Legatum. j. vſumfructum habitationis domus ſue. quod idē eſt. l. cum antiquitas. C. de vſufrū. Et in eodem te ſtamento legādo dictam domum alteri ademerit dictum legatuꝫ vxoris. Rn̄. tex. eſt in. l. ſem pronio in p̓n. ff. de vſufru. vbi ꝓbatur qd̓ legato generali vſuſfructus vel habitationis deroga­tur legatū ſpāle ip̄ius rei. Et ibi Bar. dicit eſt alibi tex. hoc. 5 Quid ſi dicit relinquo Ticio fundum ad vſu­fructuandū?. do. Bar. vbi. eſt eſt relicta ꝓ­prietas. Similiter quando dicit relinquo funduꝫ ad gaudimentum. l. ꝓculus. ff. de vſufruct. ibi do. flo. qui tamen diſtinguit verū ſi extranei ſunt inſtituti. ſecus ſi filij dilecti. et placet in conſcīa. licꝫ alij indiſtincte velint ꝓprietas ſit relicta vſuſ fructus. 51 Quomodo poteſt fieri legatum. Rn̄. pōt fie ri quibuſcunqꝫ verbis aptis tamen idoneis. vt ſi dicat. lego. do. dare iubeo. volo. rogo. poſco. op­to. vt des. l. ij. C. cōmunia dele. Item poteſt fieri pure. vt dicit̉ lego tali. c. et in diem. vt lego tali vſqꝫ ad paſcha. Ex die. vt lego tali a paſcate in an tea et ſub conditione per ſi. vt lego tibi. c. ſi filiā me am acceperis. vel. vt lego tibi centū cum fue­ris. xiiij. annorum tunc ineſt cōditio hec dum cō­pletus fuerit. xxiiij. annus et aliter. C. de lega. l. fi. Fallit tamen in libertate vt videatur potius eſſe relicta in diem: puta ſi dicit ſeruum meum liberuꝫ iubeo cum filius meus erit. xxv. annorum. C. fi deico. lib. l. cōmiſſoria. Et vt ſcias differentiam inter legatuꝫ quando ſit pure. et quādo ſit ſub cō­ditione: vel in diem no. quando legatum fit pu re ſtatim mortuo teſtatore cedit legatario. vt..§. lvj. Quando vero ſit ſub conditione ante conditi onis euentum cedit legatario. et ſi moriet̉ ip ſe legatarius anteqͣ coditio impleatur remanebit apud grauatum. et non tranſmittet ad ſuos here des. Limita hoc ī legatis ad pias cās vt ſupra.§. viij. Quando vero legatum ſit in diem. tunc ſi di­es eſt incertus omnino. ſic legatum eſt cōditiona­le. l. dies. ff. de condi. et demon. et. l. ſtipulatio iſta §. inter certam. ff. de verbo. obli. et. l. ſi dies. ff. qͣn­do dies le. ce. et glo. no. in. l. ſeyus ſaturninꝰ. ff. ad treb. Si vero dies eſt certus omni certitudine: vt puta cum legatur Titio in paſcha futuro vel qͣn­do curret in. cccc. xc. et huiuſmodi. vel dies eſt cer tus ad minus in ſe. licet ſit incertus in proprio ſub iecto: puta relinquitur talis poſſeſſio Titio qͣn do erit.xxv. annorum. quia illud tempus eſt cer­tum in ſe. quia ſuo curſu perire poteſt quin ve niat illud tempus ſed in proprio ſubiecto et ſub ta li qualificatione bene eſt incertum: quia talis po­teſt mori anteqͣ ſit. xxv. annorum. Et tunc legatū factum tali tempore vel die cedit legatario ſtatim a die mortis teſtatoris quo ad tranſmiſſionem: qꝛ ſi legatarius moreretur poſt mortem teſtatoris. et ante illum diem vel tempus nihilominus legatū debebitur eius heredibus: vt patet in. l. vnica.