. Nō offerētiū ſb̓am ꝯſiderat deꝰ ſed Utruꝫ bonitas opeꝝ addat ad bone ī F ii 6 ) ꝯſcīaꝫ. nec ꝑpedit quātū offeras. ſꝫ ex quāto. ſi gͦ merita tm̄ va UeIIIO. lI.j. tentiōis meritū ꝙͣtuꝫ ad numeroſitalent quātū deꝰ illa pōderat. vr̄ ꝙ quātitas dati. meritū intētio tē. Et eſt qō vtrū bonū opus additū oꝑi. reddat oꝑantem dinis bone nō augeat. ¶ Itē ſuꝑ illud. ij. Coꝝ. viij. Et qͥ multum gnū maiori p̄mio eſſentiali. Et ꝙ nō vr̄ primo ꝑ illud zach̓. iiij. habuit nō abūdauit. ibi. gl. Ubi equa eſt volūtas. equalē habe Exequabit gr̄am gr̄e. gͦ vbi eſt equalitas gr̄e. erit eqͣlitas gl̓ie bit mercedē. gͦ ſiue aliqͥs det magnū ſiue paruū. dū tn̄ ex equaigit̉ ſi aliqͥ duo ex equali gr̄a inequaliter oꝑant̉. nihilominus ī li charitate. vr ꝙ ei retribuat̉ equaliter. ¶ Itē ſi quātitas dati mercede gl̓e eqͣbunt̉. ¶ Itē ſuꝑ illd̓ Iud̓. ij. Qui lōgo tꝑe poſt aliqͥd addit. aut addit ad meritū reſpectu p̄mij ſb̓alis. aut reſpe eum vixerūt glo. Soliꝰ dei eſt noſſe inter ſeniores qͥs eoꝝ poſt ctu p̄mij accidētalis. Nō reſpectu p̄mij ſb̓alis. qꝛ illud reſpicit ſe lucē emiſerit. vtrū paulꝰ. an petrꝰ. an bartholomeꝰ. ſed certū charitatis radicē ⁊ quātitatē gr̄e. Nō reſpectu accidētalis. qꝛ eſt ꝙ paulus plus oībus laborauit. ſicut dr̄. j. Coꝝ. xv. ergo ma p̄miū accidētale debet̉ oꝑbꝰ excellētioribꝰ ⁊ priuilegiatis. nō gnitudo premij nō penſat̉ ẜm multitudinē opeꝝ. ¶ Iteꝫ Aug. z em̄ meret̉ aliqͥs aureolā ex hͦ ꝙ dat magnā elemoſynā. vr̄ igit̉ ꝙ Non multitudo operū. nō diuturnitas tempoꝝ auget merituꝫ quātitas dati ad bone ītētōis meritū nihil oīno addat. ¶ Rn̄. ſed ſola charitas ⁊ melior voluntas. ſꝫ nihil hoc expreſſius dici ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notandū ꝙ de quātitate dati eſt loqͥ pōt. ¶ Itē ꝙͣtū bō diligit deuꝫ tm̄ diligit̉ a deo. ⁊ quātum dili dupl̓r. aut ꝯparādo datū ad datū ſolū. aut ꝯparādo hec adingitur a deo tm̄ remunerat̉ a deo. ſi ergo eſt equalitas ī dilectio uicē ⁊ ad dātis facultatē. Prīo mō loquēdo maior quātitas da ne. equalitas eſt in remuneratiōe. ſꝫ multi ſunt equales in dile ti aliqͥd addit ad bonitatē intētiōis. nō inquā reſpectu p̄mij eſ ctione. qui tn̄ nō ſunt equates in oꝑe. ergo vr̄ ꝙ multitudo ope ſentialis directe. ſed qꝛ aliquo mō diſponit hoīem ad ꝓficiēdū rum nō faciat ad meriti ſb̓alis premij incremētum. ¶ Sꝫ ꝯtra Rom̄. iiij.

Diſtinctio I LI tum ⁊ per primum. Dd̓m ꝙ verum eſt. ſꝫ non meretur aliud ſed Rom̄. iiij. Ei aūt qui operat̉ merces nō imputat̉ ẜm gr̄am ſed idipſum qd̓ prius meruerat. loquendo quātum ad eſſentiale p̄ ẜm meritū. Glo. merces nō dabit̉ ẜm gr̄am fidei tm̄. ſꝫ ẜm memium. ⁊ non ſequitur ꝙ inuanum laboret. qꝛ ⁊ ſi primuꝫ opus ritū oꝑatiōis ſue. ergo vr̄ ꝙ pluribꝰ operibꝰ maiorē mercedem erat meritorium vitorterne. non tn̄ merebatur efficaciter niſi qͥs mereat̉ habere. ¶ Itē ſuꝑ illud Gal̓. iiij. Bonū aūt facien charitate perſeuerāte. ⁊ charitas non pōt in hoīe vigere quin tes nō deficiētes. Glo. Quātum ſeminauerimꝰ in operibꝰ. tm̄ mētemꝰ in fructibꝰ. ergo ⁊c̄. ¶ Ite ꝑ vnū bonum opꝰ hō meret̉ exeat in bonos actus cum vitā eternā ergo ſi aliud ſequēs opus eſt ita bonū ſicut priꝰ. tā pōt ⁊ debet. ideo ſequens Mouet queſtioneꝫ et tundē merebit̉ ſicut primū. aut ergo meret̉ illud idē. aut aliqͥd opus fruſtra nō fit. quia ꝙͣ deter minad ẜm quorūdā opi ſuꝑadditū illi. Si aliqͥd ſuꝑadditū illi habeo ꝓpoſitū ꝙ multi uis nō addat ad premij ex nionem. an omnis intētio vl tudo opeꝝ ꝓſit ad augmētu meriti. Si nihil. ergo vr̄ ꝙ fruſtra cellentiā. addit tn̄ ad meri actio eorum qui carent fide operet̉. gͦ eſt ſtultꝰ. qꝛ facto vno bono ampliꝰ facit aliud. Qd̓ ſi ti efficaciā. diſponit etiam hoc eſt impiū dicere. reſtat ⁊c. ¶ Itē pctm̄ nō eſt magis efficax nihilominus ad profectuꝫ ſit mala. a ad mnerēdū penā. ꝙͣ ſit bonū opꝰ ad merēdū gloriā. ſꝫ pctm̄ ſe⁊ facit ad incremētum meUnqꝫ inten quēs additū p̄cedēti ſi ſit equale ei meret̉ duplo maiorē penā. riti reſpectu accn̄talis preDi. xij. tio vt ſupra gͦ bonū opus additū p̄cedēti meret̉ duplo maiorē gl̓iaꝫ. ¶ Itē mij ſicut prius oſtenſuꝫ eſt dictū eſt bo q̄ ſeruit hoī. ꝙͣto diutiꝰ ei ſeruit tāto maiorē aſſequit̉ mercedē. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ ſi gͦ deus in retribuēdo eſt iuſtior ⁊ liberalior ꝙͣſit hō. vr̄ ꝙ quā nuꝫ opus fa pctm̄ addituꝫ pctō duplat to aliqͥs in pluribꝰ ei ſeruit. ⁊ quanto plura oꝑa pro xp̄o faciat. meritū ⁊ ſuppliciū. ergo ⁊ ciat ⁊ fides tanto maiorē ab ipſo recipiat retributionē. ¶ Itē iſte qͥ multibonum additū bono. dd̓m intentioneꝫ plicat oꝑa bona ſeminat ī terra bona. gͦ neceſſario opꝫ ꝙ aliquē ꝙ nō eſt ſil̓e. ꝓpterꝭ hͦ ꝙ qꝛ dirigat. non immerito quefructum p̄mij ex eo accipiat. Aut igit̉ p̄miuꝫ ſb̓ale aut accidēta mala facimꝰ. mali ſumꝰ. ſꝫ ri pōt vtrū oīs ītētio oēqꝫ ille. aut auree. aut aureole. Sꝫ nō aureole. cū illa debeat̉ oꝑbꝰ nō qꝛ bōa facimꝰ bōi ſumꝰ excellētibꝰ. gͦ recipiet maius p̄miū ſb̓ale ſiue aurce. Eſt igit̉ qō immo potius ecōuerſo bo quātum proſint bona oꝑa multiplicata ⁊ quē fructum afferunt nitas operum ortū bꝫ ex bonitate operātis. ⁊ hinc eſt ꝙ diuer 35 ¶ Rn̄. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notandū. ꝙ ꝓficere in meri ſis pctīs meret̉ homo diuerſa ſupplicia. ꝙͣuis diuerſis bonis to vel ad meritū pōt eſſe duobꝰ modis ẜm duplicē differentiā p̄ operibus mereat̉ homo vnā gloriā. qꝛ actio merēdi ⁊ acceptāmij. Quoddā em̄ eſt p̄miū ſb̓ale. qd̓ quidē ꝯſiſtit in viſiōe ⁊ frui di in pluribus bonis vna eſt. rō vero diſplicendi ⁊ demerendi tione dei. qd̓ ideo dr̄ p̄miū ſb̓ale. qꝛ fundamētum ⁊ ſb̓a totiꝰ no eſt in pluribus pctīs diuerſa. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ apud 43 ſtre btītudinis eſt deus. ⁊ illo ꝑfecte babito. ꝑfecta eſt ī nobis hoīem maiꝰ p̄miū meret̉ hō ex pluribꝰ oꝑbꝰ. Dd̓ꝫ. ꝙ nō eſt ſil̓e 5. btītudo. ¶ Aliud ꝟo eſt p̄miuꝫ accn̄tale qd̓ quidē ꝯſiſtit ī gau qꝛ hō nō reputat opꝰ dignū retributōe ꝓpter bonitatē operā dio qd̓ habet̉ de bono creato. vel de liberatōe ab aliquo malo. tis. ſꝫ potiꝰ operātē ꝓpter bonitatē oꝑis. Hō em̄ indiget alie Accipiēdo igit̉ meritum reſpectu p̄mij ſb̓alis. ꝯtingit dicere ꝙ no ſeruitio. deꝰ aūt qͥ bonoꝝ nr̄oꝝ nō īdiget. nō operātē ꝓpter aliqͥd valet ad ꝓfectū meriti tripl̓r. Aut qꝛ ꝑ illud meret̉ hō ma opeta. ſꝫ oꝑa propter operatem acceptat ⁊ remunerat. ⁊ iō nō ioreꝫ gloriā. ⁊ hoc mō maior charitas vl̓ melior voluntas facit eſt ſil̓e. ex ꝑte iſta ⁊ ex illa. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ opera multiad ꝓfectū meriti. Aut qꝛ diſponit ad merendū maiorē gl̓iam. ⁊ plicata nō valent ad premiū accn̄tale. qꝛ nō aſſequunt̉ aureo 44 talia ſunt oꝑa ꝑfectiōis q̄ dicunt̉ facere ad meriti ꝓfectū. Aut lam. Dd̓m. ꝙ accn̄tale p̄mium in plus eſt ꝙͣ aureola. Noīe em̄ qꝛ ꝯſeruat illud ꝑ qd̓ meret̉ hō gl̓iam. ⁊ ſic oīa oꝑa bona profiaureole non intelligimus quodcunqꝫ p̄mium accidēiale. ſꝫ ilciūt ad meritū. qꝛ in ipſis exercet̉ charitas ⁊ operat̉. ꝯſeruat̉ ⁊ lud qd̓ bꝫ quandā prerogatiuā. ⁊ dignitatem ſicut ⁊ opus cui radicat̉. vt hō finaliter ꝑſeueret in illa. Et hͦ non eſt paruū. qꝛ reſpondet. Nihilominus tn̄ gaudium de bonorū operum mul qͥcqͥd homo faciat. nō ſaluat̉ niſi finaliter ꝑſeueret. Et ſic pꝫ ꝙ tiplicatione ad accidentale premium ſpectat. cuꝫ ſine ipſo poſopeꝝ multiplicatio quodāmō valet ad ꝓfectū in merito reſpeſit haberi vita eterna. ⁊ ad hoc quidem faciunt bona opera ctu p̄mij ſb̓alis. ⁊ hͦ dico diſponēdo ⁊ ꝯſeruādo. nō aūt merēdo multiplicata. faciunt etiam ad eſſentiale premium aliquo mo zs maiorē gl̓iam ex ꝯdigno. Sil̓r ad ꝓfectū maioris p̄mij accn̄tado ſicut prius oſtenſuꝫ eſt. Ex his patet reſponſio ad illud qd̓ lis pōt aliquid valere tripl̓r. Aut rōne adeptiōis aureole. ⁊ ſic vltimo querebatur. oꝑa ſpālis excellētie faciūt ad ꝓfectū meriti voluntatis bone. Qualiter ex obliquitate intentionis ba Aut rōne adeptiōis alicuiꝰ delectatōis interne. ⁊ ſic oīa oꝑa q̄ I ꝯiſtin. xlj. veat fieri opus malum. fiuntex gr̄a quodāmō valent ad profectū p̄mij accn̄talis. qꝛ ẜm Unqꝫ intētio vt ſupra dictū eſt ⁊c. Supra on̄ ꝙ hō plura bona oꝑa facit. ẜm hͦ de pluribꝰ iocundabit̉ in con dit mgr̄ qualiter actus babeāt rectificari ex ſciētia ſua. Aut rōe diminutōis pene. ⁊ ſic oꝑa difficilia ⁊ pena rectitudine intentionis ⁊ volūtatis. In hac lia faciunt ad profectū meriti. ⁊ addunt ad meritū bone volūparte intendit determinare qualiter actꝰ ex tatis. qꝛ remiſſionē alicuiꝰ pene meret̉ hō ex voluntate cū oꝑe. defectu intētiōis ⁊ volūtatis habeāt depra quā non meret̉ ex ſola voluntate. Hec autē diſtinctio nō ſolum uari. Diuidit̉ aūt ꝑs iſta in duas ꝑtes. In qͦ valet ad terminādum qd̓ dictū eſt. ſꝫ etiā ad duo precedentia 4 rū prīa ꝯparat mgr̄ oꝑa ad intētionē deficiē Generaliter em̄ verū eſt ꝙ operum dignitas. ⁊ dati quātitas. tē. In ſcd̓a ꝟo ꝯparat malos actꝰ ſiue mala oꝑa ad voluntatē ⁊ operum numeroſitas ad profectuꝫ meriti facit reſpectu p̄mij. ibi. Poſt hec inueſtigari opꝫ ⁊c. Prīa ꝑs diuidit̉ in tres ꝑtes. accn̄talis. lꝫ differenter. Uerum eſt etiā gn̄aliter ꝙ illa oīa oꝑa In quaꝝ prīa mgr̄ mouet qōnē ⁊ determinat ẜm quorūdā opi nō faciunt ad profectū meriti p̄mij ſb̓alis niſi ſolum diſponen nionē. In ſcd̓a vero obijcit ꝯͣ illā determinationē. adiungēs il do ⁊ ꝯſeruādo. Un̄ rōnes ille qͥ oſtendunt ꝙ non multiplicatur li qōni quādā rn̄ſionē. ibi. His aūt obr̄. In tertia mgr̄ ẜꝫ illoꝝ merces p̄mij ſb̓alis ẜm multiplicationē operum. ꝯcedēde ſunt. opinionē qͥ triphariā diſtinctionē actuu ponuntꝭ vt in di. p̄ce 3 Uerum em̄ ꝯcludunt. ¶ Ad illud vero qd̓ primo obr̄ in contradēti pꝫ aliā ponit determinationē. ibi. Alij ꝟo qui triphariaꝫ rium. ꝙ ei qui operat̉ merces imputat̉ ẜm meritū. Dd̓m ꝙ texdiſtinctionē actuū faciūt. vbi innuit ꝙ actōes nr̄e diuidunt̉ tus ille ẜm ꝙ glo. exponit nō vult dicere ꝙ quātitas mercedis tres differētias.ſ. ꝑ bonā. ⁊ malā. ⁊ indifferentē inter vtranqꝫ rn̄deat operi principaliter. ſꝫ hoc vult dicere. ꝙ vbi eſt oportumediā. Sil̓r ſcd̓a pars principalis diuidit̉ in tres ꝑtes. In pͥ nitas operādi. non ſufficit gr̄a fidei ſine bona oꝑatione. vbi au ma querit mgr̄ vtrū omne pctm̄ exteriꝰ ſit voluntarium ſiue a tem oportunitas ſiue. facultas deeſt. ſola gr̄a ſufficit. Unde ſen voluntate. In ſcd̓a querit vtrū oē pctm̄ ſit in volūtate. ibi. Il ſus eſt. ei qui oꝑatur.i. ei qui hꝫ tempꝰ operādi. ¶ Ad illud qd̓ lius etiā intelligētia ꝑquirēda eſt ⁊c. In tertia vero ꝯcludit ꝙ obijcitur de glo. ꝙ quātum ſeminauimꝰ in operibus. tm̄ metehoc nō ſolū verū eſt de pctō exteriori ꝙ ſit voluntariū. ſꝫ etiaꝫ mus in fructibus. Dd̓m ꝙ noīe fructuū intelligitur ibi gaudiū verū eſt de pctō interiori. qd̓ quidē cōſiſtit circa volūtatis mo qd̓ habebit quis de bonis operibꝰ. nō premium ſubſtātiale qd̓ tum. ibi. Si autē omne pctm̄ mortale ⁊c̄. Et ſic duas queſtioconſiſtit in deo. Si aūt de illo ſcꝫ ſubſtātiali premio intelligat̉ nes principaliter determinat mgr̄ in parte iſta. Quarum vna tunc quātum ⁊ tm̄ non dicunt cōmenſurationē. nec etiā dicunt eſt. Utrum oīs actio mala ſit que non procedit ex intentiōe rediſpoſitionē neceſſitatis ſꝫ congruitatis. ¶ Ad illud qd̓ obijcicta. Scd̓a eſt. vtrum omnis culpa ſit voluntaria. tur. ꝙ per ſequens opus meretur homo tantundeꝫ habere quā a ¶ Fides intētionē dirigat. Cōtra. Multi bn̄tes. fidem hn̄t

Secundi libri malas intentiōes. ergo vi nō in nido eccl̓ie.i. ī fide. ⁊ iō bitus mali. ſed boni. qꝛ nō loꝝ opus malū ſit qͥ fidē non detur ꝙ intentionis direſunt vicia ſꝫ dei dona. ⁊ erꝯculcant̉ pulli eoꝝ. Quibꝰ il hn̄t. Si eī fides intētionē di ctio a fide non habet eſſe. go videtur ꝙ opera illarū. li rn̄dēt dicētes. bona oꝑa ap rigit. ⁊ intētio bonū opus fa Si tu dicas ꝙ de fide loqͥNn̄det virtutum non ſint peccatū pellari hmōi q̄ ſine charitate cit. vbi nō eſt fides. nec inten tur que per dilectionē ope adqōnē ¶ Iteꝫ infidelis homo po fiūt nō qꝛ bōa ſint qn̄ ſic fiūt tio bona. nec opꝰ bonū eē vr̄. rat̉. vtpote de fide formateſt dare elemoſynam. vt ta. tunc potius videtur ꝙ qd̓ euidēter ſupra Augu. do deus manifeſtet ſibi viam Qd̓ a qͥbuſdā nō irrōnabili directio intentiōis debuit veritatis. ⁊ in hoc diſpocuit. ſꝫ qꝛ bona eſſent ſi aliter ter aſtruit̉. qͥ dicūt oēs actio attribui charitati ꝙͣ fidei. nit ſe vt deus det ei habifierēt. q̄ etiā ſui gn̄e ſunt bones ⁊ volūtates hoīs ſine fi¶ Itē queritur iuxta hoc tum fidei. ſed in hoc ꝙ hona. ſed ex effectu fiunt mala. de malas eſſe. q̄ fide habita cum directio intentōis ali mo ad gratiam ſe diſponit Rom̄. ☞ Ponit aliā determina bone exiſtūt. Unde apl̓s ait quo modo attribuit̉ fidei non peccat. ergo non vide xiiij. aliquo modo charitati. qͣtionē ꝗbꝰ modis actio eoruꝫ tur ꝙ omnis vita infideOē qd̓ nō eſt ex fide pctm̄ ē re ſimiliter nō attribuitur lium ſit culpa ſiue omnis bona eſt qui fidē nō hn̄t. c b Qd̓ exponēs aug. ait. Oīs x ſpei. cum ⁊ ipſa ſit virtus actio. Oppoſitum autē hu ¶ Alij vero qͥ triphariā divita īfideliū pctm̄ eſt. ⁊ nihiſ theologica. ⁊ reſpiciat finē ius eſt. quia arbormalan Aeiꝰm U( ſtīctionē actuū faciūt. oꝑacū bonuꝫ eſt ſine bono ſummo. ſicut fides ⁊ charitas. diuidūpoteſt fructus bonos face cta q̄ ad nature ſubſidiū fiūt Ubi deeſt agnitio eterne ve 1 ¶ Rn̄. dicendum. ꝙ cū incere. ergo ſi infideles maaͣtur per tentio duo reſpiciat. videli ſemꝑ bona eſſe aſtruūt. Sed tres diſ voluntatem habent. ⁊ ind ritatis. falſa virtꝰ eſt etiaꝫ in cet oculū intellectus. ⁊ peli ferētis rectam intentionem. ⁊ caIaco. ꝙ Aug. mala eſſe dicit ſi maoptimis moribꝰ. Et Iaco. in dem affectus duplici indiſcꝫ ꝑ bo rent fide ⁊ charitate. ergo las habeāt cauſas. nō ita acepl̓a canōica ait. Qui offenget directiuo. quoruꝫ vnuꝫ nā ⁊ ma videt̉ ꝙ omnia faciant me cipiēdū eſt qͣſi ipſa mala ſint. dit ī vno.ſ. in charitate. factꝰ reſpiciat aſpectū. ⁊ hoc eſt lā. ⁊ ꝑle le ⁊ nihil bene. ſed qꝛ peccāt ⁊ mali ſunt qͥ ea eſt oīm reus. Qui gͦ fidem ⁊ fides. Alterum vero affediferet ¶ Reſponſio. Dicendum ctum. ⁊ hoc eſt charitas. tem. malo fine agūt. Item ⁊ illud ꝙ infideles non peccant in charitatē nō hꝫ. oīs eiꝰ actio Et ideo dicit Bern̄. ꝙ ad omni ſua actione. naꝫ quā aliud.ſ. bonū opꝰ intētio fapctm̄ eſt. qꝛ ad charitatē non ſimplicitateꝫ oculi concur do eorum actio non repucit. ⁊ intētionē fides dirigit. refert̉. Qd̓ em̄ ad charitatē rit charitas ⁊ veritas. Qn̄ gnat fidei. nec bonis mori determināt dicētes. ibi bonū nō refert̉(vt ſupra meminit ergo magiſter dicit ꝙ fibus. non eſt ratio aliqua vocatū qd̓ remunerabile eſt Aug.) nō ſit quēadmodū fie des dirigit intentionē. nō quare in ea debeat eſſe pec de quacūqꝫ fide intelligit ad vitā. nō ꝙ illud ſit ſolū bo ri opꝫ. ideoqꝫ malū eſt. Nō gͦ catum. Quod ergo dicitur ſed de fide operante ꝑ diin littera ꝙ omnis vita innū opꝰ. īmo etiā alia plura. lꝫ mādata cuſtodit qͥ charitate y lectionem ſicut obiectu eſt fidelium eſt peccatum. Di nō ea rōne q̄ illud ſint bona. caret. qꝛ ſine charitate nullū Magis tamen directiouē cenduꝫ. ꝙ hoc non dicitur Bonū em̄ multipl̓r accipit̉. mādatoꝝ cuſtodit̉. Un̄ aug attribuit fidei ꝙͣ charitati propter hoc ꝙ omnis actio ſ. ꝓvtili. ꝓ remunerabili. pro quia dirigere in via poti ſuꝑ epl̓aꝫ ad Gal̓. ait Cuſto quam faciunt in tota vita eſt luminis illuſtrantis qͥ ſigno boni. ꝓ ſpē boni: ꝓ lici ditionē legis dicit apl̓s. non ſua ſit culpabilis. ⁊ demevirtutis adiuuantis. licet to. ⁊ alijs forte modis. Sola ritoria. ſed hoc ideo dici Quibꝰ inebriari. nō occidere: nō me vtrumqꝫ ſit neceſſariuꝫ ad tur. quia per nullam actiomodis qꝫ illa intētio remunerabilis chari. ⁊ alia hmōi ad bonos hoc ꝙ homo recte ambulet nem quam agunt liberan dicatur mores ꝑtinētia. q̄ ſine charieſt ad vitā quā fides dirigit. ⁊ ꝙ lumen videat. ⁊ ꝙ petur a culpa ꝙͣdiu in infide bonum. dem rectum habeat. Proſed nō illa ſola bona ē vt aiūt tate. fide. ⁊ ſpe. īpleri nō pn̄t. litate perfiſtunt. ⁊ ideo ſen pter defectum primi nō re Nā ſi qͥs iudeꝰ vel malꝰ xp̄ia Nullū gͦ mādatū īplet. nullū ſus eſt. omnis vita infidecte incedit cecus. ⁊ ꝓpter bonū opꝰ facit qͥ fidē ⁊ chari lium eſt peccatuꝫ. id eſt nō nus neceſſitatē ꝓximi releua defectum ſecundi non reſine peccato. Similiter in tatē nō hꝫ. Impoſſibile eſt eī uerit naturali pietate duct cte incedit claudus. Heb̓. x telligenda eſt ſequens auvt ait apl̓s. ſine fide aliqͥd pla bonū fecit. ⁊ bona fuit volun ¶ Ad illud quod queritur toritas ⁊ alie conſimiles. cere deo. Que ergo ſine fide de ſpe. Dicenduꝫ. ꝙ ſpei ꝓ tas qua illud fecit. cum dicitur. ꝙ vbi deeſt prie loquendo non eſt diri fiunt bona non ſunt qꝛ omne ☞ Querit vtruꝫ oē pctm̄ agnitio veritatis. falſa eſt gere ſederigere. quia ſpes bonum placet deo. exterius ſit volūtariuꝫ ſeu a virtus. non quia illa virſpectat per modum futuri U tus ſit vicium. ſed quia de ¶Obijcit ꝯͣ determinavoluntate. Unde quaſi dat ſecuritatē ficit a vera virtutis perfetionē priorē. adiungēs illi q̄ ¶ Poſt hec inueſtigariopꝫ quandaꝫ ne in via deficiat ctione. quia virtus vera di ſtioni quandā rn̄ſionē. qͣliter ītelligēdū ſit qd̓ Aug. Fides autem ⁊ charitas j b̓ citur. quia veraciter perſentialiter potētias in qui ¶ His aūt obr̄ qd̓ ſupra diait ī li. de vera religiōe. Uſqꝫ ducit ad vitam. bus ſunt in operibus diricit Aug.ſ. ꝙ in ſeruili timore adeo inqͥt pctm̄ voluntariuꝫ ¶ Ad illd̓ ergo quod obij ꝓ gunt. quia vna illuminat. cit̉ ꝙ arbor mala nō poteſt ⁊ ſi bonū fiat. nō tn̄ bene. Ne malū eſt. vt nullo mō ſit pctm̄ ⁊ altera inflammat. ⁊ ideo fructus bonos facere. inmo em̄ inuitꝰ bn̄ facit etiaꝫ ſi ſi nō ſit volūtariū. Huius di vna dirigit reſpectu veritelligenda eſt locutio per bonū eſt qd̓ facit. Hic em̄ di tatis altera reſpectu boni cti rōnē Aug. aperiēs in li. re ſe. id eſt ſi operetur voluntatis. ⁊ quantū ad hec duo cit bonū fieri. ſed nō bn̄ ab il tractationū dicit. Pōt vide tas mala inquantum maſufficienter attenditur re lo qͥ charitatē nō hꝫ. Qui eī la. videlicet mala intentio ri falſa hec diffinitio. ſꝫ ſi dili ctificatio anime ī ſuis ope ne. Si autem non per ſe in ſeruiliter timet charitate va gēter diſcutiat̉ īuenit̉ eſſe ve ribus. ⁊ ideo nō oportet ꝙ telligatur nō eſt ſermo vecuus nō eſt. de quo tn̄ hic diriſſima. Pctm̄ quippe illud ſpei attribuat̉ directio. ſed rus niſi intelligat̉ de bono cit qꝛ bonū facit. ſed non bn̄. ſolum erectio. licet illa ere cogitandū eſt qd̓ tm̄mō pecperfecto. qd̓ quideꝫ eſt bo ctio quodāmodo dici poſQui etiā ſuꝑ illū locum p̄s. catū eſt. non qd̓ eſt etiā pena nuꝫ meritoriū. ſed tunc nō Pſoll ſit directio. Turtur inuenit ſibi nidū vbi ſequit̉. nō facit fructū bopctī.ſ. pctm̄ primum hoīs qd̓ lxxxiij. b ¶ Omnis vita infideliū num. ergo facit fructū ma repōat nullos ſuos. dicit. ꝙ fuit pctm̄ ⁊ cā pctī ſꝫ nō pena peccatum eſt. Contra. In lum. qꝛ inter tale bonum ⁊ iudei. heretici. ⁊ pagani oꝑa b Quāuis ⁊ illa q̄ nō volunta fideles babent opera virmalum eſt mediū. ſicut ſubōa faciūt. qꝛ veſtiūt nudos tutum polliticarum. ſꝫ virria pctā nō immerito dicunt̉. pra oſtenſum eſt. tutes pollitice non ſunt ba ⁊ paſcūt pauꝑes. ⁊ hmōi ſed qꝛ vel a neſciētibꝰ vel a coac ¶ Quamuis ⁊ illa ⁊c.

ī Diſtinctio I .I Iunuit magiſter ꝙ peccata que a neſciētibus vel coactis ꝑpectis aliquo mō ſaluatur ratio volūtarij. proprie tamē ⁊ principaliter in duobus modis primis. Et propterea dicit Augu. ꝙ trātur nō omnino poſſunt ſine volūtate committi. Cōtra. vide illud quod dixerat ſcꝫ omne peccatum volūtarium de peccato tur falſum dicere. primum qꝛ voluntarium preſupponit cogniprimi parētis eſſe intelligēdum. nō quia illud ſolum ſit volun tionem. ſicut dicit ph̓s. ergo qd̓ ſit per neſcientiā vel ignorātiā. tarium. ſed quia illud inter cetera mere eſt volūtariū. Alia em̄ eſt ſimpliciter inuolūtarium. ergo committitur ſine voluntate. ¶ Itē coactio inducit vio aliquo mō volūtaria ſunt. lentiam. ſed violentia exlicet non ita plene ſicut ilctis ꝑpetrant̉. non omni mō ligentiā pandens in libro re cludit volūtatem. ergo qd̓ lud quod fit per neſciētiaꝫ ꝑ aſſunt ſine voluntate cōmit tracta. ait. Hoc proptereadi ſit a coacto non eſt volun⁊ per coactionem. ¶ Ad ils ctum eſt. vt hac diffinitōe vo ti qm̄ ⁊ ille qui peccat ignotariū. Queritur ergo qua lud vero quod obijcitur ꝙ rans. volūtate vtiqꝫ facit. qd̓ lensa nolente diſcerneret̉. ⁊ liter Aug. intelligit cuꝫ di tam coactio ꝙͣ ignorantia cit. ꝙ que fiunt ꝑ coactiocū facienduꝫ nō ſit putat eſſe excludit rationem volūta ſic ad illos referret̉ intētionem ⁊ ignorātiam nō fiūt rij. Dicendum ꝙ veruꝫ eſt faciendū. ⁊ ille qui cōcupiſcē in paradiſo fecerūt origineꝫ preter volūtatem. ¶ Rn̄. vbi eſt omnimoda ignorāte aduerſus ſpm̄ carne. nō ea mali nullo cogēte. peccādo.i. Dd̓m ꝙ nouē ſunt gradus tia. ⁊ coactio ſufficies. ſed que vult facit. ꝯcupiſcit quilibera volūtate. qꝛ ⁊ ſciētes volūtarij ẜm quos pctā vo volūtas nūquam cogitur dem nolens ⁊ in eo non facit ꝯtra p̄ceptū fecerūt. ⁊ ille tēluntaria dicūtur ẜm plus. coactione ſufficiēti. ideo ⁊ minus. Primo em̄ ⁊ prinqd̓ vult. ſed ſi vincitur concu tator ſuaſit vt hoc fieret. nō coactio nūquam tollit racipaliter dicitur voluntationem volūtarij. Ignorā piſcentie ꝯſentit volens. ⁊ in coegit. Nā qui ne ſciēs pecca rium qd̓ eſt a volūtate. nul tia vero aliquādo eſt per eo non facit niſi qd̓ vult. ⁊ iluit. nō incōgruēter nolēs pec lo inclināte. nec exterius omnimodam priuationem lud qd̓ in paruulis eſt origicaſſe dici pōt. quāuis ⁊ ipſe nec interius. ſic fuit pctm̄ diſcretionis. ⁊ tunc tollit nale pctm̄. ex prima hominis quidē neſcīēs fecit. volēs tn̄ luciferi volūtariuꝫ. Scd̓o ſimpliciter rationem volū modo volūtarium dicitur voluntate mala contractum fecit. Ita nec tale peccatū ſitarij. Aliquādo vero dicit Nō ſem qd̓ ē a volūtate aliquo ſug eſt. Nō itaqꝫ falſuꝫ eſt qd̓ di priuationem alicuius cir ꝑ volun ne volūtate eſſe potuit. ſꝫ vo gerēte exterius. ſed nullo cunſtātie. remanente nihi tas faxi. vſqꝫ adeo pctm̄ volūtariū luntas facti ibi fuit. non pctī inclināte īterius. ⁊ ſic fuit lominus cognitione actus etiquod eſt ⁊c. Ecce qualiter accipiēvolūtas. qd̓ tn̄ factū fuit pec pctm̄ primi hominis volū⁊ aliarum circūſtātiarum. pctm̄eſt dum ſit illud ſcꝫ vel de primo catū. Hoc em̄ factū eſt qd̓ fie tarium. Tertio mō dicitur ſicut eſt de illo qui fornica volūtaſ pctō hoīs vel de oībus gene volūtarium qd̓ eſt a volun ri nō debuit. Quiſquis aūt tur neſciens fornicationeꝫ pctī eſt tate. aliquo tn̄ inclināte ex raliter pctīs mortiferis. quo ſciēs peccat ſi pōt cogēti ad eſſe mortale pctm̄. Sciens qꝛ vult terius ⁊ interiꝰ. ⁊ ſic eſt pec tamē ſe cognoſcere nō ſuā quis ꝙ ruꝫ licet quedā dicant̉ nō vo pctm̄ ſine pctō reſiſtere. nec catum mortale qd̓ aliquis ⁊ tunc minuit. Non tamen pctm̄eſt luntaria q̄ ſcꝫ per ignorātiaꝫ tn̄ facit. vtiqꝫ volēs peccat. qꝛ perpetrat ex deliberatiotollit rationem voluntarij nō tamē vel per infirmitatē fiunt. eaqͥ pōt reſiſtere. non cogit̉ cene ⁊ intētione poſt lapſum ⁊ ſic loquitur magiſter in pctm̄. dem tn̄ ea rōne pūt dici volū nature. Quarto mō aliqͥd dere. quapropter pctm̄ ſine littera. Et per hoc patēt il eſt volūtarium qd̓ eſt a vo taria. qꝛ ſine volūtate nō cōvoluntate eſſe nō poſſe veriſ la duo obiecta. lūtate nō monēte ad illud mittuntur. ſimū eſt. Ex his liquet quali D intel directe. mouēte tn̄ illud ex ☞ Querit vtruꝫ oē pctm̄ ter ſuperiora accipiēda ſint. ligenꝯſequēti. ſicut eſt peccatū ſit in voluntate. tiā. igi e omiſſiōis. quo quis omit☞Concludit de peccato tur butit ad matutinum ſurgere. ¶ Illiꝰ etiaꝫ ītelligētia ꝑqui interiori ⁊ exteriori ꝙ ſint vo ius par qꝛ volūtarie ſe inebriauit. rēda eſt qd̓ in li. de duabꝰ aīa luntaria. g tis inci Quinto mō aliquid eſt vo bus edidit inquiens. Nuſqͣ ¶ Si autē oē pctm̄ mortale dit hic lūtarium qd̓ eſt a volūtate S ¶F niſi ī volūtate pctm̄ eſt. Qd̓ volūtariū eſt. cū volūtas ma queſtio nō mouēte ad illud direcirca duo. Primo queritur etiā ī li. retracta. plane deter la peccatum ſit mortale concte. nec appetēte. ſꝫ aliud Qu made diuiſione actionis delimīat dicēs. Pōt putari iſta refugiēte. ſic eſt peccatum ſtat ipſam eſſe voluntarium la volūberatiue. in bonam ⁊ in ma qd̓ hō facit mortis timore. falſa eſſe ſnīa qua diximꝰ nuſ peccatum. Quid em̄(vt ait tas eſt lam ⁊ in indifferenteꝫ. Se Sexto mō eſt aliquid voꝙͣ niſi in volūtate eſſe pctm̄. volūtaAugu.) tam in voluntate ꝙͣ cundo queritur de compa lūtarium qd̓ eſt a volūtate riepctm̄ cū apl̓s dicat. qd̓ noloh̓ facio ipſa voluntas ſita eſt. Uolū Ro. vij. nō plene id qd̓ agit cogno ratione peccati ad volūta tem. Circa primum querū ⁊c. Sed pctm̄ qd̓ nuſqͣ eſt ni tas itaqꝫ mala recte volunta ſcēte. ⁊ ſic pectatū ex igno tur tria. Primo queritur. ſi in volūtate. illud p̄cipue in rantia dicitur volūtarium rium dicitur peccatum. qꝛ in vtrum actio deliberatiua Septimo modo dicit̉ alitelligendū eſt qd̓ iuſta dānavoluntate cōſiſtit. voluntas diuidatur per bonum ⁊ ma quid volūtarium quia cōtio cōſecuta eſt ideſt primuꝫ quippe vt ait Aug. in eodeꝫ lum tanquam per differen Aug. in ſequitur ad aliquid qd̓ vo hoīs peccatum. eſt prima cauſa peccandi aut tias oppoſitas. Secundo li. de li. luntarie factum eſt ab illo queritur. vtruꝫ diuidatur arb. nullū peccatuꝫ eſt prīa cauſa ¶Quō intelligit̉ illud. eodem a quo illud fit. ⁊ ſic per bonum et malum tanNō niſi volūtate peccat̉. f peccata que cōſequuntur peccādi. nec eſt cui recte īpuquam per differētias eſſen ebrietatem in quam homo ¶ In eodē quoqꝫ li. de duatetur peccatum niſi peccanti tiales ⁊ intrinſecas. Terſe ſciēter induxit. dicūtur. bus aīabꝰ aliud tradidit ꝯſiNon ergo eſt cui recte impu tio queritur. vtruꝫ diuida Uolun aliquo modo voluntaria. deratōe dignū. ait em̄. Non tetur niſi volūtati. Hoc autē tas qͥd tur per bas differentias tā Octauo modo dicitur aliniſi volūtate peccat̉. ipſamqꝫ ſit ẜm quam per differentias im de pctō actuali ⁊ mortali inquid volūtarium quia eſt mediatas. Aug. volūtatē diffinit dicēs. Uoab aliquo potēte probibetelligendū eſt. Neqꝫ his ver re nō tamē probibēte. ⁊ ſic lūtas eſt animi motꝰ cogēte bis aliud voluit on̄dere. Au qͥ Queſtio. j. a peccatuꝫ veniale qd̓ eſt pri nullo ad aliqͥd vel nō admitgu. vt ipſe ait ī retractatōib Cū actio deliberatiua dimus motus dicitur eſſe vo tendū vel adipiſcendū. Huniſi qꝛ voluntas eſt qua pecuidat̉ in bonā ⁊ malā. vtꝝ lūtariuꝫ. Nono mō dicitur ius dicti cām aperiēs ⁊ intel catur ⁊ qua recte viuitur. diuidat̉ tāꝙͣ ꝑ differētias aliquid voluntariuꝫ quod oppoſitas. Et ꝙ ſic videt̉. introductū eſt a voluntate aliena ſicut a cauſa prima. ⁊ ſic pecPrima contrarietas in moribus eſt inter bonum ⁊ maluꝫ. Un catum origina le dicit̉ voluntariū. In oībus iſtis modis predi de ph̓s dicit ꝙ bonum ⁊ malum nō ſunt in genere ſed ſunt ge4

I Secundi libri ꝙ ab vno ſicut a principali motore. ab altero vero ſicut ab iſtp nera aliorū. ſed prima cōtraria maxime ſunt oppoſita. ergo bo ci mento. ⁊ vna illarū intentionum pōt eſſe recta. ⁊ altera illarum num ⁊ malū circa actionē directā bn̄t oppoſitionē ⁊ repugnan obliqua. hinc eſt ꝙ vna ⁊ eadē actio pōt eſſe bona ⁊ mala ꝑ com tiam. ¶ Itē malū dicit priuationē boni. ſed priuatio ⁊ babitus parationē ad diuerſa principia. loquēdo de bonitate ⁊ malicia directe ſunt oppoſita. ergo ⁊c. ¶ Itē que hn̄t oppoſitos effemeriti ⁊ demeriti. Ex hoc tn̄ nō ſeqnit̉ ꝙ bonū ⁊ malum nō ſint ctus directe opponunt̉. ſꝫ bona actio ⁊ mala oppoſitos babent oppoſita circa actionē. Nā ⁊ ſi ꝯpatiant̉ ſe circa eandē actionē effectus in a īa. qꝛ bona actio ornat ⁊ mala deformat bona orin cōparatōe ad diuerſas intentiones. nō tn̄ ꝯpatiunt̉ ſe ẜm ꝙ dinat ⁊ mala deordinat. ergo ⁊c. ¶ Item que bn̄t oppoſitas re cōparant̉ ad eandē intentionē. Oppoſita auteꝫ reſpectiua ẜm tributiōes directe bn̄t oppoſitione. ſed bona actio ⁊ mala bn̄t legē babent oppoſitionis ẜm ꝙ ad idem ꝯparant̉. ¶ Unde nooppoſitas retributiōes. qꝛ vni retribuit̉ eternū gaudiuꝫ. ⁊ ali 1 ta ꝙ aliter dr̄ bonū de voluſitate. aliter de actione exteriori. nā eternū ſuppliciū. ergo ⁊c. ¶ Itē oīs recta diuiſio eſt ꝑ opponcirca voluntatē dicit qualitatē aliquā ſuperadditā. ⁊ ideo imta. ſi ergo actio moralis recte diuidit̉ ꝑ bonā ⁊ malā. ergo mēpoſſibile eſt ꝙ vna ⁊ eadē voluntas ſit ſimul ⁊ ſemel bona ⁊ ma bra huius diuiſionis ſunt oppoſita. ¶ Sed ꝯͣ. oppoſita nata la. nec abſolute. nec in comparatione ad diuerſa. Circa actionē ſunt fieri circa idē. ſed īpoſſibile eſt bonitatē ⁊ maliciā ſibi ecō vero bonū dicit ꝯparationē ad debitū principium ⁊ ad finem. uerſo circa eandē actionē ſuccedere. ergo bonum ⁊ malū circa Uude alique due actiones per oīa cōſimiles tā in genere actio actionem nō habent oppoſitionem. ¶ Item omne quod deus num ꝙͣ in genere circunſtantiarū moraliuꝫ frequenter differūt facit eſt valde bonū. ⁊ omnē qd̓ fit ꝯtra eius ꝓbibitionē eſt ma in hoc. ꝙ vna eſt meritoria. altera vero non. qꝛ vna fit ab habēlum. ſed eadē actio fit a deo ⁊ cōtra dei ꝓbibitionē. ergo eadē te charitatē. altera vero a non habēte. ⁊ hec dicta ſunt de bono actio eſt bona ⁊ mala. ſed oppoſita circa idē ſunt incōpoſſibilia ⁊ malo ẜm ꝙ tm̄ valent quantū meritoriū ⁊ demeritoriū. qꝛ ẜm igitur bonū ⁊ malū circa actionē nō ſunt oppoſita. ¶ Itē cum hoc currebat obiectio. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ actio inchoaiꝫ dn̄s p̄cipit ſeruo dare elemoſynam. ⁊ dn̄s p̄cipit ex charitate. ⁊ ta ex charitate pōt terminari in vanitate. Dd̓m. ꝙ verum eſt. ſꝫ ſeruus facit cū murmure. eadē actio eſt meritoria dn̄o ⁊ deme licet illa actio vna t in genere nature. nō eſt tn̄ vna in genere ritoria ſeruo. ſed oē meritoriū eſt bonū. ⁊ oē demeritoriū eſt ma moris. pro eo ꝙ ⁊ ſi ſit vna voluntas que eſt principium illius lum. ergo eadē actio eſt bona ⁊ mala. ergo bonum ⁊ malū circa actionis. tn̄ aliter ⁊ aliter eſt diſpoſita. diſpoſitione inquā q̄ va actione non ſunt oppoſita. ¶ Itē aliqͥs incipit aliquā actioneꝫ riat in genere moris. ſicut eſt intētio recta ⁊ obliqua. ¶ Ad illd̓ ⁊ ex charitate. ⁊ terminat eā ex vanitate ẜm ꝙ dicit Greg. Sepe qd̓ obr̄. ꝙ bonū eſt in plus iā pꝫ rn̄ſio. obijcit em̄ de bono natuqd̓ charitas incipit. culpa peragit. ergo vna ⁊ eadem actio pōt re. ⁊ hoc mō nō eſt differētia diuiſiua actionis deliberatiue. eſſe meritoria ⁊ demeritoria. ⁊ ſi hoc. redit idem qd̓ priꝰ ꝙ bonum ⁊ malū circa actionē non ſunt oppoſita. ¶ Item bonum ⁊ ¶ Utruꝫ hec diuiſio ſit ꝑ differētias eſſen d) UEIIIO..j. tiales. aut ꝑ accidētales. Et ꝙ ꝑ eſſenens ꝯuertunt̉. ſed ens eſt in plus ꝙͣ actio. ergo ⁊ bonū. ergo ſi ī ferius nō diuidit̉ per ſuū ſuperiꝰ. actio deliberatiua nō pōt ditiales vr̄. Accidentia ſunt trāſmutabilia circa ſubiectum. ſꝫ boꝯuidi per bonā ⁊ malā tanꝙͣ per differentias oppoſitas. ¶ Rn̄. nitas ⁊ malicia nullo mō trāſmutant̉ circa actionē. vt illa actio ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandum. ꝙ actio deliberatiua que modo eſt bona eadē numero poſtmodū ſit mala vel ecōuer nata eſt habere duplicē bonitatē. ſꝫ bonitatē nature inquantuꝫ ſo. ergo bonitas ⁊ malicia nō ſunt differētie accidētalesactōis ē actio procedēs ab aliqua virtute ⁊ bonitatē moris inquantū ⁊ ſunt accidentales vel eſſentiales. ergo ⁊c. ¶ Itē ꝙͣuis q̄daꝫ eſt procedēs a li. ar. ſiue a voluntate. Cū ergo querit̉. vtrū boaccidētia ſint inſeparabilia ẜm rem. tn̄ oīa ſunt ſeparabilia ẜm nitas ⁊ malicia circa actionē babeant repugnantiā. ita ꝙ ipſaꝫ intellectū. ſed quedā actio eſt ita mala ꝙ nunꝙͣ pōt eſſe nec indiuidant tanꝙͣ mēbra oppoſita. Dd̓m ꝙ hoc nō eſt verū de bo telligi bona. vtpote blaſphemare ⁊ odire deum. ergo vr̄ ꝙ mano prout dicitur a bonitate eſſentiali vel naturali. ſic em̄ bonū licia nō accidat tali actioni. ¶ Itē ꝯtingit aliquē babituꝫ eſſe non eſt differētia actionis. īmo cōuertitur cū ente ⁊ reperitur ī eſſentialiter bonū. vtpote charitatē ⁊ gr̄aꝫ. aliquē eſſentialiter oī actione. Prout aūt bonū dr̄ a bonitate moris. ſic eſt diuiſiua malū vt iniuſticiā ⁊ laſciuiā. gͦ pari rōne cū actus ſint ex habidifferentia actionis. pro eo ꝙ bonum moris in triplici differen tibꝰ. vr̄ ꝙ aliqui actus ſint eſſential̓r boni. ⁊ aliqͥ eſſential̓r matia eſt. ¶ Quoddā em̄ eſt bonū in genere. quoddā ex circūſtan li loquēdo de bonitate ⁊ malicia moris. ¶ Itē gn̄i rn̄det ſpēs stia. quoddā vero bonū ꝑfectū ſiue principale. ſiue ẜm ſe bonuꝫ ergo cū ſit bonū in genere ⁊ malū in gn̄e vtriqꝫ rn̄debit bonum Et quelibet harū differentiaꝝ babet differentiā mali ſibi ex op ⁊ malū ſpāle ſiue per modum ſpeciei ſe bn̄s. ſed genus eſt eſſen poſito rn̄dentē. Nam bono in genere opponit̉ malū in genere. tiale ſpeciei. ⁊ ſpēs etiā addit ſupra genus differentiā eſſentiabono ex circunſtātia opponit̉ malū ex circūſtantia. ⁊ bono ſim lē. ergo neceſſe eſt aliquā actionē ponere q̄ ſit eſſentialiter ⁊ bo pl̓r ſiue ẜm ſe opponit̉ malū ẜm ſe ſiue demeritoriū. Horū auteꝫ na in genere. ⁊ bona ex circūſtantia. pari rōne ⁊ de actione maoīm exempla ſunt manifeſta. Sic igitur actio procedens a vola. vr̄ ergo ꝙ diuiſio p̄dicta fiat ꝑ differētias eſſentiales ⁊ ītrin luntate deliberatiua diuidi bꝫ per actionē bonam ⁊ malam nō ſecas. ¶ Sed ꝯtra Aug. in prima rn̄ſiōe ꝯtra pelagianos. pecſolū tanꝙͣ per differentias diſparatas. ſed etiā directe oppoſicatū nō eſt natura aliqͣ ſed actus incidēs ex defectu boni. ſꝫ oē s tas. Unde rōnes que hoc oſtendunt ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illd̓ qd̓ ineſt alicui incidēter. ineſt ei accidētaliter. ſi ergo oīs mali ergo qd̓ prīo obijcit̉. ꝙ oppoſita nata ſunt fieri circa idē. Dd̓m cia eſt incidēs. nulla malicia eſt eſſentialis alicui actioni. gͦ oīs ꝙ ſi intelligatur de eodē numero. nō babet veritatē niſi in ſubeſt accidētalis. ¶ Itē differētie eſſentiales ſunt ꝯſtitutiue eoiecto qd̓ eſt ſubſtātia proprie loquēdo. Ipſius em̄ ſubſtātie eſt rum quoꝝ ſunt differētie. ⁊ differētie ꝯſtitutiue ex eiſdē principropriū cū ſit vna ⁊ eadē numero. ꝙ ſit ſuſceptibilis cōtrarioꝝ pijs manāt. ex quibꝰ manāt ipſa ꝯſtituta. ſed malicia nō bꝫ caꝫ circa actionē aūt cum ſit accidēs non oportet illud babere veri effectiuā ſed defectiuā. actio vero cāꝫ effectiuā bꝫ. ¶ Itē actio tatē. ꝙ bonū ⁊ malū ſint circa eandē actionē numero. ſꝫ ſufficit eſt a deo. malicia nō. ergo impoſſibile eſt ꝙ malicia ſit alicuius quantū ad legē oppoſitionis. ꝙ babeant fieri circa actionē eā actiōis differētia eſſentialis. ¶ Itē differētie eſſentiales nō al dem in ſpecie. Alia eſt etiā ratio quare bonuꝫ ⁊ malum non pn̄t ternant̉ circa indiuiduū eiuſdē ſpēi. ſed actiōes q̄ ſunt eiuſdeꝫ ſibi ſuccedere in eadē actione. ẜm eandē partē actionis. ꝓpter ſpeciei. differūt ꝑ bonitatē ⁊ maliciam. qꝛ vna eſt bona ⁊ altera hoc ꝙ eſſe actiōis ꝯſ̄iſtit in ſucceſſione. Et hoc melius iā patemala. ergo bonū ⁊ malum nō ſunt eſſentiales differentie actiobit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ omne qd̓ deus facit eſt valde bonis. ¶ Itē differentia eſſentialis aliqͥd addit ſupra illud quod num. Dd̓m ꝙ illud intelligit̉ quo ad bonū nature. illi aūt bonidiuidit ſꝫ malū nō addit aliquid ſupra actionē ſed potius pritati nō repugnat malicia moris. īmo eā p̄ſupponit. ⁊ ideo eadē uat. ergo malum non eſt actionis differētia eſſentialis. ¶ Rn̄. actio pōt a deo fieri. ⁊ nihilominꝰ eſſe ꝓbibita. ex hoc tn̄ nō ſeq ad predictoꝝ intelligentiā eſt notandū. ꝙ idē eſt querere vtrū tur ꝙ nō ſit ꝯtrarietas inter bonitatē moris ⁊ maliciam. Unde hec diuiſio actionū alia bona alia mala ſit ꝑ differētias eēntia impoſſibile eſt ꝙ vna ⁊ eadē actio ſit ſimul ⁊ ſemel ī probibitioles. qd̓ ē q̄rere vtrū bōitas ⁊ malicia ſint ꝓprietates vel ꝯditio n ne ⁊ in precepto. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ eadē actio eſt meri nes eſſentiales actioni volūtarie. Et lꝫ iſtud aliquo modo vitoria ⁊ demeritoria. Dd̓m ꝙ bonum ⁊ malum meriti ⁊ demeriti deatur poſſe concedi ei qui ſuſtinet illā opinionē ꝙ non omnis circa actionem nō dicunt qualitates abſolutas ſed cōparatioactio a deo eſt. Tamen ẜm illā opinionem que cōiter ſuſtinetur nes diuerſas. Unde actio bona nō eſt aliud ꝙͣ actio ordinata in ꝙ omnis actio a deo eſt. ⁊ ẜm id qd̓ naturaliter eſt. bona eſt. cō finem. refertur aūt actio in finē ꝑ intentionē. Qm̄ igitur vna ⁊ cedi non debet. nec poteſt rationabiliter ſuſtineri ꝙ malicia et eadē actio pōt eſſe a duplici intendente ⁊ a duplici intētiōe. ita ſentialis ſit actioni. cum potius d̓icat defectū circunſtatie alicuius

ī Siſtinctio I I cuius que accidebat actioni. Si em̄ nō accideret. nō poſſet pri ui. lꝫ aūt malicia nō ſit eſſentialis habitui ẜm ꝙ eſt habitꝰ. pōt re uari actione manente. ¶ Attendendum eſt tn̄ ꝙ maliciam con tn̄ ei eſſe eſſentialis ẜm ꝙ defectiuꝰ. ita etiā contingit reꝑiri cir tingit tripl̓r comparare ad actionē. Aut ẜm ꝙ eſt actio. aut ẜm ca actū. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ bono in gn̄e rn̄det bonū in ſpē. ⁊ 21 ꝙ eſt hec actio. aut ẜm ꝙ eſt talis actio. Si ꝯparet̉ malicia ad malo in genere ſil̓r. Dd̓m. ꝙ malū in gne ſiue bonū non dr̄ proactionē ẜm ꝙ actio. ſic tenet rōnē accidētis ſeparabilis ⁊ comprie ꝙ ſit genus. ſed ꝓpter quandā ꝯformitatē quā hꝫ cū gn̄e. munis. Rōnem accidētis ſeparabilis tenet in hoc. ꝙ actio que in hoc ꝙ dicit quandā potentiā indifferentē ad hoc ꝙ fiat meconſueuit fieri cum culpa. poteſt cauſa aliqua interueniente fie ritorie vel demeritorie. ⁊ dum ꝑ circūſtātias ſuꝑadditas deter ri abſqꝫ culpa. Rōnem vero accidētis cōis tenet. qꝛ circa actio minat̉. quodāmodo ſpecificat̉. non tn̄ malū ẜm ꝙ maluꝫ babet nem eiuſdem ſpeciei contingit maliciam in aliquibus inueniri ſuēs proprias pro eo ꝙ priuatiōes nō ſunt in gn̄e niſi ꝑ quanin aliquibus vero nō. ſicut aliquis predicādo fidē xp̄i ex vana dam reductionē. Un̄ ſpecificatio ⁊ diſtinctio maloꝝ aut attengloria peccat. alius vero meretur. Licet auteꝫ malicia reſpectu ditur rōne boni qd̓ priuat̉ per malū. aut ratione boni ad qd̓ ali actionis conſiderate in genere habet aliquo mō conformitatē quis conuertit̉ in actu pctī. Et huius ſignū eſt ꝙ nō diſtinguū ad actidens ſeparabile ⁊ cōe. non tn̄ proprie eſt accidens tale. tur penes auerſionē ſed penes conuerſionem. qꝛ non dicit ens ſed defectum entis. Si autem cōparetur mali i Utrū diuiſio actionis deliberatiue ꝑ d cia ad actionem ẜm ꝙ eſt hec actio ſic tenet rōnem accidētis in ueſtio. lij. bona ⁊ mala ſit ꝑ differētias īmedia E ſeparabilis ⁊ proprij. Rōneꝫ tenet accidentis inſeparabilis in tas. an ſit ponere ꝑ differentiā tertiā vicꝫ actionē īdifferentem hoc. qꝛ illa actio eadem numero que eſt mala. non poteſt eſſe vl Et ꝙ ſit ꝑ differētias īmediatas vr̄. j. Coꝝ. x. Oīa in gl̓iaꝫ dei terius bona. propter hoc ꝙ eadē numero ſumi non poteſt. Rō facite. Et ad Col̓. iij. Oīa quecunqꝫ facitis. ſiue in verbo. ſiue nem vero accidentis proprij tenet aliqn̄. lꝫ non ſemper in hoc. in opere. oīa in noīe dn̄i noſtri ieſu xp̄i facite. Aut igit̉ actio no ꝙ illa malicia ortum habet ex proprietatibus agentis ⁊ patiēſtra eſt in gloriā dei. aut nō. Si ſic eſt bona. Si nō ergo omitti tis. ex quarum comparatione neceſſario ſurgit inordinatio. ſitur illud qd̓ mādat apl̓s. ſed omittere facere qd̓ precipit̉ ſemꝑ cut pꝫ cū filius cognoſcit matrē. vel cuꝫ homo blaſphemat deū eſt pctm̄. ergo oīs actio vel eſt meritoria. vel cū pctō. ergo nulUnde ſicut inſeparabiliter adheret ꝓpria paſſio ſubiecto. ſic in la eſt indifferens. ¶ Si tu dicas ꝙ eſt ꝯſiliū. hoc non videtur. ſeparabiliter adberet malicia huic actiōi. nō eſt aūt malicia ꝓ qꝛ ꝯſiliū nec datur de oībus nec abſolute ſed ſub ꝯditione. nec pria paſſio huius actiōis. tum qꝛ non dr̄ de ea ꝯuertibiliter. tu peccat quis nolēdo facere ꝯſiliū. horū tria oppoſita reperiunt̉ qꝛ non dicit poſitionē ſed priuationeꝫ. Si ꝟo ꝯparetur malicia in propoſito. ergo nō tenent rōne ꝯſilij. ¶ Itē Mat. xij. de om ad actionē ẜm ꝙ talis actio eſt. ſic poteſt habere rōnem differē ni verbo ocioſo qd̓ lo. fue. bo. red. rōnē in die iudicij. ſed verbū tie eſſentialis. Sicut em̄ albedo eſt eſſentialis homini albo ẜm ocioſum eſt vt dicit Greg. qd̓ caret rōne iuſte neceſſitatis. ⁊ in ꝙ eſt albus. ꝙͣuis non ſit eſſentialis ẜm ꝙ homo. ſic mnalicia eſt tentione pie vtilitatis. ſed oē verbū aūt hꝫ iuſtā neceſſitatem ⁊ eſſentialis actioni male ẜm ꝙ mala. Quamuis autē aliquo mō piā vtilitatē aut carer illa. ergo ſi oē verbū aut ē bonū aut ocio dicat̉ eſſentialis. non tn̄ dr̄ eſſentialis. qꝛ dicat verā eſſentiam ſum. pari rōne ⁊ oē factū. ſed de oī ocioſo reddemꝰ rōnē. ⁊ non ſed quantū ad modū ſeⁱ bn̄di. Et qm̄ quedā ſunt noīa q̄ imponū reddemꝰ rōnē niſi de malis. ergo omne verbū vel factū noſtrū tur actionibꝰ non ẜm ꝙ ſunt actiones tm̄. ſed ẜm ꝙ ſunt deforvel eſt bonū vel malū. ¶ Itē Bern̄. In via dei ſtare ⁊ nō promes. hinc eſt ꝙ talia mox noīata ꝯiuncta ſunt malo. ⁊ ſicut caſti gredi retrocedere eſt. ſꝫ qui facit actionē nō meritoriā non pro tas ponit̉ in gn̄e boni eſſentialiter. ſic adulteriū ⁊ mendaciū po cedit in via dei in actione illa. ergo ꝑ illā actionē retrocedit. ⁊ nitur in gn̄e. mali eſſentialiter. In hoc em̄ nō ſignificat̉ ꝙ defe nō retrocedit niſi ꝑ malā. ergo oīs actio vel eſt bona vel eſt ma ctus ſit eſſentialis actioni. ſed ꝙ defectus eſſentialis eſt actiōi la ⁊ nulla indifferēs. ¶ Itē voluntates ꝑ actiones ꝑueniunt ad ẜm ꝙ defectiua. Quod aūt dictū eſt de malicia moris. hoc ip̄m retributiones. ſed nihil eſt mediū quin omnis voluntas aut eſt intelligendum eſt ⁊ de bonitate. His viſis plana eſt rn̄ſio ad q̄ bona aut eſt mala. nihil eſt mediū inter retributiones. qͥn etiaꝫ ſtionem. ⁊ etiam ad obiecta. Concedo em̄ ꝙ hec diuiſio actōis oēs ſaluentur vel damnentur. ergo videtur ꝙ nihil eſt mediuꝫ non eſt per differentias eſſentiales ⁊ intrinſecas. Et ratiōes q̄ inter bonitatē ⁊ maliciā circa actiōes noſtras. ¶ Itē deus eſt hoc oſtendunt concedende ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ accialpha ⁊ o principiū ⁊ finis. ſꝫ qd̓ non eſt a deo ſicut a principio. dens poteſt tranſmutari circa ſubiectum. Dd̓m ꝙ illud non ba priuatū eſt rōne boni. ergo. ſil̓r qd̓ nō eſt ad deū ſicut ad finem bet veritatem in omni accidente. nec reſpectu cuiuſcunqꝫ ſubie prinatur rōne boni. priuatio aūt boni nihil aliud eſt ꝙͣ malum cti. ſed reſpectu ſubiecti permanentis ⁊ fixi. Quando em̄ accigͦ qd̓ nō ē ad deū ſicut ad finē eſt malū. ⁊ qd̓ eſt ad deū. ſicut ad dēs cōparat̉ ad aliqd̓ ſucceſſiuū. hoc ipſo ꝙ adberet ei. inſepa finē eſt bonū. hoc ꝯſtat. ſed oīs actio noſtra vel eſt ad deum ſirabiliter adheret. qꝛ illud ſtatim tranſit in preteritū ⁊ efficitur cut ad finem. vel non eſt ad deum. ergo omnis actio noſtra vel intrāſmutabile. ⁊ amplius idem numero reſumi non pōt. Actꝰ eſt bona vel eſt mala. ¶ Itē cum voluntas noſtra ex delibera em̄ numeratur ſubiecto. ⁊ tempore. ⁊ ſpecie ſiue termino. ⁊ ideo tione facit aliquid. aut quieſcit in creatura. aut refert ad creaſicut eſt alius actus cuius eſt aliud principiū ⁊ alius terminus torē. Si refert ad creatorē bene facit. ſi quieſcit ī creatura. ma ſic eſt alius actus cuius eſt menſura alia ⁊ aliud tempus interle agit ⁊ deordinatur. qꝛ fruitur eo quo eſt vtendum. ergo vide ciſione ⁊ renouatiōe facta in ipſo actu. ⁊ ideo ꝙͣuis motui accitur ꝙ volūtas in omni actione ſua vel mereatur vel demereat̉. dat velox ⁊ tardum. tn̄ motus qui eſt velox. ẜm eam parteꝫ ẜm ¶ Sed ꝯtra Ro. vij. Uelle mihi adiacet ⁊c. glo. Eſt velle graquā eſt velox nunꝙͣ pōt eſſe tardus. ſic ⁊ in propoſito intelligētie. velle vicij. velle nature. ſed actio reſpondet voluntati. ergo dum eſt. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ accidentia dicuntur eſſe ſepa inter actioneꝫ meritoriam ⁊ vicioſam cadit aliqua actio media rabilia ſalteꝫ in intellectu. Dd̓ꝫ. ꝙ nunꝙͣ malicia ſic adheret ali non ergo omnis actio volūtatis noſtre eſt mala vel bona. ſed q̄ cui actioni quin eſſentia illius actionis poſſit preter maliciam dam indifferens. ¶ Itē leuare feſtucam de terra nec eſt bonū conſiderari. Cum em̄ dico actionem malam. ⁊ dico actionem ⁊ in genere nec nalū. nec etiam bonum ex circunſtantia nec madico etiam defectum. ⁊ vtrūqꝫ per ſe diuiſim poſſum conſidera lum. ſimiliter quantum eſt de ſe nec eſt meritorium nec demer re. Similiter cū dico actionem hmōi ⁊ actionem hāc duo dico toriuꝫ. ſi ergo bonum moris diuiditur ſufficienter per has tres qꝛ ⁊ monſtro ipſam ſubſtantiā. ⁊ etiam accidentia ſub quibus diuiſiones. ⁊ nihil eſt in gn̄e quod non ſit in ſpecie. videtur ꝙ ta ſubſtantia ipſa oculis carnis ⁊ mētis habet eſſe ꝯſpicua. ⁊ vnū lis actio non ſit bona vel mala ſed indifferens. ¶ Ireꝫ aliquis poteſt preter alterū ꝯſiderari ⁊ intelligi. malicia autē nō adhe comedit vt ſatiſfaciat appetitui naturali. talis actio non eſt bo ret inſeparabiliter actioni huius ſubſtantie ratione ſubſtantie na bonitate meriti. hoc conſtat. quia non rit propter deum. nec ſubſtrate. ſed potius rōne ꝑprietatis vel qͣlitatis ſuꝑaddite. ⁊ ad ipſum refertur. nec eſt mala malicia culpe. qꝛ peccatum non ſicut ſubſtātia illa poterat intelligi ſine illa ꝓprietate. ſic ⁊ acconcordat nature ſed diſcordat. talis auteꝫ actio nature eſt cōtio ſine malicia. ¶ Ad illud qd̓ obr. ꝙ aliqͥs babitꝰ eſt eſſentiaſona. ergo videtur ꝙ aliqua actio noſtra medium teneat inter liter bonus ⁊ aliquis eſt eſſentialiter malus. Dicendum. ꝙ ⁊ ſi bonitatem ⁊ maliciam. ¶ Item ſi omnis actio noſtra eſſet meconcedi poſſit aliquē habitum eſſentialiter eſſe bonū. nō tn̄ con ritoria vel demeritoria. cum in eo qui caret charitate nulla ſit cedi debet aliquem habitū eſſentialiter eſſe malum ẜm ꝙ eſt ba meritoria. omnis eiusactio eſſet mala. ergo peccaret ī hoc ꝙ va 40bitus. Nā habitus ẜm ꝙ babitꝰ dicit ens ⁊ bonuꝫ. ¶ Qd̓ ergo dit ad eccleſiā. ergo ⁊ in hoc ꝙ facit omnia alia opera. igitur ip̄e obijcit de auaritia ⁊ laſciuia nō valet. qꝛ hmōi nō ſunt noīa nunꝙͣ ſe diſponeret ad gr̄am. immo diſponendo magis ſe elon habituū aīe ẜm ꝙ ſunt habitꝰ. ſꝫ ẜm ꝙ ſunt deformes ⁊ defectigaret. ¶ Itē nulla eſt actio bona ⁊ meritoira. niſi que fit bona

