Sapientie Incipit liber Sapientie. Capl̓m. j. Iligiteª iuſticiam quiª iudicatis ter­ram. Sentiteᶜ de d domino in bonita te: ⁊ᵈ in ſimplicitate cordis: riteᶜ illum: quoniaꝫᶜ inuenitur ab his qui non tentant illum: apparetᵍ autem eis qui fidem habent in illum. Peruerſeʰ cogitationes ſeparāt a deo: ꝓ­bataⁱ autem virtus corripitᵏ in ſipientes. Quoniamⁱ in mali­uolam animam nonᵐ introibit Poſtilla venerabilis fratris Nicolai de lyra ſuꝑ libros Sa pientie Incipit. Iligite iuſticiā. Poſt libros hyſtoriales ca­nonicos: magis tn̄ reputatos: qd̓ dico ꝓpt̓ hy­ſtoriā ſuſanne belis. ẜm Eſdre: hyſtorie vltimo ponētur rōne dicta in pͥn cipio Thobie: ex ponēdi ſūt duo: canonici qui ſūt ſīpliciter mo­rales.ſ. liber ſa­piētie: liber ec­cleſiaſticꝰ. Inter qͦs p̄mittēdꝰ eſt liber ſapīe ra­tōne auctoris qͣꝫ rōne materie. ra­tio pͥmi ē: qꝛ licet philo diſertiſſi­mus iudeoꝝ hūc librum grece ſcri pſerit: vt cōiter dicūt doctores hyſtoriographi: tn̄ ip̄m cōpilauit ex ſentētijs ſalo­monis: ꝓpt̓ qd̓ ſalomō ē eiꝰ au­ctor pͥncipal̓: lo­quēdo tn̄ de au­ctoribꝰ hūanis: vn̄ infra. viij.. ix. c. exp̄ſſe loqͥt̉ auctor ī ꝑſona ſalomonis. Ie­ſus aūt filiꝰ ſyrach ſcripſit librū eccleſiaſticuꝫ tꝑe ſymonis filij onie vel poſt: qd̓ pꝫ hoc infra. l. c. fit mētio ſatis ꝓlixa ip ſo: ſic fuit poſterior Salomōe tꝑe auc̄te. ſcd̓i ē: qꝛ vter­qꝫ partī ꝓcedit rōcinatiue: parti exēplatiue: vt in ꝓſecutiōe videbit̉ dn̄o cōcedēte. Exēpla ꝟo poſita in libro ſapiētie inci­piūt a pͥori.ſ. ab adā: vt hr̄.. x. c. termināt̉ in patribꝰ exeunti bus de egypto. Exēpla ꝟo poſita in libro eccleſiaſtico incipiūt ab enoch: ꝓcedūt vſqꝫ ad ſymonē filiū onie: vt pꝫ Ecc̄i. l. c fuit parū ante tꝑa machabeoꝝ: ſic pꝫ ſcd̓i. His igit̉ p̄miſ­ſis liber iſte noīe ſapīe intitulat̉: in duas ꝑtes diuidit̉. pͥ­mo inducit auctor ad ſapiētiā deſiderādā habēdā: ratio cinādo. ſcd̓o ad idē induc̄ exēplificādo.. x. c. Ad intellectū aūt vtriuſqꝫ cōſiderādū ī libro vt frequēter ſapīa iuſticia eodē accipiūtur. Accipit̉ em̄ iuſticia legal̓ ſic̄ d̓r. v. ethicoꝝ. eſt oīs ꝟtꝰ. lex p̄cipit de actibꝰ oīm ꝟtutū: eſt em̄ intētio leg ciues facere bonos. x. ethic̄. bonitas fit ꝟtutes. Sil̓r ſapie tia ꝓut accipit̉ includit oēm virtutē. ad ſapiētē ꝑtinet de terminare illud qd̓ ē formale in qͣlibet ꝟtute: ꝓpter qd̓. ij. ethic̄. diffinit̉ virtꝰ ſic. Uirtꝰ ē habitꝰ electiuꝰ īmediate cōſiſtēs ꝓut ſapiēs determinauit. Et ſapīa ē cuiuſlibet ꝟtutꝭ dicto determinatiua includit oēꝫ virtute. Et ſic pꝫ qͣre iuſticia ſapi entia qͣliter eodē frequēter accipiūtur in libro. Sciēduꝫ etiā ſapīa vel iuſticia dicta dupliciter accipitur. Uno