Mrologus Incipit ꝓlogus ſancti hierony mi in danieleꝫ ꝓphetā. Anielēª ꝓphetā iuxta ſe ptuaginta interp̄tes dn̄i ſaluatoris eccl̓ie nō legūt vtētes theodotōis editione: ⁊ hoc cur acciderit neſcio. Siue enī qꝛ ẜmoᵇ chaldaicus eſt: etᵉ ꝗbuſdā ꝓ prietatibus aᵈ nr̄o eloꝗo diſcrepat noluerūtᵉ ſeptuaginta interpretes eaſdēᵗ lingueᵍ lineas inʰ trāſlatione ſeruare: ſiue ſub nomīe eoꝝ ab alio neſcio qͦ nō ſatis chaldeā linguaꝫ ſciente editꝰ eſt liber: ſiue aliud ꝗd cauſe extiterit ignorās hoc vnū affirmare poſſum ꝙ multuꝫ a ꝟitate diſcordet: ⁊ recto iudicio repudiatus ſit. Sciendū ꝗppe danielē ma xime ⁊ eſdrā: hebraicis ꝗdem lr̄is: ſed chaldeo ẜmone cōſcriptos: et vnā hieremie pericopē: iob qͦꝫ cuꝫ arabica lingua plurimaꝫ hr̄e ſocietatem. Deniqꝫ ⁊ ego adoleſcētulꝰ poſtᵏ ꝗntiliani ⁊ tullij lectionem ac flores retoricos cūᵐ me in lingue huiꝰ piſtrinuꝫ recluſiſſem: ⁊ multo Incipit expoſitio in ꝓlogū dānielis cōfratris cuiuſdam de ordine poſtillatoris. Anielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Iſtū ꝓlogū dirigit Hiero. paule et eū ſto chio: ad quaꝝ petitionē tranſtulit librū iſtū ⁊ continet tres ꝑtes. In prima excitat ad attentionē ſignificās libri difficulta teꝫ vſqꝫ ibi. Hec idcirco refero vt difficultatē vo bis daniel̓ oſtenderem. In ſcd̓a diſponit ad do cilitatē ſignificans libri ꝯtinentiā: ⁊ in quo ordi ne ſit vet. teſta. q̄ incipit ibi. Que apd̓ hebreos ⁊c̄. In tertia ꝑte captat beniuolētiā on̄dēs ope ris vtilitatē ibi. Un̄ ob ſecro vos ⁊cͣ. qͣntum ad primā ꝑtē no. ꝙ oſtēdit libri difficultatem ex tri bus. Primū eſt in ꝯꝑa tione ad alioꝝ trāſlatio nē.ſ. lxx. q̄ qꝛ a veritate diſcordat repudiata eſt ⁊ hoc intendit pͦ cū dic̄ danielē ꝓph̓am ⁊cͣ. Se cundū eſt ex libri ſcriptu ra. qꝛ lr̄is chaldaicis n̄ hebraicis ſcriptꝰ eſt. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit. Sciendum qͥppe ⁊cͣ. Tertiū ē ex ſuo ſtudio ⁊ labore: qd̓ tertō exprimit dicēs. Deniqꝫ ⁊ ego adoleſcētulꝰ. In ſcd̓a ꝑte que incipit ibi. Qui apd̓ hebreos ⁊c̄. diſponit ad docilitateꝫ ꝑ tria. Primū eſt quātū ad cōtinentiā huiꝰ libri cōtinet enī liber iſte apo criphā ꝑtem ⁊ hyſtoriā ſuſanne: hymnū puerorum: ⁊ belis draconiſqꝫ fabulas: q̄ nō reperiunt in hebraica ꝟitate ⁊ q̄ ꝯͣ hoc opponant̉ ab hebreis ponit hierony. cū dicit. Audiui ego quendā ⁊c̄. Scd̓m eſt qͣntū ad ſitū huiꝰ libri in ſerie libroꝝ vete. teſta. ⁊ hoc ē qd̓ dicit. Suꝑ qͣ re ⁊cͣ. Tertiū eſt qͣntū ad ea q̄ opponunt̉ a porphyrio ꝯtra hūc librū: ibi. Que aūt ex hͦ ꝓph̓a ⁊cͣ. In tertia ꝑte q̄ incipit ibi. Un̄ ob ſecro vos ⁊c̄. captat beniuolentiā ſignificans oꝑis vtilitatē. ꝓ qua rogat paulū ⁊ euſtochiū