Prologus. Incipit p̄fatio beati hiero­nimi preſbyteri in librū Eſdre. Trūª difficilius ſit facere qd̓ po ſcitis: an negare necdumᵇ ſtatui. neqꝫ vob̓ ali ꝗd imꝑantibꝰ abnuereᶜ ſnīeᵈ eſt magnitudo oneris īpoſiti ita ceruices p̄mit vt an̄ ſubᵉ faſce ru endū ſit qͣꝫ leuādum. Accedūt ad hoc inuidoꝝ ſtudia: qd̓ ſcribimꝰ rep̄hēdēdū putāt. Et interdū ꝯtra ſe ꝯſcīa repugnan te publice lacerāt occl̓te legūt intm̄ vt clamare cōpellar dice re. Dn̄e lib̓a aīam meā a labijs iniꝗs a lingua doloſa. Terciꝰ annꝰ eſt ſꝑ ſcribitis atqꝫ r̄ſcri bitis vt eſdre libꝝ heſter vob̓ deᶠ hebreo trāſferā qͣſiᵍ hēatis greca ⁊ʰ latīa volumīa: aut ꝗc­ꝗdⁱ illd̓ᵏ eſt qd̓ˡ a nob̓ vertit̉ nōˡ ſtatī ab oībꝰ ꝯſpuendū ſit. Fru ſtra aūt: vt ait ꝗdā. nitiᵐ neqꝫliud fatigādo niſi odiū querere extremeⁿ demētie eſt. Itaqꝫ ob ſecro vos domniō rogatia ne cariſſimi vt priuata lectōe tenti: libros efferatis ī publi : nec faſtidioſisº cibos ingera tis: vitetiſqꝫ eoꝝ ſuꝑciliūᵖ: iu dicare tm̄ alijs: ip̄i facere ni­hil nouer̄t. Si ꝗs āt fratꝝq ſūt Incipit prologus in librum Eſdre. Trum difficilius ſit facere quod poſcitis. Iſte prolo gus ſcribit̉ in librū Eſdre: vnicꝰ liber eſt ſicut pn̄s ꝓlogus māifeſtat. qꝛ apud hebreos eſdre neemieqꝫ ſermones in vno volumīe coartant̉. terciꝰ em̄ qͣrtus liber ab ipſo Hie ro. int̓ apocripha computat̉. Ordi natur aūt iſte lib̓ immediate pꝰ pa ralypomenon: ſic ait Hiero. ī libro de hebraicis qō­nibꝰ: eo idē ſit finis ꝑalypome­non pͥncipiū hu ius libri. hyſtoria aūt thobie p̄ceſ­ſit hiſtoriā iſtius libri. vn̄ qͥdam thobiā an̄ eſdraꝫ ordināt. Alloqui tur aūt Hiero. in iſto ꝓlogo dom­nione rogatia­ ep̄os: ad qͦruꝫ rogationē libruꝫ iſtū hebreo trā­ſtulit in latinum. Et pͥmo aſſignat duo r̄trahētia ip ſuꝫ ne trāſferat li brū iſtū.ſ. operis difficultatē. tā­git̉ in pͥncipio ꝓ­logi: īuidoꝝ de­tractiōꝫ tangit ibi. Accedunt ad hoc. ⁊cͣ. ſcd̓o pōit duo ip̄m mouen­tia ad trāſferēdū ſcꝫ inſtantē iſtoꝝ ep̄oꝝ petitioneꝫ: trāſlatōnis ſue neceſſitateꝫ: quia trāſlatō antiqua corrupta erat di minuta: pͥmū no­tat ibi. Terciꝰ an­nus. ⁊c̄. ſcd̓m ibi. Si qͥs aūt ſeptua gīta vobis oppo ſuerit ⁊cͣ. tercio in uehit̉ cōtra emu­los: duplicit̓. pͥmo qꝛ īpugnāt agnitā veritatē. ſcd̓o qꝛ viciū in gratitudinis bn̄ficioꝝ īpugnāt auctorē. pͥmū ibi. Quid interp̄tem laniāt. ſcd̓m ibi. Porro aliud eſt ſi clauſis qd̓ dr̄ oculis volūt maledicere. Quarto vltīo