Secundi I libri dixit. De omni verbo ocioſo redde rationem. non de omni faintentione. ⁊ mediante illa refertur ad debitū finē. ergo ſi oīs cto. Et beatus Iacobus in Can̄. ſua dicit. ꝙ qui in verbo non actio noſtra eſſet bona. vel mala. meritoria. vel demeritoria. in oī actione ⁊ cogitatiōe noſtra quā in deū nō referimꝰ. peccare offendit. hic ꝑfectus eſt vir. Et ꝓpterea dicit quidā. ꝙ verbuꝫ prius debet venire ad limā ꝙͣ ad linguā. Sed tn̄ adhuc iſte mo mus. ergo vix eſſet aliquis qui non peccaret milies in die. cuꝫ innumerabiles habeamꝰ cogitatiōes ⁊ affectiones in quibꝰ ni dus dicēdi non videtur plene ſatiſfacere. naꝫ velle cogitare de bil cogitamus de deo. de illis maxime loquor qui magis inten veritate. eſt actus voluntatis ẜm ꝙ mouetur rationabiliter. ⁊ dunt actioni. ꝙͣ cōtemplationi. ¶ Item ſicut charitas eſt prin tamen frequēter homo cogitat de veritate ita ꝙ non refert ad cipium omnium bonorum. ſic libido ⁊ concupiſcentia eſt princi deum. ⁊ tn̄ durum eſt dicere ꝙ peccet. Ulterius pōt aliquis lopium ⁊ cauſa omnium maloruꝫ. ſed multas actiones faciūt k qui alij ex naturali pietate. vel ex ciuili vrbanitate. ſicut qui ſa mines tota die quas nō faciunt nec ex libidine. nec ex charitalutat homineꝫ in via. ⁊ tunc valde durū eſt dicere ꝙ peccet. nec te. immo vel ex amore naturali. vel ſociali. vel ex quadā vrbani poteſt dici. ꝙ oīs talis locutio ſit meritoria. ¶ Item ſi plus eſt tate. ciuili ⁊ conſuetudine operandi nō videtur ergo ꝙ omnis facere ꝙͣ dicere. potius reddemus rationem de facto ocioſo ꝙͣ 22 actio volūtaria ſit immediate bona vl̓ mala. ¶ Reſpōſio. Dicē de verbo. Unde ſancti concludunt hoc a minori. ex verbo euan dum ꝙ cum queritur. vtrum actio diuidatur per bonum ⁊ magelij. ¶ Et ideo eſt tertius modus dicendi ꝙ in operibus volū lum. tāꝙͣ per differentias immediatas. eſt queſtio de actōe vo tatis deliberatiue. eſt ponere mediū inter maliciā ⁊ bonitatem luntatis deliberatiue. ẜm ꝙ deliberatiua eſt. illa em̄ eſt que di Nam quedam actio a volūtate deliberatiua procedens. eſt oruiditur per bonum ⁊ malum. Et qm̄ de actione voluntatis dedinata in finē debitum.ſ. ad deum. ⁊ hec quidē eſt bona. ⁊ ſi ſit liberatiue dupliciter eſt loqui. ſcꝫ quātum ad genus actiōis. ⁊ ex charitate eſt meritoria vite eterne merito ꝯdigni. ſi autē fiat in comparatione ad operantem. dupliciter poſſunt iſte differē extra charitatē. meritoria ex merito cōgrui. Quedā vero actio tie ad actionem comparari. Aut ẜm genus operis. aut reſpectu deliberatiua ex voluntate procedēs. eſt non ordinata. ⁊ hec eſt operātis. Si primo modo. ſic planum eſt ꝙ nō eſt diuiſio ꝑ im diuiſio per immediata. ſed nō oīs actio non ordinata ad deum mediata. immo inter actionem bonā ⁊ malam. actionem indiftanꝙͣ ad finē eſt mala. ¶ Quia quedam nō ordinat̉ propter in 24 ferentem cōtingit reperiri mediam. ⁊ hoc manifeſtum eſt. quia ordinatā conuerſionē ad creaturā. Quedā vero non ordinatur cum triplex ſit differētia boni moris. qꝛ eſt bonuꝫ ẜm ſe. ſiue pͥn propter operātis negligentiā. Quedam vero non ordinat̉ procipale. ⁊ bonum ex circūſtantia. ⁊ bonum in genere. ⁊ econtra. pter operātis infirmitatē ⁊ miſeriam prima differētia actionis cum triplex ſit maluꝫ.ſ. malum in gn̄e. ⁊ malū ex circūſtantia. ⁊ non ordinate eſt mala malicia cōmiſſionis. Scd̓a eſt mala maaꝫ malum ẜm ſe. inter hec oīa cōtingit reperiri mediū. ¶ Nam inlicia omiſſionis. Tertia ꝟo neutro modo eſt mala. ſed eſt indifter bonuꝫ ⁊ malum ẜm ſe quaſi media. ſunt illa que nec ſunt bo ferens. Talis aūt actio eſt qn̄ quis facit aliquam operationem na ẜm ſe. nec ſunt mala ẜm ſe. ſicut ſunt bona vel mala in genere ita ꝙ circa creaturā non afficitur inordinate. nec tn̄ illam opevel ex circunſtantia. Inter bonū ex circūſtantia ⁊ malum ex cir rationem cōparat ad deū. ſed facit propter aliquem finē qui re cunſtātia media ſunt tam indifferētia. ꝙͣ bona ⁊ mala in geneſpicit indigentiā nature. vt cū aliquis ambulat vt recreetur. vl̓ re. oīa em̄ illa indifferēter poſſunt fieri bona vel mala ex circūcomedit vt reficiatur. talis actio indifferēs iudicatur. qꝛ deus ſtantia. Inter bonū autem in genere. ⁊ malum in genere. cadit nec illā remunerat. nec imputat in culpā. ⁊ hoc qꝛ in tali actione mediuꝫ indifferēs ſimpliciter. ſicut velle comedere. vel velle le nō eſt malicia cōmiſſiōis. qꝛ nō eſt inordinata dilectio. nec etiā uare feſtucam de terra. que nō dicunt bonitatem moris vel ma omiſſionis. nō em̄ ſemꝑ omittit homo qn̄ actiones ſuas non reliciam. Et ſic pꝫ ꝙ diuiſio actionis per bonam ⁊ malam quanfert in deum. Indulgetur em̄ nature fragili ⁊ infirme. vt multuꝫ ad genus operis. nō eſt per differētias immediatas. immo ta poſſit talia facere. nec deus requirit ab hoīe in tali ſtatu dieſt reperiri differētiam tertiam. ⁊ in hoc cōiter omnes concortractōis ⁊ miſerie. ꝙ oīa q̄ facit referat ad ſe. requirit tn̄ aliqn̄ dant. Si aūt loquamur de bonitate ⁊ malicia actionis in comqn̄ eſt locꝰ ⁊ tempus. ⁊ tūc ſi homo nō referat omittēdo peccat. paratione ad operātem. ſic ſunt diuerſe opiniōes. Nam quidaꝫ Cōcedēduꝫ eſt igit̉ ſicut rōnes quedā on̄dūt. ꝙ diuiſio actiōis dicunt ꝙ eſt diuiſio immediata. nihil em̄ facit homo ex delibeper bonā ⁊ malā nō eſt ꝑ differētias immediatas ꝓ eo ꝙ interratione qd̓ deus non reputet ei ad premiū. vel nō imputet ei ad bas differētias ꝯtingit reperiri mediuꝫ. ſiue actio ꝯſideret̉ ẜm aliqd̓ demeritum. Ande in die iudicij vt dicūt. de omni actu de genus oꝑis. ſiue reſpectu operantis. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo 2 liberatiuo rōnem reddemus. Et huic poſitioni videntur conſo obijcit̉ de illo verbo apl̓i. Oīa in gloriā dei facite. Rn̄deūt aliqͥ nare verba ſanctoꝝ qui dicūt. ꝙ nō peribit capillus de capite. ꝙ eſt ꝯſiliū. aliqͥ ꝙ eſt p̄ceptum. aliqui ꝙ eſt finis p̄cepti. ſicut il nec momentū de tempore. de quo rōnem nō reddemus. ſicut di lud. Diliges dn̄m deū tuū ⁊c̄. Oībus aūt p̄dictis modis predi cit Bern̄. ⁊ hoc idē videtur dicere Anẜ. ꝙ exigetur a nobis om ctus ſermo pōt intelligi. Pōt em̄ accipi affirmatiue vel negati ne tp̄s impenſum qualiter fuerit expeiſum. Et ipſa veritas viue. Et affirmatiue dupl̓r. qꝛ hoc ſignū oīa pōt ibi teneri collecti detur huic cōſonare. cum dicit. ꝙ de omni verbo ocioſo rōnem ue vel diſtributiue. Si accipiat̉ negatiue ſic eſt p̄ceptū. ⁊ tunc reddemus. ¶ Sed iſte modus dicēdi. aut multuꝫ ampliat viā eſt ſenſus. ita faciatis oꝑa veſtra. vt nihil faciatis ꝯͣ gloriā dei Si aūt intelligat̉ affirmatiue. ⁊ hoc ſignū oīs. teneat̉ diſtribu ſalutis. aut multum coartat. Nam ad hoc ꝙ ſit opus meritoriū tiue ⁊ diuiſim. tuuc eſt cōſiliū ⁊ ammonitio. Admonet em̄ apoaut dicent requiri actualē relationē illius oꝑis ad deum ⁊ in ꝑ ſtolus ẜm hunc ſenſum. ꝙ quodlibet opus nr̄m referamꝰ in deū ticulari. aut dicent ſufficere relationē in habitu ⁊ in vl̓i. Si dicūt ꝙ requirit̉ relatio in particulari. nimis eſt arta via ſalutis ⁊ de quolibet diuiſim poſſumus facere. ⁊ vtile eſt nobis ⁊ expe diēs ſi faciamus. Nullū em̄ eſt opus deliberatiuum qd̓ a nobis qꝛ tunc in omni opere qd̓ homo nō refert actualiter in deuꝫ. de fiat. qd̓ quidē nō poſſimus facere ꝓpter deū. ⁊ ſi hoc faceremꝰ meret̉ ⁊ peccat. qd̓ valde ſeuerū eſt dicere. Si vero ſufficeret in melius faceremꝰ ꝙͣ qn̄ non referimus. Si aūt predictus ſermo tentio babitualis ⁊ in vl̓i. tunc qn̄ aliquis propoſuiſſet in corde teneat̉ affirmatiue. ⁊ hoc ſignū oīa. teneat̉ collectiue. tunc nec ſuo ſeruiredeo in pͥncipio anni vel mēſis. vel ſeptimane vel diei eſt p̄ceptū nec ꝯſilium. ſed finis precepti ⁊ cōſilij. Ad hoc enim oīa opera que poſtea faceret. etiā nihil cogitās de deo eſſent ſi debemus tendere. ⁊ hoc deſiderare. ꝙ ad talē ſtatū ꝑueniamꝰ. bi meritoria. Sed ſi hoc dicatur valde ampliatur ⁊ largat̉ via ꝙ oēs cogitatiōes noſtras ⁊ affectus in deū referamus. hͦ autē ſalutis. ⁊ in hoc autoritatibus ſanctoꝝ obuiatur qui dicūt eam eſſe valde artam. ¶ Et ideo eſt alius modus dicēdi. quodāmo tunc obtinebimus. qn̄ deū ex toto corde diligemus. Et ſic pꝫ ꝙ ex autoritate illa non concluditur. ꝙ aliquis peccet cum nō re do magis temperatus ꝙͣ ſit ille. vicꝫ. ꝙ quedā ſint actiones de fert opus ſuū in deū actualiter. ¶ Nec valet illud qd̓ obijcit̉. ꝙ 2s liberatiue volūtatis que reſpiciūt ipſam directe. quedam vero non poteſt eſſe ꝯſilium. non em̄ hic accipimus ꝯſilium proprie ſunt que reſpiciūt ipſaꝫ ẜm ꝙ regit potētias naturales. ¶ Pri prout proponit̉ iuriſperitis. ſed vocamus hic ꝯſiliū quacunqꝫ ma oꝑatio eſt locutio. q̄ quidē eſt rationalis. ẜm ꝙ rōne vtitur monitionē gn̄alem. q̄ viā expeditꝭ ad ꝑueniendū in ſaluteꝫ. ſicut Scd̓a vero eſt comeſtio. vel ambulatio. ⁊ ꝯſil̓es. Dicūt ergo ꝙ ſunt ammonitiōes ſalomonis in li. prouer. ⁊ ꝯſimiles hortatio circa illas operationes que reſpiciunt voluntatē rōnalē ẜm ꝙ nes ad bonū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ reddemus rōnem de om̄ 2ꝰ rōnalis eſt. nō cōtingit reperiri mediū inter bonitatem ⁊ malini verbo ocioſo. Dicēdum. ꝙ ocioſuꝫ non dicitur verbū. qꝛ non ciam. circa alias vero cōtingit. Unde bene ꝯcedunt. ꝙ non oīs ſit ordinatū in finē ſolū. ſed qꝛ omni caret vtilitate. dum tn̄ aliactio deliberatiua. vel bona ē vel mala. Locutio autem omnis quā deberet babere. ⁊ inter tale ocioſum ⁊ meritoriū ſiue bonū vel bona eſt vel mala. Aut em̄ eſt vtilis. aut ocioſa. Et ſi ocioſa. cadit mediuꝫ qn̄ aliquis facit aliquid quod non eſt omnimoda tunc eſt mala. Si vtilis. tunc eſt bona. Et propterea dominus vtilitate

ī Diſtinctio XLI bonum opus inclinat. ſicut vir obediēs meretur obediēdo pre vtilitate priuatū. nec tn̄ eſt ordinatū in deū tanꝙͣ in finem vltimū. vnde non dr̄ hō eſſe ocioſus ſemꝑ. qn̄ non laborat. ſed tūc lato ſibi precipienti. etiā ſi nihil de deo cogitet. ſed ſolū conſidicit̉ eſſe ocioſus qn̄ non laborat ⁊ deberet laborare. Frequen deret ꝙ bonum eſt obedire. ter tn̄ illa verba q̄ vident̉ eſſe inutilia. vtilia fiunt dū ordinant Onſequēter queritur circa ſcd̓m principale ad recreationē aliquā ſpūs ⁊ excluſionē accidie ẜm ꝙ refertur ſcꝫ de comꝑatione actionis male ad volūbtūs Bernardus dixiſſe cū quendā fecit ceſpitare. ocioſum in tatem. Et circa hoc queruntur tria. Primo quit fuit factū. ſed nō ocioſe factū. fecerat em̄ hoc ad letificanqueritur. vtrū omne pctm̄ actuale. tam mor asdum illū quē viderat meſtū. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ in via dei tale ꝙͣ veniale ſit voluntarium. Scd̓o queſtare. eſt retrocedere. Dd̓m. ꝙ verū eſt ꝙ qn̄ homo ſtat cū debe ritur. vtrum omne pctm̄ mortale ſit circa vo ret ambulare ⁊ ꝙͣtuꝫ ad illud tp̄s dicit Bern̄. ꝙ nō peribit mo luntatem. ſicut circa ſubiectum. Tertio mentū de tꝑe. Et anſel. ꝙ exiget̉ a nobis ratio qualiter tp̄s fue queritur vtrum puniri. ſicut etiam peccare ſit ipſius voluntarit expenſum. Si aūt querat̉ qn̄. hoc eſt difficile. immo impoſſi tis proprium. d̓ bile determīare. qꝛ diuerſis ꝑſonis diuerſimode ſe offert opor Utrū omne pctm̄ actuale ſit voluntariū tunitas exeūdi in bonas operationes. ⁊ in bonas affectiōes ⁊ Queſtio. j. Et cū certū fitide mortali ꝙ ſic q̄ritur de intentiones. ⁊ ideo ſancti vt reddant nos ſollicitos terrēt nos veniali. Et ꝙ oē pctm̄ vēiale ſit voluntariū vr̄. ſicut dcit Aug. ⁊ dn̄s ipſe cū dicit. Qd̓ vni dico. oībus dico vigilate. ¶ Ad il⁊ babet̉ in lr̄a. Uſqꝫ adeo pctm̄ voluntarium eſt. vt nullo mō ſit lud qd̓ obijcit̉. ꝙ nō eſt mediū inter voluntates ⁊ retributiōes pctm̄ niſi ſit voluntariū. ergo. ſi pctm̄ veniale pctm̄ eſt. ergo ne Dd̓m ꝙ non eſt ſil̓e. pro eo ꝙ oīs homo qͥ naſcit̉. naſcit̉ cuꝫ pctō ceſſe eſt ip̄m eſſe voluntariū. Si tu dicas. ꝙ oē pctm̄ eſt volūta a quo nō liberat̉ niſi ꝑ gr̄am ⁊ illa gr̄a amittit̉ ꝑculpā. vn̄ neceſ rium. Aut voluntate ꝓpria. Aut volūtate ade. ⁊ veniale eſt pec ſe eſt voluntatē eſſe gr̄am vel odioſam. ⁊ qꝛ retributiōes rn̄dēt catū. qꝛ voluntariū voluntate ade. Obijcit̉ contra hoc. qꝛ ſi ad ꝑſonis hinc eſt ꝙ oēs qͥ nō ſaluant̉ dānant̉. ita ꝙ nō eſt mediū rationē pctī venialis ſufficit ꝙ ſit voluntariū volūtate ade. cū non ſic aūt eſt de actione. qꝛ a voluntate in qua eſt libido. pōt illud pctm̄ qd̓ adam tranſfudit in nos ſit pctm̄ originale. venia aliqua actio exire etiā preter libidineꝫ moris. Unde ſicut iſtud le pctm̄ eſſet originale. qd̓ ſi hoc eſt falſum reſtat ꝙ ⁊ primum. argumentū nō valet. Uolūtas nō pōt eſſe ſine libidine vel gr̄a ¶ Itē motꝰ inordinati ⁊ ad illicita qͥ dicunt̉ eſſe in nobis pctā gͦ nō pōt mouere ſine libidine vel gr̄a. ſic nec argumentū prius non ſunt pctā. nec in paruulis. nec in furioſis. hoc aūt nō eſt. ni 3e dictu. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉. ꝙ oē qd̓ non eſt a deo. eſt priuatū ſi qꝛ non mouent̉ vſu rōnis ⁊ voluntatis. ergo vr̄ ꝙ hmōi pctā bono. ergo ſil̓r omne qd̓ non eſt ad deū. Dd̓m. ꝙ non eſt ſil̓e qꝛ ſint in nobis volūtaria volūtate propria. ¶ Itē qn̄ ſtomachus ordinatio actionis ad deū. tanꝙͣ ad cām efficientē vel ad prinexinanitus ante borā comeſtionis appetit comedere. nulla eſt cipiū attendit̉. nō ſolū ꝙͣtū ad eſſe moris. ſed etiā ꝙͣtuꝫ ad eſſe ibi culpa. ꝙͣuis ſit ille appetitus immoderatꝰ. ⁊ ad illud qd̓ nō nature. ⁊ ita reſpicit eſſe. ordinatio vero ꝙͣtū ad fine reſpicit be licet tali tꝑe. hoc aūt non eſt niſi qꝛ motus ille ineſt de neceſſita ne eſſe. ꝙͣuis tn̄ non ſit mediū inter ens ⁊ nō ens. eſt tn̄ mediuꝫ te ergo videt̉ ꝙ ad hoc ꝙ aliquis motus ad illicitū ſit veniale inter bn̄ eſſe ⁊ male eſſe moris. pro eo ꝙ bonitas moralis non ſe pctm̄. nec eſſe ſit ip̄m eſſe voluntarium. ¶ Item omne qd̓ quis extēdit ad oēs actiōes. ſicut bonitas naturalis. ¶ Ad illud qd̓ facit. aut facit naturaliter aut facit volūtarie. aut violē̄ter. Si obijcit̉. ꝙ ſi volūtas aliqͥd facit. aut quieſcit in creatura. aut re igitur venialia ꝯmittimus. aut ergo per violentiā. aut ꝑ natufert ad deū. dd̓m ꝙ quieſcere dr̄ aliqͥd alicubi dupl̓r. Aut qꝛ ſiram. aut ꝑ voluntatē. Si ꝑ violentiā. ergo nulla eſt ibi culpa. ſtit ibi tāꝙͣ in vltimo fine. ⁊ tūc eſt actio mala malicia mortalis Si per naturā. ſil̓r qꝛ in bis que fiunt naturaliter. nō eſt culpa pctī. qn̄.ſ. volūtas ponit creaturā ſibi pro fine vltimo ⁊ pͥncipa ergo ſi pctm̄ veniale culpa ē. neceſſe eſt ꝙ ſit a volūtate. ¶ Itē li. Aut qꝛ ſic ibi ſiſtit. nō qꝛ ibi ponit vltimū finē. ſed qꝛ nō vltedemonſtrato aliquo veniali. aut pōt aliquis vitare hoc pctm̄. rius tendit. ⁊ hoc pōt eſſe tripl̓r. ſicut dictū eſt ſupra. Aut ex ali aut non pōt. Si non pōt ⁊ nullus peccat in eo qd̓ vitare nō pōt qua inordinata affectiōe. qua illi rei alligat̉. Aut ex negligētia ergo cōmittendo hoc pctm̄ non peccat. Si pōt vitare. ⁊ qd̓ cō⁊ torpore. quo negligit referre cū poſſit ⁊ deberet. aut qꝛ ex qͣmittimus potentes vitare. committimus voluntarie. ergo ⁊c. dā imbecillitate ⁊ infirmitate aggrauat̉. vt difficile ſit ſibi oēs ¶ Sed contra. Prouerb̓. xxiiij. Septies in die ⁊c. Glo. Sinactiones ſuas in deū cōuertere. ⁊ primis duobꝰ modis eſt pctm̄ gulis diebus per neceſſitatē vel fragilitatē carnis vel volētes ⁊⁊ tertio mō non. ¶ Notandū eſt tn̄ ꝙ ad hͦ ꝙ aliqua actio ſit mevel inuiti peccamus. Si ergo peccamus venialiter. vel velimꝰ ritoria. nō opꝫ ꝙ ſemꝑ qͥs eā referat actualiter in deū. ſed ſuffi vel nolimus. videt̉ ꝙ non omne pctm̄ veniale ſit voluntarium. 3ꝫ cit relatio babitualis. ¶ Habitualē aūt relationē voco. non qꝛ ¶ Itē Aug. in li. retrac. Sunt inquit quedā neceſſitate facta habeat charitatē ꝑ quā ſit babilis ad referēdū. ſed qꝛ in primor improbanda. vt qui vult recte facere. ⁊ non pōt. Unde eſt illud dio oꝑationis illiꝰ vel alteriꝰ ad quā illa ꝯn̄ter ſe bꝫ. intentionē Apoſtoli. Non qd̓ volo. hoc facio bonum. ſed qd̓ odi maluꝫ. ſed bꝫ ad deū directā. Un̄ ſi aliqͥs intēdit dare pro deo centū martalia ſunt peccata venialia. ergo aliqua venialia ſunt de neceſſi cas. ⁊ incipit dare. ⁊ cogitat de deo in prīa marca. ⁊ in alijs non tate. non ergo a voluntate. ¶ Item Aug. xix. de ciui. dei. Non cogitat. nihilominꝰ tn̄ oēs dationes ille ſunt ei meritorie ⁊ fru nullum vicium eſt. cum caro concupiſcit aduerſus ſpirituꝫ. ſed ctuoſe. ſi aūt opus alteriꝰ gn̄is inciꝑet. oporteret ꝙ intētio reno caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpiritum frequēter ipſo nolente. ſicut uaret̉ ad hoc. vt opus eſſet meritoriū. Per hunc etiā modū inin lr̄a habet̉. ergo velit nolit hō peccat venialiter. nō ergo omtelligit̉ eſſe in viris religioſis. qͥ in pͥncipio ex charitate deuone pctm̄ veniale eſt voluntrarium. Minor probat̉ in lr̄a. Ille qͥ uerūt portare religionis pondus. qͥcqͥd em̄ faciūt qd̓ ad ſue reꝯcupiſcente aduerſus ſpūm carne nō ea q̄ vult facit. ꝯcupiſcit ligionis obſeruātiā ſpectat. ex prīa intentōe eſt eis meritoriuꝫ quidē nolēs. ⁊ in eo facit qd̓ nō vult. ¶ Itē pctā venialia ſunt ī ad ſalutē. niſi forte qd̓ abſit ꝯͣria intētio ſuꝑueniat. In alijs aūt nobis ex repugnātia ſenſualitatis ad rōnē. ⁊ etiā ex ſurreptiōe q̄ ad religionē nō ſpectāt ſecꝰ eſt. qꝛ illa intētio nō ſe extēdit ad ſicut ſunt primi motus. ſed velimus nolimus eſt in nobis repu alia babitualiter. ⁊ ideo nō eſt parue ſecuritatis ⁊ vtilitatis re gnantia ſenſualitatis. ⁊ multi etiā motꝰ inordinati ex ſurreptio ligionē intrare. Fuerūt tn̄. qͥ dixerūt. ꝙ habitualis intētio ſolū ne ſurgunt. ſi igitur voluntas non pōt ſenſualitatē domare. ⁊ ſufficit ad meritu ſatiſfactōis. Opus em̄ ſatiſfactoriū eſt. ſi fiat qd̓ eſt ex ſurreptiōe preuenit voluntatē. videt̉ ꝙ pctā venialia z4 in charitate. ¶ Ad hoc aūt ꝙ opus ſit meritoriū vite eterne. di q̄ ſunt primi motus. nō ſunt volūtaria. ¶ Item aūt aliqd̓ pctm̄ cūt neceſſe eſſe cōcurrere actualē intētionē. qꝛ nullū opꝰ eſt me veniale. eſt inuolūtarium. aut nō. Si ſic. habeo propoſituꝫ. Si ritoriū. niſi fiat a charitate actualiter mouēte. Probabilius tn̄ nō igitur omne pctm̄ veniale eſt volūtarium. ſed omne volūtaeſt dicere. ſicut dictū eſt. ꝙ ad vtrūqꝫ ſufficiat relatio habituarium per voluntatem vitari pōt. ſergo per voluntatem poteſt 35 lis. ¶ Relationē aūt habitualē voco nō qua qͥs in gn̄ali refert quis vitare omne veniale pctm̄. igitur pōt quis cauere vt nun ad deū oīa oꝑa diei vel anni. ſꝫ qua qͥs refert aliqd̓ opꝰ ad deū ꝙͣ peccet venialiter. ſi igitur hoc eſt impoſſibile qd̓ aliquis diu ita ꝙ opꝰ ſequēs directā hꝫ ad opꝰ primū ordīationē ⁊ ꝯn̄tiā. ſi viuat in hac carne. quin cōmittat aliqd̓ veniale. videt̉ ꝙ neceſ cut eſt in illo qͥ dat centū marcas. vel intendit ire ad ſanctū Ia ſarium ſit ponere aliqd̓ veniale pctm̄ nō eſſe volūtariū. ¶ Rn̄. cobum. in alijs aūt nō habet locū. Habitualē etiā intentionem Dicēdum ꝙ volūtarium poteſt dici aliquid tripl̓r. Aut volūtaᶻ 4c ſiue relationem voco. quando non precogitato in actu vt tunc te aliena. aut volūtate ꝓpria. aut partim volūtate aliena ꝑtim fine vltimo ſine deo ex ſola boni oꝑis conſideratione ipſa chavolūtate ꝓpria. Et ẜm hūc triplicē modum diſtinguēdi volun ritas prōpta. vel aliqua alia virtꝰ charitate informata ad ip̄m tariū. triplex eſt dr̄ia pctī. Pctm̄ nāqꝫ originale volūtariū ē. ſꝫ

5 ꝯecundi I libri abſqꝫ veniali pctō. ⁊ in hoc ſenſu dr̄ ꝙ nō poſſumꝰ oīa pctā venon volūtate eius in quo eſt. ſed volūtate eiꝰ a quo.ſ. ade. Adā iqu nialia vitare. Nec valet rō illa. poſſuꝫ vitare hͦ ⁊ illud ⁊ illud. qͦ em̄ volūtaria trāſgreſſione corrupit ſe ⁊ totā poſteritatē. Uolū oīa ſimul. īmo eſt ibi figura dictōis. ſiue ex diuerſa ſuppoſitiōe tariū aūt volūtate ꝓpria eſt pctm̄ actuale mortale. hoc quidē huiꝰ ꝙ dico veniale. ſiue potiꝰ. qꝛ procedit̉ a pluribꝰ determina genere pctī nullus peccat niſi ꝯſentiēs. Uoluntariū aūt medio tis ſuppoſitionibꝰ huiꝰ verbi pōt ad vnā. ſicut ſi argueret̉. iſte mō.ſ. partim voluntate ꝓpria partim volūtate aliena eſt venia pōt ferre bunc lapidē ⁊ illuꝫ. ⁊ illū ⁊ ſic vſqꝫ ad decē lapides. qͥ le pctm̄. illud maxīe qd̓ ꝯſurgit ex repugnātia carnis ad ſpm̄. pōt ferre hos decē lapides. ⁊ ſicut ſi diceret̉. hō eſt plato. homo vel corruptiōis viriū aīe. hoc inquā pctm̄. qꝛ partim eſt a volūeſt ſortes. ergo bō eſt ſortes ⁊ plato premiſſe ſunt vere ⁊ ꝯcluſio tate aliena. partiꝫ a volūtate ꝓpria. ideo quodāmo ẜm Aug. te falſa. ⁊ proceditur a pluribꝰ ſuppoſitionibus determinatis ad net rōnē pene. quodāmodo rōnē culpe. ꝓpterea dicit Aug. Q vnā. ¶ Suppoſitio aūt determinata dicit̉ qn̄ terminus nō cō 4ꝛ hō nō voluit vitare pctm̄ dū valuit. inflictū eſt vt nō poſſit duꝫ funditur. ſed debet reddere locutionē verā pro vno. ſicut eſt cū velit. Uoluntariū inquā dr̄ ꝑ ꝯparationē ad voluntatē ade. qꝛ adā deliberatiue voluit. vn̄ ⁊ corruptio ſubſecuta eſt. ex qͣ oriun dicitur hō currit. ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligēdum eſt qꝛ hoc verbū tur in nobis motꝰ inordinati qͥ dicunt̉ eſſe pctā venialia. Uolū pōt prout accipitur reſpectu oīs venialis coniunctim. reſpicit tariū aūt volūtate ꝓpria ſiue peccātis. nō ē oē pctm̄ vēiale ſimomne veniale tanꝙͣ obiectum vnum. ⁊ dicit vnā perfeciā poten tiam excedentē ⁊ vincentē oēm impulſum ad veniale peccatuꝫ pl̓r. ſꝫ ẜm qͥd. Illud em̄ eſt volūtariū ſimpl̓r ꝙ eſt a volūtate p̄ſicut ſi diceretur. Iſte pōt vincere decem oīes vel ferre decē la ambula ⁊ mouēte. Illud aūt qd̓ orit̉ ꝯcomitāte volūtate ⁊ nō ꝓ bibēte vel p̄cauēte dū poſſit ꝓbibere vel p̄cauere. dr̄ volūtariū pides. ⁊ ſic patet ꝙ ille proceſſus non tenet. qꝛ non ſeruatur ibi quodāmō ſiue interp̄tatiue. ꝓ eo ꝙ talis deordinatio volūtati lex illationis recte. Utrū oē pctm̄ ſit circa voluntateꝫ ſicut īputat̉. ⁊ hͦ mō ſaltē oē pctm̄ veniale dr̄ volūtariū. qꝛ nemo pec qͥ ) UEIIO. II. circa ſubiectuꝫ propriuꝫ. Et ꝙ ſic videt̉? cat venialiter niſi cū hꝫ volūtatis vſum nemo etiā venial̓r peclut cat in eo qd̓ nullo mō pōt ꝓbibere. nec etiā potuit p̄cauere. Ue primo ꝑ Anſel. in li. de pctō originali. Nuſꝙͣ niſi in volūtate pec nialia eī pctā ⁊ ſi oīa nō poſſint p̄caueri nec probiberi. nullū tn̄ catū eſt. ¶ Itē hocipſum probat̉ tali rōne. Mēbra ⁊ oꝑa ⁊ qͥcquid nos ſumus ſubiecit deus voluntati. qͥcqͥd igit̉ faciunt toeſt ſingulare pctm̄ qd̓ nō poſſit ꝓbiberi. vel qd̓ ſaltē nō poterit p̄ caueri. Licet em̄ aliqͥs ſit ſtatꝰ in quo neceſſe eſt aliquē cadere ī tum imputandū eſt voluntati. ſi ergo in ea potētia eſt culpa cui aliqd̓ pctm̄ determinatū. illū tn̄ ſtatū potuit qͥs p̄cauere. ⁊ iō ſi imputat̉. ⁊ oīs culpa voluntati īputat̉. ergo oīs culpa eſt in vo nō p̄cauerit. volūtati eiꝰ īputat̉: ꝙͣuistūc illud ꝓhibere nō poſ luntate tanꝙͣ in ſubiecto ꝓprio. ¶ Itē in ea ſola potētia eſt cul ſit. Cōcedēde ſunt igit̉ rōnes on̄dētes ꝙ oē pctm̄ actuale ē vo pa in qua nata eſt eſſe iuſticia. qꝛ oppoſita nata ſunt fieri circa luntariū. nā mortale eſt volūtariū ſimpl̓r. veniale aūt vl̓ eſt vo idem. ſed iuſticia eſt in voluntate tanꝙͣ in ſubiecto. qꝛ vt dicit luntariū ſimpl̓r. ſicut illud qd̓ fit ex deliberatōe. vt mēdaciū io Anſel. Iuſticia nihil aliud eſt ꝙͣ volūtatis rectitudo. ergo ī ea cōſum. vel ẜm qͥd. ſiue quodāmō. ſicut illud qd̓ fit ex ſurreptiōe dem potētia.ſ. in voluntate eſt culpa tāꝙͣ in ſubiecto proprio. ſicut ſunt primi motꝰ. ¶ Ad illud gͦ qd̓ prīo obr̄ in ꝯͣriū ꝙ ſingu ¶ Itē in ea ſola potētia eſt culpa q̄ cogi non pōt. nā nullꝰ peclis diebꝰ inuiti peccamꝰ. dd̓m ꝙ in gl. illa dr̄ aliqͥs inuitꝰ pecca cat niſi in eo a quo libere pōt abſtinere. ſed ſola potētia volunre nō ꝑ priuationē volūtatis oīmodā. ſed ꝑ priuationē volūtatatis eſt q̄ cogi non pōt. ergo ⁊c̄. ¶ Item in ea ſola potentia eſt tis plene ſiue ꝯplacētie. ⁊ hͦ quidē veꝝ eſt ꝙ frequēter īuiti pec culpa que aliquando denominatur bona. aliquando mala. ſed nos non dicimur habere intelligētiam vel memoriam malā ſed camꝰ. ⁊ nobis diſplicet ꝙ ſic inordinate mouemur. ſi tn̄ bn̄ p̄ca ſolum voluntatem malā. ſi ergo accidens denominat ſubiectuꝫ uiſſemꝰ. in hūc actū vel illū nō incidiſſemꝰ. lꝫ nō ſic poſſimꝰ p̄ca ⁊ culpa denominat ſolam voluntatem. ergo culpa eſt in ſola vo uere qͥn in aliqd̓ cadamꝰ. Sicut exēplū ponit̉ in nauta qui pōt luntate tanꝙͣ in ſubiecto proprio. ¶ Item in ea ſola potētia eſt p̄cauere ⁊ cuſtodire ne aqua ꝑ aliqd̓ foramē determinatū īgreculpa tanꝙͣ in ſubiecto proprio ad cuius actum ꝯparatur ſicut diat̉. nō tn̄ pōt facere qd̓ ꝑ nullū hēat īgreſſum. ¶ Ad illud qd̓ ad cauſam proximā ⁊ immediatā. ſed nulla potentia anime eſt zs obr̄ ꝙ q̄dā neceſſitate facta ſunt īprobāda. dd̓m ꝙ Aug. loquit̉ cauſa proxima ⁊ immediata culpe. niſi ſoīa potētia rationalis. de neceſſitate venialiū non ꝙͣtū ad hoc veniale vel illud deter nam memorari malum vel intelligere malum non eſt culpa. ſed minate. ſꝫ gn̄aliter ꝙͣtū ad pctā venialia. vel etiā ꝙͣtū ad aliqd̓ velle malum culpa eſt. ergo ⁊c̄. ¶ Sed contra nūꝙͣ peccat̉ mor genus venialis pctī. ſicut videmꝰ in iuuene ⁊ forti ꝙ nunꝙͣ pōt taliter niſi per ꝯſenſum. ſed ꝯſenſus non tantummodo eſt volū oīno vitare motus carnis. lꝫ poſſit hac hora vel illa hūc motuꝫ tatis. ſed etiam rationis. ſi ergo culpa eſt circa illam potentiaꝫ vel illū vitare. ⁊ qꝛ nihil īpedit ꝙ ſit neceſſitas q̄dā in vl̓i. ⁊ voper cuius actum perpetratur. ergo non tantū eſt circa volunta luntas quodāmō in particulari. ideo autoritas illa non obuiat tem. ſed etiā circa rationē. ¶ Ite non tantuꝫ peccatur affectio his q̄ dicta ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō nullū viciū eſt cū caro ne. ſed etiā peccatur obliuione. Sicut dicitur Deute. vj. Caue zꝰ ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄. dd̓ꝫ ꝙ verū eſt ſed qd̓ ſubiūgit ꝙ neceſ ne obliuiſcaris domini dei tui. ⁊ frequenter in ſcriptura repre ſariū eſt ꝯcupiſcere. dd̓m ꝙ veruꝫ eſt de ꝯcupiſcētia loquendo bendit eos dominus qui eius ſunt obliti. ergo ſi obliuio eſt in gn̄aliter. de ꝯcupiſcētia vero huiꝰ vel illius hͦ tꝑe vel illo nō eſt memoria. videtur ꝙ non tantum pctm̄ ſit in voluntate. ſed etiā verū. Et ꝙ dic aug. ꝙ ꝯcupiſcit nolēs. ⁊ apl̓s. qd̓ nolo maluꝫ hͦ in memoria. ¶ Itē non ſolum peccatur delectatione. verū etiā ago. nō priuat oīmode volūtatē. ſed hͦ priuat ꝙ volūtas non eſt cogitatione. ẜm ꝙ homo ꝯfitetur quotidie. ſed cogitatio eſt in 40 ibi mouēs pͥncipale. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pͥmi motꝰ ſunt ex ſur tellectus non affectus. ergo non tm̄ in affectu verum etiā in inreptione. ⁊ ex rebelliōe iam pꝫ rn̄ſio ꝑ ea q̄ dicta ſunt. verū eniꝫ tellectu habet eſſe peccatum. ¶ Itē non tantū peccatur delibe eſt ꝙ ꝓhiberi vel p̄caueri nō pn̄t gn̄aliter. ita ꝙ nullꝰ inſurgat ratione. veruꝫ etiā ſuggeſtione. ẜm ꝙ vult Greg. ſed ſuggeſtio qͥlibet tn̄ ꝑ ſe p̄caueri pōt. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ nos nō ponimꝰ pctm̄ eſt in parte ſenſibili. ergo peccatum non tantum eſt in parte ra eſſe circa primos motꝰ nutritiue ſicut gn̄atiue. actus em̄ nutritionali. ſed etiā in parte ſenſibili. ¶ Itē peccatum eſt deformi tiue neceſſarius eſt ad ſalutē nutriti. nō autē actus generatiue tas formaliter loquēdo. ſed ꝯſtat ꝙ omni pctō imago deforma lꝫ ⁊ alia ratio poſſit aſſignari. qꝛ nutritiua eſt corrupta tm̄. gn̄a tur. nam quodlibet peccatumquantum eſt de ſe gratiam expel tiua. corrupta eſt ⁊ infecta. Prīa tn̄ ratio melius valet. Nam ſilit que eſt reformatiua imaginis. ergo ſi mago non tantū reſpicut vult Aug. in prīo de ciui. dei. Si aliqua mulier corrumpat̉ cit voluntatē. ſed etiam alias potētias. videtur ꝙ peccatū non violenter. ſi oīno repugnat. abſqꝫ oī culpa eſt. ⁊ tn̄ a delectatōe ſolum in voluntate. ſed etiā in alijs potētijs habeat eſſe. ¶ Itē oīno īmunis non eſt. Ait em̄ ſic. Si illa ꝯcupiſcibilis inobediē nullus amat niſi quod iudicat eſſe amandum. ergo ante amore tia ꝙ adhuc in mēbris babitat p̄ter voluntatis legē. qꝛ lege ſua inordinatum p̄cedit iudicium inordinatum. ſi ergo preuium iu mouet̉. ab oī culpa immunis eſt in corꝑe nō ꝯſentiētis. Ex hͦ pꝫ dicium inordinatum non potuit eſſe pena. qꝛ non p̄cedit culpa. ꝙ ſi venialia rōnē culpe bn̄t. hͦ eſt qꝛ a voluntate in ꝑticulari ⁊ neceſſe eſt ꝙ fuerit culpa. ergo prius eſt peccatum in ratioſſe ꝙ diuiſim vitari ⁊ p̄caueri pn̄t. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi pōt vita in voluntate. potius igitur videtur ꝙ ſubiectuꝫ pctī debeat al41 ri hͦ ⁊ illud ⁊ ſic de ſingulis. ergo oē. dd̓m ꝙ hec eſt duplex. iſte ſignari ratio ꝙͣ voluntas. ¶ Rn̄. ad predictorum intelligetiam 43 pōt vitare oē pctm̄ veniale. ſicut hͦ. iſte pōt vincere oēm hoīeꝫ. eſt notandum ꝙ peccatum de ſua ratione duo dicit. Dicit eniꝫ Aut qꝛ potētia vitādi vel vincēdi ꝯparat̉ ad obiectū ꝯiunctim deordinationē ſiue priuationē ordinis circa actum aliculus po vel diuiſim. Si diuiſim ſic vera eſt iſta. iſte pōt vitare vel p̄catentie. dicit nihilominus illam deordinationē vt dignam vitū uere oē veniale pctm̄. qꝛ nō ē dare aliqd̓ qd̓ nō poſſit vitari. Si peratione ⁊ punitiōe. ⁊ ꝙͣtū ad primū peccatuꝫ tenet rōne vicij aūt ꝯiunctiꝫ. tūc eſt falſa. ē em̄ ſenſus ꝙ poſſit facere vt oīno ſit aliquo

X Diſtinctio ī prius p̄ſumpſerit ꝙͣ ambierit. illius tn̄ p̄ſumptiōis. ꝑuerſitas aliquo mō corrūpētis. quantū ad ſcd̓m tenet rōnē culpe ⁊ dea voluntate habuit ortū. ⁊ ambitionis ſcelus involuntate fuit meriti. Cū ergo cōparamus pctm̄ ad ſubiectū ꝓpriū. aut loqͥꝯſummatū. ⁊ ita pctm̄ reſpicit voluntatē principal̓r. tum qꝛ in mur de ipſo inquātū eſt culpa. aut loqͥmur de ipſo inquātū eſt ipſa primo inchoat̉. tum qꝛ in ipſa ꝯſummat̉. ideo recte d̓r ſub viciū. Si de ipſo loqͥmur inquātū eſt culpa ⁊ demeritū. ſic ꝓiectū primū pctī. qꝛ ⁊ primum eſt origine. primū et iā cōplemē prie ⁊ p̄ciſe reſpicit li. ar. Qm̄ em̄ li. ar. cōmiſſuꝫ eſt regimē to to ſiue ꝯſummatione. tius hoīs. ſi aliqua deordinatio fiat in regno totius aīe ip̄i li. Utrū ſicut peccare ſic ēt puniri ſit vo ar. imputat̉. Un̄ ſi oīa mēbra ꝑ que ꝯſummata eſt ⁊ oēs poten Queſtio. ii.j. iuntatis proprium. Et ꝙ ſic vr̄ Anẜ. tie in qͥbus aliqua deordinatio facta eſt traberent̉ in cām oīa de originali pctō. Miraturꝭ inquit) forte aliquis cur ꝑ culpā cōqͥrerent̉ de li. ar. cui ſubiecta ſunt. ⁊ ei dn̄s totū imputaret volicitatis. mēbra puniuntur ⁊ ſenſus. verū nō eſt ita. non em̄ quicquid in eis malū geſtū fuit. Un̄ſi tollat̉ li. ar. iā nullo mō punitur niſi voluntas. nā nihil eſt alicui pena niſi qd̓ contravo erit pctm̄. Et qꝛ libertas arbitrij principal̓r reſidet penes voluntatē eſt. ⁊ nulla res penā ſentit. niſi que voluntatē bꝫ. mem luntatē ſicut in p̄cedētibus oſtenſum fuit. hinc ē ꝙ culpa ſub bra aūt ⁊ ſenſus per ſe nihil volunt. ſicut igit̉ volūtas mēbris rōne culpe in voluntate tanꝙͣ in ſubiecto ꝓprio d̓r eſſe. Si aūt ⁊ ſenſibus operat̉. ita in ipſis ipſa aut torquet̉ aut delectatur loquamur de culpa ẜm ꝙ eſt viciū. ſic dupl̓r adhuc loqͥ contin Ex hac autoritate habet̉ que claudit in ſe ratiocinationē ꝙ ꝓ git cū pctm̄ dicat̉ viciū inquātū deordinat aliquē actū alicuiꝰ priū ſit voluntatis puniri. ¶ Itē Aug. in li. lxxxiij. qōnū. Uopotētie ẜm ꝙ deordinatio illa dupl̓r hꝫ cōparari. ſic ⁊ pctm̄ vt luntas quippe ipſa punitur. ſiue ſit animi ſupplicium. ſiue cor eſt vitiū. Cōparat̉ aūt deordinatio illa ad actū alicuius potē poris vt que delectatur in pctīs ipſa plectatur ī penis. ¶ Itē tie tāꝙͣ ad materiale circa qd̓ ⁊ tāꝙͣ ad cauſale a quo. Si igit̉ ratione. Oppoſita nata ſunt fieri circa idem. ſed voluntarium loquamur de illa deordinatione materialiter. ſic dico ꝙ nō ſo ⁊ inuoluntarium ſunt oppoſita. ſed pena eſt affectio inuolunlum circa actum voluntatis. ſed etiā circa actus aliarū poten taria. ſicut dicit Aug. in li. de li. ar. ergo ſicut culpa que eſt afftiarū aīe ꝯſiſtit. Actus em̄ ⁊ memorie ⁊ intelligētie ⁊ aliarum fectio voluntaria reſpicit voluntatem tanꝙͣ illud a quo eſt. ſic potētiarū aīe ſubiacētiū voluntati deordirari habēt ꝑ diuervr̄ ꝙ pena reſpiciat voluntatē tanꝙͣ illud contra qd̓ eſt. ¶ Itē ſa pctā. ¶ Si aūt loquamur de illa deordinatione cauſaliter. culpa eſt meritum pene. ſed meritum reſpectu premij. ⁊ babet Sic oīs talis deordinatio eſt a volūtate. Si aūt querat̉ rō bu rationē ordinis. ⁊ hꝫ rationē diſpoſitionis. ſi ergo diſpoſitio ⁊ ius. dd̓m ꝙ huius ratio eſt triplex. Prima qꝛ penes voluntatē llud ad qd̓ diſponit ſunt in eodem. ⁊ culpa vt in ratione culpe conſiſtit regiminis dn̄ium. Scd̓a qꝛ in ipſa reperit̉ rectitudieſt. potius reſpicit voluntatem. ergo ⁊ pena. ¶ Sed contra. qͣt nis principiū. Tertia ꝟo qꝛ ad ipſam ꝑtinet regiminis cōpletuor vt dicit Beda inflicta ſunt nobis pro peccato.ſ. ignoranmentū. In ipſa nāqꝫ conſiſtit regiminis dn̄ium. pro eo ꝙ ipſa tia malicia infirmitas concupiſcētia. ſed qd̓ infligitur pro pec alijs potētijs imperat. ⁊ ei a nulla imperat̉. In ipſa etiā attēcato eſt pena. ergo ignorantia eſt pena. ſed conſtat ꝙ ignoran dit̉ rectitudinis principiū. amor em̄ principiū eſt rectitudinis tia non reſpicit voluntatem ſed rationem. ergo ⁊c. ¶ Item du ⁊ obliqͥtatis. ſicut on̄dit Aug. Un̄ bonus amor eſt fundamētū plex eſt pena in futuro. videlꝫ pena damni. ⁊ pena ſenſus. ſed ciuitatis dei. ⁊ malus fundamētū ciuitatis diaboli. Et rō bu pena damni que eſt carentia viſionis dei. non tm̄ reſpicit volū ius eſt. qꝛ amor eſt radix oīm affectionū ⁊ tante adberētie. vt tatem. immo multo magis reſpicit rationem. pena ꝟo ſenſus trāſformet amantē in amatum. Penes etiā ipſam conſiſtit reque eſt in concrematione ignis. multo magis reſpicit partem ctitudinis ⁊ regiminis cōplementū. qm̄ ipſius obiectū eſt bo ſenſibilem ⁊ coniunctum ꝙͣ reſpiciat voluntatem rationalem. num. bonū aūt ⁊ finis eſt idem. Et qꝛ in directione ad finē cō cum ſentire ſit paſſio cōiuncti. ergo vr̄ ꝙ pena principalius re ſiſtit bonitatis cōpletio. in obliquatione ꝟo cōſiſtit bonitatis ſpiciat alias potentias anime ꝙͣ voluntatem. ¶ Item ſi pena amiſſio. hinc eſt ꝙ ab ipſa voluntate orit̉ oē pctm̄. Et ꝓpterea reſpicit voluntatem. aut hoc eſt. qꝛ eſt ẜm voluntatem. aut qꝛ ē Aug. in li. de duabus aīabus diffiniēs pctm̄ dicit ꝙ pcm̄ ē vo contra voluntatem. Si qꝛ ẜm voluntatem. ergo nemo punireluntas aſſequēdi vel retinēdi qd̓ iuſticia vetat ⁊ a quo liberū tur niſi qui vellet. qd̓ plane falſuꝫ eſt. Si qꝛ contra voluntatē. eſt abſtinere. ꝑ hoc aūt qd̓ dicit volūtas aſſequendi ⁊c. deſcri ergo cum vir iuſtus voluntarie ſuſtineat oēs penas ⁊ maxime bit pctm̄ ẜm ꝙ eſt viciū ⁊ deordinatio q̄ a volūtate ortum bꝫ. xp̄s. nulli viro iuſto. nec etiam xp̄o penalis eſſet aliqua paſſio Per hoc aūt ꝙ dicit a quo liberū eſt abſtinere. notificat pcm̄ qd̓ manifeſte falſum eſt. ¶ Item ſi pena reſpiceret voluntateꝫ ẜm ꝙ tenet rōnē culpe. qꝛ nemo culpat̉ in eo qd̓ vitare nō pōt. tanꝙͣ ſubiectum proprium. ergo ſicut nemo poteſt peccare niſi ſicut ipſe dicit ibidē. Sic igit̉ pꝫ ꝙ pctm̄ inquātū tenet rōnem qui habet vſum voluntatis. ſic nemo poſſet puniri niſi qui voculpe. volūtatē reſpicit. vt ſubiectū. inquātū etiā tenet rōnē vt luntatis vſum haberet. ſed hoc eſt plane falſum. nā paruuli pu tij reſpicit volūtatē vt principiū ⁊ vt ſubiectū primū. lꝫ aliquo niuntur pro peccatis parentum. ⁊ multa etiam tormenta pati 4 mō reſpiciat actus aliarū potētiarū. Un̄ rōes q̄ ad primā paruntur non ſolum in babitu. verūetiam in actu. ergo ⁊c. tem inducunt̉ ꝯcedēde ſunt. ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obr̄. ꝙ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pena ratione pene duo noīat. videlꝫ nocumētū nō peccamus niſi ꝯſentiēdo. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ꝯſenſus reſpiciat ſiml̓ nature. ⁊ inſtrumentum diuine iuſticie. vnum tanꝙͣ materiale rōnē ⁊ voluntatē. principalius tn̄ ⁊ cōpletius volūtatē reſpicit reliquum tanꝙͣ formale. Unde pena ⁊ eſt vitio. ⁊ eſt etiam paſ qꝛ in ea ꝯſummat̉. Quantūcūqꝫ em̄ rō deliberet. niſi voluntas ſio. Cum ergo pena cōparatur ad aliquid. hoc pōt eſſe aut inalterū p̄optet. nūqͣ eligit nec ꝯſentit. ⁊ qd̓ eſt ibi culpe ⁊ iniuquantum vltio aut inquantum paſſio. Si inquantum vltio. ſic ſticie. hoc eſt ratione volūtatis adiūcte. ¶ Ad tria ſequētia ꝙ proprie babet comparari ad ipſam voluntateꝫ. deus enim nō peccat̉ obliuione cogitatione ⁊ ſuggeſtione. pꝫ rn̄ſio ex his ꝙ vlciſcitur ſe de manu vel pede vel aliqua potētia ſenſitiua. ſed dicta ſunt. nā talia nō ſunt pctā niſi qꝛ voluntaria. Un̄ nūqͣ cir de voluntate deliberatiua. de qua vlciſcitur deus non ſolum ca actum memorie culpa ꝯſiſtit. nec etiā circa actū intelligētie affligendo ipſam in ſe. ſed etiam affligendo eam in ceteris mē niſi eis īmiſceat ſe volūtas vel an̄cedenter vel cōcomitāter vel bris corporis in quibus ipſa cupiebat delectari. Si aūt comꝯn̄r. Sil̓r nec ſuggeſtio ſi eſt oīno ab extrinſeco eſt culpa. ſed paretur pena ad aliquid inquantum eſt paſſio. ſic dicendū eſt illa que eſt ab intrinſeco. que quodāmodo voluntaria eſt. ſiue ꝙ cum non quecūqꝫ paſſio pena ſit ẜm completam rationē peqꝛ a voluntate ade habuit ortum. ſiue qꝛ a voluntate peccātis ne. ſed paſſio ledens paſſio affligens paſſio diſplicens ſic penon precauet̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ pctm̄ deformat totam ima na ẜm ꝙ plene tenet rationem pene.ſ. pena que facit hominem ginē. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi tota imago deformet̉ ⁊ vitiet̉. illa tn̄ ſola derecte miſerum. adhuc reſpicit voluntatem ratione ſui compleformatio que eſt in voluntate eſt illa que eſt rō inculpādi. ⁊ iō tiui. Nemo enim plene miſer eſt. ſicut dicit Aug. ex hoc ꝙ pati non ſequit̉ ꝙ culpa reſpiciat alias potētias aīe ſub rōe culpe. tur ſolum. ſed ex hoc ꝙ patitur ⁊ ſcit ſe pati. ⁊ non vult ſe pati. ꝙͣuis circa actus earum ꝯſiſtat corruptio vitioſa. ¶ Ad illud 1 Scd̓m aūt ꝙ paſſio tenet ſemiplenam rationeꝫ pene. prout di qd̓ obr̄ ꝙ oēm malā voluntatē p̄cedit malū iudiciū. Dd̓m ꝙ ve cit̉ paſſio ledēs vel affligens in eo in quo nō eſt nata eſſe quārum eſt quantum ad actum voluntatis qui quidē eſt ꝯſenſus tum eſt de prima conditione nature. ſic non tm̄ reſpicit volun plenarius. attū nunꝙͣ in creatura rōali ẜm ꝙ inſtituta fuit iutatem. ſed etiam omnes potētias anime. ⁊ omnia membra cor diciū erroneū. niſi voluntas ſe illo iudicio īmiſceret. nunꝙͣ em̄ poris. non tn̄ reſpicit illa ſine voluntate. qꝛ in nullo poteſt eſſe adaꝫ preſumpſiſſet. vel de ſe preſumptuoſe iudicaſſet niſi amo pena. niſi in quo eſt rationalis voluntas. Unde bruta ꝙͣuis pa re voluntatis nimiū ſibi adbeſiſſet. Unde amor mirabil̓r ꝑuer tiantur non tn̄ puniuntur. Sic igitur patet ꝙ pena ⁊ inquātū tit iudiciū. Licꝫ igit̉ primus angelus ſiue adam qū̄ peccauit 33

libri Secundi. ꝙ xeſt vltio ⁊ inquantum eſt ¶Inquirit differentiā indicētes. Hec duo īdeo diuerortū habeat apolūtate io paſſio plene tenēs ratioter peccata oꝑis ⁊ voluntatis ſa eſſe pctā. qꝛ diuerſoꝝ legis gn̄ali. in hac ꝟo parte de neꝫ pene. directe reſpicit ⁊ determinat ẜm duplicē opiſcēdit mgr̄ ad drias ꝑcti mandatoꝝ p̄uaricatiōes ſunt ipſam voluntatē ita ꝙ ꝓ Diuidit̉ aūt pars iſta in nioneꝫ. a prium eſt ipſius volunta Alio enim mandato legis ꝓduas partes. In quaruꝫ tis puniri. Unde cōcedē Um auteꝫ vo hibetur actio furti.ſ. non fura prima deſcēdit magr̄ ad de ſunt rationes que hoc lūtas mala ⁊ beris. alio furandi volūtas.ſ. di. xlij. drias pctī cōes. In ſcd̓a oſtendunt. Inquantū tn̄ operatio ſin non concupiſces rem proximi ꝟo deſcēdit ad vnū pctm̄ eſt paſſio ledens vel affli pcm̄ queri ſo ſpāle qd̓ eſt inter cetera tui. Cum aūt hec duo diuerſa gens habet reſpicere ali 55 pctōꝝ gn̄a magis graue ⁊ let vtruꝫ in eo as potentias ⁊ etiam cor mādata ſint qͥbus illa duo ꝓab ominabile. infra diſtī. poris organa. Et ẜm hoc Idem hoīe ⁊ cir hibentur. pꝫ illa duo diuerſas xliij. Eſt p̄terea quoddā pꝫ reſponſio ad rationes ca eandem rem hec duo vnum eſſe preuaricationes diuerſa pctī genus ⁊c. Prima ꝑs que ad oppoſitum induſint pctm̄ vel diuerſa. vt ſi qͥs eſſe pctā. Ad qd̓ etiā illi dicūt q̄ ſpectat ad pn̄tē diſtin. 40 cuntur. ¶ Ad illud enim voluntate furat̉ voluntatē ha tres bꝫ partes. qm̄ dr̄ia diuerſa quidē eſſe mandata qͥ qd̓ obijcitur de ignoranbuit malā q̄ pctm̄ eſt. ⁊ actum pctī ad pctm̄ pōt attendi tia ⁊ pena dāni ⁊ ſenſus bus illa duo diſtinctim prohi tripl̓r. aut ꝙͣtū ad actum pꝫ reſponſio. Nā ⁊ ſi igno malū qui itē pctm̄ eſt. Hec au bentur. vt Augu. docet ſuper Nī. aūt ꝙͣtū ad reatū aut ꝙͣrantia dicat priuationeꝫ tem duo diuerſa ſunt.ſ. volunExo. Uerūtn̄ in illis non obtū ad peccādi modū. In alicuius boni qd̓ reſpicitas ⁊ actio. Sed nunqͥddiuer Prima ſeruatis vna tm̄ preuaricatio prima gͦ inqͥrit mgr̄ dr̄iaꝫ at cognitiuaꝫ. ⁊ ſimiliter ſa ſunt pctā an̄ vnū. Quidam obiecti. inter pctā oꝑis ⁊ volūta incurrit̉. vnūqꝫ ꝯtrabit̉ pctm̄ pena dāni. ⁊ ſimiliter pedicūt vnū eſſe pctm̄. alij ꝟo di tis. In ſcd̓a inqͥrit dr̄iam na ſenſus priuationeꝫ de lꝫ duo diuerſa illis ꝓhibeant̉ ex ꝑte reatus q̄ ē īter gecūt diuerſa eſſe pctā. lectationis ⁊ quietis par Sicut ecōuerſo duo ſunt mā C nus pcī original̓ ⁊ actua tis ſenſitiue. totuꝫ hoc ta ¶ Ponit ⁊ rn̄det obiectio data charitatis qͥbus duo p̄ci lis. venialis ⁊ mortalis. men deus ordinat ad vin Rn̄. nibus q̄ impugnare videntur piunt̉ diligi. vna tn̄ in eis noibi. Preterea q̄ri ſolet ⁊c. dicandum ⁊ vlciſcenduꝫ opinionē magis ꝓbabilē. b bis commēdatur charitas. iit ſe de voluntate. ipſa eniꝫ In tertia ꝟo ſubiūgit di C ¶ Ꝙꝛ cū ꝯſtet hec duo eſſedi uerſos modos peccādi. eſt que directe aduerſat̉ Querit qual̓r reatꝰ poſ uerſa. aut diuerſa duo pctā di ſiue diuerſa gn̄a pctōꝝ ꝑ diuine iuſticie. dū perpe ſit manere pctō abeūte. Et in modum narrationis. ibi. trat iniuſticiā. ⁊ ideo orcunt̉. aut duo diuerſa nō pctā de accipitur dr̄ia originalis ⁊ Modi aūt pctōrum vari do diuine iuſticie puniēQuibꝰ alij rn̄dēt. hec duo diactualis pctī. qꝛ actuale trāſit as ⁊c. Prima ꝑs diuidit̉ tis directe reſpicit illius uerſa eſſe pctā nō plura. Non actu ⁊ remanet reatu origina deordinationis remotio in duas. In quaꝝ prima em̄ plura pctā ſunt. ſed pctm̄ mgr̄ mouet qōnē ⁊ deter nem. ipſa etiam ſola fuit le econuerſo. c vnū. qꝛ vna p̄uaricatio vel inminat ẜm duplicē opinio que ſibi ſe principium po ¶ Preterea q̄ri ſolet cum ab nē. In ſcd̓a ꝟo ponit ⁊ rn̄ ſuit ⁊ deum derelinquen obediētia in vtroqꝫ admittit̉ aliquo ꝑpetrato volūtate pec do contempſit dum pecdet obiectionibꝰ q̄ impuſiue qn̄ vult ſiue qn̄ agit. ⁊ vnꝰ cato volūtas id agēdi ⁊ actio cauit. ⁊ ideo debet ꝑ pegnare vident̉ opinionem eſt ibi ꝯtēptus. ſed minor cuꝫ trāſierit. nonduꝫ tn̄ vera habi narum multitudinem in magis ꝓbabileꝫ. ibi. Qꝛ in volūtate ſolū pctm̄ ꝯtinet̉. ſeruitutem dei redigi. vt cū ꝯſtet ⁊c. Sil̓r ſcd̓a ꝑs ta pnīa. vtrum illud pctm̄ vſqꝫ maior ꝟo cū volūtati etiā ope que debonorauit deū vo in qua inqͥrit dr̄ias pctōquo peniteat ſit in eo. Qd̓ no luntarie ꝯtemnendo. bo rū ꝙͣtū ad reatū duas bꝫ ratio addit̉. ⁊ iō maius fit pec eſſe vr̄. qꝛ voluntas illa q̄ priꝰ noret ipſuꝫ inuoluntarie In prima q̄rit̉ qual̓r rea catum. ſed non plura. cū volūfuit non eſt neqꝫ actio. qꝛ neqꝫ Scd̓a ſupplicia patiēdo. ¶ Ad tus poſſit manere peccatas operi mancipat̉. Sed ad obiectō illud qd̓ obijcitur ꝙ in vi vult illud vel agit. qd̓ ante vo to abeūte. in qua accipit̉ huc eiſdē obr̄. Si vnuꝫ tm̄ illa Ft ris iuſtis ⁊ in xp̄o nō fuit dr̄ia actualis pctī ⁊ origi luit ⁊ egit. Sed nō eſt ignorā duo pctā ſunt. cū qͥs volūtate pena inuoluntaria. dd̓m nalis. quia actuale trāſit dum pctm̄ duobus modis diꝙ ibi non tenet pena ramala prius ꝯcepta. deīde op actu ⁊ remanet reatu ori ci eſſe ī aliquo ⁊ trāſire.ſ. actu tionem vltionis. niſi rela ginale aūt ecōuerſo. In patrauerit. nō ꝓ aliquo reus ⁊ reatu. Actu eſt in aliquo dū ta ad voluntateꝫ ade pec ſcd̓a v̓o on̄dit̉ ꝙ reatꝰ mul eſt. niſi ꝓ quo an̄ opus reꝰ erat catricem. reſpectu cuius ipſum pctm̄ eſt vt actio vel vo tipl̓r accipit̉ in ſcriptura cū adhuc in ſola volūtate pec voluntatis omnis pena ē vꝫ ꝓ obligatiōe pene eter luntas in peccāte. Reatu ꝟo catū ꝯſiſtebat. Nullus em̄ reꝰ inuoluntaria. qꝛ volūtas ne ⁊ pene tꝑalis. ex quo cum pro eo ſiue tranſierit ſiue peccatrix querit oblecta eſt eterne mortis niſi ꝓ pctō. accipit̉ dr̄ia mortal̓ pctī aſſit mens hoīs polluta eſt et tionem querendo oble ⁊ venialis. ibi. reatꝰ ī ſcri ſed pctm̄ aliud nō eſt admiſſū corrupta. totuſqꝫ homo ſupctationem ⁊ refugit paſptura multipl̓r accipitur actiōe ꝙͣ prius admiſſum erat ſionē. ¶ Ad illud qd̓ obij plicijs obligatus perpetuis. Sil̓r tertia ꝑs duas baRn̄. volūtate. Non ergo ꝓ aliquo citur de paruulo qui pabet partes. In quarū pri a nec vnꝙͣ eſt in aliquo peccatū alio iſte fit dānabilis actu pec titur penas. rn̄deri pōt n̄ ma tāgit magr̄ qͥnqꝫ moactu p̄ter originale quin ſit ēt cut ad hoc. cādo ꝙͣ an̄ fuerat cū ſola volū dos diuidēdi pctā ꝯſuereatu. ſed eſt reatu interdum tate delinq̄bat. Ad hoc etiā ⁊ tos in ſcriptura. In ſcd̓a Diſtinc. xlij. poſtꝙͣ tranſit actu. ꝟo remouet dubitationē illi rn̄dēt dicētes ꝓpter pctm̄ U Deſcendit ad ſpāles difq̄ ortū bꝫ ex vna illarū di Oſtēdit ꝙ reatus mulquidē tm̄ illū furē reū ꝯſtitui. ferētias pctī in cōi. uiſionū ibi. Ex ſuꝑbia tn̄ tipliciter accipit̉ in ſcriptura ꝙuis eiꝰ voluntas ⁊ actio vnū um au oīa mala oriunt̉ ⁊c. ex quo accipit̉ dr̄ia mortalis ſint peccatuꝫ ꝓ alio tn̄ reus fa tem vo a ¶ Nec vnꝙͣ eſt ⁊c. īnuit pctī ⁊ venialis. d luntas xtus eſt actu peccādo ꝙͣ prius mgr̄ ꝙ pctm̄ interdū ē in ¶ Reatus in ſcriptura mulmala et erat ſola volūtate delinquēdo aliquo reatu. poſtꝙͣ tran operatipliciter accipitur.ſ. pro culſit actu. Cōtra. vr̄ hoc eē Tertia qꝛ ꝓ actu qui eſt aliud ꝙͣ volū tio ⁊c. falſum. Aut eī reatꝰ ſiue pa ꝓ pena ꝓ obligatione peobiectō ẜ Supra tas licet non aliud peccatum. obligatio pctī fundatur ne tꝑalis vel eterne. Si enim oſtendit mgr̄ qual̓r pctm̄ ¶ Itē adhuc queſtioni inſtāt ſuꝑ actū pctī aut ſuꝑ ꝓni mortale eſt obligat nos pene tatē. aut ſuꝑ deformitatē Si ſuꝑ

