EX BIBLIOTHECA ILLUSTRIS CARKOLTHESYCHËT ERRA

NIM ne i PSESE E h POENITENTIA INFANTUM Occafione Orani, Joel, Il, 16. EX VERBO DÉI VERAM SENTENTIAM PROPONIT, EAMỌOVE PRAESIDE DN. MARTINO CHLADENIO SS. THEOL. DOCTORE ET PROFESS. PVBL. AEDIS OO. SS, PRAEPOSITO VIGILANTISSIMO ET SENAT. ECCLES, ASSESS. GRAVISSIMO MAECENATE SVO STVDIORVMOVE PROMOTORE AETERNYVM COLENDO E, CATHEDRA BEATI LVTHERI VBLICAE DISGVISITIONIL SVBIICIT AVCTOR RESPONDENS JOHANNES SCHROEDER í HELSINGORA- DANYS diw PHILOSOPH- BACCAL. ET SS. MINIST. CANDIDATVS j DIE XII. DECEMBR. A. O. R MD CCXIX: VITEMBERGA5, Stanno GERDESIANO,

Dea privatim Me Prafide pura tueris, Verborum E folvis mente Seea plicas. Ingenii vires nunc publica fcripta probabunt, Applaudit Doto Leucoris Alma Viro. GEORG. FRIED. SCHROEER, D. uid rari ingenii vires, Rudiumque laboris Quid valeañt, ftudio, prodis, Aake, Tuo: Gratulor hos aufus,& toto petore Numen Obteftor, cœptis annuat usque Tuis. Nobiliſimo DN. SCHROEDERO Domeſtico exoptatisfimo de Poenitentia Infantum publice, cum Eruditorum plaufu, commentanti, paucis bis applaudebat JO. CHRISTOPH. WICHMANNSHAVSEN, LL. OO, Prof. Publ,& Fac. Phil, Sen. jænitet Infantes: zoz Infantile Problema Difintis E fandi Dous. adulta fapis, Sic Te curriculi noc pœnituiſſe Paterni, Nec Patriam monfiras pænituiffe Tu, Amiciſſimo Domino Collegæ 10HANNI SCHROEDERO non pænitendum peregrinationis fruĝum gratulatur PETRVS CLOD, Rector Scholæ Helſingoranæ ER mi SCHROEDER, 3 votum, wod poſtulat actus, Quo TIBI LVTHERI DIVA CATHEDRA. patet. Vt TIBI pro meritis pateat facrata CATHEDRA Optat, qui TVVS eft, ex animoque cupit, lta ceptis Nobilifimi DN. CANDIDATI, Popularis fui perquam diletti, fefinante calamo applaudebat Hafnia. Danus, ; Ingeni-

ngenium monſtras dodtum viresque viriles, Duim re&e, Infantes pænituife, doces. Dignum laude virum Patriæ fibi Muſa repoſeit jure, ſed abreptum Leucoris Alma dolet Augeat is dotes& cœptis annuat Infans uem Chrifti cæœtus totus in orbe colit. DETTLEVVS GOTHARDVS ZWERG, Helſingora Danus, Opponens. doctus Gladium Divini firingere verbi, Signa hec virtutis das manifefa tue. Audax aggrederis parva Chrifli gregis hofies, Ex acie, fama non fine, Vičlor abis. Mae nova virtute! Tibi nam nexa corona efb Fortibus in Patria premia digna Viris. Proximus occidere ut fulget Sol ſplendidiori Lumine, qua nitide figna fequentis erunt Lucis; Sic ſpecimen doctrinæ tu prius edis, Linquere quam doctas vis Heliconiadas. Omine quodque lono portendat mox abeunti Tam Tibi, quam Patriæ, tempora fauſta. Vale! P. PETERSENIVS, Alfa- Danus. Opponens. U patriæ poteris ſacras animare Cathedras, Atque gregem Domini paſcere, rite precor. Amplificet ſummum numen collata brabæa Quæ dudum meruit cura laborque Tuus Sic crefcente tua fama, mea gaudia crefcent Sic& amicorum plaudit amica cohors RVDOLPH FRIEDRICH JESSEN, Philoſophiæ Cultor. Sonderb. Danus. *(00 e

DISPVTATIO THEOLOGICA DE POENITENTIA IN FANTVM ACCESSVS. Juando Mateb. XVIII, 3. Salvator dulcisſimus diſcipulos ſuos de N) rpc in regno cœlorum diſce- peantes in ordinem redacturus at- que ad infantes ablegaturus his verbis utitur: Sᷣ0(ν Seονονe B x YEYÉENDE ç TO TUDES P aér þnrTe ĝe Thv RaTAduy TY geavòv in eam deſcendo fententiam, ipſum non mo~- do ſuperbiam& ambitum hoc di&o Çin cujus explicatio- nem& meliorem intellectum, ipfius etiam pueri in me- seppe RI a dium advocati exemplum ob oculos illis fiftit;) reprime- po re, verum etiam id docere voluiffe, ne infantes con- S” temnamus, Vel officinam Spiritus Sancli ilos piabere non ao pfi

1 Dg POENITENTIA pole exiflimemus, fed potius certi fimus, participes effe Regni- celorum& frui donis gratia applitatricis. Qua de caufa.0. illo contemtu ſevere interdicit Salvator& ra- tionem duplicem addit, alteram petitam ex eo, quod Angeli infantum femper videant faciem Patris coeleflisin cœlis, adeoque curam gerere ipforum tenerrimam ju- beantur: alteram ex eo, quod Fifius bominis venerit, ad Jalvandum id, quod- fit amifum: ut fic credamus eum Puerulorum& Infantum peculiarem habere rationem, & quæ ad ſalutem adipiſcendam pertinent, media, non faltem liberaliter illis, æque ac aliis hominibus& adultis, offerre, verum etiam conferre, quicquid ad iftum finem in illis ſubjectis proportionatum eſſe deprehendit. Ju- cundum igitur et, meditando intueri, quænam illæ functiones ſint, quas Spiritus S. in cordibus tenellorum talium ſuſcipiat, quosque effectus producat. Et quam- vis indaganti multa maneant imperſpecta& impervia, ſi negotium regenerationis infantum evolvamus, licet ta- men veftigia Scripturæ& clariſſimorum in ea oraculo- rum fequi,& ex illis, quantum Analogia fidei duċe& co- mite aſſeri poteſt, deducere ac demonſttare. Atque eo pertinebit Scrutinium præſens de Pœnitentia Infantum, de qua meditandi anfa fubnara eft, ubi accuratius paulo intueri cœpi Oraculum Joëliticum, quo Propheta divi- a nus una cm Senibus effoetis etiam iñ congregationem publicam ſupplicationis cauſa inſtitutam parvalos& in- fantes adduci jubet, Illud vero pro viribus ingeniime- diocribus Numinis auxilio ita excutiam, ut Sctiune Exe- getica& Dogmaiica omnia fim comprehenſurus. Qua de caufa DEVM benigniſſimum rogo, ut huic cœpto meo ex altis largime benedicere velir? SECTIO

INFANTVM. SECFLO L EXEGETICA. So L i kae Prophetæ graviſſimi, vel ipſum nomèen Inter- preti pio meditandi anſam ſubminiſtrabit, ſibe enim vertas cum HIERONVYMO Prolegom. in Malachiam, Doa minum DEVM, five cum eodem Prolegom, in Joëlems pxómevoy, incipientem, five cum GEORG. FRAN COi# Lex. Sanlo.st. jurantem feu ferio volentem, revera nomen ſuum bene expreſſit, dum& inu nomine fehobæ ad Iudæos eſt locutus,& initia donorum novi Teſtamenti in effuſione Spiritus S. bene delineavit,& ſetiam volunta- tem Numinis de agenda Pœnitentia populo annuncia- wit, Cujus rei indicium præbet Caput hoe II. in quo non modo imminentia mala devaſtatiomis deſcribit, a.t ad 12. verum etiam ad Pænitentiam cohortatur p. 12-17. ac tandem populum folatur tüm promijfione cor- poralium beneficiorum.18-27. tur Spiritualium v. 29.ge. Ita vero in altero hoc momento verſatur, ut& pœni- tentiam dicat a fingulis individuis prafiandam..12. 14. & a congregatione univerfa hunc in finem inſtituenda, nam prælcribit officia omnibus in uniperſum i. Semid- ribus v. ió. Puerulisv. esd. Sponfis b, cod, Sacerdotibus.17.. & quod paerulos in fpecie concernit, verba ex.14, in fontibusfic fluunt: mnn y tpai emh y ao LXX. Interpretes: Euwgyayere vyTiw SnAwlovTo upasé. VvLG. Congregate Parbulos E[ugentes ubira. §. II. Congregationis ad pænitentiam inftituendæ modum etiam quoad infantes Propheta per TÒ-D9N ext primit, cujus fignificatio Cokigendi nota eſt, uſus vero A2: in

