Pſalmorum. Poſtilla venerabilis fratris Nicolai de lyra ſuꝑ pſalteriuꝫ feliciter incipit. Ropheta magnꝰ ſurrexit in nobis Luce. vij. ꝙͣ­uis liber pſalmoꝝ apud hebreos inter agiogra pha cōputet̉. tn̄ apud latinos int̓ libros ꝓphe­ticos reputat̉ nec īmerito: qꝛ dauid fecit pſal­mos ſaltē maiori ꝑte ſolū d̓r ꝓph̓a: ſꝫ etiā eximiꝰ ꝓph̓aꝝ: vt d̓r in pͥncipio gloſe ſuꝑ librū pſalmoꝝ. ꝓpt̓ qd̓ ꝯuenient̓ d̓r de eo verbū ꝓpoſitū. ꝓph̓a ma­gnꝰ ⁊c̄. in qͥdē verbo pn̄t notari qͣtuor cauſe huiꝰ libri.ſ. effici­ens. materialis. formalis. et finalis. Cauſa aūt efficiēs duplex eſt.ſ. principalis inſtrumētalis. pͥncipalis aūt eſt ip̄e deꝰ reue­lās myſteria in libro deſcripta. Inſtrumētalis aūt ip̄e dauid cui ẜm Aug. oīa cōtenta in hoc libro fuerūt reue lata ab eo de ſcripta. Scd̓ꝫ vero Hiero. hylariū oēs doctores hebraicos dauid fecit oēs pſalmos ſꝫ maiorē ꝑtem. Plures aūt alij ali quos pſalmos ſcripſerūt vt moyſes ſalomō aliqui alij vt ma gis patebit infra ſequēdo titulos pſalmoꝝ. Pſalmi tn̄ facti a dauid alijs collecti fuerūt in vno libro cōgregati. qui d̓r li­ber pſalmoꝝ Eſdrā ſcribā ꝓphetā vel aliū ꝓphetam ſcm̄ quicūqꝫ fuerit vt dicit Hiero. in ꝓlogo ſuꝑ librū iſtū qui in modernis biblijs cōiter habet̉. Tenet̉ tn̄ coiter a doctoribꝰ nr̄is eſdras qui legē cōbuſtaꝫ a chaldeis reꝑauit pſalmos a diuerẜ factos in volumīe ꝯgregauit. tn̄ d̓r auctor libri ſeu efficiēs inſtr̄alis ſed magis ip̄e dauid: qui maiorē ꝑtem pſal moꝝ fecit. Totū em̄ a maiori ꝑte denoīat̉. Hec āt efficiēs du plex.ſ. principalis inſtr̄alis tangit̉ d̓r ꝓpheta. Ad actū em̄ ꝓphetādi cōcurrit deus mētem ꝓphete tagens ſeu eleuans ad ſuꝑnaturalē cognitōeꝫ: mens ꝓphete hoc tacta ſeu illumi nata. oportꝫ em̄ ſil̓ ſint: moues actu res mota. ꝓpter qd̓ di cit dn̄s Nume. xij. Siqͥs int̓ vos ꝓph̓a dn̄i fuerit in viſione ap parebo ei. aut ſomnū loquar. In verbo tangunt̉ duo modi ꝓphetādi: ad qͥs oēs modi ꝓphetie ꝓprie dicte reducunt̉ ꝓut . magis videbit̉. Unꝰ eſt in vigilia notat̉ d̓r in viſiōe ap ꝑebo ei. Aliꝰ eſt ī ſōno: notat̉ d̓r. aut ſomnū loqͣr. In vtro qꝫ tn̄ ꝯcurrit deꝰ vt agēs pͥncipale: et mēs ꝓphete vt agēs inſtrumētale. qd̓ pꝫ qd̓ d̓r in viſiōe apparebo ei.