Diſtinctio ꝯuerſione ⁊ auerſione. ⁊ ẜm hāc duplicē cōparationē aīa deor Si ſuꝑ actū. ergo trāſeūte actu neceſſe eſt ip̄ꝫ trāſire. ergo nō dinat̉ cū peccat. ⁊ deordinatio in aīa rōne auerſionis d̓r defor manet pctm̄ quātū ad reatū. poſtꝙͣ trāſit quātum ad actū. Si mitas. rōne ꝟo ꝯuerſionis d̓r macula. ¶ Dico ergo ꝙ reatꝰ peſuꝑ ꝓnitatē. ergo cum ꝓnitas remaneat in hoīe poſt gr̄e ſuſce ne eterne fundat̉ ſuꝑ pctm̄ ⁊ inquātū eſt deformitas ⁊ inquan ptionem. vr̄ ꝙ reatus remaneat poſt pctm̄. et poſt gr̄am ſuſce tū eſt macula. ſed differenter. qꝛ rōne auerſionis dignus ē ſuꝑ ptā. qd̓ eſt plane falſum. Si ſuꝑ deformitatē ⁊ illa dicit priua plicio. Fundat̉ etiā reatꝰ tionē. ⁊ priuatio nihil eſt ſuꝑ maculā ⁊ deformitaergo fundat̉ reatus pctī eterne. Si vēiale obligat nos aliquando etiam additur ter tē que eſt in aīa ꝑ cōpara ſuꝑ nihil. ergo pro nihilo pene tꝑali. Duo em̄ ſunt gene tius modus.ſ. conſuetudinis tionē ad actum. ꝑ quē ilobligat̉ hō ad penaꝫ. gͦ ſi ra pctoꝝ. mortalium.ſ. ⁊ venia quod in quadriduano lazaro la macula vel deformitas nihil eſt plus in pctō niſi liuꝫ. Mortale eſt ꝑ qd̓ homo eſt introducta. ⁊ iō pluri ſignificatum eſt. Dicitur quo iſta tria. nō vr̄ ꝙ peccatū ficant̉ reatus ẜm ꝙ pluri morteꝫ eternā meret̉. Crimen qꝫ homo peccare in deum in ſe poſſit remanere reatu et ficant̉ pctā cōmiſſa. Et ꝑ tranſire actu. Querit̉ erem̄(vt ait Aug.) eſt qd̓ eſt di ⁊ in proximum. In deum cum hoc ptꝫ rn̄ſio ad obiectago ſuꝑ qͥd fundet̉ reatus gnum accuſatione ⁊ dānatiode deo male ſentit. vt heretic Naꝫ dico ꝙ reatus pene ſiue obligatio ad penam ne. Ueniale eſt qd̓ hoīem vſqꝫ vel que dei ſunt vſurpare preeterne nō ſimpl̓r fundat̉ ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ẜm ꝙ tria in reatum ꝑpetue mortis non ſumit indigne participādo ſa ſuꝑ maculā ẜm ꝙ d̓r ꝓniſunt in pctō.ſ. actus pectas vel poſitio aliqua. ſꝫ grauat. verūtū̄ penā meret̉. ſꝫ cādi ⁊ babitus ꝓnitatis cramētis. Uel quando nomē potius ẜm ꝙd̓r deordina ſiue macula pctī. ⁊ tertio facile indulget̉. dei peierando contemptibile tio ⁊ priuatio. Dico etiaꝫ U defectus ſiue boni priua ¶ Tāgit qͥnqꝫ ꝯſuetos mo facit. In proximum peccat cū ꝙ nō fundat̉ ſuꝑdeformi tio q̄ deformitas d̓r. ẜꝫ hͨ e dos diuidēdi pctā. proximum iniuſte ledit. In ſe tatē ſolū rōne priuatiōis triplex fuit modus dicēb ¶ Modi autem peccatoruꝫ ꝟo cum ſibi ⁊ non alij nocet. ſed ēt rōne debiti. nec ſodi. Quidā em̄ dixerūt ꝙ varias in ſcriptura habēt dilū rōne auerſionis ſed ēt reatus pctī fundat̉ ſuper ¶ Uariaꝫ quoqꝫ appellatioꝯuerſionis. nec ſoluꝫ ſuꝑ actū. nec tn̄ ſequit̉ ꝙ rea ſtinctiones. in qua d̓r peccatū nem habet. Dicitur enim pec pctm̄ ẜm ꝙ ē deformitas tus trāſeat cuꝫ actu ꝓ eo Differ̄t duobus modis committi. ſcꝫ catum etiam delictum. Et deſed ẜm ꝙ eſt macula. ⁊ ꝙ ꝓ actu p̄terito pōt bodelictū cupiditate ⁊ timore. vt Aug. lictum fortaſſe eſt. vt ait Aug. psͣ. lxx mo manere obligatus ad eſt qd̓ dicit magr̄ in lr̄a. ⁊ pctm̄. tradit ſuꝑ illum locum psͣ. In in queſtionibus leuitici declipenā futurā. Cuꝫ em̄ qͥs Reatu remanet pctm̄ in ix. cenſa igni ⁊ ſuffoſſa. His eniꝫ ex prauitate actionis ſue nare a bono. peccatum eſt fahoīe. cū ꝓ eo ſiue trāſierit reus pene efficit̉. ⁊ſi act duobꝰ modis dicit omnia pec ſiue aſſit mēs hoīs pollu cere maluꝫ. Aliud eſt enim de ille ꝑtrāſeat. reatus ſiue ta eſt ⁊ corrupta. quouſqꝫ cata mortalia includi. Et incē clinare a bono. aliud eſt faceobligatio nō pertrāſit. ſi bō ſupplicijs eſt obligaſa ea dicit q̄ ex cupiditate ma re malum. Peccatuꝫ ergo eſt cut pꝫ in latrone. vel ī eo tus ꝑpetuis. ⁊ loquit̉ hic le incendente oriuntur. Sufperpetratio mali. delictum de qͥ aliqd̓ facinꝰ ꝑpetrauit. magrꝭ ſicut ptꝫ) de reatu foſſa ꝟo q̄ ex timore male huſertio boni. qd̓ ⁊ ipſum oſtenSed huic mō obuiat po pene eterne n̄ tꝑalis. rea teſtas abſolutionis a rea miliante proueniūt. qd̓ eſt qn̄ tus eī pene tꝑalis bn̄ fun dit nomen. Quid enim aliud tu. ſi eī reatus fundat̉ ſudatur ſuper illud qd̓ per quis cupit non cupienda. vel ſonat delictum niſi derelictū. per actū p̄teritū cū actuꝫ tranſit. timet non timenda. Alibi ꝟo ⁊ qui derelinquit. quid derep̄teritū neceſſe ſit eſſe p̄b ¶ Modi aūt pctōꝝ va dicitur peccatum fieri tribus linquit niſi bonum. Uel deliteritū. cū eſt reus nō pōt rias ī ſcriptura bn̄t diſtīmodis.ſ. cogitatu verbo ⁊ ope ctum eſt quod ignoranter fit. eē nō reus qd̓ manifeſte ctiones. Cōtra. vr̄ ꝙ non falſum eſt. Alius modus re. Unde Hiero. ſuꝑ Ezech̓. ſolūmodo varias habeāt peccatum quod ſcienter comdicēdi fuit ꝙ reatus fun immo etiā infinitas. qꝛ ſi Tria generalia delicta ſunt qͥ mittitur. Indifferenter tamē dat̉ ſuꝑ ꝓnitatē. q̄ qͥdē ꝓ cut vult ph̓s. bonū ē vno bus humanum ſubiacet genꝰ. ⁊ peccatum nomine delicti. et nitas d̓r̄ eſſe macula pctī modo. malum aūt multiAut enim cogitatione aut ſer delictum nomine peccati ap⁊ illa macula eſt quaſi q̄ phariā. Et ip̄e ēt Diony. mōe aut opere peccamꝰ. His dā diſpoſitio reddēs ani pellatur. dicit ꝙ malū eſt infinitū mā cremabilē. ⁊ rōe amo ergo vr̄ ꝙ in ſcriptura nō tionis illius maculedicimur lauari in ſanguine xp̄i a pctīs no poſſit habere diſtinctiones determinatas. Iuxta hoc querit̉ ſtris. Sed huic mō dicēdi obuiat poſſibilitas amotionis illiꝰ de numero ⁊ ſufficiētia barum diſtinctionū quas magr̄ ponit ꝓnitatis abſqꝫ infuſione gr̄e. ſicut pꝫ qn̄ de auaro fit ꝓdigus. in lr̄a. Ur̄ enim ꝙ alique inconuenienter aſſignent̉. cū oē pctm̄ aufert̉ ab eo ꝓnitas ad auariciā. ſi ergo reatus fundaret̉ ſuꝑ ſit in voluntate ex libidine mota. male diſtinguit̉ pctm̄ in pec illā ꝓnitatē. cū aliqͥs de auaro fieret ꝓdigus abſqꝫ gr̄a eſſet a catū qd̓ eſt ex amore ⁊ qd̓ eſt ex timore. Itē cū oē pctm̄ ſit in co reatu pctī abſolutus qd̓ plane falſum eſt. Tertius modus digitatione ⁊ volūtate. male diſtinguitur peccatum per peccacēdi eſt ꝙ reatus fundat̉ ſuꝑ deformitatē. deformitas aūt nō tum cogitatione verbo ⁊ opere. ¶ Item cum omne peccatum tm̄ dicit boni pͥuationē. ſed et debitū babēdi. ⁊ qꝛ pctōrdꝫ deo ſit in deū. male diſtinguit̉ peccatuꝫ ꝑ iſtas differētias in deū iuſticiā ⁊ honorē. ⁊ dū illis priuat̉. ꝑ pcm̄ deformat̉. ex hoc ob in ſe in ꝓximum. ¶ Itē cū in oī pctō ſit defectus alicuius cir ligat̉ ad ſuſtinēdā penā. qꝛ eī debitor erat ⁊ nō poterat ſoluere cūſtātie. oē peccatū vr̄ eſſe omiſſio. ergo male diſtinguit̉ ꝑ cōin oꝑibus. neceſſe erat vt ꝑſolueret in paſſionibus. Sed huic miſſum ⁊ omiſſum. Poſtremo vr̄ cū oīs pctī initium ſit ſuꝑbia mō dicēdi obuiat reatꝰ multiplicitas. Quot eī pctā hō actuaꝙ male diſtinguat̉ peccatū ꝑ ſeptem capitalia. ¶ Rn̄. dd̓m q liter ꝑpetrauit. tot penis reus erit. ex multis aūt pctīs eiuſdē mgr̄ in hac parte ſeptē innuit. diuiſiones pctī ẜm ſeptēplicem ſpēi vna reſultat in aīa deformitas. Preterea carentia boni in eius cōparationē. Primo nāqꝫ peccatū cōparat̉ ad cām ſuam hoīe obligat ad carentiā. ſummi boni nō ad paſſionē ſupplicij ex qua hꝫ ortū. ⁊ ſic illa eſt diuiſio pctī in actuale ⁊ originale. ſicut pꝫ in originali pctō. qꝛ remota deformitate ꝑ gr̄aꝫ adhuc Scd̓o ꝟo cōparat̉ ad penā ad quā terminat̉ ⁊ ſic eſt illa diuiremanet obligatio ad penā. ¶ Et ꝓpterea dici pōt ꝙ reatus ſi ſio pctī in mortale ⁊ veniale. Has duas dr̄ias mgr̄ p̄miſit ſuue obligatio ad penā eſt duplex. qͥdā.ſ. reſpectu pene eterne. ⁊ pra. Tertio pctm̄ cōparari bꝫ ad motiuū. ⁊ hoc quidē vel ē ad quidā reſpectu pene tꝑalis. Obligatio ꝟo reſpectu pene tꝑabonū aſſequēdū vel ad malū fugiēdum. ⁊ ſic eſt tertia diuiſio lis nō ſemꝑ reqͥrit culpā pn̄tē. ſed ſufficit ad illā obligationeꝫ quā mgr̄ ponit in peccatū ex amore ⁊ peccatū ex timore. Quar ꝙ pena fuerit p̄terita. ⁊ ꝙ ſubſecuta fuerit plena emēda. Obli to peccatū cōparari hꝫ ad actū ſubſtratū. ⁊ ſic eſt quarta diui gatio aūt ad penā eternā fundat̉ ſuꝑ illā culpā. culpa aūt pro ſio pctī in peccatū cogitationis verbi ⁊ operis ẜm triplicē po prie loquēdo nō eſt ip̄a ꝓnitas. ſed ipſa deordinatio ſiue q̄ eſt tentiā.ſ. affectiuā interp̄tatiuā ⁊ oꝑatiuā. cogitatio enim ꝓ aſ in actu ſiue q̄ eſt in aīa. Deordinatio aūt in actu conſiſtebat ex fectione ibi accipit̉. Quinto cōparat̉ peccatū ad ꝑſonā quam z3 ij

Libri Secundi offendit. ⁊ ſic eſt qͥnta diuiſio pctī in deū ⁊ in ſe ⁊ in ꝓximum. nō cadit primo in aīe appetituꝫ. ſil̓r nec ꝓdigalitas que eſt ap Sexto cōparat̉ peccatū ad mādatuꝫ cui opponit̉. ⁊ ſic eſt illa poſita auaricie. ¶ Inanis aūt gloria vno mō ē capitaleviciū diuiſio in delictū ⁊ cōmiſſum. qꝛ delictū eſt ꝯ p̄ceptū affirmaalio mō eſt filia. Nā ꝓut inanis gloria dicit appetitum dignitiuū ⁊ cōmiſſum ꝯͣ negatiuū. Septimo cōparat̉ ad vicia q̄ ex tatis ⁊ excellētie. ſic eſt idē cum ſuꝑbia. ⁊ eſt capitale vitium ⁊ ipſo oriunt̉. ⁊ ſic eſt illa diuiſio pctī in ſeptē dr̄ias capitalium. ſic accipit mgr̄ in lr̄a. qꝛ aīus directe mouetur ad excellētiam Et ſic magr̄ ponit ibi ſe⁊ dignitateꝫ appetēdaꝫ. ptē diuiſiones ẜm ſepteꝫ T ¶ Septem ſunt vicia capi cuncte animarū mortifere cor Prout inanis gloria dici pctī cōparationes. ꝙͣuis tur appetitus laudis ſic talia. ruptele emanāt. Et dicuntur tn̄ alie diuiſiōes reperiā eſt filia. qꝛ nō deſiderat tur ad aliquā barū tn̄ re c ¶ Propterea ſciendū eſt ſehec capitalia. quia ex eis oriū laus humana niſi ꝓpter duci pn̄t ꝓ eo ꝙ ſumunt̉ ptē eſſe vicia capitalia vel pͥn tur omnia mala. Nulluꝫ enim excellentiam. Et ſic pꝫ ꝙ ẜm aliquā iſtarū cōpara cipalia. vt Greg. ſuper Exo. malum eſt quod etiam non ab nō eſt controuerſia inter tionū. ſic illa diuiſio qua ait.ſ. inanem gloriam iram iniſtam aſſignationē ⁊ illaꝫ aliquo horum originem trade btūs Iac. in cano. ſua di Indori. Iſidorus aūt ac uidiam accidiam vel triſticiaꝫ bat. uidit peccatū in ſuꝑbiaꝫ cipit ſenodoxiaꝫ ſiue ina T auariciam caſtrimargiam luvite ⁊ ꝯcupiſcētiā oculo¶ Remouet dubitationē nem gloriam ꝓ ſuꝑbia ꝓ rum ⁊ ꝯcupiſcētiā carnis xuriam. Que vt ait Ioh̓. Cri que ortum habet ex vna illarū prie dicta. ⁊ vltimoīſuper reducit̉ ad illā que eſt ex ſo. ſignificata ſunt in ſeptē po diuiſionum. addit ſuperbiam ſeptē ca parte motiui. Sil̓r ⁊ illa ſ pulis qui terram promiſſiōis pitalibus quaſi oīm vitio ¶ Ex ſuperbia tamen omnia diuiſio qua Iſid̓. diuidit rum reginā. ¶ Sufficiē 12 iſraeli promiſſam tenebant. mala oriuntur ⁊ hec ⁊ alia. qꝛ peccatū in peccatū qd̓ eſt tia aūt capitaliū ⁊ nume Q ſuꝑ De his quaſi ſeptē fontibus ex malicia ex infirmitate vt ait Grego. Radix cuncti rus multipl̓r pōt accipi. bia ē n̄ ⁊ ignorātia. Sil̓r illa diT Uno modo ſic. Cū pctm̄qix oīn uiſio qua Greg. diuidit in pctā carnalia ⁊ ſpūalia quam ſumit capitale ſit corruptio ſiue ꝓnitas reſpectu eiꝰ ad qd̓ natura ꝓ maloꝝ. ex illo verbo apl̓i. ij. Coꝝ. vij. Mūdemus nos ab oī inqͥnamē na eſt ex corruptione primaria. multiplicari hꝫ ſicut multiplito carnis ⁊ ſpūs. reducit̉ ad illā qua peccatū diuidit̉ ꝑ cōpacari. hꝫ illa ꝓnitas. Pronitas aūt illa pōt multiplicari ex parrationē ad actus ſubſtratos. ⁊ ſic pꝫ ſufficiētia. numerus ⁊ orte obiecti ſic. qꝛ aut attēditur quantum ad appetitum apparē do iſtarū diuiſionū. ¶ Ad illud ergo qd̓ obr̄ ꝙ malū eſt infini tis boni aūt quantum ad fugaꝫ apparētis mali. Si primo mō c tis modis. dd̓m ꝙ ⁊ ſi hoc verū ſit ex parte ipſius mali. ⁊ etiaꝫ aut reſpectu boni interioris. ⁊ ſic eſt ſuꝑbia. aut exterioris. et ꝑ cōparationes quas hꝫ ad particularia bona ⁊ ad particula oī ſic eſt auaricia. aut inferioris ꝓut ſpectat ad ꝯſeruationē prores ꝑſonas. verū tn̄ rōne boni ſibi oppoſiti. ⁊ rōne cōparatiolorum prie carnis. ⁊ ſic eſt gula. aut ꝯſeruationē ſpēi. ⁊ ſic eſt luxuria nū gn̄aliū modis finitis ꝙͣuis varijs hꝫ diſtingui. ¶ Ad illud Si reſpectu apparentis mali hoc pōt tripl̓r eſſe. aut mali inte qd̓ obr̄ ꝙ diuiſiones ille q̄ hic aſſignant̉ nō recte aſſumunt̉ ma rioris. ⁊ ſic eſt inuidia. aut exterioris. ⁊ ſic eſt ira. aut inferioxime. qꝛ in illis tribus primis diuiſionibus primū mēbrū gn̄a ris. ⁊ ſic eſt accidia que refugit malum carnis. Sed iſte modꝰ le eſt ad oē peccatū. dd̓m ꝙ in illis tribus diuiſionibus primū ſumēdi nō vr̄ vſqꝫquaqꝫ ꝯueniēs. Oīs enim ꝓnitas directe ē mēbrū accipiēdū eſt cū p̄ciſione vt ſit ſenſus ꝙ peccatū aliud reſpectu apparētis boni. Et iō eſt alius modus multiplicādi eſt ex amore tm̄. aliud ex amore pariter ⁊ timore. ſic ⁊ in alijs hanc ꝓnitatē ẜm diuerſitatē vitioꝝ aīe. Qm̄ ꝓnitas aut atten duobus. ¶ Uel dic ꝙ diuidit peccatū penes motiuū ⁊ actuꝫ ⁊ ditur in ipſa voluntate rōnali ẜm ſe. aut ꝑ ꝯiunctionē ad ſenſi obiectū. ꝓut hic accipitur ꝓprie ⁊ immediate. ¶ Illud ꝟo qd̓ bilē. aut ꝑ ꝯiunctionē ad vegetabilē. Si ẜm ſe ſic pōt eſſe triobr̄ ꝯͣ illā diuiſionē q̄ eſt in delictū ⁊ cōmiſſum nō valet. qꝛ nō pliciter. aut in cōparatione ad deum. ⁊ ſic eſt ſuꝑbia. aut ad ꝓ q̄cūqꝫ omiſſio cuiuſqꝫ bone circūſtātie d̓r delictū. ſed illa q̄ eſt ximum ⁊ ſic eſt inuidia aut ad ſeipſum. ⁊ ſic eſt accidia. Si ꝑ omiſſio actus debiti. ¶ Ad vltimum dd̓m ꝙ ſuꝑbia d̓r duplici ꝯiunctionē ad ſenſibilē. ſic pōt eſſe dupl̓r ẜm ꝙ duplex eſt mo ter. vno mō ꝓut oīs ꝯtēptus ⁊ erectio mētis noīe ſuꝑbie cōti tiua ſenſibilis.ſ. ꝯcupiſcibilis ⁊ iraſcibilis. ſi ꝑ ꝯiunctionē ad net̉. ⁊ ſic eſt initiū oīs pctī. In oī eī pctō hō ſuꝑbit ⁊ ſe erigit ꝯͣ ꝯcupiſcibilē ſic eſt auaricia. ſi ad iraſcibilem ſic eſt ira. ſi attē deū. Alio mō d̓r ſuꝑbia appetitus. dignitatis ⁊ bonoris. ⁊ hoc datur ꝑ ꝯiunctionē cum vegetabili. ſic pōt eſſe dupl̓r aūt quā mō eſt ſpāle peccatū diſtinctum ab alijs peccatis. tum ad generatiuā ⁊ ſic eſt luxuria. aut quantuꝫ ad nutritiuā c ¶ Septē eſſe vicia capitalia vel principalia. Cōtra. qꝛ ſuper ⁊ ſic eſt gula. Quantum ad augmētatiuam nulla eſt. qꝛ illa eſt illud Prouer. vj. Sex ſunt q̄ odit deus. glo. ſex capitalia vicia pure naturalis. Sed qꝛ ira ita eſt ſpūale peccatum ſicut inuienumerat q̄ in cōparatione ſeptimi minora ſunt. ⁊ iſta nō cōti dia ⁊ accidia. adhuc vr̄ ꝙ ille modus aſſignandi aliquā babe nent̉ ſub illis. ergo vident̉ eſſe. xiiij. ¶ Item Iſid̓. ſuꝑ Deut̓. at incōueniētiam. Propterea tertio mō pōt dici ꝙ ꝓnitas ad enumerat octo capitalia.ſ. caſtrimargia fornicationem philar aliqd̓ apparēs bonuꝫ. aut eſt reſpectu boni qd̓ reſpicit ſpiritū giriā triſticiā irā ſenodoxiā accidiā ſuꝑbiā. ⁊ ita vr̄ vel ꝙ iſta ẜm ſe. aut reſpectu boni qd̓ reſpicit ſpiritum in carne. Si reſpe diuiſio ſit diminuta vel alia ſuꝑflua. ¶ Itē cū vitia opponan das. ctu boni qd̓ reſpicit ſpiritum ẜm ſe. hoc pōt eſſe quadrupl̓r ẜm tur virtutibus ⁊ nos habeamus babitus virtutū donoꝝ ⁊ bea quattuor ꝯditiones boni ad quas ꝓnus eſt appetitus nr̄. Ap titudinū vr̄ ꝙ deberēt eſſe capitalia vicia ſaltē. xxj. ¶ Itē cuꝫ petit ei qͥs bonum ſub rōne dignitatis. ⁊ hoc ꝑ ſuꝑbiaꝫ ſub rō virtus habeat ſibi vicium oppoſitum penes ſuꝑabundantiam ne ꝓprietatis. ⁊ ſic eſt inuidia. ſub rōne ſeueritatis. ⁊ ſic eſt ira ⁊ defectum. vr̄ ꝙ ẜm numerum habituum bonoꝝ debēt dupliſub rōne quietis. ⁊ ſic eſt accidia. Si ꝟo ſit hec pronitas reſpe cari babitus capitaliū vitioꝝ vt ſint. xlij. ¶ Iuxta hoc ēt q̄rit̉ ctu boni qd̓ reſpicit ſpiritum in carne. hoc eſt tripl̓r ẜm triplicum habeamus capitale vicium penes genus tactus ⁊ guſtꝰ. cem ꝯditionē ſub qua ſpūs carnalis bonum appetit. Aut em̄ vt luxuriam ⁊ gulam. quare nō habemus penes alios ſenſus. appetit bonum ſub rōne ſufficientis. ⁊ ſic eſt auaricia. aut ſub Querit̉ ēt ꝓ quāto dicat̉ aliqͥd capitale peccatū. ⁊ de numero rōne demulcētis. ⁊ ſic eſt luxuria. aut ſub rōne reficiētis. ⁊ ſic iſtius diuiſionis ⁊ ſufficiētia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ capitale vitiū du eſt gula. Ex bis pꝫ ſufficientia ⁊ numerus vicioꝝ capitalium. pl̓r pōt dici. aut qꝛ p̄cipuum ⁊ magnum eſt in gn̄e vicioſo. aut Nō eī accipiunt̉ ꝑ oppoſitum ad virtutes nec ad dona nec ad qꝛ caput eſt ⁊ principium alioꝝ. Primo mō accipit̉ in glo. Pro btītudines. ſed ẜm ꝓnitates reſpiciētes ꝯditiones boni appa iꝫ uer. vj. vbi vocant̉ illa vicia capitalia. qꝛ magna ſunt. ⁊ hō direntis. ¶ Pꝫ etiā quare penes alios ſenſus nō habemꝰ capita gnus eſt magna pena. Scd̓o mō hoc d̓r vicium capitale qd̓ eſt lia vicia. ſicut penes guſtum ⁊ tactum. qꝛ ī bis regnat ꝓnitas rō principiandi multa pctā. Un̄ Greg. Cuicūqꝫ capitali pctō amplior ꝙͣ in alijs ſenſibus. Un̄ ſi delectationes queruntur in aſſignat filias. Peccatum eī hocipſo ponit̉ eſſe caput ⁊ princi alijs ſenſibus ad bas reducuntur. vtpote ſi aliqͥs velit aſpicepium alterius. quo eius motiuum adeo cadit in aīe appetitū. re mulierē pulchrā vt in ea delectet̉ ⁊ ꝯcupiſcat. reducitur taꝙ pōt p̄ſtare fomētum ⁊ motum adeo vt ex ipſo ꝯſurgat quod lis delectatio ad luxuriaꝫ. Sil̓r ſi qͥs velit aſpicere pulchrum dā pctī corpus quodāmō methaphoricum ꝯtinēs varietatem equum vel librum vt ip̄m habeat. talis delectatio reducit ad lo ramoꝝ ⁊ mēbroꝝ filioꝝ ⁊ filiaruꝫ. ¶ Et hinc eſt ꝙ infidelitas auariciā. Sicut eī appetitꝰ ſpūs ẜm ſe quodāmō qͥetat̉ n̄ baq̄ opponitur fidei nō ponitur eſſe capitale peccatum. qꝛ error I beat bonum excellēs cum ꝓprietate ⁊ ſecuritate ⁊ quiete. Sic appetitꝰ

LII Diſtinctio cupiſcētia oculoꝝ ⁊ ſuperbia vite. ꝑ cōparationē ad triplex ho appetitus carnalis qͥetatur cū habeat bonū ſufficiēs demulnū.ſ. ad bonū inferius exterius ⁊ interius. Sil̓r initiū pctī tri ig cens ⁊ reficiēs. nec acqͥrit niſi ꝓpter hec tria. pliciter pōt accipi ſiue noīari. aut ꝓut dicit receſſum li. ar. a le d ¶ Initiū oīs pctī eſt ſuꝑbia. Cōtra. qꝛ dicit Criẜ. ſuꝑ illud ge maieſtatis. ⁊ ſic d̓ruꝑbia ſiue ꝯtēptus. aut a lege veritatis psͣ. A facie inſipiētie. Oīs pctī initiū inſipiētia eſt. ſed cū non ⁊ ſic eſt error. aut a lege bonitatis. ⁊ ſic eſt inſipientia. q̄ eſt ꝯͣpoſſint eſſe plura eiuſdē initia prima ⁊ principalia vr̄ ꝙ ſuper ria ſapīe. Et ſic pꝫ ꝙ nō eſt ꝯͣrietas qn̄ d̓r ꝙ initiū oīs pctī eſt bia nō ſit initiū oīs pctī. ſuꝑbia. ⁊ qn̄ d̓r de errore ⁊ inſipiētia. Pꝫ ēt ꝙ nō eſt ꝯͣrietas in ¶ Itē obr̄ ẜꝫ ꝙ mgr̄ obt dmali eſt ſuperbia. de qua dici hoc ꝙ aliqn̄ d̓ vna radix. aliqn̄ due. aliqn̄ tres. Ptꝫ etiā dr̄ia cit in lr̄a. j. Tbi. vlti. Ra tur. Initium omnis peccati ē Ii mnitij ⁊ ipſius radicis ⁊ vitij capitalis. Et hec de gn̄ali diuiſio dix oīum maloꝝ eſt cupi ſuperbia que ē amor proprie ne pctōꝝ dicta ſufficiant ad preſens. ditas. Si tu dicas ꝙ hec D intelligentiā huius partis ẜm tria q̄ hic deexcellentie. Cuius quattuor duo ſunt radices pctōrū terminant̉. circa tria incidit hic qō. Primo eſt ſunt ſpecies. vt Gregoriꝰ ait. De qͣttu ẜm diuerſam cōparatiohic qō de cōparatione pctī operis ad peccatū nē q̄rit̉ tūcde diuerſitate Prima eſt cum bonum quod or ſpēbꝰ voluntatis. Scd̓o de cōparatione pctī veniaradicū. ⁊ qͥd intelligatur habet quis ſibi attribuit. Se ſupbie lis ⁊ pctī mortalis. Tertio incidit qō circa mo noīe radicis. ⁊ q̄ dr̄ia ſit cunda cuꝫ credit a deo eſſe da Idos diuidēdi pctm̄. Circa primū querūt̉ duo. inter capitale vitiū ⁊ ratum. ſed tamen pro ſuis meriPrimo querit̉ vtrū peccatū volūtatis ⁊ oꝑis ſint duo pctā vel dicē. ¶ Itē q̄ dr̄ia ſit in14 vnū. Scd̓o vtrū vnū addat ad alterū. tis. Tertia cum ſe iactat hater initiu ⁊ radicē. ¶ Re Utrum pctm̄ voluntatis ⁊ oꝑis ſint duo ſpō. dd̓m ꝙ differt dicere bere quod non habet. Quar ) UEIIIO. j. pctā vel vnū. Et ꝙ ſint plura. vr̄ ſuper il A initiū ⁊ radicē. Nā initiū ta cum ceteris deſpectis ſingu lud Ro. j. Repletos homicidijs. glo. Pluraliter dicit homici proprie dicit id a quo inlariter vult videri. Merito er dijs. qꝛ aliud eſt homicidium voluntatis. ⁊ aliud homicidiuꝫ choat motus. radix ꝟo di go radix omnis mali dicitur oꝑis. Si ſic eſt in homicidio. ergo pari rōne ⁊ in alijs pctīs. cit illud vn̄ trabit̉ fomen 1 ¶ Itē multiplicato inferiori multiplicat̉ ſuꝑius. ſed fornicatum ⁊ nutrimentū. ⁊ ideo ſuperbia. Huic auteꝫ videtur tio exterior peccatuꝫ eſt ſpāle. volūtas ēt fornicādi peccatum cū pctm̄ trabat fomētum obuiare quod apoſtolus ait. Oꝭ cueſt ſpāle. ſed volūtas fornicādi eſt aliud ꝙͣ ipſe actus fornica ex parte appetibilis. ⁊ di Radix omnium malorum eſt piditas tiōis. ergo ſi iſta ſunt diuerſa. ⁊ ſunt pctā loquēdo formaliter cat receſſuꝫ a deo. hinc ē cupiditas. quia ſi radix oīum ē radit ergo ſunt diuerſa pctā. ¶ Itē multiplicato ſubiecto multipliꝙ initiū attēdit̉ ex parte oīm ma malorum eſt cupiditas. ergo catur accidēs qd̓ ꝯſiſtit ꝑ illud ſubiectū. ſed deformitas comauerſiōis. ⁊ radix ex ꝑte lorum. parat̉ ad actionē tāꝙͣ accidēs ad ſubiectū. ergo vbi multe ſūt ſuperbie. quomodo ergo ſuꝯuerſionis ꝓprie loquen actiones deformes. ibi multe deformitates. ⁊ vbi ſunt multe do. Et qm̄ auerſio eſt ex perbia radix eſt ⁊ initium oīs deformitates. ibi multa pctā. ⁊ actio īterior ⁊ exterior ſunt di rōne ꝯtēptus ⁊ ꝯuerſio ē peccati. ex rōe cupiditatis fiue li uerſe. ergo ſunt ī eis diuerſe deformitates. ergo ⁊ diuerſa pec ¶Quomodo quodlibet cata. ¶ Itē multiplicato vno oppoſitoꝝ multiplicat̉ ⁊ reliquū bidinis. hinc eſt ꝙ ſuper horum. ſcilicet ſuperbia ⁊ cuqꝛ tm̄ vnū vni opponit̉. ſed pctm̄ repugnat p̄cepto. cū igit̉ali bia ꝓprie loquēdo d̓r int piditas dicatur radix omniū tiū. ⁊ cupiditas d̓r eſſe ra ud ſit p̄ceptū quo ꝓbibet̉ actus interior. ⁊ aliud quo ꝓbibet̉ dix. Et qm̄ in oī pctō eſt actus exterior. qꝛ aliud mādatum eſt. nō ꝯcupiſces. ⁊ aliud nō malorum. g auerſio ⁊ ꝯuerſio hinc eſt mechaberis. ergo vr̄ ꝙ ſicut illa duo ſunt precepta ita actio ex ¶ Sed vtrūqꝫ recte dictū eē ꝙ ſuꝑbia d̓r initiū oīum terior ⁊ interior ſint duo pctā. ¶ Itē magis ꝯuenit voluntas ītelligatur. ſi genera peccatopctōꝝ. ⁊ cupiditas radix interior cum voluntate interiori ꝙ voluntas interior cū actio rum ſingulorum. non ſingula oīm maloꝝ. Et ſil̓ pn̄t ſta ne exteriori. ſed voluntas interior cum alia volūtate facit duo generum vtraqꝫ locutione inre illa duo. Accipit̉ tn̄ no pctā diuerſa. ergo multo fortius volūtas interior cum actu ex mē radicis aliqn̄ ꝓ noīe cludi intelligantur. Nullum teriori ſunt diuerſa pctā. Sed ꝯtra per ſe ⁊ per accidens non lō initij ⁊ ecōuerſo. ¶ Capi ponunt numerum. ſicut cum diligo vinum. qꝛ dulce. nō dicor quippe genus peccati eſt qd̓ tale aūt viciū differt a ra diligere duo ſed vnum. ſed actio exterior non eſt pctm̄ niſi pro interdum ex ſuperbia non pro dice in hoc ꝙ ſicut caput pter voluntatē interiorē. igit̉ volūtas interior cum actu exteueniat. Nullum etiā qd̓ ex cu dicit principale mēbrum riori non ponit numerū. ergo nō ſunt duo pctā ſed vnū. ¶ Itē piditate aliqn̄ nō deſcendat. ⁊ mēbrū cōpletū. ⁊ qd̓ eſt actio inchoata non ponit numerum cum ſeipſa ꝯſummata. ſed principiū alioꝝ quātū ad Sunt enim nonnulli hominū pctm̄ inchoatur in voluntate ⁊ ꝯſummat̉ in oꝑe ẜm ꝙ d̓r Iac. motū ⁊ ſenſum. ſic capita 1. Concupiſcentia cum conceperit parit pctm̄. peccatum vo cū qui ex cupiditate fiunt ſuperle vitiū noīat pctm̄ comꝯſummatum fuit generat mortem. ergo ⁊c. ¶ Item bonū opꝰ bi. ⁊ aliqui ex ſuperbia fiunt Aug. pletū a quo oīa alia vitia non ponit numerum cum bona voluntate in rōne meriti. Uncupidi. Eſt enim. vt ait Aug. oriunt̉. radix ꝟo dicit ali de cum aliquis voluntarie bene operat̉. non eſt ibi duplex me homo qui non eſt amator pequid ſub maiori incōple ritum. ſed vnum. ergo pari ratione nec voluntas interior cum cunie niſi ꝑ hoc putaret ſe extione. ⁊ iō ꝓprie loquēdo opere exteriori ponit in numeruꝫ in ratione demeriti ſiue pec radix nō noīat genꝰ pctī cati. ¶ Item formale in pctō ẜm ꝙ peccatum eſt libido vel po cellentiorem eſſe. ideoqꝫ vt ex determinatū. ſed ꝓnitatius ꝯtēptus dei ſiue auerſio. ſed cū quis voluntarie opus ne cellat diuitias cupit. Tali ho tē libidinis q̄ ꝯcurrit ad phariū ꝑpetrat. nō ſunt duo ꝯtēptus ſed vnus. nec due auermini ex ſuperbia oboritur cuoē pcm̄. Un̄ notādū ꝙ ra ſiones ſed vna. ergo voluntas interior ⁊ actus exterior nō ſūt piditas. Et eſt aliquis qui nō dix accipit̉ aliqn̄ gn̄aliſſi duo pctā. ſed vnū. ¶ Itē multis pctīs multiplex dꝫ infligi pe me. aliqn̄ gn̄aliter. aliqn̄ amaret excellere niſi putaret na ſiue remuneratoria ſiue ſatiſfactoria. ſed pro pctō exterius minus gn̄aliter. ¶ Gn̄aꝯſummato non debetur alicui pena multiplex. nec diuerſe im per hoc diuitias maiores ha liſſime. vt cū d̓r libido ſiponunt̉ ſatiſfactiones. ſed vna. ergo voluntas interior ⁊ actio bere. Ideo ergo excellere laue cupiditas eē radix oīꝫ exterior nō ſunt diuerſa pctā. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ dupliciter continis borat. qꝛ diuītias hr̄e amat. maloꝝ. Gn̄aliter ꝟo vt cū git comparari peccatum operis exterioris ⁊ voluntatisˡ inteHinc innaſcitur ſuperbia.i. dicit̉ ꝙ duplex eſt radix rioris. Uno modo prout iſta duo ꝯiuncta ſunt ⁊ ordinata. ita amor excellentie ex cupiditaamor male accēdens. ⁊ ti ꝙ vnum eſt ex altero. ⁊ ſic voluntas interior cum actu exterio mor male būiliās. Amor ri nō facit diuerſa pctā ꝓ eo ꝙ vnus eſt ibi contemptus. ⁊ vna te. Pꝫ ergo ꝙ ex ſuperbia ali enim accipitur reſpectu auerſio ⁊ vna ꝯuerſio. voluntas enim eſt que ꝯtēnēdo auertit̉ quando cupiditas. ⁊ ex cupiboni. ⁊ timor reſpectu ma dum ad bonum commēdabile ꝯuertitur non ſolum quantum ditate aliqn̄ ſuperbia oritur. i7 li. ¶ Minus ꝟo gn̄aliter ad actum proprium. ſed etiam quantum ad actum inferioris ⁊ ideo de vtraqꝫ recte dicitur vt cū d̓r triplex eſt radix potētie qͥ ei ſubijcit̉. Quia igitur peccatum ẜm ꝙ huiuſmodi ꝙ ſit radix omnis mali. ſcꝫ ꝯcupiſcētia carnis cō dicit deordinationē ꝑ ꝯtēptum ⁊ auerſionē a deo. ⁊ ꝯuerſionē 33 iij

Secundi Libri cipium deordinationis. ⁊ ideo vnum peccatum eſt ex iſta parad creaturā. hinc eſt ꝙ cū ibi ſit vna deordinatio. ptꝫ ꝙ pctm̄ te. ⁊ ex illa parte plura peccata. voluntatis ⁊ operis vnum eſt loquendo formaliter. ⁊ prout il ¶ Utrū pctm̄ oꝑis addat ſuper peccatuꝫ la coniuncta ſunt. Licet autem vna ſit ibi ratio deordinandi. M ueIIIO. j. volūtatis. Et ꝙ ſic videt̉ ſuꝑild ꝑſaplura tamen ſunt ibi deordinata. ⁊ ide ꝙͣuis pctm̄ illud vnuꝫ Appone iniquitatē ſuꝑ iniquitatē. glo. Qui addit opus volūſit formaliter. plura tamen ſunt ibi materialiter. Si aūt comparemus voluntatem interioreꝫ ad opus exterius prout ſunt tati addit iniquitatē iniquitati. ſed qui hoc facit. aut facit no ij uum pctm̄ aut maius. ſed nō nouū. ergo maius. ¶ Iteꝫ Aug. ſeparata. ita ꝙ vnus peccet voluntate tantū. alius peccet voluntate ⁊ opere. ſic pctm̄ voluntatis ⁊ operis ſunt diuerſa pctā cnuſquiſqꝫ miſer efficitur mala voluntate. ſed miſerior ꝑtāte nō ſolū material̓r. verūetiā formal̓r. ꝓ eo ꝙ actus volūtatis. cum deſideriū male volūtatis implet̉. ſed nō efficit̉ homo mi quo cōſiſtit prima rō deordinādi numerat̉ ⁊ ē alius ⁊ aliꝰ hoc ſerior per peccatū. niſi aggrauetur peccatū ergo pctm̄ volunautē modo nō querit magr̄ in littera vtrū volūtas interior ⁊ tatis aggrauatur per additionē operis. ¶ Iteꝫ ratione vide tur Apud humanaꝫ iuſticiam grauius punit̉ qͥ peccat in oꝑe actio exterior ſint diuerſa peccata. hoc em̄ non eſt dubiuꝫ ꝙ di i ꝙͣ qui peccat voluntate ſolū vel volūtate ⁊ verbo vel volūtate uerus peccatis peccat quis. ſi vna vice tantum velit malū. alia vice velit ⁊ ꝑficiat. ſed de hoc querit vtrū voluntas īterior tātuꝫ ergo ſi humana iuſticia deriuat̉ ab eterna iuſticia. ⁊ et ⁊ actio exterior ſint diuerſa pctā. ẜm ꝙ vnuꝫ ab altero ꝓcedit. ꝯformat̉. vt ī opere ſuo laudabilis ſit. videtur ꝙ maiori pena ⁊ vnum alteri cōiūgitur. ⁊ ad hoc reſpōdēdū ꝙ ꝙͣuis ſint pluſit digniꝰ ille qui peccat volūtate ⁊ opere. ꝙͣ qͥ peccat volūtate tm̄ ſꝫ nō ē qͥs maiori pena dignꝰ niſi ꝓpter maiorē culpā. gͦ. ⁊c. ra opera culpabilia. ⁊ plura deordiuata. qꝛ tn̄ vna ē ratio deordinādi. ⁊ vnus eſt ibi actꝰ volūtatis. nec alter ē culpabilis ¶ Itē grauius peccat qͥ peccat ī deū ⁊ in proximū ꝙͣ qͥ peccat niſi ꝓpter illū. vnū eſt ibi pctm̄. Et huic modo dicendi magis in deum tm̄. ſed qui peccat voluntate interiori ſolum nō peci cōcordat magr̄ in littera reſpondēs obiectionibus q̄ fiūt pro cat niſi in deum. qui ꝟo peccat exterius in oꝑe. frequenter pec parte altera. que dicebant illa eſſe diuerſa pctā. Et recte facit cat in proximum. ſicut pꝫ in adulterio ⁊ homicidio. ergo ⁊c. in hoc qꝛ ꝙͣuis aliquid poſſit dici numerari ⁊ quadā īpoprie¶ Ite quāto magis ſe hō glorificat ⁊ in delicijs eſt tanto matate ſolūmodo ex parte principij materialis. tn̄ ꝓprie loquengis dignus ē peſta. ſed qͥ peccat voluntate ⁊ oꝑe. magis ſe glo do non numeratur aliqͥd ex parte principij materialis niſi qꝛ rificauit ⁊ amplius delectatus eſt ꝙͣ qui ſola voluntate pecca cum numeratione ex parte principij materialis cōcurrit nume uit. ergo maiori pena dignus eſt. ⁊ ſi hoc. maiorē ꝑpetrat culratio exparte prīcipij formalis. ſicut albedo numerat̉ ī duobꝰ pā. ¶ Sed ꝯͣ. ſuꝑ illud psͣ. Etenim in corde iniqͥtates oꝑamihominibus albis. nō ſic autē eſt in ꝓpoſito. ⁊ ideo rationes q̄ ni. Glo. Si vis ⁊ nō potes. deus factum reputat. ergo ſi volū hoc oſtēdūt ſcꝫ volūtatem interiorem ⁊ actionē exteriorē eſſe tas reputat̉ pro facto. vr̄ ꝙ factum quātum ad rationē peccaa0 peccatū vnū cōcedēde ſunt. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de glo. di ti nihil addat ſupra voluntatē. ¶ Item Aug. Si ꝯtingat alicendum ꝙ glo. aut loquit̉ materialiter. aut loquitur de homiquem non ꝯcūbere cum vxore aliena. planum aūt eſt eum cucidio interiori ⁊ exteriori ꝓut diſiūcta ſunt ita ꝙ vnum alteri pere. ⁊ ſi ptās daret̉ eum eſſe facturuꝫ. non minus reus eſt qͥ nō cōtinuat̉. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur. ꝙ multiplicato īferiori ſi in ipſo facto deprebenderet̉. ergo ſi non eſt minus reus non multiplicat̉ ſuū ſuperiꝰ dicendū ꝙ illud verū eſt de illo infemagis peccat qn̄ ꝯſummat in oꝑe ꝙͣ qn̄ plene vult in volunta riori cui ſuū ſuperius eſt eſſentiale vel ad qd̓ ſuū ſuperius ꝯpa te. ¶ Item grauitas ⁊ magnitudo pctī conſiſtit in quantitate ratur eſſentialiter non ſic autē eſt in propoſito. qꝛ pctm̄ ⁊ ſi di ꝯtemptus. ſed qn̄ vir oīno cōſenſit. tunc plena eſt auerſio ⁊ cō catur de voluntate ⁊ rōne. non dicitur predicatione eſſentiali temptus. ergo equale eſt peccatum ſiue opus adſit ſiue deſit. 3 ſed magis accidētali. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ multiplicato ¶ Item opus exterius non eſt culpabile niſi ꝓpter voluntatē ſubiecto multiplicat̉ accidēs. dicendū ꝙ verū eſt ſi ſubiectuꝫ interiorē. ergo ſi tota rō culpabilitatis ortum hꝫ ab ipſa volū per ſe multiplict̉ ⁊ illud in quo primo ē accidens. deformitas tate vr̄ ꝙ ſola voluntate pctī exiſtēte. tm̄ eſt hō culpabilis quā autē peccādi non attēdit̉ primo ⁊ prīcipaliter circa exterioreꝫ tum ſi peccaret in oꝑe. ¶ Itē pctā ſpūalia que ſola voluntate actioneꝫ. nec eſt ibi tanꝙͣ circa ſubiectū per ſe. ſed eſt ibi rōne ꝯſummantur grauiora ſunt ꝙͣ pctā carnalia quoꝝ conſummavolūtatis interioris cōiūcte. quod patet qꝛ ſi actio illa procetio fit in carne. ſi ergo prima que in ſola voluntate conſiſtunt deret ab aliquo prīcipio ꝙͣ a volūtate. iaꝫ nō eſſet culpabilis. grauiora ſunt ꝙͣ ſecunda. que conſiſtunt ī volūtate ⁊ opere. vr̄ 2ſ Aliter pōt etiā dici ꝙ illud intelligit̉ quādo ſubiectum plurifi t ꝙ opus non addat aliquid ad maliciā voluntatis. ¶ Rn̄. ad catur. ⁊ ẜm rem. ⁊ ẜm illam rōnem qua dicit̉ ſubiectū. ita ꝙ nō predictorum intelligentiam eſt notanduꝫ ꝙ cū queritur. vtrū ſolū ſunt plures res. ſed etiā plura ſubiecta. ꝙͣuis autē actio opus addat aliquid ad maliciam voluntatis. hoc dupliciter interior ⁊ exterior ſint diuerſe res. non tamē ſunt diuerſa ſubpōt intelligi. Uno modo reſpectu voluntatis q̄ pōt in opus ꝓiecta deformitatis. ſed vnū. ꝓ eo ꝙ ſicut ordo pōt ēe ī pluribꝰ cedere. ſed tn̄ non ꝓcedit: qꝛ non oīno plene vult. ⁊ reſpectu ta quorum vnuꝫ ē ab altero tanꝙͣ in vno ſubiecto. ſic etiā ⁊ deorlis abſqꝫ dubio malicia oꝑis addit. Cum enim pctm̄ conſumdinatio. Quoniā igit̉ deformitas peccati dicit deordinationē matur in opere tunc eſt plenior conſenſus. ⁊ non ſolūmodo d̓r a fine. hinc eſt ꝙ circa actionē interiorem ⁊ exteriorem cōſiſtit manducare mulier. ſed etiam vir. ⁊ ideo peccatuꝫ tunc maius tanꝙͣ circa vnum ſubiectuꝫ. ꝙͣuis ſint diuerſe actiones ⁊ res. ⁊ grauius eſt ratione maioris conuerſionis ⁊ etiam auerſiōis Poſſet etiā inſtari contra illud verbum ꝙ hoc ītelligit̉ de acAlio modo pōt intelligi reſpectu voluntatis. que quidē in opꝰ cidēte abſoluto. ⁊ nō de accidente relato. Tale em̄ vnū pōt eē non ꝓcedit. nō qꝛ non velit. ſed qꝛ nō pōt. Et tunc mouet̉ iſta in pluribus. dū tamen illa ſint adinuicē relata ⁊ ordinata. ⁊ ꝑ queſtio. cum vtrobiqꝫ. ſit plena voluntas. vtrum grauius pecbunc modū ſe habent actio interior ⁊ exterior. qꝛ vna ꝓcedit cet qui vult ⁊ non poteſt aūt qui vult ⁊ facit. eſto ꝙ vterqꝫ mo ab altera. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ multiplicato vno oppoſi ueatur ex equali amore. ¶ Hoc igitur modo qōne intellectare torū multiplicat̉ ⁊ reliquū. Dicendū ꝙ verū ē ẜm ꝙ ei opponi rn̄dendum eſt ꝙ vnum pctm̄ d̓r eſſe maius altero tripliciter. tur preceptū aūt quo probibet̉ actꝰ exterior ⁊ volūtas īterior aut rōne maioris contemptus dei. aut ratione maioris libidinon eſt aliud ⁊ aliud. niſi ex hoc ꝙ in vno ꝓbibetur voluntas nis ſiue delectationis. aut ratione maioris damnificationis. cū oꝑe. in altero ꝓhibet̉ volūtas etiā abſqꝫ opere. ⁊ hoc mō be Primo modo loquēdo opus nō addit ad iniquitatē voluntane cocedo ꝙ voluntas interior ⁊ actio exterior ꝓut ſunt diſiū tis. qꝛ voluntas plena a deo auertitur ꝑ ſe. ſicut cum eſt operi cte ſunt plura peccata. ſed hoc modo nō ꝓcedit īquiſitio preꝯiuncta. Quātum ꝟo ad delectationem ſiue libidinem addit ſens nec īquiſitio magiſtri. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ magis cō ⁊ aggranat. maxime quātum ad genus pctī carnalis. quo qui municat volūtas interior cū voluntate ꝙͣ cum actu exteriori. dem peccat homo in ſeipſo. Sil̓r quātum ad damnificationeꝫ dicenduꝫ ꝙ eſt conuenientia formalis. ⁊ cōueniētia ordinis. addit. ⁊ hoc maxime quantum ad genus pctī quo quis peccat Cū ergo dicit̉ ꝙ voluntas interior magis cōuenit cū volūtate in proximuꝫ. Quātūcūqꝫ enim aliquis velit fornicari. nūꝙͣ de ꝙͣ cū actione exteriori. dicēdum ꝙ verū eſt de cōueniētia forlectatur ſicut qn̄ voluntas coniungitur actui exteriori. Simi mali. ſed nō de cōuenientia ordinis qꝛ non ſic eſt volūtas a vo liter quātūcūqꝫ velit aliquis alterum occidere. non tatum fa lūtate ſicut eſt exterior operatio ab interiori volūtate. ⁊ ideo cit dānum quātum ſi actu occideret. Et qm̄ deus iuſtus iudex cum ſint due voluntates due ſunt prīcipales deordinationes in puniendo non tm̄ ꝯſiderat in pctō magnitudinem contem⁊ ꝓpter hoc duo ſunt pctā. Cū vero opꝰ exteriꝰ iūctū ē volūta ptus. ſed etiam magnitudinem delectationis ⁊ magnitudine ti īteriori a qͣ ꝓcedit. vna ē ibi deordinatio. ⁊ vnūactuale prin dānificatiōis. hinc eſt ꝙ aliquo modo opus addit ad neq̄cia voluntatis

