Prologus. Incipit ꝓlogus beati Hieronimi p̄ſbyteri in libꝝ thobie. Hromatioª ⁊ helio doro ep̄is. Hieroc nimꝰ p̄ſbyter in domino ſalutē. Mirariᵇ nō deſino exactōisᶜ vr̄e inſtā tiā: exigitis em̄ vt librū chaldeo ſermone conſcriptum: ad latinum ſtilum trahā: librum vtiqꝫ thobie queꝫ hebrei de cathalo goᵈ diuinarūᶜ ſcripturarū ſecan tesˣ his que agiographaᵍ mēorant māciparūtʰ. Feci ſatis de ſiderio veſtro: nō tn̄ meo ſtudio Arguunt em̄ᵏ nos hebreoꝝ ſtu dia: ⁊ˡ imputāt nobis ꝯtraᵐ ſuū Incipit prologus in librum Thobie. Promacio ⁊ heliodoro ⁊c. Iſte prologus tres habet partes principales.ſ. inchoationē: ꝓgreſſionē ⁊ concluſionē. Inchoatio continet deuotā ſalutationē. ⁊ illa pars per ſe patet. Pro greſſio cōtinet narrationē. que habet tres particulas. in quaꝝ prima ponit̉ admiratio hiero. de inſtantia petiti onis chromacij ⁊ heliodori: cum dicitur. b Mirari nō deſino ⁊c. ⁊ ſubdit̉ ibidē rō duplex admirationis. prima eſt qꝛ liber iſte ſcriptus erat chaldaico ſermone. cuiꝰ adhuc modicam habebat notitiaꝫ. vnde dicit. Ut librū chaldeo ſermo ne ſcriptū ⁊c. ſcd̓a admi ratōis rō eſt. qꝛ liber iſte apud hebreos nō eſt de canonē. ⁊ ita ſi tranſferret incurreret eorū maliuolentiā. vn̄ dicit. Quē hebrei de cathalogo ⁊c. In ſecūda parte narrationis dicit ſe tranſtuliſ ſe libꝝ ad petitionē ipſo rū. vn̄ dicit. Feci ſatis de ſiderio veſtro ⁊c. In tertia parte dicit: ꝙ ex hoc incurrit indignatōnē he breorū. vn̄ dicit. Arguunt em̄ nos ⁊c. Concluſio oſtendit finalē Hiero. intentionē: que eſt ep̄oꝝ facere beneplacitum. qd̓ notat̉ ibi. Sed meliꝰ eſſe iudicans. nec hoc facit negligenter ſed cū diligentia. qd̓ notatur ibi Et qꝛ vicina eſt. vbi dicit ꝙ peritiſſimū queſiuit interpretē. vlterius dicit ꝙ orationibꝰ eorū attribuendū eſt quicqͥd boni ſequet̉ de tranſlatō ne ſua. vn̄ dicit. Et orationibꝰ veſtris ⁊c. his dictis littere inſiſtamus. c Exactionis.i. petitionis. vide in opuſculo de vocabulis biblie vbi ex ponitur exactor. d De cathalogo. id eſt de numero. e Diuinaꝝ ſcripturarū. vn̄ ſupra dixit in ꝓlogo galeato ꝙ ſapientia q̄ vulgo ſalomonis inſcribit̉: ⁊ ieſu filij ſirach liber. ⁊ iudith ⁊ thobias ⁊ heſter nō ſunt in canone Cathalogus dicit̉ a chata qd̓ eſt breuis: ⁊ logos qd̓ eſt ſermo: quaſi ſermo multa breuiter cōprehendens. vt Omēs ſancti orate ꝓ nobis. ⁊ in ꝓpoſito. xxij. libri ve. teſta. de cathalogo dicunt̉. vt patebit. Cathalogꝰ ẜm huguitionē dr̄ enumeratio. ordo. ſerieſ vel breuis deſcriptio. vel iuſtoꝝ numerus. f Secantes.i. ſeꝑātes. ⁊ repellentes. g Agiographa memorant.i. dicūt vel nomīant. alia lr̄a. quid ſit agiographum inuenies ſupra in ꝓlogo ſuꝑ ioſue ī pͥncipio. Glo. quedā ſcribit̉ ſuꝑ iſtū locū que talis eſt. Potius et veriꝰ dixiſſet. Inter apocrypha. vel large accipit agiographa: qͣſi ſanctoꝝ ſcripta. ⁊ ita nō eſt de numero illoruꝫ nouem que ꝓprie dicuntur agiographa: qͥ ſunt de cathalogo hoc eſt de numero. xxij. libroꝝ biblie. conſiſtit enim cathalogus in pentateucho. ⁊. viij. ꝓphetis. ⁊ ix. agiographis h Manciparūt.i. dederūt vel adiecerunt. mancipare dr̄ mancipiū face re: in ſeruitutē redigere. manu captū adducere. tradere. vel dare. vel ducere. ⁊ ſimpliciter ponit̉ ꝓ dare vel ducere. inuenit̉ etiā neutrū ꝓ ſeruire. i Nō tn̄ meo ſtudio.i. nō meo labore ſupp̄. ſolū. qꝛ alius mecū laborauit.