Prologꝰ in librū Iob Incipit primus prologus in Iob ẜm hebraicum. aūt fiſcellā iun­cotexerē: autᵇ pal­marū foliaᶜ cōpli­carē: vt in ſudore vultꝰ mei comederē panē: ⁊ᵉ tris opꝰ ſolicita mente ꝑtracta : nullꝰˣ morderet: nemoᵍ rep̄­henderet. Nūc aūt qꝛ iuxta ſen tentiā ſaluatoris volo oꝑari ci­būʰ perit antiquā diuino voluminū viā ſentibꝰⁱ virgul tiſqꝫ purgar̄: errorᵏ mihi gemi nus iūgit̉: correctorᵐ vicioꝝ fal ſariꝰ vocor: ⁊ⁿ errores aufer re ſꝫ ſerere. Tātaᵇ eſt enī vetu­ſtatis ꝯſuetudo: vt etiā cōfeſſa pleriſqꝫ viciaᵗ placeant: ma­gis pulcros hr̄e volūt codices qͣꝫ emēdatos Qua ꝓpt̓o frēs dilectiſſimi vnicū nobilitatis hūilitatis exēplar: proʳ flabello calathisᵍ ſportelliſqꝫ munuſcū lis monachoruꝫ: ſpiritalia hic māſura dona ſuſcipite: ac bea­tūᵗ iob ꝗᵘ adhuc apd̓ latinos ia­Incipit pͥmus ꝓlogus in librum Iob. I aut fiſcellā iunco texerē ⁊c̄. ſic̄ Iſidorꝰ ait in libro etymo. libꝝ Iob quidaꝫ moyſen ſcripſiſſe arbitrant̉. alij vnū ex ꝓphetis. nōnulli ꝟo eundē Iob poſt pla gaꝫ ſue paſſionis ſcpͥtorē fuiſſe exiſtimat arbitrantes vt qui certamina ſpūalis pugne ſu ſtinuit: ip̄e narra ret quas victori­as expetiuit ⁊c̄. Et nota Hie­ronymꝰ bis tran ſtulit librū iſtū mo de greco in la tinuꝫ corrigendo trāſlationē. lxx. ī­terp̄tuꝫ. ſcd̓o de hebreo in latinū nullū ſeq̄ndo int̓ p̄tū. prime trāſla tiōi p̄poſuit hūc ꝓloguꝫ. vn̄ duxi pͥmitꝰ exponē . Habet aūt tuor ꝑticulaſ. In p̄ma dic̄ Hiero. emuli repre bēdebāt. qꝛ ſpūa libꝰ intēdebat. erroruꝫ correctio ni. tn̄ nūqͣꝫ re prehēderēt: ſi va caret tꝑalibus carnalitatis cor ruptioni. vn̄ dic̄. Si aut fiſcellaꝫ ⁊c̄. In ſcd̓a repre hendit eos curant de codicū vicio dūmō ſit in eis exterior pul­critudo: ibi. Tan ta eſt em̄ vetuſta tis ꝯſuetudo ⁊c̄. In tercio inuitat h eniuolos ſuos in libꝝ iob ẜm. lxx. diminutū primitꝰ corruptū: ẜm trāſlatio ſuā vt integrū recipiāt correctū: ibi. Quapropter o frēs di­lectiſſimi ⁊c̄. In quarta ꝑte excitat lectoris attētionē: vt diligē ter ꝯſideret qͣlit̓ in iſta trāſlatōe ſuppleuit diminuta: amouit ſuꝑ flua. dilucidauit obſcura: ibi. Igit̉ vos vnūquēqꝫ ſectorem ⁊c̄. His viſis lr̄a exponat̉. Fiſcella vas eſt vimineū vel de iūcis marinis ꝯtextū. de quo legit̉ Exo. ij. a. Sūpſit fiſcellā ſcirpeā ⁊c̄ b Aut palmaꝝ.i. arboꝝ c Folia cōplicarē. ſportulis faciē dis. d In ſudore vultus. ẜm dicitur Gen̄. iij. f. In