4 Dg POENITENTIA in Scriptura ampliſſimus. Operoſum videmus Gesst- TIvu, Virum in his literis exercitatiſſimum, ut in tan- ta diverſitate objectorum, quibus deſcribendis hæc vox adhibetur, aliquam notionem velut generalem& ab- ſtractivam inveniat, quæ tamen, omni quoque conatu adhibito, alia efe non poteft. quam cočundi feu faciendi ut aliquid cotat, unde de frumenti granis collettis Deut. VI, B. de lepra ulceribus fanatis 2. Reg. V,3.` iplisque leproſis alias feparatis&: rurfus in cozfórtium aliorum bo- minum receptis legitur Num. X11, 14.15.. Neque impedit hoc affertum fignificatio, adimendi, quam in nonnullis locis habet,& in iplo hoc noftro Joële c. Ill.& præ- fentis Capitis ver/:10. ubi de Stelis, quibus ſplendor ad- emtus eſt, uſurpatur, nam& hic conceptus colleđtionis locum hábet, ut, ficut per expanfionem lucis radii amit- tantur, ita illi velut rurfuscolligantur per tenebras. De- fignat in Codice facro hinc inde fpeciatim callctione: bominum vario fne inftitutas, ut do&torum virorum,qui de rebus gravibus& ad ſapientiam pertinentibus inqui- runt& mutuas fententias conferunt, Iraenim Tò NÌ29N interpretandum, quod habetur Ecel. XI. Sanđlorum ad DEVM celebrandum iſ. L. g. Seniorum ad Verba DEI audienda& judicium formandum. Exod. H 16. Adeo utplerumque talis cangregatio univerfa uno eodemque fine fir confluens, qualiscunque demum ifte fit, Ac præfenti quidem in loco quisnam finis fuiffe dici queat, videtur effe obſcurius. Nam primum intuenti equidem apparet, ac fi faltem audiendi caufa Miniftros precantes convenire jnherentur, ex Capite vero I. perſpicuum eſt, ideo illam factam eſſe collectionem, ut& ipfe populus preces pullice funderet, C. Ij 14. Ubi fere eædem locu- tiones, quæ in noſtro oraculo habentur, paucis faltem illu-

INFEANTVM. 3 illuſtrationis ergo additis. Quotquot igitur hic colguu. tur, illis omnibus una eademque opera demandatum eft, ut nimirum& pœnitentiam agerent,& externis quo- que indiciis eam profiterentur, unusquisque ſuo loco& miniſtri eccleſiæ& auditorèes omnes, §. III. Ad ſacram igitur congregationem refpicit Pros pheta, ut videatur fere pungere velle Judæorum conven- tus,& turbæ collectionem ad ſuperſtitionem exercendam, ad quam plerumque non tam ire quam currere ſolebant. Jerem. Il, 24. 28. vel etiam Iypocriticam in diebus afflictio- nis absque vera pœnitentia factam, quam perſtringit DEVS Æof: VIl, 14.& nominat WYN)(7y 3 Congregationem ob frumentum€ muflum: nonex vera pœnitentia, ſed ex more ſuperſtitioſo& cupiditate ſal- tem impetrandorum bonorum temporalium ſuſceptam. Hæc vero collectio populi Judaici debebat eſfe conjun- cta cum vera intentione precum ad DEVMuno 5Spiritu & mente fundendarum, quod ex Capite priori,& hujus noſtri v. 22. B. ſatis luculenter patere poteſt. Unde di- citur Eccliſiam ſeu cœtum delere ſansliffcari, in comma- te præſenti, hoc eſt: de gravitate hujus inſtituti debite commonefieri, ac rite præparari, ne illotis mente mani- busque illud ſuſciperent, adhibita etiam luſtratione aliis- que ceremoniis, quas interdum uſurpatas eſſe legimus Exod, XIX ío.: Quorfüm etiam pertinebat zubarum can- tás, hic non- minus mandatus, qui ritus buccinis canen- di, uti quotidianus& menſtruus in templo Hieroſolymi- taħo erat, ita ad initia& finem plurium dierum fefto- rum adhibitum fuiſſe tempore& læto& triſti obſervat HADRIANVS RELANSDVS Antiquit. Bbraic.Part. Il..sg. ubi quid inter. 99w& mmsy buccinas& túbas'di- fcriminis fuerit, ficco pede tranſimus,& ad ſcrutinium rituum

6 De POENITENTIA rituum Judaicorum remittimus.(Quod. infantes con- cernit, opus erat ut illorum collectio partim deductione, partim ulnarum& brachiorum deportatione fieret, prout aliquando fatum. effe legimus Matth. XIX, 13. Ubi vox reoc éeevoy adhibetur, quod&- deducere& aliquo por- tare notat, §. IV. Hoc tandem memorabile eft, Spiritum S. hic cumulare Synonyma, unum eundemque congregationis &um defignantia,& quod hic per To 20N expreslit, in præſenti noſtro commate etiam per ⁊οο Ņ3p ut& Nap denotare velle, quorum illud a GysserT1o0 fub hac radice, magno ſtudio a TO DON dilcriminatur, par- vo equidem aut nullo emolumento, hoc vero absque omni dubio modum colligendi per convocationem genera lem ¿S[pecialem, imo etiam individualem denotat, qug in urbe bene diſpoſita,& in certas tribus digefta atqúe ordinata facile belli ac pacis tempore fieri poteft, ita ut omnesac finguli incolæ,velad nutum imperantis compa: reant, dato in hane rem figno vel audibili: vel vilibili, dummodo notabili omnibus. Imo noſtrum gemi- natur admodum emphatice,& quod antea in hoc comma- te de populo: dicebatur: Dym aN, Congregate popu- lum; illud nune de infantibus prædicatur gti 150N; Congregate Parvulos y: de Senibùs vero TD3P.? 1S3 Congregate Senisres y cuius-variationis caufa reddi vix potek, cum Spiritus’ S, in feligendis vocabulis peculiari interdum conſvetudine gandeat, Nobis fufficiet hoc annotare, quod hæc repetitio aut ejusdem vocis aut y- nonymarum vocum de. uno E. actu non inuti- lem aut moleſtam repetitionem tautologicam, ſed exer- gaſiam admodum ponderoſam ſecum ferat; quæ menti, ftyli Scripturæ S. asſvetæ non ſaltem non trædiofa; ve- rum