ꝓutꝑ actꝰ būanos acqͥrit̉. alio ꝓut a deo infundit̉: licet de vtraqꝫ in hoc libro tāgat̉: tn̄ de illa ē infuſionē pͥnci paliter agit̉. igit̉ ad iuſticiā vel ſapiētiā ſic ītellectā auctor pri mo nos īducit. ſcd̓o circa errores excludit: ibi. Nolite zelare mortē in errore ⁊c. tertio ꝓſequēdo ꝓpoſitū reſumit. vi. c. ſicut ph̓s in pͥncipio libri de aīa. ad noticiā habēdā de aīa induc̄ ſcd̓o errores circa excludit in ꝓſecutiōe pͥmi libri: poſtea ad tractādū aīa eiꝰ potētijs ꝓcedit ſcd̓o libro tertio. Cir ca primā ꝑtē ſciendū ſicut in mouēte reqͥrit̉ debita ꝟtus ad regularit̓ mouēdū: ſic ī mobili recta diſpoſitio vt obediat mo­uēti: ſic eſt ī hoībꝰ. ī p̄latꝭ pͥncipibꝰ reqͥrit̉ ſapīa ſiue iu­ſticia dicto ītellecta ad hoc bene regant ppl̓m: in ppl̓o ꝓportionabil̓r reqͥrit̉ ſapīa vt bn̄ ſubdat̉: obediat regimini ipſoꝝ: qd̓ pͥmo oſtēdit̉ in p̄latꝭ. ſcd̓o ī ſubditꝭ. ibi. ſpūſſanctꝰ di­ſcipline. Circa pͥmū d̓r. a Diligite iuſticiā. includit oēm virtutē. b Qui iudicatis terrā.i. habitātes in terra in foro ſapientia: necⁿ habitabit in cor pore ſubdito peccatis. Spiri­tusᵇ enim ſanctus diſcipline ef fugietᵖ fictum: ⁊q auferet ſe a cogitationibus que ſunt ſine ī­tellectu: ⁊ᵍ corripietur aᵗ ſuper u ueniēte iniquitate. Benignꝰ eſt enim ſpiritus ſapientie: non liberabit maledictum a la bijsʸ ſuis. Quoniamᶻ renum illius teſtisª eſt deus: cor­dis illius ſcrutatorᵇ eſt verus: ⁊ᶜ lingue eius auditor. Quoni amᵈ ſpiritus domini repleuit orbem terrarum: ⁊ᵗ hoc quod continet omnia: ſcientiamᵍ hꝫ ſeculari eccleſiaſtico: qꝛ in hoc ſunt miniſtri vicarij dei a ꝓce­dit oīs ptās recte iudicādi: ſubdit̉ c Sētite de dn̄o in bonita­te.i. cōformamī illi: qꝛ ſic̄ oīa ordinat in ſeip̄m tanqͣꝫ in finē vltimuꝫ optimū: ita vos actꝰ veſtros ordinate ad cōe bonū ad honoreꝫ di uinū. d Et in ſimplicitate cordis.i. mūdicia mētis: qꝛ ẜm aug. eſt ſimplex cor: qd̓ ē cor. e Querite illū.i. habete noticiam eiꝰ ſapīe donū oēm virtutē includit: ſub­dit̉ modꝰ inueniēdi: d̓r. f Qm̄ inuenit̓ ab his tētant illū. tētat aūt deū habēs in aliqͦ negocio qd̓ faci at via hūana irrōnabi liter omittit illud expe­ctās effectū ꝓuiſiōe di­uina: ꝓpt̓ qd̓ in acqͥſiti one ſapīe omittens qd̓ p̄t agere: vtpote ſtudij exercitiū expectās eam hr̄e a deo ē q̄dā ipſius dei tētatio: ꝑꝑ qd̓ meri to ſibi denegat̉. Sꝫ fa ciētibꝰ qd̓ in ſe ē exer citiū ꝟtutꝭ ſtudij ora­tiōis ꝯcedit̉: bn̄ dici tur. qm̄ inuenit̉ ab his ten. illū. Et qꝛ tl̓es qͣꝫtū ad id pn̄t attī­gere cōmittūt ſe diuine ꝓuidētie: ſubdit̉. g Apparet āt eis fi. ha. ī illū.i. tēdētes in ip̄m amorē. talibꝰ em̄ vltra cōeꝫ modū alioꝝ manifeſtāt̉ ſecreta