ſ. in vigilia veritatē ſuꝑnaturalē ei on̄dēs. Aut ſomnū loqͣr occulta ſibi re uelās. Et ſic pꝫ pͥmū. ſcꝫ effectiua. Scd̓o tāgit̉ materialis ſiue ſubiectiua: d̓r magnꝰ. Ad cuiꝰ intellectū ſciēdū ꝓph̓a aliqͥs d̓r magnꝰ et ꝓphetia eiꝰ magna dupl̓r. Uno intēſiue et tātomagis ꝯtingit qͣꝫto clarior eſt cognitio ip̄iꝰ ꝓphete. et ẜm dauid d̓r ꝓph̓a magnꝰ: vn̄ ī pͥncipio gloſe ſuꝑ librū iſtū dicit̉. Alij ꝓph̓e quaſdā rerū imagines atqꝫ verboꝝ tegumē ta ꝓph̓auer̄t. dauid aūt ſoliꝰ ſpūſſancti inſtinctu ſine exterio ri adminiculo ſuā edidit ꝓpheriā. Et modꝰ eſt excellētior ꝓ­phetie. vt.. magis videbit̉ aget̉ de gradibꝰ ꝓphetie. Sed modꝰ magnitudīs ꝓph̓ie magis ꝑtinet ad cām formalē: cōſi ſtit in tractādi qͣꝫ ad ſubiectiua Alio accipit̉ magnitudo ꝓph̓e ſeu ꝓph̓ie extēſiue.ſ. qn̄ ad pl̓a ſe extendit: et ꝑtinet ad cam ſubiectiuā ſeu materiale. Et ꝓphetia in libro ꝯten ta dicit̉ magna. qꝛ qͦdāmō ſe extendit ad oīa in ſacra ſcriptura ꝯtinent̉. Scd̓m em̄ Caſſiodoꝝ ſuꝑ librū iſtū totꝰ xp̄s ꝙͣtuꝫ ad caput mēbra eſt ſubiectū in tota ſacra ſcriptura accipiēdo ſub iectū pro materia. Et ſil̓r ẜm totꝰ xp̄s eſt materia huius libri differēti tn̄ in tota ſcriptura ſacra: qꝛ eſt ſubiectū ſeu mate­ria modū laudis. propt̓ qd̓ d̓r liber pſalmoꝝ.i. laudū diuinaꝝ propt̓ qd̓ etiā ab alijs doctoribꝰ cōiter d̓r cōtinet totā ſacra ſcripturā modū diuīe laudis. Et idē de magnitudine materie huiꝰ libri pōt dici illud Exo. iij. Uadā et videbo viſionē hāc ma gnā. qd̓ eſt verbū m oyſi interp̄tat̉ extractꝰ de aqͥs: qꝛ nullus eſt aptꝰ ad ꝯſideratōꝫ veritatꝭ in libro ꝯtēte: niſi fuerit extra­ctꝰ ab aqͥs voluptatū pn̄tis vite. Un̄ d̓r Eſa. xxviij. Quē ītelli gere faciet auditū.ſ. dn̄s. Et rn̄det propheta. Ablactatos a la­cte auulſos ab vberibꝰ.i. a corꝑis voluptatibꝰ. Ter cio in ver­bo propoſito tangit̉ formalis: d̓r ſurrexit. Circa qd̓ ſciēdū duplex eſt forma.ſ. forma tractādi et forma tractatꝰ. Forma tractatꝰ eſt diuiſio libri. de dicet̉ poſt in libri proſecutōe. For­ma ꝟo tractādi eſt modꝰ agēdi: in propoſito eſt modꝰ deū lau dādi: vt p̄dictū eſt: qͥcqͥd em̄ in libro ꝯtinet̉: modūdiuīe lau dis pōit̉. laus ꝟo diuīa oratio eſt ſeu ſpēs oratōis. Oratio au­ ẜm Damaſ. eſt aſcēſus mētis in deū: qͥdem aſcenſus notat d̓r ſurrexit: propt̓ qd̓ d̓r in psͣ. lvi. Exurge gl̓ia mea exurge pſalte ⁊c̄ Gloria eſt clara leticia laude. Cognitio aūt ip̄iꝰ dauid in libro tēta fuit valde clara qͣꝫtū ſe extēdit cognitio prophetica: vt in parte tactū eſt: et poſtea pleniꝰ tāget̉. Eſt etiā deſcripta modū diuīe laudiſ vt dictū eſt. et bn̄ vocat̉ gl̓ia. propt̓ qd̓ dic̄ dauid. Exur ge gl̓ia mea et addit. Exurge pſalteriū cythara. qꝛ aliqͥ pſalmi ab eo deſcripti tabant̉ in muſico inſtr̄o. qd̓ vocat̉ pſalteriū: et aliqͥ in cythara. vt vide­bit̉ in ꝓſequēdo. ſicut aliqͥ cātus ſiue note magis ꝓprie cātānt̉ in viola: et alij in alijs inſtrumētis. Quarto tāgit̉ finalis d̓r. in nobis.i. ad vtilitatē et ſalutē nr̄am. em̄ eo eſt capax dei cogni­tionē et amorē eſt ordinatꝰ ad quēdā finē ſuꝑnaturalē ẜm illud Eſa. lxiiij. qd̓ oculꝰ vidit nec auris audiuit: in cor hoīs aſcēdit que p̄parauit deꝰ diligētibꝰ ſe. Et qꝛ ad finē totalit̓ incognitū nullꝰ pōt ſe dirigere. neceſſariū fuit aliqͣ diuinitꝰ hoībꝰ reuelari: dirigerētur in finē ſuꝑnaturalē. hmōi aūt ē ſacra ſcriptura reuelata: ꝓpt̓ qd̓ de ea dicit apl̓s Roma. xv. ca. Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad nr̄am doctrinā ſcri­pta ſunt. vt pa. et cōſol̓. ſcripturarū ſpem habeamus. ſpes eſt expe ctatio certa future beatitudīs. Liber aūt pſalmoꝝ ꝯtinet totā ſacram ſcripturā modū laudis: eſt toti eccleſie valde vtilis ad ſpē ad cō­ſecutionē future beatitudīs. De poſſumꝰ dicere illud Luc̄. i. Erexit cornu ſalutꝭ nobis in domo dauid pueri ſui. Deꝰ em̄ ſanctꝰ et bn̄dictꝰ erexit nobis cornu ſalutis.i. ſcripturā ſacrā efficacē ad ꝯſequēdā ſalutē eſt ſcriptura libri pſalmoꝝ: vt dictū eſt in domo dauid pueri ſui. quia dauid maiori ꝑte fuit auctor huiꝰ libri quē ſi corde teneat̉: ope­re impleat̉: in pn̄ti gr̄a habebit̉: gl̓ia in futuro. Qd̓ nobis ꝯcedat eſt benedictus in ſecula. ⁊cͣ. Deuidētiā maiorē huiꝰ libri alioꝝ libroꝝ ꝓphetaliū quoꝝ ex poſitōi intēdo inſiſtere poſt iſtū. Anteqͣꝫ deſcēdā ad textū huiꝰ li bri q̄rit̉ vtrū dauid fuerit eximiꝰ ꝓphetaꝝ. Et arguit̉. qꝛ Deu tero. vlti. dicit̉. ſurrexit vltra ꝓph̓a in iſrl̓ ſicut moyſes ⁊cͣ. vid̓r moyſes fuerit excellētior ꝓph̓a ꝙͣ dauid. Itē Math̓. xi. dicit̉. Int̓ natos mulierū ſurrexit maior iohāne baptiſta: fuit ꝓph̓a. da­uid fuit eo excellētior. In ꝯͣriū arguit̉ gloſam pſalmi ſupra alle­gatā. dicit dauid fuit eximiꝰ ꝓph̓arū. Rn̄ſio. Qm̄ iſta q̄ſtio mota eſt ꝓpter ītellectū ꝓph̓aꝝ generalit̓. ideo qͣtuor ſunt vidēda. Primū eſt de qͥbus ſit reuelatio ꝓphetica. ſecūdū de gradibꝰ ꝓphetie. tertiuꝫ de vario tactu ſpūſſancti circa mētē ꝓphete. qͣrtū de coꝑatōe ipſiꝰ da­uid ad alios ꝓph̓as. Circa pͥmū ſciēdū ꝓph̓a ẜm noīs interp̄tatio d̓r qͣſi ꝓcul fans. qꝛ denūciat ea ꝓcul