auu IVPANTVN. 7 rum ſummopere potius jucunda& grata habetur, ptæ- cipue cum hæc conglomeratio Rhetoribus TUVXF LOITS nomine laudata non inter poftremas virtutes fermonis, præcipue cum pepiçp®& aliis figuris conjun&a, refe- ratur, §. V. Pertinuit itaque hæc convocatio etiam 2d Infantes, Horum duas claffes Joël nofter conftituit, al- teram nominat emh hiy, alteram vero mmni pj Videntur bæc duo differre uz genus& fpecies, Nam 70 ſeu Hh aut W, promiſcue izfantem, etiam adultiorem, notat; quod loca E/: XII, 16. Hiob. XXI, 1. XIX, 18. P/: CXXXVII, 9; Nahum. I, 10, Efè LXV, 10. Efè Jll, 12;& alia plura fatis docent, alterum vero’ defcribit parvulos utriusque fexus adhuc lactentes,& idèm eft ac BecQoç Grecorum, De utraque denominatione non prorfus alienum eft quærere, an proprie, an potius im- proprie capienda fit? Nam fi prædicata adſpiciunt So- ciniani, quæ interdum in'Scriptura tribuuntur infanti- bus, rationis captu non dimetienda vel affequenda, malunt non raro vocabulum Infantis improprie fu- mere pro homine adulto, auc rudi, aut faltem intellecta infantili prædito, quam cedere veritati Deoque loquen- ti& afferenti.-Hic yero cum alia effugia quærant, no- biscum proprie&absque ullo tropo pro infantibus te- nerrima ætate gaudentibus ſumere non dubitant, quod merito acceptamus. Eſt igitur 90% Infans, qui non mo- do ephebis& juvenibus, verum etiam adultis omnibus opponitur. Negue hic in oppofitionem veniunt mapt & amh hywy quali his duabus- clasfibus univerfus popu- - lus contineretur, Virilis enim ætas ac ftata& media ma- rium& foeminarum ad neutram pertinet, fed quoniam, fub coetu convocando,& in publicum prodeunte regula-

8 De POENITENTIA regulariter intelligi folent adulti& in annis conſiſtenti- bus conſtituti,& non ſufficere hoc debebat, ut hi ſoli ublicumi cultum celebrarent, aliquid fingulare hic geri vult Propheta;& jubet etiam convocári tales homines, qui aut raro aut nunquam producuntur in congrega- tiones, nimirum& fenes, quos decrepita ætas a com- mercio hominum&‘conventibus publicis excludit,& pueros atque infantes, qui alioqui ob defectum uſus ra- tionis in cultum& coetum publicum non admittuntur. Hæc itaque ſolennia poenitentialia vult Propheta etiam frequentari ab- infantibus, qui a Parentibus fuis in lo- cum congregationis, quem regulariter templum pra- bebat, aut manibus ducerentur, aut ulnis Matrum eo deportarentur, qualia erant Tuig, quæ a foeminis ad Chriſtum deferebantur, ad benedictionem ab ipſo im- petrandam Marc. X, 13; 16. §. VI. Parum aut nihil hic interpretes monent circa vim horum vocabulorum, liquidum enim eft per Emt pIi gentes ubera, infantes unius vix anni intelligi debere, cum ultra hoc fpacium materni nutri- menti uſus plerumque jam olim ceſſaverit. Non at- tendere hic copulam voluerunt LXX. Interpretes, qua Spiritus S. ufus, ut cum emphafi meminerit& puero- rum& lactentium Infantum, unde ſuffecit ĩpſis vertiſſe textum noftrum guvayáyeTe vyrio FnAdovru pass Pueros ubera ſugentes, quæ tamen Propheta ſollicite die ſtingvit. Nifrion enim omnis generis infantes deſignat, Prædicatum vero alterum omnibus: infantibus in ftatu non competit, unde mentem Spiritus S. affecuti minus fuiffe videntur; utpote qui utriusque. clashis infantes hic probe diſcriminat, atque pueros feu puellas& fimul in- fantes lactantes in cœtum publicum afferri& deportari jubet

INFANTYM 9 jubetjin prioribus ufum. rationis quendam fe exfereré nul- lum eſt dubium, etſi illum admodum imbecillem eſſe fatea- tur Apoftolus, qui To TS vnnis ab illis, quæ ſunt 78 CUο, ſolicite diſtingvit, neque tamen veretur roù vyrioig TÀ Ag- &V, Qpovåv, Nohο o adſeribere, quæ omnia funt rationis. 7. Cor. XIII, uu. Poſteriorem vero claſſem quare hic adjungat DEVS,& parvulos quoque lactentes reliquis ad cœtum pu~- blicum congregatis affociet, plus movet admirationis. Sui enim obliviofi lunt, qui ut fidem infantum forte in dubium vocent,& hunc quoque locum elidant, hos congregatos infantes. pueros potius adultiores fuiſſe fingunt: nihil enim clarius quam quod lactentes ubera nequeant eſſe grandio- res, velut hoc PISCATOoRLOhjicienti recte& graviter expro- brat PHIL. HENR. FERIPLIBLVS in Exegeſi huus Loci. §. VII. Hic itaque mira dantur ſententiarum divortia, ubĩ ratio exponi debebat, cur infantes& pueri in publicam adda- çi cætum jubeantur? BLV THERYS Comm. in foëh eum in finem fatum fuiffe feribit, ut excitarentur adultiores ad pæ- nitentiam, ſi cogitarent publicas calamitatesetiam parvulot& Infantes tangere,€F borum caufa eo magis ad precationem feriam pró avertendis malis publicis fuiffe promotos. Tom. Vi. Alten..947. Plerique eo rem pertinuiffe credunt, ut fletu, lacrymis& ejulatu infantum Dhlis ad lebandam calamita- tem permoveretur, ſicut vel clamore corvoram ad dandum iis eſcam adducatur P/? CXLVI 9. cum apud Ninivitas ipfe qua- gue pecudes a pabulo remota E ad jejunium tompulfe fuerint Jon. H, 7. ut ipfo fuo rugitu& clamore tum DEVM ad Mi- fericordiam ,tum homines ad dolorem de peccatis& agen- dam pœnitentiam incitarent; Alii in eam deſcendunt opi- nionem, guafi veket DEVS, ut ila addučtione commonefierent Pderi de folennitatè iſta punitentiali,& adultiores-aliquando Facti, illuus diei reminiſcerentur, E filiis fais in publica cala~ mitate vicifim panitentia talis exemplum praeberent, e aliter r nAi me Ti mai E R Ko T a T oS r E Pe”

10 De POENITENTIA aliter- vifum eft, quorum tamen ſententias in tanta brevita- te, cujus lege nunc conſtringor, recenſere non eſt integrum. Nec illa omnia prorfus incongrue, faltem fi modefte liceat aliquid monere, hoc mihi vifum eft incommodum, quod ab ipſa pœnitentia, ad quam populum adeo ſevere exhortatur Propheta, infantes fic videantur prorſus excludi,& videri, ac ſi ad externum faltem quoddam ſpectaculum adducantur, in quo nullæ ſint ipſorum partes, præterquam videndi, neque tamen intelligendi quicquam, aut agendi, aut patiendi. Cu- jus rei dubium mihi conciliat adeo feverum DEL mandatum de convocando populo ad pœnitentiam tum agendam, tum conteſtandam, ad quod ſi infantes nulla ratione pertinuiſſent, vèl alius finis quam pœnitentia, reſpectu illorum datus fuiſ- fet, omnino Spiritum S, expreſſurum fuiſſe firmiter perſia- ſum habeo. Neque me movere poteſt exemplum Niniui- tarum, qui pecudum qaoque clamorem querelis Juis permifines rint, nam neque leguntur id feciſſe; neque fi id fecerint, aut Divino mandato; aut approbatione illud fa&um effeulla fpecie veri evinci poteft.. Neque etiam credere poſſum, cum armentorum elamore& boatu, ejulatum infantum cum fenioribus congregatorum, in comparationem trahi li- cere, cum hic coram D ETI oculis. plus fane habeat confide- rationis,& diferte dicat Regius Pfaltes; ex ore parvulorum E lattentium DEVM fibi comparare tandem€F celebrationem Pf VII, 3:‘Quæ verba proprie intelligenda effe cum Ly- THERO aliisque Noſtratibus firmiter credimus,& HENR. MorLERO Crypto Calviniano aliisque falſas fuas interpre- tationes; qui de hòminibus fimplicioribus ēxponunt, relin- quimus,& minimel omnino aſſentimur RXVPPI o, quiin .l, putat, metapboricam illam explicationem non tollere tita teralem, cum potius hanc ſolam locuin habere ipſa Chriſti explicatio doceat evidenter Mateb. XXI 16, Ati eei EAA §, VIL a e. a