§. cum igitur. C. de cadu. tol. Intellige niſi aliud im pediat. l. ſi ea queſtio. C. de his qui. vt indig. hoc patet in. l. ſi cum heres. ff. quādo dies le. ce. et. l. he res. in pͥncipio. ff. de condi. et demonſtra. vbi pa­tet quando quis legat Titio poſſeſſionem cum morietur. licet ſit incertum quando morietur ta men quia certum eſt morietur. et ideo legatum eſt ad diem certuꝫ ſic debebitur eius heredibus ſecus ſi legaret ſic. heres dato poſſeſſionem Titio cum morieris: vt ſic eſt conditionale quia eſt in di em incertum. eo quia ignoratur quis prius ſit mo riturus an heres vel Titius. Et ideo ſi Titius p̄­morietur legatum remanebit apud heredem gra­uatum. Item aduerte dictio ſi non ſemper facit conditionem. nam qn̄ apponitur tempori preteri to vel preſenti. non facit conditionem. l. inſtitutio talis. in fi. ff. de condi. inſti. et. l. eas. in principio. et l. ſi ita ſtipulatus fuero hanc ſummam. ff. de con. et demon. Nec obſtat. l. ſi ſic. ff. de lega. j. quia im­proprie loquitur. Quando vero ſi reſpicit euentū futuri temporis cuius euentus eſt certꝰ omni cer­titudine. ſic non facit conditionem ẜm Barto. in l. j. ff. de condi. et demon. Idem dic quando cōdi­tio eſt impoſſibilis. l. j. ff. de condi. inſti. Sed quan do euentus eſt certus ſed eſt incertus quando vt mors. ſic facit conditionem ẜm Barto. vbi ſupra. et glo. in. l. in omnibus. ff. de reg. iur. ſimiliter facit conditionem quando euentus eſt oīno incertus. Item dictio ſi aliquando ponitur quia. l. videa mus in prin. ff. de in litem iura. l. titium meuiū. ff. de admi. tu. aliqn̄ ponit̉ ꝙͣuis. l. fi. C. de lib. et eorum lib. Aliquando ponit̉ ſimul cum dictione et ſic.ſ. ſi. ſtat ꝙͣuis. l. j.§. nunciatio. ff. no. oꝑe. nun. diffuſe vide Bar. vbi. Dictio vero . aliquādo habet vim copule. l. illi cum illo. ff. de vſufruc. le. et ſic facit cōditionē niſi antea appa reat voluntas diſponentis. l. ſi fuerint.§. fin. ff. de teſta. ma.. l. ſi ancilla. ff. de leg. j. Ali quando vero cum. eſt coniunctio videlicet quādo apponit̉ ver­bo preteriti: vel preſentis temporis. et ſic non facit conditionem. ſed ponitur cauſatiue quia: vel aduerſatiue qͣꝫuis. l. demonſtratio.§. j. ff. de cō­di. demon. ibi Bar. Aliquando reperitur ad uerbium.ſ. cum pro quando quod eſt quādo ap­ponit̉ verbo futuri temporis. ſic videt̉ tūc ſit differentia inter ſi. et vtrunqꝫ faciat con ditionem. l. qui ꝓmiſit. ff. de condi. inde. cum mul tis alijs. in. glo. d. l. demonſtratio. ſed quia multe­li. vidētur cōtrarie Barto. ibidem dicit. eſt tri­plex differentia. Prima. quia ſi principaliter deno tat conditionē. ſcd̓ario vero tꝑs. qꝛ nulla eſt condi tio in ſe habeat tp̄us futurum. Cum vero notat pͥncipaliter tp̄s qꝛ eſt aduerbium tꝑis. ſcd̓a rio conditionem ꝓbatur in. l. ſi titio. ff. qn̄ dies le. ce. Et ideo qn̄ ponitur circa ſubſtantiam obligati­onis vel circa volūtatem que exprimitur per ver­bum futuri ſubiunctiui ſi ponit̉ ſi valet ſꝫ bn̄ cum: verbi gratia. Stipulatio ſit ſic. ꝓmitto ti bi centum ſi volueris valet: ſecus ſi dicat ꝓmit to tibi centum volueris. l. centeſimus.§. fi. ff. ver. oblig. quia in primo conditio eſt expreſſa ſi. In ſcd̓a eſt tacita. et expreſſa nocent. nun . ff. de condi. demon. ſcd̓a differentia eſt. ſi le gas mihi decem cum petiero facit conditioſſe.