vt fundāt ꝓ eo p̄ces ad dn̄m. ⁊ ſubdit ibi ꝙ parū curat de emuloꝝ iudicio qͥ in vtrāqꝫ ꝑtē declināt aut amore aūt odio Et ſic iſte ꝓlogꝰ terminat̉. His viſis lr̄e inſiſtamꝰ. b Sermo chal daicus eſt. qꝛ iſte liber fuit chaldaico ẜmone ⁊ ch aldaicis lr̄is ſcriptus. c Quibuſdā ꝓprietatibꝰ. lr̄e enī chaldeorū numero ⁊ ſono cōcordant cū hebraicis. diſcrepāt tn̄ caracteribus.i. figuris ſicut dictū eſt ſupͣ circa pͥncipiū expoſitiōis ꝓlogi in libros regū. d A nr̄o.i. hebraico qd̓ dicit ſuū. qꝛ interpres erat ⁊ de ipſis noticiā iā hēbat. e Noluerūt lxx. interp̄tes. qꝛ chaldaicꝰ erat ſermo qͥ ī quibuſdā diſcrepat ab hebrai co. f Eaſdē lineas.i. caracteres vel figuras. g Lingue. chaldaice. h In trāſlatione ſua ẜuare. ⁊ iō nec legibilis erat eoꝝ trāſſatio igͦrantibꝰ lr̄as chaldeoꝝ: qꝛ ſcripta erat chaldaicis lr̄is ⁊ greco ſermone: ⁊ cū hͦ multū averitate diſcordabat. vn̄ recte repudiata eſt.i. repul ſa ⁊ abiecta ab eccleſijs. i Unā hieremie pericopē.i. deciſionē l̓ ꝑtē a peri qd̓ eſt de ⁊ cope qd̓ ē ceſſio. iſtā ꝑicopē appellat lamētatiōes. k Poſt qͥntiliani ⁊ tullij lectionē.i. ſtudiū.i. poſtqͣꝫ ſtuduerā in libris qͥnti liani ⁊ tullij. lAc flores eiꝰ rethoricos. hoc dicit ꝓpter tulliū qͥ fuit maximus retorū: in cuius rhetorica ſtuduerat hieronymꝰ. m Cū me in lingue huiꝰ piſtrinū recluſiſſem.i. cū me in laborem addiſcendi lin guā chaldaicā īmiſiſſem. Piſtrinū appellat̉ locus in qͦ piſtrit̉. ⁊ ſic̄ ait Iſidorꝰ in. xv. ethy. Piſtrinū dicit̉ qͣſi pilis trituꝫ. qꝛ pilo antea tundebant granū: vn̄ ⁊ apd̓ veteres nō molitores ſꝫ piſtores dicti qͣſi fiſſores ſudore multoqꝫ tꝑe vix cepiſſem: anhelātiaⁿ ſtridētiaqꝫᵈ ꝟba reſonare ⁊ᵖ qͣſi ꝑ criptaꝫ ambulās rarum deſuper lumēʳ aſpicerem: impegi nouiſſimeᵗ inᵘ danielem ⁊ˣ tanto tedio affectꝰ ſum vtʸ deſꝑatione ſubi ta oēmᶻ laborē veterē voluerim cō tēnere. Uerū adhortante me quo dā hebreo: ⁊ illud mihi crebriꝰ ſua lingua ingerēteª laborᵇ īprobꝰ oīa vincit: ꝗ mihi videbar ſciolus īter eos cepi rurſus diſcipulꝰ eſſe chaldaicus. Et vt verū fatear vſqꝫ ad pn̄tem diē magis poſſuꝫ ſermoneꝫ chaldaicū legere ⁊ intelligere: qͣꝫ ſonare. Hec idcirco refero: vt difficultatē vobis daniel̓ oſtenderē ꝗ apud hebreos necᵇ ſuſanne hꝫ hy ſtoriā: nec himnū triū pueroꝝ: nec belis draconiſqꝫ fabl̓as: qͣs nos qꝛ in toto orbe diſꝑſe ſunt: verūᵈ anpoſito eaſqꝫ iugulante ſubiecimꝰ ne videremur apud imperitos ma gnā ꝑtē volumīs detruncaſſe. Au diui ego quendā deᶠ p̄ceptoribꝰ iu deorū: cū ſuſanne derideret hyſto a findēdis granis frumēti. mole em̄ vſus nō erat: ſꝫ granū pilo ſiu debant. Et qꝛ ibi erat magnꝰ labor anteqͣꝫ ꝑficeret̉: iō dicit