INVVYANVTVI. 1 $. VII. Melior itaque& præftantior erit explicatio, qua Prophetæ mentem revera talem fúiffe afferitur; quod fsz- tes co fine debuerint adduci ut cum adultis poenitentiam age- rent; Non enim eſt ratio, quæ, alium ſcopum DEl fuiſſe in adultis, alium in infantibus, edoceat: cum univerſæ congre- gationi, cujus partem infantes debebant conſtituere, idem contingat mandatum, eadem dictetur poena, eadem propo- natur promisſio. Satis mature hoc expendit HIERONYMYS, qui hunclocum Joëlis ita TaguDedla: Congregate populum, ut gui difperfus, congregatus peccare. defflat, Sanctificate Eccleſiam, ut nullus in eccleſia non Janétus fit, ne forfitan impediantur orationes vefira:€ modicum fermentum totam mafam corrampat. Coadunate fve eligite fenes, ut non ætas in eis ſed ſanctitas eligatur, Congregate quoque parvulos& ſugentes ubera, ue ulla ſit ælas, quæ nom converta- tur ad Dominum, Parvulos& lactantes, de quilus in Balmis &in Eyangelio legimus: Ex ore infantum& lactentium per- feciſti laudem. Quos Cetrus rationali& absque dolo dicit lacte nutritos de quibus Paulus loquitur: Lac vobis potum dedi, non creeer efiam, quorum€$ Salvator meminit: ne contemferitis unum de AIE minimis iftis. Oper: Tom, VI.75.` Non vult itaqueHiero- ponnn ny mys excludi infantilem ætatem ab illis, qui convertun- tur hic ad Dominum. Unde finis congregationis a Propheta præſcriptæ abunde patet, nihilque ſupereſt, quam ut penitus ſcrutemur, gua ratione-penitentiam ab infantibus exigi aut præſtari poſſe, illaſa fide ejusque analogia dici& concedi queat, ne in exceſſu vel defectu aliquid peccetur, sisir SECTIO. 1l m DOGMATICA. uam difficile fit arguthentum& grave præfens de peni- tentia Infantum, protinus patebit,(i ante omnia divortia B 2 ſen⸗

12 De POENITENTIA ſententiarum recenſuero, quæ inquirenti ſe obtulerunt. Nam quando quæſtio inſtituitur: An detur Pænitentia in- Fantum, quales in præſenti oraculo deſeribuntur recteque illis tribuatur? Affirmat hoc ex Calvinianis inter alios Bg- NEDIGTVS AR ETI VS, quiżz Problem. Theolog. Loco XXXVII p- 214. Ubi de Pænitentia prius fufius, fed non fine labe er- rorum egerat, tandem quæftiones quasdam movet, ad eas refpondet,&ita fcribit in prima mox quæftione: 7am facil erit refpondere ad guefliones, gue bic moveri folent, Primum ad quos pertineat ille actus pænitentiæ? Reſpondemus primum ex Jočle ad omnes pertinere. Nam fenibus, pueris, Infanti- bus ctiam& ſponſis eam pradicare jubet. Deinde afirmat boc ratio: Omnes fumus peccatores: Ergo omnes indigemus gratia, que impænitentibus non datur, Adde; quod Dominus ante diluvium omnibus in genere tempus penitentia propofuit 120. annorum, intra quod, cum non pæniteret eos omnes adu+ num perdidit diluvium, fola familia Noe except. Tta ARE- Tıvs mentem fùam exponit,& infantibus pænitentiam a Joẽle præceptam tribuit,& una cum adultis vendicat. Ș- I Ex noftræ Ecclèfiæ Doctoribus contra ARETIVM negativam tuetur PHIL. HENR. FRIDLIBIVS, qui in Theol Exeg. ad Joelem Claſſ. IV. Objectionum ad locum noſttum ita commentatur: Aretius, ut epincat, etiam ad Infantes poes nitentiam pertinere, bunc locum adducit, fed nullo fuccefi Joë! enim jubet congregari parvulos, nog quafi poenitentie fint capaces; fed ut'vagitu fuo Deum iratam leniant,& Pa- rentes ad preces fundendas magis incitent. Nec aliter ali- bi idem Theologus optime meritus fententiam fuam expo- nit, nimirum in Medulla Theologie loco de Poenitentia$: 789. Quafi. 20, Anin infantes cadat poenitentia? Neg. Quia poes nitentia requirit agnitionem peccati€ ferium de illo dolorem, Sid hec ron cadunt in infantes, utpote qui nec dextram net Lnifiram norunt Jon. Wyt. Oljice ArETENS I. Infantes cfi pecca-

j,[14 Wi n pi p paan C0: INFANTVM. 3 peccatores. 2. Congregate Parvulos, Joek Il, 16.3. Infantes pe- riffe diluvio. Reſp. I. Peccatum illud non per poe nitentiamſed per baptifmum expiatur. 2. Scilicet ut Parentes ejulatu ſuo ad fervidiores preces fundendas excitent. 3. Infantes in di- furio perierunt non quia non refipuerunt fed quia nati erant Caro de carne, Job. II, 6. que non nifi per mortem. penitus mutari potefl. I. Cor. XV, 52. Ita Theologus ſua laude non fraudandus Aretii ſententiam affirmativam impugnat, de rationibus quædam deinceps afferenda. $. III. Ad eandem negativam fententiam inclinat Casrar Erasmvs BrRocnmanDvs, Patrie quondam- decus& fplendor Syflem. Tom. I. Loco de Poenitentia. Quefi. XXX.-18te Vbi quærit, 47 in ipfos etiam infantes cadat Poenitentia?& fie mentem fuam exponit: poftquam Are- tium pariter tetigit,& conceshit, infantes regenerationis EF renovationis effe capaces© At vero infantes, qui dixerit y capaces effe poenitentie, is, qua veritate id dixerit, non vi~ deos. Nam primo poenitentia requirit agnitionem€$ ferio de agnito peccato dolorem. At vero in infantes non cadit agnitio peccati, nedum dolor, ortus a meta ir Divina; qua- re ctiam Scriptura deferibit infantes, quod neque dextrum neque fnifrum norint, Fon. IF, it. Deinde nuspiam jubet Scri- ptura infantes peTavoav: fed quotquot exftant in Codice Sa- sro adhortationes ad poenitentiam omnes EF fingulæ dirigun- šur ad aduitos; idque non fne jufla caufa. Nam cum infane zes pet atatem non fint capaces Sortatiomum ad reſpiſcen- siam frufira adhibentur.. Deinde Aretii rationibus pene iisdem verbis, quibus ExIDLIBTVs occurrit, niſi quod ad exceptionem, quod iafantes ſint peccatores,& indigi gra- tia divinae, qua folis conferatur refipifientibus, reſpondeat, quod reflitutiogratie fiat per lavacrum Regenerationis Fo IIL 3» Noz vero poenitentiam, ciijus non fnt capaces, De quibus ra= tionibus inter fe collatis non minus quædam infra dicentur. B 3$. IV»