Diſtinctio C mi reſpectu termini ad quē. auerſio aūt reſpectu termini a qͦ. voluntatis. Un̄ ⁊ rōnes que hoc oſtēdunt ꝯcedēde ſunt ꝙͣuis ergo ſi cōuerſio eſt in veniali pctō. neceſſe eſt ꝙ ſil̓r ſit auerſionon oēs cogant. maxime illa q̄ fit de ſil̓itudine diuine iuſticie ¶ Itē oīs amor creature. vel eſt ꝑ modum vſus. vel ꝑ moduꝫ ⁊ humane. Non enim eſt ſimile. qꝛ hoīes conſiderant que exte fruitionis. ſicut dicit Aug. in li. de doc. xp̄iana. ſed in pctō verius patēt ⁊ iuſticiam publicā. deus aūt intuet̉ cor. ⁊ non ſolū niali eſt amor creature. ergo vel per modū vſus vel fruitionis 7 conſiderat iuſticiam publicam ſed etiā priuatam. ¶ Ad illud Nō per modū vſus. qꝛ iam non eſſet culpa. eſt ergo amor fruiꝟo qd̓ obr̄ in contrariū de gloſa illa. ⁊ de autoritate Aug. qua tionis. ſed frui creatura eſt ponere finem in creatura. ⁊ hoc nō rum vna dicit ꝙ volūtas reputatur pro facto. ⁊ altera dicit ꝙ eſt alid̓ ꝙͣ auerti a deo. ergo oīs amor venialis pctī facit a deo non minus eſt reus qui vult ⁊ nō facit ꝙͣ qui vult ⁊ facit. Dd̓m auerti. ¶ Sed contra nullus auerſus a deo eſt iuſtus. ſed pec ꝙ ambe procedunt ẜm quantitatem pctī que attenditur quan cans venialiter remanet in iuſticia. ergo peccās venialiter nō tum ad plenitudinem conſenſus quantum ad magnitudinē auertitur a deo. Maior manifeſta eſt. Minor probatur per ilcontemptus. ⁊ ſic bene conceditur ꝙ opus ad talem volunta2 lud Prouer. xxiiij. Septies in die cadit iuſtus ⁊ reſurget. tem non addit. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ quantitas pctī con ¶ Itē nullus ſeparat̉ a deo niſi volens. ſed oīs qui auertitur ſideratur penes quantitatem contemptus. Dd̓m ꝙ verum eſt. ſeparatur a deo. ergo nullus ſeparat̉ a deo niſi in actu quē fanon tn̄ eſt verum preciſe. deus enim non tm̄ conſiderat contēcit mera voluntate. ſed multa venialia pctā committunt̉ quaptum ſui. immo etiam damnum proximi ⁊ delectationem pecdam neceſſitate. ſicut d̓r Rom̄. vij. Qd̓ nolo malum illud facio cantis. Unde ⁊ proximo patienti iniuriā facit vindictam ⁊ ma ergo ⁊c. ¶ Itē nullus auertit̉ a deo ſine ipſius dei contēptu ⁊ iorem patienti iniuriam facit maiorem vindictam. ſic eum qui offenſa. ſed nullus contemnit ⁊ offendit deuꝫ ſine graui culpa delectatus eſt affligit ⁊ reum qui magis delectatus eſt magis ſed veniale inter leuia pctā reponitur. ergo ꝑ veniale hō non affligit. ⁊ ideo ratio illa ab inſufficienti procedit. ¶ Ad illud auertitur a deo. ¶ Item nihil qd̓ ſtat ſimul cuꝫ charitate auer qd̓ obijcitur ꝙ tota ratio pctī eſt a voluntate. Dicendum ꝙ nō tit a deo. ſed veniale ſtat ſimul cum charitate. ergo ⁊c. Maior eſt verum. qꝛ aliqua ſunt peccata non ſolū ex improbitate vomanifeſta eſt. Minor probatur. qꝛ ſi veniale expelleret chariluntatis facientis. ſed etiā ex gn̄e operis.& ſunt contra probi tatē. ergo auferret hoī vitam gratie. ſed pctm̄ qd̓ aufert hoī vi bitionem dei. ⁊ contra dictamē iuris naturalis. verū eſt tn̄ ꝙ taꝫ gratie ponit mortē ⁊d̓r mortale. ergo pctm̄ veniale eēt mor nibil qd̓ fit ex parte operis per ſe ſufficit ad faciendum pecca tale. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio peccatū veniale nō cōicat cū ⁊ tum niſi aſſit voluntarius motus. ⁊ ideo ex hoc nō ſequitur ꝙ mortali in auerſione ẜm ꝙ auerſio d̓r proprie. importat em̄ dei ꝙͣuis hoc non poſſit eſſe peccatuꝫ ſine illo ꝙ hoc nō addat ad contemptum. ⁊ contemptus dei iram incurrit ⁊ meret̉ morteꝫ illud. Et ſimile eſt. qꝛ ferrum non vrit abſqꝫ igne. ignis tn̄ cuꝫ ferro plus vrit ⁊ plus penetrat ꝙͣ faceret ꝑ ſeipſum. ſic ⁊ ī mul pctm̄ aūt quo quis meret̉ irā ⁊ mortē non dꝫ dici veniale. īmo zo tis alijs inuenitur. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de pctīs ſpūalibus. Di potius mortale. ⁊ propterea cōiter tenet̉ ꝙ auerſio proprie loquendo reperit̉ in pctō mortali nō veniali. Et iſtud melius pꝫ cendum ꝙ nō eſt ſimile ꝓ eo ꝙ pctā ſpūalia ſpūalē babēt delectationem. que in ſuo gn̄e maiorem babent adberentiam. et ſi modum attendamus per quem hō d̓r auerti a deo ⁊ contem maiorem improbitatem ꝙͣ etiam aliqua delectatio pctī carna nere deuꝫ. committendo aliqd̓ peccatū in quo nihil cogitat de lis. pctā ꝟo carnalia nunꝙͣ delectant tm̄ qn̄ ſunt in ſola volun deo. Aut enim auertit̉ hō a deo. qꝛ facit contra diuinum mantate quantum qn̄ ſunt in voluntate ⁊ opere. nec etiam tm̄ dam datum. Aut qꝛ ponit ſibi bonum creatū tanꝙͣ finē vltimum. nificant. ideo non ſequitur ꝙ in talibꝰ opus non addat ad ma ¶ In hoc nāqꝫ ꝙ facit contra diuinū mandatum recte a deo liciam voluntatis. auertit̉. qꝛ mandatum eſt via recte perueniendi ad deū. ⁊ tenOnſequenter proceditur circa ſecūdū videlꝫ dendi in deū. qui igitur facit contra mandatum incedit direde comparatione venialis ad mortale. Et cir cte via contraria. ideo quaſi faciem ſuā retrorſum conuertēs. ca hoc duo queruntur. Primo queritur vtrum tergum vertit ad illum in quē debebat per mandatum tendepeccatum veniale ⁊ mortale ꝯueniant in auer re. Sil̓r cum ſtatuit ſibi creaturā tanꝙͣ fineꝫ vltimū recte d̓r a ſione. Secundo queritur vtrum conueniāt in deo auerti. Aīa em̄ media eſt inter creaturam ⁊ deum inquan reatu ſiue obligatione ad eternitatē pene. tum eſt imago dei. dum ergo ad creaturam ſe tanꝙͣ ad finē cō T Utrum veniale ⁊ mortale conueniant in uertit. faciem ſuam que debebat eſſe ſurſum verſa. deorſum in i ueIIO. j. auerſiōe. Et ꝙ ſic vr̄ Aug. diffiniēs pec clinat. ⁊ ideo ſe auertit a deo. Et vtroqꝫ dictoꝝ modoꝝ nō eſt catum dicit ꝙ peccatum non eſt appetitus rerum malarum. ſꝫ auerſio ſine contemptu. nā qui mandatū dei tranſgredit̉ condeſertio melioꝝ. ſi ergo veniale peccatum eſt peccatum. ergo ī temnit mandantē. Similiter qui creaturā ſibi finē ſtatuit prīipſo eſt deſertio ſummi boni. ſed vbi eſt deſertio ſummi boni. cipalē. magis appreciat creaturam ꝙͣ deum. ⁊ hoc non pōt eē ibi eſt auerſio. ergo ⁊c. Si tu dicas ꝙ hec ratio conuenit mor ſine dei contemptu. veniale aūt peccatū nec eſt directe contra tali tm̄. tunc ego quero in quo communicant veniale ⁊ morta dei mandatum. nec ſtatuit creaturā tanꝙͣ finē vltimū. ⁊ iō nō le. ⁊ ratione cuius vtrūqꝫ dicat̉ peccatum. Si tu dicas ꝙ ī cō eſt in eo nec auerſio. nec contemptus. Sed qꝛ veniale fit p̄ter uerſione ad commutabile bonum. hoc non vr̄. qꝛ cōuerti ad cō dei mandatum. in veniali etiā pctō creatura nō refert̉ in deū. mutabile bonum non eſt peccatuꝫ niſi per illud recedat homo hinc eſt ꝙ per veniale quodāmodo recedit hō a via mandati. a bono incommutabili. peccatum enim eſt priuatio nō poſitio quodāmodo etiam moroſe adheret ei per qd̓ deberet tranſire. ſi ergo veniale peccatū inquantum peccatuꝫ eſt cōicat cū mor vnde ⁊ in veniali eſt quedā elongatio. ⁊ quedam retardatio. tali. ⁊ illud in quo cōicat non eſt conuerſio. ergo eſt auerſio. Unde conceditur ꝙ veniale a deo non auertit. ſed elongat a ¶ Item omne illud qd̓ eſt contra diuinum preceptum auertit deo. non ſeparat ſed retardat. Et ſi large nomē auerſionis ac a deo. ſed veniale eſt hmōi. ergo ⁊c. Maior per ſe manifeſta ē. ciperet̉ vt ſe extēderet ad elongationē ⁊ retardationē. ī venia Minor probatur Rom̄. vij. ſuper illud. Non concupiſces. gl. li eſſet auerſio quedam. qꝛ tn̄ nomē auerſionis ſonat in cōtem Bona eſt lex. que dum concupiſcentiam probibet. oīa mala ꝓ ptum. ideo tenendum eſt ꝙ auertere a deo ſit mortalis peccabibet. ergo ſi peccatum veniale eſt malum. ergo per illud preti proprie. Unde rōnes que hoc oſtendunt concedende ſunt. ceptum. non concupiſces eſt probibitum. ¶ Item omne illud ¶ Ad illud ergo qd̓ primo obr̄ ꝙ peccatū eſt deſertio. Dd̓m ꝙ qd̓ deformat imaginem auertit a deo. peccatum veniale eſt bu ſi iſta diffinitio detur pro pctō mortali. deſertio ſtat ibi ꝓ auer 2iuſmodi. ergo ⁊c̄. Minor probat̉ per illud qd̓ d̓r..vj. muſice. ſione. Si aūt detur pro quolibet pctō. deſertio dicit quandaꝫ Amor inferioris pulchritudinis aīam polluit. ſed peccatū veelongationē ⁊ retardationē. Poſſet tn̄ dici ꝙ non d̓r ibi pecca niale eſt amor inferioris pulchritudinis. ergo ⁊c. ¶ Item ſim tum deſertio dei. ſed deſertio cuiuſcūqꝫ boni qd̓ ſpectat ad replex ad qd̓ ſe conuertit totaliter ſe ꝯuertit. ſed taꝫ intellectus ctitudinē. Quāuis ergo in veniali pctō nō ſit deſertio dei. eſt ꝙͣ affectus eſt ſimplex. ergo cum ſe conuertit ad aliquid. totatn̄ deſertio alicuius bone circūſtātie circa actū. ex cuius defe liter ſe conuertit. ſed qd̓ totaliter ſe conuertit ad aliquid. auer ctu incidit in veniale peccatū. ⁊ in hoc cōicant tam veniale ꝙͣ titur ab eius oppoſito vel diſparato. ergo cuꝫ affectus noſter mortale peccatū. qꝛ vtrūqꝫ priuat aliqd̓ bonū. Sed in hoc dif ſe conuertit ad creaturam ſub ratione creature. neceſſe eſt ipferunt ꝙ mortale priuat aliquē actum vel circūſtantiā neceſſa ſum auerti a deo. ſed hoc eſt in veniali pctō. ergo ⁊c. ¶ Itē im riam ad ſaluteꝫ. veniale ꝟo non. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ veniale3 poſſibile eſt ꝙ aliquid moueatur ad terminuꝫ ad quem qͥn alinon eſt contra dei probibitionem. dd̓m ꝙ illud proprie d̓r eſſe quo mō ſeparetur a termino a quo. ſed ꝯuerſio dicit motū ani contra dei probibitionē. ad cuius oppoſitum obligat prohibi z3 iiij

ſ Iecundi ibri ꝙ aliquis decedat cū mortali ⁊ veniali. ⁊ ꝙ de neutro fueriti tio. veniale aūt non eſt hmōi. ⁊ ideo nō eſt directe probibitū. ii hac vita punitus. ſi ergo pcm̄ nō remanet impunitū. ergo pro eſt tn̄ ipſi ꝓhibitioni annexū. ⁊ magis proprie dꝫ dici cobibitū vtroqꝫ punit̉ iſte. ſed non niſi in inferno. ⁊ punit̉ ineternū ī inꝙͣ probibitum. ⁊ hoc pꝫ. qꝛ cum dn̄s prohibet concupiſcentiaꝫ ferno. ſed non punit̉ vltra ꝙͣ meruit. ergo pro pctō veniali me dicens. non concupiſces. non probibet primum motum concu rebat̉ puniri eternaliter. Si tu dicas ꝙ punit̉ eternaliter rōc piſcentie. ſed concupiſcentie progreſſum ẜm illud Eccl̓i. xviij. mortalis adiūcti. Obijcit̉ ꝙ nō. eſto enim ꝙ mortale illud pu Fili poſt concupiſcentias tuas non eas. ſed dum probibet bo minem ire poſt motum concupiſcentie. hocipſo manifeſtat ꝙ niat̉ quātū meruerit puniri. tunc ergo pro veniali aut puniet̉ eternaliter rōne ſui. aut rōne mortalis adiūcti. Non rōne mor 34 concupiſcentie motus non eſt bonus. nec deo placitus. ¶ A talis adiūcti. qꝛ illud ſufficiēter punit̉ ꝑ ſe. ſi ergo punit̉ eterillud qd̓ obr̄ ꝙ amor inferioris pulchritudinis polluit animā. naliter. hoc eſt ratione ſui. ſed deus nullū punit ſupra condiDicendum ꝙ aīa dupliciter babet pollui. Aut macula mortagnum. ergo dignū erat ꝓpter veniale peccatū aliquē eternali lis pctī que quidem expellit nitoreꝫ gratie. Aut macula venia ter puniri. ¶ Itē veniale ſtat cū gr̄a. ⁊ ſtat cū mortali. ⁊ vtrolis pctī que quodammodo retardat actum dilectionis gratui biqꝫ ſaluat̉ rō venialis. ⁊ conſtat ꝙ magis ſaluat̉ cum mortali te. Et prima pollutio eſt per mortale. ⁊ facit ad deformationē imaginis. qꝛ aufert ei formā.ſ. imaginē recreatiōis. Scd̓a ꝟo ꝙͣ cū gratia. qꝛ gratia delet ip̄m. mortale nunꝙͣ. ergo ſi abſtra bat̉ ab vtroqꝫ magis tenebit proprietatē. quam bꝫ cū mortali eſt pollutio venialis que ⁊ ſi aliquo modo polluat. non tn̄ aīaꝫ deformat. qꝛ ſtat ſimul cum gratia que aīaꝫ informat. ¶ Ad il ꝙͣ cū gratia. ſed qn̄ eſt cū gratia debet̉ ei pena. tꝑalis. qn̄ cum lud qd̓ obijcitur ꝙ ſimplex ad qd̓ ſe conuertit totaliter ſe conmortali debet̉ ei pena eterna. ergo veniali de ſe ⁊ ẜm ſe debet̉ uertit. Dicendū ꝙ hoc tripliciter pōt intelligi. qꝛ totaliter po pena eterna. Si tu dicas ꝙ obiectio teneret ſi pena tꝑalis de teſt dicere totalitatē vel quantum ad actum ꝯuertēdi vel quā beret̉ ei rōne gratie. ſed hoc non eſt verū. qꝛ debet̉ ei rōne ſui. tum ad babitum aūt quantum ad potentiam conuertēdi. Si Contra. impoſſibile eſt ſufficiēter puniri peccatū niſi remitta intelligatur quantum ad actum. ſic verū eſt ad minus ẜm ſta tur. qꝛ ꝙͣdiu durat culpa dꝫ durare ⁊ pena. nō enim dꝫ eſſe detum vie. qꝛ nō intelligimus ſimul ⁊ ſemel niſi vnū ſoluꝫ. aut ſi decus pctī ſine detore iuſticie. ſed nec mortale nec veniale dimulta ſimul intelligamus ⁊ velimus hoc eſt inquātū ſunt vnū mittit̉ niſi ꝑ gratiam. ergo tam mortali ꝙͣ veniali debet̉ pena Si aūt dicat totalitatē babitus vel virtutis. ſic falſus eſt ſereterna quantū eſt de ſe. ¶ Itē eſto ꝙ aliqͥs tm̄ habeat pctm̄ve mo. non em̄ opꝫ ꝙ qn̄ aīa vel aliqd̓ ſimplex conuertit ſe ad aliniale. nec tn̄ bꝫ gratiā. aut eſſet dignus pena eterna aut tꝑali. quid ꝙ conuertat ſe ẜm totum ſuū habitū. ⁊ ẜm totam ſuā poSi tꝑali. ergo illa ꝑſoluta eſſet oīno abſolutus a culpa. ſꝫ pōt tentiam. qꝛ pōt conuerti intenſius ⁊ remiſſius. Cuꝫ ergo d̓r ꝙ ꝑ ſeipſum penam illam ſoluere. ergo ꝑ ſe poſſet ad innocētiam qn̄ affectus ſe conuertit ad vnum totaliter. auertitur ab eius reſurgere ꝙ ſi nō pōt ꝑ ſeip̄m ad innocētiam redire nunꝙͣ pōt oppoſito ſiue diſparato. Si primo mō intelligat̉. falſuꝫ eſt. qꝛ quantū eſt de ſe penam ſufficiētē pro illa culpa ſuſtinere. ergo pōt ſe conuertere ad vnū in actu. ⁊ ad aliud in babitu. Si ſeniſi auxiliū gratie ſuꝑueniat. veniali pctō debet̉ pena eterna. cūdo mō vel tertio intelligat̉ ſic hꝫ veritatē. ſed maior ꝓpoſiSi tu dicas ꝙ ſoluēdo penā diſponeret ſe ad gratiā q̄ culpaꝫ tio fuit falſa. ⁊ ꝓpter hoc qꝛ totaliter conuertialiter accipit̉ ī deleret. hoc nō ſoluit. qꝛ ſi ſe ſil̓r puniret ꝓ pctō mortali. deus maiori ꝓpoſitione ⁊ aliter in minori. ideo ꝯſequētia illa nō te gratiā infunderet q̄ illā culpā mortalē deleret. ¶ Itē delecta net. Et ſi tu obijcias ꝙ nō pōt affici ſimul ⁊ ſemel erga deuꝫ ⁊ tio pctī mortalis nō excedit delectationē venialis in infinitū. erga creaturam quā inordinate diligit. vn̄ cū ꝯuertit̉ ad vnuꝫ ergo ſi reatus rn̄det delectationi nec reatus excedit reatū in auertit̉ ab altero. Dd̓ꝫ ꝙ non ſequit̉. qꝛ auerti plus dicit ꝙͣ nō infinitū. ſꝫ eternū excedit tꝑale in infinitū. ſi ergo mortale obconuerti actualiter. importat enim contrarium ꝯuerſionis. vi ligat ad penā eternā. ergo ⁊ veniale. Si tu dicas ꝙ ꝙͣuis non 36 delꝫ quandam aſpernationē dei ſiue contemptum. ¶ Ad illud excedat ſimpl̓r. excedit tn̄ ẜm reputationē. qꝛ mortale diligit qd̓ obijcitur ꝙ motus ſeparat a termino a quo. Dd̓m ꝙ verum ſupra deū qͥ eſt bonū infinitū. veniale ꝟo minime. Cōtra hoc ē eſt de illo motu proprie dicto qui ꝯcernit duos terminos. vnū qꝛ cū veniale pctm̄ a deo puniat̉. ⁊ deo diſpliceat. aliquo moa quo incipit. ⁊ alterū in quē tendit. nō ſic eſt in actu venialis do offenſiuū eſt dei. ergo ſi tāta ē offenſa quātus is qͥ offendit̉ pctī. Aīa enim cum peccat venialiter nō mouetur a deo ī creacum ꝑ veniale pctm̄ offendit̉ deus qͥ ē infinitus. vr̄ ꝙ reatus turam. ſed magis afficit̉ circa ipſam creaturaꝫ. Unde ⁊ venia pctī venialis debeat reputari infinitus ſicut ⁊ mortalis. ergo 7 le pctm̄ potiꝰ eſt aī affectus ſiue actus ꝙͣ motus. ¶ Ad illud ſicut ꝑ mortale pctm̄ meret̉ homo puniri infinite. ita ⁊ ꝑ venia qd̓ obr̄ ꝙ amor venialis pctī eſt amor fruitionis. Dd̓m ꝙ falle. ¶ Sed contra. Hug. de ſancto victo. Ueniale pcm̄ eſt illud ſum eſt ẜm ꝙ frui accipit̉ ꝓprie. videlꝫ quieſcere in aliquo tāqͥ cui ẜm ſe debet̉ pena tranſitoria. ergo reatus pctī venialis ſo in fine vltimo. ſic em̄ frui eſt ꝑ mortale non ꝑ veniale. Si ergo lummodo ē pene tēporalis. ¶ Itē pena eterna eſt mors ſcd̓a. queras vtrum ſit vſus vel fruitio. Dd̓m ꝙ nec eſt vſus nec frui ſed nulli debet̉ mors ſcd̓a niſi propter primam q̄ eſt ꝑ ſeparatio ſed abuſus. niſi forte vſus dicat̉ large. oīs amor quo quis tionem anime a deo. ſi igitur veniale a deo nō ſeparat ſicut ſu amat aliqd̓ nō quieſcēs in illo. ſed refert ad aliud actu vel ba pra oſtenſum fuit. ergo non obligat ad penameternā. ¶ Iteꝫ bitu. ſiue referat recte ſiue minus recte. Et ꝙ illud oporteat ſi veniale facit hoīem dignū pena eterna. ledit hoīem vſqꝫ ad dicere manifeſtū eſt. Cū enim aliqͥs diligit aliquā creaturam mortē. ſed qd̓ eſt bmōi dꝫ dici mortale. ergo veniale peccatum referens ad alind. non tn̄ ad illud ad qd̓ dꝫ amore illo peccat. eſt mortale. ¶ Itē ſi veniale obligat ad penam eternam. cum nec tn̄ eſt illud fruitio. nec vſus proprie dictus. ſed magis pro oē eternū careat fine. ⁊ qd̓ caret fine caret remiſſione ⁊ venia. prie dꝫ dici abuſus. Unde Aug. cuꝫ dicit. Oīs qui amat aliqͥd pctm̄ veniale dicit oppoſitū ad remiſſionē ⁊ veniaꝫ. ſed qd̓ eſt aut amat vtens aut fruēs. accipit large vſuꝫ ⁊ fruitionē. Uſuꝫ bmōi non eſt veniale. ergo peccatū veniale non eſt veniale. pro omni amore relato. ſiue directe vel indirecte fruitionē pro ¶ Itē ſi veniale facit dignū pena eterna. ⁊ gratia facit hoīem omni amore non re lato. ſiue ſtatuat ibi finem principaleꝫ ſiue dignū vita eterna. cū veniale peccatū ⁊ gratia ſimul ſint in eo non. ⁊ ſic in diuiſione illa comprehenditur amor venialis pecdē. ſimul eſt homo dignꝰ vita eterna ⁊ pena eterna. ergo ſi fit cati. ſiue forte quis velit dicere ꝙ Aug. loquitur ibi de amore ei retributio ẜm ꝙ meruit. ſimul poſſet eē in eterna btītudinē ordinato. Et ſic patēt oīa. ⁊ in eterna pena. quo nihil magis eſt impoſſibile. ¶ Rn̄. ad p̄ꝰ ¶ Utrū veniale ꝯueniat cū mortali ī rea di dictoꝝ intelligētiā eſt notandū ꝙ ſicut fides noſtra dicit pecQueſtio. lj. tuipene. eterne. Et ꝙ ſic vr̄. Pena aſſūcato mortali debet̉ pena eterna. Quare aūt pctō mortali depta ꝓ mortali eſt ꝓportionabilis pene aſſumpte ꝓ veniali ⁊ qͥ betur pena eterna. multiplex conſueuit aſſignari ratio. ad pre tum ad acerbitatē ⁊ quātū ad durationē. ergo ſi pene arbitra ſens aūt ſufficit vna. qꝛ iſta qō alibi hꝫ locum.ſ. in quarto vbi rie pēſant̉ ẜm magnitudinē reatus pctī. vr̄ ꝙ reatus venialis q̄ritur de eternitate pene infernalis. Precipua enim inter oēs ⁊ mortalis ſint vtroqꝫ mō ꝓportionabiles. ſed pena eterna nō rationes quare debet̉ pctō mortali pena eterna eſt. qꝛ duꝫ poeſt ꝓportionabilis niſi eterne. ſi ergo vnū obligat ad penā eter mo peccat mortaliter ſeparat ſe a vita gratie. ⁊ ſubijcit ſe pernam. vr̄ ꝙ ⁊ reliquū. Si tu dicas ꝙ ꝑ gratiā mortale fit venia petue impotētie exeundi de culpa quantum ē de ſe. nemo em̄ le. ⁊ cōmutat̉ pena eterna in tꝑalē. Obijcit̉ tūc. qꝛ cū veniale pōt a culpa mortali reſurgere. niſi ꝑ creationē ⁊ infuſionē noſil̓r remittat̉ ꝑ gr̄am ſi miſericordia dei eſt ordinata ſicut eter ue gratie ⁊ noue vite. ⁊ propterea rōne iſtius impotentie pctō nam commutat in temporalē ita temporalē deberet cōmutare mortali annexa eſt obligatio ad eternitatē pene. hec aut pena in momētaneā ꝙ ſi nō facit vr̄ ꝙ illa rn̄ſio nulla ſit. ¶ Itē eſto eterna ⁊ ſi omni peccato mortali debeatur. non tamē omni ꝑſoluit̉

diſtinctio I .I ſoluitur qꝛ ꝙͣuis mortale pctm̄ reddat hoīem impotentē ad re homo per ſe poſſit reſurgere a culpa ad innocentiam. ¶ Ad il 46 ſurgendū ꝑ ſeip̄m. ꝯtingit tn̄ hoīem releuari ꝑ diuinū auxiliū lud quod obijcitur ꝙ delectatio non excedit delectationem in infinitū. Dd̓m ꝙ nō excedit in infinitum ẜm verā intentionem Debet̉ igit pctō mortali pena eterna qꝛ ſeparat hoīem a vita. delectationis. ſed ẜm reputationē peccātis. Exēplum autem ꝑſoluit̉ aūt pena eterna in eo ꝙ tenet hoīem ineternū ſeparatum a vita. Qm̄ igit̉ veniale pctm̄ nec ſeparat hoīem a vita. qꝛ huius ponitur in charitate que diligit aliquod bonū creatum ⁊ diligit increatū. ⁊ adeo bonū increatū reputat bonū. ꝙ ſi bo excludit gratiā. nec tenet hoīem imperpetuū ſeparatū a vita. hinc eſt ꝙ pctm̄ veniale nec de ſe obligat ad penā eternā. nec num creatū infinities multiplicetur adhuc nō equaret illi in ei ẜm ſe reddit̉ pena eterna. Quia ꝟo pctm̄ veniale coniūgi bꝫ amore: ſꝫ plus amaret deū ꝙͣ bonū creatū infinities multipliei qd̓ ſeparat a vita ⁊ etiā ei qd̓ tenet ſeparatū avita. hinc eſtcatum. lꝫ vtrūqꝫ finite diligat. Sic etiā in ꝓpoſito eſt intellirōne adiūcti pena ei debet̉ eterna. ⁊ pena eterna perſoluitur. gendū in amore ꝯcupiſcētie que charitatē perimit ⁊ que cum ¶ Un̄ ſi aliqͥs decedat cū mortali ſimul ⁊ cū veniali. eternal̓r charitate ſaluat̉. nam vna ſcꝫ que charitatem perimit prefert 3s pro vtroqꝫ puniet̉. Et rō buius eſt qꝛ nullū pctm̄ deleri poteſt creaturā deo qui erat p̄ferendus infinitis bonis creatis. alte abſqꝫ gr̄a. ⁊ ꝙͣdiudurat culpa dꝫ durare ⁊ pena. ⁊ iō cū veniara ꝟo que cū charitate manet non prefert creaturam deo. ⁊ iō lis culpa duret cū mortali in infinitū rōne ꝯiunctionis cū illa ẜm reputationē ⁊ peccātis ⁊ dei puniētis mortale excedit vein infinitū punit̉. Nihilominus tn̄ ei ꝙͣtum eſt de ſe debet̉ peniale improportional̓r. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ perveniale oſ 47 na tꝑalis. cū ſimul poſſit ſtare cū gratia. ⁊ ꝓpterea veniale no fenditur deus. Dd̓m ꝙ falſum eſt. non em̄ d̓r deus offendi niſi minatur vt in hoc diſtinguat̉ a genere pctī mortalis. qꝛ morta cum contēnitur. ſed verū eſt ꝙ cum veniali peccato minus deꝰ le aufert principiū vite ⁊ venie videlꝫ ip̄am gratiā. veniale au amatur ẜm ꝙ Aug. dicit in lib. confeſ. Minus te amat. qui te tem quātum eſt de ſe nō aufert. īmo ſimul cū illa manet. Concum aliquid amat. quod propter te non amat. Ideo veniale vi cedēde ſunt igitur rōnes on̄dentes ꝙ veniali pctō mō debetur tam eternam non aufert ſed retardat. quia a deo non ſeparat: 4o pena eterna ẜm ſe. ¶ Ad illud qd̓ obr ꝙ pena ſatiſfactoria pro ſed elongat. nec obligat ad penā eternaliter cruciātem quanveniali ⁊ mortali eſt ꝓportionabilis. dici pōt ꝙ rō illa nō con tum eſt de ſe. ſed tēporaliter affligentem. cludit ꝙ debeat̉ veniali pena eterna. niſi ꝓut eſt ꝯiūctum mor Onſequenter queritur tertio loco de modis diuidētali. Preterea rō illa nō cogit. qꝛ ſicut in opponēdo dictū ē in F di peccata. Et cum multi ſint modi diuidendi de qui infuſione gr̄e. pena mortalis pctī cōmutatur in tꝑalē. pena ꝟo bus valde prolixuꝫ eſſet hic diſputare. bis omiſſis in venialis pctī nō cōmutatur in nō tꝑalem. ¶ Et ſ̄ tu q̄ras vnU a generali queruntur hic duo. Primo queritur vtrum de hoc. cum mīa dei debeat eſſe ordinata. dd̓m ꝙ qꝛ obligatio peccatum habeat diuidi per differentias materiales tm̄. aut ad penam eternaꝫ non poteſt ſimul ſtare cū gratia. neceſſario per differentias formales ⁊ ſpecificas. Secūdo queritur vtrū per infuſionem gratie fit abſolutio a reatu pene eterne. ſed peccatū diuidi habeat per ꝯuerſionē ⁊ auerſionē tanꝙͣ per di gratia bene ſtat cum pena temporali. ⁊ ideo nō oportꝫ per inuerſas peccatorum differentias. fuſionem gratie penam temporalem in momentaneam cōmuUtrum pctm̄ diuidi habeat per differē ¶ EITIO. j. tias materiales tm̄ an etiam per forma E tari. ¶ Ad illud quod obijcitur de eo qui decedit cum veniali ⁊⁊ mortali. Dd̓m ꝙ talis tam pro veniali ꝙͣ mortali eternaliter les ⁊ ſpecificas. Et ꝙ nō tm̄ per materiales. ſed etiā ꝑ formapunitur: ſed hoc non eſt ratione venialis principaliter: ſed rales diuidi babeat oſtendit̉ ſic. ſicut ſe hꝫ caſtitas ad virtutem tione mortalis adiuncti. Nec valet qd̓ obijcit ꝙ mortale puni ita ſe hꝫ luxuria ad vitiū: ergo ſicut caſtitas eſt ſpecies virtutur in ſe quātum meruerit. qꝛ ſicut bonum vigoratur ex bono. tis. ita luxuria eſt ſpecies vitij. ſꝫ vna ſpecies diſtinguit̉ ab al ita malū vigoratur ex malo eo modo quo dicit̉ malum vigoratera ꝑ differētias formales. ergo ⁊c. ¶ Itē bonum opponitur ri. ideo ꝙͣuis veniali quātum eſt de ſe nō debeatur pena etermalo nō tm̄ material̓r: ſꝫ etiaꝫ formal̓r. ⁊ diuerſis bonis diuer na. nihilominus tn̄ poteſt ei deberi inꝙͣtum eſt coniūctuꝫ mor ſa opponuntur mala. ſed bona quibus mala opponunt̉. forma tali. ⁊ ideo cum deus punit tam veniale ꝙͣ mortale in eodē peliter diſtinguuntur. ergo pari ratione ⁊ mala que eis formal̓r na eterna. neutrū punit ſupra cōdignum. ſed vtrūqꝫ punit ꝓut oppoſita ſunt formal̓r differunt. ¶ Item circa vnū actum pec puniri meretur. nō ſolum in ſe. ſed etiā ꝓut eſt alteri ꝯiunctū. cati aſſignātur diuerſe differentie peccatoꝝ. ſicut ptꝫ in pecca ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ magis ſaluatur ratio venialis cū mor to ade in quo dicitur fuiſſe gula ⁊ ſuꝑbia ⁊ inobedientia. ſed 3 tali cū gr̄a. Dicēdum ꝙ ſi intelligatur de gratia quātum ad apctā q̄ conſiſtunt circa vnū actū nō babēt differentiā materia ctum verum eſt. nam actus gratie ſiue motus gratie delet velem. ergo ſi aliquo mō differūt. neceſſe eſt ꝙ babeant differen niale pctm̄. Si aūt intelligat̉ quātum ad habitū falſum eſt. qꝛ tiam formalē. ¶ Itē multiplicatio ẜm materiā eſt multiplicaveniale cū gratia magis ſaluat̉ in ꝓpria rōne ꝙͣ cum mortali. tio ẜm numerū. ⁊ multiplicatio ẜm numerū non hꝫ ſtatū. ergo tunc em̄ nec eiꝰ reatus augetur. nec minuit̉. nec mutatur. Sed ſi peccata ſolūmodo diſtinguerētur per differētias materiali cū veniale iunctū eſt mortali tūc reatus eiꝰ auget̉ ⁊ quodāmō ter differētes. nunꝙͣ peccatū poſſet diuidi ſufficiēti diuiſiōe. 4 mutatur. qꝛ iunctū malo vigorat̉. ¶ Nec valet illud qd̓ obijcit̉ Si ergo peccatū diuiditur in ſcriptura differentijs ip̄m ſuffiꝙ veniali nō debetur pena tꝑalis niſi rōne gratie. qꝛ ſemꝑ ducienter diuidentibus ⁊ om̄e peccatū complectentibus. videt̉ raret niſi eſſet gratia. Dd̓m em̄ ꝙ verum eſt ꝙ ſemper duraret ꝙ peccata adinuicē diſtinguantur non ſolum differētijs mate niſi eſſet gr̄a. qꝛ tn̄ ip̄ꝫ de ſe gratiā nō excludit̉ ſicut mortale ſi rialibus. verūetiam formalibus. ¶ Sed ꝯtra. formale in gn̄e mul ſtat cum principio ſue remiſſionis ⁊ deletionis. ideo quāpeccati mortalis eſt auerſio. ſed peccata a parte auerſiōis nō uis nō poſſit deleri ſine gr̄a. nihilominus tn̄ quātuꝫ eſt de ſua diſtinguūtur immo conueniunt omnia em̄ dicunt auerſionem natura delebile eſt ⁊ terminabile. nō ſic eſt de mortali qd̓ om̄i a deo. ſi ergo diſtinguūtur hoc eſt ſolum a parte conuerſiōis no excludit donuꝫ gratie. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ ſi aliqͥs que eſt in peccato materialis. ergo tātum diuiditur peccatuꝫ eſſet in ſolo veniali ⁊ moreret̉. ineternū cruciaret̉. Dd̓m ꝙ hec per differentias materiales non per formales. ¶ Itē peccatū poſitio eſt impoſſibilis. Primū qꝛ nunꝙͣ fuit nec eſt nec erit ꝙ formaliter loquēdo nihil eſt. ſed quod nihil eſt non habet difaliqͥs in ſolo pctō veniali fuerit. ita ꝙ nō habeat gratiam. Niferentias diuidētes. ergo ſi peccatum diuidit̉. nullo modo di bil em̄ eſt mediū nunc quin hō habeat gratiā. aut ſit in morta uiditur inquātum formal̓r conſideratur. reſtat ergo ꝙ ſolū di li pctō. ⁊ in pͥmo ſtatu nihil fuit mediū inter innocentiā ⁊ mor uidatur ꝑ illud quod eſt idē materiale in ip̄o. ⁊ ita redit idem talem culpā. qꝛ puritas innocētie nō potuit ꝑdi niſi ꝑ mortalē quod prius. ¶ Itē omne illud quod babet differētias formaculpā ſicut eſt ſupra on̄ſuꝫ. ⁊ ideo poſitio illa vana eſt. Eſto tn̄ les ⁊ ſpecificas aliquo mō formal̓r loquendo babet ſpeciem. ꝙ aliqͥs puer eſſet in veniali. dico ꝙ deꝰ nunꝙͣ educeret eū de ſed peccatum ſiue malum formaliter loquēdo eſt priuatio ſpeſtatu meriti quin vel ip̄e peccaret mortal̓r. vel ip̄e daret ei graciei. ⁊ priuatio ſpeciei nō bꝫ ſpeciem. ⁊ quod caret ſpecie caret tiam. Et ſi querat̉ vtrū ip̄i veniali debeatur pena eterna vl̓ tē differētia formali ⁊ ſpecifica. ergo ⁊c. ¶ Iteꝫ ſi pctm̄ haberet poralis. dico ꝙ debetur pena tꝑalis. ⁊ ſi ꝓcedatur vlteriꝰ. erdifferētias ip̄m formal̓r diuidētes. ergo haberet veras ſpēs: go ꝑſoluta erit oīno immunis a culpa. Dd̓m ꝙ veruꝫ eſt: ſed qꝛ ſꝫ omne tale habet ordinari in gn̄e directe. illud autem quod nunꝙͣ pōt eam deo ꝑſoluere. ita ꝙ eaꝫ deꝰ acceptet ſine gratia eſt in genere a deo eſt. ergo pctm̄ formal̓r loquendo a deo eēt hinc eſt ꝙ deꝰ ne cogeretur iſtum ſupra cōdignum punire graquod eſt cōtra fidē. ¶ Item prima diuiſio peccati. eſt in origitiam ſibi infunderet. ꝑ quā ſolutionē pene acceptaret. ⁊ iō nō nale ⁊ actuale: ſed originale et actuale peccatum non diſtinſequit̉ ꝙ illi peccato debeatur pena eterna ẜm ſe. nec ſeqͥtur ꝙ guuntur formaliter: quia quod eſt originale vni. fuit alterꝭ

Secundi Libri nem ẜm ꝙ eſt natura. ¶ Preterea aliter d̓r in nobis originale ſa actuale. ſicut ptꝫ qꝛ quod eſt originale nobis. fuit actuale ade et aliter in Adaꝫ. In nobis dicitur originale. qꝛ eſt ab origine ſi ergo prima mēbra maxime differūt. ⁊ originale ⁊ actuale nō tractum. in Adam ꝟo quia fuit origo alioꝝ peccatoꝝ. Et quāſunt differentie peccati formal̓r differences. multo fortius nec uis originale ſcd̓o modo dictum poſſit eſſe idē quod actuale ꝓ alie. ¶ Item prima diuiſio actualis pctī eſt per mortale ⁊ veut tamen primo mō dicitur non poteſt originale cōcurrere in niale. ſed mortale ⁊ veniale nō dicunt diuerſas differētias ẜm idem peccati genus cū actuali. ⁊ hoc modo ponitur differētia formā ⁊ ſpeciē: ergo multo minus. nec alie differētie ẜm ſpēm inter ea. ¶ Ad illud quod obijcitur de veniali ⁊ mortali ꝙ nō⁊ formā faciūt differre. Maior ꝓpoſitio manifeſta eſt. Minor differunt formal̓r: qꝛ magis ominus nō variant ſpeciem. Dicē ꝓbatur ꝑ hoc ꝙ veniale pctm̄ efficitur mortale ſola intētionet dum ꝙ prima ꝓpoſitio falſa eſt. Ad hoc autem ꝙ dicit̉ ꝙ diffe libidinis circa idem genus delectabilis. ergo ſi magis ⁊ minꝰ rentia ẜm minus ⁊ magis nō variat ſpeciem. reſpōdetur tripli non faciunt diuerſitatē ẜm ſpeciē ⁊ formā. videt̉ ꝙ peccatū ve citer. Primo ꝙ hoc eſt verū in genere nature. ſed non eſt verū niale ⁊ mortale nō addunt formaleꝫ differentiā. ergo nec aliā. in genere moris. ſicut ptꝫ quia vicia diuerſificātur formaliter 48 ¶ Reſpon. dd̓m ꝙ dupliciter contingit loqui de peccato. aut di aſ ẜm ſpeciem penes ſuꝑabundantiam ⁊ defectum. nō ſolum ad in cōcretione. aut in abſtractione. Si in abſtractione. ſic dd̓m ſcinuicem. ſed etiā a virtute. Secūdo modo reſpondet̉ ꝙ hoc eſt ꝙ quēadmodū pctm̄ cum fit priuatio nō babet ordinari in intelligitur de magis ⁊ minus accidentali. delectari autē ſub genere niſi per accn̄s.ſ. per comparationē ad ſuū oppoſitū. ſic deo eſt eſſentiale veniali ⁊ delectari ſupra deū eſt eēntiale mor etiam nō habet formal̓r diſtingui niſi ratione ſui oppoſiti. pritali. Tertio mō reſpōdetur ꝙ hoc eſt verū de magis ⁊ minus uationes em̄ diſtinguunt̉ per habitus. vn̄ ſicut caſtitas ⁊ forqd̓ eſt citra terminū. ſed nō de magis ⁊ minus vltra terminuꝫ titudo ſunt virtutes formal̓r differētes in genere virtutis. ſic n vnde calidū in quarto gradu eſt alterius ſpeciei ꝙͣ caliduꝫ in etiā luxuria ⁊ puſillanimitas que oppoſita ſunt iſtaꝝ duaꝝ vir tertio ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligendū ꝙ amare aliqͥd citra deum tutū formal̓r dicūtur differre in genere vitioꝝ. non tn̄ ẜm foreſt terminus venialis pctī. ⁊ quātūcunqꝫ intēdatur amorꝭ dū mam ſuā. ſed ẜm formā ſui oppoſiti. Si aūt loquamur de pectamen citra deū eſt veniale pctm̄. ſi aūt preponit aliquid deo cato in ꝯcretione. ſic nō tm̄ dicit priuationē: ſed etiā actuꝫ vel tunc exit ſuum terminum. ⁊ ſic cadit in aliud peccati genus: babitū ſubſtratū. ⁊ qm̄ actus vel babitus ſubſtratus peccato jj ſcꝫ in peccatum mortale. non tm̄ modo diuerſificat material̓r. immo etiā formali diffeUtrū pctm̄ habeat diuidi per auerſio rentia. alia em̄ eſt ꝓnitas ad luxuriā. alia ꝓnitas ad ſuperbiā d UEIIIO. I. nem ⁊ conuerſionē tanꝙͣ per diuerſas. ⁊ alius actus quo ſuꝑbit aliquis. ⁊ alius quo luxuriat̉. nō tm̄ peccatoꝝ differentias ſiue pet diuerſa peccata. Et ꝙ ſic videt̉ modo ẜm materiā: ſed etiā ẜm formā ꝓpter formalē differenHiere.ij. Duo mala fecit populus meus. me dereliquerūt fon tiam obiectoꝝ hinc eſt ꝙ pctm̄ ẜm ꝙ ꝯcretiue accipitur diuidi tem aque viue ⁊c̄. ſi ergo dereliquere deū ⁊ adberere creature bꝫ per differentias non tm̄ materiales verūetiā formales. for ſunt duo mala. ergo ſunt duo pctā. ¶ Item auerſio eſt per con males dico nō reſpectu deformitatis. ſed reſpectu habitus vl̓ temptum. cōuerſio autē per cupiditate. Si ergo cupiditas et actꝰ ſubſtrati. Et ſic pꝫ ꝙ ſiue peccatū accipiatur abſtractiue: contēptus ſunt diuerſa peccatoꝝ genera. videt̉ ꝙ auerſio ⁊ cō ſiue ꝯcretiue differentias hꝫ formales. ſed vno mō per ſe. alio uerſio faciāt pctā diuerſa. ¶ Itē in bonis ſic eſt ꝙ aliꝰ eſt bamō per accidens. qꝛ vno mō dicit ens in genere ẜm rectā coor bitus quo quis declinat a malo. ⁊ alius quo facit bonum ſimi dinationē. alio mō dicit ens in genere ſolum per reductioneꝫ liter ⁊ aliꝰ actus ſicut ptꝫ in timore ⁊ amore. ergo ſi multo ma⁊ quia hoc modo rationes ad partem primā procedunt. ideo ior eſt diuerſificatio ex parte maloꝝ ꝙͣ ex parte bonoꝝ. videt̉ cōcedende ſunt. ¶ Ad illud ꝟo quod primo obijcit̉ in ꝯtrariū multo fortiꝰ ꝙ aliud ſit peccatū quo quis auertit̉ a deo ⁊ alid̓ ꝙ formale in pctō eſt auerſio. Dd̓m ꝙ verum eſt ꝙ auerſio eſt 4 quo ꝯuertitur ad cōmutabile bonū. ¶ Itē aliud eſt preceptū formale reſpectu ꝯuerſionis. ꝓprie tn̄ loquendo peccatum ma quo precipitur facere bonū. ⁊ aliud quo precipitur declinara gis dꝫ dici formal̓r priuatio boni ſibi oppoſiti ꝙͣauerſio a deo a malo: ſed auerſio eſt ꝯtra illud preceptum quo quis precipiaut ſaltē eque ꝓprie ⁊ ꝙͣuis peccatū ratione auerſionis a deo tur facere bonū. vtpote deo adberere ⁊ ad ip̄m conuerti. connon multiplicetur. qꝛ vnum eſt a quo fit auerſio. tn̄ rōne priua uerſio ꝟo eſt cōtra illud preceptū quo precipit̉ declinare a ma tionis boni cui opponitur. multiplicari habet. ⁊ ita ratiōe eiꝰ lo. ergo ſi diuerſa ſunt precepta quibus opponunt̉ conuerſio qd̓ eſt in ip̄o formale habet diuerſas differētias. Preterea ad et auerſio. ergo ſunt diuerſa pctā. ¶ Item plus cōuenit auer eſſe peccati nō tm̄ modo concurrit auerſio: ſed etiā conuerſio ⁊ ſio cū alia auerſione ꝙͣ auerſio cū ꝯuerſiōe. ſed auerſio cū alia qm̄ conuerſio reſpicit obiecta creata que nō tm̄ diſtinguuntur auerſione facit diuerſa pctā. ergo multo fortius conuerſio cuꝫ material̓r: ſed etiā formaliter differunt: hinc eſt ꝙ ex illa parauerſione diuerſa faciet pctā. ¶ Sed ꝯtra. ſuꝑ illud Eccle. x. te peccatū babet plurificari per formales differentias. ¶ Ite Initiū oīs pctīſuꝑbia. glo. Caueamus ſuperbiā ⁊ cupiditatē nec dicitur conuerſio eſſe materiale. in peccato ſimpliciter lonon tanꝙͣ duo mala. ſed vnum a quo oīa oriunt̉. ergo ſi ſuꝑbia quendo. ſed ſolū ratione auerſiōis. nec omnino eſt materialis facit auerti. ⁊ cupiditas ꝯuerti. videt̉ ꝙ penes auerſione ⁊ cō reſpectu auerſionis. nā ⁊ ſi auerſio det conuerſioni ꝙ ſit pctm̄ uerſionē nō attendant̉ duo peccata ſed vnū. ¶ Item Aug. j zo ꝯuerſio tn̄ dat auerſioni ꝙ ſit tale pctm̄. ¶ Ad illud quod obr̄ pelagiū. Pctm̄ nō eſt appetitus rerū malaꝝ ſed deſertio meꝙ peccatū formal̓r loquendo nihil eſt. Dd̓m ꝙ verū eſt. ꝙͣuis lioꝝ. ergo nūꝙͣ ꝯuerſio facit pctm̄ completū niſi aſſit auerſio. aūt nihil ſit. tn̄ alicuius eſt. non ſolū vt ſubiecti. verūetiam vt ſi gͦ auerſio ꝯcurrit ad oē pctm̄. videt̉ ꝙ penes illā non ſumat̉ oppoſiti. ⁊ ea rōne qua alicuiꝰ eſt cui formal̓r opponit̉ formal̓r differētia pctī. ¶ Itē oē pctm̄ mortale eſt volūtariū. ſed nō eſt hꝫ diſtingui. nō ẜm formā que eſt in ipſo. ſed ẜm formā que eſt volūtariū niſi rōne ꝯuerſionis ad cōmutabile bonū. ergo con in ſuo oppoſico. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ peccatū eſt priuauerſio ꝯcurrit ad omne pctm̄. ergo conuerſio nō poteſt eē pectio ſpeciei. ergo non bꝫ ſpeciem. iam patꝫ reſponſio. verum eſt cati differētia. ¶ Iteꝫ receſſus a termino a quo. ⁊ acceſſus ad em̄ ꝙ non habet ſpeciem ꝓprie ẜm ꝙ priuatio. nec dicitur baterminū ad quē nō facit diuerſos motus. nec diuerſos actus. bere differētias formales ⁊ ſpecificas illo modo: ſcꝫ ꝙ in ſe di ſed auerſio dicit receſſum a termīo a quo. ꝯuerſio. acceſſuꝫ ad uerſas habeat ſpecies. ſꝫ qꝛ opponitur diuerſis bonis ẜm ſpetermimū ad quē: ergo nō faciunt diuerſum actum vel motū: ſꝫ Ft ciem inquātum illa priuat. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ ſi habeab vnitate actus pctm̄ eſt vnū. ergo non faciunt diuerſa pcta. ret ſpecies eſſet in genere ꝑ ſe. Dicendū ꝙ veruꝫ eſt. ſi haberet ¶ Itē in pctō auerſio eſt formalis reſpectu ꝯuerſionis: ſꝫ for ſpecies in ſe ⁊ per ſe. pctm̄ aūt ẜm ꝙ accipit̉ abſtractiue ⁊ formale nō ponit in numerū cū ſuo materiali ergo nec auerno po maliter. ſicut nō eſt in genere ꝑ ſe niſi per reductionē ſic nō ba nit in numerū cū ꝯuerſione. ergo ꝯuerſio ⁊ auerſio nō faciunt) bet diuidi per differētias formales differētes per ſe ſed ſolum diuerſa pctā. ¶ Reſpon. dd̓m ꝙ auerſio dupliciter accipitur. per accidēs. Quāuis aūt peccatum ẜm ꝙ nihil eſt ⁊ accipitur Uno modo ꝓut dicit deordinationē circa actum cōuerſionis. abſtractiue nō ſit in genere. tn̄ ẜm ꝙ accipitur concretiue ſcilꝫ Alio mō prout dicit actuꝫ a ꝯuerſione diſtinctū. Primo modo ratione actus ſubſtrati ⁊ babitus in genere eſt. actio em̄ peccōuerſio non ponit in numerū cum auerſione. nec faciūt diuer ſꝫ cato ſubſtrata a deo eſt. ¶ Ad illd̓ qd̓ obr̄ de originali ⁊ actuaſa peccata. immo illa duo eſſential̓r clauduntur in omni pecca li. Dd̓m ꝙ originale ⁊ actuale nō ſolūmodo differūt ꝙ hoc ſit to mortali. Nam ꝯuerſio non eſt culpa niſi qꝛ inordinata. ſitt ab actu ⁊ illud a natura: ſed etiā differunt penes bonū qd̓ prieſt inordinata niſi quia auertitur homo a deo cui deberetus uant vnde ⁊ actuale priuat iuſticiā gratuitā ſiue perſonalem. i berere tanꝙͣ fini vltimo. ⁊ hec auerſio eſt in peccato in cina originale ꝟo tollit iuſticiā originalem ſiue que reſpicit homippepilult

Diſtinctio I II perpetratiōe pctōr nihil cogitat de deo. Scd̓o mō.ſ. ꝓut auer ponit magr̄ huius pctī aſſignationē. In ſcd̓a ponit eiꝰ aſſigno no dicit actū diſtinctū ꝯtra ꝯuerſionē ſic ꝯſtituit diuerſuꝫ pec tionis explanationē. ibi. Illā tn̄ aſſignationem Aug. ⁊c. Simi cati genus. hoc em̄ mō auerti eſt odio babere vel inuidere. ſi liter tertia pars hꝫ duas. In quaꝝ prima ponit peccati in ſpm̄ cut ſupra dixit magr̄ diſ. v. ⁊ ꝯſtat ꝙ aliud genus pctī ē odire ſanctum ẜm Ambro diffinitiuā aſſignationem. In ſecunda ꝟo deū. ⁊ aliud amare cōmutabile bonū. Et qm̄ vt plurimū auer remouet dubitationem. ibi. Non vtiqꝫ diſtinctio illa verboruꝫ ſio in pctō accipit̉ tā ꝓut ſic accipienda eſt. dicit deordīationē a deo 4 a ¶ Eſt pctm̄ ad mortem ¶ Determinat de peccato ꝓ eo dico vt qͥs oret. Qui em̄ tanꝙͣ a fine. ꝙͣprout dicit nō ꝓ eo dico vt quis oret in ſpm̄ſanctum quod dicitur peccat in patrē remittet̉ ei. et motū inordinatū ꝯͣ deuꝫ. videt̉ ex hoc ꝙ nō debeat etiam peccatum ad mortē cōqui peccat in filiū. remittet̉ ei binc eſt ꝙ ꝯuerſio ⁊ auer orari pro eo qui peccat in parādo illud ad alia peccatob qͦ aūt blaſphemauerit in ſpm̄ ſio potiꝰ cōparat̉ ad pecſpm̄ſanctuꝫ. Sed contra catū ſicut differētie cōſti rum genera. a ſanctum non remittet̉ ei. neqꝫ hoc eſt. qꝛ tales ſunt diliDi. xliij tuētes ꝙͣ ſicut differētie gendi ex charitate. ergo hic neqꝫ in futuro. St p̄terdiuidētes. Et iō ꝯceden videt̉ ꝙ pro eis orandum ea quod ☞ Determīat quid ſit pec dum ꝙ hoc mō auerſio et ſit. Preterea tales magis ⁊ dam peccatum in ſpm̄ſanctum ẜm aſſiꝯuerſio nō faciūt diuerſa indigēt̓ alijs ⁊ proniores pctā ⁊ rōnes que hoc oſtē cati gengnationē ꝑ differentias eius ſunt ad malum. ergo vide dunt cōcedende ſunt. qꝛ tur ꝙ maior ſit bn̄ficētia magis notas q̄ ſunt obſtinaceterꝭ gra57 iſta via ꝓcedunt. ¶ Ad il mīe pro bis orare ꝙͣ pro tio ⁊ deſperatio. uius ⁊ abo b lud qd̓ primo obr̄ de Hie alijs qui nō indigent. Eſt minabiliꝰ ¶ Sꝫ querit̉ qͥd ſit illud pec ro. duo mala fecit ppl̓us igit̉ q̄ſtio quare dixit bea qd̓ dicitur peccatum in ſpiricatum in ſpm̄ ſctm̄ vel ad mormeus ⁊c. rn̄deri poteſt ꝙ tus Iobānes ꝙ pro tali2 derelictio nō tm̄ d̓r ibi ꝓ Lo tem. Quidā dicūt illud pecca tūſanctum. de quo in euangebus orandū non ſit. cū de j. Io. v. deordinatione que eſt cō lio veritas ait. Qui peccaue tum eſſe deſperatiōis vl̓ obſti nemine ſit deſperandum. iuncta ꝯuerſioni. ſed etiā ¶ Reſpon. dicendum ꝙ ri in ſpiritūſanctuꝫ non remit natiōis. Obſtinatio eſt indu pro omiſſione mandatoꝝ pctm̄ ad mortē dicit̉ du Quorū rate mētis in malicia ꝑtinacia tetur ei neqꝫ hic neqꝫ in futudei. ⁊ tūc diſtinguūtur il pliciter. aut qꝛ ꝑducit ad dā opīo la duo mala nō ſicut auer a ro. ⁊ Ioh. in epiſtola canoniper quam hō ſit impenitens. mortē. aut qꝛ diſponit ad ẜꝫ aſſigͣſio et conuerſio. ſed ſicut ca. Eſt peccatū ad mortē non Deſperatio eſt qua qͥs diffimortem. Et primo modo tiones omiſſio ⁊ cōmiſſio. Uel di accipiendo pctm̄ ad mor magis cendum ꝙ duo mala dicunt̉ nō qꝛ ſint duo pctā. ſꝫ qꝛ ſunt due tem oīno eſt irremiſſibile. Secūdo modo accipiendo pctm̄ ad notas. diuerſe radices male ꝯcurrentes ad cōpletionem vnius pcti mortem cum difficultate eſt remiſſibile. Quolibet dictoꝝ mo s ſicut dicit glo. p̄babita ſupra. x. Eccle. ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ doꝝ intelligi babet predictus ſermo ẜm differentem ſui expoauerſio eſt ꝑ ꝯtemptū. ⁊ ꝯuerſio ꝑ cupiditatē. iam ptꝫ rn̄ſio. lo ſitionē. Nā primo mō ſenſus eſt. nō dico vt pro eo oret qͥs hoc quitur em̄ de ꝯuerſione ⁊ auerſione ꝓ diuerſo actu ⁊ motu. ꝙ eſt aliquis nec paruus nec magnꝰ. Scd̓o ꝟo mō ſenſus eſt. nō ſi al̓r intelligat vt accipiat̉ ꝯtēptus ⁊ cupiditas large ꝓut cōdico vt pro eo oret quis.i. queuis ꝑſona. q. d. difficile eſt ꝓ taas currit ad vnū pctm̄. ſic nō ſunt duo mala ſed vnū. ¶ Ad illud li pctōre exaudiri. qꝛ talis iam inter incorrigibiles eſt deputā qd̓ obr̄ ꝙ alius eſt babitus quo qͥs declinat a malo. ⁊ quo qͥs dus. De quo dicit dn̄s Mat. xviij. ꝙ ſi eccl̓iaꝫ audire noluerit facit bonū. dd̓m ꝙ declinare a malo d̓r dupl̓r. ſicut dictū ē de ſit tibi ſicut ethnicus ⁊ publicanꝰ. Et ita in vno ſenſu gn̄al̓r inauerſione. ꝓut em̄ declinare a malo dicit actū deſtinationis ⁊ nuit ꝙ ꝓ peccāte ad mortem nō eſt orādum. in alio ꝟo ſenſu infuge reſpectu mali. dicit diuerſum actū ⁊ motū ab eo qd̓ eſt fa nuit ꝙ nō eſt cuiuſlibet impetrare tantū donuꝫ. In nullo tn̄ di cere bonū. Prout aūt dicit receſſum a malo. ſic nō dicit diuerctoꝝ ſenſuū ꝓbibet orare. ſed in hoc verbo oſtendit ꝙ mandaſum actū ⁊ babituꝫ. qꝛ eodē motu ⁊ babitu quo qͥs accedit ad tum ſuū ſiue monitio qua dixerat orādum eſſe pro ꝓximo. non bonū elongat̉ a malo. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ alij p̄cepto oppoſe extendit general̓r reſpectu oīm. ſed reſpectu eoꝝ de quibus 65 nitur ꝯuerſio ⁊ alij auerſio. dd̓m ꝙ falſum eſt. nā auerſio ⁊ cōꝓbabiliter ſperare poſſumus ꝙ noſtris orationibus emēdenuerſio nō ſunt ꝯtra diuerſa p̄cepta ſed ꝯcurrūt ad idē pctm̄ ꝙ tur. ⁊ ſic patet reſponſio ad illud. eſt tam ꝯͣ preceptū affirmatiuū ꝙͣ ꝯtra preceptū negatiuū. niſi b ¶ Qui aūt blaſphemauerit in ſpm̄ſanctum nō remittetur ei forte accipiat̉ auerſio ꝓut nomīat actū vel motū ꝯtra deum. Contra. glo. dicit ibidem. blaſphemia remittet̉. ſpūs aūt blaſ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ plus ꝯuenit auerſio cuꝫ auerſione ⁊c. phemie nō remittet̉: ergo ſi blaſphemia remittit̉ ſiue blaſphedd̓m ꝙ verum eſt conueniētia formali que eſt in hoc ꝙ aſſigna mat patrē ſiue ſpm̄ remittet̉. Iuxta hoc queritur q̄ differētia tur in aliquo tanꝙͣ in vno cōmuni: ſed nō eſt verum de ꝯueniē ſit inter blaſphemiā ⁊ ſpm̄ blaſphemie. Uidet̉ ꝙ grauiꝰ peccatia ordinis que ꝯcurrit ad ꝯſtitutionē vnius tertij. Non enim tum ſit blaſphemia ꝙͣ ſpūs blaſphemie. qꝛ ſpūs blaſphemīe di vnum pctm̄ conſtituit̉ ex pluribus auerſionibus ſicut ex auer cit voluntatem blaſphemia dicit opus. malum autē opus adſione ⁊ conuerſione ſimul concurrentibus. dit ſupra voluntatem. Cōtrariū huius eſt quod dicit glo. q̄ di ¶ De vno peccato ſpeciali quod eſt ma cit ꝙ ſpūs blaſphemie nō remittit̉. ſed blaſphemia remittitur Diſtin. xliij. gis graue ⁊ abominabile qd̓ eſt pec¶ Reſpon. dicēdum ꝙ ſicut dicit Hugo. Blaſphemia ꝙͣtū eſt ⁊ catum in ſpiritumſanctum. de ſe indifferens eſt quātum ad hoc ꝙ ſit peccatum in ſpiritūSt preterea quoddā pctī genꝰ ⁊c. ¶ Supra egit ma ſanctum ⁊ non in ſpm̄ſanctum. Alij em̄ blaſphemant ex infirmi ẜe giſter de diſtinctiōe pctī in gn̄aii. In hac ꝑte deſcē tate ⁊ coactione. ⁊ hi peccant in pr̄em. Alij ex deceptione. ⁊ hi idit ad quoddā ſpāle genus pctī. Diuidit̉ autē pars peccant in filiū. Alij ex certa malicia. ⁊ bi peccant in ſpm̄ſctm̄. iſta in ꝑtes duas. In quaꝝ pͥma magr̄ determīat de ⁊ hoc eſt ſceleratiſſimū genus peccati in vituperijs dei delecta pctō illo cōparādo illud ad alia pctōꝝ gn̄a. In ſcd̓a ꝟo deter ri. Et poſt ſubiungit. quid eſt ſpūs blaſphemie. niſi affectus ⁊ minat de ip̄o qͥd ſit ẜm alioꝝ aſſignationē ⁊ etiā ẜm ꝓpriā. ibi. deſideriū vituperationis diuine. Spiritus em̄ blaſphemie ſic Sed querit̉ qͥd ſit illud pctm̄. Prima pars remanet indiuiſa. ſpirat ad odiū dei. ſicut ſpūſſanctus ad dei amorē. Quādo erſed ſcd̓a diuidit̉ ī ꝑtes tres ẜm triplicē aſſignationē pctī in. ſſ. go dicitur. qui blaſphemauerit in ſpiritūſanctum ⁊c. non intel Quaꝝ p̓ma multipl̓r ponit aſſignationē vnā per eiꝰ dr̄ias maligitur de quacūqꝫ blaſphemia. ſed de ſpiritu blaſphemie. vngis notas. q̄ quidē ſunt obſtinatio ⁊ deſꝑatio. In ſcd̓a ꝟo pode non dicit. qui blaſphemauerit ſpiritūſanctum. ſed qui blaſnit eiꝰ aſſignationē ꝑ eius dr̄ias minꝰ manifeſtas ibi. Eſt etiā phe. in ſpititūſan. id eſt peccando in ſpm̄ſanctū. ⁊ hoc declarat alia huiꝰ pctī aſſignatio. In tertia ꝟo ſubiungit ipſiꝰ pctī aſſiipſa glo. que dicit ꝙ blaſphemia remittetur. ſpūs aūt blaſphe gnationē cōem ⁊ diffinitiuā. ibi. De hoc qͣꝫ pctō in. ſſ. Amb̓. ⁊c. mie non remittetur. Per hoc ptꝫ reſponſio ad illud quod queri Prima iſtaꝝ partiū diuidit̉ in ꝑtes duas. In quaꝝ prima detur que differentia ſit inter blaſphemiam ⁊ ſpiritum blaſpheterminat veritatē. In ſcd̓a diſſoluit dubitationē. ibi. Sꝫ q̄rit̉ mie. ⁊ ꝙ grauius ſit peccatum. ſpiritus blaſphemie ꝙͣ blaſphe vtrū oīs obſtinatio. Sil̓r ſcd̓a diuidit̉ in duas. In quaꝝ pͥma mia. Non em̄ differūt ſicut volūtas ⁊ actus. ſed ſicut generalę

