De matrimonio tile delictū in cauſis matrimonialibꝰ p̄ſertim aliquādo in alijs caſibꝰ ſine de­timore miſerabil̓r freq̄ntat̉. nihilominꝰ tn̄ ad tribunal extremi iudicis in die ire calamitatꝭ miſerie horribil̓r ꝓducendū. Nam an̄ ꝯciliū Cōſtantien̄ p̄di ctū in mr̄imoniali vnā ꝑtem vel ꝑſonā. ſi ſe abſentabat cauſa pēdente fuit facta ꝓcuratorꝭ ꝯſtitutio. cōſtitutiōe ſoluebat pars. iiij. denarios Conſtan­et breuibꝰ verbis ad ſex vel ſeptē lineas ſe ꝓtendebat in actū veꝝ effectū ſuffi­cienter ad omnē oportunitatē cōtinebat. Nunc aūt et longe pꝰ conciliū viden­tes notarij nr̄e curie Cōſtantien̄. Romane curie ſtilū in vtiqꝫ lucroſum. licet animabꝰ ꝑiculoſū ad inſtar illoꝝ pͥmū faciūt totā proſaꝫ cōſtitutōis ad latitu­dinē veri inſtrumēti. expoſt ponūt tenorē totiꝰ inſtrum̄ti: qd̓ nūqͣꝫ viſuꝫ ē ī car­ta aut ꝑgameno ſeu forma īſtrumēti rerū natura. infinitꝭ clua ſul̓ in pͥn­cipali conſtitutiōe nunqͣꝫ excogitatis. īmo nūc in futurū nunqͣꝫ oportunis. et has alias ſcpͥturas ꝓtendūt in pl̓ibꝰ cartarū folijs: vt ſimpliciane ꝑtes īnocen­tes intelligētes ſine dolo fraude cōparentes cōtendētes rapina p̄di­cta maioribꝰ grauent̉ expenſis. qͥs dubitat qͥn in ſpolia multa pctā cōmit tant infinita: in miſerabiliū ꝑſonarū dāna al̓s de ꝟbis ocioſis inutilibꝰ faci­unt libros regiſtra copioſa captioſa. Et ſi iuxta veritatē euangelicaꝫ non peribit. etiā ſi celū terra pereant. que dic̄ Math. xij. de qͦlibet ꝟbo ocioſo red denda eſt ratio. O qͣꝫ terribilē rōnis calculum reddēt tm̄ tabelliones ſꝫ etiā iudices facientibꝰ ꝯſentientes. et inſuꝑ de talibꝰ ſpolijs. rapinis et exactionibꝰ portionē recipientes. inſuꝑ qd̓ crudeliꝰ ē ꝓut dicit vicarius dn̄i nr̄i Ieſu xp̄i et regl̓a iurꝭ. li. vj. dimittit̉ pctm̄ niſi reſtituat̉ ablatū. et hec regula nulliꝰ ex cuſationis exceptionē tolerat niſi in eo qui habet vnde ſoluat. Et hi omnes ſcribe ſimil̓r reliqui in conſcientia ſibi non formāt vt alicui reſtituāt. ſed ſtāt vt in ſuis peccatis morituri deficiant. De iudicibꝰ aūt male iudicantibꝰ qui et falſarij dicunt̉ nuper terribilē ſpecial̓r feci collatiōis tractatulū qui incipit Gy­rum celi circuiui ad honorē ſꝫ potius ad horrorem magiſtri Mathei nythari odiū durum prepoſitū Thuricen̄. Sed vltra ꝓcedamus ad materie pͥncipalis explanationē. Nam ꝑſone tal̓r cōtendentes tanqͣꝫ ſimplices ruſticani obtenta ſententia pro vel contra. putant ſe penitꝰ fore purgatos. aut interdū appellant et magnis laboribꝰ expenſis grauamīa recipiūt. inſuꝑ reſtat vt ꝓcuratoribꝰ pro modico labore multipl̓r fatiſfaciāt. hinc ſperātes ſe liberatos remittunt̉ vl­tra ad pelliparios. hoc ē pellium albarū cerdones: qui dicunt̉ wyſꝫ lederer. hoc eſt ad ſententiarū ſcriptores qui albas pelles: hoc eſt pergamenū: faciunt no­uas corroſiones. qua corroſione perpeſſa: putantes ſe penitus immunes cum illa pelle: vlterius dirigunt̉ ad ſpiculatorē. hoc eſt omniū priorum exactionis corroſionis. conſionis. ſpoliatiōis. ꝑturbatiōis et flagellationis vltimū execu­torem quem vocamꝰ ſigillatorē: ſed potius ſugillatorē qui per nobiliſſime cere titillationē ſeu conglutinationē facit duriſſima punctionis colliſionē. molli­ti ſunt ſermōes eius ſuꝑ oleum: ipſi ſunt iacula. vt legitur per Plinium ph̓m de vermiculo quē nominamus terebronē. de cuius natura tales ponūtur ꝟſus. Uermiculus ligni terebro vel terebellus. Qui terebat ligna duriſſima carne tenella. Dum tangit nil durius eſt hoc verme puſillo. Sed ſi tangatur nil vn­qͣꝫ mollius. Sic ſigillator molliſſima cera: dulci verbo: ceterum ſtimulato ribus ſtimulat durius ſugillat. et hoc rarum foret in Romana curia. bul latores qui pape ſunt ſigillatores. etiaꝫ quorūcunqꝫ aliorum p̄latoꝝ ibidem ſi­gilli penſores nunqͣꝫ videmꝰ ſcriptoꝝ taxas excedentes. Sed terribilius eſt in