eama N, 14 Dre POENITENTIA §. IV. Addamus etiam Aretio repugnantem fom ATEELMANNVM, Theologum axeiRésepov, qui, ubi diſpu- tationi ſolidisſimæ, 4e ſide infantum, quædam xοAuiννh addit, zum. 13..86. ita fcribit: Izfantibus pocmitentiam competere difputat ARETINS P. L probl..lia. Quem refu~ gant Pifiator Vol. I. Difp. loco XIV. hof 34. p: 244, Junius Tom. I. Opp..890. Aretio quidam ex Ortbodoxis adfipu~ lari, quidam refragari videri poſſent. Nos Orthadoxos Thea- logos conciliare conabimur. Theologos dico, nam de.A L, pon laboramus. Aretii autem fententiam: ex auguflis firk ptura tabulis refutabimus: Vid. Anguf. L. I. De Baptismo -24. Mallemus vero Beatum Theclogum calamo illa con- Ggnalfe, prout dubio proculoretenus, quæ hic promifit,& abunde& egregie præſtitit. §. V. Audivimus Calvinianum hanc quæftionem af- firmantem& Orthodoxos negantes, Audiamus nunc Cal- yinianum negantem, qualis ex multis fuficere nobis poteſt SAMVEL MARESsIVs callidus ſatis adverſarius. Ubi hic in ſyſtemate ſuo de Poænitentiæ ſubjjecto loco XIII. n. XXVII. p. 207. agit, ita pronunciat: Poenitentiæ ſubjectum quod at- zinet, ut non negaverimus effe in infantibus regenerationis gratiam cujus vi eluendaefl inbarens corruptionis nativamas cula, tamen actus illi reſſpiſcentiæ, quos deſtripſimus, in in- fantes cadere non poffunt Etenim non norunt difirimen inter dextram fuam S finifram Fon. IV;., Nec: Foel I 1 Infantes poenitentie capaces declarantur, cum parvuli& fugentes ubera ad jiciuntur populo€$ fènibus, ſponſir item& re- digais convocatis adjejunium& ad diem interdicti, fed erant in coetum adducendi ut fic Parentes fiirent faafe refipiftena tia malâ imminentia averſuros& afe 3[uis beris. Ita M arRgsIVS, quiuti in aliis ad hanc do&trinam pertinenti- bus vehementer lapfus eft, ita hic etiam, quod in eo merito defideraretur, alii deprehenderunt, $, VL i a e 2

~ INFANTYVM, 17 $. VI Audiamus igitur Orthodoxum,& in hac quo- que cathedra bene meritum de eceleſia noftra Theologum Purr Lyp HANNEKENIVM affirmantem& ſententiæ Mareſianæ adverſum: In Oblerpationilus enim fidelibus; mox hanc animadverfionem fubjungit: Subjeturs Poeni- tentia non vult efè infantes Marefius< Reſpondemus autem, veram fidem in omni Jubjeclo previam- babere Jinilem cordis contritionem, qua cum infantibus aferatur Matt; XVII, 6. Marc. Xl q2, Luc. XIX,17, Certe-etiam poenitentia ilis-ef af- Jerenda, præſertim cum inibi adultorum via ſalltis exigatur ad methodum falutis infantum Matth. XVIII. 3. Ubi expreſſẽ aequalitas converfionis, que ef in infantibus, requiritur in adultis, Bt fiin infantibus eft gratia regenerationis eficax, quid efficere aliud potefl, quamquod efficit inadultis? Saluta- žem fcilicet penitentiam, ELi per diverfitatem capacitatis in~ Fanlilis& adulta actus ilius gratia varient, ut fupravidimus: Loca igitur allegata non negant infantibus penitentiam fas lutarem, fed exercitium rationis adultæ reſlexum,& Infana zes ipfi loco Joel. II, 16. in claffem pænitentium referuntur, et~ iamſl reſſpiſcentiæ potior conditio ad Parentes pertinuerit, quorum erat a peccatis, qualibus Infantes obnoxii nop-eranty im poſlerum ſerio abſtinere. Ita Theologus hic gra visſimus non ſine grano ſalis mentem ſuam exponit,& ſententiam Mareſii dejicit. §.VII. Addemus alium, meritis& doctrina non impa- rem eccleſiæ noſtræ Promachum, Jo. CON R. DANNHAVE= RVM. Hic vero in Hodofphia fua, Phanom. XI. P. Iecꝙ. hac ratione judicat: Infantes a poenitentia fruftra exclidun= žur, in-quos averfo a peccato€ fides cadit, quamvis non cum ea mentis reflexione; gue ef in adultis; Joel I, 16. Ex- zat ſententia Auguflini Lats de peccati merito.19. Dicet ali- quis quomodo infantes vocaniur ad penitentiam? uunquid zaniikus poteft aliquid pænitere] buic refpondendum, fi pro- Plerea

36 De POENITENTIA terea penitentes non funt, qúia fenfum pænitendi nondam babent, nec fideles dicendi funt, quia fimiliter credendi fen» fum non babent. Si autem propterea rele fideles vocantur, guia fidem per verba geflarium quodammodo profitentur, coe non prius etiam pænitentes habentur, cum per corum verba geſtantium diabolo€ huic feculo renunciare monfirantur? Hæc uterquenon fine ġupiág 8 exquifito judicio differit. §. VIII. Si alios noſtrates conſulueris, invenientur, uti poenitentiam, fic quoque converſionem equidem non o- mnem, proprie faltem diam, ab infantibus removere; Ita B. Kóönicivs:`Converfio€F Regeneratio differunt ratione ſuljectorum: Regeneratio enim adultorum& infantum, con. Derfio vero adultoram faltem efl, quia infantes non dicuntur proprie converti. Synopf:.189. Nec aliter N1eMmEYERYS: Penitentia lapforum ab infantibus exigitur, qui, quando ad Captiſinum ducuntur, per eundem quidem regenerantur, ats tamen penitentia precedente non ducuntur, ſicuti uec proprie convertuntur. Theol Moral..147. Idem alii faciunt re bene alioqui penfitata,& non præter rationem, ut tamen videans tur fic propius rem ferire,& converfionem latius fic dictam EF pæniteniiam Jui generis infantibus concedere velle. §. IX. Et fane ita eft negotium, fi accurata lance ex ver- bo DEI libremus, comparatum, ut ab omni cozverfione, at- que pænitentia& ne quidem prima infantulos prorfus ex-. cludere queamus. Eſt qmnino pœnitentia, remotis omni- bus ambagibus, nihil aliud, quam ſfctus proximus paſſius converſionis, quam ſuſcepit Spiritus S. in cordibus hominum per verbum& ſacramenta. Sicut itaque conperſſo complete ſampta& contritionem& fidem produtit, ita etiam pæniten- tiam eſſentialiter, his partibus conſtare neceſſe eft. Unde etiam pœnitentiæ notio ouν eſt famoſior, tametſi altera Epy qua pro fola contritione fumitur, fi recte capiatur& dextre applicetur, in verbo DEI fundamentum habeat,& ibi cum- —

INFANTVM. 17 cumprimis 4bi fidei contradiſtingvitur, juxta canonem GER- HARDI: Quando pænitentie tribuitur fectus remifionis peccatorum, gratie Dibine, averfionis bel mitigationis pena- rum, vitai falutis eterne, non tamen diferta fit mentio fidei, in illis ditis penitentie nomine totum conberfionis opus in- teligendum efl.: Vicifim quando fides in Chrißum penitentie diſortis verbis adjungitur, tune penitentie nomine altera pars ilius tantum, videlicet contritio intelligitur, Quanquam dis- fimulare non pofim Seg Ast. ScH mMIDIVM, Theologum graviſſimum non vereri in his ipſis oraculis, ubi penitentia fadei contradiſtingbitur, Ggnificationem non retinere Wepiuny fed oàmny, Nihil enim iph impedire videtur, quo minus in dito: Facite penitentiam& credite epangelio. Marc. I, 15 non dicatur contradiftingvi partem parti, fed partem toti, ita ut hoc primo ponatur& deinceps pars, velut mediumad ſalutem proportionatum, ſubjungatur. Coleg. Bibl. N. Tef, .261: /4.. Malunt tamen pii Confeſſores primæ notioni, nem- pe pepi ibi locum dare F, C..V. pyu' §. X. Quando igitur-converlio completa perficitur a Spiritu S. in corde hominis cujuscunque, atque fic poeni- tentia, oα)α accepta, producitur, ſimul regeneratio ſtricte fumpta peragitur,& fides datur atque accenditur, ut adeo converfionis oAmaoç acceptæ itidem 4éus Auplex conſtitui posſit, vicisſim vero, ubi legluòg ſumitur, nihil aliud deno- tat, quam contritionis veræ& gendinæ productionem. In qua ipſa ſanctisſima operatione Spiritus S, ita procedit, ut nunc yudum borrorem de peccato, etiamſi ſpecifice non- dum cognito, eum tamen ſerium verumque, excitet, 444 que acti tamen reſtexo, tum intellectus, tum voluntatis, 46 tentione ad Je ipfum vel aliis ejusmodi actibus, quæ ex uſu rationis ſimul promanant: nunc vero talem dolorem, quiori- tur ex accurato firutinio fui ipfus ,adeogue añu intellectus reflexo;& fe per externa indicia fatis conſpicuum reddit, Di- ftin- sodi i tT ———— jä 7 DA e Be Ra