dicit caritate ipſoꝝ ad ſtudiū ꝓuocatꝰ omittet bonū cōe pter detractōꝫ odiū vel timorē: ibi. Itaqꝫ lꝫ excedra vel exthetra ſibilet. ⁊cͣ. His viſis ad obſcuritates accedamꝰ. b Necdū ſtatui.i. nondū cenſui vel iudicaui. ſtatuo ſtatuis dicit̉ cenſe re: edificare: fabricare: ordinare: cōſtruere: pōere.. c Ab nuere.i. recuſare vel refutare. q. d. non eſt fixū in corde meo con­traire veſtro imꝑio. In modernioribꝰ aūt biblijs legit̉. vob̓ aliqͥd imꝑantibꝰ ānuere ſnīe eſt. in ſnīa in idē redit. d Sen tentie eſt.i. ſententialit̓ fixū in corde meo: modus eſt loquēdi tra ctus a iudicijs: vbi ratū fixū eſt qd̓ ſnīam diffinit̉. e Sub faſce.i. ſub onere. declinat̉ hic faſcis. vn̄ faſciculꝰ diminutiuū. f De hebreo trāſferā in latinū: multi em̄ trāſlatōem. lxx. de gre­co trāſtulerūt in latinū. g Quaſi hēatis greca volumīa id eſt trāſlatōem. lxx. in greco editā. h Et latina volumina bus nr̄a diſplicēt: his tribua tis exēplar āmonētes vt hebrea noīa qͦrū grādis ī hoc volumīe copia eſt: diſtīcteʳ ⁊ˢ īterualla trāſcribāt. Nihil ꝓderit emē daſſe libꝝ niſi emēdatō librario rūᵗ diligētia ꝯẜuet. Nec quēqͣꝫ moueat: vnꝰ a nob̓ lib̓ editꝰᵘ eſt. necˣ apocriphoꝝ tercij qͣrti libri ſomnijs d̓lectet̉: qꝛ apud hebreos eſdre neemieqꝫ ſermo nes in vnū volumē coartāt̉: nōʸ hn̄t̉ apud illos: nec de vigin tiqͣtuor ſenibꝰ ſūtᶻ ꝓcul abijciē­da. Si ꝗs aūt ſeptuaginta vob̓ oppoſuerit interp̄tes: qͦrū exē­plaria varietas ip̄a laceratauerſa d̓mōſtrat nec p̄t vtiqꝫ veꝝ aſſeri qd̓ diuerſū ē mittite ad euāgelia in ꝗbꝰ ml̓ta ponūt̉ qͣſi de veteri teſtō apud ſeptuagī ta interp̄tes hn̄t̉: velut illud Qm̄ª nazareꝰ vocabit̉: ex egy pto vocaui filiū meū: videbūt in quē cōpunxerūt. ml̓taqꝫ alia que latiori operi reſeruamꝰ: rite ab eo vbi ſcripta ſunt. Cun qꝫ ꝓferre potuerit: vos legite de his exēplaribꝰ que nuꝑ a no bis edita: maledicorū quotidie linguis cōfodiunt̉. Sedᵇ vt ad cōpendiū veniā: certe qd̓ᶜ illatu rus ſum equiſſimūᵈ eſt. edidiᵉliquidᶠ qd̓ᵍ non habet̉ in greco tranſlata de tranſlatione. lxx. aut quaſi. i Quicquid eſt. id eſt quā­tecūqꝫ vtilitatꝭ eſt. k Illud ꝯſpuēdū ſit.i. ab emulis cōtēnendum. l Non ſtatī. poſtqͣꝫ venerit ad noticiā emuloꝝ. l Qd̓ a nobis ꝟtit̉ id eſt trāſfert̉. m Niti.i. laborare. n Extreme.i. maxīe. o Faſti dioſis.i. ſuꝑbis: tedioſis: faſtidio plenis. faſtidiū em̄ d̓r ſuꝑbia: vl̓ tediū a faſtidio faſtidis qd̓ eſt horrere: