Prologus. autʰ aliter hr̄ qͣꝫ a me verſuꝫ eſt Quidⁱ interp̄tē laniant. Inter rogētᵏ hebreos ⁊ ipſis auctoribus trāſlatōniˡ mee vl̓ᵐ arrogēt velⁿ derogēt fidēº. Porroᵖ aliudq eſt ſiʳ clauſisᵍ qd̓ dr̄ ocul̓ mi hi volūtᵗ maledicere ⁊ nō imitātur grecoꝝ ſtudiū ⁊ beniuolētiā ꝗ poſt ſeptuaginta trāſlatores iā xp̄i euāgelio coruſcāte: iudeosᵘ ⁊ˣ hebionitas legis veteris ī terp̄tes: aꝗlā videlicꝫ ⁊ ſymma chū ⁊ theodotōꝫ ⁊ curioſe legūt ⁊ʸ ꝑ origenis laborē in exaplois eccl̓ijs dedicar̄t. Quātomagis latini grati eē deberēt ꝙ exultā tem cernerēt greciā a te aliquid mutuari. Primū eī magnoꝝ ſū ptuuꝫ eſt ⁊ infinite difficultatis exēplaria poſſe hr̄e oīa: deinde etiā ꝗ habuerīt ⁊ hebrei ẜmōis ignari ſūt: magis errabūt: igno rātes quis e ml̓tis veriꝰ dixerit. Qd̓ etiā ſapiētiſſimo cuidā nuper apud grecos accidit: vt īter dū ſcripture ſenſū relinquēs: vniuſcuiuſlibꝫ īterp̄tis ſeq̄ret̉ errorē. Nos āt ꝗ hebree līgue ſal tem paruā hemꝰ ſcīam: ⁊ latinꝰ nob̓ vtcūqꝫ ẜmo nō deeſt: ⁊ d̓ alijs magis poſſumus iudicare ⁊ ea q̄ ip̄i ītelligimꝰ in nr̄a lingua ꝓmere. Itaqꝫ lꝫ hydra ſibilet: victorqꝫᶻ ſynōª īcēdia iactet nū qͣꝫ meū iuuāte xp̄o ſilebit eloꝗū etiā p̄ciſa lingua balbutiet. Legant ꝗ volūt: ꝗ nolūt abijciant. Euētilētᵇ apices: lr̄asᶜ calūniē tur. Magis vr̄a caritate ꝓuoca bor ad ſtudiū qͣꝫ illoꝝ detractio ne ⁊ odio deterrebor. Explicit prefatio. in greco. ẜm. lxx. h Aut aliter habetur ꝙͣ a me verſum eſt. ⁊ ſi nihil mutaui. i Quid interp̄tē laniāt. detrahēdo. k Interrogēt he breos. vtrū bn̄ addidi: ⁊ ſic inqͥſita ꝟitate. l Trāſlatōi mee. ſi āt aliqͥd addidi. m Uel arrogēt.i. attribuāt. n Uel derogēt.i. d̓trahāt ſi infideliter: ſꝫ certe nō ſolū trāſlatōꝫ vituperāt: ſꝫ ēt meip̄m maledi ctis īpugnāt. ⁊ hͦ eſt qd̓ ſequit̉. o Fidē.i. credulitatē ip̄i lectores mee trāſlatōi. ſi.ſ. fidelit̓ trāſtuli. p Porro.i. certe q Aliud eſt. in qͦ ip̄i offendūt. r Si. ꝓ qꝛ. s Clauſis ocl̓is. qd̓ dr̄ in vulgari ꝓuerbio.i. nō hīto reſpectu ad ꝟitateꝫ quā docui: vl̓ ad bn̄ficia q̄ eis exhibui.ſ. trāſferēdo tot libros. t Uolūt mͥ maledicere.i. mala de ꝑſona mea dicere qui tm̄ laboraui ꝓ cōi vtilitate. v Iudeos. na tione. x Et hebionitas. ſecte ꝓfeſſione. He bionite qͥdā fuerūt here tici de qͥbꝰ dic̄ euſebius in. iiij. li. eccl̓iaſtice hyſt. Hebiō eoſdem ō d̓cepit qͥ interp̄tāt̉ pauꝑes. ꝟe em̄ pauꝑes ſūt ⁊ egeni ī ſcīa gl̓ie xp̄i: qm̄ qͥdē euꝫ ſolū hoīem putāt: ⁊ ꝑfectū vite ac ꝟtutis virū iu ſtū effectū. cōi etiā natiuitate ex viro ⁊ femīa ꝓ creatū: cuſtodiēdā vero cēſent legis obẜuātiam nec ſufficere ad ſalutem xp̄i eſtimāt fidē. ⁊c̄. Iſi. in. viij. ethy. vbi agit de hereſibꝰ xp̄ianoꝝ: ponit eādē ſnīaꝫ ſupͣ in ꝓlogo