E Secundi. Libri c dit penitꝰ de bonitate dei exi Sed qꝛ aug. dicit impenitendum oppoſitum ꝑtrabat et. ſpeciale. ip̄m. Et ꝑ hanc viā rn̄dēc ¶ Deſperatio ē qua qͥs ſtimās ſuā maliciā diuīe boni aſ tiam eſſe pctm̄ in.ſſ. cū ſit obdiffidit penitꝰ de bonitadū eſt ad illa duo q̄ poſttatis magnitudinē excedere. ſtinatus eſt aliqͥs. vt non peni ea obijciunt̉. nō em̄ ꝯclute dei exiſtimās ſuā mali ſicut chayn qͥ dixit. Maior ē teat. diſcuti opꝫ. an alid̓ ſit ob dunt ꝙ deſperatio tollat ciā diuīe bonitatꝭ magni 49 iniqͥtas mea ꝙͣ vt veniā mereſtinatio. aliud impnīa ſit in eo fidem. qꝛ defectus eſt du tudinē exceder̄. Uidet̉ ex ar. Utrūqꝫ ꝟo d̓r pctm̄ in. ſſ. tur hoc ꝙ oīs deſperās ſit in pctm̄. an idē ſed diuerſis moplicis ꝯditionis. ſicut di Pctmu ctum eſt ꝙͣnis autem defidelis. oīs em̄ qͥ ſic exiſti qꝛ.ſſ. eſt amor patris ⁊ filij etdis cōmiſſuꝫ. Scd̓ꝫ iſtos pec Se. iiij remiſſis ſperatio non tollat fidem mat credit bonitateꝫ dei benignitas qua ſeīuicē ⁊ nos catū illd̓ d̓r irremiſſibile eo ꝙ bile qͥa ſimpl̓r. nihilominꝰ tamen eē finitā ⁊ oīs talis errat diligūt q̄ tāta eſt cuiꝰ finis nō nunꝙͣ dimittat̉. vn̄ Aug. etiā plus ledit̉ fides ꝑ deſpeꝯͣ id qd̓ fidei ē. Itē qͥ creeſt. Recte ergo in ſpm̄ſanctū dicit ꝙ hoc ſolū pctm̄ veniaꝫ rationē ꝙͣ per ouium vel dit ꝯͣriū eiꝰ qd̓ dicit ſcpͥtu delinquere dn̄r. qͥ ſua malicia quodcūqꝫ aliud peccatū mereri nō pōt. ⁊ Hiero. ꝙ tara. hereticus ⁊ infidelis quod non ſit ei directe op iudicat̉: ſꝫ ſcriptura dicit dei bonitatē ſuperare putāt. liter peccans digne penitere poſitum. ¶ In fide enim quacūqꝫ bora īgemuerit ⁊ ideo pnīam nō aſſumūt. ⁊ qͥ nō p̄t. Et iō recte Iob. dicit ſunt tria videlꝫ ip̄a credu pctōr. oīm iniqͥtatū eiꝰ nō iniqͥtati tā ꝑtinaci mēte inhevt nō ꝓ eo oret qͥs. qꝛ qͥ ſic pec litas. ⁊ babilitas tenden recordabor. deſperās cre rentyt eā nūqͣ derelinq̄re ꝓpo cat. or̄onibus eccl̓ie hic vel in di in deum. ⁊ ip̄a tendendit eiꝰ oppoſitū. gͦ ⁊c. Pre nant. ⁊ ad bonitatē ſpūſſ. nūqͣ tia. Primum eſt quaſi ter futuro iuuari nō pōt hn̄s cor terea articulus ſpālis eſt d̓ remiſſiōe pctōꝝ. ⁊ ꝯtra ra. ⁊ ſcd̓m quaſi ſemē ⁊ ter redire patiētia dei abutētes ⁊ induratum tāꝙͣ lapis. ſicut de ait tium quaſi fructus. Priiſtū errat ille qͥ deſperat. de mīa dei nimis p̄ſumētes. qͥ diabolo legit̉. Poſt hāc vitā mū tollit̉ ſolū per infide Sil̓r obijci pōt de eo qui ſe bus placet malicia ꝑꝑ ſe. ſicut qͥ valde mali ſunt meritis eclitatem. Scd̓m vero tolli p̄ſumit. vr̄ em̄ ꝙ deſperapijs bonitas. iſti nimia ꝑtina cleſie iuuari non poſſunt. tur per deſperationē qua tio tollat fidē ꝯtrariū bu O cia ⁊ p̄ſumptione peccāt autu efficitur homo inbabilis ¶ Ponit aſſignationē pec ius ē qꝛ fides ita p̄cedit mātes deū non eſſe iuſtū. Illi ad tendendum in deum. ſpē ſicut p̄cedit charitatē cati in.ſſ. ꝑ differētias eiꝰ miTertiuꝫ vero tollitur per gͦ ſicut odiū nō tollit ſpē. deſperatione deū nō bonū exi nus notas. d omne peccatum. ita etiā nec deſperatio. ſtimāt. tollētes in hoc turbulē ¶ Eſt etiā alia huiꝰ pctī aſſiz ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ fides difMat. tiſſimo iniqͥtatū mari portuꝫ Aua. gnatio. Hoc em̄ pctm̄ Aug. fert a ſpe. ⁊ ī hoc ꝙ fides diuīe iuſticie qͦ ſe recipiāt fludiffiniēs in li. de ſermo. dn̄i in mōte ait. pctm̄ ad mortē reſpicit ip̄m odiū in vl̓i.ſ. ie ctuātes atqꝫ ip̄a deſꝑatiōe ad ſpes reſpicit in ꝑticulari. eſt cū poſt agnitioneꝫ dei ꝑ gr̄am xp̄i oppugnat aliqͥs vꝫ reſpectu ſperātis ⁊ ī hͦ dunt pctā pctīs dicētes mīam fraternitatē ⁊ aduerſus ip̄aꝫ gr̄am quā recociliatꝰ eſt etiā ꝙ fides dicit certitu nullā eſſe. ⁊ ꝙ ſuꝑ pctōres nedeo inuidie facibꝰ agitat̉. qd̓ fortaſſe eſt peccare in. ſſ. dinē in intellectu. ſpes di ceſſaria dānatio debetur. qd̓ pctm̄ d̓r nō remitti. nō qꝛ nō ſit ignoſcendū peccāti cit certitudinē in affectu. V ¶Soluit dubiū vtrū oīs ſi peniteat. ſꝫ qꝛ tāta ē labes pctī illiꝰ vt dep̄canti hūili Sic igitur ꝯtingit aliqn̄ obſtinatio ſit pctm̄ in. ſſ. c ignorari aliqͥd in ꝑticula tatē ſubire nō poſſit. etiā ſi pctm̄ ſuū mala ꝯſcīa agnori ⁊ ſciri ī vl̓i. Sicut dicit ¶ Sꝫ q̄rit̉ vtrū oīs obſtinaſcere ⁊ enunciare cogat̉ vt iudas cū dixit. peccaui. faci Mat. ph̓s ī. ij. prioꝝ. ſicut ē de tio mētis ī malicia obdurate. lius deſperās cucurrit ad laqueū ꝙͣ humilitate veniaꝫ xxvij. illo q̄ ſcit oēm mulā eē ſte oīſqꝫ deſperatio ſit pctm̄ in. ſſ. peteret. qd̓ ꝑꝑ magnitudinē pctī. iā ex dānatione pctī rilē ⁊ tn̄ exiſtimat hāc hr̄e Quidā dicūt oēm obſtinatio tales hr̄e credēdū eſt. Ecce q̄dā aſſignatio pctī in.ſſ. vl̓ in vtero ſic pōt aliqͥs bn̄s nem ⁊ oēm deſperationeꝫ eſſe fidē carere ſpe. ⁊ ſicut pōt ad mortē hic poſita eſt qua illud pctm̄ eſſe tradit̉ oppu aliqͥs nō bn̄s certitudinē pctm̄ in ſpm̄ſanctū. Q ſi ē ali C gnatio fraternitatis poſt agnitionē ⁊ inuidētia gratie de aliquo inaffectu br̄e in qn̄ illud pctm̄ remittit̉. qꝛ mul EE. poſt reconciliationem. quod ſpecies quedam obſtina intellectu. ſic pōt aliquis ti etiā obſtinatiſſimi et deſꝑa nationis intelligi poteſt. non hn̄s ſpem br̄e fidem. tiſſimi ꝯuertunt̉. vt augu. ait ¶ Ad illud qd̓ primo obr̄ ☞ Ponit illius aſſignationis explanationem. d ſuꝑ illū locū. psͣ. Conuertam p̄s lxvij ꝙ talis exiſtimat maliciā ¶ Illā tn̄ diffinitionē Aug. ī li. retrac. rememorās ali ſuā dei bonitatē excedein ꝓfundū maris.i. eos qͥ erāt quid adijciendū ibi fore. nec aſſerēdo ſe dixiſſe aꝑit ita re. dd̓m ꝙ exiſtimare ma deſperatiſſimi. ⁊ ibi. Mittit dicens. Qd̓ qͥdē nō ꝯfirmaui. qm̄ hoc putare me dixi. p̄s. cxl liciā bonitatē excedere hͨ criſtallū ſuū ſicut bucellas.i. Sꝫ tn̄ addendū fuit ſi in hac ſcelerata mētis ꝑuerſitavij. pōt eſſe dupl̓r. Aut in ſe. obſtinatos facit alioꝝ doctote finierit hāc vitā. Qm̄ de quocūqꝫ peſſimo ī hac vita aut in effectu. Et in efferes. Taliū ꝯuerſio ibi etiā eui ctu dupl̓r. aut vl̓r reſpeꝯſtituto. nō eſt deſperandū nec ꝓ illo imprudēter orat ctu cuiuſlibet ꝑticularit̓ denter on̄ditur vbi ait. Qui de quo nō deſperat̉. His ꝟbis infinuat̉ pctm̄ p̄miſſa p̄s. lxreſpectu ſui. Et pͥmo ⁊ ſeeducit vinctos in fortitudine diffinitione deſcriptū. tūc ſolū debere dici ad mortē vl̓ vij. cundo mō eſt infidelitatꝭ Sil̓r ⁊ eos qͥ exaſperāt qͥ bain.ſſ. cū nō hꝫ comitē pnīaꝫ. nec de aliquo pctōre deſpe et tertio deſꝑationis. Et bitāt ī ſepulchris. Scd̓ꝫ iſtos hoc innuit textꝰ Gen̄. vbi randū eſt in hac vita. ⁊ ideo ꝓ oī eſſe oranduꝫ. vn̄ illud illud pctm̄ d̓r irremiſſibile. nō dixit Chayn deſperans. Iob. non ꝓ eo dico vt qͥs oret. ſic accipiendū videt̉. vt j. Io.Maior eſt iniqͥtas mea qͥ quin aliqn̄ dimittat̉. ſꝫ qꝛ vix pro aliquo peccāte ad mortē vel in ſpm̄ſanctū. poſtqͣ vt veniā merear. nō dixit ⁊ raro ⁊ difficulter remittitur finierit hanc vitā non oremus. Dū aūt in hac vita eſt. ꝙ maior eſſet ꝙͣ mīa. ſꝫ ꝙ Non em̄ ſoluit̉ criſtallus niſi nec pctm̄ illius iudicare. nec de illo deſperare. ſꝫ ꝓ illo amplior eſſet ꝙͣ venia ad vehementi ſpūs impetu. Alij quā ꝑuenire poſſet. vl̓ p̄t orare debemus. vn̄ Aug. de ꝟbis dn̄i de impenitentia ꝟo tradunt nō quālibet obſti dici ꝙ tal̓ exiſtimatio po 45 que eſt blaſphemia in ſpm̄ſanctum ſic ait. Iſta impeni tius venit ex ſubuerſione nationē vl̓ deſꝑationē appella E. tentia vel cor impenitens ꝙͣdiu quiſqꝫ in hac carne vi ꝯfidētie ꝙͣ ex ſubuerſiōe ri pctm̄ ī ſpm̄ſan. ſꝫ illā tm̄ quā uit nō pōt iudicari. De nullo em̄ deſperandū eſt ꝙͣdiū noticie. ſicut hō aliqn̄ bn̄ No. j. comitat̉ impenitētia qͥ etiā im ad pnīam patientia dei adducit. Paganus eſt hodie. ſcit aliqͥd. ⁊ tn̄ affectio apenitētiā dicūt eſſe pctm̄ in. ſſ. deo dn̄at̉ vt ad exiſtimāiudeus infidelis eſt hodie. heretīcus eſt hodie ſciſma ticus eſt

Diſtinctio XLIII rantia ⁊ malicia. ⁊ ſic iſte tres differētie non ꝯcurrunt in pecticus eſt hodie. quid ſi cras amplectat̉ catholicā pacē catum idē. Et ſic patent obiecta. ⁊ hec ſufficiāt de iſta diuiſio ⁊ ſequat̉ catholicā ꝟitatē. Quid ſi iſti quos in qͣcūqꝫ ne. qꝛ ſupra queſitum fuit. de bis diſtinctio. xxij. vbi illa diuign̄e erroris notas ⁊ tāꝙͣ deſꝑatiſſimos dānas. anteqͣ ſio ponitur ⁊ manifertatur. finiāt iſtā vitā agūt pnīam ⁊ īueniūt verā requiē ⁊ vitā D intelligentiā huiꝰ partis incidit hic queſtio de 1. Coꝝ. in futuro. Nolite gͦ an̄ tp̄s iudicare qͥcꝙͣ. Ex his on̄di pctō in ſpm̄ſanctū. de quo ẜm ipſius triplicē comiiij. parationem querunt̉ tria. Primo querit̉ de ip̄o in tur ꝓ ſingulis pctōribꝰ in hac vita eē orandū. nec de ali cōparatione ad alia pctōꝝ genera. Scd̓o querit̉ quo eē diffidēdū. qꝛ ꝯuerti pōt dū ī hac vita eſt. qꝛ nō de ipſo ꝙͣtū ad ꝯditiones ꝓprias. Tertio querit̉ pōt ſciri de aliquo vtrū peccauerit ad mortē vl̓ in ſpm̄ de ip̄o ꝙͣtū ad eiꝰ ſpecies ⁊ differētias. Circa primū querunt̉ ſctm̄. niſi cū ab hac vita diſceſſerit niſi forte alicui ꝑ. ff. duo. Primo querit̉ vtrū pctm̄ in ſpm̄ſanctū dicat genus pctī mirabil̓r reuelatū fuerit. Ex p̄dictis aliqͣtenꝰ capi pōt diſtinctum. Scd̓o queritur vtrū pctm̄ in ſpm̄ſanctū ſemꝑ habeat aliud pctm̄ actuale preambulum. quō accipiat̉ pctm̄ in. ſſ. ſcꝫ inuidētia gr̄e fraternitatē Utrū pctm̄ in.ſſ. dicat genus pctī diſtin 2 impenitetis oppugnās q̄ vtiqꝫ obſtinatio eē vr̄. ⁊ oīs Queſtio. jͣ. etum ab alijs gn̄ibus pctōꝝ. Et ꝙ ſic vi impenitētis obſtinatio atqꝫ deſꝑatio. Notandū ꝟo ē detur primo ꝑ verbū magr̄i in lr̄a. Eſt quoddā pctī genus ceꝙ nō oīs qͥ nō penitet impenitēs dici pōt. qꝛ impnīa ꝓ teris grauiꝰ ⁊ abominabiliꝰ qd̓ d̓r pctm̄ in. ſſ. ¶ Itē hoc vr̄ rō prie obſtinati eſt. vt quidā volunt etiā deſperati. ne qꝛ mortale ⁊ veniale faciūt diuerſa pctōꝝ gn̄a. gͦ multo fortius remiſſibile ⁊ irremiſſibile. ſꝫ pctm̄ in.ſſ. eſt pctm̄ irremiſſi ¶ Subiungit diffinitiuā ⁊ cōem aſſignationē pctī bile. gͦ vr̄ ꝙ pctm̄ in.ſſ. ſit aliud genus ab alijs gn̄ibus pctōꝝ. 6 in ſpm̄ſanctum ẜm Ambro. ¶ Item pctm̄ in.ſſ. eſt pctm̄ ꝓcedēs ex certa malicia. ſi gͦ pecDat. ¶ De hoc qͣꝫ pctō in. ſſ. Ambro. in li. de ſpūſancto diſ catum ex certa malicia diuidit̉ ꝯͣ pctm̄ ex ignorātia ⁊ infirmixij. ſerens diffinitiuā aſſignationē tradit dices. Cur dn̄s tate. ergo videt̉ ꝙ peccatuꝫ in.ſſ. ſit genus pctī diſtinctum. dixerit qͥ blaſphemauerit ī filiū hoīs dimittet̉ ei. qͥ āt ¶ Item qd̓ bꝫ ſpecies ꝓprias a ſpēbus alioꝝ pctōꝝ diſtīctas blaſphemauerit in.ſſ. neqꝫ hic neqꝫ in futuro dimittet̉ eſt genus pctī diſtinctū ab alijs pctōꝝ generibus. ſed pctm̄ in ſ. eſt hmōi. qm̄ eius ſpecies ſunt deſperatio ⁊ obſtinatio. ⁊ veei. Diligēter aduerte nūqͥd alia ē offenſio filij. alia. ſſ. ritatis agnite impugnatio q̄ ſunt ꝓprie ſpecies huius pctī ita Sicut vna dignitas. ſic vna īiuria. Sꝫ ſi qͥs corꝑis ſpe ꝙ nō alioꝝ. ergo ⁊c̄. ¶ Sed ꝯtra. pctm̄ in.ſſ. ſicut dicit magr̄ cie deceptꝰ hūani remiſſiꝰ aliqͥd ſentit de xp̄i carne ꝙͣ in lr̄a eſt pctm̄ ad mortē. ſed omne pctm̄ mortale eſt peccatum Mat. ix dignū eſt. hꝫ culpā nō ē tn̄ excluſus a venia. Si qͥs ꝟo ad mortē. ergo cū pctm̄ ad mortē ſit gn̄ale ad oēs pctōꝝ diffeſctiſpūs dignitatē. maieſtatē. ⁊ ptātem abneget ſempi rentias. ergo ⁊ ad ip̄m pctm̄ in. ſſ. ¶ Itē pctm̄ in.ſſ. aut ſic nominat̉: qꝛ eſt in ꝑſonā.ſſ. aut qꝛ eſt ꝯtra illud qd̓ eſt appropria ternā. ⁊ putet nō in ſpū dei eijci demonia. ſꝫ in beelzetum ſpūiſancto. Si quia ꝯtra ꝑſonam.ſſ. ſed vna eſt maieſtas bub nō poteſt ibi exhortatio d ¶ Pctm̄ em̄ in patrē id patris ⁊ filij ⁊.ſſ. ergo omne pctm̄ quod eſt in.ſſ. eſt in patrem eſſe venie. vbi ſacrilegij pleniintelligit̉ quod fit per in⁊ omne qd̓ eſt in patrē eſt in.ſſ. ergo hoc modo eſt generale ad tudo eſt. Satis hic aperte ex firmitatē. Cōtra ſi hoc ve omnē pctm̄. Sed ſi qꝛ ꝯͣ effectū ſpūiſancto appropriatū. vtpoplicat̉ quid ſit peccatum in. ſſ. rum eſt. tūc oē pctm̄ ē pec te ꝯͣ bonitatē ⁊ gr̄am. ſed oē pctm̄ eſt ꝯtra bonitatē ⁊ ꝯͣ gratiā catū in patrē. qꝛ cū poten ſpūſſancti. ergo oē pctm̄ eſt pctm̄ in ſpiritūſan. ¶ Item pctm̄ Quod illi augu. deſcriptioni tia peccādi potius ſit imdiuiditur in pctm̄ ex infirmitate ⁊ ex ignorantia. ⁊ ex malicia. congruere vr̄. qua illud pctm̄ potētia ꝙͣ potētia hocip̄o ita ꝙ pctm̄ ex malicia eſt pctm̄ in ſpiritūſan. ſed pctm̄ ex igno d̓r eſſe inuidētia gratie oppuquo aliqͥs pōt peccare po rantia ⁊ peccatū ex infirmitate nō dicit ſpāle genꝰ pctī. omne gnans fraternitatē. Qui em̄ teſt deficere ⁊ infirmꝰ eē. enī genus pctī quod eſt ex ignorātia pōt eſſe ex infirmitate. gͦ poſt cognitionē ꝟitatis ſanItem ſi peccatū in filium vr̄ ſil̓r ꝙ peccatū ex malicia nō dicat determinatū pctī genus eſt ꝑ ignorantiā ſicut ipſe ctiſpūs veritatē negat. eiuſqꝫ ¶ Item omne qd̓ quis facit ex ignorantia pōt facere ex certa ſubiūgit cuꝫ oīs peccator ſciētia ſiue ex induſtria. ergo ſi oē genus pctī pōt fieri ex ceroꝑa dicit eſſe beelebub. ptāſit ignorās. ſicut vult ph̓s ta induſtria. vr̄ ꝙ peccatū in.ſſ. circūeat oīa pctōꝝ genera. nō ti. bonitati. ⁊ gratie dei inuivr̄ ꝙ omnē pctm̄ ſit in fiergo vr̄ eſſe pctī genus ab alijs pctōꝝ generibus diſtinctum. dere non dubitatur. lium ergo nulla eſt illa di ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ peccatū in.ſſ. dicit genꝰ pctī diſtinctuꝫ ab alijs 7 ☞ Remouet dubium. ſ uiſio peccatoꝝ. ¶ Rn̄. di generibus pctōꝝ ratione triplici.ſ. rōne principij. et rōne ſui cendū ꝙ cum d̓r pctm̄ eſſe ¶ Nō vtiqꝫ diſtinctio illa ꝟoppoſiti. ⁊ rōne actus ſubſtrati. Ratione principij: qꝛ peccaex infirmitate ⁊ ignorantum in.ſſ. d̓r eſſe illud quod eſt ex certa malicia ſiue induſtria boꝝ ſic accipiēda eſt qͣſi trium tia. non accipitur hic que ex qua nō ꝓcedit omne peccatū. ſed illud ſolū qd̓ facit hō ſciēꝑſonaꝝ diuiſe ſint offenſe. ſed cunqꝫ infirmitas ⁊ quecū ter. Rōne oppoſiti ſil̓r diſtinguit̉. qꝛ cū triplex ſit gr̄a.ſ. innoibi peccatorum genera diſtin qꝫ ignorātia: ſed infirmicentie baptiſmalis ⁊ pnīalis. ⁊ peccatū in.ſſ. ꝓprie hꝫ opponi dcta ſunt. Peccatum em̄ in pa tas que quidē eſt ex cargr̄e pnīali. ⁊ eā impugnat ꝙͣtū ad ſui initiū. ⁊ ꝙͣtū ad ſui termi ne ⁊ ignorātia que eſt retrem id intelligit̉ quod ſit per num. ſicut per originale ꝑditur gr̄a innocētie. ⁊ ꝑ actualia im ſpectu alicuius circūſtan pugnat̉ gr̄a baptiſmalis. Rōne ꝟo actus ſubſtrati ſil̓r diſtininfirmitateꝫ. qꝛ patri ſcriptutie faciētis rōnem culpe. guit̉. qꝛ cū pctm̄ illud ſit impugnatiuū gr̄e. ⁊ malicia ſit in ip̄o ra frequenter attribuit poten ⁊ hoc modo talis infirmi ſpū ẜm fe. peccatū in.ſſ. ꝯſiſtit circa actu ipſius ſpūs. ſicut pꝫ ſ tiam. Peccatum in filium qd̓ tas nō eſt reſpectu omnis deſperatione ⁊ obſtinatione. vn̄ fornicatio ⁊ adulteriū nō pōt fit per ignorantiā. qꝛ ſapiētia pctī. nec talis ignorātia. aliqͦ mō dici pctm̄ in. ſſ. Rōe gͦ ſui principij ⁊ oppoſiti ⁊ actus ꝙͣuis largo mō accepta īfilio attribuit̉. Tertiū expoſi ſubſtrati. peccatū in.ſſ. eſt genus peccati determinatuꝫ. Et ro firmitate ꝓ quacūqꝫ īpone boꝝ trium ſic noīatur vt dicat̉ peccatū in ſpiritūſan. videlꝫ tum eſt. Qui gͦ peccat ꝑ infir tentia. et ignorantia pro rōne malicie a qua ꝓcedit. que directe opponitur bonitati ap mitatē vel ꝑ ignorantiā. facile quacunqꝫ neſcientia ſiue propriate ſpūiſctō. Rōne pnīalis ſiue finalis gr̄e quā priuat q̄ veniam adipiſcitur. ſed nō ilcognitionis practice ſiue eſt effectus appropriatus ſpūiſctō. Rōne etiam actus ſpūalis le qui peccat in. ſſ. Cum auteꝫ ſpeculatiue in omni pctō circa quē ꝯſiſtit. vnde directe d̓r peccatū in. ſf. quod eſt in ſpū. reperiunt̉. Preterea ſciē vna ſit potentia. ſapientia bo et circa actū ſpūs malignātis. Et ſic ptꝫ ꝙ peccatū in ſpiritūdum eſt ꝙ qn̄ diuidit̉ pec ſan. eſt genus pctī ab alijs pctōꝝ generibus diſtinctū. Et ꝯce nitas. trium. quare patri potē catum ꝑ has differētias. dende ſunt rōnes q̄ hoc oſtēdunt. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ eſt pectia. filio. ſapientia. ſpūiſancto ꝙ illud d̓r pctm̄ ex infircatum ad mortē. dd̓m ꝙ peccatum d̓r ad mortem ẜm ſimilitubonitas ſepius aſſignetur. ſu mitate qd̓ p̄cedit ex ipſa dinem ad mortē corꝑalē. In morte aūt corporali tria ꝯcurrūt perius dictum eſt. immediate. ⁊ ſil̓r ex igno quoꝝ primū eſt amiſſio vite. aliud eſt corruptio diſpoſitionis

Secundi Libri impugnatio veritatis agnite. ſicut etiā eſt p̄ſumptio de impma ex parte corꝑis ad ſuſceptionē aīe. tertiū eſt impoſſibilitas re nitate. Poteſt enī quis fraterne gratieⁱ inuidere. ⁊ veritatem parationis ẜm curſum nature. Quātum ad pͥmā ꝯditionē oē ſi agnitā īpugnare. ⁊ de impunitate p̄ſumere. etiā ſi nulla actua peccatum in quo eſt auerſio a deo d̓r eſſe pctm̄ mortale ſiue ad lis culpa p̄ceſſerit. ⁊ hoc ꝓpter libertatē volūtatis que ī quoli mortē. Quātū ad ſcd̓am pctm̄ ī ſpiritūſan. d̓r peccatū ad morbet boꝝ pctōꝝ ꝓpria deordinatione poteſt ſe p̄cipitare. attatem: qꝛ tollit diſpoſitionē ad ſuſceptionē vite. q̄ quidē ꝯſiſtit ī men qꝛ iſta ſunt pctā valde grauia. vix aut nunꝙͣ ꝯtingit ꝙ ali ſuſceptione pnīe. Quātum ꝟo ad tertiā ꝯditionē peccatū illd̓ quis in hec cadat niſi mens eius fuerit per alia pctā depraua d̓r ad mortē. in quo qͥs corꝑal̓r morit̉. Cū ergo d̓r ꝙ oē mortata. Concedēdum eſt ergo ꝙ pctm̄ in ſpiritūſanctū non ſolū eſt le eſt ad mortē. ⁊ ꝙ pctm̄ in ſſ. eſt peccatū ad mortē differenti genꝰ peccati diſtinctuꝫ ab alijs peccatoꝝ generibus ẜm formā 9 mō accipit̉ peccatū ad mortē. ¶ Ad illud qd̓ obrꝙ aut d̓r pecſed etiā ſeparari poteſt ẜm exiſtentiā. ita ꝙ cōmittat̉ ſine culcatum in.ſſ. qꝛ eſt ꝯtra ꝑſonā ⁊c. dd̓m ꝙ iō d̓r peccatū in. ſſ nō pa p̄ambula. ꝙͣuis rariſſime ꝯtingat vnde ⁊ rōnes que ad illā qꝛ ſit ꝯͣ ꝑſonā. ſed qꝛ eſt ꝯtra appropriatū effectū: nec qꝛ ꝯͣ oēꝫ partē inducunt̉ concedēde ſunt. ¶ Illa tn̄ ratio quā facit de i appropriatū effectū ſed qꝛ ꝯͣ effectū p̄cipuū inter appropriata eo ꝙ minus depēdet actus ſpūs ab actu carnis ⁊c. dd̓m ꝙ illa ſpūiſctō. hic aūt eſt donū gr̄e finalis ſiue pnīalis. ⁊ hmoi proratio nō cogit quin pctm̄ in ſpiritūſanc.uꝫ poſſit eſſe ſine alijs prie ꝙͣtum ad ſtatū gr̄e finalis. in qua ꝯſiſtit oīs gr̄e efficacia peccatis. pro eo ꝙ actus ſpūales ſiue ad aīam ꝑtinētes nō ſo⁊ hͦ mō nō oē peccatū eſt ꝯtra effectū illū. ⁊ ꝑ hoc nō. ſequit̉ ꝙ lum trāſeūt ſuꝑ materiā debitā. ſꝫ etiā ſuꝑ alios actus. vn̄ ſub oē peccatū ſit in. ſſ. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ oē peccatū poternunt ſibi alios actus quaſi ꝓ materia. ſic ⁊ peccata que ba teſt eſſe peccatū ex ignorātia ⁊ infirmitate. dd̓m ꝙ nō eſt ſimibent ꝯtra actus illos ꝯſiſtere. vt plurimū alia peccata preſuꝑ le. qꝛ ignorātia nō determinat ſibi aliquē actuꝫ. nec etiā infirponunt tanꝙͣ materialia. ſicut deſperatio ⁊ obſtinatio. non ſic mitas. ⁊ iō nō dicit genus pctī determinatū. ſed circuit omīa aūt eſt de actibus corporalibus qui quidē nō trāſeūt in alios pctōꝝ genera. Sil̓r dd̓m de pctō qd̓ eſt ex infirmitate. non ſic actus: ſed in materiā extrinſecā. ⁊ ideo illa peccata ꝯtra illos aūt eſt de pctō ẜm ꝙ eſt ex malicia. Ad hoc enī ꝙ ſit peccatū in actus exiſtētia nō habēt alia peccata tanꝙͣ materialia. ¶ Et. ſſ. nō ſufficit ꝙ ſit ex certa ſcīa ⁊ ex induſtria. ſꝫ requirit̉ deter huic ꝯſonat illud qd̓ dicit grāmaticus ꝙ verba ꝓphetica ſiue Iminatio generis ꝙͣtum ad actū ſubſtratū. ¶ Ad illud qd̓ obij ad aīam ꝑtinētia reqͥrunt determīari ꝑ infinitiuū ſequentem. citur ꝙ oē peccatū pōt fieri ex malicia. dd̓m ꝙ lꝫ malicia ꝯcur nō ſic ē de actibus ꝑtinētibꝰ ad corpꝰ. ⁊ iō ratio illa nō cogit. rere poſſit ad omne peccatū. nō tn̄ ſemꝑ facit peccatū in ſpiri Nec alia cogit que dicit ꝙ eſt genus pctī diſtinctū. eſto enī ꝗ tūſan. Unde ſi quis ſenex qui nō bꝫ appetitū fornicādi excitanō eſſet ſine alijs. nihilominus poſſet diſtingui ab alijs. quia ret carnē ſuā vt fornicaret̉. nō diceret̉ in illa fornicatione pecmulta ſunt inſeparabilia ẜm eſſe. que tn̄ diſtinguunt̉ formal̓r. care pctō in.ſſ. ꝙͣuis illud peccatum cōmitteret ex induſtria ⁊ ¶ Ad illud aūt qd̓ obr̄ in ꝯtrariū de obſtinatiōe ⁊ deſperatio quadā malicia. Cū ergo d̓r ꝙ peccatum ex malicia eſt pctm̄ in ne. dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit ab inſufficiēti ꝙͣuis enī illud ſit ve ſpm̄ſanctū. hoc ſolū intelligitur de alijs generibus pctōꝝ que rum in bis duobꝰ gn̄ibꝰ pctōꝝ. non tn̄ ſequit̉ ꝙ ſit verū in alijs ꝓprie ex malicia habent ortum. ſicut inuidentia fraterne grageneribus peccati in ſpm̄ſanctū. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝗ tie ⁊ impugnatio veritatis agnite. finalis impenitētia eſt annexa oībus ſpeciebus illius peccati Utrū peccatuꝫ in ſpiritūſan. ſemꝑ badd̓m ꝙ ſil̓r ꝙ nec illud cogit. ꝓ eo ꝙ peccādo in ſpm̄ſanctū cō B Queſtio. lj. beat aliud pctm̄ p̄ambulū. Et ꝙ ſic vi mittit hō aliquod peccatū reſpectu cuius pōt habere ꝓpoſitū detur Magr̄ in lr̄a dicit ꝙ peccatū in.ſſ. eſt pctm̄ deſperationō penitēdi. ſicut ille qui impugnat veritatē agnitam. vel inui nis vel obſtinationis. ſed nullus deſperat nec obſtinat̉ niſi ꝓdet fraterne gr̄e. vel etiā ſicut eſt de eo qͥ adeo p̄ſumit de beni pter aliqd̓ p̄cedens pctm̄. ergo videt̉ ꝙ ſemꝑ aliqd̓ peccatū ſit gnitate mīe ꝙ nullum relinquit effectū iuſticie. ⁊ ex hoc ꝓpop̄ambulū ad peccatuꝫ in. ſſ. ¶ Item pctm̄ in. ſſ. vel eſt finalis nit malefacere ⁊ nunꝙͣ de eis penitere. Et hoc totū pōt eſſe ſi impenitētia vel hꝫ ſemꝑ annexa finalē impenitentiā ꝙͣtum eſt ne alterius pctī genere. ¶ Ad illud quod obr̄ ꝙ illud peccatū de ſe. ſed impenitētia nō eſt niſi reſpectu pctī p̄cedentis. ſicut x eſt ex malicia. dd̓m ꝙ malicia ẜm ꝙ eſt huius pctī radix poteſt nec pnīa. gͦ nunꝙͣ eſt peccatū in.ſſ. quin habeat aliud peccatū dicere maliciā ꝯtractā ex pctō originali. vel poteſt dicere map̄ambulū. ¶ Item peccatū in.ſſ. eſt peccatū ꝓcedens ex certa liciā actā.ſ. actualem ꝑuerſitatē voluntatis. Et primo mō pre malicia. gͦ neceſſe eſt ꝙ anteꝙͣ hō peccet pctō in.ſſ. ꝙ ipſe ſit cedit natura ⁊ tꝑe. ſcd̓o modo comitatur. Non enī opꝫ ꝙ ante malicioſus: ſed hoc nō eſt niſi per culpā. gͦ an̄ peccatū in.ſſ. ne fuerit malicioſus. ſed volēdo malignari poteſt in ſpm̄ſanctum ceſſe eſt eſſe aliā culpā p̄ambulā. ¶ Item in bonis nemo repē peccare. ⁊ ita nō opꝫ ꝙ p̄cedat aliqua malicia actualis peccate fit ſummus. gͦ videt̉ ꝙ in malis ſtatim nemo labat̉ in ꝓfun ti depranās voluntatē. ſed ſufficit ꝙ p̄cedat tꝑe malicia q̄ eſt dum ſed ꝑ iſtud pctī genꝰ labit̉ hō in ꝓfundū vicioꝝ. videt̉ er pena originalis. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ nemo repēte fit ſum go ꝙ iſtud pctī genus habeat aliud p̄ambulū qd̓ diſponat ad i mus. dd̓m ꝙ non eſt ſimile qꝛ ꝙͣuis non poſſit aliquis niſi ordi ip̄m. Sed ꝯtra quattuor ſunt nobis inflicta ſicut dicit beda ꝓ nate aſcēdere. poteſt tamē inordinate deſcendere. ſiue ſubito pter pctm̄ pͥmi parētis.ſ. infirmitas. ignorantia. malicia et cō ſe p̄cipitare. Preterea nō efficitur hō ita ꝑfecte malus cōmitcupīa. ſꝫ poſſibile ē ꝙ hō p̓mo pctō peccet pctō ex ignorātia ⁊ tendo ſemel pctm̄ in ſpiritūſanctum. immo quāto pluries pec ex īfirmitate. gͦ ſil̓r poſſibile ē ꝙ p̓mo peccet pctō qd̓ ex malicat. tanto magis labitur in ꝓfundum. cia ꝓcedit. ¶ Itē quotiēſcunqꝫ pctōꝝ gn̄a ſunt diuerſa. poſſi¶Onſequenter querit̉ de hoc pctī genere quātum ad bile ē peccare pctō vno abſqꝫ alio. ſi gͦ pctm̄ in.ſſ. eſt pctm̄ diſtī conditiones ꝓprias. ⁊ circa hoc queruntur duo. Pri ctum ab alijs gn̄ibus pctōꝝ poſſibile ē aliquē peccare illo gemo queritur de huius pctī grauitate. Secundo que nere pctī etiā ſi nō p̄ceſſerit aliud peccatū. ¶ Itē impugnatio ritur de huius peccati irremiſſibilitate. veritatis agnite eſt huiꝰ pctī ſpecies: ſed ita bn̄ qͥs pōt impuUtrum illud peccati genus ſit grauiſſignare veritatē agnitā. ſicut etiā veritatē ignoratā. gͦ vr̄ ꝙ ſal¶ ueNIO. j. mum. Et ꝙ ſic videtur primo per autotem ꝙͣtum ad illā ſpecieꝫ abſqꝫ alio pctī genere poſſit cōmitti ritatem magiſtri in littera. Eſt preterea quoddam peccati ge peccatū in. ſſ. ¶ Item peccatu in.ſſ. ꝯſiſtit circa actum ſpūs: nus ceteris grauius ⁊ abominabilius. ¶ Item ratione videt ſed magis pēdet actus carnis ex actu ſpūs ꝙͣ ecōuerſo ergo ſi Maius eſt peccatum quod magis facit diſtare a venia: ſed ta bō pōt peccare pctō carnis nullo alio pctō p̄cedēte pari rōne le eſt peccatū in ſpiritūſanctum. ergo ⁊c̄. ¶ Item maius ē pec immo multo fortiori vr̄ hoc eſſe verū de peccato in ſpiritūſan. catum quod minus habet de ratione excuſationis: ſed pecca¶ Rn̄. dd̓m ꝙ de pctō inſpiritūſan. differēter eſt loqͥ ẜm eius tum in ſpiritūſanctuꝫ eſt huiuſmodi. minus enī habet inter ce ſpēs differentes. Quedā enī ſunt ſpecies pctī in ſpiritūſan. q̄ tera peccatoꝝ genera de colore excuſationis. ergo ⁊c̄. ¶ Iteꝫ nullo mō poſſunt eſſe abſqꝫ pctō p̄ambulo. ſicut ſunt obſtinamaius eſt peccatum quod magis inbabilitat animā ad iuſtitio. deſperatio. ⁊ finalis impenitentia. talia enī reſpiciūt pecciam. ſed peccatū in ſpiritūſanctum eſt huiuſmodi. qꝛ maxime catū p̄ambulū quaſi materiā circa quā ⁊ etiā ſicut cām. nemo voluntate deordinat. ergo ⁊c. ¶ Item ſicut ignorātia excuſat enī deſperat de venia niſi qͥ cōmiſit culpam. Nemo obſtinat̉ in peccātem. ſic ſciētia aggrauat. qꝛ ſeruus ſciens voluntate d̓n̄i malo niſi qͥ fecit malū. nemo impenitēs eſt niſi qͥ hꝫ vnde peni ſui ⁊c. ſed peccatū in ſpiritūſanctuꝫ eſt peccatum ex induſtria teat. Sunt ⁊ alie ſpecies pctī in ſpiritūſan. que quidē poſſunt ſiue ex certa malicia. ergo ⁊c. Sed ꝯtra. ſuper illud pſal. Con eſſe abſqꝫ pctō p̄ambulo. ꝓ eo ꝙ actus ipſaꝝ nō reſpicit deter uertentur ad veſperam. gloſ. Nemo inſanabilior ꝙͣ qui ſanus minate peccatū p̄ambulū. ſicut eſt inuidētia fraterne gratie ⁊ ſibi videtur eeca

I OOlſtinctio XLII ſidi videtur. ergo minus elōgat a ſanitate pctm̄ in quo qͥs pec temnatur ꝑſona ſpūſſancti ꝙͣ ꝑſona patris. nā in omni pctō cō cat ſciēter. ꝙͣ in quo quis peccat ignorāter. ſed peccatū in ſpitēnitur vna maieſta ꝯtriū ꝑſonaꝝ. vnde ſicut hoc genꝰ peccati ritūſanctum eſt in quo quis peccat ſcienter. ergo videtur ꝙ ſit non diſtinguit̉ a pctō in patrē. ex hoc ꝙ hic ꝯtemnat̉ ſpūſſan. minus peccatum ꝙͣ peccatum ignorantie. ¶ Item ⁊ ſi vna ſit ⁊ ibi pater. ſic nec ex hoc grauius iudicat̉. ſed ex hoc grauiꝰ eſt maieſtas trium ⁊ equaliter ſint omnes bonorandi. tamē maie qꝛ in ip̄o amplius ꝯtēnitur trium ꝑſonaꝝ maieſtas ꝙͣ in alijs ſtas appropriatur patri. ⁊ honor ꝓpter appropriationē ei degn̄ibus peccatoꝝ. magis enī impugnat gratiā que eſt totiꝰ tri betur. ergo pctm̄ quod eſt in patrē vel tantū vel plus deū inꝯnitatis effecius. ⁊ ideo maius eſt pctī genus. ⁊ iō ratio illa ꝓbonorat ꝙͣ pctm̄ qd̓ eſt in filiū vel ſpm̄ſanctū. ſi ergo qualitas cedit ex falſo intellectu. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ malicia ē pe 2ꝫ pctī penſat̉ ẜm ꝙͣtitatē ꝯtemptus videt̉ ꝙ nō ſit maius pctm̄ na inflicta. ergo dꝫ excuſare ſicut alie pene. dd̓m ꝙ nō eſt ſimi in ſpm̄ſanctū ꝙͣ peccatū in patrē ⁊ filiū. ¶ Item malicia ē pele. ⁊ ratio huiꝰ eſt. qꝛ malicia reſpicit ip̄am volūtatem ẜm ſe. na inflicta ꝓ peccato originali ſicut ignorātia ⁊ infirmitas. ſꝫ Sed ignorātia reſpicit intellectum. ⁊ infirmitas reſpicit carignorantia ⁊ infirmitas. qꝛ ſunt pene aliquo mō exculant pecnem ⁊ illa nō adeo ſunt in volūtate ſicut in ip̄a malicia. ⁊ ideo catum ꝯſequens. ergo pari rōne ⁊ malicia. ¶ Itē illud pctm̄ magis diminuūt de rōne pctī ꝙͣ malicia. Preterea pctm̄ in. ſſ. grauius eſt in quo magis regnat libido. ſed in pctō qd̓ eſt ex nō tm̄ eſt ex malicia ꝯtracta. īmo eſt ex malicia ꝯflata ex mali ꝯcupiſcētia magis regnat libido ꝙͣ in pctō qd̓ eſt ex malicia, cia ꝯtracta ⁊ malicia ꝓpria ſicut ſupra dictum eſt. ¶ Ad illud. ſicut ptꝫ qꝛ maior eſt libido in fornicatione ꝙͣ in deſperatione qd̓ obijcitur ꝙ illud pctm̄ eſt grauius in quo magis regnat liergo vr̄ ꝙ maius ſit pctm̄ qd̓ eſt ex ꝯcupiſcētia ꝙͣ illud qd̓ eſt bido. dd̓ꝫ ꝙ libido maior d̓r dupl̓r. aut rōne maioris volupta ex malicia. ergo pctm̄ in ſpm̄ſanctū nō eſt peccatū grauiſſimū tis. aut ratione maioris improbitatis. libido enī nominat vo¶ Itē grauiꝰ eſt pctm̄ in quo eſt maioris boni corruptio. ſꝫ in luntatē voluptuoſam ⁊ improbam. Cum ergo d̓r ꝙ grauitas pctō infidelitatis maior eſt corruptio ꝙͣ in pctō in ſpm̄ſanctū pctī attenditur ẜm quātitatem libidinis. dd̓m ꝙ verum eſt ẜꝫ in illo enī pctō recedit̉ ⁊ a veritate ⁊ a bonitate. in pctō in ſpiꝙ quātitas libidinis penſat̉ ẜm improbitateꝫ voluntatis. ſed ritūſan. a bonitate tm̄. ergo videt̉ ꝙ īfidelitas vel hereſis gra non eſt verū ẜm ꝙ penſatur penes delectationē. ſicut pꝫ quia guior ſit ꝙͣ pctm̄ in ſpiritūſan. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ pctm̄ in. ſſ. eſt grauiꝰ peccat ſenex fornicator vl̓ adulterator ꝙͣ iuuenis. ex im pctm̄ grauiſſimū. ⁊ qꝛ naturā maxīe ledit. ⁊ qꝛ oculos dei maprobiori enī volūtate mouet̉. ꝙͣuis iuuenis ampliꝰ delectetur xime offendit. Naturā inꝙͣ maxime ledit. dū nō ſolū aufert ei lꝫ ergo in alijs generibus pctōꝝ magis abundet libido quanſanitatē. ſed etiā p̄cludit viā ⁊ ſanitatē. vn̄ ſicut morbus peritum ad delectationē. qꝛ tn̄ in hoc pctō magis abundat ꝙͣtum culoſior eſt qui nō tm̄ ledit naturā. ſed etiā p̄cludit viā ad ſum ad improbitatem voluntatis. grauius eſt iſtud. ¶ Ad illd̓ qd̓ 25 ptionē cibi vel medicamēti. ſic intelligendū eſt de illo morbo obijcit̉ ꝙ maior eſt corruptio in pctō infidelitatis. dd̓m ꝙ ma ſpūali. Oculos dei maxime offendit. qꝛ nullum hꝫ colorem ex ior corruptio poteſt eſſe dupl̓r. aut intenſiue. aut extēſiue. Excuſationis. ⁊ iō peccans hoc genere pctī meret̉ ſeueriꝰ iudica tenſiue loquendo plura bona priuātur in pctō infidelitatis ꝙͣ ri ⁊ ꝑꝑ hec duo dicit magr̄ ꝙ hoc peccatū ceteris eſt grauiꝰ et in pctō in.ſſ. quia in illo peccati genere tollit̉ totius ſpūalis abominabilius. vt grauiꝰ dicat̉ rōne maioris leſionis. abomi edificij fundamentum. Intenſiue aūt magis fit priuatio ī pec nabilius rōne defectus excuſationis. ¶ Rō aūt huiꝰ eſt quia cato in ſpiritūſan. pro eo ꝙ magis inbabilem reddit ad bonū pctm̄ in ſpm̄ſan. eſt ex malicia: ⁊ nō ſolū ex malicia ſed ex mali ⁊ ampliꝰ firmat in malo. vnde illud pctm̄ recte poteſt dici gra cia ⁊ induſtria. Peccat enī tunc quis pctō in.ſſ. qn̄ ad malum uius. in quo eſt maior boni priuatio intenſiue. ⁊ qꝛ peccatū he mouet̉. ex nequitia ſpūs ſciens ſe moueri ad malū vn̄ peccatū reſis frequentiſſime bꝫ ꝯiunctum peccatū in ſpiritūſan. vtpoin.ſſ. eſt ex malicia cōflata ex cōcurſu malicie ex originali pec te obſtinationē. hinc eſt ꝙ illud peccatum eſt valde periculocato ꝯtracte ⁊ malicie actualis cōiuncte induſtrie. ⁊ ideo non ſum. ſi enī ſolum ex ignorātia hereticus moueret̉. faciliꝰ adbi tm̄ d̓r eſſe ex malicia ſꝫ ex certa malicia. Prima aūt malicia.ſ. beretur ſibi remediū. ſed qꝛ aīo obſtinato ꝑtinaciter adberet ex originali relicta hoc pctm̄ nō excuſat. qꝛ talis malicia eſt in errori ſuo. ideo frangit̉ potius ꝙͣ iuuetur. ip̄a volūtate ẜm ſe. ⁊ iō cū volūtati ſubiaceat. nō minuit rōneꝫ De huius pctī irremiſſibilitate. Et ꝙ i voluntarij ſicut facit infirmitas ⁊ ignorātia. ⁊ qꝛ nō minuit rō Queſtio. lj. illud peccatū ſit irremiſſibile oſtendi D nem volūtarij nō diminuit de rōne peccati. ⁊ ꝓpterea nō extur. Mat. xij. Spiritus blaſphemie non remittetur. Et poſt. cuſat. Alia aūt malicia non ſolum nō excuſat. ſed etiam multū Qui dixerit verbum contra ſpiritūſan. non remittetur. nec in aggrauat. tum rōne improbitatis ꝓprie. tum rōne cognitiōis hoc ſeculo. nec in futuro. ſed xp̄us nullo modo poteſt mentiri. adiūcte. vtriuſqꝫ enī ē aggrauare. Et ſic ptꝫ quare peccatū in ergo illud pctm̄ nullo modo poteſt remitti. ¶ Item glo. ſuper ſpm̄ſanctū maxime oculos dei offendit. ſcꝫ qꝛ eſt ex certa mali dictum locum. Blaſphemia remittetur. ſpūs autem blaſphecia. ¶ Ex hac etiā eadē cauſa naturam ledit. leſio enī peccati mie non remittetur. nec in hoc ſeculo nec in futuro. ¶ Item 2 principal̓r conſiſtit in deordinatione voluntatis ⁊ quāto volū Hiere. x. Deſperauimus poſt cogitationes noſtras ibimus. tas magis improbe ad aliquid ſe inclinat tātomagis ſe deorEt poſt ſubiungitur. Tu autem noli orare ꝓ populo iſto. quia dinat ⁊ deprauat. Et qꝛ ex certa malicia hoc pctm̄ ꝓcedit. iō ī non exaudiam te. ſi ergo pro peccato remiſſibili dominus vult hoc pctī genere ſciēter ⁊ prudēter. īmo etiā impudēter peccaexorari. ⁊ nolebat exorari ꝓpter peccatum deſperationis. vitor p̄elegit malū. ⁊ iō volūtas eiꝰ in hoc pctō magis reſpuit bo detur ergo ꝙ peccatū deſperationis ſit irremiſſibile. pari rōnum ꝙͣ ī alijs. qꝛ ampliꝰ inficit̉ volūtatis guſtus. ⁊ hinc ē etiā ne ꝯcluditur de qualibet huius peccati ſpecie. ¶ Item nullū ꝙ reſpuit medicamentū. quēadmodū guſtꝰ maxime infectus peccatum remittitur niſi de quo quis poteſt ſubire penitētiā reſpuit bonū cibum. Qm̄ ergo hoc pctm̄ ex certa malicia ꝓce ⁊ poſtulare veniam: ſed pctm̄ in ſpiritūſan. nō eſt huiuſmodi. dit. hinc eſt ꝙ eſt ceteris grauiꝰ ⁊ abominabilius. ꝙͣtū ē ex ge ergo ⁊c. Maior manifeſta eſt. minor ꝓbatur per illud Augu. nere pctī. Hinc eſt etiā ꝙ eſt maxime nature leſiuū. ⁊ maxime qui dicit in ſermone de ꝟbis domini in monte. Tāta eſt labes oculoꝝ diuine maieſtatis offenſiuū. Et ideo cōcedende ſunt huius peccati. vt deprecandi humilitatem ſubire non poſſit. rōnes oſtendētes hoc pctm̄ eſſe grauiſſimū. ¶ Ad illud quod ¶ Item impenitētia eſt ſpecies huius peccati ⁊ annexa alijs primo obijcit̉ ꝙ pctm̄ ex ignorātia magis a ſanitate elongat. ſpebus. ſi ergo impenitētia directe opponit̉ ipſi venie ⁊ pnīe. dd̓m ꝙ maior inſanabilitas ex duplici cā p̄t venire. aut ex ꝯdi ergo videt̉ ꝙ ſimpl̓r priuet veniā ⁊ remiſſionem. videt̉ ergo ꝙ tione morbi. aut ex ꝯditione infirmi. Cum ergo d̓r ꝙ nemo eſt hoc peccatum ſit irremiſſibile. ¶ Sed ꝯtra. ſuper illud Pſal. inſanabilior eo qͥ ſibi ſanus videt̉. hoc intelligit̉ ꝙͣtū ad cōdiConuertā in ꝓfundum maris. glo. i. eos qui erāt deſperatiſſi tionem ⁊ ſtatū infirmi. ꝓ eo ꝙ talis nō ſentiēs ſe infirmū non mi. ergo ſi hoc eſt pctm̄ qd̓ maxime elōgat a venia ⁊ illud oīno q̄rit medicū. ⁊ ita nunꝙͣ ſanat̉. Quātum aūt ad ꝯditionē mor remittit̉. videtur ꝙ ⁊ oīa alia. ¶ Item augu. de verbis domi bi nō hꝫ veritatē. ſi enī peccans ex ignorātia erudiat̉. de facili ni. Iſta impenitentia vel cor impenitens. ꝙͣdiū aliquis in hac recipit ſanitatē. peccans aūt in ſpm̄ſan. rebellis eſt eruditiōi carne viuit non pōt iudicari. de nullo enī deſperandū ē ꝙͣdiu ex ip̄a natura talis morbi. ⁊ ideo quātum eſt de ſe pctm̄ illud ⁊ patiētia dei eū ad pnīam adducit. ſed de eo qui peccat pctō in grauius eſt ⁊ inſanabilius. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ pecremiſſibili deſperandū eſt. ergo videtur ꝙ peccans peccato in catum in patrem eſt eque graue vel magis ꝙͣ peccatū in ſpiriſpiritūſan. nō peccet irremiſſibil̓r. ¶ Iteꝫ pctm̄ in ſpiritūſan. tūſanctum. qꝛ patri appropriatur maieſtas. dicēdum ꝙ illud nō aufert homini ſtatū viatoris. ſed ꝙͣdiu homo eſt ī ſtatu via peccatū nō dicitur eſſe grauius alijs ꝓ eo ꝙ in eo magis contoris hꝫ vertibilitatē lib. ar. ⁊ ꝙͣdiu hꝫ hoc poteſt deo reconei

Secundi libri remiſſionē ſicut in hoc peccato. Quāuis em̄ alia pctā tollant liari ⁊ a pctō liberari. ergo videt̉ ꝙ pctm̄ in ſpm̄ſanctū poſſibi nit iuſticiam. non tamen auferunt ꝓpoſitum redeūdi ad iuſticiā. le ſit remitti. ¶ Item potētior eſt gr̄a ⁊ vixtus in bonum ꝙͣ ſit Fere enī omnes qui peccant emendare ꝓponunt j. hoc auteꝫ peccatū in malum. ſed nulla virtus reddit hoīem ex ſuo actu impoſſibilē ad peccādum. nec penitētia nec alia. ergo videtur peccati genus inꝙͣtum peccatū eſt tollit iuſticiam. inqͣtum v̓o ꝙ nulla culpa reddat hoīem ex ſuo actu impoſſibilē ad reſurpeccatum tale eſt ꝙ habet annexam impenitentiā. aufert pogēdum. ſꝫ nō reſurgit hō a pctō niſi remittat̉ pctm̄. ergo nō ſe mini ꝓpoſitum redeundi ad gratiam. ⁊ ideo irremiſſibile dici tur qꝛ priuat diſpoſitionem ad bonum. ¶ Ad illud autē quod lum iſtud pctī genus. ſed etiā quodlibet aliud eſt remiſſibile. primo obijcitur in contrariū de autoritate dn̄i in Mat. ⁊ etiāᶻ ¶ Item ſi pctm̄ in ſpm̄ſctm̄ d̓r irremiſſibile. aut hoc eſt ꝑ pͥuationem actus remiſſionis. aut ꝑ priuationē diſpoſitionis. aat de glo. dicēdum ꝙ tam tex ꝙͣ glo. intelligi habet quātum ad ꝑ priuationē poſſibilitatis. Si ꝑ priuationē actus. ergo quod remiſſionis priuationē ẜm conſuetudinem. non ẜm poſſibilita libet pctm̄ qd̓ nō remittit̉ dꝫ dici irremiſſibile. ergo quodlibet tem ⁊ aptitudinem. vnde quod dn̄s cōminatur ꝙ illud peccapctī genus illo mō irremiſſibile dicet̉. Si ꝑ priuationē diſpotum non remittitur hoc intelligēdum eſt non qꝛ nō remitti nō poſſit. ſed qꝛ deus paucis conſueuit remittere. Uel dicēdum ſi ſitionis ergo cū om̄e pctm̄ mortale reddat hoīeꝫ ineptū ad re miſſionē ꝑꝑ dei offenſaꝫ ⁊ ꝯtemptū. videt̉ ergo ꝙ om̄e debeat cut dicit Augu. ꝙ intelligitur de pctō in ſpm̄ſanctum ẜm ꝙ in cludit impenitētiaꝫ finalē. hoc eſt in quo quis perſeuerat vſqꝫ dici irremiſſibile. Si ꝓpter priuationē poſſibilitatis. contra. ad mortē. ¶ Ad illud qd̓ tertio obijcit̉ de verbo Hiere. ꝙ deꝰ 3 Aut hoc eſt. qꝛ deꝰ nō poteſt infundere gratiaꝫ. aut hoc eſt. qꝛ iſte nō pōt gratiā recipere. Sed primū eſt plane falſum. ſil̓r ⁊ nolebat orari ꝓ deſperatis. dd̓m ꝙ hoc nō erat qꝛ nullo modo poſſent ad bonū conuerti vel redire. hoc em̄ potuiſſent ſi deꝰ ſcd̓m. qꝛ iſte hꝫ arbitrij libertateꝫ. nō ergo videt̉ ꝙ aliquo mō illud pctm̄ debeat dici irremiſſibile. Eſt ergo queſtio ſi dicit̉ vellet eos ſpecial̓r viſitare. ſed qꝛ ipſi nō merebant̉. ⁊ deus oc culto ſuo iudicio nolebat eis manū miſericordie āpliare hīc ē as irremiſſibile. quomō dicatur ⁊ qual̓r. ¶ Rn̄. dicēdum ꝙ ſicut dicit magr̄ in lr̄a ⁊ innuit quorūdam opinio fuit ꝙ pctm̄ in ſpi ꝙ p̄uidens ⁊ ſuū iudiciū ⁊ eoꝝ impenitentiā hoc ꝓphete p̄diritūſanctū diceret̉ irremiſſibile. qꝛ vix ⁊ raro. aut difficult̓ dicebant. ⁊ ita ex hoc nō babetur ꝙ illud peccatum nō poſſet re mitti. ſed qꝛ illud illis nolebat deꝰ remittere. ⁊ ꝙ illi finaliter mittit̉. Alij ꝟo dixerūt ꝙ illud pctm̄ d̓r irremiſſibile. qꝛ nullo mō remitti bꝫ. ꝓ eo ꝙ tali pctō peccās digne penitere nō pōt. in impenitētia remanſuri erant. ꝙͣuis poſſent ab ea diſcedere ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ tāta eſt huius pctī labes ꝙ peniteri non 33 Uterqꝫ aūt iſtoꝝ modoꝝ dicendi ꝯueniēs eſt ⁊ verus: nec vnꝰ poſſit. dd̓m ꝙ Aug. illud verbū retractat. ⁊ explanat hoc non repugnat alteri ſi recte intelligantur. Sicut em̄ remiſſibile d̓r eſſe dictū per priuationē oīmode poſſibilitatis. cū deꝰ conuer 27 dupl̓r. ¶ Uno mō remiſſibile dicit aptitudinem. alio mō dicit tat deſperatiſſimos: ſed ꝑ priuationē facilitatis. vnde nō ſolū cōſuetudinē. ſic ⁊ irremiſſibile dupl̓r pōt dici. Uno mō vt dimodo cōſueuit dici aliquid impoſſibile qd̓ nullo mō poteſt fie & catur irremiſſibile.i. ineptū ſiue impoſſibile ad remittēdum. ri. ſed etiam quod difficulter fit. ¶ Ad illd̓ qd̓ obijcitur ꝙ im 34 ℟M ¶ Alio mō vt dicatur irremiſſibile qd̓ eſt incōſuetum remitti. penitentia eſt ſpecies huius peccati. iam ptꝫ reſponſio: qꝛ duUtroqꝫ em̄ hoꝝ modoꝝ pctm̄ in ſpm̄ſanctum pōt dici irremiſſi pliciter dicit̉ impenitentia ſicut dictum eſt. ⁊ ꝓut impenitētia bile. nam om̄e pctm̄ in ſpm̄ſanctū vel eſt impenitētia: vel habꝫ PFVx dicitur propoſitum non penitendi. nō reddit homine impoſſigimpenitētiam annexā. ¶ Impenitētia aūt d̓r duobus modis. bilem ad veniam. qꝛ poteſt ab illo ꝓpoſito deſiſtere. ⁊ illo proſicut ⁊ ꝑſeuerantia. Uno mō d̓r̄ ꝑſeuerantia ꝓpoſitū ꝑſeueran poſito deſiſtente poteſt aliud propoſitum illi ſuccedere. ⁊ per di. Alio mō d̓r ꝑſeuerantia continua ꝑmanentia in bono vſqꝫ illud ad veniam peruenire. ad finē. Et primo mō ꝑſeuerantia eſt in qualibet virtute. SeOnſequenter queritur de huius peccati genere quā cundo mō ꝑſeuerantia includit gratiā finalē. ¶ Sic ⁊ impeni 2 tum ad eius ſpecies ⁊ differētias. Et circa hoc quetentia d̓r dupl̓r. Uno mō d̓r impenitētia ꝓpoſitū nō penitendi. i runtur duo. Primo queritur de ſpeciebus huiꝰ pecAlio mō d̓r impenitentia cōtinua ꝑmanentia in malo vſqꝫ ad ¶ cati quātum ad numerum ⁊ ſufficientiam. Secundo 30 diem extremū incluſiue. ¶ Et ẜm iſtum modū pctm̄ in ſpm̄ſan ꝟo queritur de his quātum ad vniuſcuiuſqꝫ ꝓpriam rōnem. ctum quod claudit in ſe impenitentiaꝫ dupl̓r poteſt dici. Uno De numero ⁊ ſufficiētia ſpecierū huius mō ꝓut claudit in ſe impenitentiā que quidē eſt finalis perſiq) UEIIIO..j. peccati. Et cōmuniter cōſueuerūt/ huiꝰ ꝓ ſtentia in malo. ⁊ ſic d̓r irremiſſibile. qꝛ nō pōt remitti. ſicut fipeccati ſex ſpecies aſſignari.ſ. deſperatio. p̄ſumptio. obſtinanalis gratia nō poteſt perdi. Sed hoc mō peccare peccato in tio ⁊ inuidentia fraterne gratie. impugnatio veritatis agniſpm̄ſanctum nemini eſt attribuēdum vſqꝫ ad illud inſtans in te. ⁊ finalis impenitentia. Sed ꝙ multo plures debeāt eſſe vi quo poſſit dici de iſto ꝙ final̓r ſit impēnitēs. Et ẜm hūc modū detur. qꝛ cū ſint tres virtutes theologice.ſ. fides ſpes ⁊ chari currit vna p̄dictaꝝ opinionū. ⁊ ita valde ſtrictē accipit pctm̄ ī tas. quaꝝ quelibet ita eſt ad ſalutē neceſſaria ſicut alia. videi ſpm̄ſctm̄. Alio mō d̓r pctm̄ in ſpm̄ſctm̄ ꝓut claudit ī ſe impnīaꝫ ꝙ ſicut eſt vnū pctm̄ in ſpm̄ſanctum qd̓ eſt ꝯtra ſpem.ſ. deſpei. ꝓpoſitū nō penitēdi. hoc mō d̓r irremiſſibile.i. incōſuetū reratio. ſil̓r debeat eſſe vnū ꝯtra fidē. ⁊ aliud ꝯtra charitatem. mitti. Quāuis em̄ nō ſit impoſſibile ad remiſſionē. qꝛ tale ꝓpo ¶ Itē virtutes cardinales multe ſunt p̄ter penitentiā q̄ ſunt ſitum mutari pōt. raro tn̄ ⁊ vix remittit̉. qꝛ tale ꝓpoſituꝫ clauneceſſarie ad ſalutē. ergo ſicut accipiturſpecies pctī in ſpm̄ſan dit viaꝫ ad gratiā. ⁊ impedit ſpūſſctī ingreſſum. Illud em̄ qd̓ ctum ꝑ oppoſitū ad pnīam. ita deberēt accipi per oppoſitū ad gratiā introducit. ⁊ qd̓ ad gratiā diſponit de ꝯgruo eſt volun alias virtutes cardinales. ¶ Itē in deo nō tm̄ ꝯſiderant̉ iſte tas recedēdi a pctō. ⁊ iō cū volūtas facieꝫ ſuā obfirmauit ad conditiones. videlꝫ iuſticia ⁊ mīa: ſed etiā plures alie vtpote oppoſitū. niſi fiat ei ſpecialis vocationis donū ⁊ adiutoriū nō bonitas ⁊ maieſtas. ergo ſicut ſunt due ſpecies huius peccati ꝑuenitur ad remiſſionis bn̄ficiū. Qm̄ ergo alia pctōꝝ genera quaꝝ vna eſt ꝯtra iuſticiā vt p̄ſumptio. alia ꝯtra mīaꝫ vt deſpe ⁊ ſi priuent bonā voluntatē ⁊ iuſticiā. nō tn̄ reddunt voluntaratio. ita videt̉ ꝙ due alie ſpecies deberēt eſſe ꝯtra conditiotem rebellem ⁊ repugnātem ꝯtra vocationem diuinā. ⁊ hinc ē nes alias. ¶ Item ſeptem ſunt pctā capitalia inter q̄ ſunt ali ꝙ ſi nunꝙͣ remittant̉ ꝓpter negligentiā pctōris. vel ꝑꝑ p̄occu qua ita magna ſicut eſt inuidia. ergo ſicut inuidētia fraterne pationem mortis nō tn̄ dicunt̉ eſſe irremiſſibilia. Patet ergo gr̄e ponit̉ vna ſpecies huiꝰ pctī. ita deberet poni ſuꝑbia ⁊ ira. quare pctm̄ illud d̓r irremiſſibile magis ꝙͣ alia pctōꝝ genera. ¶ Item eque magnū pctm̄ eſt impugnare bonitate ſicut īpuſcꝫ ꝓ eo ꝙ nō tm̄ tepugnat gratie: ſꝫ etiā diſpoſitioni ad veniā gnare veritatē. ergo ſicut ē vna ſpecies huiꝰ pctī penes impu⁊ gratiā ſuſcipiendā. Patet etiā quomō dicatur irremiſſibile gnationē ꝟitatis agnite. ita deberet eſſe alia ſpēs penes īpuqꝛ cōiter loquēdo nō priuat potentiā: ſed diſpoſitionē. ſtricte gnationē bonitatis. ¶ Item ſpūs blaſphemie eſt pctm̄. in ſpiautē accipiendo potentiā priuat. ſed hoc mō nō d̓r peccare bo ritūſanctū ẜm ꝙ d̓r in glo. ⁊ in tex. Mat. xij. nec eſt aliqd̓ p̄dimo in ſpm̄ſanctum ꝙͣdiu viuat in hac vita. Et per hoc patꝫ rn̄ ctoꝝ. ergo vr̄ ꝙ plures ſunt ſpecies pctī in ſpm̄ſanctum ꝙ p̄di ſio ad rōnes que adducunt̉ ad vtrāqꝫ partem. Ad cās potiſſi cte. ¶ Item q̄ro vnde accipiat̉ diſtinctio iſtaꝝ ſpecierū. Aui me que inducunt̉ ad ſcd̓am partem que ſcꝫ oſtēdunt ꝙ peccaem̄ accipit̉ ex parte eius cui opponit̉ hoc peccatū. aut ex partum illud non d̓r irremiſſibile. eo ꝙ reddat hominem impoſſite actuū ſubſtratoꝝ. aut ex parte motiuoꝝ. Si ex parte eiꝰ cui bilem ad veniā ꝙͣdiu eſt in vita iſta ⁊ qꝛ verum concludunt. iō opponit̉. cum illa ſit gratia penitentialis. ⁊ gratia penitentia concedende ſunt. Ultima tn̄ ratio videtur oſtendere ꝙ nullo lis ſit vna. videt̉ ꝙ vna ſola deberet eſſe ſpecies huiꝰ pct̄ī. Si mō debeat dici irremiſſibile. ſed iam manifeſtata eſt per ea q̄ ex parte actuum ſubſtratoꝝ. aut illi actus ſunt pͥncipales po dicta ſunt. qꝛ in alijs pctīs mortalibus non ſic eſt priuatio ad 41 tentiarum

