Prologus. Incipit p̄fatio beati hieronimi preſbyteri in librū Eſdre. Trūª difficilius ſit facere qd̓ po ſcitis: an negare necdumᵇ ſtatui. Nā neqꝫ vob̓ ali ꝗd imꝑantibꝰ abnuereᶜ ſnīeᵈ eſt ⁊ magnitudo oneris īpoſiti ita ceruices p̄mit vt an̄ ſubᵉ faſce ru endū ſit qͣꝫ leuādum. Accedūt ad hoc inuidoꝝ ſtudia: ꝗ oē qd̓ ſcribimꝰ rep̄hēdēdū putāt. Et interdū ꝯtra ſe ꝯſcīa repugnan te publice lacerāt q̄ occl̓te legūt intm̄ vt clamare cōpellar ⁊ dice re. Dn̄e lib̓a aīam meā a labijs iniꝗs ⁊ a lingua doloſa. Terciꝰ annꝰ eſt ꝙ ſꝑ ſcribitis atqꝫ r̄ſcri bitis vt eſdre libꝝ ⁊ heſter vob̓ deᶠ hebreo trāſferā qͣſiᵍ n̄ hēatis greca ⁊ʰ latīa volumīa: aut ꝗcꝗdⁱ illd̓ᵏ eſt qd̓ˡ a nob̓ vertit̉ nōˡ ſtatī ab oībꝰ ꝯſpuendū ſit. Fru ſtra aūt: vt ait ꝗdā. nitiᵐ neqꝫ aliud fatigādo niſi odiū querere extremeⁿ demētie eſt. Itaqꝫ ob ſecro vos mī domniō ⁊ rogatia ne cariſſimi vt priuata lectōe cō tenti: libros nō efferatis ī publi cū: nec faſtidioſisº cibos ingera tis: vitetiſqꝫ eoꝝ ſuꝑciliūᵖ: ꝗ iu dicare tm̄ d̓ alijs: ⁊ ip̄i facere nihil nouer̄t. Si ꝗs āt fratꝝq ſūt ꝗ Incipit prologus in librum Eſdre. Trum difficilius ſit facere quod poſcitis. Iſte prolo gus ſcribit̉ in librū Eſdre: qͥ vnicꝰ liber eſt ſicut pn̄s ꝓlogus māifeſtat. qꝛ apud hebreos eſdre neemieqꝫ ſermones in vno volumīe coartant̉. terciꝰ em̄ ⁊ qͣrtus liber ab ipſo Hie ro. int̓ apocripha computat̉. Ordi natur aūt iſte lib̓ immediate pꝰ pa ralypomenon: ſic ait Hiero. ī libro de hebraicis qōnibꝰ: eo ꝙ idē ſit finis ꝑalypomenon ⁊ pͥncipiū hu ius libri. hyſtoria aūt thobie p̄ceſſit hiſtoriā iſtius libri. vn̄ ⁊ qͥdam thobiā an̄ eſdraꝫ ordināt. Alloqui tur aūt Hiero. in iſto ꝓlogo domnione ⁊ rogatianū ep̄os: ad qͦruꝫ rogationē libruꝫ iſtū d̓ hebreo trāſtulit in latinum. Et pͥmo aſſignat duo r̄trahētia ip ſuꝫ ne trāſferat li brū iſtū.ſ. operis difficultatē. q̄ tāgit̉ in pͥncipio ꝓlogi: ⁊ īuidoꝝ detractiōꝫ q̄ tangit ibi. Accedunt ad hoc. ⁊cͣ. ſcd̓o pōit duo ip̄m mouentia ad trāſferēdū ſcꝫ inſtantē iſtoꝝ ep̄oꝝ petitioneꝫ: ⁊ trāſlatōnis ſue neceſſitateꝫ: quia trāſlatō antiqua corrupta erat ⁊ di minuta: pͥmū notat ibi. Terciꝰ annus. ⁊c̄. ſcd̓m ibi. Si qͥs aūt ſeptua gīta vobis oppo ſuerit ⁊cͣ. tercio in uehit̉ cōtra emulos: ⁊ hͦ duplicit̓. pͥmo qꝛ īpugnāt agnitā veritatē. ſcd̓o qꝛ ꝑ viciū in gratitudinis bn̄ficioꝝ īpugnāt auctorē. pͥmū ibi. Quid interp̄tem laniāt. ſcd̓m ibi. Porro aliud eſt ſi clauſis qd̓ dr̄ oculis mͥ volūt maledicere. Quarto ⁊ vltīo dicit ꝙ caritate