ſuꝑ Ioſue vltra mediuꝫ inuenies ſatꝭ d̓ origene: aqͥla ſymmacho ⁊ theodotōe. vbi exponit̉ qd̓ h̓ dr̄. y Et ꝑ ori. labo rē. ⁊c̄. excetra ſerpēs qui dā d̓ qͦ dic̄ Iſi. xij. ethy. Hydra draco eſt ml̓toꝝ capitū: qͣlis fuit in lerna palude ꝓuīcie archadie hͨ latīe excetra dr̄: ꝙ vno ceſo tria capita excreſce bāt: ſꝫ hͦ fabuloſum eſt: nā cōſtat hydrā locum fuiſſe euomentē aqͣs va ſtātes ciuitatē vicinā: in qͣ vno meatu clauſo ml̓ti erūpebāt: qd̓ hercules vidēs loca ip̄a exuſſit: ⁊ ſic aq̄ clauſit meatꝰ. naꝫ hydra ab aqͣ dicta ē. hy dor grece aqͣ latine: ⁊ in de d̓r hydra.ſ. ẜpēs aqͣticꝰ. Ouidiꝰ methamor phoſeos. ix. loqͥt̉ de hydra. d. Uulneribꝰ fecunda ſuis erat illa. nec vllū. De comitū nūero caput ē īpune reciſū. Quin gemino ceruix herede valētior eēt. Idē in eodē. Nec ꝓfuit hydre creſce re ꝑ dānū geminaſqꝫ reſumere vires. Et nota ꝙ in aliqͥbꝰ libris ſcribit̉ excedra ꝑ d. ⁊ tūc ethymologizat̉ qͣſi excelſa hydra. in aliqͥbꝰ ſcribit̉ ꝑ t. iuxͣ ethymologiā Iſid̓. ⁊ tūc d̓r excetera. qͣſi exceſo tria. ⁊ iſta lr̄a cōior eſt: ⁊ habet mediam fillabam naturaliter ꝓductam. excetre aūt cōparat emulū ſuū ꝓpt̓ detractōis ſibilū. ⁊ qꝛ alijs īfundit emu latōis venenū. a Synon. qͥdā fuit ꝓditor cuiꝰ inſidijs capta fuit troya ⁊ deſtructa. nā cū greci ꝑ decē ānos cītatē obſediſſent eā caꝑe nō valētes equū ligneū īmēſe ſtature fecerūt: ⁊ armatis militibꝰ eū īpleuerūt: ſynon ꝟo fingēs ſe timore mortꝭ de grecorū caſtris effugiſſe: aſſecuratꝰ a troyanis: ſi ſecreta eis panderet da naoꝝ. mētitꝰ eſt eis illū equū in honore palladis fuiſſe factū ⁊ ꝙ iō tāte eēt magnitudinis. ne poſſet ītrare portas ciuitatꝭ: qꝛ ſi intraret nūqͣꝫ ciuitas capi poſſet. cuiꝰ ꝟbis ſeducti portas fregerūt ⁊ ita equū introduxerūt. ſynon aūt illa nocte cū dormirēt troyani aperuit oſtiola eqͥ: ⁊ incluſi milites exierūt ⁊ ciuitatē ceperūt. ſic̄ in ſcd̓o libro virgilij eneidos pleniꝰ recitat̉. ⁊ iō d̓r. z Ui ctorqꝫ. cui comparat emulū ſuū detractōis incēdia iacientem. b Euentilēt apices.i. lr̄as. euētilare d̓r adventū diſꝑgere: ꝓijce re: exqͥrere: excutere: inueſtigare: diſcutere. ⁊ in iſtis duabꝰ ſignifi catōibꝰ pōt accipi h̓: lꝫ in oībꝰ bn̄ poſſꝫ exponi. c Lr̄as calumnient̉. falſo criminentur. calumniator em̄ dicitur falſi crimīs accuſator. cetera plana ſunt. Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius prologi. Primus liber Eſdre incipit. Rit ſacerdos ſuꝑ ſolio ſuo: zacharie. vi. ẜm ꝙ ī libris p̄cedētibus dictū eſt. Deus ſub rōne abſoluta ſubie ctū eſt in tota ſacra ſcpͥtura. ſub rōnibus aūt ꝯtractꝭ ſubiectū eſt in partialibꝰ libris. ſicut corpꝰ mobile ab ſolute ſumptū ſubiectū eſt in tota ph̓ia naturali: corpꝰ vero mobile aīatū ſubiectū eſt in libro de aīa ⁊ in alijs libris ſequētibus ad ip̄m. ⁊ eodē modo deꝰ ſub rōne gubernātis ppl̓m iſrael: ſubiectu eſt in libro Iudicū ⁊ alijs libris hyſtorialibꝰ ſequētibꝰ: va rio tn̄ mō: ẜm variatōem huiꝰ regimīs. Deus em̄ hūc ppl̓m poſt ingreſſum terre ꝓmiſſionis triplici mō gubernauit. Primo ꝑ iu dices. ⁊ ſic de eo agitur in libro Iudicū. Scd̓o ꝑ reges: ⁊ ſic tra ctatur de eo in libris Regū ⁊ Paral̓. Tercio ꝑ ſacerdotes.ſ. a re ditu captiuitatꝭ babylonice vſqꝫ ad xp̄m. Expeditis aūt duobꝰ primis modis: terciū p̄ manibꝰ habemꝰ. qꝛ liber Eſdre īcipit a re ditu captiuitatꝭ babylonice a quo incepit regimē ſacerdotū tamē ſub deo pͥncipali rectore: d̓ quo regimīe dr̄ ꝟbū p̄aſſumptū. Erit ſacerdos. ⁊cͣ in quo quidē ꝟbo pͥmo tāgit̉ regētiū habilitas: cū dicit̉: ſacerdos.i. ſacerdotes: eo mō loquēdi qͦ d̓r Exo. viij. Uenit muſca grauiſſima.i. multitudo muſcarū. Ad cuiꝰ intellectum ſciendū ꝙ ẜm ph̓m pͦ pol̓. illi qͥ ſunt vigētes intellectu ſcientia et prudentia. illi ſunt apti ad regendū: qꝛ ſciunt ſe ⁊ alios dirigere in finē bonū. Talis aūt dꝫ eſſe conditio ſacerdotū: ꝓut d̓r Malach̓. ij. Labia ſacerdotis cuſtodiūt ſcīam ⁊ legē requirēt de ore eius: qꝛ āgelꝰ dn̄i exercituū eſt. ſicut em̄ āgelica natura ſuperior eſt humana: ⁊ iō hoīes ꝑ angelos regunt̉. ſic ſacerdotes qͥ ſunt quaſi mediatores int̓ deū ⁊ ppl̓m: ex hoc em̄ habēt aptitudineꝫ ad regendū. Scd̓o in ꝟbo ꝓpoſito tāgit̉ huiꝰ regimīs aucͣtas: cū d̓r. Suꝑ ſolio ſuo. ſedere em̄ ſuꝑ ſoliū ꝓpriū eſt habentis auctoritatē diſcernēdi: iudicādi: ac etiā corrigēdi. Hāc aūt aucͣtem habuerūt ſacerdotes a reditu captiuitatꝭ babylonice ⁊ citra: vt dictū eſt: de qͣ poteſt dici qd̓ ſcribit̉ Eſa. xvi. Preparabit̉ in miſericordia ſoliū: ⁊ ſedebitis ſuꝑ illud in veritate. reditus aūt de captiuitate babylonica factꝰ fuit ex diuīa miſericordia ⁊ fuit pre paratio ad hͦ ꝙ ppl̓s ꝑ ſacerdotes gubernaret̉. vt pꝫ ꝑ p̄dicta. ⁊ ſic huiꝰ regimīs ſoliū fuit in miſericordia p̄ꝑatū: ⁊ bene ſubdit̉ Et ſedebit ſuꝑ illud in veritate: qꝛ a reditu captiuitatꝭ babyloni ce quo tꝑe prefuerūt ſacerdotes: nō legitur ppl̓s iſrael ita declinaſſe a veritate fidei ſicut ante. qꝛ temporibꝰ iudicū ⁊ regū ml̓totiens maior pars ppl̓i: īmo qͣſi totus ppl̓s declinabat ad ydola triam: ꝓpter quā inducta fuit captiuitas babylonica. vt patuit per predicta. ſed a reditu captiuitatis babylonice pauci legunt̉ a veritate latrie declinaſſe: vtpote tempore machabeorum aliqͥ ex ambitione: ⁊ aliqui ex antiochi nobilis perſecutione. ⁊ multi econtrario pro veritate fidei legūtur mortē acerbiſſimā toleraſſe ad gl̓iam dei: qui eſt benedictus in ſecula ſeculorum. Amen.