ſe pi ſtrino recluſiſſe.i. multis laboribꝰ ſe cōmiſiſſe. Et ad lr̄am ſerui re cludebant̉ antiqͥtus vt grana tererent in pīſtrino. Et qn̄qꝫ ꝓpter hoc ponit̉ piſtrinū ꝓ pena ſeruili: ⁊ ipſe redegerat ſe in maguam ẜuitutē addiſcēdi linguā illam. n Anhelantia.i. halitū ul̓ ſpiritū emittentia: ab an helo anhelas qd̓ eſt anxiari vl̓ halitum emittere. qꝛ cū multꝭ aſpiraio nibus formātur in gutture verba chaldaica. Stridentiaqꝫ fortiter reſonātia qꝛ cū vehemēti re ꝑcuſſione lingue ferunt̉ int̓ dētes. ⁊ iō ſtrident in emiſſione. p Et qͣſi per criptā ambulās. cri pta idē eſt qd̓ cauerna. dic̄ gͦ ſe qͣſi ꝑ criptā abulare q̄ obſcura eſt. qꝛ ſol ibi non lucet: vt ꝑ hͦ lingue illiꝰ obſcuritateꝫ ſignificet. q Rarū.i. paruū r Lumē deſuper aſpicer̄. ſupple ce piſſem.i. cū cepiſ ſem parū ītellige re: ſicut ille qͥ ambulat ꝑ criptā qn̄ deſuꝑ venit lumē incipit viā videre Impegi.i. ceſpitaui. t Nouiſſime. poſt multos labores. v In danie lē.i. ſuꝑ librū danielis que trāſferre volebā. ⁊ ẜm iſtā ſignificatio nē īpingere neutrū eſt. vel īpegi.i. fortiter me impuli. In danieleꝫ i. ad tranſferendū librū danielis. ⁊ ſic īpingere actiuū eſt. Et tanto tedio affectꝰ ſum in tranſferēdo. y Vt deſperatione ſubita. q̄ in trāſlationis exordio me īuaſit. z Oēm veterē laborē. quē ſuſtinuerā in addiſcēdo linguā chaldaicā. a Ingerente.i. inferēte vel ſuggerēte. b Labor im. oīa vinc illud ſcribit̉ in pāphilo. īprobus dr̄ nō ꝓbus importunꝰ ⁊ ꝑ ſeue rans. ⁊ hͦ vltimo mō accipit̉ hic. lꝫ in pāphilo poſſet poni ꝓ ip̄or tunꝰ. a Quā ſonare.i. debito ſono ꝓferre. b Suſannc hiſtoriā Dan̄. xiij. a. c Nec belis draconiſqꝫ fabulas. Dan̄. vltimo. d Uerū.i. obelo an̄poſito ꝑ qd̓ ea que ſcribebant ta qͣꝫ ſuꝑflua on̄debant̉ iugulāda. vide ſup̄ ī epl̓a ad deſideriū vbi agit̉ de aſterico ⁊ obelo. e Subiecimꝰ.i. ī fine oꝑis poſuimꝰ De p̄ceptoribꝰ.i. de mgr̄is qͥ dicebant̉ p̄ceptores: qꝛ doctrine eoꝝ tanqͣꝫ p̄cepta cuſtodiebant̉: talis dꝫ eſſe lr̄a. Audiui quedaꝫ de p̄ceptoribꝰ iudeoꝝ: cū ſuſanne derideret hyſtoriā: ⁊ a greco ne ſcio quo eā diceret eē cōfictā illud opponere qd̓ origeniqͣꝫ apbri canus oppoſuit: ethimologias has apothoy chynoy chyſe e apothoy prynoy pryſe: de greco ẜmone deſcēdere. De grecis tr̄is q̄ ſolēt hic ſcribi me ad pn̄s nō intromitto: ſꝫ ita debēt ſyllabicari ſicut p̄ſcriptū eſt: ſenſus talis eſt. Audiui quēdā mgr̄m iudeorū deridenteꝫ ſuſanne hyſtoriā: ⁊ a quodā greco dicentē eſſe ꝯficta ⁊ ad ꝓbandū iſtud opponebat xp̄ianis illud qd̓ aphricanꝰ diſputās cū origene illi oppoſuit.ſ. has ethimologias q̄ hic ponutur ⁊ ſumunt̉ de xiij. daniel̓. deſcendere de greco. ⁊ ꝑ hoc arque