ſ. chaldaicus interpres qui mihi expoſuit hebraice: ⁊ ego feci ſcribi latine. vel meo ſtudio: ſit datiui caſus. vt ſit ſenſus: non ſatiſfeci ſtudio meo. qꝛ ex hoc ſuſcitata eſt ꝯͣ me emuloꝝ indignatio qͥ mihi detrahunt. k Enim. ꝓ certe vel qꝛ. Arguūt nos ⁊c. l Et imputant.i. improperant. m Contra ſuū canonē.i. ꝯͣ ſuā bibliā que recte canō dici tur. nā canon grece regula dicit̉ latine. vn̄ biblia dicitur canon.i. regula eo ꝙ recte ducit. nec aliqn̄ aliorſū trahit. vl̓ dicitur regula eo ꝙ regat. ⁊ ꝙ normaꝫ recte viuendi prebeat. vel diſtortū prauūqꝫ ad modū regule corrigat. Et qꝛ fecimꝰ hic mentōꝫ de canone. no. ẜm Iſido. in. vi. ethifni. ꝙ ſunt canones euangelioꝝ. ⁊ ſunt canones conciliorū. Canones. iiij. euangeliorum. Ammoniꝰ alexandrie primus excogitauit. quem poſtea euſebius ceſarienſis ſecutus eos plenius cōpoſuit. qui ideo facti ſunt vt per eos inuenire ⁊ ſcire poſſimus qui reliquoꝝ euangeliſtarū ſimilia. aūt ꝓpria dixerunt. Sunt aūt numero decē quoꝝ primus cōtinet nūeros in quibus quatuor eadē dixerunt. Matheus. marcus. lucas. ⁊ iocanonē latinis auribꝰ iſta tranſferre. Sꝫ meliꝰ eē iudicās pha riſeoꝝⁿ diſplicere iudicio: ⁊ ep̄o rū iuſſionibꝰ deſeruire inſtiti vt potui. Et qꝛ vicinaᵖ ē chaldeo rū lingua ẜmōi hebraico vtriuſqꝫq lingue peritiſſimūʳ loquacē reperiēsᵍ: vniꝰᶜ diei laborē arri pui: ⁊ ꝗcꝗd ille mihi hebraicis verbis exp̄ſſit hoc ego accito notarioˣ ſermonibꝰ latinis expo ſui Orationibꝰʸ vr̄is mercedē huiꝰᶻ oꝑis cōpēſabo: cū gratuꝫ vobis didicero me quod iubere eſtis dignati compleuiſſe. Explicit prologus. hannes. ſecundus in quibꝰ tres. matheus. marcus. lucas. tertiꝰ in quibus ſimiliter tres.ſ. matheus. lucas ⁊ iohannes. quartꝰ in quo iteꝝ tres. matheus. marcus. iohannes. quintus in quibus duo. lucas. matheus. ſextus in quibus duo. matheus. marcus. ſeptimus in quibus duo. matheus iohannes. octauus in qͥbus duo. lucaſ. ⁊ mar cus. nonus in qͥbus duo. lucas ⁊ ioh̓es. decimus in quibus ſinguli eoꝝ ꝓpria que dam dixerunt. qͦrū expoſitio hͨ eſt per ſingulos em̄ euangeliſtas nu merus quidā capitulis affixꝰ adiacet. cui numero ſubdita eſt era q̄ dam ex minio no tata que indicat in quo canōe po ſitus ſit numeruſ cui ſubiecta ē era verbigr̄a. ſi eſt pͥma in primo cao ne. ſi ſcd̓a in ſecūdo. ſi tercia in tercio. ⁊ ſic ꝑ ordinē vſqꝫ ad decimū peruenies. Si igit̉ aperto q̄libet euangelio placuerit ſcire qͥ reliquoꝝ euangeliſtarū ſimilia dixerunt aſſumes adiacentē numeruꝫ capituli. ⁊ requires ipſum numerū in ſuo canone quē indicat. ibiqꝫ inuenies quot ⁊ quidixerunt ⁊c. Canones generaliū conciliorū a tꝑibus Conſtantini ceperunt. In precedentibus nāqꝫ annis perſecutione feruente docendarū plebiū minime dabatur facultas ⁊c. n Phariſeorū. vide in opuſculo de vocabulis biblie vbi expo nitur phariſei. hic tn̄ phariſei cōmunit̓ dici poſſunt iudei. a phares qd̓ eſt diuiſio. qꝛ ſunt a vera fide diuiſi. Inſtiti. tranſlationi faciende. inſto as dicit̉ contra ſtare. inſiſtere. inuigilare. inſudare. ⁊ in tribus vltimis ſignificationibꝰ po nitur hic. p Uicina.i. confinis ⁊ cōſimilis. ſicut habet̉ in principio prologi galeati. q Utriuſqꝫ lingue. ⁊ ita bene po terat interpretari. r Peritiſſimū.i. doctiſſimū. s Reperiens quendā loquacem.i. loqui ſcientē chaldaice ⁊ hebraice. ⁊ non ſolum loquacē vel loquentē. ſed t Unius diei laborem. hoc dicit. qꝛ liber breuis eſt: ⁊ breuis labor quaſi vnidiei fuit in eius tranſlatione. v Accito.i. aduocato. x Notario. qͥ ſcribebat latinis lr̄is ſicut ego dictabā. y Or̄onibus vr̄is recō.i. attribuā vel perſoluā. recōpenſare pre prie dr̄ reddere. perſoluere remunerare. iterū trutinare. equare. z Mercedē.i. premiū ⁊ preciū.ſ. omnē vtilitatem. z Huius operis. ad cuius cōpletionē me veſtris or̄onibus adiuuiſtis. Cū didicero. alioꝝ relatione. Gratū eſſe vobis me com pleſſe. opus illud quod vos. Dignati eſtis iubere. q d. cū intellexero vos gaudere: eo ꝙ cōpleuerim qd̓ iuſſiſtis. ideo orationi bus veſtris attribuā. ſi qua ex hoc vtilitas conſequatur. qꝛ orado ꝓ me tam efficaciter me iuuiſtis. Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius prologi.
