Regū.i. dare debeas fidem ⁊ ſi noſtra fir­mauerit: puto ꝙ eū nō eſtimes cō iectorēⁱ ut in eodeꝫ loco mecū ſimi Ex liter diuinarit. Sꝫ ⁊ vos famulas chriſti rogo que domini diſcūben tis p̄cioſiſſima fidei mirra vngi­tis: caputˡ queᵐ nequaqꝫ ſaluatorē queritis in ſepulcro: quibusᵐ iam ad patrem xp̄s aſcendit ut contra latrantes canes: quiⁿ aduerſuꝫ me rabido ore deſcuiuntº ⁊ᵖ circue­unt ciuitatē: atqꝫq in eo ſe doctos arbitrātur: ſiʳ alijs detrahāt or̄onū veſtraꝝ clipeos oppōatis. Egol ſciēs humilitatē meā: illiꝰᶜ ſemper ſententie recordabor. Dixi cuſto­diāᵏ uias meas vtˣ non delinquaꝫ in lingua mea. Poſuiʸ ori meo cu ſtodiā. cūª conſiſteret peccator ad uerſum me. Obmutui ⁊ᵇ humi­liatus ſum ⁊ᶜ ſilui a bonis. Atqꝫ in eo ⁊cͣ.i. iudicauit. r Si alijs ⁊cͣ..i. protegatis me or̄o nibus. qꝛ nolo ꝯtendere cū eis. ⁊ hͦ eſt qd̓ ſubdit. s Ego ſciēs. ⁊cͣ. ſuꝑbie ⁊ cōtumelie p̄ponēdā. t Illius ſemꝑ. ⁊cͣ. i. in corde deliberaui. v Cuſtodiā vias meas.i. actōes ⁊ ꝟba. Ut nō delīquā ⁊cͣ. ne loquēdo dem aditū calūnioſis in qͦ ſepe ſit turbatio vt di­cāt̉ n̄ dicēda iō. Poſui ori meo uſtodiā.i. ſilētiū. quia cuſtodiui os meū ne incōgrua exeāt. a Cuꝫ cōſiſteret ⁊cͣ. q̄rēs calūniā obmutui id eſt penitꝰ tacui b Et hūiliatus ſum. hͦ. d. vt intel­ligas ſilentiū pu­ruꝫ nō doloſum. Uel hūiliatꝰ ſum id eſt paratus im proꝑia ab eis hu militer ſuſtinere. Et ſilui de bo­nis. qͥ docerē con tēnētes qͥ cauſas ꝯtentōis q̄rūt ne margaritas ſpar gereꝫ an̄ porcos. Math̓. vij. a. No lite ſctm̄ dare ca­ni. ⁊cͣ. neqꝫ mittatꝭ margaritas ante porcos: ne forte ꝯculcēt eas pedi­bus ſuis ⁊ cōuer ſi dirūpant vos. Explicit qualiſcunqꝫ expoſitio iſtius prologi galeati. Primi libri Regum incipit prologus. Er me reges regnāt. Prouerb̓. viij. Sic̄ dictū fuit in pͥncipio libri iudicū. ppl̓s iſrl̓ poſt ingreſſum ter­re ꝓmiſſiōis habuit triplicē modū gub̓natōis. qꝛ pͦ fuit gubernatꝰ ꝑ iudices vſqꝫ ad ſaulē. ſcd̓o ꝑ reges a ſaule vſqꝫ ad captiuitatē babilonicā. tercio ꝑ pon tifices a reditu dicte captiuitatꝭ ⁊ citra. de gub̓natōe aūt ppl̓i ſub iudicibꝰ: vel potiꝰ de deo ppl̓m gub̓nante ꝑ iudices: actū eſt in li­bro iudicū. ſicut dictū fuit ibidē. Et eodē modo in libris regū et paralip. agit̉ d̓ deo gub̓nāte ppl̓m ꝑ reges. ⁊ hͦ eſt qd̓ dr̄ in ꝟbo p̄ aſſumpto. Per me reges regnat. In qͦ qͥdē ꝟbo pͦ tāgit̉ huiꝰ gub̓ natōis rector pͥncipalis: cū d̓r ꝑ me. qꝛ ꝟbū ꝓpoſitū d̓r in ꝑſona ſapiētie increate: q̄ d̓s eſt. ſcd̓o tāgit̉ rector mīſterialis: cū d̓r reges in plurali. qꝛ ſub vno rectore pͦ qͥ d̓s eſt ſunt multi reges generis humani. Circa pͥmū ſciendū ꝙ ſic̄ d̓r in libro de cauſis ꝓpoſitōe pͥma. pͥma cā plus influit in cauſatū qͣꝫ cā ſcd̓a. ⁊ ideo d̓s qui eſt pͥmus ⁊ vniuerſalis rector totius creature plꝰ facit ad gub̓natōeꝫ cuiuſlibet cōitatis qͣꝫ oēs alij: īmo ſine ipſo alij nihil p̄nt facere. ꝓ pter qd̓ de ip̄o d̓r Sapīe. viij. Attīgit a fine vſqꝫ ad finē fortiter ⁊ diſponit oīa ſuauit̉. ⁊ iō in ꝑſona ipſius d̓r Prouerb̓. viij. Per me potētes imperāt: ⁊ legū cōditores iuſta decernūt. Circa ſcd̓m cōſiderādū ꝙ lꝫ d̓s oīa gub̓nare poſſit ⁊ regere ꝑ ſeip̄m. in̄ ad cō ſeruādū pulcritudinē vniuerſi q̄ cōſiſtit in ordīe partiū adinuice̓. ⁊ ad deū ſicut ad pͥmū ducē inferiora regit ꝑ media. vt corꝑalem creaturā ꝑ ſpūalem: ⁊ eodē mō vulgares hoīes ꝑ reges. Scien­dum tn̄ ꝙ in ppl̓o iſrl̓ aliqͥ fuerunt reges ex diuina ꝑmiſſione ad malū ppl̓i ſubiecti. de quibꝰ dicit dn̄s Oſee. viij. Ipſi regnauerūt ⁊ non ex me. Aliqͥ aūt fuerūt ex diuina ordinatōe ad bonū popu li ſubiecti. ẜm ꝙ dicit. ij. Paralyp̄. viij. Num ignoratis ꝙ domi nus deus iſrl̓ dederit regnū dauid ſuꝑ iſrael in ſempiternum. ⁊c̄. de iſtis aūt tribꝰ videlicet de deo pͥncipalit̓ ppl̓m iſrael regente. ⁊ de bonis regibꝰ ex diuīa ordinatōe inſtitutꝭ ad populi promotio nem ⁊ de malis ꝑmiſſis a deo regnāte in populi delinquētis pe­nam. ẜm ꝙ d̓r Oſee. xiij. dabo tibi regē in furore meo. tractat̉ in li bris regū ⁊ Paralyp̄. vt patebit ꝓſequēdo. Cap̄. pͥmum. Explicit prologus. Incipit li­ber Samuelis primus. Capitulum primum. Uitª. vir vnꝰ d̓ ramathaim ſo­phim de monte ephraī: ⁊ᵇ nomē eius helchana fi lius hieroboā filij heliu filij thau: filij ſuph: ephrateusᵗ. ⁊ habuit du as uxores nomē uni anna: ⁊ nomē ſcd̓e fenēna. Fuerūtqꝫ fenēne filij anne aūt nō erāt liberi: ⁊ᵈ aſcende­bat uir ille de ciuitate ſua ſtatutis diebꝰ ut adoraret ⁊ ſacrificarꝫ dn̄o exercituū ī ſylo. Erātᵍ aūt ibi duo filij heli ofni ⁊ phinees ſacerdo­tes dn̄i. Uenit ergo dies ⁊ īmola uit helchana: d̓ditqꝫ fenēne uxori ſue ⁊ cūctis filijs eiꝰ ⁊ filiabꝰ ꝑtes Anneᵍ āt d̓dit ꝑtēunā triſtis: qꝛ Uit vir vnus. Circa materiam igitur iſtius libri ⁊ Paralyp̄ ſic ꝓcedit̉. qꝛ pͦ deſcribit̉ ppl̓i iſrl̓ ꝑ reges gub̓natio. ſcd̓o huiꝰ gubernatōis q̄dā recapitulatio ⁊ ſuppletio in libris paralip̄. Prima in duas. qꝛ pͦ agit̉ de regno iſrl̓ vnito. ſcd̓o de biparti to: tercio ⁊ qͣrto libro. ꝓpter qd̓ liber regū apud hebreos ī duas partes diuiditur. ita ꝙ ibi ſunt duo libri tm̄. Primus qͥ vocat̉ ſamuel ꝯtinēs pͥ­mū ⁊ ſcd̓m librū regum. Scd̓s vocat̉ malachim id ē regū ꝯtinēs terciū ⁊ quartū. Prima adhuc in duas. qꝛ pͦ agit̉ de re­ge ſeu de regno iſrael ex electōe. ſcd̓o ex pr̄na ſuc­ceſſione libro ſcd̓o. Cir­ca pͥmū ſciēdū ꝙ vbi in choat̉ vnꝰ modus regi­minis: p̄cedēs modꝰ ter­minat̉ ibidē. Et iō pͦ agi­tur de terminatōne regi minis ſub iudicibꝰ. ſcd̓o de inchoatōe regiminis ſub regibꝰ. ix. c. Circa pͥ­mū ſciēdū ꝙ occaſio ter­minatōis regimīs iudi­cum ⁊ petēdi regē ſuper populū fuit malicia fili­oꝝ heli ⁊ ſamuel̓. vt hr̄. jͣ. viij. c. ⁊ iō pͦ agit̉ de nati uitate ſamuelis ſub heli iudice. ſcd̓o de malicia fi lioꝝ vtriuſqꝫ. ij. cap̄. ibi. Porro filij heli filij