Si certū petatur. ADDITIO. a ¶ Intellectus. Uide in fonteeundem Ph. tertio de aīa ꝑ totuꝫ. ⁊ maxime tex. p vbi inquit. de parte aūt qua cognoſcit ⁊ ſa pit aīa dicēdū eſt. ⁊ ibi ſcribentes copioſe. ⁊. ij. de aīa ⁊ pͦ poſt. a lin coniēſe. ⁊ iſtd̓ dictū bal. veꝝ eſt maxime in his q̄ intellee tu ꝑceptibilia ſunt. vbi teſteſ cū ſcīe cā d̓po nere debēt. vt in. c. cū cām. d teſt. ⁊ ibi doc. Alex. in.§. tor menta. ff. de qͦ ſtio. ⁊ in. l. i. in princ. de noui Si certū petatur. tituluꝫ. ergo hoc genus. ⁊ illud ſpēs. ⁊ iō melius ſtat. qꝛ ſpecies ſubalternatur generi. ⁊ ſubijcit̉ ei. vt le. ⁊ no. jͣ. de verbo. ſignifi. l. recte dicimus. Dic ergo. ꝙ proprie ſtat dictio ſub. ⁊ titulus pro rubrica ponitur. ꝗa generalis ītitulatio ⁊ ſuperſcriptio ad oīa porrigitur. vt. sͣ. de eden. .l. ſiꝗs ex argentarijs.§. ſi initium tabularum. Vel exponi tur ſub hoc titulo.i. ſub hoc tractatu. qui continet octo li bros. vt in conſtitutione oēm.§. in ſecūdo. ẜm gl. ⁊ Odo fre. ¶ Scd̓o oppo. dr̄ hic. ꝙ creditor dicitur large. contra immo ſtricte pro ſolo mutuante. vt. C. ſi aduer. credi. l. i. ſo. ibi ſtricte. hic large ponitur. vel hic ꝓprie. qꝛ in ſuo abſoluto ſignificato. ⁊ vt genus. ibi vt ſpēs. ¶ Tertio oppo. dicitur hic. ille dr̄ creditor qui dꝫ mox recipere. cōtra immo ſi in diem. vel ſub cōditione. vt. ff. de verbo. ſig. l. creditores. So. ibi non dr̄ abſolute ⁊ ſimpl̓r creditor. ſꝫ cum adiuncto. sͣ. in diem. vel ſub conditione. vt. ff. de ver. oblig. l. cum ſtipulemur. ⁊. l. ſi a colono. nec etiam dr̄ cre ditor. qui ſolam obligationem naturaleꝫ pretendit. vt. ff. de ſolu. l. ſi is cui.§. flauius. qꝛ vbi non eſt actio. non dicit̉ quis creditor neqꝫ debitor ꝓprie. vt. ff. de fideiuſſo. l. fide n iuſſor obligari.§. ij. ⁊. jͣ. de libe. ca. l. vel obligatus eſt.§. i. ſed ſola naturalis cū ſit de iure gentiuꝫ ⁊ oriat̉ ex nudo cōſenſu. vel quaſi cōſenſu. ⁊ careat adminiculo iuris ciui p lis. non ponit actionē. que eſt de iure ciuili. ⁊ reꝗrit ea q̄ e iuris ciuilis ſunt. vt. ff. de pac. l. iuregentium.§. quinimo. a Scd̓o modo ſoluit̉. ꝙ dictio mox ſupponit̉ verbo crede q re. q. d. in ipſo inſtanti quo ꝗs alium obligat dr̄ credere. ¶ Quarto op. ⁊ videt̉ ꝙ nomen rei non debeat accipi ī ſuo genere. ſed in ſpē. vt. sͣ. de rei ven. l. ſi in reꝫ. So. aliud in tractatu realiū. vt ibi. aliud in tractatū ꝑſonaliuꝫ. vt h̓. Iſta non eſt bona ſolutio. qꝛ dictiones vbiqꝫ ſignificant idem earū inſpecta natura. Scd̓a ſo. eſt ꝙ aut loꝗmur qͣꝫ n tum ad ſignificationē abſolute. ⁊ tunc ita loquit̉ hic. aut qͣꝫtum ad modū agēdi ⁊ deducendi rem in iudiciū. ⁊ tūc ¶ dꝫ certa res demonſtrari. vt ibi. qꝛ nō eſt ſuper quo lis cō o teſtetur. nec ferat̉ ſnīa. De citatorio dic vt. l. fi. de anna. ex t cep. ẜm Ia. ⁊ adde qd̓ no. ff. de ver. ſig. l. rei appellatione vbi videt̉ gl. ꝯͣria huic. ſed ibi intelligit̉ de libello ſupplicatorio. hic aūt de cōuentionali ẜm Bar. ⁊ ſic hēs de tri q̄ plici libello. Item facit. sͣ. de rei vendica. l. idem pōponin us in fi. Et de libello generali. dic vt no. Inno. extra d̓ reſti. ſpolia. c. cum ad ſedem. ⁊ facit de leg. ij. l. cuꝫ pater.