ſudore vultus tui ⁊c̄. e Et ventris opus ⁊c̄. id eſt fiſcellas aūt ſpor­tulas ad vendēdū facerem. de earum precio laute comederem biberē. f Nullꝰ morderet: occulte detrahendo g Nemo rep̄hēderet. arguēs ī aꝑto. h Cibū perit. Ioh̓. vi. c. Op amini cibū perit.i. bonū opꝰ aīa reficit̉. Ioh̓. iij. e. Me­cibꝰ ē vt faciā volūtatē eiꝰ me miſit: vt ꝑficiā opꝰ eiꝰ. Aliqͥ li­bri hn̄t Cibū putrit. qd̓ nihil ē: dicat̉ putrio tris. ſed putreo tres. i Sētibꝰ ꝟgultiſqꝫ.i. maioribꝰ erroribꝰ: ſenti huiꝰ ſentꝭ: ſic̄ ait huguitio d̓r̄ ſpina vel arbor ſpinoſa: ſentix cis. dr̄: dr̄ a ſentio. qꝛ grauiter ſentit̉ pūgit. ſentes itaqꝫ grauiꝰ offendūt intelligūt̉ maiores errores. virgulta pla­ne incedimꝰ intelligūt̉ mīores. k Error mihi geminꝰ iūgit̉.i. ſil̓ imponit̉. qꝛ. m Corrector vicioꝝ falſariꝰ vocor. ecce pͥmus error. n Et errores auferre ſꝫ ſerere.i. ſemīare: ecce ſcd̓s et ror. Qd̓ aūt dicunt qͥdā. Geminus.i. naturalis, agenio ē deꝰ cebat in ſtercore ⁊ˣ vermibꝰ ſca tebat erroꝝ: integꝝʸ īmaculatū qꝫ gaudeteᶻ. Quō enī poſt ꝓ­batiōeꝫ atqꝫ victoriā dupliciaᶠ ſunt ei vniuerſa reddita ita ego ī līgua nr̄a vt audacter loquar feciᵇ euꝫ hr̄eᶜ amiſerat. Igit̉ vos vnūquēqꝫ lectorē ſolita p̄fatōe cōmoneo: in prīcipijs libroꝝ eadē ſꝑ annectēs rogo: vtᵉ vbicūqꝫ ſemꝑ p̄cedētes vir gulas videritisᶠ ſciatis ea ſub iecta ſūt: ī hebraicis volumībꝰ hr̄i. Porro vbi ſtelle imago p̄fulſerit: ex hebreo ī ẜmōe nr̄o addita ſūt. Necnon illa hr̄i videbāt̉ ita corrupta erāt: vt ſenſū legētibꝰ tollerēt: orātibꝰ vobis magno labore correxi: magisʰ vtile ꝗd ex odio meo ec cleſijsˡ xp̄i veturū ratus: qͣꝫ ex aliorum negocio. Incipit prologus ī Iob ẜm tranſlationē ſeptuaginta. Ogor ſingl̓os ſcri­pture diuīe libros ad­uerſarioꝝ rn̄dere ma­nature. ī nulla biblia īueni: potiꝰ ē adinuētio qͣꝫ lr̄a. o Tanta ē em̄ vetuſtatis ꝯſuetudo.i. tantā vim hꝫ ꝯſuetudo vetuſta. i. Theſſal̓. iiij. d. Rogamꝰ vos frēs vt abūdetꝭ magꝭ oꝑaꝫ detꝭ vt qͥeti ſitis ⁊c̄. glo. Difficile ē dimittere ꝯſuetudinē. vn̄ hier̄. xiij ſ. Si mutare p̄t ethiops pellē ſuā aut pardꝰ varietates ſuas. vos poteritꝭ bn̄facere didice ritꝭ malū. Prouerb̓. xxii a. Adoleſcēs iuxta via ſuā etiā ſenuerit nō­recedet ab ea. p Ui cia placeāt. qͣꝫuis cōfi teāt̉ illa pctā ma­la: tn̄ placent. q O frēs dilectiſſimi loquit̉ ad heliodoꝝ paulinū quibꝰ ſcribebat. vel go