? Secundi. Libri tia fraterne gr̄ie nō ponit̉ eſſe pctm̄ in ſpm̄ſctm̄ rōne eius qd̓ ē tentiaꝝ interioꝝ. aut non. Si principales. tunc nō deberēt eē capitale vitiū vel pctm̄. ſed rōne eius qd̓ eſt impugnatio boni niſi tres ẜm numerū potētiaꝝ. Si penes actus nō pͥncipales. q̄ directe hꝫ oppoſitioaē ad bonū potētie. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ 40 ergo deberent eſſe multo plures ꝙͣ ſex. Si ex parte motiuoruꝫ ꝙ ꝯtingit impugnare bonitatē ſicut veritatē ⁊ maieſtatē. dd̓m ſimil̓r obijcit̉ qꝛ cum plura ſint motiua ꝙͣ ſex. plures erūt huiꝰ ꝙ in impugnatione veritatis agnite claudit̉ impugnatio mapeccati ſpēs. Iuxta hoc. querit̉ cū magr̄ non tangat in littera ieſtatis ⁊ etiā bonitatis. qm̄ veritas nō tm̄mō p̄dicat ſe ſed ēt niſi de quattuor ſpeciebus peccati in ſpm̄ſctm̄. ⁊ alij ponūt qͥn predicat ⁊ manifeſtat. dei bonitatē ⁊ maieſtate. ⁊ dum aliquis qꝫ ſpecies. alij ſex vnde veniat iſta diuerſitas. Querit̉ ergo pe ſcienter dicit contra veritatē in qua predicatur dei maieſtas ⁊ nes quid diſtinguant̉ iſte ſpecies. ⁊ qui ſit eaꝝ numerus ⁊ ſuf boretas. per conſequens maieſtatem ⁊ bonitatem impugnat. 3ſ ficientia. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ pctm̄ in ſpm ſctm̄ directe eſt ꝯtra effe¶ Ad illud qd̓ obr̄ de ſpiritu blaſphemie. dicendum ꝙ cōpre 41 ctum ſpūſſancti. qui quidē dicitur gratia penitentialis. Hec bēditur ſub impugnatione veritatis agnite. Qui enim vtitur 42 autē penitētialis gratia ẜm ꝙ in ſacramento cōſideratur tria verbis falſis. veritati dei reſiſtit. ⁊ blaſphemare d̓r. ⁊ veritatē Pyvte reſpicit. videlꝫ medicum ⁊ egrotum. ⁊ miniſtrū. Ex parte meagnitam impugnare. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ penes qͥd accipiat̉ dici jſta duo ꝯcurrunt. mīa ⁊ iuſticia. mīa ꝑ quā remittit offen υ.υ numerus ⁊ ſufficientia ſpecierū huius pctī. dd̓m ꝙ ſumitur ex 43 I. ſam. ⁊ iuſticia per quā exigit emendā. ꝯtra mīam eſt deſperaparte oppoſiti. opponit̉ aūt pnīe hoc pctī genus nō ſolū rōne tio. ꝯtra iuſticiā eſt p̄ſumptio. Simil̓r ex parte egroti duo con habitus pnīe ſed et rōne eoꝝ q̄ concurrūt ad pnīe effectū. Et currūt. videlꝫ deteſtatio peccati p̄teriti ⁊ propoſitū nō peccāqꝛ iſta ſunt ſex. ſicut oſtenſum fuit. duo ex parte medici. ⁊ duo di. niſi em̄ hec duo in ſe habeat. non eſt idoneus ad hoc ꝙ graex parte egroti. ⁊ duo ex parte miniſtri. ꝓpter hoc ſex ſunt ſpe tia ſpūſſancti habeat in ip̄m efficaciā ꝯtra deteſtationē pecca cies buius pctī. ¶ Ad illud ꝟo qd̓ vltimo q̄rebat̉ iā pꝫ rn̄ſio ꝑ ti eſt obſtinatio. ꝯtra ꝟo ꝓpoſitum nō peccandi eſt finalis im ea que dicta ſunt. penitentia. Simil̓r ex parte miniſtri duo ꝯcurrunt. videlꝫ veQueritur de ſpeciebus buius pctī ꝙͣritas doctrine ꝑ quā peccatorē inſtruat ⁊ ſanctitas gr̄e ꝑ quā ¶ I UEIIIO. ij. tum ad rōnes proprias. ⁊ oſtēditur ꝙ ip̄m adiuuat ⁊ ſubleuat. ꝯtra veritatem doctrine eſt impugna nulla iſtarum ſit ſpēs peccati in ſpiritumſanctuꝫ. Et primo de tio veritatis agnite. contra ſanctitatē gratie eſt inuidētia fradeſperatione. qꝛ peccatum in ſpiritumſanctum eſt ex certa ma terne gratie. Et ſic ptꝫ numerus ⁊ ſufficiētia quare ſcꝫ tot ſunt l.itia. ſed deſperatio potius eſt ex infirmitate ꝙͣ ex malicia. er ſpecies peccati nec plures. nec pauciores. Aliter poteſt accipi Delp.ru go vr̄ ꝙ deſperatio non ſit peccatum in ſpiritumſanctū. Si tu ſufficiētia dictaꝝ ſpecierū. qꝛ cum peccatum illud ſit ꝯtra gradicas ꝙ ſaltem pōt eſſe ſpēs inquantum eſt ex malicia. Obijci tiam penitentialē inqͣtum ꝑ ip̄m ſit remiſſio peccatoꝝ invnita tur contra hoc. qꝛ qui deſperat cogitat in corde ſuo ꝙ maior ē te eccl̓ie. aut illud pctm̄ eſt ꝯtra pnīam. aut ꝯtra vnitatē eccle iniquitas ſua ꝙͣ dei miſericordia. ⁊ oīs talis errat ⁊ decipitur ſiaſticaꝫ. Contra pnīam autē poteſt eſſe dupl̓r. Aut ꝑ receſſuꝫ ergo oīs deſperatio ortum babet ex ignorantia. ergo non eſt a bono. ⁊ ſic eſt deſperatio. Aut per confirmationē in malo. et ꝓ xviliwvxi. ſpes pctī in ſpiritūſanctū. ¶ Scd̓o oſtendit̉ hocipſum de pre ſic eſt obſtinatio. Si contra vnitateꝫ eccleſiaſticā ſic eſt aut ra ſumptione. qꝛ frequēter p̄ſumit quis potius ex confidētia vel tione veritatis. aut ratione bonitatis. Si ratiōe veritatis. ſic audacia. ꝙͣ ex malicia. ergo nō vr̄ eſſe ſpēs pctī in ſpm̄ſanctuꝫ. eſt impugnatio veritatis agnite. Si ratione bonitatis. ſic eſt Si tu dicas ꝙ non eſt ſpēs niſi quantum procedit ex malicia. inuidentia fraterne gratie. Et hoc modo ſumunt̉ ſpecies quat Obijcitur contra hoc. qꝛ preſumptio vndecūqꝫ procedat ſpēs tuor. Nec iſte modus aſſignādi repugnat ei qui dictus eſt. qꝛ ſuperbie eſt que eſt capitale peccatum. ergo nō eſt ſpecies pec ſub obſtinatione que eſt cōfirmatio in malo. clauditur p̄ſumqb r5xaι cati in ſpiritumſanctum. ¶ Tertio oſtenditur hocipſum de ob ptio ⁊ finalis impenitētia. hoc em̄ ip̄o ꝙ obſtinatus eſt aliqͥs ſtinatione. qꝛ obſtinatio eſt indurate mentis in malicia pertiin malo. nec timet penā. nec ꝓponit dimitere culpā. Aliter ſunacia per quam fit homo impenitens. ſi ergo induratio menmitur numerus iſtaꝝ ſpecierū. qꝛ cum pctm̄ in ſpm̄ſctm̄ ſit con tis venit ex permanſione in peccato. ⁊ permāſio in peccato nō tra penitētialē gratiā. aut eſt ꝯtra ip̄am rōne ſui aut rōne anſit ſpecies pctī. ſed potius circūſtantia videt̉ ꝙ obſtinatio nō tecedētium. aut rōne ſubſequētium. Si rōne ſui ſic eſt obſtina ſit ſpecies peccati in ſpiritumſanctum. Si tu dicas ꝙ obſtinatio. Si rōne antecedētium cum ad penitētiam antecedant titio ẜm ꝙ eſt peccatum in ſpiritumſanctum non tm̄ dicit permā mor ⁊ ſpes tanꝙͣ due mole. ꝯtra timorem eſt p̄ſumptio. contra ſionem ſed etiam dicit nouum actum ⁊ motum. Obijcitur con ſpem eſt deſperatio. Si rōne ꝯſequētiū. cū ad pnīam cōſequa tra hoc. qꝛ actus ille non eſt aliud ꝙͣ voluntas manēdi in pctō tur emēda q̄ conſiſtit in duobus.ſ. in vera ꝯfeſſione. ⁊ bona ſa ergo non eſt aliud ꝙͣ impenitentia. ergo videtur ꝙ obſtinatio tiſfactione. ſic ſumunt̉ due ſpēs. Quaꝝ vna eſt impugnatio ve nō ſit ſpēs peccati in ſpiritum fanctū ab impenitētia diſtincta. ri. altera eſt deteſtatio boni. ⁊ ẜm illā aſſignationē obſtinatio vjxxx. a1 ¶ Quarto oſtenditur hocipſum de impugnatione veritatis comp̄hendit obſtinationē ꝓprie dictā. ⁊ finalē impenitētiam. agnite. qꝛ frequenter veritas agnita impugnatur ex verecunEt ſic ptꝫ numerus ⁊ ſufficiētia ſpecierū ⁊ qua rōne quidā aſſi dia. qꝛ homo timet confundi qn̄ dicit falſum. ergo videt̉ ꝙ nō gnant quattuor. quidā qͥnqꝫ quidaꝫ ſex. Ille aūt modus quo ſit ſpēs pctī in ſpiritumſanctum. Si tu dicas ꝙ nō eſt ſpecies gant̉ ſex ſpēs. conueniētior eſt ⁊ cōius tenet̉ ꝓ eo ꝙ illud peccati in ſpiritumſanctum. niſi qn̄ eſt ex malicia. Obijcitur qd̓ alij dicunt implicite. ille dicit explicite. Iuxta hunc modū contra hoc. qꝛ tam veritas ꝙͣ veritatis agnitio filio appropria ꝯcedendū eſt ſpēs pctī in ſpm̄ſanctū numero eſſe ſex ⁊ nō plu tur. ergo potius debet dici impugnatio veritatis agnite pec.gres. ¶ Ad illud ergo qd̓ obijcit̉. ꝙ ſicut eſt vnum pctm̄ in ſpm̄Inuidleana Se catum in filium ꝙͣ peccatum in ſpiritumſanctuꝫ. ¶ Quinto lo ſanctum qd̓ eſt ꝯtra ſpem.ſ. deſperatio. ſic etiā deberet eē pec FxxX co oſtenditur hocipſuꝫ de inuidentia fraterne gratie. qꝛ aliqͥs catum in ſpm̄ſanctum quod eſſet contra fidē ⁊ ꝯtra charitatē. inuidet alij ex corruptione nature. ergo ſi omne peccatum ī ſpi Dd̓m ꝙ illa ratio non cogit. qꝛ non dicitur deſperatio pctm̄ in ritumſanctum eſt ex malicia. videtur ꝙ iſta nō eſt ſpecies pec ſpm̄ſanctum. qꝛ eſt ꝯtra ſpem. ſed quia directe repugnat diſpo cati in ſpiritumſanctum. Si tu dicas ꝙ hoc modo eſt peccatū ſitioni gr̄e penitētialis. Qui em̄ deſperat de venia. nunꝙͣ ad in ſpiritumſanctum quomodo procedit ex malicia. Obijcitur gratiā ſe p̄ꝑarat. ſicut iudas quī facilius deſperans cucurrit cōtra hoc. qꝛ inuidentia fraterne gratie ſemper cōtinetur ſub ad laqueum. ſicut dicit Aug. ꝙͣ ad petēdum mīe beneficium. 3 inuidia qd̓ eſt peccatum capitale. ergo vr̄ ꝙ inuidētia fraterne ¶ Ad illud qd̓ odijcitur. ꝙ ſunt alie virtutes cardinales pregr̄e reducatur ad pctm̄ capitale ⁊ non ſit peccatum in ſpiritū ter pnīam. dd̓m ꝙ ⁊ ſi alie virtutes ſint. tn̄ pnīa ꝓprie virtus 7Uγέμ ſanctum. ¶ Sexto ⁊ vltimo oſtenditur illud idem de impenieſt ꝑ quā reſurgit homo in gratia. ⁊ per quā remittit̉ culpa. et tentia. qꝛ aliquis non penitet. qꝛ neſcit ſe peccaſſe. ergo videt̉ ideo pctm̄ qd̓ eſt maxime impugnatiuū gr̄e. magis directe hꝫ ꝙ aliqua īpenitentia ſit ex ignorantia. ergo ſi non eſt ſpēs pec opponi gratie pnīe ꝙͣ alij virtuti cardinali. Preterea pnīa nō cati in ſpiritumſanctum niſi qd̓ eſt vniuerſaliter eſt ex malicia tm̄ eſt virtus: ſꝫ etiā ſacr̄m ⁊ vtroqꝫ mō ei opponit̉ pctm̄ in. ff. igitur ⁊c. Si tu dicas ꝙ tunc eſt peccatum in ſpiritumſanctuꝫ 38 ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ alie ſunt ꝯditiones dei ꝙͣ mīa ⁊ iuſticia. quando eſt ex certa ſcientia. Obijcitur contra hoc. qꝛ ſcientia Dd̓m ꝙ ⁊ ſi alie ſint. iſte tn̄ ſunt p̄cipue que conſiderant̉ ī openon variat genus pctī cum ſit circūſtantia. ſi ergo impeniten re iuſtificationis ⁊ quas oportet attendere pctōres vt poſſint tia procedēs ex ignorātia non eſt ſpes peccati in ſpiritumſanredire ad gr̄am. ⁊ ideo magis circa iſtas aſſignant̉ ſpēs pecctum videtur ꝙ nec impenitentia procedens ex certa ſcientia 3ꝯ cāti in ſpm̄ſctm̄ ꝙͣ circa ꝯditiones alias. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ꝙ ¶ Reſpon. dicendum ꝙ quemadmodum in operibus merito 44 ſeptē ſunt capitalia vitia ita magna ſicut īuidia. dd̓m ꝙ īuidē ⁊ ⁊

D a Secundi libri tatis error onittit̉. ⁊ volūtatis inuidia reſultat. ⁊ illud qd̓ eo rijs charitas dat formā. ita ꝙ nihil eſt meritoriū niſi ex charia mouet ad veritatē impugnandam. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ de inuuiꝰ aq tate ꝓcedat. ſic intelligendū in peccato. in ſpm̄ſanctum ꝙ malicia dat formā huic peccato. vnde nihil dicendum eſt eſſe pec dia fraterne gr̄e. Dd̓m ꝙ dupl̓r pōt quis inuidere gratie aliene. Aut qꝛ ex hoc minuit̉ bonū ꝓprium cuius ꝓmotionē appecatum in ſpm̄ſanctum. niſi qd̓ ex certa malicia ꝓcedit. Et qm̄ fere oēs actus aīe qui ꝓcedunt ex certa malicia. poſſunt ꝓcetit ſingul̓r. ⁊ ſic eſt pctm̄ capitale. Aut qꝛ viſus aīe ſic eſt depra dere ex infirmitate ⁊ ignorātia. ⁊ noīa peccatoꝝ īponūtur ab uatus vt ſicut nō videt bo actibus. hinc eſt ꝙ nullū nomen predictaꝝ ſpecierū eſt impoſi o num in ſe. ſic etiā nolit vi ¶ Querit̉ vnde ſit potentum alicui eaꝝ ẜm ꝙ eſt preciſe peccatū in ſpm̄ſanctum. ⁊ pro dere bonū in alio. ⁊ tūc ē tia peccādi. ⁊ determīat̉ ꝙ nō pterea in oībus opus eſt hac generali ⁊ cōi diſtinctione. vt di pctm̄ in ſpm̄ſctm̄. hoc aūt eſt a deo ẜm quorundam opicamus ꝙ iſta ſex nominent peccatū in ſpm̄ſanctum. ẜm ꝙ ſunt eſt in illis maxime qͥ vix nionem. a ex malicia. ſi aūt ſunt preter maliciā. vtpote ex ignorantia ⁊ in pn̄t in aliquo hoīe videre firmitate. tunc non ſunt peccata in ſpiritūſanctum: hoc autem bonū ⁊ ita alio mō eſt pec Oſt p̄dicta cōſide 4ꝫ melius patꝫ ſi ad ſingula deſcendamus. ¶ Ad illud em̄ quod catum capitale pctm̄ alio ratione dignuꝫ oc primo obijcitur de deſperatione. ꝙ poteſt eſſe ex infirmitat. mō eſt pctm̄ in ſpm̄ſctm̄. Diſti currit. Utrum pec Dicenduꝫ ꝙ aliquādo deſperat aliquis ex puſillanimitate ita ⁊ iſto vltimo mō non ꝓce .xiiiij candi potentia ſit na. x ꝙ in ip̄a deſperatione non inuenit complacentiā. ſed dolet et dit niſi ex magna corrunobis a deo vel a nobis. purenititur ꝯtra ip̄am. ⁊ tunc nō eſt dd̓m eſſe pctm̄ in ſpm̄ſanctū ptione ⁊ malicia volunta qꝛ ex tali deſperatione hō nō ꝓijcitur in ꝓfundum. Eſt ⁊ alia tant quidam potentiam recte tis que adeoguſtuꝫ eius deſperatio qua qͥs deſperat diffiditue abſcōdens ſe quaſi a fa peruertit vt bonuꝫ faciat agendi nobis eſſe a deo. Po cie diuine mīe ẜm ꝙ fecit Chayn. qui dixit. Ecce a facie tua eij apparere malum. ⁊ malū tentiam ꝟo peccandi nō a deo I. cies me hodie. ⁊ hec ſemꝑ eſt pctm̄ in ſpm̄ſanctū. quia eſt in cō faciat apparere bonum. ſed a nobis vel dia bolo eſſe. ſi tumeliam diuine mīe. cui ſuam prefert iniquitatem. ſicut dixit ¶ Ad illud quod obijcit̉ 5e cut mala voluntas non a deo Chayn. Maior eſt iniquitas mea ⁊c. Ex hoc tn̄ non iudicatur de impenitentia. Dicēdū infidelis. aut qꝛ talis bene ſentit de alijs. ſꝫ male de ſe. aut cer nobis eſt: ſed a nobis ⁊ a diaꝙ impenitentia d̓r dupl̓r. te quia non eſtimat deum miſereri non poſſe. ſed potius miſevidelicꝫ priuatiue ⁊ ꝯͣrie. bolo. Bona autem a deo tan reri nolle. ⁊ tale peccatum ſemꝑ habet coniunctam maliciam Si dicat̉ priuatiue ſic nō tum nobis eſt. Bone nāqꝫ vo pro eo qui ſic deſperat. in tali culpa vult vitā ſuaꝫ finire. vnde eſt pctm̄ in ſpm̄ſanctū: qꝛ Rō tu luntatis ⁊ cogitationis initiū tales deſperatiſſimi frequentiſſime ſibijpſis inferūt mortem. non ponit nouū pctm̄. ſꝫ bans ꝙ 1¶ ¶ Ad illud qd̓ obijcitur de p̄ſumptione. Dicēdum ꝙ eſt p̄ſum non homini ex ſeip̄o naſci. ſed cōditionē dicit. ſiue circū bonano 4 ptio de meritis. ⁊ preſumptio de impunitate. Prima preſumdiuinitus parari ⁊ tribui in eo ſtantiā pctī precedentis. lūtas ſi Ieb. j. v ptio quā qͥs p̄ſumit de meritis ſuis ſiue de aliquo qd̓ bꝫ in ſe. ē Alio mō pōt dici ꝯtrarie ſit boni deus euidenter oſtēdit. quia peccatū ſuperbie. Secūda vero preſumptio qua quis preſumit ⁊ tunc d̓r impnīa volūtas niſi ado t nec diabolus. nec aliquis ande impunitate dās totū diuine mīe. et auferēs ei rigorē omniimpenitēdi. ⁊ talis ex ma Aug. in gelorum eius ex quo in hanc no iuſticie hoc eſt peccatū in ſpiritumſanctum. qꝛ claudit viā licia ꝓcedit ⁊ eſt peccatū li. defi i ad gratiam. ⁊ viā ampliat ad peccatum. et ſic ptꝫ ꝙ aliter ꝑticaliginem ſunt detruſi. bonaꝫ in ſpm̄ſanctuꝫ. Nec valet ad perprouer net ad peccatū capitale. et aliter ad peccatū in ſpiritūſanctū. potuit vl̓ poterit reſumere vo illud qd̓ obr̄ ꝙ ſciētia nō viij ¶ ¶ Ad illud quod obijcitur de obſtinatione. ꝙ obſtinatio dicit variat genꝰ. dico em̄ ꝙ hͦ luntateꝫ. Quia ſi poſſibile fo 3 ꝑmāſionē in malo. Dicēdum ꝙ obſtinatio dicitur dupliciter. nō eſt rōne ſcīe: ſꝫ etiā rō ret vt humana natura poſtꝙͣ Uno mō dicitur obſtinatio continua permāſio in culpa. Alio ne malicie. hec aūt impea deo auerſa bonitatē ꝑdidit modo dicit̉ obſtinatio volūtas complacens ſibi in culpa pernitētia ſic eſt ſpēs pctī in petrata. ⁊ priorē culpā non deteſtans ſed approbās. ⁊ hoc mo volūtatis ex ſeip̄a rurſus eaꝫ ſpm̄ſanctū qd̓ tn̄ alie ſpēs Oſec. do dicit actum. actum inquā procedentem ex malicia. ideo eſt habere potuiſſet. multo poſſi ad ipſam ordinant̉. vt ipxit pctm̄ in ſpiritūſanctum. Differt autē ab impenitētia ẜm ꝙ bic ſa quodāmō oībus alijs bilius hoc natura haberet an proprie accipitur. nam vnū eſt reſpectu preteriti. ⁊ reliquū reeſt annexa. Nec hoc impe gelica que quāto minus graſpectu futuri. Et ꝙͣuis vna ſit virtus cuius eſt preterita plandit quin ſit diuerſa ſpēs i uatur terreni corporis pōdegere. ⁊ plangenda non cōmittere. tn̄ contra iſtos duos actus ab alijs. qꝛ ſicut in virtupoſſunt eſſe diuerſa vicia. ſicut largitas cū ſit vna virtus. tamē re. tanto magis hac eſſet p̄ditibus vna diſponit ad alẜm duos actus qui ad ip̄am ꝯcurrunt. videlꝫ dare ⁊ tenere bꝫ ta facultate. Nō ergo homo terā. ſic etiā ⁊ in vicijs. ꝙͣ ¶s duo vicia oppoſita. videlꝫ ꝓdigalitatē ⁊ auariciam. ¶ Ad illd̓ C uis nō ſit tāta cōnexio in vel angelus a ſe voluntatē bo quod obijcitur de impugnatione veritatis agnite. Dd̓m ꝙ vebabitibus vicioꝝ ſicut eſt nam habere pōt ſed malā. Si ritas agnita tripl̓r pōt intelligi impugnari. Aut ꝓpter ipſam in habitibus virtutum. ſi militer ⁊ de potētia inquiunt veritatē. aut ꝓpter ip̄m dicentem. aut ꝓpter effectum conſecut deo dante in tertio liquentem. Primo modo nullus impugnat cum omnes homīes bro manifeſtabitur. natura ſcire deſiderent. Secūdo mō ⁊ tertio poteſt impugna15 Unde habeat ortum potentia pecri ex infirmitate ⁊ etiā ex malicia. ⁊ cū quis impugnat eā perDiſtin. xliiij. candi. tinaciter ſiue in cōfuſionem dicētis. ſiue ꝓpter excuſationem Oſt predicta cōſideratione dignū ⁊c. Supra oſtenſui quaſi ſemꝑ habet adiunctam maliciam. maxime cū eſt veri dit magr̄ qual̓r peccatū ortū hꝫ a volūtate in genera tas ad ſalutem pertinens. vt eſt veritas chriſtiane religionis li ⁊ in ſpec iali. In hac ꝟo partedeterminat vnde ba et ſic eſt pctm̄ in ſpm̄ſanctū. Tunc autē dico aliquā veritatem beat ortū potētia pec ādi. ⁊ hec pars durat vſqꝫ ad pertinaciter impugnare. quādo ex ſua impugnatione propter finē libri. Diuidit̉ aūt pars iſtacin quattuor partes. In quarū odiū dicentis vel effectus conſequētis: aut facit vel vult face prima magr̄ querit vnde ſit potētia peccādi ⁊ determīat ꝙ pore p̄iudiciū veritati. ita ꝙ ꝙͣuis nō odiat veritatē ẜm ꝙ ꝟitas tentia peccādi nō eſt a deo ẜm quorūdam opinionē. In ſecun eſt tamen rōne adiuncti oīno eam abborret. ſicut aliquis odit da ꝟo parte oſtendit ꝙ oīs potentia peccādi eſt a deo pluribꝰ deum rōne. iuſticie. ⁊ ratione illius odij contingit ꝙ homo de autoritatibus. ibi. Sed pluribus ſanctoꝝ tſteimonijs ⁊c. In lectatur in cōtumelijs dei ⁊ in ꝯfutatiōe veritatis. ⁊ tūc recte tertia ꝟo parte determinat quādam dubitationem que ex pre d̓r moueri ex malicia ⁊ ꝑtinacia. Si aūt quis reſiſtat nō perti cedētibus hꝫ ortū. videlꝫ vtrum aliqn̄ poteſtati ſit reſiſtendū naciter. tūc pōt bene procedere talis impugnatio ex quadam ibi. Hic oritur queſtio nō trāſiliēda. vbi determinat ꝙ aliqua infirmitate. nec talis impugnatio pctm̄ eſt in ſpm̄ſanctū. Nec do eſt obediendū. aliqn̄ reſiſtendū. In quarta ꝟo ⁊ vltima cō valet illud quod obijcit̉. ꝙ veritas ⁊ agnitio veritatis approtinuat magr̄ dicta dicēdis. vt ex hoc libro ad librū tertiū tran priatur filio. qꝛ talis impugnatio nō procedit ex ipſa agnitioſeat. ibi. Iā nūc bis intelligēdis atqꝫ ꝑtractādis ⁊c. Et poſſet ne. ſed potius procedit ex malicioſa volūtate. Unde magr̄ ſuhec ꝑticula vltima diuidi ꝯͣ totū p̄cedens. ſꝫ cā breuitatis non pra dixit in ꝓlogo. diſſentiētibus volūtatibꝰ. diſſentiēs fit ani fuit diuiſa. bmōi em̄ minutie diuiſionū plus babent curionita moꝝ ſenſus. ⁊ dum aliud alijs aut videt̉ aut complacet impietis ꝙͣ vtilitatis. ⁊ idcirco eas in precedentibus pretermiſi a ¶ Sciendum

Diſtinctio peſcere inferiorem. ergo magis ſtandum eſt mandatis ipſius. a ¶ Sciendū eſt apl̓m ibi loqͥ de ſeculari ptāte. Contra nō vr̄ ¶ Reſpon. dd̓m ꝙ dupl̓r eſt loqui de ptāte ſuꝑiori et inferiori. magr̄ ſufficiēter ſoluere ad qonē motā. īmo potiꝰ fugere. qꝛ ſiAut ita ꝙ ptās inferior total̓r fluit a ptāte ſuꝑiori ad quā ordi cut habitū eſt ī p̄cedēti cap̄. diabolus nō bꝫ ptātē nocēdi a ſeipſo. ſꝫ a deo. cū gͦ apl̓s dicit ꝙ oīs ptās a deo eſt. intelligit nō natur. ſicut ptās ꝓcuratoris a ptāte ꝓconſulis ⁊ ptās ꝓconſu lis a poteſtate imꝑatoris. ⁊ tunc verū eſt quod dicit ꝙ ſtandū ſolū de ptāte hoīs ſꝫ etiā de ptāte diaboli. ¶ Itē vr̄ ꝙ eiꝰ ptāeſt magis poteſtati ſupeti nō ſit reſiſtēdū. qꝛ Hierioris ꝙͣ īferioris. Aut ilre.xxvij. Gēs ⁊ regnū qd̓ da ſilētio. Dictum eſt em̄ ſuper ſimilitudinē volūtatis bo le poteſtates ita ſe bn̄t ꝙ nō ẜuierit nabucbo. ⁊c. cō pra ꝙ poteſtas peccādi vl̓ no ni vel mali diſſerentes ꝙ illa ambe fluūt a ſuperiori. et minat̉ bis dn̄s qͥ nō ẜuiēt cendi nō eſt homini vel diabo ſit a deo non iſta. in caſibus determinatis nabucho. ſi gͦ ꝑ nabucho. T lo niſi a deo. Apl̓us aūt dicit ¶Oſtēdit pluribus auto vna p̄ſupponit alterā. ⁊ il ſignificat̉ diabolus vr̄ ⁊c. Ro. xiij. ꝙ qui poteſtati reſiſtit. dei or la poſſe plenū hꝫ ſuꝑ vtrā ritatibus potētiam peccandi ¶ Itē nō debemꝰ reſiſte qꝫ ſicut ptās ep̄i ⁊ archire mēbris diaboli vtpote eſſe a deo. b dinatiōi reſiſtit. Cū ergo dia ep̄i a poteſtate pape qui malis p̄latis ⁊ tyrānis qͥ ¶ Sꝫ pluribꝰ ſctōꝝ teſtimobolo ſit poteſtas mali dei orplenaꝫ hꝫ potentiā ſuper ſunt mēbra diaboli. ergo I0. Mi nijs indubitāter mōſtratur ꝙ dinatione. eiꝰ poteſtati nō eē vtrūqꝫ. ⁊ tūc nō eſt gn̄al̓r multo fortiꝰ neqꝫ ipſi diaa reſiſtenduꝫ vr̄. Sꝫ ſciendū eſt ptās mali a deo eſt a qͦ eſt oīs veruꝫ ꝙ magis oporteat bolo qͥ eſt: caput ipſoꝝ ma ptās. ait em̄ apl̓s. Nō eſt poobedire ptāti ſuperioriꝙͣ apl̓m ibi loqui de ſeculari po loꝝ. ¶ Rn̄. Dd̓m ꝙ magi inferiori. vtpote poteſtarecte dicit in hoc qd̓ dicit teſtas niſi a deo. Qd̓ non de teſtate ſcilꝫ rege ⁊ principe et ti archiep̄i ꝙͣ ep̄i. qꝛ vnus ꝙ ꝟbū apl̓i quo d̓r nō reſi Io. xix. hmōi quibus non eſt reſiſtenptāte boni tm̄. ſꝫ ⁊ mali intelli eſt p̄latus īmediatus. alſtendū eſſe ptāti intelligi dum in his que iubet deꝰ eis gi opꝫ. Cū pylato ēt ꝟitas di ter mediatus: ſꝫ reſpectu babeat de ptāte humana cat. Nō hēres in me ptātē niſi exhiberi: ſcꝫ in tributis ⁊ hueiꝰ qui bꝫ plenam ptātem nō de ptāte diabolica. qꝛ .Ꝙ aliiuſmodi. Si ꝟo princeps alidatū eēt tibi deſuꝑ. Malicia ſuꝑ vtrūqꝫ veritatē hꝫ. qꝛ poteſtas būana ⁊ ordina ille nō eſt tm̄ p̄latus me qn̄ reſita eſt. ⁊ ordinate frequen nēpe hoīm(vt ait aug.) cupiquis vl̓ diabolus aliquid iuſdiatus. Un̄ magis dꝫ ſta ſtendus ter mouet ⁊ imperat. ⁊ iō ditatē nocēdi ꝑ ſe hꝫ. ptāte au ſerit vel ſuaſerit cōtra deum. re ſubditus mandato ipaptāti. qui ei reſiſtit diuine ordi tem ſi ille nō dat nō hꝫ. Iōqꝫ tunc reſiſtendū eſt. vnde Aunationi reſiſtit ſaltē ſi orpe ꝙͣ mādato alicuiꝰ prediabolus an̄qͣ aliquid tolleret gu. determinās qual̓r reſiſten dinate p̄cipit. Sꝫ qꝛ dialati inferioris. Et in hoc Iob.j. Iob dicebat dn̄o. Mitte ma dum ſit poteſtati in li. de natu bolus ex ꝑuerſitate volū caſu loquit̉ Aug. Et per tatis ſue ſemꝑ inordinahoc patꝫ rn̄ſio ad obiecta num tuā.i. da ptāteꝫ qꝛ ēt nora boni ait. Si aliqͥd iubeat te ⁊ ad malū monet ⁊ con Poſtremo querit̉ de illis centiū ptās nō eſt niſi a deo. ſi ptās quod nō debeas facere tra deū. iō ẜm rectū ordiautoritatibus quas mgr̄ cut ſapīa ait. Per me reges b hic ſane contēne poteſtatem nem ⁊ mandatū apl̓i freadducit in lr̄a. Cū em̄ ſit regnāt. ⁊ tyrāni ꝑ me terra tetimēdo maiorē poteſtatē. Ip quēter eſt ei reſiſtendū et qō de ptāte peccādi vide prouernent. vn̄ Iob de dn̄o ait. Qui ſos hūanaꝝ rerū gradus adpugnandū ꝯtra eū tanqͥ tur ꝙ minꝰ recte adducat viij. ꝯtra peſſimū aduerſariū facit regnare hypocritam ꝑꝑ autoritates illas q̄ locuꝫ uerte. Si quid iuſſerit ꝓcura Qd̓ ergo d̓r ꝙ ptās diatenēt de ptāte dn̄andi et pctā ppl̓i. Et d̓ ppl̓o iſrl̓ dicit Iob. tor. nunquid faciendum eſt ſi boli a deo eſt. Dd̓m ꝙ veinferēdi malū pene ſicut xxxiiij. deꝰ. Dedi eis regē ī ira mea. ꝯtra ꝓconſulem iubeat. Rur rum eſt. ſꝫ ipſe nō vtit̉ ea aſpiciēti ptꝫ. Et dicēdum Nocendi em̄ voluntas poteſt ſus ſi quid ip̄e ꝓconſul iubeat ad id ad qd̓ deꝰ ei eā deꝙ ex ꝯn̄ti aliquo mō pn̄t Oſee eſſe ab hominis animo. potedit. īmo ſemꝑ malū inten ⁊ aliud iubeat imperator. nun ad ꝓpoſitū applicari. vexiij. dit ⁊ dū ei fortiter reſiſtiſtas autē non eſt niſi a deo. et rūtamen ſicut aꝑte appa quid dubitat̉ illo contempto mus malū ſuū in bonum ret mgr̄ allegat eas aliqͣ hec abdita aptaqꝫ iuſticia. illi eſſe ẜuiendū. Ergo ſi aliud noſtrum conuertimus. tulum minus recte. Non Naꝫ per ptātem diabolo daimperator. aliud iubeat deus 2 ¶ Ad illud quod obijcit̉ tn̄ eſt mirandū ſi in tot et tam iuſtos deus facit ſuos. ꝯtepto illo obtēperanduꝫ eſt de mēbris diaboli. Dd̓m tā bonis dictis mgr̄ dixit De hoc etiā Greg. in moral̓. deo. Ptāti ergo diaboli vel ꝙ nō eſt ſimile. nā mēbra aliqͥd minus cōplete. nec ait. Tumoris elatio nō poteſua nō ita ſemꝑ mouēt ad ei eſt ꝓpter hoc inſultanhoīs tūc reſiſtimꝰ. cū aliquid malum ſicut ipſe qͥ eſt in dum magis em̄ ſuo laboſtatis ordo in crimīe eſt. Poꝯtra deū ſuggeſſerit. in qͦ dei malo obſtinatus. ⁊ a quo re meruit legentium or̄otentiā deꝰ tribuit. elationem ordinationi nō reſiſtimus ſed ſumpſit exordiū oē malū. nes et gratiarū actiones ꝟo potētie malicia noſtre mēobtēperamus. Sic em̄ deus b ¶ Ipſos humanaꝝ reꝙͣ rep̄henſiones. lꝫ in alitis inuenit. Tollamus ergo precepit vt in malis nulli poruꝫ gradus aduerte ſi qͥd ꝗbus locis declinauerit quod de noſtro eſt. qꝛ non po teſtati obediamus. iuſſerit ꝓcurator ⁊c. In hͦ ab opinionibus cōibus ⁊ C ꝟbo innuit magr̄. ꝙ ſi po parti minꝰ ꝓbabili adbeitētia iuſta. ſꝫ actio praua dā¶¶ Cōtinuatio qua ex. ij. li. teſtas inferior obuiet po ſit precipue in octo locis. natur. His autoritatibꝰ alijſad tertium tranſit. c teſtati ſuperiori. magis ¶ Nā ī li. j. ſunt duo vnū qꝫ pluribꝰ euidēter oſtenditur ¶ Iā nūc his intelligēdis at obediendū eſt ptāti ſupe ſ. eſt di. xvij. ꝙ charitas qͥꝙ non eſt ptās boni vel mali qꝫ ꝑtractandis. q̄ ad ꝟbi inriori ꝙͣ inferiori. ſed ꝯtra eſt dei et ꝓximi nō eſt qͥd cuicunqꝫ niſi a deo equo et ſi carnati myſteriū ꝑtinent. inte rium huius habet̉ ſuꝑ ilcreatū. ſꝫ increatū. Aliud lud Apoc. Et angelus ec te lateat equitas. ꝟo eſt ꝙ hec noīa trinꝰ et gra mētis ꝯſideratione inten De. cleſie ꝑgami ſcribe. Non trinitas nō dicūt poſitio ¶Determinat dubiū vtꝝ damus. vt de ineffabilibus vl̓ audet archiep̄s ſuꝑ ſubnem ſꝫ priuationē tm̄ ⁊ hͨ aliqn̄ reſiſtendū ſit ptāti. c modicum aliquid fari deo reditos ep̄i manū īponere ponit diſt. xxiiij. In ſcd̓o ¶ Hic orit̉ q̄ſtio nō tranſiliē uelante valeamus. ſine eo ſed hoc pōt ep̄s ſi ꝟo li. fil̓r duo dicit. quoꝝ ne archiep̄o. ergo videt̉ pͥmū eſt ꝙ ī angelis btīs ꝙ magis eſt obediendū inferiori ꝙͣ ſuperiori. ¶ Item cauſa premiū p̄ceſſit. ⁊ meritū reſpectu ſub̓alis p̄mij bꝫ ſubſeqͥ. ⁊ hoc immediata magis influit ꝙͣ mediata. ergo ſi poteſtas infedicit diſ. v. ⁊ etiā di. xj. Aliud eſt ꝙ nihil de cibis trāſit in veririor magis immediata eſt ꝙͣ ſuperior. videtur ꝙ magis ſit ſtā tatē humane nature. nec ꝑ gn̓ationē nec ꝑ nutritionē. In lib. dum poteſtati inferiori ꝙͣ ſuperiori. Contrarium huius eſt. iij. ſil̓r duo dicit. vnū eſt ꝙ aīa exuta corꝑe eſt ꝑſona. ⁊ poc di. quia dicit Boetius. Quicquid poteſt virtus inferior. poteſt v. Aliud eſt ꝙ xp̄s fuit hō in triduo ⁊ hoc dicit di. xxij. In. iiij. ſuperior. ſed non econuerſo. ergo virtus ſuperior poteſt comli. duo dicit. vnū eſt ꝙ baptiſmꝰ iob̓. cū impoſitione manuū eqͥ⁊ ⁊ ij

I Secundi. libri pollebat baptiſmo xp̄i ita ꝙ baptizatꝰ baptiſmate ioh̓. in fide potētia peccādi a deo eſt. qd̓ nititur ꝓbare magr̄ multis auto cti trinitatis nō erat rebaptizādus ⁊ hͦ dicit diſ. ij. Aliud ē de ptā ritatibus. ille aūt autoritates nō valent ad hoc ꝯcludendum te baptizādi interiꝰ quā dixit ꝙ deꝰ potuit alij dare. ⁊ ꝙ creaniſi accipiat̉ potētia peccādi ẜm illud qd̓ ē ſine reſpectu actio tura potuit ſuſcipere. ⁊ ſil̓r ꝙ deꝰ pōt poteſtatē creādi cōicare nis ad quā eſt. qꝛ hoc mō continet̉ ſub genere potētie. Scd̓m ⁊ creare ꝑ creaturā tanꝙͣ ꝑ mīſtrū. ⁊ hͦ di. di. v. In bis octo: po aūt ꝙ potētia peccādi conſiderat̉ in cōparatione ad ipſam de ſitiōibꝰ cōiter doctores Pariſiē. nō ſequūt̉ mgr̄ꝫ. nec credo in formitatē ſic nō eſt in genere potētie. immo potiꝰ impotentie. oībus bis eū eſſe ſuſtinendū ne amore hoīs veritati fiat p̄iudi ſic.n. nō noīat potētiam ſꝫ defectū. ⁊ ſicut nō ſequit̉ deꝰ poteſt cium ⁊ hec oīa ſuis locis manifeſta ſunt ⁊ manifeſtabūtur. oīa facere. ergo pōt peccare ſic non ſequit̉ iſto mō. oīs ptās a deo eſt. ergo poteſtas peccādi a deo eſt. ⁊ iſto mō loquēdo di D intelligentiā huiꝰ ꝑtis incidit hic q̄ſtio circa tria. Primo q̄ritur. vn̄ habeat ortū ptās peccandi. Scd̓o cit Anſel. ꝙ poteſtas peccandi nō eſt libertas nec pars liberꝟo querit̉. vn̄ ſit in hoīe ptās p̄ſidendi ſiue dn̄andi. tatis. Et hoc mō ꝓcedunt rōnes on̄dentes ꝙ poteſtas peccāA ij ITertio querit̉ de neceſſitate ſubiacēdi potentie p̄ſidi nō ſit in hoīe a deo. ⁊ ideo ſunt ꝯcedende. ¶ Ad illud quod dendi. Circa primū q̄runtur duo. Primo querit̉ vtrū potentia obr̄ de potētia nocēdi ꝙ eſt a deo ꝙͣuis volūtas nō ſit ab ip̄o.§ peccādi ſit in homine a deo vel a ſeipſo. Scd̓o q̄ritur vtrū peDd̓m ꝙ Aug. facit vim in verbo illo inter ipſam potentiā qua tentia peccādi inꝙͣtum hmōi ſit bona an mala. peccatur. ⁊ actualem ordinationē illiꝰ potētie qua peccatur. ⁊ Utrū potētia peccādi ſit in nobis a deo nult dicere ꝙ ip̄a potētia a deo ē ꝙͣuis ip̄a ordinatio ad pctm̄ A QuEIIIO. Et ꝙ ſic vr̄. pͥmo autoritate Augi. ſuper ab ip̄o non ſit. qꝛ potius eſt deordinatio ꝙͣ ordinatio. et iō ex hoc nō br̄ niſi ꝙ potētia peccandi ẜm id qd̓ eſt a deo ſit. ẜm au p̄s. ⁊ magr̄ adducit in lr̄a. Nocēdi volūtas pōt eſſe ab aīo hominis. ptās aūt nō niſi a deo. ſꝫ volūtas nocēdi qͥ eſt hoīs a ſe tem ꝙ eſt ad peccandum nō pōt elici ex illa autoritate ꝙ ſit a ipſo nō eſt niſi reſpectu nocumēti quo qͥs peccat. gͦ ſi reſpectu deo. īmo potius oppoſitū. qꝛ potētia peccādi nō ꝑuenit in pec catum. niſi mediāte volūtaria deordinatione quā a deo eē neilliꝰ eiuſdē eſt a deo. vr̄ ꝙ ptās peccādi ſit a deo in ip̄o homīe. ¶ Itē ph̓s in topicis. pōt deꝰ ⁊ ſtudioſus praua agere. ſed oē gat Augu. in p̄dictū autoritate. ¶ Ad illud verbū ph̓i quo diillud in quo cōicat hō cū deo. bꝫ ab ip̄o tanꝙͣ a cā ⁊ pͥncipio. ſi cit ꝙ deus et ſtudioſus pōt praua facere. exponunt quidā ꝙ gͦ in potētia peccādi hō cū deo cōicat. vr̄ ꝙ potētiā peccādi a ph̓s intellexit de malo pene. ſꝫ hoc plane repugnat eiꝰ textui. deo accipiat. ¶ Itē oē illud qd̓ atteſtat̉ nobilitati nature eſt. et iō cū ſacra ſcriptura dicat. ⁊ oēs expoſitores cōcordant ꝙ a deo. ſꝫ ptās peccādi ī eo ī qͦ eſt atteſtat̉ nobilitati nature nō nullo mō p̄t peccare. ſicut nec mētiri. nec etiā ſeipſum negare. em̄ reperiri pōt niſi in creatura rōnali q̄ eſt nobiliſſima oīum Dd̓m eſt ꝙ illud verbū ph̓i non hꝫ veritatē. nec credo ip̄m con creaturaꝝ. gͦ vr̄ ꝙ potētia peccādi ſit in hoīe a deo. ¶ Iteꝫ oē ſtituiſſe magnā vim in ꝟbo illo. pro eo qd̓ dixit hoc ſolū exemillud qd̓ facit ad amplificationē laudis a deo eſt. cuiꝰ eſt oīs plificando ⁊ ꝑtranſeūdo. ⁊ exēplum ſuū ſatis ſufficiebat ad ꝓ bonor ⁊ laus. ſꝫ poſſe peccare facit ad laudē viri iuſti. ẜm ꝙ d̓r poſitū ꝓ parte in qua hꝫ veritatē. ꝓ hac videlꝫ ꝙ ſtudioſus po Eccl̓i. xxxj. Qui potuit trāſgredi ⁊ nō eſt trāſgreſſus. ⁊ facere teſt mala agere. lꝫ hec nō ſit vnde ſtudioſus. ſꝫ vn̄ pōt a virtute malū ⁊ nō fecit. gͦ vr̄ ꝙ poſſe peccare ſit in hoīe a deo. ¶ Item deficere. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ potentia peccādi atteſtat̉ nobi potentia peccādi aūt eſt in creatura rōnali ẜm ꝙ eſt a deo. aut litati nature. Dd̓m ꝙ hoc nō eſt verū inquātum dicit ordinaẜm ꝙ eſt ex nihilo. Si ẜm ꝙ eſt a deo. habeo ꝓpoſitū.ſ. ꝙ talē tionem ad defectū ſed inqͣtum d̓t ordinationē ad actū ſubſtra potentiā bō a deo accipiat. Si ſcd̓m ꝙ eſt ex nihilo. gͦ cuꝫ oīs tum. nā nullus actus eſt deformabilis per culpā. niſi qui ꝓcecreatura ſit ex nihilo. oīs creatura bꝫ potentiā peccādi. ſi igit̉ dit a potētia deliberatiua q̄ nobilis eſt. qꝛ ſola illa informabi hoc eſt falſuꝫ. reſtat ⁊c̄. ¶ Sed ꝯͣ. peccare eſt deficere. ſꝫ poſſe lis eſt ꝑ iuſticiā. Uel dd̓m ꝙ atteſtari nobilitati eſt dupl̓r. Aut deficere eſt nō poſſe. ⁊ eſt priuatio potētie. ſi gͦ priuatio et deper ſe aut ꝑ accidens. Potētia aūt peccandi ⁊ pctm̄ atteſtatur fectus potētie nō eſt a deo. vr̄ ꝙ potētia peccādi nō ſit in hoīe nobilitati nature ꝑ accidens. ſicut dicit Aug. ꝙ dolor boni aa deo. ſed potiꝰ a ſeip̄o. ¶ Itē ab eodē pͥncipio ſunt actus ⁊ po miſſi teſtis eſt bone nature. ¶ Ad illd̓ quod obijcit̉. ꝙ facit ad g tentia. ergo ſi pctm̄ nō eſt a deo aliquo mō. gͦ nec potētia pecamplificationē laudis. Dd̓m ꝙ ſicut virtꝰ cōmendabilior redcandi in hoīe eſt ab ip̄o. ¶ Item gl̓ia eſt ꝑfectiua ⁊ ſaluatiua ditur ex pctīs ſic potētia bn̄faciendi cōmendabilior redditur nature ſꝫ ꝑ gl̓iam aufertur potētia peccādi. ſi ergo gl̓ia nō auex potētia malefaciēdi. nō qꝛ vicium aliqͥd addat bonitati vir fert qd̓ deꝰ dedit. vr̄ igitur ꝙ potentiā peccādi hō a deo nō ac tutis. nec potētia deficiēdi aliqͥd addat potētie bn̄faciendi. ſꝫ ceperit. ¶ Itē potētia peccandi eſt potētia faciēdi ꝯͣ deum. gͦ qꝛ ex pn̄tia oppoſiti magis in ſua bonitate clareſcit. ſicut appotētia peccādi inqͣtū hmōi aduerſatur diuine potētie. ſi igit̉ paret magis virtuoſitas hoīs qn̄ pōt mala facere ⁊ nō vult. ꝙͣ diuina potētia nihil ꝯtra ſe facit. vr̄ igit̉ ꝙ ab ip̄o nō ſit poten ſi nō poſſet nec vellet. ⁊ ideo laudat̉ vir iuſtus in hoc ꝙ potuit tia peccandi. ¶ Item oē qd̓ eſt in hoīe a deo. bꝫ exēplar ī deo mala facere ⁊ nō fecit. hoc eſt. laudat̉ in hoc̄ ꝙ fecit bonū ⁊ nō ⁊ſed potētia peccādi inqͣtū hmōi nō hꝫ exēplar in deo. impoſſifecit malū cū poſſet. ita ꝙ laus eſſential̓r reſpicit hoc qd̓ eſt fa bile em̄ eſt ꝙ deꝰ peccet. ſicut in locis pluribꝰ. Aug. oſtēdit. et cere bonū. hoc aūt qd̓ eſt poſſe peccare nō reſpicit niſi ꝑ accn̄s impoſſibile eſt etiā defectus hr̄e exēplar in deo. ſi igit̉ hō ẜm vn̄ circūſcripta potētia faciendi malum ſi bonū faceret volun potentiā peccādi deo nō aſſimilat̉. īmo potiꝰ aſſimilat̉ diabotarie adhuc laudaret̉. ¶ Ad illud quod querit̉ vtrū potentia 1a lo. ⁊ oē illud qd̓ hō hꝫ a deo. hꝫ in ip̄o deo exemplaritatē ⁊ ſil̓ipeccandi inſit creature a deo vel ex nihilo. Dd̓m ꝙ rōne actus tudinē. videt̉ ꝙ potētia peccādi in hoīe nō habeat a deo cām ſubſtrati qͥ eſt actus deliberatiuꝰ ineſt ei a deo. rōne ꝟo defeet originē. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cuꝫ dico potentiā peccādi. duo dico. ctus ineſt ei ex nihilo. ⁊ hinc ꝙ eſt potētia peccādi nō reperit̉ ⁊ dico aliquā potentiā. ⁊ dico potentiā ad talem actū ordinain oī creatura qꝛ rōne imꝑfectionis nō reperit̉ in creatura irbilem. Si igit̉ loquamur de potētia peccandi ẜm ꝙ potētia ē. rationali. ꝓ eo ꝙ nō pōt in ea eſſe actus deliberationis. Rōcū illa potētia ſit liberi arbi. ſic abſqꝫ dubio a deo eſt. Si autē ne ꝟo oīmode ꝑfectionis non reperit̉ in creatura beata: qꝛ nō loquamur de ordinabilitate illius potētie ad pctm̄. tunc dd̓m pōt in ea eſſe defectus. eo ꝙ a deo ſuo creatori eſt ꝯiuncta. et eſt ꝙ ſicut pctm̄ aliqn̄ accipit̉ abſtracte. aliqn̄ ꝯcrete. aliquāſic potētia peccandi quodāmodo euellitur ſeu tollit̉ ꝑ gloria. do em̄ noīat actionē deformē. aliqn̄ ipſam deformitatē ſic duquodāmodo relinquit̉. quodāmō eſt ip̄a libertas. quodamo pliciter eſt loqui de illa ordinabilitate ad peccandū aut reſpe minuit libertatē. quodāmodo eſt potētia ⁊ quodāmodo impo ctu deformitatis. aut reſpectu actiōis ſubſtrate. Si reſpectu tentia: qꝛ quodāmodo dicit poſitionē. ⁊ quodāmodo priuatio actionis ſubſtrate. ſic talis ordinabilitas a deo ē ſicut et actio nem. ⁊ ideo cū querit̉ vtrū ſit a deo. nō eſt rn̄dendum ſimpl̓r. ſubſtrata pctō. Si aūt loquamur de ordinabilitate illa reſpeſed ẜm predictam diſtinctionem. ctu deformitatis. ſic cū illa deformitas nihil alid̓ ſit ꝙͣ pͥuatio Utrū potētia peccandi ẜm ꝙ hmōi ſit ꝓ i ¶ ⁊ defectus. talis ordinabilitas nihil aliud ē ꝙͣ defectibilitas. ) ueILIO. lj. mala. Et ꝙ ſit mala inqͣtū bmōividet̉ et iō ſicut defectus deformitatis nō eſt a deo. ſic nec talis de Potētia peccādi nō eſt aliud ꝙͣ voluntas. ſꝫ voluntas peccādi fectibilitas eſt a deo. ſꝫ eſt in ip̄a creatura rōnali qꝛ ex nihilo. eſt mala. ergo potētia peccādi eſt mala ẜm ꝙ bmōi. ¶ Itē cuiꝰ Sic igit̉ potētia peccandi vno mō cōcedet̉ eſſe a deo. alio ꝟo vſus malus eſt ip̄m qͣꝫ malū eſt. ſicut cuiꝰ vſus bonus eſt ip̄m modo minime. ⁊ ẜm hoc currūt rōnes ad oppoſitas partes. ⁊ qͣꝫ bonū. eſt: ſꝫ vſus potētie peccandi eſt peccare. ⁊ peccare eſt etiā diuerſe fuerūt opiniones. Nam ſicut magr̄ dicit in lr̄a. qͥmalū. gͦ ⁊ potētia peccādi mala eſt. ¶ Itē ſicut ſe bꝫ potentia dam dixerūt ꝙ potētia peccādi nō eſt a deo. Alij ꝟo dixerūt ꝙ bn̄faciendi reſpectu boni. ita ſe bꝫ potētia malefaciēdi reſpectu mali.