ipſoꝝ ad ſtudiū ꝓuocatꝰ nō omittet bonū cōe ꝓ pter detractōꝫ odiū vel timorē: ibi. Itaqꝫ lꝫ excedra vel exthetra ſibilet. ⁊cͣ. His viſis ad obſcuritates accedamꝰ. b Necdū ſtatui.i. nondū cenſui vel iudicaui. nā ſtatuo ſtatuis dicit̉ cenſe re: edificare: fabricare: ordinare: cōſtruere: pōere. Nō. c Ab nuere.i. recuſare vel refutare. q. d. non eſt fixū in corde meo contraire veſtro imꝑio. In modernioribꝰ aūt biblijs legit̉. Nā vob̓ aliqͥd imꝑantibꝰ ānuere ſnīe eſt. ⁊ in ſnīa in idē redit. d Sen tentie eſt.i. ſententialit̓ fixū in corde meo: modus eſt loquēdi tra ctus a iudicijs: vbi ratū ⁊ fixū eſt qd̓ ꝑ ſnīam diffinit̉. e Sub faſce.i. ſub onere. ⁊ declinat̉ hic faſcis. vn̄ faſciculꝰ diminutiuū. f De hebreo trāſferā in latinū: multi em̄ trāſlatōem. lxx. de greco trāſtulerūt in latinū. g Quaſi nō hēatis greca volumīa id eſt trāſlatōem. lxx. in greco editā. h Et latina volumina bus nr̄a nō diſplicēt: his tribua tis exēplar āmonētes vt hebrea noīa qͦrū grādis ī hoc volumīe copia eſt: diſtīcteʳ ⁊ˢ ꝑ īterualla trāſcribāt. Nihil eī ꝓderit emē daſſe libꝝ niſi emēdatō librario rūᵗ diligētia ꝯẜuet. Nec quēqͣꝫ moueat: ꝙ vnꝰ a nob̓ lib̓ editꝰᵘ eſt. necˣ apocriphoꝝ tercij ⁊ qͣrti libri ſomnijs d̓lectet̉: qꝛ ⁊ apud hebreos eſdre neemieqꝫ ſermo nes in vnū volumē coartāt̉: ⁊ q̄ nōʸ hn̄t̉ apud illos: nec de vigin tiqͣtuor ſenibꝰ ſūtᶻ ꝓcul abijciēda. Si ꝗs aūt ſeptuaginta vob̓ oppoſuerit interp̄tes: qͦrū exēplaria varietas ip̄a lacerata ⁊ euerſa d̓mōſtrat nec p̄t vtiqꝫ veꝝ aſſeri qd̓ diuerſū ē mittite eū ad euāgelia in ꝗbꝰ ml̓ta ponūt̉ qͣſi de veteri teſtō q̄ apud ſeptuagī ta interp̄tes nō hn̄t̉: velut illud Qm̄ª nazareꝰ vocabit̉: ⁊ ex egy pto vocaui filiū meū: ⁊ videbūt in quē cōpunxerūt. ml̓taqꝫ alia que latiori operi reſeruamꝰ: ⁊ q̄ rite ab eo vbi ſcripta ſunt. Cun qꝫ ꝓferre n̄ potuerit: vos legite de his exēplaribꝰ que nuꝑ a no bis edita: maledicorū quotidie linguis cōfodiunt̉. Sedᵇ vt ad cōpendiū veniā: certe qd̓ᶜ illatu rus ſum equiſſimūᵈ eſt. edidiᵉ aliquidᶠ qd̓ᵍ non habet̉ in greco tranſlata de tranſlatione. lxx. aut quaſi. i Quicquid eſt. id eſt quātecūqꝫ vtilitatꝭ eſt. k Illud ꝯſpuēdū ſit.i. ab emulis cōtēnendum. l Non ſtatī. poſtqͣꝫ venerit ad noticiā emuloꝝ. l Qd̓ a nobis ꝟtit̉ id eſt trāſfert̉. m Niti.i. laborare. n Extreme.i. maxīe. o Faſti dioſis.i. ſuꝑbis: tedioſis: faſtidio plenis. faſtidiū em̄ d̓r ſuꝑbia: vl̓ tediū a faſtidio faſtidis qd̓ eſt horrere: ſpernere: tedere p Suꝑciliū.i. ſuꝑbiam