neralit̓ ad oēs beniuo­los amicos. r Pro flabello. flabellū dr̄ in­ſtrumētū quo expellūt̉ muſce: qd̓ alio nomine emuſcatoriū dr̄. dr̄ a flo flas: qꝛ flatū fac̄ mouet̉ ī aere. s Ca lathis. dr̄ calathꝰ cor­bus vl̓ paneriū: dr̄ a calō qd̓ eſt lignū: qꝛ fit lignis ſportula dicit̉ paruꝰ corbꝰ diminuti­ a ſporta qd̓ eſt vas vimineū vel iūceū. dr̄ a ſporto frutice vn̄ ī qͥ­buſdaꝫ locis texit̉: vel dr̄ ſporta ab aſportan do. qꝛ ibi neceſſaria de portant̉. Quia ꝟo mo nachi antiquitꝰ flabel la calathos ſportu las faciebāt: amicis ſuis ea mūere eroga bant: ipſe hiero. erat mōachꝰ. exēplificat his. q. d. hmōi mu nuſculis mitto vob̓ do na ſpūalia imꝑpetuuꝫ ꝑmaſura. ti Beatū iob.i. librū beati iob Qui adhuc apd̓ lati. ia. in ſtercore. alludit ei qd̓ dr̄ Iob. ij. e. Qui teſta ſaniē radebat ſedēs in ſterqͥlinio. x Et vermibꝰ ſcatebat.i. ebulliebat ꝟmibꝰ erroꝝ. ſcatere ꝓprie ē aquarū: qn̄ ebulliūt erūpūt de cataractꝭ ſuis. vn̄ ſcatebra dr̄ hmōi ebullitio vel eruptio vel ortꝰ aquaꝝ. y Gaudete.i. gaudio ſuſcipite. z Integrū.i. ſine de­fectu errore. a Duplicia ei ⁊c̄. illd̓ ſumit̉ de vltīo iob. b Feci .i. librū ſuū. c Habere amiſerat.i. ſubtracta erāt ī alijs tranſ latiōibꝰ. d Igit̉ vos o heliodore pauline. e Ut vbicūqꝫ. in iſta pͥma editiōe mea. f Uideritis ꝟgulas.i. obelos g Imago ſtelle.i. aſtericꝰ. qͥd ſit aſtericꝰ. qͥd obelus. qd̓ officiū hēant inuenies . an̄ mediū illiꝰ ꝓlogi.ſ. deſiderij mei i Ratꝰ.i. exiſtimās. Quid.i. aliqͥd. k Magꝭ vtile venturū.i. ꝓuēturū. l Eccl̓ijs xp̄i ex odio meo.i. ex trāſlatiōe mea: me reddit pl̓ibꝰ odioſū: vl̓ ꝓpt̓ quā īcurro odiū multoꝝ m Quā ex alioꝝ negocio.i. oꝑatōe illoꝝ.i. qͣꝫ ſi alia a gerē. ẜm ſignat actū rei alicuiꝰ cuiꝰ ꝯͣriū ē ociū. vn̄ dr̄ negociū qͣr negās ociū. vel qͣꝫ ex negocio.i. qͣꝫ ex trāſlatiōibꝰ Alioꝝ interptū. qꝛ.ſ. in illa trāſlatiōe corrigūt̉ errores. ſupplēt̉ defectꝰ alioꝝ īterp̄tū nec dicit hiero. ſe iactādo ſꝫ veritatē potiꝰ expͥmēdo. ſic loquit̉ apl̓us.i. Coꝝ. xv. b. di. Abūdātiꝰ alijs oībꝰ laboraui ⁊c. Explicit expoſitio Incipit ſcd̓s prologꝰ in librū Iob. iſtius prologi. Ogor ſingulos ⁊c̄. Iſte ꝓlogꝰ p̄ponit̉ illi trāſlatiōi qua be. Hiero. librū iob de hebreo trāſtulit ī latinū. vn̄ dicit ip̄e in li. ij. ꝯͣ rufinū. Trāſibo ad libꝝ iob quē poſt. lxx. interp̄tuꝫ editionē quā origenes obelis aſtericiſqꝫ diſtinxit an̄ anos Go