§. euictis. per Ia. ⁊ facit. jͣ. de verbo. obli. l. triticū. ¶ Que ro qꝛ diuerſa littera eſt hic. vna dicit de re alia ex re. tertia e re. que eſt melior lr̄a. dic ꝙ quelibet eſt bona. ⁊ expone vt in gl. ¶ Et no. vltimo. ꝙ diffinitiones que ſunt iuris ꝑtinent ad doctorem. qꝛ intelligere ⁊ ſcire conſtat ex diffinitiōe vt hic. ⁊ eſt ar. ꝙ teſtis interrogatus de diffinitio ne debeat rn̄dere. ⁊ ſi dicit neſcio. ꝙ nō ꝓbet. qꝛ ꝓpriam vocem non intelligit ẜm bar. quod eſt veꝝ. ſi teſtis deponit ſine redditione cauſe. ſecus ſi cām aſſignauerit. Exem plum. teſtis interrogatus de fama dixit vera eſſe. interro gatus ꝗd ſit fama dixit neſcio. iſte non probat. qꝛ non ca dit cognitio in intellectu ſuo ſi neſcit. ſed ſi interrogatus de cā dixit. ꝗa audiuia maiori ꝑte gentium. poſtea interrogatus de diffinitione dixit neſcio. nihilominus probat. qꝛ videt̉ ius dixiſſe ſe neſcire. non factum. ſicut in poſſeſſione. ſi dixit ſe vidiſſe tenere lꝫ interrogatus quid eſt poſ ſeſſio dixit neſcio. tn̄ ꝓbat. vt no. ff. de ver. obli. l. ſtipulatio iſta.§. hi quoqꝫ. nam exquo videt aliquem detinere preſu mit̉ aliquē poſſidere. vt no. Inno. exͣ de priuile. c. cū olim. el ſcd̓o. ⁊ oīs qui percipit redditus preſumit̉ hr̄e aliqua le ius adminiſtrādi. vt. l. i.§. exercitorē aūt. ⁊. jͣ. d̓ exercito .l. fideiuſſor. non tn̄ exigo ab aliquo caſu. ꝙ teſtis ſciat ꝑſpicaciter diffinire. cum etiam impiti teſtes adhibeantur. nec requirit̉ in eis. nec exigitur īduſtria iuris. ſed ſenſus. vt no. C. de vſur. l. i. ſed ꝙ ſciat quandam groſſam deſcriptionem. verbi gratia in fama. ſi dicat fama eſt cōe dictuꝫ gentiū. ⁊ in poſſeſſiōe. ſi dicat. ꝙ poſſidere eſt ire ⁊ redire ad rē. ⁊ fructus ꝑcipere. vt. l. fi.§. ſiꝗs. sͣ. ꝗbus. mo. vſufr. amit. ⁊. l. pomponius. nam ſufficit ꝙ cōſtet eū intelligere meruꝫ factū. dūmodo plene ſciat. ⁊ plene de eo deponat. facit qd̓ no. Inno. extra de teſti. c. cum cām. Patet ex pͥ dictis ꝙ teſtis poteſt interrogari qūo intelligat verba iu ris. Item pꝫ quid teneat̉ inde ſcire. vt no. ff. de infa. l. luci us. ¶ Et no. ꝙ ius interdū ponitur pro facti qualitate. vt. jͣ. e. l. ſi vero. Item teſtis per ſenſuꝫ corporis dꝫ hr̄e notitiam non p̄ſumptionem intellectus. qꝛ aliud eſt p̄ſume re. aliud videre. vt. l. i. jͣ. de his que in teſta. delen. nā dictū teſtis non trāſcendit ſenſum corporis. ¶ De parte que de iure interrogat̉. an dꝫ rn̄dere. dic vt no. jͣ. de auro. ⁊ arle. l. ornamentoꝝ. Adde ꝙ dictū teſtis nō preſumit̉ circa ſolēnitatem. vt. C. de vſur. l. i. nec contra ambiguitateꝫ. vt extra de ꝓbatio. in pn̄tia. ⁊ no. in. l. fi. jͣ. de preto. ſtipu. ſed preſumit̉ quo ad veritatē hoc modo. nā ſi ſunt teſtes nu mero ſufficientes p̄ſumit̉ ⁊ ſtat̉ eoꝝ dictis. vt.