Mrologus Incipit ꝓlogus ſancti hierony mi in danieleꝫ ꝓphetā. Anielēª ꝓphetā iuxta ſe ptuaginta interp̄tes dn̄i ſaluatoris eccl̓ie legūt vtētes theodotōis editione: hoc cur acciderit neſcio. Siue enī qꝛ ẜ­moᵇ chaldaicus eſt: etᵉ ꝗbuſdā prietatibus aᵈ nr̄o eloꝗo diſcrepat noluerūtᵉ ſeptuaginta interpretes eaſdēᵗ lingueᵍ lineas inʰ trāſlatione ſeruare: ſiue ſub nomīe eoꝝ ab alio neſcio ſatis chaldeā linguaꝫ ſciente editꝰ eſt liber: ſiue aliud ꝗd cauſe extiterit ignorās hoc vnū af­firmare poſſum multuꝫ a ꝟitate diſcordet: recto iudicio repudia­tus ſit. Sciendū ꝗppe danielē ma xime eſdrā: hebraicis ꝗdem lr̄is: ſed chaldeo ẜmone cōſcriptos: et vnā hieremie pericopē: iob qͦꝫ cuꝫ arabica lingua plurimaꝫ hr̄e ſocie­tatem. Deniqꝫ ego adoleſcētulꝰ poſtᵏ ꝗntiliani tullij lectionem ac flores retoricos cūᵐ me in lingue huiꝰ piſtrinuꝫ recluſiſſem: multo Incipit expoſitio in ꝓlogū dānielis cōfratris cuiuſdam de ordine poſtillatoris. Anielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Iſtū ꝓlogū dirigit Hiero. paule et ſto chio: ad quaꝝ petitionē tranſtulit librū iſtū continet tres ꝑ­tes. In prima excitat ad attentionē ſignificās libri difficulta teꝫ vſqꝫ ibi. Hec idcirco refero vt difficultatē vo bis daniel̓ oſtenderem. In ſcd̓a diſponit ad do cilitatē ſignificans libri ꝯtinentiā: in quo ordi ne ſit vet. teſta. incipit ibi. Que apd̓ hebreos ⁊c̄. In tertia ꝑte captat beniuolētiā on̄dēs ope ris vtilitatē ibi. Un̄ ob ſecro vos ⁊cͣ. qͣntum ad primā ꝑtē no. oſtēdit libri difficultatem ex tri bus. Primū eſt in ꝯꝑa tione ad alioꝝ trāſlatio .ſ. lxx. qꝛ a veritate diſcordat repudiata eſt hoc intendit dic̄ danielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Se cundū eſt ex libri ſcriptu ra. qꝛ lr̄is chaldaicis hebraicis ſcriptꝰ eſt. eſt qd̓ dicit. Sciendum qͥppe ⁊cͣ. Tertiū ē ex ſuo ſtudio labore: qd̓ tertō exprimit dicēs. Deniqꝫ ego adoleſcētulꝰ. In ſcd̓a ꝑte que incipit ibi. Qui apd̓ hebreos ⁊c̄. diſponit ad docilitateꝫ tria. Primū eſt quātū ad cōtinentiā huiꝰ libri cōtinet enī liber iſte apo criphā ꝑtem hyſtoriā ſuſanne: hymnū puero­rum: belis draconiſqꝫ fabulas: reperiunt in hebraica ꝟitate ꝯͣ hoc opponant̉ ab hebreis ponit hierony. dicit. Audiui ego quendā ⁊c̄. Scd̓m eſt qͣntū ad ſitū huiꝰ libri in ſerie libroꝝ vete. teſta. hoc ē qd̓ dicit. Suꝑ re ⁊cͣ. Tertiū eſt qͣntū ad ea opponunt̉ a porphyrio ꝯtra hūc librū: ibi. Que aūt ex ꝓph̓a ⁊cͣ. In tertia ꝑte incipit ibi. Un̄ ob ſecro vos ⁊c̄. captat beniuolentiā ſignificans oꝑis vtilitatē. qua ro­gat paulū euſtochiū