be­lial. Prima in tres. qꝛ pͦ deſcribit̉ ipſiꝰ Anne pe­titio. ſcd̓o petitōis exau­ditio. ibi. Cogͦuit tūc helchana. tercio gr̄arumactio. ibi. Et orauit anna. Prima adhuc in duas. qꝛ pͦ deſcribit̉ occaſio petēdi. ſcd̓o modꝰ poſtulā di. ibi. Surrexit aūt anna. Occaſto aūt petitōis anne fuit malicia fenē­ne exprobrātis ei ſterilitatē etiā in diebꝰ ſolennibꝰ qn̄ debebat eſſe in quie te or̄onis. Et hͦ eſt qd̓ d̓r. a Fuit vir vnꝰ de ramathaim. ꝑ m. in fine dꝫ ſcribi. qꝛ ſic eſt in hebreo. ⁊ eſt ramathaim vna dictio. Ex qͦ ptꝫ error illoꝝ qͥ ſcribūt.n. in fine faciētes inde duas dictōes. ita ꝙ li in ſit p̄poſi­tio iūcta cū dictōe ſequēte. vt ramatha ſit nomē ville. ⁊ ſophim nomē re gionis in qͣ eſt ramatha. ⁊ hͦ dictū ꝓcedit ex igͦrantia hebraice ꝟ itatis. ſic igit̉ exponūt hebrei de ramathaim ſophim.i. de excelſis reſpiciētibꝰ. qꝛ ſunt ibi duo mōtes mutuo ſe reſpiciētes. Aliter exponūt alij d̓ ramatha im ſophim.i. de excelſis reſpicientiū vel ſpeculantiū. qꝛ li ſophim qd̓ eſt pluralis nūeri indifferent̓ p̄t ſtare ꝓ qͦlibet caſu eo ꝙ noīa hebraica ſunt indeclinabilia. ⁊ dicunt̉ excelſa reſpiciētiū. qꝛ inde pōt videri lōge. ẜm a lios ꝟo dicūtur excelſa ſpeculātiū. qꝛ ibi hītabāt viri in lege ſtudioſi. b Et nomē eiꝰ ⁊cͣ. iſte fuit leuita de filijs chore. vt hr̄ pͦ Paralip̄. vi. c Ephrateus. nō ꝙ eēt de tribu ephraim: ſꝫ qꝛ manebat in mōte ephra im. vt p̄dictū eſt. ſicut aliqͥs d̓r ciuis pariſiēſis ꝙͣuis ſit natiōe anglicus. Aliqͥ ꝟo dicūt ꝙ d̓r ephrateus ab ep̄hrata q̄ altero noīe d̓r bethleē: eo ꝙ mr̄ eiꝰ fuit de bethleē. ſꝫ hͦ nō eſt veriſimile: qꝛ filij nō cognominātur a mr̄ibus: ſꝫ a pr̄ibus. Et habuit duas vxores. pͥma em̄.ſ. Anna fuit ſte rilis. ⁊ iō aliā ſuꝑduxit. d Et aſcēdebat ⁊cͣ.i. ī feſto paſche pētheco ſtes ⁊ tabernaculoꝝ. iſtis em̄ tribꝰ tꝑibus debebat apparere oē maſculi­num corā dn̄o. vt hr̄ exod̓. xxiij. verūtn̄ aliqn̄ parcebat̉ ppl̓o de duabꝰ fe ſtiuitatibꝰ vltimis ꝓpt̓ lōgitudinē vie ad locū cultꝰ diuini: vl̓ alia cā rōna bili. vtrū aūt iſte aſcēderet ſel̓ in anno vl̓ pluries nō hr̄ exp̄ſſe ex textu. vi­detur tn̄ magis ꝙ ſel̓: eo ꝙ ſubdit̉ poſtea. Sicqꝫ faciebat ꝑ ſingl̓os an nos cū redeute tꝑe in domo dei aſcēderēt. e Erant aūt ibi duo filij heli ofni. ſic dꝫ ſcribi ꝑ i. ī fine. f Deditqꝫ fenēne vx. ſue ⁊c̄. i. nouas veſtes ꝓ ſolēnitate: vt dicūt aliqͥ. meliꝰ tn̄ videt̉.ſ. ꝙ ꝑ hͦ intelligātur par tes ſacrificij. faciebat em̄ helchana hoſtiā pacificā dn̄o ꝓ gr̄arūactōe de qͣ vna pars incēdebat̉ ſuꝑ altare.ſ. adeps. reliqͣ erat ſacerdotꝭ: vt pectuſ­culū ⁊ armꝰ dexter. reliq̄ carnes erāt offerētis. ⁊ de iſtis dabat ꝑtes filijs ⁊ filiabꝰ ⁊ vxoribꝰ qͣſi qͥd ſacrū. g Anne aūt dedit ⁊c̄. nō.ſ. de datio ne. ſed qꝛ nō habebat liberos de anna qͥbꝰ partes darētur. iō ſubditur. b Quia annā diligebat. ꝓpt̓ qd̓ magis triſtabat̉ de ſterilitate ipſius.