18 De POENITENTIA Rin&tum itaque eft contritionis formale à4 materiali, actus reflexus non ad prius, ſed poſterius referendus, Et habet fe hic negotium, ficut cum fde infantum, cujus materiale cum formali confundi a Calvinianis& Pontificiis obfervat Warn: Lyservs in Syfem. Theol. Dogmat. Exeg., p. 1273. utpote qui ad fidei partes materiales, quæ in adultis ſe ex- TRI erunt, attendant, cum tamen debeant ejus formale confie e| erate, quod eſt conditio pasſipa Chriftum recipiens: perinde enim peragitur contritio, quam Spiritus S. in cordibus te- nellorum infantum operatur, absque ullo apparatu, qui apud adultos poenitentesin peccatorum ad legem fcrutinio, {fuccésliva agnitione& dolore, ejusque expresfione conli- en l ftit, Carentia nimirum ađus reflexi negationem aĝus di- { ＋. recti nequaquam inferre poteſt, niſi velimus multa abſur- da admittere, quæ quotidiana ſenſuum experientia talia eſſe demonſtrat. Accedit quod hic, uti fides, ita& contri- tio fe habeat pasfive,& ut atio confideratur„non kominis cu ¿nfantis, fed ipfius Spiritus Se Unde nulla ratione opus eft, ut infantes, in quibus tale quid producit, habeant aétum intellectus& voluntatis relexum,& graviter ſolideque re- ſpondet ThROD. THVXMIVõ Photinianis, qui regeneratio- nem,& converſionem, quæ ſit mutatio totius hominis, in- fantibus denegant, ex hoc capite, quia Infantes neſciant, quid dextrum quid ſiniſtrum; quod, quamvis non posfint mutare mente'm maturaliter, posſit tamen Spiritus S. ſupernaturali- ter carnem in ipſis facere ſpiritum,& mentem atque volun- tatem connertere, Impietate Pbotinian. p. gpb. Quam diu ita- que certum eſt, Contritionem non eſſi achivam, factitiam& ab. bomine ipfè elicitam, fed pasfvam& a Spiritu S. efe- elam, ut docetur in Conſenſu repetito Art. XIL.102, Cer- tum eft, Infantes tenerrimos ab ea non prorfus excludi pof- ſe, ſive eos in baptiſmo ſpectes, ſive poſt baptiſmum. §. Xk

IS EANTVM. 19 §. XI. Quando nimirum in baptifmo lavatur Infans te= nellus& aqua per verbum inſtitutionis ac promisſionis ſan- ctificata,& elemento coeleſti unita, adſpergitur, vel mer- gitur, absque omni dubio actu regeneratur, id quod Eccle- ſia noſtra adverſus integram cohortem adverſariorum du- dum evicit, ac probavit. Regeneratio vero illa, uti 20u- minationem ali quam habet antecedentem, quod itidem omni dubio caret; ita quoque aliquam infert contritionem& tri- fitiam de peccato antecedaneam, quamvis hæc operatio per- inde; ut aliæ, fenfum oculorum noftrorum fugiat.- Nam uti contritionem natura priorem fide ele Tuvmmivs loco allato& DANHAWER. Hodoſ. p. ꝛæpg. probant, resque ipfa docet, ita, quare Spiritus S. ordine inverſo in Infantibus agat, non apparet, cum par ubique ſit potentia& gratia, qua hæe efficere poteft, perinde ut effectus fidem& tempore& na- tura inſequentes, omnemque captum ſuperantes produce- re folet.` Sapienter& graviter laudatus LysER Vs: Quoad Infantes itidem baptiſinus eſt lavacrum renowationis, figui» dem per Spiritus S. operationem regnum diaboli in ilis defirui» tur€F dominium carnis aufertur per operationem Spiritus§. CONTRITIONI ADVŁTORVM, CORRESPONDENTEM? quod fane non immediate fit, fed per baptifinun, ut Spiritus S. medinm, immediate enim Spiritus S. non agit, ubi media adeffe poſſunmt. Per- idem medium ctiam Lux intellectus ad Chrifli agnitionem, cujus exemplum in Jobanne confpicuum ES fiducia voluntati ad apprebenſonem Chrifi; ficque fidei illa conditio anz Tigh fimul a Spiritus S, donatur qua Cbriſtum recipere& fic per imputationem meriti ipfius juflificari, atque ita Spirits S: templa€$ viva. Chrifli membra che queant, fide eorum non quidem per acinus externos bominibus, fed per notus internos Deo fefe probantes EF- coram eo exerente, p 1276. Quæ verba magni fatis ponderis quæftionem noftram C2 mire —

20 DE POENITENTIA mire illutrant,& qua ratione etiam contritionem aliguam baptifmus producat, fatis docent, $. XIL Quando igitur infans per lavacrum ſanctisſi- mum tegeneratur, juſtificatus& renovatus ac ſanctificatus eſt, eo minus dubii reliquum eſt, adeſſe contritionem, adeo- gue poenitentiam totalem fecundum fuum formale confide- ratam. Uti enim poſt baptiſmum Infantem actualiter pec- care non dubitamus, neque Socinianorum peſtilens error vel tantillum veri habet, quo Infantes neque peccare neque proprie poenæ ſubjectum eſſe fingunt. Ut CAEIIIVõs 4 dibertate Deis Tom. IF. OOpp, p. 62. SCHLICHTINGINSi® Comment. ad.V. Roman..203. Ita poenitentia ad fruitio- nem jufificationis novæ opus effe nemo facile ambigat, quam Spiritus S. una cum aliis fan&tis motibus ex fide na- ſcentibos producit. Hoc antea allatus Lyser vs yerbis fa- tis dilucidis docet: Iz renatis ut jufificatis infantibus pra- ter akum illum internum ex£$ in fide donatum Chrifii juſti- tiam modo nobis incumplicalili apprebendentem& effectus modo dittos producentem, procul dubio etiam excitantur mo- tus interni juflificationemconfeguentes£3 ad fanttificationem Hpectantes, ut Deum diligant ceu Patrem, quamvis per fenfi- biles motus extrinfecos id non exżerant, nec quicguam de ilo (pertinet enim ad aam reflexum) nifi prius informati fues rint,[ciant aut referre queant,-1445: $. XIII. Prædicatum igitur verbum in'ecclelia DEI tum legis tum Evangeli etiam ad infantes baptizatos& regeneratos pertinere, dubitari non debet. Nam fi ne qui- dem regeneratio ipfa fine verbo fit, cum elemento aque nimirum conjunta, imo in certis cafibus folo verbo ante vel extra baptiſmum, quod exemplo, Johannis patet, quem [aliie in utero non fine praecedente verbo profitetur Lv- THERVS Nofter in Artic. Saalcald. VIIL p. 333 certum omnino eſt, poſt baptiſmum peractum infantes per illum rege-