§. item v̓bo rum. inſti. de inutili. ſtipu. ſed ſi eſt vnus teſtis eſt p̄ſūptio hoīs. nō legis. ⁊ dic vt. jͣ. ti. i. l. admonēdi. Item lꝫ dictuꝫ teſtis debeat fundari in ſenſu. tn̄ ⁊ in intellectu dꝫ fundaa ri ẜm Ariſto. in ꝓblematibus. Intellectusª inquit videt. ⁊ intellectus audit. ⁊ eſt nō. Item qn̄ teſtes ſunt quaſi ꝯͣ rij. p̄ſumit̉ ꝓ dicto teſtis. non quo ad ꝓbandū. ſed debent teſtes ad cōcordiā reduci. ⁊ elidi probatio. vt extra de te ſti. c. cū tu. ſed dicit Inno. ꝙ illud eſt verū in numero pari. ſecus in diſpari. vt extra de offi. dele. c. cum cōtingat. ꝑ Inno. ¶ Scd̓o querit̉ de quoꝝ verborū interpretatiōe loquat̉ littera. quidam dicūt ꝙ erant quedam verba que hodie nō habemus. Iſta eſt diuinatio ꝙ alia verba eſſent qͣꝫ inueniant̉. vt. C. de ꝯͣhen. ⁊ cōmit. ſtip. l. i. Et ideo dicē dum de verbo. interp̄tatiōe.ſ. ſcd̓e ꝑtis rubrice. ſi cer. pe. qꝛ principium agit̉ modo interp̄tatiuo ⁊ demōſtratiuo. vt. jͣ. l. ij. Huius opinio eſt verior. tn̄ vtraqꝫ pōt eſſe bona. qꝛ bonum eſt prius videre de iſto capite generali edicti. qͣꝫ de alijs edictis ſingularibus. Et bonum eſt prius vide re de prima rubrica generali qͣꝫ de ſcd̓a ſpecie.ſ. ſi certuꝫ peta. ¶ Tertio queritur. an ſub iſto vocabulo cōtinean tur ꝯͣctus inoīati. gl. pōit duas opi. ſcd̓a verior. ¶ Quar to quero. an eoipſo. ꝙ quis cum alio ꝯͣhit videat̉ fidē ha bere. gl. dicit ꝙ ſic. ⁊ eoipſo ꝓbat̉. niſi ꝓbet̉ ꝯͣrium. vt. jͣ. de pig. actio. l. ſi quaſi. ⁊ maxime ex appoſitiōe termini. vt. jͣ. de ꝯdi. ob cau. l. iij.§. ſed ſi tibi dedero. Hāc fidem in con tractu vēditionis pn̄t habere tā dn̄i qͣꝫ hi. qui poſſunt di ſtrahere inuito dn̄o. vt. l. elegāter.§. ſi vēdiderit. jͣ. de pig. act. ⁊ de ꝓcuratore ⁊ alijs officialibꝰ. dic vt. l. ſi ꝓcurator jͣ. de iur. fi. ⁊. ff. de re iudi. l. a diuo pio.§. ſi poſt. Ex lec. ant. ¶ Et eſt iſta. l. euidentialis ad totam materiam ꝯͣctuum. de qua tractaturus eſt. ¶ No. ꝙ iuriſcō ſultus anteqͣꝫ ꝓſequatur rubricam ſpālem ſi certum peta tur. declarat rubricam generaleꝫ de rebus creditis. ⁊ ſic primo premittit quedaꝫ vniuerſalia anteqͣꝫ procedat ad ſpecialia. ſimile facit Ariſtotil̓. in ſuis libris. ¶ Scd̓o no ta. ꝙ ſub titulo de rebus creditis tanqͣꝫ ſub genere ſituātur oēs ꝯͣctus de mundo ⁊ includunt̉. ¶ Tertio no. ꝙ talis eſt or̄o qualis ſunt ꝑtes orationis. ⁊ ideo veriſimili ter volens oſtendere hic. ꝙ iſta oratio de rebus creditis. hr̄t gn̓alitatē ſignificatiōis ꝓbat h̓ ex ꝑte v̓bi credere ſeu creditis. ſcd̓o ꝓbat hic ex al̓. dictōe.ſ. rei. ꝙ aūt v̓bū crede re ſit generale ꝓbat primo per auctoritatē celſi. ſcd̓o per vnam rōnem. Illud eſt genus. quod repreſentat̉ in quali bet ſua ſpē. ſed credere repreſentat̉ in quolibet cōtractu. puta in pignore. cōmodato. ⁊ mutuo. ⁊ ſimilibus. ergo ē verbū generale. ⁊ ad hoc hec lex per Ia. ſemꝑ alle. ꝙ illd̓ eſt genus. quod repreſentatur ī qualibet ſua ſpē. ¶ No. cōtra. in hac. l. ꝙ nomen ꝯͣctus eſt nomen generale. facit .sͣ. de iudi. oēm obligationeꝫ. qd̓ declarat̉ per Cy. in auc. ſacramenta puberum. vbi videas in. xij. q. ⁊ in ſequentibus. ¶ Ultimo nota. ꝙ verbum rei aſſumptum pro re non dico pro reo eſt generale nomen. ¶ In glo. a. l. ẜm py. litteram ibi doctorem.i. iuris peritum. ergo imperiti non ſunt interrogandi de ſignificationibus ⁊ diffinitionibus
zum Hauptmenü