ſunt ſeu remota a naturali cognitōe humana: et de talibꝰ eſt ꝓphetia. Hmōi vero ſunt in tri­plici gradu: qꝛ q̄dam ſunt ſic remota ꝓpt̓ cognitōꝫ rei cognoſcende: et aliqͣ ex cognoſcētis ꝯditōe: aliqͣ ꝓpter modū cognoſcēdi. Primū ad huc eſt in triplici gradu. Primꝰ eſt ꝓpt̓rei cognoſcēde eminētiā: cuiuſ modi ſunt diuina maxīe circa ꝑſonarū ꝓpria. de talibꝰ facte ſunt re uelatōes ꝓphetice. Eſa. vi. ſeraphin ter ſanctꝰ clamātia. et clariꝰ eſt in nouo teſtō. vt. i. Ioh̓. v. Tres ſunt teſtimoniū dāt in celo. pat̓. ver et ſpūſſanctꝰ: et hi tres vnū ſunt. Scd̓s gradꝰ eſt ꝓpter rei cogno ſcēde latētiā. cuiuſmodi ſunt cordiū ſecreta ſoli deo cognita. Un̄ et co gitatio ſymonis magi reuelationē fuit cognita petro Act̉. viij. Und̓ dixit ei. In felle amaritudinis obligatōe iniqͥtatis video te eſſe. Co gitabat em̄ gr̄am ſpūſſancti vēdere. Tertiꝰ gradꝰ eſt ꝓpter rei cogno­ſcēde diſiātiā: diſtātia vnomō accipit̉ ex ꝑte loci. et heliſeus ſpm̄ ꝓpheticū diſtās magnū ſpaciū vidit Giezi accipientē munera a naaman ſyro. vt hr̄. iiij. Reg. v. Alio accipit̉ diſtātia ex ꝑte tēꝑis ſcꝫ p̄teriti vel futuri. Preſens em̄ tp̄s diſtat a nobis. De diſtanti­bus ꝟo ẜm p̄teritū facta fuit reuelatio moyſi qn̄ prophetauit de crea­tōe mūdi. vt dic̄ Greg. ſuꝑ Ezech̓. De diſtātibꝰ ꝟo ẜm futurū fiūt cōt ter reuelatōes prophetice: vt pꝫ intuēti ſacrā ſcripturā: propt̓ qd̓ pro­phetia diffinit̉ a caſſiodoro ſic. Prophetia eſt diuīa inſpiratio rerum euētꝰ īmobili veritate denūciās. Scd̓o aliqͣ ſunt remota a cognitōne nr̄a propt̓ ꝯditionē cognoſcētis. et propt̓ aliquē cognoſcentis defe­ctū. ſupplet̉ ſpm̄ propheticū. Et mo. Abias ſylonites cognouit vxorē hieroboa domū ſuā ingrediētē: ꝙͣuis cecꝰ eſſet. vt hr̄. iij. Reguꝫ xiiij. Tertio aliqͣ ſunt remota a cognitōe humana ꝓpter cognoſcē­di modū. ſic̄ ſalomon habuit noticiā aīaliū plātarū. vt hr̄. iij. Reg. iiij. exercitiū ſtudij ſꝫ inſpiratōꝫ ſpūſſancti. Circa ſecūdū notādum ad ꝓphetiā ꝓprie dictā reqͥrit̉ cognitio intellectiua: ẜm habet̉ Dan̄. x. Intelligētia opꝰ eſt in viſiōe: et ideo ſi alicui ſancto cōicet̉ ali quid ad ꝓphetiā ꝑtinēs: abſqꝫ tali ītelligētia d̓r ꝓph̓a: niſi forſitā valde large īproprie. qd̓ ꝯtingit tripl̓r. Vnomō ſic̄ in viſiōe. ſic̄ pha­rao vidit ſpicas Gen̄. xli. Et bathaſar manū ſcribētē in pariete Dan̄. v. ille dormiēs. iſte vigilās. neuter tn̄ eoꝝ fuit ꝓph̓a: qꝛ viſionē intel M m