ſpernere: tedere p Suꝑciliū.i. ſuꝑbiam que notat̉ in ſuꝑcilio extollētiā oculoꝝ. vn̄ ec­cle. xxiij. b. Extollentiaꝫ oculoꝝ meoꝝ ne d̓deris mihi. idē. xxvi. b. Forni­catio mulieris in extol­lentia oculoꝝ eius: in palpebris illiꝰ agͦſcetur q Fratrū. latinorum. r Diſtincte. vt vnum di ſtinguatur ab alio. s Et īterualla.i. per ſpacium. vt ſit bonū ſpa ciū int̓ ea. t Librari oruꝫ.i. ſcriptoꝝ libros ſcribūt. ſic̄ dicit Iſi. in vi. ethy. librarij ijdē an tiqͣrij vocant̉: ſꝫ librarij ſunt noua ſcribebāt vetera. antiqͣrij tātū modo vetera: vn̄ nomē ſumpſerunt. Itē librarij dicūt̉ venditores libroꝝ grece bibliopole dicū­tur: a biblios qd̓ eſt lib̓: pole qd̓ eſt vēdere. clinat̉ bibliopola v Editus.i. cōpoſitus ab edo dis qd̓ multa ſi­gnificat: hn̄tur hos ꝟſus. Emitto. pario. ꝓ­duco. vl̓ manifeſto. Ex­pono. cōdo. appono. fero. dico. Verba noueꝫ numero lector tibi deno tat edo. x Nec apo crifoꝝ. qͥd ſit apocriphū qͦt modis dicat̉ inue­nies ſupra in pͥncipio logi ſuꝑ Ioſue. aūt apocriphoꝝ ſomnijs dicit videt̉ Hiero. ter ciū qͣrtū librū eſdre trāſtulit. vn̄ antique bi blie non hn̄t eos. Eſdre pͥmus liber eſt. Et fec̄ io ſias. ⁊c̄. cōit̓ ſcribit̉ in modernis biblijs. ſcd̓s incipit. Liber eſdre ꝓph̓e. ⁊c̄. ille breuiſſimꝰ eſt qͣſi in vno folio ſcpͥt̉ꝰ forte ꝓpt̓ fecerat Hiero. de eo mētōꝫ. tercius incipit. Anno. xxx. captiuitatꝭ erāt in babylone. ⁊cͣ. vbi enumerat viſiones qͣſi ſomnia ſi­bi factas. quartꝰ incipit. Ecce loq̄re ī aures plebis mee ẜmones ꝓph̓ie quos miſero in os tuū. ⁊c̄. vbi ml̓ta p̄dicit affutura. iſte liber ſatis bre uis eſt. de his duobꝰ vltimis fit hic mētio. aūt dicit ſomnijs vide tur approbare que in his ſcribūtur ſcꝫ ſic apocrypha y hn̄t̉. ⁊cͣ. de. xxiiij. ſenioribꝰ.i. de. xxiiij. libris ſunt apud hebreos in ca none ſcpͥturarū: ſignant̉. xxiiij. ſeniores. apoca. iiij. ſicut.. dictū eſt in ꝓlogo galeato. z Sunt ꝓcul abijcienda.i. repellēda paruipē denda. a Qm̄ nazareus. ceteras aucͣtates que ponunt̉ inueni es.. in illo ꝓlogo.ſ. Deſiderij mei. ⁊cͣ. an̄ mediū. b Sꝫ vt ad com pendiū veniā.i. breuiter eos ꝯfutē. vide in opuſculo de vocabul̓ biblie qͣliter exponit̉ cōpendiū. c Quod illaturꝰ ſum.i. dicturꝰ vl̓ ꝯcluſu rus. inferre dr̄ cōcludere. d Equiſſimū eſt.i. iuſtiſſimum. qꝛ ne­mini derogatur plene veritas indagatur.ſ. inquirendo. Aut ego. e Edidi.i. dixi. f Aliqͥd. in tranſlatōe mea. g Qd̓ habet̉ A a iij