INVPANTVII. 27 regeneratos ad pœnitentiam vocari per verbum in eccleſia DEl reſonans. Neque tunc prorſus auditus verbi excludi debet, quandoquidem non protinus ad actus reflexi præ- ſentiam vel neceſſitatem valebit conſequentia. Benedixe- runt Jacobus& alii Patriarchæ filiis& nepotibus verbis ab ipfis auditis& a Spiritu S. ipſo interdum conſignatis: non tamen ſequetur, puerulos omnes aut intellexiſſe ea aut men- tem ſibi revocaſſe inſtar adultorum. Valebat vero nihil- ominus benedictio Patriarchalis& valitura fuiſſet, tametſi filioli illi bimuli fuiſſent, neque dubium& Patriarchas Ver- ba ſua eodem modo atque tenore ad ipſos pronunciaturum fuiſſe. Neque aliter Chriſtus aſſumſit infantes, blandiſſi- mis excepit verbis& ĩis benedixit, procul dubio alloquendlo, ut fermonem audirent, etiamſi intellectu inſtar adultorum minime aſſequerentur,& effectum nihilominus ſortita eſt benedictio. Modus vero, quo verbum auditum fuit appli» catum, nos omnino latet Mare. X,16. Urt ita, quando au. ditum verbi removerèe videntur Noſtrates ab Infantibus, non ſine grano ſalis intelligendi ſint, nam aut loquuntur de Infantibus nondum baptizatis, in quibus Sacramentum Baptifmi negotium conficit, non auditus verbi; tametfi ne hic quidem prorfus excludi queat> aut de auditu cum åntelečin ad verba pronunciata inftar adultorum attenden- te, conjunto, qualis omnino excluditur, Id quod notan- dum putamus, ne Lector turbetur in leĝione LYSERI, quando in difcrimine inter adultorum& Infantum fidem conſtituendo inter alia negat, baze per verbum audibile pros duci p. 1440.& auditum verbi ad Infanies non pertinere feribit p. 1447. §. XIV, Quid itaque fupereft in Infante per bapti- {mum regenerdto quoad-operationem Spiritus$, difcrimi- nis, quam sb/entia, bel præſentia actus interni reflexi{$ ex- term jigmifizaiibi Parum ſane aut nihil. Videtur hoc C3 peng-

22 DE POENITENTFA penetraviſſe LYsERVS aliquoties allatus, cum ſcribit: Fides pænitentis a fide infantis eatenus differt, quatends bomo pænitens, nifi reprobas fit, an in fide fit, tentare fis probare E cognofcere queat: 2. Corinth, XIII; 5. Licet vero notitia illa reflexa intentatis obfturior fit, attamen in ipfa ilo tentato efe, licet non fentiat ex Scripture diclis,'qua unice DEO caufam fidei afignant,& quod illam in non re- Jicientibus producat, conira ipfas tentati obječhiones probari poteſt 8 debet..1530. Si vero eatenus faltem differt fides adulti& infantis, fequitur, fidem Infantis effe etiam Infan- tis pænitentis; nifi velis fidem adultorum fpecie aliam a fi- de infantum facere, quod tamen præter alios, quos tace- mus, multis argumentis gravifimis confutavit B. Mich. WALTHERYS Theologus: hujus Academi celebratifi- mus, in difputatione de-fide Infantum& B, QvısTtor- rivs in difputat. de eadem materia. Unde a verbo anssi nequaquam excludendi erunt infantes, five jam illud fit verbum mandati de agenda Pœnitentia, fiye promifionis de Remiſſione Peccatorum& averſione pœnæ, id quod haud obſcure patet ex oraculis clarisſimis Aclor. II. 30. XXVI, 22. quæut' fulius explicemus; brevitas inftituti non permittit. Urgeri peteft inter alia qaoque 4¢4, XVII, 30:34. Ubi mandatum DEI de pænitentia agenda ubique& ad omnes homines pertinente, reftritionem ad folos adultos non admittere videtur. Coz. SEB. SCHMIDEVS ån Colleg. Bibtit. Ñ. T. p. 267. fg. 5. XV. Redeo jam ad oraculum noftrum,& Joëlem infantum quoque poemitentiam ferio intendife& voluiffe minime dubito. Fuerant illi jam circumciſi& in gratiam recepti, adeoque opus habebant perinde ac adulti poeniten- tia, quæ decet regenitos, ſubinde tamen peccantes,& gra- tia& fide rurſus excidentes, cui aliter, quam per poeniten- tiam ex ordine a Deo præſcripto, ſubveniri non poteſt. Adeo- que -Ú aa

ĪNFANTVM. 25 que non fine fucceffu urgeri poffunt argumenta petita. I.£ mandato Dei per Prophetam admodum ferio de agenda poe- nitentia ab omnibus incolis adultis& infantibus, a ċujus ver- bis clarisimis& ſimplicisſimis nequaquam recedendum. U, a colleclione equali demandata ad publicum coetum, in quo & verbum Dei legale atque Evangelicum prædicari&'poc- nitentia excitari, ut& adultis, quibusid datum erat, per verba& alia externa indicia demonĝrari debebat, II, 45 aqualitate calamitatum, quæ ſicut infantes æque imo ſenſi- bilius quam adultos feriebant, ita ab his etiam medelam pœ- nitentiam requirebant. Ubi enim imminet& præſto eft poena, ibi aliud remedium præter poenitentiam non datur. IV. 4b æqualitate intentionis divinæ& demandatæ collectio- nis infantum ad congregationem publicam, volebat enim horum quoque& quidem principaliter miſereri, ut ex aliis exemplis, fpeciatim Ninivitarum patet. 70%. IP, u, Ubive- ro Dei miferatio, ibi ante omnia a Spiritu S. expeditur ope- ratio poenitentiæ. Hæc& alia momenta ex ipfo hoc ora- culo fluentia rem fatis dilucidare poffunt, $- XVL Sialia defiderentur, non pauca erunt præfto. Urgeri poteſt I. Indoles fidei falvifice quam natura antece- dit, tempore interdum fequitur contritio, ubi vero hæc duo, ibi converlio, ibi poenitentia, quamvis latens in oc- culto, Placet locusexLyTHERoallatus ab AFFELMANNO ad fidei infantum naturam demonĝtrandam, qui huc etiam peat; Quid hoc mirum ef Spiritum Se in infantibus efe efficacem co modo, guem nos non intelligimus. Cum babeant bam carnem& ofa, non tamen aluniur in utero eo modo, guo nos, gui in bac lace vivimus, alimars Nobis non intellie gsnt, nobis mente ac fenfu dicuntur carere,[ed Deo non fit; cujus opus funt,.844. Si creaturis tribuatur gemitus, fi cla- mare dicuntur ad Deum& exaudiri triticam& terra, Hof Ia quæ non nifi tropice illis tribuuntur quid ni Infantes in

24 De PoENITENTI4 in quibus Spiritutn S. operolisſimum eſſe certum, ſi enim fidem producit, quidni antecedentia, eaque ad ordinem ſalutis pertinentia? II. Solennis abrenunciatio in baptifmo Diabolb facta& omnibus ejus operibus, quam A V GYsSTINvVS in loco fupra allato re&e urget, pollicetur enim infans peccatorum horro- tem& averſionem non ſaltem in annis adultis præſtandam, yerum etiam in ætate infantili, hanc vero ſtipulationem non Me inanem a noftratibus adverfus Calvinianos& alios de- enditur. Conf. Magnifici Domini Præfidis diſputationes d⸗ ELOTNLOATI baptifmalı per Abrenunciationem ES. profeſſianem. ET MEIERVS de initiamentis novellorum Chriſtianorum, e f P 62 III. degualis intentio Deierga homines, at convertantur & vivant; quam ad Infantes quoque pertinere quis dubitet? quando itaque per baptifmum regenerantur, fimulconver- tuntur: Conf, Calov, Syftem. Theol T,IX,.13. I V. Mandatum univerfale de prædicando evangelio omnibus creaturis rationalibus, camethi ufu rationis nondum pollentibus, cum dudum a Noftratibus probatum, eum in negotio ſalutis quoad infantes ſpeciatim non requiri, Matib. XVIIL, 19:20. Mare. XVI, 15.16. V. Natura ĉf indoles verbi, quod ubique habet hanc vim, ut lege terreat,& evangelio erigat, ab utraque hac opera- tione infantes excludi nequeunt, Recte igitur tribuitur Infantibus confesſio cordis coram DEO, tametſi non expe- diri queat confesſio oris. THVYMVM. Impiet. Phot..597. VI, Vocabuli peTavođy indoles ,quæ contritionem ſecun- dum fuum formale ſpectatam ſimul importat, adeoque non fidem folam denotat. Atqui To peruyođy omnibus homi- nibus ex æquo annunciatur atque mandatur a Johanne; Chriſto& Apoſtolis. VI, Fra-