Diſtinctio XLII ctu mali. ſed oīs potētia bn̄faciendi inqͣtū hmōi eſt. eſt bona. nem defectꝰ ꝙͣ effectus. tūc em̄ magis deordinat ꝙͣ ꝑficiat. et ergo potētia malefaciēdi inqͣtū hmōi eſt mala. ¶ Itē vnaq̄qꝫ ſic eſt in potētia peccādi reſpectu actus peccandi. ⁊ iō magis potentia cōpletior eſt qn̄ ē ſuo actui ꝯiūcta. ſꝫ potētiā malefa recedit potētia a cōpletione in hoc ꝙ peccat. ꝙͣ in eo ꝙ potuit ciendi. dū eſt ꝯiūcta actui malefaciēdi mala eſt. gͦ ſi minꝰ com peccare. ¶ Ad illud qd̓ querit̉ vtrū potētia peccandi ſit bona.a aut mala. Dd̓m ꝙ ſi dicat̉ potētia peccādi potētia qua qͥs pōt pleta eſt qn̄ eſt ſeparata ab actu: gͦ vr̄ ꝙ etiā ſeparata ab actu mala ſit. ¶ Itē potētia malefaciēdi aut ē bona aut mala. Si peccare. abſqꝫ dubio bona eſt. ⁊ a deo eſt. ſil̓r ſi dicat̉ potētia eſt bona ⁊ oē bonū eſt in deo ⁊ a deo. gͦ vr̄ ꝙ potētia malefaciē peccādi ordinata ad actū pctō ſubſtratū ſil̓r eſt a deo. Si aūt di inqͣtū hmōi ⁊ a deo ſit. ⁊ in deo ſit. quoꝝ vtrūqꝫ falſum ē. re dicat̉ potētia peccādi ip̄a ptās deficiēdi. hͦ mō non dꝫ dici bo ſtat igr̄ ꝙ potētia peccādi ſit mala. Sꝫ ꝯͣ. ſi potētia peccādi eſt na nec mala. Bona nō dꝫ dici. qꝛ nō dicit aliqd̓ ens. ⁊ nihil bꝫ mala. gͦ potēs peccare eſt malus. ſꝫ iuſtus ⁊ ſctūs pōt peccare rōnem entis qd̓ nō habeat rōnem boni. Mala non dꝫ dici ꝑꝑ hoc ꝙ nō dicit p̓uationē alicuiꝰ boni nati īeſſe nec dicit actua gͦ iuſtꝰ ⁊ ſctūs eſt malus. ¶ Itē ſi potētia peccādi ē mala. aut lem defectū. ſꝫ habitualē. vn̄ talis potētia nō dꝫ dici potentia gͦ malo pene aut malo culpe. Malo pene nō. qꝛ illud ſequitur malū culpe. Malo culpe nō. qꝛ culpa ꝯſequit̉ peccādi potētiā mala vel deficiēs. ſed potētia defectiua. nec ē ꝓprie potētia ſꝫ tꝑe ⁊ natura. prius em̄ ⁊ bō ⁊ angelus peccare potuit ꝙͣ pecca impotētia. Un̄ ſicut nō poſſe videre in lapide nec eſt bonū nec uit. ¶ Itē ſi potētia peccādi eſt mala. aut gͦ malicia quā fecit eſt malū. qꝛ nec dicit poſitionē nec dicit puationē alicuiꝰ boni aut malicia. q̄ facta eſt in ip̄a. Malicia quā fecit nō opꝫ. qꝛ ml̓ nati ineſſe ſic intelligendū eſt de potentia peccādi in creatura ti pn̄t malefacere qͥ nō faciūt nec fecer̄t. Si malicia q̄ facta eſt rōnali ẜm ꝙ potētia peccādi dicit defectibilitatē q̄ ineſt ei ex in ip̄a. Sꝫ ꝯͣ Aug. in li. lxxxiij. q. ꝓbat ꝙ nullo alio actore pōt rōne creature. ẜm quā ex nihilo hꝫ eſſe. Ex bis ptꝫ rn̄ſio ad ilhō fieri malus niſi ſeipſo. gͦ nō vr̄ ꝙ potētia peccādi ꝙͣtū ē de lud qd̓ querebatur vltimo qͣre vcꝫ volūtas peccādi d̓r eſſe maſe mala ſit. ¶ Item non ſequit̉ iſte pōt adulterari. gͦ eſt adulla. ⁊ nō ſic ptās. Hoc.n. eſt ex hoc qꝛ voluntas eſt cā īmediata ter. gͦ nō ſequit̉. iſte pōt malū facere. gͦ eſt malus. ſꝫ. ſi potētia ⁊ ꝓxima reſpectu actuū qͥ ex deliberatione ꝓcedūt. magis aūt malefaciēdi eſſet mala neceſſario ſeq̄retur ad ipſam eē malū. peccādi potētia d̓r impotētia ꝙͣ volūtas peccādi dicat̉ noluntas. ꝓ eo ꝙ nomē potentie impoſitū eſt a poſitione ⁊ cōplemē gͦ ⁊c̄. Iuxͣ hoc querit̉ vn̄ hoc eſt ꝙ volūtas malefaciēdi ē mala ⁊ potētia malefaciēdi nō d̓r eſſe mala. Querit̉ etiā ꝑꝑ qͥd voto. ⁊ iō peccare diminuit de rōne potentie cū dicat defectū ſiluntas peccādi nō d̓r volūtas. ſicut potētia peccādi d̓r̄ impotē cut mortuꝰ diminuit de rōne hoīs. Nomē aūt volūtatis impo tia. vr̄ em̄ ꝙ magis. Si em̄ volūtas peccandi maiorē dicit apſitū eſt a libertate ⁊ cōplacētia. Et qꝛ pctm̄ eſt placitū ⁊ cōmit proximationē ad pctī defectū ꝙͣ potētia peccādi. magis vr̄ ꝙ ti hꝫ ꝑ liberū ar. hinc eſt ꝙ ꝙͣuis deprauet potentiā volūtatis deberet cadere a ꝓpria rōne. vt volūtas peccādi diceret̉ nolu tn̄ non diminuit de rōne volūtatis. qꝛ nō hꝫ ad ipſaꝫ repugnā tas ꝙͣ potētia peccādi dicat̉ impotētia. ¶ Rn̄ dd̓m ꝙ ſicut po tiam ẜm ꝙ ſic noīatur. ⁊ ꝓpterea velle peccare velle eſt. poſſe tentia reſpectu bonoꝝ nō dicit actualē ordinationē ad effectū aūt peccare nō eſt poſſe. ⁊ iō dictū fuit in. j. lib. ꝙ deus ē op̄s. ſed ſolū babitualē. volūtas ꝟo dicit actualē ordinationē. ſic ⁊ et tamen non eſt omniuolens. in malis intelligendū eſt ꝙ potētia nō dicit actualē ordinatio Onſequēter q̄rit̉ de ptāte p̄ſidēdi. Et circa hoc q̄rūnem ad defectū. ſꝫ potiꝰ babitualē. Un̄ nō d̓r aliqͥs habere potur duo. Primo q̄rit̉. vtrū oīs potētia dn̄andi a deo tentiā malefaciēdi qꝛ actual̓r tendat in mala. ſꝫ qꝛ pōt tēdere ſit. Scd̓o querit̉. vtrum ptās dn̄andi ſit a deo ẜm inP in malū. Uolūtas aūt actualē ordinationē dicit. nō em̄ d̓r iſte ſtitutionē nature. aut ẜm punitionem culpe. vult malū. niſi qn̄ actual̓r tendit in malū. Sicut em̄ dictū fuit Utrū ptās dn̄andi ſit a deo. Et ꝙ ſic vr̄ ꝗ ueIIIO. j. Iob. xix. Nonibaberes in me ptātē niſi in. j. lib. voluntas eſt approximatiua ipſiꝰ potentie ad agendū ⁊ iō qꝛ eſſe malū dicit aliquē defectuꝫ pn̄tem in eo vel circa id tibi datū eſſet deſuꝑ dixit dn̄s pylato. ergo ſi ptās pylati ſuꝑde quo d̓r. hinc ē ꝙ volūtas peccādi mala eſt ⁊ velle peccare ē xp̄m erat a deo. ⁊ tn̄ minime videbat̉ ꝙ ſuꝑ ip̄m deberet hēre malū. potētia aūt peccādi ſiue poſſe peccare non d̓r eſſe mala. poteſtatē. ergo vr̄ ꝙ multo fortiꝰ oīs poteſtas talis a deo eſt. Cōcedende igr̄ ſunt rōnes on̄dentes ꝙ potētia peccādi inꝙͣ¶ Itē exp̄ſſius Ro. xiij. Non ē ptās niſi a deo. ⁊ ꝯſtat ꝙ ibi lo tum hmōi nō eſt mala. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ in ꝯͣriū. pͥmo de voquitur d̓ ptāte p̄ſidendi. gͦ ⁊c. Et iſte due autoritates ſufficiāt luntate. Dd̓m ꝙ illud nō valet. qꝛ volūtas malefaciendi plus qꝛ plures alie adducunt̉ in lr̄a. ¶ Item hocip̄m vr̄ rōne pote ponit ꝙͣ potētia malefaciendi. dicit em̄ actualē ordinationem ſtas p̄ſidendi dicit potentiā in excellentia. ⁊ oē tale dicit poſi ad malū. vel vt ꝓpriꝰ dicā actualē deordīationē. Un̄ ſicut argu tione aliquā. ſꝫ oē qd̓ dicit poſitioneꝫ aliquā a ſumma potētia mentū illud nō valet. velle malefacere eſt malū. gͦ poſſe maleeſt. gͦ oīs potētia p̄ſidendi a deo eſt qual̓rcūqꝫ qͥs p̄ſit. ¶ Iteꝫ facere eſt malū. ita nec illud valet. Nec valet qd̓ obijcit ꝙ pooīs pena a deo eſt q̄ hꝫ ſimpl̓r rōnem pene. ſꝫ oīs ẜuitus eſt pe tentia malefaciēdi nō eſt aliud ꝙͣ volūtas. ꝙͣuis em̄ nō ſit alid̓ na. gͦ a deo eſt ſed ab eodē a quo eſt ẜuitus ab eodē eſt dn̄andi alio tn̄ mō importat̉ ꝑ hͦ nomen potētia. ⁊ alio mō ꝑ hoc nomē poteſtas. igit̉ oīs poteſtas dn̄andi eſt a deo. ¶ Sed ꝯͣ. Ozee. volūtas. qꝛ in vno importat̉ in maiori elōgatiōe. altero ꝟo mō viij. Ip̄i regnauerūt ⁊ nō ex me pͥncipes extiterūt ⁊ nō cogno in maiori approximatiōe. ⁊ iō eſt ſoph̓ia ẜm accn̄s. ſicut hic ea ui. gͦ vr̄ ꝙ talis p̄ſidentia maloꝝ nō ſit a deo. ¶ Item nihil in dem eſt volūtas q̄ diſtat a malo. ⁊ q̄ approximat̉ malo. gͦ ſi ma iuſtū eſt a deo. ſed multi iniuſte dn̄antur alijs. ergo vr̄ ꝙ non la eſt ꝓut eſt approximata ex cōparatione ad malū. ſil̓r mala ē oīs poteſtas ſiue dn̄ium qd̓ eſt in hoībus ſit a deo. ¶ Item ni ꝓut erit diſtās. aſſignat̉ em̄ hic aliqͥd ſil̓r accn̄ti ⁊ rei ſubiecte bil inordinatū eſt a deo. ſꝫ cū ſtultus p̄ficitur ſapiēti. ⁊ malus Iineſſe. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ vſus potētie peccādi inqͣtū hmōi bonis. hoc eſt inordinatū. gͦ nō videt̉ eſſe a deo. ¶ Iteꝫ nihil eſt malus. Dd̓m ꝙ maxima illa intelligit̉ de vſu ad quē vnaq̄qd̓ eſt ꝯͣ ius nature eſt a deo. ſed ptās dn̄andi in boīes eſt con qꝫ res directe ⁊ de ꝓximo ordinat̉. ſed potētia peccandi nō or tra ius nature. gͦ nō eſt a deo. Maior manifeſta eſt. Minor ꝓdinatur. nec directe nec de ꝓximo ad actū peccādi. ꝓ eo ꝙ illa batur ꝑ illud qd̓ d̓r in lib. inſtitutionū. Bella exorta ſunt. ⁊ ca eadē potentia eſt ad oppoſita ⁊ ad ſuū oppoſitū ordinat̉ ꝑ ſe. ptiuitates ſecute. ⁊ ſeruitus q̄ ſunt iuri naturali ꝯͣria. ¶ Item ad hoc aūt ordinat̉ ꝑ accn̄s. Un̄ oppoſitū pctī eſt eius vſus. ⁊ nihil auferendū eſt alicui qd̓ eſt ei datū a deo. gͦ ſi oīs ptās vl̓ pctm̄ eſt eiꝰ abuſus. ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ſi peccare ſit maluꝫ ꝙ ꝑꝑ prelatio eſt a deo. nulli auferēda eſt p̄latio vel poteſtas. ergo hoc potētia peccādi inqͣtū hmōi ſit malū. ¶ Ad illud qd̓ obr. nullus p̄latus vel princeps eſſet deponēdus ꝙͣtūcunqꝫ malus in bonis potētia bn̄faciendi eſt bona. gͦ ⁊c̄. Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. ¶ Item nihil qd̓ hꝫ quis ꝑ dei donationē hꝫ per vſurpationē. qꝛ in bonis bonitas actus eſt a bonitate potentie. vn̄ cōſueuit ergo ſi oīs poteſtas eſt a deo collata. nulla eſt vſurpata. ſꝫ pla dici ꝙ nō qꝛ bona facimus boni ſumus. ſꝫ qꝛ boni ſumꝰ: bona num eſt ꝙ multe poteſtates vſurpant̉ gͦ nō oīs poteſtas a deo facimus. nō ſic aūt eſt in malis: īmo ecōtra. qꝛ mala facimꝰ ma donat̉. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ ptās p̄ſidendi d̓r eſſe illud per qd̓ aliqͥs. as li ſumus. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ ꝙͣuis potētia nō poſſit ſe ꝑ ſuū actū preſidet ⁊ dn̄atur alteri. Illud aūt ꝑ qd̓ p̄ſidet dupl̓r pōt dici. ꝑficere. pōt tn̄ ſe ꝑ ſuū actū deordinare ⁊ deficientē facere. et Uno mō d̓r ip̄a virtus ꝑ quā qͥs p̄ualet alteri. ⁊ hec virtus abſ ꝑꝑ hoc nō tm̄ addit bonū opus ſupra bonū opus ꝙͣtū ad rōnē qꝫ dubio a deo eſt. Alio mō illud per qd̓ p̄ſidet d̓r modus ꝑue 17 merēdi ſicut pctm̄ ſupra pctm̄ ꝙͣtū ad rōnē demerēdi. ¶ Ad il niendi vel ꝓmouendi ad hāc virtutis excellentiaꝫ. ⁊ ſic diſtinlud qd̓ obr̄ ꝙ cōpletior eſt potētia cū eſt ſuo actui ꝯiūcta. Dd̓ꝫ guendū eſt tripl̓r. Nāqͥdā p̄ſunt alijs ex iuſticia. q̄dam ex aſtu i1 ꝙ hoc verū eſt de actu ad quē ordinat̉ ſimpl̓r. ſꝫ nō eſt verū de cia. ⁊ qͥdam ex violentia. Qn̄ aūt aliqͥs preeſt alijs ꝑ iuſticiā. eo ad quē ordinat̉ ꝑ accn̄s maxime cū actus ille plus tenet rō tunc illa ptās dn̄andi loq̄ndo ſimpl̓r a deo eſt. ⁊ reſpectu p̄ſi⁊ ⁊ iij

libri Secundi dentis. ⁊ reſpectu ſubiacentiū. Qn̄ aūt p̄eſt aliq̄s ꝑ aſtutiā vl̓ lium. ſed etiā ẜm p̄ſidentiam officioꝝ. ergo vr̄ ꝙ dn̄ium nō rex1 per violentiā. tunc dd̓m eſt ꝙ talis ptās hꝫ cōparari ad volun pugnet: ſed ꝯſonet inſtitutioni nature hūane ſicut ⁊ angelice. tatem p̄ſidentis. ⁊ hꝫ cōparari ad meritū ſubiacētis. In cōꝑa ¶ Item ptās dn̄andi eſt ꝓprietas dignitatis ⁊ nobilitatis. ratione ad meritū ſubiacentis talis p̄ſidentia iuſta eſt. qꝛ aut ſed ſi aliquid dignitatis cōpetit nature lapſe multomagis cō eſt ad bonoꝝ ꝓbationē. aut ad maloꝝ punitionē. Si aūt cōpa petit nature inſtitute. ergo vr̄ ꝙ magis ꝑtinebat ad ſtatū naretur ad voluntatē p̄ſidentis. ſic iniuſta eſt. Et pͥmo quidē mō ture inſtitute ptās dn̄andi ꝙͣ ad ſtatuꝫ nature lapſe. ¶ Item d̓r eſſe a deo faciēte ⁊ ordināte ẜm ꝙ d̓r Iob. xxiiij. Facit regͣom̄e illud qd̓ eſt ad cōſeruationē ordinis naturalis ꝑtinet ad re bypocritā ꝑꝑ pctā ppl̓i. Et Ozee. xiij. Dabo eis regē in fun inſtitutionē nature. ſꝫ ptās pn̄dendi ꝑtinet ad ꝯſeruationem rore meo. Scd̓o aūt mō.ſ. in cōparatione ad voluntatē p̄ſidēordinis naturalis. gͦ ptās p̄ſidēdi ineſt homini a deo ẜm inſtitis ſic d̓r eſſe a deo ꝑmiſſiue. nō aūt approbatiue. ꝑꝑ qd̓ dr̄. Ip tutionē nature. Maior manifeſta eſt. Minor ꝓbat̉ ꝑ illud qd̓ ſi regnauerūt ⁊ nō ex me ⁊ p̓nc ves extiterunt ⁊ non cognoui. dicit Aug. xix. de ci. dei. Penalis ẜuitus ea lege ordinat̉ q̄ na Concedendū eſt igr̄ ꝙ oīs poteſtas p̄nidendi ẜm id qd̓ eſt ⁊ ēt turalē ordinē ꝯſeruari iubet ⁊ ꝑturbari vetat ſed ad idē ordi reſpectu eiꝰ ſuꝑ quē eſt iuſta eſt. ⁊ a deo eſt. ⁊ hoc on̄dunt rōes natur poteſtas dn̄andi ⁊ penalis ſeruitus. ergo ⁊c. Sed ꝯtra ⁊ autoritates q̄ ad pͥmā ꝑtē īducunt̉. ⁊ iō ꝯcedēde ſunt. Cōci Greg. Oēs hoīes natura equales fecit: ſed ꝓ varijs meritis dendū ē nihilominꝰ. ꝙ modus deueniēdi ad hāc p̄ſidētiā ī cō alios alijs occulta dei diſpēſatio ſed iuſta p̄ponit. gͦ vr̄ ꝙ ſubparatiōe ad volūtatē p̄ſidentis pōt eē iuſtꝰ ⁊ īiuſtus. ⁊ ẜꝫ ꝙ iu tectio ⁊ p̄latio nō ſit in hoīe ẜm inſtitutionem nature. ¶ Item ſtus eſt. a deo ē: ⁊ ẜꝫ ꝙ iniuſtꝰ a deo nō eſt. Qꝛ ꝟo nūꝙͣ ē ita in Aug. xix. de ci. dei. Rōnaleꝫ hoīem ad imaginē dei. factū dn̄a iuſtus ex vna ꝑte quin ſit iuſtus ex altera. ideo de nulla poten ri noluit deꝰ niſi irrōnalibus. ergo ſi ptās p̄ſidendi et dn̄andi 3 tia p̄ſidendi dici pōt ꝙ non ꝓcedat a deo. ¶ Ad illud gͦ qd̓ pri eſt in vno hoīe reſpectu alteriꝰ vr̄. ergo ⁊c. ¶ Item rōne hocmo obr̄ in ꝯͣrium. ꝙ dn̄s dicit ꝙ regnauerūt ſꝫ nō ex ip̄o. Dd̓m ipſum vr̄ libertas homini ineſt a natura. ſed ptās dn̄andi eſt li ꝙ nō eſt ibi negatio cuiuſcūqꝫ volūtatis. ſꝫ voluntatis an̄cedē bertatis impeditiua. ergo non vr̄ ꝙ ſit a natura. Ꝙ aūt liber tis. ⁊ voluntatis approbātis. Dn̄ium em̄ maloꝝ potiꝰ eſt a deo tas ⁊ a natura ſit. ⁊ a ptāte p̄ſidendi habeat īpediri. manifeſta vindicante ꝙͣ ſit a deo acceptāte. Un̄ in eis verificat̉ illud qd̓ tur. qꝛ libertas ſic hꝫ diffiniri. Libertas ē naturalis ptās qua a3 d̓r Eccl̓s. iij. Interdū dn̄atur hō hoī in malū ſuū. ¶ Ad illud lꝫ homini facere qd̓ vult. ¶ Item hō ẜm ſuā primā cōditionē qd̓ obr̄ ꝙ nihil iniuſtū eſt a deo. Dd̓m ꝙ verū eſt ẜm ꝙ iniuſtū. eſt factus ad dei imaginē. ſed inqͣtum eſt imago dei natus eſt Quāuis aūt potentia dn̄andi iniuſta ſit: frequēter in cōparaimmediate ferri in deū. ergo ſi ſolus deꝰ eo maior eſt. igit̉ ẜm tione ad voluntatē p̄ſidentis ſemꝑ tn̄ iuxta eſt in cōparatione naturā nihil eſt ſupra. hoīem niſi deus. ergo nullum dn̄ium in ad moritū ſubiacentis. qꝛ eſt ad vindictā malefactoꝝ. ad lauhoīe eſt ẜm nature inſtitutionem niſi ſolum diuinum dn̄ium. 24 dem v̓o bonoꝝ ſicut d̓r. j. pet. ij. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ aliqͣ ptās ¶ Item nō eſt dn̄s ſine ſeruo. ergo nec dn̄ium ſine ſeruitute. inordinata eſt. Dd̓m ꝙ ⁊ ſi aliquo mō aliqͣ ptās poſſit ex inordi ſed ſeruitus eſt introducta ꝓpter pctm̄ ſicut in pluribus locis nata volūtate ꝓcedere. ptās tn̄ ip̄a ſemꝑ ordinata eſt ſicut didicit Augu. ergo vr̄ ꝙ poteſtas dn̄andi in hoīe ſit ẜm cōditio cit Greg. in moral̓. ꝙ tumoris elatio nō ptātis ordo in crimīe nem culpe. nō ẜm inſtitutionē nature. ¶ Item in glorificatio eſt. potentiā deꝰ dedit. elationē potentie malicia nr̄e mētis in ne homini vitia detrahent̉ ⁊ natura ſeruabitur. ẜꝫ ꝙ in lib. de uenit. ¶ Et ſi obijciat̉ ꝙ inordinatū eſt ꝙ ſtulti p̄ſunt ſapiētit ci. dei vult Augu. ſed in ſtatu glorie nō manebit dn̄ium prelabus. ⁊ mali bonis. ⁊ ẜui dn̄is vel liberis. Dd̓ꝫ ꝙ ⁊ ſi aliqͣ inordi tionis ⁊ ſubiectio ſeruitutis ergo nō vident̉ hec eſſe in natura natio appareat exteriꝰ nihilominꝰ latet pulchra ordinatio ītehumana ẜm ꝙ inſtituta ſed ſoluꝫ ẜm ꝙ lapſa ⁊ viciata. ¶ Rn̄. rius ẜm diuinū iudiciū. qd̓ freq̄nter eſt occultū. nunꝙͣ tn̄ iniuDd̓m ꝙ poteſtas dn̄andi vel preſidēdi d̓r tripl̓r. ſcꝫ largiſſime2ꝰ ſtum ꝑꝑ qd̓ d̓r Eccl̓s. x. Uidi malū qͣſi ꝑ errorē egrediens a facōiter ⁊ ꝓprie. Largiſſime dn̄andi poteſtas dr̄ reſpectu oīs rei cie pͥncipis. ſtultū poſituꝫ in dignitate ſublimi ⁊c. qͣſi diceret. qua hō pōt ad libitū ⁊ votum ſuum vti. ⁊ hoc mō dicit̉ hō eſſe qꝛ ꝙͣuis appareat ibi error magnꝰ. tn̄ eſt ibi ordinatio. dū ex hͦ dn̄s poſſeſſionū ſuaꝝ. ſiue mobiliū. ſiue immobilium. Alio mō mali puniunt̉ ⁊ boni ꝓmouent̉. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nulla popoteſtas p̄ſidendi ſiue dn̄andi dicit excellentiā ptātis in īpeteſtas eſt a deo que eſt ꝯͣius nature. Dd̓m ꝙ eſſe ꝯtra ius natu rando ei q̄ eſt capax rōnis ⁊ p̄cepti. Tertio mō ptās dn̄andi ſi re hoc eſt dupl̓r vel ſimpl̓r. vel ẜm aliqueꝫ ſtatū. Cū ergo d̓r ꝙ ue p̄ſidendi d̓r ptās coercendi ſubditos. ⁊ hec ptās dicit quāptās dn̄andi eſt ꝯͣ ius nature. hoc nō intelligit̉ ꝙͣtū ad vl̓e didam artationē libertatis. ⁊ talis ptās dn̄andi ꝓprie d̓r dn̄ium ctamen nature: ſꝫ ꝙͣtū ad dictamē nature alicuiꝰ ſtatus detercui rn̄det ſeruitus. Primo mō poteſtas dn̄andi. cōis eſt omni minati in quo quidē nō eſſet ſubiectio ẜuitutis nec p̄latio ptā ſtatui. videlicꝫ ſtatui nature inſtitute. ⁊ nature lapſe. ⁊ nature tis. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nihil qd̓ eſt a deo datū ē auferenduꝫ. glorificate. ⁊ excellentiori mō fuit in ſtatu nature inſtitute ꝙͣ 17 Dd̓m ꝙ illud verū eſt ſi deꝰ ſimpl̓r ei dedit. ſi aūt ſolū ſit ad tē ſit in ſtatu nature lapſe. Scd̓o modo cōpetit ſtatui vie. ſiue ꝓ pus datū. ſicut dn̄s voluit dare. ita etiā voluit ꝑ miniſterium ſtatu nature inſtitute. ſiue ꝓ ſtatu nature lapſe. Si em̄ homo humanū auferre. hoc aūt cognoſcimꝰ ꝙ deus velit. qn̄ videm ſtetiſſet ⁊ vir poſſet imperare vxori. ⁊ pater potuiſſet imperaordinē iuſticie ſic exigere. Deꝰ eī dedit vitā latroni. ⁊ tn̄ iudex re filio. ⁊ hoc reperitur etiā in angelis ꝙͣdiū ſunt adminiſtraiuſte illā aufert ei. exigēte hoc mādato iuſticie qͦ d̓r maleficuꝫ torij ſpūs. qꝛ ex illa parte aliquo mō ſunt in ſtatu vie. Hec tn̄ nō patieris viuere. Sic etiā intelligendū ē ſe br̄e in ptāte nr̄a preſidētia nō manebit in gl̓ia ſicut in precedentibus oſtēſum ⁊ principū. qꝛ ẜm iuris rectitudinē tā dn̄iū ꝙͣ ptātis pͥuilegiū fuit. Tertio ꝟo modo poteſtas dn̄andi in hoīe eſt ſolum ẜꝫ na meret̉ amittere. qͥ ꝯceſſa ſibi abutitur ptāte. ¶ Ad illud quod 4 ture lapſe ſtatum. ineſt em̄ ei ẜm culpe punitionē. non ẜm natu obr̄. ꝙ nulla ptās a deo collata eſt vſurpata. Dd̓m ꝙ verū eſt re inſtitutionē. ⁊ hoc qꝛ ſeruitus ſibi correſpōdens ẜm ꝙ diſi total̓r detur a deo. ſed deꝰ ſic dat poteſtatē ꝙ frequēter bocunt ſancti eſt pena pctī. Et qꝛ iſto modo loqͥmur hic de potemo cooperat̉ in illiꝰ poteſtatis adeptione. ⁊ cū recte cooperat̉ ſtate dn̄andi. ideo ꝯcedende ſunt rōnes oſtendentes ꝙ talis ad illius poteſtatis adeptionē. tunc d̓r dn̄ari ex iuſticia. qn̄ ꝟo poteſtas nō ineſt homini ẜm primariā ꝯditionē ſuā. ſiue ẜꝫ ſta iniuſte. tūc d̓r illa poteſtas vſurpata. in qua nō preeſt de iure. tum nature inſtitute. ¶ Ad illud gͦ qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariū ex te 3 ꝙͣuis p̄ſit de facto. nihilominꝰ tn̄ qꝛ talis poteſtas nō caret oī xtu Gene. ⁊ ex. ij. Corin. xj. iam ptꝫ rn̄ſio. procedunt em̄ de po nō ordine iuſticie. ꝯceditur eē a deo. Et ſimul ſunt hec duo ꝟa teſtate preſidēdi accepta primo ⁊ ſcd̓o modo. nō tertio. nam ei ẜm diuerſos. reſpectus. vcꝫ ꝙ eadem ptās ſit vſurpata ⁊ a deo ſi mulier ſit viro quodāmō inferior rōne infirmioris ſexus. ni collata abſqꝫ aliqua repugnantia. bilominus: qꝛ non eſt creata vt eſſet ei in adiutoriū vt famula ¶ Utrū ptās p̄ſidendi ſit in hoīe ẜꝫ inſti ſed vt ſocia. hinc eſt ꝙ ꝙͣuis dicatur caput eiꝰ. non tn̄d̓r dn̄s. d Queſtio. lj. tutionē nature. vel ẜm punitionē culqꝛ ipſa non eſt ancilla ipſius. Et iō ſupra dicit mgr̄ diſ. xviij. q pe. Et ꝙ p̓mo mōvr̄ Gen̄. j. faciamꝰ hoīem ad ymaginē ⁊ ſil̓itu mulier ad equalitatē fuit cōdita. ideo fuit formata de latere. dinē noſtrā. ⁊ p̄ſit ⁊c̄. Si tu dicas ꝙ habuit p̄lationē reſpectu non de pedibus vel de capite. vt viri videret̉ eſſe ſocia nō dn̄a beſtiaꝝ. ſed nō reſpectu hoīm ꝑ hoc nō euadet̉. qꝛ. ij. Coꝝ. xj. vel ancilla. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ p̄latio eſt in angelis. iam ptꝫ Caput mulieris vir. ſi ergo caput p̄ſidet corpori et dꝫ regere rn̄ſio. qꝛ ꝙͣuis vnus p̄ſideat alteri ⁊ imperet alteri. ⁊ autorita zi corpus. ergo vr̄ ꝙ ẜm inſtitutionem nature ſit ptās dn̄andi in tem habeat ſuꝑ alterū imperādi ei aliqͥd qd̓ ꝑtinet ad officiūꝫ humano genere. ¶ Item in angelis qͥ ſunt ꝑfecti in natura et miniſterij. tn̄ vnꝰ angelus nō d̓r eſſe ſeruꝰ alterius angeli. ⁊ lo in gl̓ia non tm̄modo eſt ordo ⁊ gradus ẜm excellentiā natura ex hoc nō ꝯcludit̉ ꝙ poteſtas dn̄andi ẜm ꝙ ei correſpōdetꝭ ſer 41 uitus

L Diſtinctio 5 XLII z2 uitus ſit in hoīe ẜm ꝯditionē nature. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ doẜm ꝙ triplex d̓r eſſe libertas.ſ. a coactione. a culpa ⁊ a miſeria miniū eſt ꝓprietas dignitatis. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſit ꝓprietas dignita ſic ẜuitus pōt dici tripl̓r. que attendit̉ in libertatis artatione tis in eo qͥ p̄ſidet. indignitatē tn̄ dicit in eo qͥ ſubeſt. ⁊ iō natuScd̓m em̄ artationē libertatis a culpa attendit̉ ſeruitus pctī raliter pōt ꝯuenire homini reſpectu alterius creature inferio de qua Ioh. viij. Qui facit pctm̄ ſeruus eſt pctī. Et Rom̄. vj. ris reſpectu tn̄ alteriꝰ hoīs non ꝯuenit natural̓r. ſed quodam Nō regnet pctm̄ in vr̄o mortali corpore. Scd̓m ꝟo artationem mō p̄ter natural̓r. videlꝫ in punitōeꝫ pctī. ſicut em̄ dicit Amb. libertatis a miſeria attendit̉ ẜuitus pene ⁊ mortis. De qua d̓r 33 Seruitus introducta fuit per peccatū ebrietatis. ¶ Ad illud Ro. vj. xp̄s rcſurgēs a mortuis. iā nō moritur mors illi vltra qd̓ obr̄. ꝙ dn̄ium et ſeruitus faciead ꝯſeruationē ordinis nanō dn̄abitur. Scd̓m aūt artationē libertatis a coactione attē turalis. Dd̓m ꝙ eſt ordo qͥ reſpicit naturā ẜm oēm ſtatū ⁊ ē orditur ſeruitus ꝯditionis. De qua d̓r Ro. vij. Seruus vocatus do qui reſpicit naturā ẜm ſtatū ſue ꝯditiōis. ⁊ eſt ordo qͥ reſpi es. nō ſit tibi cure. ſꝫ ⁊ ſi potes liber fieri. magis vtere. Hec āt cit naturā ẜm ſtatū ſue corruptionis. ⁊ ẜm hoc quedaꝫ ſunt de ſeruitus attendit̉ in coartatione libertatis a coactione nō ꝙͣdictamine nature ſimpl̓r quedā de dictamine nature ẜm ſtatū tum ad interiorē motū volūtatis q̄ cogi nō pōt. ſed ꝙͣtū ad ex nature īſtitute. q̄dā de dictamīe nature ẜm ſtatū nature lapſe teriorē. Un̄ ⁊ ẜuitus introducta fuit in hoc ꝙ vnꝰ alterū vicit ⁊ Deū eſſe bonorandū dictat natura ẜm oēm ſtatū oīa eſſe cōīa feruituti ſue addixit. vt nō liceat facere ꝯͣriū eiꝰ qd̓ ip̄e manda dictat ẜm ſtatū nature inſtitute. aliqͥd ꝓpriū eſſe dictat ẜm ſta uerit. Cū ergo triplex ſit ẜuitus vna hꝫ ortū ab altera. nā non tum nature lapſe ad remouēdas ꝯtētiones ⁊ lites. ſic oēs boeſſet ſeruitus pene niſi p̄ceſſiſſet ſeruitus culpe. nec ẜuitus cō mines eſſe ſeruos dei dictat natura ẜm oēm ſtatū. Hoīem ꝟo ditionis ſubſequeret̉. niſi illa duplex p̄cederet. cū ergo aliqͥs adequari homini dictat ẜm ſtatū ſue pͥme cōditionis. Hoīem regenerat̉ in xp̄o ⁊ efficit̉ xp̄ianus. liberat̉ a ſeruitute pctī. ſꝫ aūt hoī ſubijci. ⁊ hoīeꝫ hoī famulari dictat ẜm ſtatū corruptio tn̄ nō ſic liberat̉ qͥn etiā poſſibilitatē ⁊ facilitatē ⁊ ꝓnitatē ba nis. vt mali cōpeſcant̉. ⁊ boni defendant̉. Niſi em̄ eſſent bmōi beat redeūdi in idē genꝰ ẜuitutis. ⁊ hinc eſt ꝙ ꝑꝑ eius promo dn̄ia coercētia malos. ꝑꝑ corruptionē q̄ eſt in natura vnꝰ alte tionē ⁊ būiliationē reliqͥt dn̄s eidē ſeruitutē mortis ⁊ ꝯditōis rum opprimeret ⁊ cōiter hoīes viuere nō poſſent. Nō ſic autē Un̄ ita moriunt̉ xp̄iani ſicut ⁊ alij. Et ꝑꝑꝓnitatē ad malū ⁊ cō eſſet ſi hō māſiſſet in ſtatu innocētie. qͥlibet em̄ in gradū ⁊ ſtacupiſcentias militātes in mēbris ex qͥbus ꝯſurgunt bella ⁊ litu ſuo maneret. Et ſic ptꝫ ꝙ illa rō nō ꝯcludit ꝙ ẜuitꝰ vl̓ domi tes. ita indigēt regi terreno pͥncipe ſicut ⁊ alie gētes. ⁊ iō non niū reſpiciat naturā inſtitutā. ſꝫ ſolū ꝙ reſpicit naturā lapſaꝫ. ſolū ẜm humanā inſtitutionē. ſꝫ etiā ẜm diuinā diſpenſationeꝫ vbi ordo hꝫ ꝑturbari. ⁊ pōt per dominiū conſeruari. inter xp̄ianos ſunt reges ⁊ pͥncipes dn̄i ⁊ ſerui. ⁊ ẜꝫ diſtinctio Onſequenter querit̉ de neceſſitate ſubiacendi potē nem ptātis ei ſubijciunt̉ ⁊ tenent̉ ẜm plus ⁊ minus. Et hoc ip̄e tie preſidēdi. Et circa hoc querunt̉ duo. Primo q̄riM dn̄s dicit Mat. xxij. Reddite q̄ ſunt ceſaris ceſari ⁊ q̄ ſunt dei tur. vtrū xp̄iani teneātur ſubiacere tyrānis in aliqͦ deo. Et apl̓s. j. Tim̄. vlti. hoc docet ⁊ ꝯͣriū p̄dicantes ꝯdēnat. T bus. Scd̓o queritur. vtrū religioſi teneātur ſubiace Ait em̄ ſic. Quicūqꝫ ſunt ſub iugo ẜuitutis dn̄os ſuos dignos re prelatis ſuis in omnibus. oī bonore arbitrent̉. ne nomē dn̄i ⁊ doctrina blaſphemet̉. Si qͥs aūt al̓r docet ⁊ nō acqͥeſcit ſanis ẜmonibꝰ dn̄i nr̄i ieſu xp̄i. Utrū xp̄iani teneant̉ ſubeſſe tyrānis. ſi E TuEIIIO. j. ue ptāti ſeculari aliqͥbus. Et ꝙ ſic vr̄. j. ſuꝑbꝰ eſt nihil ſciens ⁊c. Et hocip̄m ꝓbat Ro. xiij. ⁊ in pluribꝰ Pet. ij. Serui ſubditi eſtote in oī timore dn̄is. nō tm̄ bonis et alijs locis docet ⁊ mādat. Et ideo ꝯcedendū eſt ꝙ xp̄iani ſūt modeſtis. ſꝫ etiā diſcolis. ¶ Itē Rom̄. xiij. Oīs aīa ptātibus terrenis dn̄is obligati. nō tn̄ in oībus: ſed in bis ſolū que non ſublimioribus ſubdita ſit. Et poſt. Reddite oībus debita. cui ſunt ꝯtra deū. neqꝫ in his oībus ſed in bis que ẜm rectam con tributū tributū. cui vectigal vectigal. Et ſi tu dicas ꝙ hoc eſt ſuetudinē ſtatuta ſunt rōnabiliter. ſicut tributa ⁊ vectigalia ⁊ admonitio ꝑꝑ ſcādalū vitandū. Cōtra paulo ante. Neceſſitate cōſimilia. Un̄ rōnes ⁊ autoritates que hoc on̄dunt ꝯcedende ſubditi eſtote nō ſolū ꝑꝑ irā. ſed ēt ꝓpter ꝯſcīam. ¶ Itē hocſunt. ¶ Ad illud ꝙ p̓mo obijcit̉ de tex. ⁊ glo. xvij. Mat. Dd̓m 53 ipſum on̄ditur rōne qua apl̓s facit ibidē. Non eſt inqͥt ptās ni ꝙ textus intelligit de xp̄o. ꝙ xp̄s nō tenebat̉ reddere tributū ſi a deo: ſed que a deo ſunt. ordinata ſunt. gͦ oīs ptās ordinata ⁊ de bis qͥ ſunt eiꝰ imitatores ꝑfecti. vtpote de apl̓is ꝓ eo ꝙ na eſt ordinatione diuīa. ita ꝙ qͥ reſiſtit ptāti. dei ordinationi retural̓r erant liberi. ⁊ oīa bona tꝑalia dimiſerunt. ⁊ iō cenſum ſiſtit. ſed qͥ reſiſtit ordinationi dei dānationē ſibi acqͥrit. gͦ ⁊c. vel tributū ab eis reges terre accipere non debebant. in alijs ¶ Item ẜuire homini nō eſt culpa nec malū. īmo meritoriū. qͥ aūt xp̄ianis vel qͥ ſunt ſeruilis ꝯditionis. vel qui abundant tē vr̄ ꝙ ab illa ẜuitute nō abſoluat̉ per baptiſmū. gͦ ſicut nō xp̄ia poralibus bonis. illa autoritas non dꝫ intelligi. ¶ Ad illud ni ſerui ſunt alioꝝ ita etiā ſi xp̄iani fiāt ſeruire teneant̉. ¶ Itē 36 quod obijcitur. ꝙ lex euāgelica eſt lex ꝑfecte libertatis. Dicē ad hocipſum ſunt multe autoritates q̄ pn̄t ſumi quaſi ab oībꝰ dum ꝙ ideo dicitur lex perfecte libertatis: quia liberat a ſerepl̓is btī Pauli in quibus monet ſeruos ſubiacere dn̄is ſuis. uitute p̄uaricationis ſiue etiā a ſeruitute legis dū in ea datur ¶ Sꝫ ꝯͣ. Mat. xvij. Reges terre a qͥbus accipiūt cenſum. a fiſpūs charitatis. qͥ eſt ſpūs libertatis ẜm id qd̓ dicit apl̓s Ro. lijs an ab alienis. Et poſt. gͦ liberi ſunt filij. gloſ. ibidē. Liberi viij. Non accepiſtis ſpm̄ ſeruitutis iterū in timore. ſꝫ ſpm̄ ado ſunt filij regni in oī regno. multomagis liberi ſunt filij illiꝰ re ptionis filioꝝ. ⁊ ideo ex hoc nō ſequit̉ ꝙ qui eſt ſub lege euan 37 gis. ſub quo ſunt oīa regna in quolibet regno terreno. ſi ergo gelij ſit liberatusa ſeruitute terreni dominij. ¶ Ad illud quod boni xp̄iani ſunt filij regni illiꝰ. vr̄ ꝙ uuilius regis terreni ptā obijcitur. ꝙ charitas oīa vnit ⁊ cōia facit. Dd̓m ꝙ hoc verum ti ſint aſtricti. gͦ nō tenent̉ ei ſubeſſe in aliquo tributo. ¶ Iteꝫ eſt per quādam participationē. ſed nō eſt verū ꝑ dn̄ij autorita Iac. j. Qui aūt ꝓſpexerit in lege ꝑfecte libertatis. Glo. expo tem. oēs etiā vnit. ſed hoc eſt ẜm affectionē nō ẜm gradus ⁊ di nit ꝙ lex ꝑfecte libertatis ē lex euāgelica. gͦ ſi ꝑfecta libertas gnitatis indiſtinctionē. nā in corpore xp̄i magna eſt mēbrorū liberat ab om̄i ẜuitute. vr̄ ꝙ oīs qͥ inberet legi euāgelij abſolu diſtinctio. ꝙͣuis ꝙͣtum ad cōformitatē affectionum magna ſit 3a tus ſit ab om̄i ſeruitute regis terreni. ¶ Itē charitas oīa mēvnio. ¶ Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ abſoluit lex euāgelica ab onere lebra xp̄i facit vnū ⁊ oīa facit cōia. vn̄. j. Coꝝ. iij. Oīa vr̄a ſunt. gis moyſaice. ergo multo fortius a lege humana. Dd̓m ꝙ non ſiue mors ſiue vita ⁊c. oīa facit vnum. Qꝛ dicit apl̓s. ⁊ ad Eph̓. eſt ſil̓e. qꝛ lex iſta legem illā implet ⁊ euacuat tanꝙͣ veritas fiet ad Coloẜ. Oēs vnū ſumus in xp̄o. nec eſt diſtinctio ſerui et guram. nō ſic aūt eſt de lege inſtitutionis humane qͥ multum liberi. ſi ergo charitas reducit oīa mēbra ad equalitatē ⁊ cōiadiuuat ad obſeruantiā legis diuine. Unde ⁊ a pl̓s mādat rotatem. vr̄ ergo ꝙ in babētibus charitatē nō ſit aliqua obligagari pro pͥncipibus. j. Ty. ij. vt quietam ⁊ trāquillam vitā ſub tio ſeruitutis. ¶ Itē maius eſt vinculū legis diuine ꝙͣ ſit vin 39 eis agamus. ¶ Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ xp̄s ideo ꝑ ſe redimere voculum ꝯſtitutionis humane. ſed lex euāgelica abſoluit ab one luit vt in priſtinā libertatē redigeret. Dd̓m ꝙ ibi notatur effere ſeruitutis legalis. que quidē a deo ꝑ moyſen lata fuerat. ctus plenus redēptionis facte per xp̄m. ſed tn̄ illum effectum multo fortiꝰ abſoluit ab onere ſeruitutis humane ⁊ legis ciuinō plene aſſequimur in preſenti quouſqꝫ creatura ingemiſcit ⁊ lis. ¶ Item Anſel. in li. cur deꝰ hō. cap̄. v. Per ſe redimere vo parturit. donec liberetur a ſeruitute corruptionis in libertaluit vt in priſtinā redigeret libertatē. ⁊ ſibi bō ſubiectus eſſet tem gl̓ie filioꝝ dei. Unde hic inchoatur libertas a culpa. ſꝫ ibi nō homini. ſi ergo empti ſumus p̄cio magno.ſ. ſanguine agni conſummabit̉ libertas a miſeria ⁊ ab omni poteſtate humana incōtaminati ⁊ immaculati vr̄ ꝙ ipſiꝰ ſolius ſerui ſimus. gͦ nō Unde nō ſequit̉ ꝙ ſi ſumꝰ empti a xp̄o ꝙ ꝑꝑ hoc nō ſumus ſer vr̄ ꝙ xp̄ianus qͥ renatus eſt in xp̄o. aſtrictus ſit alicui ſeruituui alterius. qꝛ dn̄ium xp̄i bn̄ cōpatitur ſecū dn̄ium hoīs ī bis z4 ti terreni imperij. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ cū ẜuitus opponat̉ libertati maxime qui nihil iubēt ꝯͣ deū. ſed nō compatitur ſecū dn̄ium ⁊ ⁊ iiij

Libri Secundi. diaboli vel pctī ẜm illud Mat. vj. Nō poteſtis duobꝰ dn̄is ſer autoritas eſt ſpernēda. vnde ꝙͣuis nō teneamur prelatis in oīuire. ideo ꝙuis redēptione xp̄i eruamur a ſeruitute mortalis bus obedire. tenemurtū̄ nullum mādatum eoꝝ ſpernere. qanpctī. non tn̄ eruimur a ſeruitute conditienis vel mortis. ded̓r in iure ꝙ ſententia paſtoris ſiue iuſta ſiue iniuſta timenUtrū religioſi teneāt̉ p̄latis obedire ī da eſt. ¶ Ad illud quod obijcitur de verbo apl̓i. Filij obedite 4 F 6 ueIIO. Ij. oībus que nō ſūt ꝯtra deū. Et ꝙ ſic vi vii. j. j per oīa parentibus. Dd̓m ꝙ ſi intelligatur de his que ſpectāt primo autoritate dn̄i. Mat. xxiij. Super cathedrā moyſi ſede ad mādatum diuinum. preceptum eſt. de alijs aūt monitio eſt runt ſcribe ⁊ phariſei. que dicūt vobis facite. ergo ſi dn̄s ſine nō preceptū. ¶ Ad illud verbū beati Bn̄dicti Hiero. ⁊ Hugo. 43 diſtinctione mādat ꝙ faciēda ſunt que dicunt etiam de malis dd̓m eſt ꝙ non loquūtur de obedientia ẜm obligationē neceſſi prelatis. videtur ꝙ in oībus obediēdum eſt eis. Si tu dicas tatis. ſed ẜm perfectionē charitatis. ¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝓ nō intelligitur niſi de illis que dicunt ⁊ ad que homo tenetur ꝙ ſicut homo vouet paupertatē ⁊ continentiā. ita vouet obeper mādatum legis. ꝯtra hoc eſt. qꝛ alibi dicit dn̄s. Qui vos dientiā. Dd̓m ꝙ ſic. ⁊ nō ſic. Sic quidē in hoc ꝙ aufert ſibi pro audi. me audit. ⁊ qui vos ſpernit me ſpernit. ergo ſi deꝰ in oīprie volūtatis dn̄ium. Non ſic aūt qꝛ nō artat ſe ad facienduꝫ bus eſt audiēdus. ⁊ in nullo ſpernēdus. videt̉ ꝙ p̄lato a deo niſi ea que in regula expreſſa ſunt. Et qm̄ in om̄i religione per inſtituto. a ſuis ſubditis debeat in oībus obediri. ¶ Itē Cel fectionis ſimpl̓r cōtinetur renūciatio ꝙͣtum ad opus carnis ⁊ lo. iij. Filij obedite parentibus veſtris ꝑ oīa. ſi ergo filij carna ꝙͣtum ad opus ꝓprietatis. vel in ſpeciali vel in cōmuni. nō ſic les parētibus carnalibus debent per oīa obedire. ⁊ nō debēt autem precipiūtur oīa que poſſunt precipi. ideo nō ſic artatur minus eſſe obediētes filij ſpūales patribus ſpūalibus ꝙͣ carad obediēdum in oībus ſicut ad renunciādum oībus. Ratio nales carnalibus. ergo religioſi debent ſuis p̄latis in oībus aūt huius eſt. qꝛ poſſibile eſt alicui renūciare ꝓprietati. ⁊ etiā obedire. ¶ Item btūs Bn̄dictus in regula ſua. Si precipit dit. j. de ſatis facile. maxime vbi eſt poſſeſſio habita in cōi. ſed obtemprelatus impoſſibile tentāduꝫ eſt facere. ergo ſi ī impoſſibiliperare oībus que dicūtur hoc nō tm̄ eſt non facile immo etiaꝫ bus obediēdum eſt ei. multo fortius in poſſibilibus. ergo in oī impoſſibile. ⁊ ideo fines ponunt̉ promiſſioni obedientieⁱ non bus. ¶ ItemHieron̄. ad ruſticum. Prepoſitum monaſterij tiſic ponūtur promiſſioni paupertatis vel etiā caſtitatis. qnde meas vt dn̄m diligas vt patrem. credas quicqͥd dixerit ſaluin regula beati Franciſci ſimpl̓r precipitur ꝙ illius regule ꝓtare. nec maioris iudicet ſententiā cuius eſt officium obedire feſſores nihil oīno habeant ꝓprium ſuper terrā. ſimpl̓r etiam et iuſſa implere dicente moyſe. Audi iſrl̓ ⁊ tace. ¶ Iteꝫ Hugprecipitur perpetuo cōtinere nō ſolum ab actu: ſed etiam a ſu de ſctō victo. Obedientia eſt virtus que oīa amplectitur iniū ſpecto cōſortio ⁊ conſilio mulierū. ſed non ſimpliciter precipicta neceſſario implenda. niſi obſtiterit imperantis autoritas. tur ſuis prelatis in oībus obedire: ſed in oībus que promiſeergo videtur ꝙ ſi nō obedit in oībus. non bꝫ veram obedienrunt dn̄o obſeruare. ⁊ nō ſunt ꝯtraria aīe ⁊ regule ſue. Neſcio tiam. ergo ſi tenet̉ habere veram obedientiā tenetur in omniſi ad aliquod iſtoꝝ votoꝝ quiſꝙͣ ſciat plus addere. in hoc ergo bus obedire. ¶ Item videt̉ ratione. ſicut hō vouet pauperta perfectionis culmine. congruū eſt predicte queſtionis termidic. ij tem et continentiam: ſic vouet obedientiam: ſed qui vouetcō nare ſermonē. ¶ Si cui aūt aliter videt̉. ⁊ fortaſſis melius tinentiam tenetur abſtinere ab omni coitu. ⁊ qui vouet pauin huius queſtionis determinatione. immo explanatione duo pertatem tenetur renunciare oībus tꝑalibus. ergo qui vouet rum libroꝝ precedentiū ⁊ etiā duoꝝ ſequentiū nō inuideo. ſed obedientiā tenetur obedire in oībus que ſibi iniunguntur. er hoc rogo. vt ſi quis aliquid in hoc opuſculo inuenerit approgo ſicut aliqͥs iudicatur ꝓprietarius. ſi vnū ſolū punctum habatione dignū. agat gratias deo largitori bonoꝝ. In alijs ꝟo beat. ſic dꝫ iudicari inobediēs ſi vnū ſolum prelati verbū perlocis vt inuenerit vel falſum vel dubiū vel obſcurū ſcribentis tranſeat. ergo ei tenetur obedire in omnibus. ¶ Sed contrainſufficientie benigne indulgeat. qui abſqꝫ dubio. teſte conAct̉. v. Obedire opꝫ deo magis ꝙͣ hoībus. ergo in aliqͥbus teſcientia) vera aperta. ⁊ cōia dicere concupiuit. Quicquid em̄ nemur obedire deo. in quibus non tenemur obedire hoībus. ſit de verbis que folijs cōparantur. hoc ſummopere attendēergo videt̉ ꝙ non tenemur obedire prelato in oībus. ¶ Item dum ⁊ in inquiſitione qualibet eſt obſeruādum. ne quis a deo Bern̄. in lib. de diſpēſatione ⁊ precepto. Subditus nec citra letetur in ſententia oris ſui. ⁊ ſic ei inhereat. vt oris alieni verpromiſſum eſt inhibēdus. nec vltra cōgēdus per legē obedien ba deſpiciat. aſpiciens ea oculo minus ſano ⁊ ſic per tumorem tie. ergo ſi aliquis p̄latus precipiat ei vltra id quod ꝓmiſit. nō et liuorē ſibi veritatis aditum precludat. ⁊ de numero borum videt̉ ꝙ teneatur ei obedire. ¶ Item ꝑfectio religionis maxi ſit de quibus dicit apl̓s. ij. Tym̄. iij. ꝙ ſemꝑ ſunt diſcentes. et me ꝯſiſtit in ꝑfectione obedientie. ergo ſi oēs religioſi tenerē nunꝙͣ ad ſcientiā veritatis perueniētes. quod auertat deꝰ ab tur in oībus obedire. oēs religiones eſſent equalis perfectio oībus inquiſitoribus veritatis. Hanc aūt veritatē infatigabi nis. ꝙ ſi hoc eſt plane falſum. ergo ⁊c. ¶ Item religioſus non liter querere. infallibiliter inuenire. inamiſſibil̓r apprehende tenetur obedire prelato ſuo niſi per legē voti. ſed per legē vodic iij. re ⁊ tenere cōcedat nobis ille qui eſt via veritas ⁊ vita. qui cū ti nō tenetur homo ſoluere niſi id qd̓ vouit ſpontanee. ergo vide patre ⁊ ſpūſancto vnū exiſtens in eſſentia. ⁊ ab eis diſtinctus 40 detur ꝙ prelatus nō poſſit ab eo exigere niſi id qd̓ ꝓmiſit obin perſona. hominē rectum fecit. qui ſe infinitis queſtionibus ſeruare. ¶ Reſpō. dd̓m ꝙ aliter loquēdum de obediētia exhiimmiſcuit ẜm ꝙ ſeries manifeſtat duoꝝ precedentium libroꝝ benda prelato a ſubdito religioſo ẜm obedientie ꝑfectionem. cui eſt omnis honor ⁊ gloria. laus ⁊ imperium per infinita ſealiter ẜm neceſſitatis obligationem. Si loquamur de ipſa ẜm cula ſeculorum. Amen. perfectionē. ſic dd̓m eſt ꝙ ſicut dicit Bern̄. Perfecta obedien din..n. d tia finem neſcit. ⁊ perfectus obediens nō ſolū in his q̄ mādat. ¶ Finis ſecunde partis Bonauenture cum ſed etiā ſupra ea que mādat prōptum bꝫ effectum ad ſubiacen textu ſententiarum. dum p̄cepto prelati. deſiderans illū imitari qui humiliās ſeip ſum factus eſt obediēs vſqꝫ ad mortem. Si aūt loquamur de ¶ Regiſtrum. obediētia ẜm neceſſariā obligationē. ſic hꝫ terminū ⁊ menſurā aa bbec dd̓ eē ft ggbh ii kkll minunooꝑꝑ qͥqͥ rr̄ss ttuū xx iuxta magnitudinē voti emiſſi. Non em̄ amplius tenētur obedic. yy33 ⁊ ⁊. omnes ſunt quaterni dire ſuis platis niſi in bis que ꝓmiſerunt dn̄o obſeruare. et q̄ nō ſunt ꝯtraria aīe ⁊ regule ſue. Unde ſi prelatus aliqͥd precipiat quod ſit ſupra votū. ſubditus nō tenetur ad illud implen dum. Et ideo cōcedendum eſt ꝙ religioſi nō tenent̉ prelatis ſuis obedire in oībus. lꝫ ſanū ſit cōſiliū ꝙ in oībus obediant que nō ſunt ꝯtra deū. vnde rōnes que ad ſcd̓am partē inducū di. tur ꝯcedende ſunt. qꝛ verum ꝯcludunt. ¶ Ad illud ergo quod primo obijcit̉ in ꝯtrariū ꝙ obediendū in oībus eſt bis qui ſedent in cathedra. verū eſt de bis que ad cathedrā ſpectant. et de preceptis legis. de alijs aūt nō mandat. Et quod obijcit ꝙ ip̄e dn̄s dicit. Qui vos audit ⁊c. Dicēdum eſt. ꝙ veruꝫ ē ꝙ loquitur de his que apl̓i ⁊ eoꝝ ſucceſſores mandant ex perſona xp̄i ⁊ etiā ex autoritate ſibi data. in nullo tn̄ quod dicunt eoꝝ

Utrū cadat in demonibꝰ deceptio fiue error circa pn̄tia. q. j. g M I rdo queſtionū diui 3o Utrū in demonibꝰ cadat obliuio circa p̄terita. q. ij. b Utrū in demonibꝰ ſit p̄cognitio quo ad futura. nauēture in ſcd̓m librum ſnīarum. q. iij. i Diſtī. j. Utrum res babeāt principium cauſale. Utrum oīs forme inductio ſit a creatore. an aliq̄ ſint ab agēte q. j. a creato vel particulari. Utrū habeāt principiū initiale. q. j. k q. ij. b Utꝝ veraꝝ formaꝝ inductio poſſit eſſe a ſpū maligno. Utrum res ꝓducte ſint in eſſe a pluribus principijs. q. ij. l. q. j. c Utrū aliqͥs poſſit vti miniſterio demonū ī faciēdis miraculis utrū illud ꝓduxerit oīa aſſeipſo aut mediāte alio. q. ij. d. abſqꝫ pctō. Utrum creatio dicat mutationē aliquā. q. iij. m q. j. e ctrum āgeli habeāt corpora natural̓r ſibi vnita. ctrū creatio dicat aliqͥd mediū iter creatorē ⁊ creaturā. q. ij. f q. j. a Di. viij. Utꝝ angeli aliqn̄ aſſumāt corpora. Utꝝ a prīo efficiēte d̓buerit vl̓ potuerit eē reꝝ ml̓titudo. q. j. g q. ij. b Utrū illud corpus bēat verā formā corꝑis humani. Utrū hec diſtinctiodebeat eſſe in vniuerſo. q. ij. b q. j. c Utrum corpus illud qd̓ aſſumit angelus fiat de materia celeutrum vel diuina gl̓ia vel voluntas nr̄a ſit finis principalior ſti an elementari. cōditionis rerum. q. ij. d q. j. ī Utrum angelus in corpore aſſumpto exerceat operatiōes aīe Utrum natura ſpūalis dignitate nature p̄cellat cōpoſitam ex vegetatiue. ſpūali ⁊ corporali. q. ij. k q. j. e Utrum angeli in aſſumptis corporibꝰ habeāt oꝑationes cōue Utrum ſpūs angelicus differat ab aīa rōnali ſpecie. an tm̄ nu niētes potētie ſenſitiue. mero. q. jͣ. l. q. ij. f Diſt. ij. Utrū angelꝰ ⁊ aīa differāt eſſential̓r ꝑ hoc qd̓ ē vnibile. q. ij. m Utrū demōes poſſint habitare in corporibꝰ humanis. q. j. s Utrum demones illabi poſſint aīabus. Utrū ſpūalia habeāt mēſurā ꝓpriā. q. j. a q. ij. h Utrū demon poſſit ſenſus illudere. Utrū ſpūalia habeāt mēſurā vnā ꝑ eſſentiā. q. ij. l q. iij. i Utrum demō poſſit cogitationes immittere. Utrū ſpūalia babeāt mēſurā ꝑmanētē vel ſucceſſiuā. q. iij. c q. iiij. k Utrū euum p̄cedat tp̄s aliquo prioritatis gn̄e. Utrū demones poſſint malas affectiones īprimere. q. jͣ. d̓ q. v. l. Utrum inter tp̄s ⁊ euū ſit aliqua mēſura media. Utrū demones poſſint ſcrutari ſecreta nr̄e ꝯſcīe. q. ij. e q. vj. m Utrū ſpūales ſub̓e ⁊ corporales ſint ſil̓ create. Utꝝ āgeli diuerſoꝝ ordinū ſint diuerſaꝝ ſpērū ꝑ naturā. q. j. a Diſt. ix. q. iij. ſ Utrū celū empyreū ſit ⁊ ſi ſit cuiuſmodi nature ſit. Utrum diſtinctionis angelicoꝝ ordinū principalis cā ſit a na q. j. g Utrum empyreū influat in hec inferiora an nō. tura vel gratia. q. ij. b q. ij. b Utrū loci corporalis ſit locare angelos. Utrum ẜm maiorē capacitatē naturalium dent̉ angelis a deo q. j. i maiora dona gratuita. Utꝝ vnꝰ āgelus ſil̓ ⁊ ſemel ſit ī pl̓ibꝰ locis. an tm̄ in vno. q. ij. k q. iij. c Utrum ſit in loco impartibili ſiue punctali. Utrum vnuſqͥſqꝫ ordo ab eo denoīat̉ qd̓ plenius accepit ī muq. iij. l. diſ. iij. Utrū pl̓es angeli ſint ſil̓ in eodē loco primo. nere. q. iiij. m q. iiij. d Utꝝ ad ſingulos ordīes āgeloꝝ fiat aſſūptio ſaluādoꝝ. q. v. e Utꝝ āgelꝰ ſit ꝯpoſitꝰ ex diuerſis naturꝭ.ſ. ex maͣ ⁊ forma. q. j. a Utꝝ eadē ſit materia ī ſpūalibꝰ ⁊ corꝑalibꝰ ꝑ eēntiā. Utrum p̄latio q̄ eſt in ordine reſpectu ordinis euacuet̉ poſt iu q. ij. b Utrum materia ſpūalium ⁊ corporalium ſit vna ẜm numerum dicium. q. vj. f aut ẜm vnitatem aliā. Utrum ſit ſtatus in nouenario. an ꝓtendat̉ numerus vſqꝫ ad q. iij. c Utrum in angelis ſit mera diſcretio ꝑſonalis. denarium. q. j. d̓ q. vij. s Utꝝ ꝑſonal̓ ꝓprietas ſit ī āgelis accidētal̓ vel ſub̓alis. Utrum in angelis ordo cōpatiat̉ ſecū equalitatē. q. ij. e q. viij. b Utꝝ diſcretio ꝑſonal̓ ſit ꝓ ꝑte pͥncipij formal̓ vl̓ maͣlis. q. iij. f Utrum alijs ſubſtātijs rōnalibus ꝙͣ angelis competat ꝑ ordi Utrum deus fecerit ipſum malum. nes diſtingui. q. j. g q. ix. i Utrum angelus in primo inſtāti ſue creationis fuerit malus Utrum boni angeli mittant̉. q. j. a Diſt. x. actu ꝓprie voluntatis. Utrū oīm angeloꝝ ſit mitti. q. ij. b q. ij. b Utrum angelus oīa creata q̄ cognoſcit cognoſcat ꝑ ſpēs inna Utrum mittant̉ ad accēdēdum noſtrū affectum. q. j. c tas an aliqua ꝑ ſpēs acquiſitas. Utrū angelus mittat̉ ad illuminādū nr̄m intellectum. q. j. i q. ij. d Utrū angelus ꝑ cognitionē naturalē diuinā eſſentiā cognoue Utrum locutio angeli idē ſit qd̓ eius cognitio. q. j. e rit in ſeipſa ſine oī medio ⁊ creature amminiculo. Utrum eadē locutio poſſit eſſe a deo ⁊ angelo. q. ij. k q. ij. ſ Utꝝ āgeli dilectiōe naͣli dilexerūt deū ꝑꝑ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. Utrū āgeli deputari debuerint ad cuſtodiā hoīs lapſi. q. j. l q. j. a Diſt. xj. Utrum angelus naturali dilectione magis diligat ſuperioreꝫ Utrum cōpetens fuerit angelum deputari ad hoīs conditi cu Diſ. iiij. an parē an inferiorē. ſtodiam. q. ij. m q. ij. b Utrū angeli creati ſint in beatitudine ſiue in gl̓ia. Utrū aliqͥs angelus deputatꝰ fuerit ad cuſtodiā xp̄i. q. j. a q. iij. c Utrū angeli creati ſint in gratia. Utrum angelus ꝓpter noſtrā obſtinationem ſubtrabat cuſto q. ij. b Utrū aliqͥbus data ſit future gl̓ificationis p̄ſcīa. die bn̄ficium. q. j. c q. j. d Utrū malis angelis reuelari potuit ſuus caſus. Utrum ex beatificatione cuſtoditi angelo cuſtodienti amplifi q. ij. d Utrū āgeli habuerūt cognitionē matutinā ī ſua creatōe. q. j. e cet̉ gaudium. q. ij. e Diſt. v. Utrū in angelis ſit cognitio veſꝑtina ꝑ gl̓ificationē. Utrum angelus cuſtodiēs in dānatione cuſtoditi incurrat ali q. ij. f Utrum lucifer peccauerit pctō ſuꝑbie. quod detrimētum. q. j. a q. iij. f Utrum lucifer appetierit deo equiparari. Utrū materia corꝑaliū creata ſit ī oīmoda poſſibilitate. q. j. a q. ij. b Utrū angeli minores peccauerunt pctō ſuperbie. Utrum materia illa ꝓducta ſit in ꝑfecta actualitate. q. j. e q. ij. b Diſ. xij. Utꝝ pctm̄ minoꝝ angeloꝝ ordinē bēat ad pctm̄ luciferi. q. ij. d Utrum materia illa corporalium nt creata ſub aliqua formaꝝ Utrum ꝯuerſio btōꝝ angeloꝝ ad deū fuerit virtute nature vl̓ diuerſitate. q. iij. c auxilio gratie. Utrū celeſtiū ⁊ terreſtriū vna ſit materia ꝙͣtum ad eſſe. q. j. d̓ q. j. e Diſ. vj. Utꝝ in bonoꝝ ꝯuerſiōe meritū ſequat̉ p̄miū vel p̄cedat. q. ij. ſ Utrū illa materia ꝓducta fuerit in die. an an̄ oēm diē. q. ij. e Utrū lucifer fuerit de ſup̄mo ordine angeloꝝ ⁊c. Ubi habuit illa materia ſitum. q. j. a q. iij. f Utꝝ minores angeli lapn̄ ſint de oībꝰ ordinibꝰ vel nō. Utrū ꝑ illā lucē q̄ d̓r eſſe opus prime diei intelligat ſcriptura q. ij. b Utꝝ ceciderunt in infernum ꝙͣtum ad locum. lucē corporalē vel ſpiritualē. q. j. c. q. j. a Utrum ceciderunt in infernale ſupplicium. Dato ꝙ intelligat corporalē eſt queſtio qualiter faciebat dieꝫ Di. xiij. q. ij. d Utrum inter eos ſit ordinū diſtinctio. ⁊ noctem. q. j. e Di. vij. q. ij. b Utrum inter angelos malos ſit p̄latio. Utrum lux ſit corpus vel forma corporis. q. ij. ſ q. j. c Utrū in demonū volūtate ſit poſſibilis rectificatioUtrum lux ſit forma ſubſtātialis vel accidētalis. q. j. a q. ij. d Utrum ſit in eis male voluntatis ꝯtinuatio. Utrum lumē qd̓ emittit̉ a corpore luminoſo ſit corpus an quaq. ij. b Utrum ſit in eis male voluntatis intētio. litas corporis. q. iij. c q. j. e Utrum ꝯfirmatio mutet li. ar. ita ꝙ ſit aliud an̄ ꝯfirmationeꝫ Utrum lumē ſit forma ſubſtātialis vel accidētalis. q. ij. f aliud poſt. Utrum criſtallinum celum ſit de natura aq̄. q. 1. d q. j. a Utrū obſtinatio tollat demonibus libertatis vſum. Utrum ſit eiuſdē nature cum igne elemēto. q. ij. e q. ij. b Di. xiiij Utꝝ ꝯfirmatio vel obſtinatio diminuat libertatꝭ dn̄iū. q. iij. ſ Utrum celi habeāt figurā orbicularē. q. j. e