di­uina. h Peruerſe em̄ cogi. ſeꝑant a deo: qꝛ ſic̄ bone ſunt vnio nis ad ip̄m: ita male ſeꝑatiōis ab ip̄o: ꝯcludit̉. i Probata āt ꝟtꝰ.i. approbata a deo exn̄s in ſuꝑioribꝰ. k Corripit īſipientes. id eſt per ignorantiam peccantes: nam per eoꝝ īſtructionē reducūt̉ ad ꝟtutē aūt ſic fit de peccātibus ex certa malicia: ſubdit̉. l Qm̄ in maliuolā aīaꝫ. Dr̄ āt maliuola aīa cui placet ip̄a malicia: ꝑꝑ habitū vicioſuꝫ: ẜm qd̓ d̓r ꝓuer. ij. Qui le­tāt̉ malefecerīt exultāt ī rebꝰ peſſimis. m ītroibit ſapīa. ſuꝑiorū correctionē nec diuinā illuſtrationē. n Nec hītabit ī cor­pore ſubdito pctīs.i. ī hoīe ſubdito carnalibꝰ vicijs cauſāt hebetu dinē mētꝭ: vita taliū ē brutal̓: ſic̄ d̓r.i. ethic̄. o Spūs em̄ ſctūs. ꝯn̄r īducit ſubiectos ad ſapīaꝫ ſine ſūt ꝯueniēt̓ regibiles regimīe moꝝ. diuidit̉ ī duas ꝑtes: qꝛ ꝓpōit ītētū. ſcd̓o ꝓbat ꝓpoſitū. ibi qm̄ ſpūs dn̄i. Circa pͥmū ſciēdū: ſic̄ dic̄ ph̓s. iij. phīco. idē ſunt do­ctrīa diſciplīa: ſic̄ ibidē d̓r: idē ē actꝰ mouētꝭ moti: diuerſimod̓ tn̄ noīatꝰ: vt egredit̉ a mouēte d̓r motio actīa: vt ſuſcipit̉ ī moto d̓r motō paſſīa: eodē doctorꝭ diſcipl̓i idē ē actꝰ dictꝰ a doctrīa vt ē a docēte: diſciplīa vt efficit̉ ī diſcipulo: ſic eadē ſapīa ſpē ē in diſcipulo doctore: qꝛ ꝑfecti ꝓpͥuꝫ ē facere alterū ſibi ſil̓e. iiij. methe oroꝝ. ꝑꝑ qd̓ ſic̄ rectores īdigēt ſapīa vt bn̄ regāt: ſic ſubditi vt bn̄ obe diāt: dic̄. o Spūs.n. ſctūs diſciplīe.i. actor ſapīe ī diſcipulo. p Effugiet fictū.i. illū ī ꝟtutibꝰ q̄rit: ſꝫ apparētiā tm̄. q Et au feret ſe. qͣꝫtū ad ſuū effectū: qͣꝫtū ad ꝑſonā nccͣio ē vbiqꝫ. r A co­gitatiōibꝰ ſūt ſine ītellectu.i. ſine rōne qͣles ſūt cogitatiōes pctōtꝭe ſeqͥt̉ īpetū ſēſualitatꝭ. s Et corripiet̉.i. puniet̉. t A ſuꝑueniēte īiqͥ tate: pctm̄ ſequēs ē pēa p̄cedētꝭ acc̄ns tn̄: pctm̄ p̄cedēs tolli tur iuſte gr̄a cuiꝰ ſubtractio ē pēa: ꝯn̄s illa ſequūt̉ ad ſūt pēa lia: iſta ſūt pctā ſequētia ī qͥbꝰ labit̉ ad ſubtractōnē gr̄e hoīeꝫ īpediebat a tali lapſu: ē qd̓ dic̄ apl̓s Ro. i. Propterea tradidit il los deꝰ ī paſſiōes igͦminie.i. dimiſit eos cadere ī ignominioſa pctā.ſ. ꝑꝑ alia mīora p̄cedētia. u Benignꝰ ē.n. ſpi. ſa. i. dator ſapīe: qꝛ ſolū dat ſuꝑioribꝰ magnis ſꝫ ēt īferioribꝰ ſubiectꝭ tn̄ ad debite ſe diſponat: alios excludēdo ſubdit̉. x Et liberabit ma ledictū.i. hoīeꝫ obſtīatū ī pctīs. y A labijs ſuis.i. a blaſphemijs alijs labioꝝ motu ꝑpetratꝭ z Qm̄ renū illiꝰ.i. affectionū malarū. a Teſtꝭ ē d̓s cordis illiꝰ.i. cogitatiōis ītētiōis ip̄iꝰ. b Scrutator ē verꝰ. qꝛ nihil latere p̄t. c Et līgue illiꝰ auditor: ml̓tofortiꝰperū eiꝰ īſpector. d Qm̄ ſpūs dn̄i. ꝯn̄r ꝓbat dictū ſuū.ſ. affe­