INFANTYM. 25 VII. Fuctus Baptiſimi, qui eſt renovatio Spiritus S. ad cujus actus ſpeciales etiam pertinet: operatio pœnitentiaæ ſubinde repetendæ& peragendæ. Unde LVTHERVSs in Catechefi majori pe s50: Reſfpiſcentia aut pœnitentia nibil aliud ef, quam regreſſus quidam& reditus ad Baptiſinum, ut illud iterum petatur€ exerceatur, quod ante quidem. in- ceptum EF tamen negligentia intermiſſum. Nil itaque fa- cilius Spiritui..quam vires in regeneratione datas et- iam in infantibus ulterius augere& pænitentiam novam largiri.' §. XVII. Si qua-igitur fuperfint dubia, haud diffi- culter tollentur. Nam ſi dicatur I. infantes ideo ſaltem congregatos fuiffe, ut vagitu fuo DEVM iratum leniant, revera tribuitur vågitui, quod operationi. Spiritus S. tribu- endum erat, DEVS enim non movetur- vagitu, fed pæ- nitentia vera. Quod II. dicitur, per parpulos adductos et- fam adultos co magis ad preces fundendas incitari, non tol- Jit in illis pœnitentiam, ſed firmius potius eam ponit, fola enim præfentia parum facit incitamenti, fed plus affert im- pedimenti orantibus. Quando lI, dicitur agæirionem peccati& dolorem in infantes non cadere, Vereor, ne ope- ratio Spiritus S. in infantibus nimium coarĝetur& reftrin- gatur, quid enim facilius quam dolorem perinde ac fidu- ciam, agnitionem peccati perinde quam agnitionem Chri- fti operari? Etſi V. objiciatur, infuntes neque dextram neque: finifiram nofe: abfolute illud non effe capiendum facile quilibet videt, alioqui énim etiam omni notitia na- turali& ſalvifica defituerentur infantes, quod tamen ali- ter[e habet.- Quando V. dicitur: Peccatum non per pæ- nitentiam, fèd per baptifmum, expiari, reĝe: tribuitur Ba- ptiſmo remisſio peccatorum, non tamen excludi poffunt aus gratiæ Spiritus S. apito reliqui. Si Pia it,

26 Dr POENITENTIA fit, VI an Scriptura jubeat Infantes peTuvogy, facile il- lud tollitur per univerfálitatem prædicationis ad omnes ho- mines; a quorum numero cur excladi debeant infantes, caufa non eft, unde probari nequit faltem,& cum excelu- fione horum, ad adultos dirigi; neque ſequitur VII. frua predicari verbum, fi infantes bortationes ad penitentiam non percipiant, efficacia enint verbi& operatio Spiritus S, quoad modum nos latet, curn vis illa fit interna&abfcondi- ta. Hebr. IV, 12i §. XVIII. Sublatis his dubiis, quotquot memini extantiora occurriſſe, hoc præterea notandum puto, quod ſapra adducti Theologi noſtratis eccleſiæ præſtantisſimiᷣ uti quidem prima videntur fronte, inter ſe non revera pu- gnent, unde cònciliari inter ſe poſſunt. Qui enim ne- gant, Infantibus competere poenitentiam, pfocul dubio. in- telligunt tum activam, tum paſſivam cam actu quodam re- Hexo, tam intellectus, quam voluntatis, minime vero negant operationem Spiritus S. producentem vel coñtritiónem, vel cow- rritionis, qua eft in adultis aliquod analegon, tum in ipſo baptiſmo& per baptifmum, tum poft baptifmum. Hue tendit procul dobio niens B. AFFELMANNI quando de hac materia loquitur: quidam ex Orthodoxis ad- fiipulari, quidamn re ragari videri pofent. Nos Orihodoxos Theologos conciliare conabimur<> Areriiantem fententiam ex anguſtis Scripturæ tabulis refutabimus.865. Illam vero mentem ipſis ſediſſe, ex mediis terminis apparet non ob- ſcure, quibus theſin ſuam probare intendunt. Et idem re vera volunt, quando converſlanom non omnem, fed proi priiſſime dictam, infantibus denegant, hoc eſt per omnia ta- łem, qualis exercetur a Spiritu S, in adultis, quibus verbum legis& Evangelii primum prædicatum eft, quo ređe pér- septo& ad mentem revocato voluntaria confesſione Ma edita

INFANTVM, 27 edita ad Baptifmum ducantur, ubi in Infantibus e contrario ſufficit Baptiſmus, qui omnia neceſſaria perficit, etſi ſenſuali quadam perceptione id non advertant aut adftantes, aur ipfi etiam Infantes.-Oeconomia enim illa, quam Spiritus S. in te- nellis cordibus ſuſcipit, ex omnium Orthodoxorum confeſſia- ne omnem oculorum& rationis fenfum longisfime fugit& fides noftra verto credere non vero rationis diamen circa definiendum Tò&ç regenerationis audire debet. Job. IIL, 2. feq, Cum igitur idem velint alii, qui affirmativam tuen- tur& facile largiantur, poenitentiam cum ommbus[uis maa terialibus non dari in Infantibus, quæ fe exerunt in adul- tis, fufficit utrinque effe in confeſſo, quod Spiritus S. non modo per baptiſmum, quo infantes regenerantur& fide donantur, verum etiam poft eum per verbuin in iis ope- retur contritionem, fui quidem generis, eam tamen ve- ram in averſione directa peccati conſiſtentem, quam deinceps fiducialis inclinatio ad objectum ſalvificum ex- cipit: ita ut integra nihilominus poenitentia ſit, quæ in Infantibus quoque lactentibus a Spiritu S. producatur, perinde ut placent Deo laudes ex ore tam tenello profici- fcentes, neque fruftra præceperit Joël, ut in congrega- tionem publicam etiam deportentur Infantes, cum ipfi eriam partemecclefiæ, eamque non prorfus poſtremam, conficiant. §. XIX. Unum ſupereſt, quod vel tribus, ut ajunt, verbis expediemus. Sedere Calvinianis hunc errorem, certisſimum eſt, quod fidem Infantum negant. Non eſt itaque, cur miremur, M A REs1V M& plures alios poeniten- tiam quoque infantibus denegaſſe: Mireris vero eo magis, quomodo ſalva ſua hypotheſi inter fe digladientur,& quod MARESIVSs negat, AxFTIVs affirmare non verea- D 2 tur.

28 De POENITENTIA INPANTYM. ! tur; Neuter vero ideo ab erronea fententia abfolvi pot- et. Eth, enim ArerTIvs in eo non male fentiát, quod } credit, cadere poenitentiam in Infantes; atque fic re vera cau- fam ſuam deſtituat(Si enim adſit poenitentia, quomodo- cunque etiam definiatur, qua fronte quæſo negari posfit adele fidem?) male tamen concipit formam poenitentie, I eamque in his tribus tanquam partibus integralibus repo- nit, dolore de admiffo peccato, emendandi propofito£9 fpe ve~ zie atque'fic ad alterum extremum prolabitur, cum ea ad k, ipfam poenitentiam refert, quæ potius ex ipfa fluunt ac| promanant, ut reliqua, quæ a veritate coelefti abludunt,| taceamus. itaque. illi fua feque mutuo impu-| gnent! Conftat illorum exemplo, quantum cefpitet ra- tio, quando de operationibus Spiritus judicium ferre au- det. Cui ob illam, quam in Infantibus quoque ex-| hibet, ineffabilem Sapientiam, Laus, honor, l & gloria fit in Secula Seculorum! Í TANTVM| i Dogmata

A. U INA, s) panit) Nh L A ga Mh, č k. d pren o A d PTE, Ho mál fe Yoh, j i i t Lrg