Utrū ignorātia in aliquo hoīe poſſit eſſe culpa. Utrum in corpore celi ſit ponere dextrum ⁊ finiſtrum. q. ij. d q. ij. e Utrum ignorātia ſit culpe excuſatoria. Utrum primum mobile moueat̉ a deo īmediate tm̄ an mediāq. iij. f Utꝝ deꝰ debuit hoīeꝫ facere īexpugnabilē an̄ īpeccabilē. q. j. a Diſtin. q. j. e te aliqua virtute creata. Utrū debuit deus ꝑmittere hoīem impugnari. q. ij. b xxiij. Utrū motus celoꝝ ſit a ꝓpria forma vel ab intelligētia. q. ij. f Utrū tētationis īpulſio deſiderari debeat a viro iuſto. q. iij. c. Utrū oīa luminaria celi locent̉ in vno corpore ꝯtinuo. q. j. g piſti Utꝝ ſi hō ſtetiſſet in cognitione profeciſſet per temporum inUtrū luminaria moueāt̉ ī orbibꝰ ſuis motibꝰ ſuis ꝓprijs. q. ij. h xxx terualla. q. j. d̓ q. iij. i Utrum cōueniat alicui orbi moueri abſqꝫ ſtellis. Utrū ſi ſtetiſſet in ſtatu innocētie aliqn̄ decipi poſſet. q. ij. e q. j. Utrum luminaria diuerſitatē habeāt ꝑfectionū. Utrū adā deū cognouerit in ſtatu innocētie eo gn̄e cognitioUtrum diuerſa luminaria habeāt diuerſas impreſſiones ſuꝑ nis quo expectamus deū cognoſcere in ſtatu gl̓ie. q. iij. f q. ij. l. corporalia. Utrū dare potuerit hoī ſiue alicui creature adiutoriū qd̓ eſſet Diſtin. Utrum ex impreſſionibus illoꝝ luminarium cauſet̉ in hoībus naturaliter inflexibile. q. j. a xxiiij. q. iij. m diuerſitas moꝝ. Utrū datum fuerit hoī naturale adiutorium ꝑ qd̓ poſſet abſqꝫ Utꝝ ſēſibilia ꝙͣtū ad aīaꝫ ſint ꝓducta ex aliqͦ vl̓ ex nihilo. q. j. a. Diſt. v. oī gr̄a tētationi reſiſtere. q. ij. b Utrum corpora aīalium cōpoſita ſint ex quattuor elemētis an pit Utrum intellectus ⁊ affectus ſiue rō ⁊ volūtas. ſint potentie q. ij. b ex vno. diuerſe ꝑ eſſentiam. xxij q. jͣ. c Utrum corpora aīalium magis cōſtent ex elementis paſſiuis Utrū ſuꝑior portio ⁊ inferior ſint diuerſe potētie. q. ij. d̓ q. iij. c. ꝙͣ actiuis an ecōuerſo. Utrū diuiſio volūtatis ꝑ naturalem ⁊ deliberatiuā ſit ꝑ diuer q. j. d Utrum oīa ſenſibilia facta ſint ꝓpter hoīem. ſas potentias. q. iij. e Utrū ſenſibilia aliqua vt pote volatilia ⁊ natatilia. v. die. aliqͣ Utrum agens intellectus ⁊ poſſibilis ſint vna potentia vel di vt greſſibilia. vj. die cū hoīe recto ordine creata ſunt. q. ij. e q. iiij. f uerſe. q. iij. Utrū deꝰ priuſꝙͣ aīalia ꝓduxerit ab oī opere qͥeuerit. Utrū in ſuꝑiori parte rōnis habeat eſſe pctm̄ ẜm ſe. ditti Di. xv. q. j. g q. j. a Utrum boſit imago dei vere. Utrū in ſuꝑiori portione rōnis poſſit eſſe veniale pctm̄. q. ij. b q. ij. b xxx Utrum hō ſit imago dei naturaliter. Utrꝝ aliqd̓ pcm̄ bēat eē in īferiori ꝑte abſqꝫ ſenſualitate. q. j. i. q. iij. c Utrum eſſe imaginē ꝯueniat hoī ꝓprie. Utrū ꝑs inferior poſſit peccare mortal̓r abſqꝫ ſuꝑiori. q. ij. kꝫ q. j. d̓ Utrū rō imaginis pͥncipaliꝰ reperiat̉ ī angelo ꝙͣ ī alaUtrū in ſenſualitate poſſit eſſe pctm̄ veniale. q. jͣ. l q. ij. e Utrū pͥncipalius ſit imago in maſculo ꝙͣ in femina. Utrū in ſenſualitate poſſit eſſe pctm̄ mortale. q. ij. m Utrum imago principalius ſit in cognitiua ꝙͣī motiua ſiue afUtrum li. ar. ſit in ſolis habētibus rōnē. an etiam ſit in brutis Diſtin. q. iij. f fectiua. q. jͣ. a xxv. aīalibus. q. j. a Utrum aīa ade ſiue humana aīa ꝓducta ſit de dei ſb̓a. Di. xvij. Utrū li. ar. ſit potētia diſtincta ꝯtra rōnē ⁊ voluntatē. q. ij. b q. ij. b Utrum aīa ade ꝓducta fuerit ex materia. Utrum li. ar. cōplectat̉ ſil̓ ⁊ rōnē ⁊ voluntatē. q. iij. c q. iij. c Utrum aīa ade ꝓducta fuerit an̄ corpus vel poſtea. diſti Utrum li. ar. cōplectat̉ rōnē ⁊ volūtatē ꝑ modum potentie an q. jͣ. d̓ Utrū corpꝰ ade ꝓduci debuerit de natura pure celeſti. xxxi q. iiij. d ꝑ modum habitus. Utrum corpꝰ ade ꝯſtitutum fuerit de natura pure elementari. Utrū li. ar. addat aliqͥd ſupra rōnē ⁊ voluntatē. q. v. e q. ij. e aut ſimul de natura elemētari ⁊ celeſti. Utrum li. ar. ſit babitus ſiue facultas reſidēs penes rōnem et Utrum ꝯditum fuerit ex elemētis in cōplexione ⁊ cōpoſitione voluntatē coniunctim.i. penes quā iſtarum potētiarum prin q. iij. f Diſtin equali vel inequali. q. vj. f cipalius nobis inſit. q. j. a xviij. Un̄ fuerit ꝓductum corpus mulieris. q. j. g Utrū in oībꝰ in qͥbꝰ eſt ſit eqͣl̓r aūt ẜm magis ⁊ minꝰ. Utrū mulier formata ſit de coſta viri ẜm rōnē ſeminalē. q. ij. b Utrū ſit actuū ꝯtingētiū ⁊ neceſſarioꝝ an̄ ꝯtingētiū tm̄. q. ij. b q. iij. c Utrū rō ſeminalis ſit rō vl̓is vel ſingularis. q. iij. i Utrum li. ar. ẜm ꝙ li. poſſit in malum. Utrum aīe oīm hoīm ſint vna ſubſtātia vel diuerſe. vel an̄ ſint q. iiij. k Utrum li. ar. ab aliquo agente creato poſſit cogi. q. j. d vna aīa numero an diuerſe. diſtis q. v. l. Utrum li. ar. poſſit a deo cogi. q. ij. e Utrum aīe oīm hoīm fuerunt ſimul producte. xxxi Utꝝ ꝑꝑ ineptitudinē corꝑis ligari bēat ꝙͣtū ad vſum. q. vj. in q. iij. f Utrum aīa rōnalis ſit ex traduce. q. j. a Utrum gr̄a ſit aliqͥd circa acceptātē vel acceptatum. q. j. a Utrum aīa rōnalis ꝑ naturā ſit immortalis. Suppoſito ꝙ gr̄a aliqͥd ponat circa gratificatum q̄rit̉ vtrum Piſtii. Utrum oīs aīa vt puta brutalis: nō ſolum rōnalis ex prima cōDi. xix. q. ij. bVtvk illud ſit creatum vel increatum. q. ij. b ditione fuerit immortalis. q. iij. c Utrū gr̄a ſit in gn̄e ſubſtātie vel in gn̄e accidētis. Utrum aīa nō peccāte poſſet corpus ade diſſolui. q. j. c Utrum gratia ſit in genere accidentis corruptibilis an incorUtꝝ adā peccāte corpꝰ eiꝰ poſſꝫ ꝑpetuari ꝑ eſū ligni vite. q. ij. d̓ diſtin. q. iiij. d ruptibilis. Utrū illa īmortalitas ineſſet hoīa natura vel a gr̄a. q. j. e xxxi. q. v. e Utrum gr̄a primo inſit ſubſtātie aīe vel potētijs. Utrum eadē eſſet immortalitas innocētie ꝑ eſſentiā cum īmor q. vj. ſ Utrum gr̄a cōparet̉ ad aīam in rōne motoris. q. ij. f talitate glorie ſi bō ſtetiſſet. Diſ. xx. Utrum gratia gratum faciēs diuidi habeat ꝑ dr̄ias diuerſas DiſtinUtrum in ſtatu innocētie fuiſſet ſexuū cōmixtio. q. j. a q. j. a xxvij. per eſſentiam. Utrum in illa cōmixtione eſſet ſeminum deciſio. q. ij. b Utrum gratia gratum faciēs ⁊ virtus gratuita differant. per Utrū in illa ſeminis emiſſiōe eſſet delectatiōis intētio. q. iij. c. q. ij. b eſſentiam. q. iiij. d Utrum in illo coitu eſſet integritatis corruptio. q. iij. c diſtin Utrum gr̄a ⁊ gl̓ia differāt ꝑ eſſentiam. Utꝝ ī qͣlibet ꝯiūctiōe viri ⁊ mulieris eſſet ꝓlis gn̄atio. q. v. e Utrū ꝑ gr̄am ꝯtingat mereri ip̄m gr̄e donum iā habituꝫ. q. j. d̓ xixij Utrum equalis fieret multiplicatio viroꝝ ⁊ mulierum. q. vj. f q. ij. e Utrum ꝑ gr̄am ꝯtingat mereri gr̄e augmētum. Quid mouerit diabolum principaliter ad tentandum homiq. iij. f Utrū ꝯtingat ꝑ gr̄am mereri ipſiꝰ gr̄e cōplemētum. q. j. a nem. Diſtin. Utrum liberum arbitriū abſqꝫ gr̄a gratum faciēte poſſit a cul q. ij. b De tētatione primoꝝ parētū ꝙͣtū ad inſtr̄m mediuꝫ. xxj. q. j. a pa reſurgere. De tētatione primoꝝ parētū ꝙͣtū ad ordinē ⁊ ꝓgreſſuꝫ. q. iij. c. Utrum liberum arbitrium abſqꝫ gratia gratum faciente poſ Diſtinq. jͣ. d̓ Utrum carnis ſit tētare. dſſtin. q. ij. b. xxviij. ſit aduerſarium ſuum vincere. Utꝝ ꝯtingat tētationē carnis a tētatiōe diaboli ſeꝑari. q. ij. e xxxii. Utꝝ abſqꝫ gr̄a gͣtū faciēte li. ar. poſſit oīa mādata īpler̄. q. iij. c. Cui iſtarū tētationū difficilius ſit reſiſtere. q. iij. f Utrum li. ar. deſtitutum gr̄a gratis data poſſit ad gr̄am gratū Utrū pͥmū pctm̄ hoīs fuerit vel potuerit eē veniale pctm̄. q. j. g q. j. d facientē ſufficiēter ſe diſponere. Utrum pctm̄ qd̓ primo ſecutū eſt ex tētatione illa fuerit remiſUtrū li. ar. oī gr̄a deſtitutū poſſit alicui tētatiōi reſiſter̄. q. ij. e q. ij. b ſibile vel irremiſſibile. Utrū li. ar. oī gr̄a deſtitutū poſſit in aliqd̓ bonū in gn̄e. q. iij. t Diſtin. Utrum pctm̄ qd̓ ex illa tētatione ſubſecutum eſt fuerit grauiſ Dinin Utrū abſqꝫ dono gr̄e hō eſſet deo acceptꝰ īſtatu īnocētie. q. j. a xxix. Diſtin. q. iij. i ſimum oīm pctōꝝ. xxxiij. Utrum bo in ſtatu nature inſtitute poſſet in opꝰ meritoriū exi xxij. q. j. a Quō gn̄e pctī mulier peccauerit. q. ij. b re abſqꝫ dono gr̄e. q. ij. b Utrum qd̓ mulier appetijt vir etiā cōcupierit. q. j. c Utrum hō ante lapſum habuerit gr̄am. q. iij. c. Quis eoꝝ grauius peccauerit an vir an mulier. Utrū hō ſil̓ tꝑe ꝯditus fuerit ī gratuitis ⁊ naturalibꝰ. q. ij. d Utrū pctm̄ primoꝝ parētū fuit ex ignorātia. q. jͣ. d Utruꝫ bō

Utrū bō babuerit tot virtutes ante lapſum quot habuit poſt Utrū intētio in participātibus rōnē dicat aliquid ex parte in lapſum. q. j. e tellectus vel ex parte affectus. Utrū dona gratuita eque magne fuerint efficacie in hoīe ad q. ij. t Utrū ꝯſcīa teneat ſe ex ꝑte intellectꝰ. an ex ꝑte aſfectꝰ. merendū an lapſum ſicut ſunt poſt lapſum. a. j. a Diſtin. q. ij. ſ Utrū ꝯſcīa ſit babitus innatus aut acqͥſitus. Utrū corruptio quā videmus in humana natura inſit ei ex ſue q. ij. b xxxix. Diſtin. Utrū teneamur ad oē illud qd̓ ꝯſcīa dictat neceſſariuꝫ eſſe ad ꝯditionis primordio an ex pctī merito. xxx. q. j. a ſalutem. Utrū merito prime trāſgreſſionis humana natura fuerit corq. iij. c Utrū ſynderiſis ſit in gn̄e cognitionis vel affectionis. rupta penaliter tm̄ an̄ etiā curpabiliter. q. j. d q. ij. b Utrū ſynderiſis poſſit ꝑ pctm̄ extingui. Utrum originale pctm̄ ſit ꝯcupiſcētia. q. ij. e q. j. c ctrum ſynderiſis poſſit deprauari ꝑ pctm̄. Utrum originale pctm̄ ſit ignorātia. q. iij. q. ij. d̓ Utrū qualitas operū ſemꝑ rn̄deat qualitati intētionis. q. j. a Diſt. xl. Utrum aliquid tranſeat in veritatē humane nature ꝑ actū ge Utrum quātū quis intendat tātum faciat. vt ſicut opus ab in neratiue. q. j. e tentione recipit aliquo mō qualitatē. ita etiā recipiat quanUtrum aliquid tranſeat in veritatē humane nature mnediante titatem. opere nutritiue. q. ij. b q. ij. ſ Utrū intētio abſqꝫ bonis oꝑbꝰ ſufficiat ad vitā eternā. q. iij. e Diſtin. Utrū aīa ſenſibilis in hoībus ſit a generāte. q. j. a Utrū oꝑa exteriora aliqͥd addāt ſupra bonā intētionē rōe ſue Rōne cuius partis primo inſit aīe pctm̄ originale. xxxj. q. ij. b excelletie ⁊ dignitatis. ſicut ſunt oꝑa priuilegiata. Utrum maior ſit infectio generatiue per originale ꝙͣ alterius q. j. d dtrum bona oꝑa addāt ſupra bonā intentionē quātū ad quā potentie. q. iij. c titatem dati. Utrum aīa inficiatur a carne. q. ij. e q. jͣ. d̓ Utrum bonitas operū addat ad bone intētionis meritū quan Utrū originale cōtrabat̉ in aīa ex carne ex aliquo appetitu ⁊ tum ad numeroſitatē. voluntate aīe. q. iij. ſ q. ij. ⁊ Utrum actio deliberatiua cū diuidat̉ ꝑ bonū ⁊ maluꝫ. vtrum Diſ. xlj. Utrū caro ipſa inficiat̉ ex propagatione tm̄. vel ex ꝓpagatioDiſtin. diuidat̉ tanꝙͣ ꝑ differentias oppoſitas. ne ⁊ libidine. xxxij. q. j. a q. iij. f Utrum diuiſio actionis deliberatiue ꝑ bonum ⁊ maluꝫ ſit per dtꝝ baptiſmꝰ deleat originale ꝙͣtū ad culpā q̄ eſt ī mēte. q. j. a dr̄ias eſſentiales aut accidentales. Utrū originale pctm̄ ꝑ baptiſmū deleri habeat quātū ad cau q. ij. b Utrum diuiſio actionis deliberatiue ꝑ bona ⁊ mala ſit ꝑ diffe ſam que eſt in carne. q. ij. b rentias immediatas. an ſit ponere ꝑ dr̄iam tertiam. videlicꝫ Utrū ꝯcupiſcētia ſit in aīa vel in carne tāꝙͣ in ſubiecto. q. j. c. actionē indifferentē. Utrū a deo ſit ꝯcupiſcētia tanꝙͣ a principio. q. iij. c q. ij. d̓ Utrum oē pctm̄ actuale ſit voluntariū. Utrum illā maculā quā anima contrabit ex carne deus debeq. jͣ. d Utrū oē pcm̄ ſit circa volūtatē ſicut circa ſubiectū ꝓpriū. q. ij. e at ſibi imputare. q. j. e Utrū ſicut peccare ſic ēt puniri ſit voluntatis ꝓpriū. Utrū deceat diuinā iuſticiā aīam tali carni infundere. q. ij. f q. iij. f Diſtin. Utrum pctm̄ volūtatis ⁊ oꝑis ſint duo pctā vel vnū. Utrum pctā parentū proximoꝝ filijs imputent̉ ⁊ ad eos trāt q. j. a Di. xlij. xxxiij. Utrum pctm̄ oꝑis addat ſupra pctm̄ voluntatis. mittantur. q. j. a q. ij. b Utrum pctm̄ veniale ⁊ mortale ꝯueniāt in auerſione. Utruꝫ primꝰ parens ꝓ poſteris ſuis ſatiſfacere potuerit ſicut q. i. c. Utrū veniale ꝯueniat cū mortali in reatu pene eterne. potuit eos ex culpa ſua vitiare. q. ij. d q. ij. b ditrū pctm̄ diuidi habeat ꝑ dr̄ias materiales tm̄ an etiam per Utrum originale in oībus reperiat̉ equaliter. q. j. c formales. Utrū ſit ponere vnū originale vel plura. q. ij. d q. j. e Utrū pctm̄ habeat diuidi ꝑ auerſionē ⁊ ꝯuerſionem tāqͣ Utrum paruuli decedentes in ſolo originali puniantur pena di uerſas pctōꝝ dr̄ias ſiue ꝑ diuerſa pctā. ignis materialis. Di. xliij q. j. e q. ij. i dtrū pctm̄ in ſpm̄ſctm̄ dicat genus pctī diſtinctum ab alijs ge Utrum paruuli decedentes in ſolo originali puniant̉ aliquo ne ribus pctōꝝ. dolore interiori. q. ij. f q. j. a Utrum peccatum in ſpiritumſctm̄ ſemꝑ babeat aliud peccatū Diſtin. Utrum malum ſit a bono vt ab origine. q. j. a preambulum. Utrum malum ſit a bona cā vtpote a voluntate vt efficiēte vel xxxiiij. q. ij. b Utrum illud pctī genus ſit grauiſſimū. deficiēte. q. ij. b q. j. e De huius pctī irremiſſibilitate. Utrū malum ſit a bono ẜm intētionē vel preter. q. iij. c q. ij. d De ſpēbꝰ buius pctī quātū ad numerū ⁊ ſufficiētiā. Utrū aliqd̓ malum ſit ab oī bono ſequeſtratum. q. j. d q. j. e De ſpeciebus huius pctī quantum ad vniuſcuiuſqꝫ propriā ra Utrū malū ſiue malicia ſit in bono ſibi oppoſito. q. ij. e tionem. Utrꝝ malū ſit ī bono tāꝙͣ aliqͥs hītꝰ. an ſit pura p̓uatio. q. iij. ſ Diſtin q. ij. f Utrum potentia peccādi ſit in nobis a deo. Utrum pctm̄ aliqd̓ bonū babeat corrūpere. xxxv. q. jͣ. a Diſtin. q. j. a Utrum potētia peccandi ẜm ꝙ hmōi ſit mala. Utrū pctm̄ ſit ipſa corruptio paſſio eſſential̓r loquēdo. q. ij. b q. ij. b. xliiij. Utrum ptās denominādi ſit a deo. Utrū pctm̄ ex hoc ꝙ corrūpit bonū ꝯͣriet̉ bono increato. q. iij. c. q. j. c Utrum ptās preſidendi ſit in hoīe ẜm inſtitutioneꝫ nature vel Utrū ꝑ quodlibet malū babeāt iſta tria.ſ. modus ſpēs ⁊ ordo ẜm punitionem culpe. corrumpi ſimul ⁊ inſeparabiliter. q. ij. d q. j. d Utrū xp̄iani teneantur ſubeſſe tyrānis ſiue poteſtati ſeculari Utrū hec tria ꝑ quodlibet pctm̄ corrūpant̉ equaliter. q. ij. e in aliquibus. Utrū ꝑ malū ꝯtingat hec tria corrūpi totaliter. q. j. e ditrum religioſi teneant̉ prelatis obedire in oībus q̄ non ſunt q. iij. f Utrum peccatū ſit pena pctī. Diſtin q. j. a contra deum. Utrū paſſiōes aīe ſint pene tm̄. an pene ſimul ⁊ pcā. xxxvj. q. ij. f q. ij. b Utrū ꝯtīgatꝭ ī aliquo ponere culpā ſine pena ſubſequēte. q. j. c. Utrū pena poſſit eſſe in aliquo ſine culpa p̄cedēte. q. ij. d Utrum aliqua pena ſit a deo. Rubrice ſancti Bonauētu q. j. e Utrum oīs pena ſit a deo. re in ſcd̓m librum ſententiarum. q. ij. f Utrum oīs actio ẜm ꝙ actio ſit a deo. Oſtēdit autoritate ſacre ſcripture vnum eſſe rerum principiū q. j. a Diſtin. Utrū oīs rei ꝯſeruatio ſit a deo. nō plura vt quidā putauerunt. a Diſti. j. q. ij. b xxxvij. Utrū oīs cōpoſitio ſit a deo. Platōnis error. b q. iij. c Utrū actio iniuſta ẜm ꝙ bmōi ſit a deo. Explanat autoritatē oſtendēs qͥd ſit creare ⁊ qͥd facere. e q. j. d Utrum oꝑatio fortuita ẜm ꝙ fortuita ſit a deo. Ariſtotelis error. d. q. ij. e Utrum enūciatio falſa ẜm ꝙ bmōi ſit a deo. Concludit erroꝝ predictoꝝ euacuationē. e q. iij. ſ Utrū volūtas ſit bona ⁊ cōmēdabilis rōne boni finis. q. j. a Concludit fidei ꝯfirmationem. f Diſtin. Quis ſit ille finis ex cuius bonitate voluntas eſt bona. ⁊ ad Ex cōparatione rerū ad finē on̄dit reruꝫ diſtinctionē. g xxxviij. quē debēt referri nr̄e voluntates ad hoc ꝙ ſint recte. q. ij. b Scd̓m diſtinctionē p̄dictā aſſignat diuerſam cōparationē ad Utrū bone volūtatis ſit vnꝰ ſolꝰ finis an poſſint eē pl̓es. q. iij. c finē. ⁊ determinat finē intellectualis ſubſtātie. h Utrum male voluntates habeāt vnicum finē. Determinat finē ſubſtātie pure corporalis.i. q. iiij. d Utrū intentio ſit in his ſolis q̄ participāt rōnē. Determinat finē cōpoſiti ex vtroqꝫ.ſ. ex intellectuali ⁊ corpoq. jͣ. e rali ſub̓a inquātum eſt talis.i. quare aīa ſit vnita corpori. k

Soluit dubitationē ad idem. l Determinat motā qōnē ꝙ deus in ſpecie qua eſt deꝰ nūꝙͣ mor Epilogat determīata faciēs viā ad ſequētia determināda. m talibus apparuit cetera relinquēs dubia. d Diſt. ij. Determinat qn̄ angeli creati fuerūt. p̄mittēs ꝓhemiū in quo Querit vtrū demones intrēt corpora hoīm ſubſtantialiter. an aperit ſuam intētionē. a illabant̉ mētibus hoīm.e Mouet ex autoritatibus dubiū de initio duratione ⁊ mēſura Determinatio autoritate euāgelica. f angelice creature. b Explanat autoritate gennadij. gͦ Determinat veritatē ⁊ confirmat. c Explanat autoritate Bede. l. Superius probatā veritatē concludit ꝙ ſimul cū tꝑe ⁊ cū mū de angelicoꝝ ordinū diſtinctiōe quātū ad ꝓpriā ꝯditionē..ſ. q̄ diſt. it. do cepit corporalis ⁊ ſpūalis creatura ⁊ autoritatem in o ⁊ quot ſint. a poſitum determinat. d̓ Quid appellet̉ ordo. qualiter ordines angeloꝝ nominent̉ ⁊ q̄ Determinat vbi angeli mox creati fuerūt. ī empyreo.ſ. qd̓ ſta ſit rō noīs cuiuſqꝫ ordinis. b. tim factū repletum eſt angelis. e Determinat qd̓ ſit huius ordinationis principiū. vtrū.ſ. ordiRepetit qn̄ angeli creati fuerunt. f nes ab initio creationis ita diſtincti fuerint. c. Remouet dubitationē quō dicat lucifer ẜm Eſayā. Aſcēdam Determinat huius ordinationis modum. vtrum.ſ. oēs angeli in celū ⁊ ero ſil̓is altiſſimo cū eſſet in celo. gͦ eiuſdē ordinis ſint equales. d̓ De quattuor naturalibus attributis angelis in ipſo conditio De reparatione ordinū angelicoꝝ quantū ad gradum quō.ſ. Diſ. iij. nis ſue initio. a dicat ſcriptura decimum ordinē ex hoībus cōpleri cum non Quō recipiunt magis ⁊ minus in attributis. b ſint niſi nouē ordines. e Oſtēdit quō in aliꝗbus alijs equalitatē habuerūt. c De reparatione ordinū angelicoꝝ quātum ad numerū ꝙ.ſ. boAgit de naturali bonitate angeloꝝ ponēs falſam opinionē cū mines aſſumunt̉ iuxta numerū ſtātium nō lapſoꝝ..ſ confirmatione ſua. d̓ Ponit diuerſas opiniones cū ſuis ꝯfirmationibus de hoc an Diſt. x. Ponit opinionē verā cuꝫ ſua confirmatione eoꝝ qͥ dicunt oēs oēs ſpūs celeſtes mittant̉. a angelos creatos eſſe bonos. ⁊ aliquaꝫ morulam fuiſſe inter Obiectio contra illos. b creationem ⁊ lapſum. e Mouet dubitationes ⁊ determinat ſi oēs mittunt̉. cur vnus Opinionē falſaꝫ reprobat rōes ⁊ autoritates eiꝰ explanādo. ſ tm̄ ordo noīe angeloꝝ cenſet̉. c. De naturali cognitiōe angeloꝝ an̄ caſum vel ꝯfirmationē. gͦ Michael gabriel raphael de ſuperiori ordine putant̉ fuiſſe a De naturali dilectiōe āgeloꝝ an̄ caſuꝫ ad deū ⁊ ad ſeinuicē. b qͥbuſdā. ⁊ ſunt noīa ſpirituū ⁊ nō ordinū. d. Diſ. iiij. Proſequit̉ qōnē de btītudine quantū ad illos qui ceciderunt Quō determinēt p̄dictas autoritates que vident̉ aduerſari oſtendens ꝙ nunꝙͣ beati fuerunt. a qui dicunt oēs angelos mitti. e Proſequit̉ qōnē quantū ad illos qͥ perſtiterunt oſtendens ꝙ Ex duabus opinionibꝰ p̄dictis tertiā quaſi mediā format. ſ poſſunt aliquo mō dici beati. b Oſtēdit ꝙ boni angeli deputant̉ ad cuſtodiā. ⁊ malt ad exerDiſt. xj. Reſumit que ſupra de vtriſqꝫ determinauit. c. citium hoīm. a Proſequit̉ queſtionē de ꝑfectione angeloꝝ an.ſ. creati ſint ꝑ Querit ⁊ determinat vtrū ſingulis hoībus ſinguli angeli. an fecti an imperfecti innuens ꝙ per diſtinctionem eſt reſponpluribus deputatus ſit vnus ad cuſtodiā vel exercitiū. b dendum. d Querit ⁊ rn̄det ẜm primā opinionē vtrū angeli ꝓficiant ī meSubiūgit diſtinctionē ꝙ tribus modis d̓r ꝑfectū ẜm tp̄s ẜm rito vel p̄mio vſqꝫ ad iudiciū. c. natura ⁊ vniuerſaliter ꝑfectū. e Rn̄det ẜm opinionē ſcd̓am q̄ dicit angelos in qͥbuſdā p̄miſſoꝝ Reſumit p̄determinata breuiter oſtēdens qualis facta fuerit non profeciſſe. d̓ angelica natura. f Dicta dicendis cōtinuat. a Dif. xij Diſt. v. On̄dit qͥd ſit auerti a deo ⁊ qͥd ſit conuerti ad deū. a Diuerſas opiniones circa productionem materie corporaliuꝫ A quo ſit auerſio ⁊ conuerſio. ⁊ tangit breuiter ꝙ a libero ar. explicat. b docens quid ſit. b Alterā ex illis opinionibus eligit ⁊ explanat. quō ꝑ interualDeterminat vtrū bonis angelis gratia collata ſit ad hoc vt ef latꝑis res corporales condite ſunt. c ficaciter conuerterent̉. c Quoddā dubiū determinat.ſ. quo ſenſu tenebre dicant̉ nō eē Determinat vtrū malis ſit ſua auerſio imputāda cum gratiaꝫ aliquid. ⁊ quō dicant̉ eſſe aliquid. d non habuerint. d Determinat qualiter materia corporaliū ẜm opinionem plus Determīat vtrū ꝯuerſiōe boni āgeli meruerūt ꝯfirmationē. e electam fuerit informis ⁊ confuſa. e Diſ.vj. Determinat qͥ ⁊ quales angeli ceciderūt. a Determinat vbi illa materia fuerit locata. f Determinat vnde ⁊ in quē locū ceciderunt. b Anticipādo determinat qͥbꝰ diebus vel in quot iſta materia ſiDeterminat qualiter ibi babēt ordinē p̄lationū. c. ue mundi facies in ipſo primordio fuerit diſtincta. g Mouet qōnē de vnitate loci quātum ad angelos minores. an Confirmat quattuor eſſe modos diuine operationis autorita ſcꝫ oēs demones minores ſint in hoc aere. caliginoſo an aliqͥ te alicuini. h ſint in inferno. d̓ Determinat qn̄ lux facta fuerit. qꝛ an̄ oīa alia. a Mouet qōnē ꝙͣtū ad luciferū an ſit ligatus in inferno ⁊c. e di. xiij. Qualis facta fuerit lux illa corporalis an ſpūalis. b On̄dit occaſional̓r modū ꝯfligēdi īter nos ⁊ aduerſariū ꝙ de Ubi lux illa facta ⁊ vbi poſita fuerit. c mones ſemel victi a ſctīs nō accedūt amplius ad illos. f Di. vij. De effectu lucis ſiue de die quē faciebat ꝙͣtū ad ſpaciū. d̓ On̄dit ꝙ aliqͥ angeli poſt ꝯuerſionē ⁊ auerſionē ſunt ꝑ gloriā De die ꝙͣtū ad diſtinguēdi modū.ſ. de naturali ordine ꝯpara ꝯfirmati. ⁊ aliqui ꝑ maliciā obſtinati. a tionis dierū. ⁊ de illo qͥ ꝓ myſterio introductus eſt. e Querit de vtriſqꝫ an liberū arbitriū habeāt. ⁊ opponit ad hoc De die quantū ad complemētum.ſ. cur ſol factus eſt ſi lux illa in partē negatiuā. b ſufficiebat. f Determinat qōnē ſupra motā ꝙ bn̄t liberū arbitriū. nec tn̄ ad Quō accipiendū ſit illud verbū qd̓ deus dixit. fiat anſono vo vtrūqꝫ flecti poſſunt. c. cis id deus dixerit an aliter. g Explanat autoritatē Hiero. ſupra adductam. d Quō accipiendū ſit qd̓ d̓r pr̄ operari in filio. vel per filiuꝫ. vel Agit de demonū ſtatu poſt obſtinationē ꝙͣtū ad cognitionē.ſ. in ſpūſctō. h ꝙ viuacē ſenſum nō ꝑdiderūt. ⁊ qͥbus modis ſciāt. e Remouet opinionē hereticā infinuās aliā eſſe expoſitionē ver Agit de potētia demonū reſpectu creaturaruꝫ generaliter qͥd bi predicti.i. Di. xiiij poſſint. Determinat celoꝝ naturā ẜm veritatē. a De ptāte demonū reſpectu creaturarū qual̓r poſſint. g Determinat celoꝝ naturā ẜm quorūdā opinionē qͥ putāt celuꝫ De ptāte demonū ꝙͣtū eis reſpectu creaturarū ꝑmittat̉. h illud eſſe ignee nature qͥbus ꝯſentit Aug. b. Determinat modū ꝑ quē angeli bn̄t corpora ſibi coniūcta. a Di. viij Tangit qōnem de figura celi. c Determinat actū ad quē angeli aſſumūt corpora. b Querit de motu. d Mouet queſtionē quō deus hoībus in corporalibus imagini Remouet dubitationē quare tacuit ſcriptura in oꝑe ſcd̓e diei nibus apparuit. c qd̓ in alijs dixit. e Agit

Agit de diſtinctione celorum determinās veritatē qn̄ aque cō Quales naſcerēt̉ filij quātū ad alaꝫ. vtrū ſicut ſtatura corꝑis gregate ſunt in vnum locum. f ita ēt ſenſu mētis paruuli naſcerent̉. ⁊ ꝑ acceſſum tꝑis ꝓfice Soluit dubitationem vbi congregate ſunt aque. g rēt ſēſu ⁊ noticia veritatis an.ſ. mox nati ī his eēnt ꝑfecti. h Agit de productione luminariū cōꝑans ea oꝑibꝰ alioꝝ dieꝝ. b Cōtra illoꝝ ſnīam opponunt quidam.i. Determinat quare luminaria celi facta ſunt. i. De hoīs trāſlatione in meliorē ſtatū. ⁊ de duobus bonis alte Diſtin. Determinat de productione animalium ex aquis. a ro hic dato altero ꝓmiſſo. k xv. Determinat veritatem de productione animalium ex terra. b Determinat de tētatione primi hoīs quātū ad motiuum. a Diſtin. Querit vtruꝫ poſt peccatū venenoſa aīalia noxia facta fuerīt Determinat de tētatione primi hoīs quātū ad inſtr̄m. b xxj. an propter peccatū nocere ceperint prius facta innoxia. c Peterminat de tētatione hoīs primi quantū ad ꝓgreſſum vel Querit vtrum minuta animalia tunc creata fuerint. d tētationis modum. c Determinat de operum diuinorum cōſummatōe on̄dēs qual̓r Determinat gn̄ales modos tētādi qui duo ſunt. d̓ in ꝓductione hoīs facta eſt ⁊ ꝯſummata diſtinctio rerum. e Concludit ꝓpter tētationē preambulā remiſſibilitatē humaExplicat diuerſas ſentētias catholicoꝝ tractatorum de eadē ni peccati. e rerum diſtinctione. f Determinat veritatē de gn̄e primi pctī gn̄aliter. a Explicat veritatem de ſeptime diei requie. g Diſtin. Remouet dubitationē an elatio p̄ceſſerit in mēte hoīs. b Queſtioneꝫ mouet ⁊ determinat qual̓r accipiēdū ſit ꝙ d̓r dexxij. Determinat veritatē de gn̄e pctī viri ⁊ mulieris ſpāliter. c cōpleſſe opꝰſuū ſeptīo die cū tūc reqͥeuerit ab oī oꝑe ſuo. b Remouet dubitationē que fuit elatio viri an crediderit ⁊ voContinuat dicta dicendis. a Diſtin luerit qd̓ mulier. d Inducit autoritatē ſacre ſcripture in qua oſtendit̉ ꝑ quē moxvj. Determinat veritatē qͥs eoꝝ peccauerit magis grauiter. e dū homo ꝓductus cōparetur ad ſuū effectiuū principium. b Remouet dubitatione ortā ex verbis Aug. qͥbus p̄dicte ſnīe Subdit predicte autoritatis explanationē ꝙ imago ⁊ ſimiliaduerſari videtur. ſ tudo accipit̉ hic a diuerſis diuerſimode. c. Inquirit an peccatū illd̓ ex ignorātia ꝓceſſerit. ⁊ an̄ ꝑ eaꝫ ha Ponit explanationē īducte autoritatis ẜm alioꝝ opinionē. d beat excuſari. g Ponit explanationē īducte autoritatis ẜm ſuā opinionē. e Queritur vn̄ ꝓceſſerit primi pctī malicia cū natura hoīs eſſet Ex veritate determinata concludit concluſionē correlariā ꝙ incorrupta. b homo d̓rimago ⁊ ad imagiuē. filius ꝟo imago nō ad imagiInquirit an voluntas preceſſerit illud pctm̄. i. nem. i Determinat quare deus ꝑmiſerit hoīem tentari ſciens eū eſſe Diſt in. Diſtin. Determinat veritatē de ꝓductione aīe in ſe. vtrū de aliquo fa caſurum. a xxiij. cta ſit an nō. ⁊ qn̄ facta ſit. ⁊ quā gr̄am habuerit ī creatiōe. a xvij. Determinat qualiter hō cognitionē habuit. vtrū ꝑ diſciplinā Remouet quorūdā bereticoꝝ errorē qͥ putauerūt animam eē ⁊ ſtudium. an per diuinū donū. b de ſubſtantia dei. b Determinat qualē cognitionē babuit. bō ante lapſum de rebDeterminat de ꝓductione aīe in relatione ad corpus. vtrum creatis. c deus creauerit aīam in corpore vel extra corpus. c. Determinat qualē cognitionē habuit de deo. d̓ Querit vtrū deus fecerit hoīem in etate ꝑfecta. d Determinat qualē cognitionē habuit de ſeipſo. e De hoīs formati locatione in ſe. qͥ extra paradiſuꝫ creatus in Determinat veritatē ad qͥd datū fuerit illud adiutoriū.ſ. lib. Diſtin. paradiſum poſitus eſt. ⁊ quare ita factū ſit. e ar. hoī per quod ſtare potuit. a De loco paradiſi quātū ad ꝯtēta q̄ ſunt ligna paradiſi. inter q̄ xxiiij. Remouet dubitationē qualis fuerat illa rectitudo ⁊ bonitas erat lignū vite. ⁊ lignū ſcīe boni ⁊ mali. ſ volūtatis in qua creatus eſt. b Diſtin De formatione corporis mulieris ex viro in comparatione ad Explicat qd̓ fuit illd̓ adiutoriū noīando.ſ. arbitrij libertatē. c xviij. cām finalē. a Explicat qd̓ fuit illud adiutoriū diffiniēdo. d̓ De formatione corporis mulieris ex viro in comparatione ad Aſſignat dr̄iam ſenſualitatis ad rōnē. e cauſam materialē. b Oſtēdit viā ꝑ quā cognoſci poſſit ⁊ diſcerni illa dr̄ia.ſ De formatione corporis mulieris ex viro in comparatione ad Determinat qualiter pctm̄ in viribus aīe habeat ꝓgreſſuꝫ ad cām efficientē. c conſummationem. oſtēdens ꝙ talis eſt ordo peccādi vel caDe formatione corporis mulieris ex viro in comparatione ad dendi in nobis qualis fuit in primis hoībus.ſ. ꝙ in nobis ē cām formalem. d vir ⁊ mulier ⁊ ſerpens. g Ponit opinionē quorūdā erroneā de ꝓductiōe aīe mulieris. e Determinat qual̓r in nobis fieri habeat ꝓgreſſus culpe. h Subiungit aliā opinionē nō minus falſam. ſ Repetit p̄determinata ad maiorē explanationē.i. Ponit veritatē catholicā. gͦ Ponit quandā ſimilitudinē oſtēdens ꝙ mulier ſine viro dam Falſitatē īpugnat. ⁊ ꝯfirmat ꝟitatē autoritate aug. ⁊ biero. b dutin nari nō pōt.i. mortale non eſt qd̓ in ſola delectatione tenet̉ Determinat veritatē de primo hoīs ſtatu an̄ peccatum.ſ. qua xix. cogitationis. k lis fuerit ẜm corpus ⁊ ẜm aīam. a Breuiter epilogat ⁊ rōneꝫ ſue digreſſionis aſſignat quare.ſ. Explanat veritatē predictā. b bec de aīe partibꝰ dixit. l. Mouet determinandā qōnē circa immortalitatē. vtrum imMultiplicitatē buius noīs ſenſualitas ad maiorē euidētiam mortalitas quam babuit ante peccatū eſſet de cōditione na manifeſtat. m ture. an ex gratie beneficio. c Diſtin. Determinat quid ſit liberum arbitrium. a Mouet aliā dubitationē q̄ hꝫ ortū ex illa. vtrū ſi nō foret p̄ce Ex diffinitione liberi arbitrij elicit ꝙ liberū arbitriuꝫ nec eſt xxv. ptum vt de illo ligno comederet. ⁊ alijs nō illo vteretur. an p̄ſentiū nec p̄teritoꝝ ſed futuroꝝ. ⁊ boꝝ nō eſt quorūlibet ſꝫ poſſet nō mori. Et determinat ẜꝫ opiniones diuerſas. d futuroꝝ ꝯtingentiū. b Diſt in. Determinat de mō procreationis filioꝝ ſi nō peccaſſent primi Mouet dubitationē qͣ qͥs poſſet ſollicitari. an ſupra poſita de parentes. ⁊ quales naſcerent̉ filij. a xx. ſcriptio liberi arbitrij ꝯueniret deo vel his qͥ gl̓ificati ſunt. c. Quare in paradiſo nō coierūt duobus modis ſoluit. b Determinat motā dubitationē oſtēdēs qualiter deus angeli Determinat de tꝑe tranſlationis. vtrū natis filijs ꝑ ſucceſſio⁊ qͥ iā btī ſunt habēt liberū arbitriū. d̓ nes an ſimul oēs tranſferendi eſſent. c. determinat gradus libertatis arbitrij ī hoīe ẜm diuerſos ſta Determinat quales naſcerent̉ filij quantū ad corpus. vtrū ꝑtus ſeu tēpora. e fectionem ſtature ⁊ vſum mēbroꝝ habētes qualis hō primꝰ Aſſignat quattuor ſtatus hoīs in qͥbus libertas arbitrij bꝫ au fuit conditus. d̓ geri ⁊ minui. f Ambigua Aug. verba ponit vbi tn̄ vr̄ innuere ꝙ filij ⁊ paruuli Determinat per quid minui hꝫ arbitrij libertas. g poſſint mēbroꝝ vti officijs. e Agit de libertate arbitrij a coactione. h Quibuſdā nō abſurde ꝓlacuit ꝙ filij paruuli naſcerent̉ ⁊ ꝑ ac Agit de libertate a pctō ſeu culpa. i. ceſſum tꝑis in ſtatura ⁊ in alijs ſicut nūc ꝓficerēt. qd̓ nō eēt Qui bn̄t hāc libertatē.ſ. a pctō ⁊ ꝑ quid. k vicium imputandum..f Queſtio de libertate ad malium. anſit ip̄a libertas liberi arbi Oppoſitio qͦrūdā volētiū ꝓbar̄ eos poſſe viuer̄ ſine alimōia. g trij.

Inquirit vtrū pctm̄ originale ſit cōcupiſcētia vel alia culpa. q Queſtio alia de libertate ad bonū. an ipſa ſit libertas arbitrij Quid noīe ꝯcupiſcētie ītelligat̉ que dicitur fomes peccati. h an non. m Certa determinatio vtriuſqꝫ queſtiōis qua dicit̉ libertas ad Quod per adaꝫ originale peccatū in omnes. intrauit id eſt cō bonum ⁊ ad malum eſſe libertas arbitrij.n cupiſcentia.i. Quod ſit illud peccatū in quo oēs peccauerunt. ſcꝫ originale Agit de libertate a miſeria. o Breuiter epilogat oſtēdēs quo genere libertatis li. ar. intelli quod ex inobedientia proceſſit. k gi debeat minui per peccatum. p Ex quo ſenſu dictum eſt per inobedientiā vnius multi ſunt cō ſtituti peccatores.l. De libertate que ſit ex gratia ⁊ que ex natura. q Diſtin Determinat quid ſit illud adiutoriū li. ar. ſuperadditū quātā Quod peccatum originale in adam fuit ⁊ in nobis eſt. m xxvj. Obiectio quorūdam cōtra id qd̓ ſupra dictum eſt. oēs in adaꝫ ad actum ſiue effectum. a Determinat quid ſit illud adiutoriuꝫ li. ar. ſuperadditum quā fuiſſe homines.n Qūo oēs dicunt̉ in adā fuiſſe qn̄ peccauit ẜm rōnem ſeminatum ad ſubiectum. b Q bona voluntas comitatur gratiam. c lem. ⁊ qūo ex deo deſcenderint.ſ. lege propagationis. o Determinat quid ſit illud adiutorium li. ar. ſuperadditū ꝙͣtuꝫ Quod nihil extrinſecum conuertitur in humanā ſubſtantiā q̄ ad donum gratuitum. d̓ eſt ex adam. p Determinat veritatem de eodē ad iutorio ꝙͣtum ad volūtateꝫ Ponit ſalſaꝫ opinionē circa traductionē peccati originalis ꝗ Diſtin. ſiue ꝙͣtum ad li. ar. ordinatur. oſtendēs ꝙ volūtas bona que a pr̄e trāſeat in filios nō ſolū ẜm carnē ſed etiā ẜm animā. a Htl preuenitur gratia quedam dei dona preuenit. e Ponit falſe opinionis īprobationem oſtendēs ꝙ originale nō Remouet dubitationē ortā ex eo qd̓ d̓r fidē eſſe ex volūtate. f hꝫ traduci per traductionem anime. b Quedam adhuc addit que grauiorē faciūt queſtionē.ſ. ꝙ coOſtendit veritatē ꝙ originale traducit̉ mediante. carne. c Remouet dubitationē qua queritur an originalis peccati cā gitatio boni precedit fidem. g De illa cogitatione boni que precedit fidē plene diſſeritur. h ſit culpa an̄ pena. d̓ Subiungit veritatis recapitulationem.i. Quare dicatur originale hic dicitur cum epilogo. e Comparat gratiam preuenientem ad ſubſequētem ẜm idētita Obiectio quorūdam nitentiū probare peccatū non traduci ex Diſtin. tem ⁊ diuerſitatem. inquirēs vtrū vna eadēqꝫ ſit gratia que lege coitus.ſ xxvij. dicitur operās ⁊ cooperans. a Qūo originale pctm̄ deleat̉ in baptiſmo ex parte anime. a Diſtin. Comꝑat gr̄aꝫ ad virtutē ⁊ ad merēdi efficaciā. īqͥrēs qͥd ſit ip̄a Qūo originale pctm̄ curet̉ in baptiſmo ex parte carnis. b xxxij. gr̄a ⁊ qūo meret̉ augeri. ⁊ de tribus generibus bonorum. b De pena ꝯcupiſcentie que remanet in carne ⁊ in anima ex quo In quibus bonis ſit liberum arbitrium. c autore ſit deo ſcꝫ vel alio. c Determinat queſtioneꝫ qua queritur de cōparatōe gratie ad Utrum deus ex iuſticia debeat culpam originalem anime ipu virtutem ſoluēs ẜm opinionem cōmuniorem. d tare cum non poſſit vitare. d̓ De fide itidem dicit ꝙ non eſt ex homine ſed ex deo tm̄. e Quare deus vult animā corpori maculato coniūgere ſciēs eā De gratia que liberat voluntatem. que ſi virtus eſt. non eſt ex inde maculari ⁊ ideo dānari. e libero arbitrio. ⁊ ſic non eſt motus mentis. ſ Qualis creatur anima a ſuo creatore. f Determinat queſtionem qua queritur de cōparatione gratie Mouet queſtionē an peccata oīm precedentiū patrū paruuli piſtin. ⁊ virtutis ad meritum. g originaliter trabant vt pctm̄ ade. a xxxiij. Quod bona voluntas gratie principaliter eſt. ⁊ etiam gratia Motam queſtionē determinat ẜm aliorum opinionem. b eſt. ſic ⁊ omne meritum. h. Ponit modum per quem Augu. illā qōneꝫ diſſoluit. vbi appa Ex qua ratione dicitur fides mereri iuſtificationem ⁊ alia. i. ret ꝙ eam pertractat ambigue. c De muneribꝰ virtutū. ⁊ de gratia que nō eſt ſed facit meritū. kꝫ Oſtendit ꝙ peccatū originale nec intendat̉ nec multiplicetur Epilogus l. propter peccata ꝓximoꝝ parentū quantū ad penā. d̓ Ponit improbationem hereſis pelagiane que circa poteſtatē Diſtin. Determinat de grauitate actualis peccati ade. e libe. arbi. errabat. a Determinat de remiſſione actualis peccati ade.ſ xxviij. Rn̄det ad pelagianoꝝ argumētationē qua dicūt nullū eē cul Mouet dubitationē ortaꝫ ex apparenti contrarietate in Exo pādū ſi non vitat vel facit illud qd̓ eſt ſibi īpoſſibile. ex qͦ ſudo ⁊ Ezechile. gͦ munt̉ due rōnes quas magiſter duobus īprobat reſpōſis. b Determinat illam apparentē contrarietatem exponēdo autoReſpōdet ad illud qd̓ pelagius dicebat. ꝙ nihil eſt tā in nr̄a ritates ꝙͣtum ad intellectum litteralem. h poteſtate ꝙͣ volūtas. ac ſi diceret bonū vel maluꝫ operari in Expōit autoritates p̄dictas ꝙͣtū ad ſēſuꝫ myſticū vl̓ moralē. i noſtra voluntate eſt ſine gratia dei. c. Aperit ſuā intentionē in generali que de p̄dicto actuali aīad/ Diſtin. Reſpondet ad illud qd̓ pelagius dicebat. ꝙ credimus noſtrū xxxiiij uertenda ſunt. a eſt. ꝙ autē bonū operamur illius eſt. quod traxit ex duobus Oſtendit ꝙ pctm̄ vel malū ortū habet a cauſa bona. b locis ab Aug. ad qd̓ magiſter duo ponit reſponſa. d Oſtendit ꝙ peccatū ſeu malū eſt a voluntate libera. c Subiungit catholice veritatis expreſſionem. e Oſtēdit ꝙ pctm̄ ſeu malū ē a bono ꝯfirmās autoritate aug. d̓ Diſtin. Inquirit vtrum liberum arbitriuꝫ hominis ante lapſuꝫ egue Elicit correlarium ꝙ regula dyaleticoruꝫ de contrarijs fallit xxix. rit gratia operante vel cooperante. a in his ſcilicet bono ⁊ malo. e Utrum homo ante lapſum gratiam ⁊ virtutes habuerit. b Remouet dubium ortum ex verbis propheticis quibus dicit̉ Determinat cuiuſmodi pena homo fuit punitus propter pecve bis qui dicunt bonum malum. ſ catum ſcꝫ pena eiectionis de paradiſo. c Ponit peccati notificationes quid ſit peccatū. a Quomodo intelligēdū ſit illud ne ſumat de ligno vite ⁊ come Narrat diuerſorum opiniones de peccato. b dat ⁊ viuat ineternum. d̓ Diſtin Uera ſententia de peccato proponitur. c. De flāmeo gladio ante paradiſum poſito. e Autoritatibus ſanctorum confirmat voluntates ⁊ actus oēs ⁊11. Determinat dubium ortum ex predictis. an ſcꝫ homo ante pec eſſe bona inquantum ſunt. d. catum comederit de ligno vite. f Oritur primū dubium ex hac poſitione ꝙ omnia que ſunt boDiſtin. Quare nō ſunt facti īmortales ſi comederunt de ligno vite. g na ſunt. e Ponit partem probemialem oſtendens ꝙ per adam peccatū xxx. Oritur ſecundum dubium ex hac poſitione ꝙ peccatū eſt cor⁊ pena tranſijt in poſteros. a ruptio boni. ſ Determinat propoſitū principale. oſtendens vtrum illud pecOritur tertium dubium ex hac poſitione ꝙ corruptio boni eſt catum fuerit originale vel actuale. b pena. g Quomodo peccatum intraſſe in mundum dicunt. c. Adducit autoritates quibns oſtendit ꝙ vnum peccatū ſit al dituij Hic aperit illud eſſe peccatū originale qd̓ trāſit in poſteros. d̓ xxxvj. terius peccati pena. a Suppoſito ꝙ peccatū primorū parentum ſit originale. inquiMouet queſtionē vtrū peccatuꝫ ẜm idē ſit culpa ⁊ pena. an ẜꝫ rit vtrum ſit pena vel culpa. c diuerſa. ⁊ determinat ẜm aliorum opinionem. b Quod originale peccatū eſt culpa autoritatibus ꝓbat ſ Magr̄ explanat opinionem alienā ꝙ nō omne peccatū eſt pena peccati

pena peccati. c. Obijcit contra determinationem priorem adiūgens illi qōni Determinat queſtionē propoſitam ẜm propriam opinionem cōquādam reſponſionē. b firmans eam autoritate ſanctorum. d. Ponit aliam detorminationem quibus modis actio eoꝝ bona Determinat quoddā dubiū in autoritatibꝰ predictis poſitū. e eſt. qui fidem non habent. c. Epilogum facit ad alia tranſiturus.ſ. Diſtin Querit vtrū omne pctm̄ exteriꝰ ſit volūtariū ſeu a volūtate. d Explicat aliorum opinionem qui dicunt malos actus nullo mo xxxvij Querit vtrum omne peccatū ſit in volūtate. e do eſſe a deo. nec eē bonos. ſiue in eo ꝙ ſunt. ſiue alio modo. a. Quomodo intelligatur illud nō niſi voluntate peccat̉. f Ponit opinionis predicte defenſionē qualiter ſcilicet determi Concludit de peccato interiori ⁊ exteriori ꝙ ſint volūtaria. g nāt verba Augu. premiſſa quibus ait. Omne quod eſt. inquāInquirit differentiam inter peccata operis ⁊ volūtatis. ⁊ deter tum eſt. bonum eſt. b. minat ẜm duplicem opinionem. a Ex predictis elicit quādam concluſionē.ſ. ꝙ ẜꝫ illos res alique Ponit ⁊ reſpondet obiectionibus que impugnare vidētur opi Diſtin. ſunt que a deo non ſunt quibus homines mali ſunt. c. nionem magis probabilem. b Opponit contra aduerſam opinionem ex illo verbo deus autor xiij. Querit qualiter reatus poſſit manere peccato abeunte. ⁊ inde malorum non eſt. d. accipitur differentia originalis ⁊ actualis peccati. qꝛ actuale Ponit cōmonitionem vt erudiat. e. tranſit actu ⁊ remamet reatu. originale econuerſo. c. Remouet dubium ꝙ de peccato nō de pena intelligit̉. cū dicit̉ Oſtendit ꝙ reatus multipliciter accipit̉ in ſcriptura. ex quo ac deus non eſt autor mali.ſ. cipitur differentia mortalis peccati ⁊ venialis. d̓ Diſtin. Determinat ꝙ ex parte finis venit rectitudo volūtatis. a. Tangit quinqꝫ conſuetos modos diuidendi peccata. exxxviij. Determinat quis ſit ille finis oſtendēs ꝙ deus eſt finis oīs boSeptem vicia capitalia. f ne actionis qꝛ charitas eſt. nec tm̄ ſpūſſanctus. ſed etiā xp̄s ⁊ Remouet dubitationē que ortū bꝫ ex vna illarū diuiſionū. g pater. nec hi ſunt tres fines ſed vnus. b. Quomodo quodlibet borum ſcꝫ ſuperbia ⁊ cupiditas dicat̉ raDeterminat de vnitate finis reſpectu bonarū voluntatū. c. dix omnium malorum. h Mouet ⁊ determinat dubiū de duobus finibus cōſtituēdis. d. Determinat de peccato in ſpm̄ſanctū qd̓ dicit̉ etiā peccatuꝫ ad xliij. Diſtin. Querit differentiā voluntatis ⁊ intētionis ⁊ finis ẜm rōnem. e. mortem cōparando illud ad alia peccatorum genera. a Querit differentiā voluntatis ⁊ intentionis ⁊ finis ẜm rem.ſ. Determinat quid ſit peccatū in ſpm̄ſctm̄ ẜꝫ aſſignationē per dif Diſtin. Mouet queſtionem ꝙ cū voluntas ſit de his que homo natura ferentias eius magis notas que ſunt obſtinatio ⁊ deſꝑatio. ꝑ xxxix. liter bꝫ. quare peccatum fore dicatur. cum nullū aliud natura Soluit dubiū vtrum omnis obſtinatio ſit peccatū in ſpiritumle peccatum ſit. a ſanctum. c Opponit contra determinationē predictam. vt clarius agat de Ponit aſſignationem peccati in ſpiritūſanctū per differentias voluntate. inquirēs quare actus voluūtatis ſit pctm̄. ſi actus eius minus notas. d. j. aliarum potentiarū non ſunt peccata. b. Ponit illius aſſignationis explanationē. d. ij. Mouet dubium quomodo homo qui ſeruus eſt peccati. natuSubiungit diffinitiuam ⁊ cōmunē. aſſignationē peccati in ſpiri raliter vult bonum. c. tumſanctum ẜm Amb. e Soluit dubium ẜm varias opiniones. d. Remouet dubium de verborū illorum diſtinctione. f Oſtendit ꝙ actus penſari habeant boni vel mali ex intentione Diſtin Querit vnde ſit potentia peccandi. ⁊ determinat quod non eſt a vel fine. a. xi. deo ẜm quorundam opinionem. a Inquirit vtrum generaliter hoc ſit veruꝫ ꝙ bonitas operū cau Diſtin. Oſtendit pluribus autoritatibꝰ potētiā peccandi eſſe a deo. h ſetur ex bonitate intentionis recitās multorū opiniones. b xiiiij. Determinat dubium vtruꝫ aliquando reſiſtendū ſit poteſtati. c. Confirmat alteram illarum opinionū autoritate Aug. qui iuContinuatio qua ex ſcd̓o libro ad tertium tranſit. d dicat oꝑa ex intētione ⁊ cauſa preter ea que per ſe ſunt pctā. c. Redit ad confirmandum reliqua. d. Diſtin. Mouet queſtionem ⁊ determinat ẜꝫ quorūdam opinionem. an Finis. omnis intentio vel actio eorum qui carent fide ſit mala. a xij.