vt fundāt eo p̄ces ad dn̄m. ſubdit ibi pa­ curat de emuloꝝ iudicio in vtrāqꝫ ꝑtē declināt aut amore aūt odio Et ſic iſte ꝓlogꝰ terminat̉. His viſis lr̄e inſiſtamꝰ. b Sermo chal daicus eſt. qꝛ iſte liber fuit chaldaico ẜmone ch aldaicis lr̄is ſcriptus. c Quibuſdā ꝓprietatibꝰ. lr̄e enī chaldeorū numero ſono cōcordant hebraicis. diſcrepāt tn̄ caracteribus.i. figuris ſicut dictū eſt ſupͣ circa pͥncipiū expoſitiōis ꝓlogi in libros regū. d A nr̄o.i. hebraico qd̓ dicit ſuū. qꝛ interpres erat de ipſis noticiā hēbat. e Noluerūt lxx. interp̄tes. qꝛ chaldaicꝰ erat ſermo ī quibuſdā diſcrepat ab hebrai co. f Eaſdē lineas.i. caracteres vel figuras. g Lingue. chal­daice. h In trāſlatione ſua ẜuare. nec legibilis erat eoꝝ trāſſa­tio igͦrantibꝰ lr̄as chaldeoꝝ: qꝛ ſcripta erat chaldaicis lr̄is greco ſer­mone: multū averitate diſcordabat. vn̄ recte repudiata eſt.i. repul ſa abiecta ab eccleſijs. i Unā hieremie pericopē.i. deciſionē ꝑtē a peri qd̓ eſt de cope qd̓ ē ceſſio. iſtā ꝑicopē appellat lamētatiōes. k Poſt qͥntiliani tullij lectionē.i. ſtudiū.i. poſtqͣꝫ ſtuduerā in libris qͥnti liani tullij. lAc flores eiꝰ rethoricos. hoc dicit ꝓpter tulliū fuit maximus retorū: in cuius rhetorica ſtuduerat hieronymꝰ. m me in lingue huiꝰ piſtrinū recluſiſſem.i. me in laborem addiſcendi lin guā chaldaicā īmiſiſſem. Piſtrinū appellat̉ locus in piſtrit̉. ſic̄ ait Iſidorꝰ in. xv. ethy. Piſtrinū dicit̉ qͣſi pilis trituꝫ. qꝛ pilo antea tunde­bant granū: vn̄ apd̓ veteres molitores ſꝫ piſtores dicti qͣſi fiſſores ſudore multoqꝫ tꝑe vix cepiſſem: anhelātiaⁿ ſtridētiaqꝫᵈ ꝟba reſona­re ⁊ᵖ qͣſi criptaꝫ ambulās rarum deſuper lumēʳ aſpicerem: impegi nouiſſimeᵗ inᵘ danielem ⁊ˣ tanto te­dio affectꝰ ſum vtʸ deſꝑatione ſubi ta oēmᶻ laborē veterē voluerim tēnere. Uerū adhortante me quo hebreo: illud mihi crebriꝰ ſua lingua ingerēteª laborᵇ īprobꝰ oīa vincit: mihi videbar ſciolus īter eos cepi rurſus diſcipulꝰ eſſe chal­daicus. Et vt verū fatear vſqꝫ ad pn̄tem diē magis poſſuꝫ ſermoneꝫ chaldaicū legere intelligere: qͣꝫ ſonare. Hec idcirco refero: vt dif­ficultatē vobis daniel̓ oſtenderē apud hebreos necᵇ ſuſanne hꝫ hy ſtoriā: nec himnū triū pueroꝝ: nec belis draconiſqꝫ fabl̓as: qͣs nos qꝛ in toto orbe diſꝑſe ſunt: verūᵈ an­poſito eaſqꝫ iugulante ſubiecimꝰ ne videremur apud imperitos ma gnā ꝑtē volumīs detruncaſſe. Au diui ego quendā deᶠ p̄ceptoribꝰ iu deorū: ſuſanne derideret hyſto a findēdis granis frumēti. mole em̄ vſus erat: ſꝫ granū pilo ſiu debant. Et qꝛ ibi erat magnꝰ labor anteqͣꝫ ꝑficeret̉: dicit ſe pi ſtrino recluſiſſe.i. multis laboribꝰ ſe cōmiſiſſe. Et ad lr̄am ſerui re cludebant̉ antiqͥtus vt grana tererent in pīſtrino. Et qn̄qꝫ ꝓpter hoc ponit̉ piſtrinū pena ſeruili: ipſe redegerat ſe in maguam ẜuitutē addiſcē­di linguā illam. n Anhelantia.i. halitū ul̓ ſpiritū emittentia: ab an helo anhelas qd̓ eſt anxiari vl̓ ha­litum emittere. qꝛ multꝭ aſpiraio nibus formātur in gutture verba chaldaica. Stridentiaqꝫ fortiter reſonātia qꝛ vehemēti re ꝑcuſſione lingue ferunt̉ int̓ dētes. ſtrident inmiſſione. p Et qͣſi per cri­ptā ambulās. cri pta idē eſt qd̓ ca­uerna. dic̄ ſe qͣ­ſi criptā abula­re obſcura eſt. qꝛ ſol ibi non lu­cet: vt lingue illiꝰ obſcuritateꝫ ſignificet. q Rarū.i. paruū r Lumē deſuper aſpicer̄. ſupple ce piſſem.i. cepiſ ſem parū ītellige re: ſicut ille am­bulat criptā qn̄ deſuꝑ venit lumē incipit viā videre Impegi.i. ce­ſpitaui. t Nouiſſime. poſt multos labores. v In danie .i. ſuꝑ librū danielis que trāſferre volebā. ẜm iſtā ſignificatio īpingere neutrū eſt. vel īpegi.i. fortiter me impuli. In danieleꝫ i. ad tranſferendū librū danielis. ſic īpingere actiuū eſt. Et tanto tedio affectꝰ ſum in tranſferēdo. y Vt deſpera­tione ſubita. in trāſlationis exordio me īuaſit. z Oēm ve­terē laborē. quē ſuſtinuerā in addiſcēdo linguā chaldaicā. a Ingerente.i. inferēte vel ſuggerēte. b Labor im. oīa vinc illud ſcribit̉ in pāphilo. īprobus dr̄ ꝓbus importunꝰ ſeue rans. vltimo accipit̉ hic. lꝫ in pāphilo poſſet poni ip̄or tunꝰ. a Quā ſonare.i. debito ſono ꝓferre. b Suſannc hiſtoriā Dan̄. xiij. a. c Nec belis draconiſqꝫ fabulas. Dan̄. vltimo. d Uerū.i. obelo an̄poſito qd̓ ea que ſcribebant ta qͣꝫ ſuꝑflua on̄debant̉ iugulāda. vide ſup̄ ī epl̓a ad deſideriū vbi agit̉ de aſterico obelo. e Subiecimꝰ.i. ī fine oꝑis poſuimꝰ De p̄ceptoribꝰ.i. de mgr̄is dicebant̉ p̄ceptores: qꝛ doctrine eoꝝ tanqͣꝫ p̄cepta cuſtodiebant̉: talis dꝫ eſſe lr̄a. Audiui quedaꝫ de p̄ceptoribꝰ iudeoꝝ: ſuſanne derideret hyſtoriā: a greco ne ſcio quo diceret cōfictā illud opponere qd̓ origeniqͣꝫ apbri canus oppoſuit: ethimologias has apothoy chynoy chyſe epothoy prynoy pryſe: de greco ẜmone deſcēdere. De grecis tr̄is ſolēt hic ſcribi me ad pn̄s intromitto: ſꝫ ita debēt ſyllabica­ri ſicut p̄ſcriptū eſt: ſenſus talis eſt. Audiui quēdā mgr̄m iudeorū deridenteꝫ ſuſanne hyſtoriā: a quodā greco dicentē eſſe ꝯficta ad ꝓbandū iſtud opponebat xp̄ianis illud qd̓ aphricanꝰ di­ſputās origene illi oppoſuit.ſ. has ethimologias hic ponu­tur ſumunt̉ de xiij. daniel̓. deſcendere de greco. hoc arque