que notat̉ in ſuꝑcilio ꝑ extollētiā oculoꝝ. vn̄ eccle. xxiij. b. Extollentiaꝫ oculoꝝ meoꝝ ne d̓deris mihi. idē. xxvi. b. Fornicatio mulieris in extollentia oculoꝝ eius: ⁊ in palpebris illiꝰ agͦſcetur q Fratrū. latinorum. r Diſtincte. vt vnum di ſtinguatur ab alio. s Et ꝑ īterualla.i. per ſpacium. vt ſit bonū ſpa ciū int̓ ea. t Librari oruꝫ.i. ſcriptoꝝ qͥ libros ſcribūt. ⁊ ſic̄ dicit Iſi. in vi. ethy. librarij ijdē ⁊ an tiqͣrij vocant̉: ſꝫ librarij ſunt qͥ ⁊ noua ſcribebāt ⁊ vetera. antiqͣrij qͥ tātū modo vetera: vn̄ ⁊ nomē ſumpſerunt. Itē librarij dicūt̉ venditores libroꝝ qͥ grece bibliopole dicūtur: a biblios qd̓ eſt lib̓: ⁊ pole qd̓ eſt vēdere. ⁊ d̓ clinat̉ h̓ ⁊ hͨ bibliopola v Editus.i. cōpoſitus ab edo dis qd̓ multa ſignificat: q̄ hn̄tur ꝑ hos ꝟſus. Emitto. pario. ꝓduco. vl̓ manifeſto. Expono. cōdo. appono. ꝓ fero. dico. Verba noueꝫ numero lector tibi deno tat edo. x Nec apo crifoꝝ. qͥd ſit apocriphū ⁊ qͦt modis dicat̉ inuenies ſupra in pͥncipio ꝓ logi ſuꝑ Ioſue. ꝑ hͦ aūt ꝙ apocriphoꝝ ſomnijs dicit videt̉ ꝙ Hiero. ter ciū ⁊ qͣrtū librū eſdre nō trāſtulit. vn̄ ⁊ antique bi blie non hn̄t eos. Eſdre pͥmus liber eſt. Et fec̄ io ſias. ⁊c̄. qͥ cōit̓ ſcribit̉ in modernis biblijs. ſcd̓s incipit. Liber eſdre ꝓph̓e. ⁊c̄. ⁊ ille breuiſſimꝰ eſt ⁊ qͣſi in vno folio ſcpͥt̉ꝰ ⁊ forte ꝓpt̓ hͦ nō fecerat Hiero. de eo mētōꝫ. tercius incipit. Anno. xxx. captiuitatꝭ erāt in babylone. ⁊cͣ. vbi enumerat viſiones qͣſi ꝑ ſomnia ſibi factas. quartꝰ incipit. Ecce loq̄re ī aures plebis mee ẜmones ꝓph̓ie quos miſero in os tuū. ⁊c̄. vbi ml̓ta p̄dicit affutura. ⁊ iſte liber ſatis bre uis eſt. de his duobꝰ vltimis fit hic mētio. ꝑ hͦ aūt ꝙ dicit ſomnijs vide tur nō approbare que in his ſcribūtur ⁊ q̄ ſcꝫ ſic apocrypha y Nō hn̄t̉. ⁊cͣ. de. xxiiij. ſenioribꝰ.i. de. xxiiij. libris qͥ ſunt apud hebreos in ca none ſcpͥturarū: qͥ ſignant̉ ꝑ. xxiiij. ſeniores. apoca. iiij. ſicut. sͣ. dictū eſt in ꝓlogo galeato. z Sunt ꝓcul abijcienda.i. repellēda ⁊ paruipē denda. a Qm̄ nazareus. ⁊ ceteras aucͣtates que h̓ ponunt̉ inueni es. sͣ. in illo ꝓlogo.ſ. Deſiderij mei. ⁊cͣ. an̄ mediū. b Sꝫ vt ad com pendiū veniā.i. breuiter eos ꝯfutē. vide in opuſculo de vocabul̓ biblie qͣliter exponit̉ cōpendiū. c Quod illaturꝰ ſum.i. dicturꝰ vl̓ ꝯcluſu rus. nā inferre dr̄ cōcludere. d Equiſſimū eſt.i. iuſtiſſimum. qꝛ nemini derogatur ⁊ plene veritas indagatur.ſ. inquirendo. Aut ego. e Edidi.i. dixi. f Aliqͥd. in tranſlatōe mea. g Qd̓ nō habet̉ A a iij