Seite
Ilmos ethyopū vos eſtis mihi filii iſrael ait dn̄s. Nūquid iſrael aſcēde re feci de terra egypti: etᵇ paleſtinoſ deᶜ cappadocia: ⁊ᵈ ſyros de cyre­ne. Ecceᶜ oculi dn̄i d̓i ſuꝑ regnū peccās: etᶠ cōterā illud a facie ter­re. Uerūtamēᵍ cōterēs nō conte ram domūʰ iacob dicit dn̄s. Ec. ceⁱ em̄ mādabo ego ⁊ cōcutiaꝫ in oībus gētibꝰ domū iſrael: ſicut cō cutitur triticū in cribro: etᵏ non ca det lapillus ſuꝑ terrā. Inᵗ gladio re feci de terra egypti. q. d. ſic. educēdo eos de dura ſeruitute ad terram fluētem lacte ⁊ melle: ⁊ ideo huius beneficij ingrati ſunt magis digni punitione. b Et paleſtinos.i. phyliſteos. De cappadocia. q. d. ſic. ⁊ hoc habetur Gen̄. x. i Et ſyros de cyrene. q. d. tranſfero gentē de terra ad terram: prout placet vo­lūtati mee: ⁊ ali­quādo ꝓpter de meritum ſue cul­pe: id̓o ſubditur. Ecce oculi do mini dei ſuper re gnū peccās. eiuſ peccata ꝯſiderā do ⁊ puniēdo: iō ſubditur. f Et conteraꝫ il lud a facie terre. totaliter deſtruē do: temperat tn̄ iſtum rigoreꝫ qͣꝫ tum ad iudeos dicens. g Uerūtn̄ cōte­rens non cōterā inō deſtruā omnino. h Domū iacob.ſ. per orbē diſꝑgaꝫ ideo ſubdit̉. i Ecce em̄ ⁊c. ſicut cōcutit̉ triticū in cribro. ad hoc enim concutitur granū in cribro vt purget̉. ſic em̄ pene a d̓o inflicte ſunt peccatoꝝ purgatiue quādo patiēter tolerantur. k Et nō cadet lapillus ſuper terra.i. de ꝟbis meis nihil tranſi­bit inuacuū quin impleatur. l In gladio moriētur omnes pec. populi mei. qui ſunt in peccatis ſuis obſtinati. m Qui dicūt nō appropinquabit. qꝛ cōminationes ꝓph̓aruꝫ friuolas reputabāt. n In die illa. Poſtqͣꝫ amos denūcia uit populi iſrael deſtructione. hic vltimo denūciat finalē repara tionē per xp̄ꝫ: dicūt tamē aliqui expoſitores catholici: ꝙ ꝓph̓a hic denūciat reꝑatōnē ppl̓i qͥ facta eſt in reditu captiuitatis ba bylonice ſub zorobabel duce: ſed hoc nō videt̉ veꝝ: qꝛ ppl̓s ille uūqͣꝫ fuit in tanta ꝓſperitate que hic deſcribit̉: cū ſubditur. Vt poſſideant reliquias idumee ⁊ oēs nationes. īmo ſemper fuit in ſubiectione ⁊ ſeruitute: prīo ꝑſaꝝ: ſecūdo grecoꝝ: tertio romano rum: ꝓpter qd̓ beatus iacobus Actuū.xv. allegat hāc ſcriptu. raꝫ dictā de edifiaatōe eccleſie: per fidē. Ra. ſa. etiam exponit qd̓ d̓r hic. Suſcitabo tabernaculū dauid ⁊c i. regnū dauid: qd̓ ẜm oēs hebreos intelligitur ſuſcitādū per aduētum meſſie: ⁊ ſic ẜm Ra. ſa. ſcriptura hec loqͥtur de tꝑe xp̄i: ꝙͣuis errat dicēdo hoc tē vus futurū: qd̓ iaꝫ eſt p̄teritū. Item in libro ſenhedrin qui apd̓ hebreos eſt auctenticꝰ d̓r. Erigā tabernaculū in dauid qd̓ ceci­dit. dicit ra. iohannā. In generatione in qua filius dauid.i. meſ ſias vēturꝰ eſt: ſapiētes magiſtri minorabūtur: ⁊ ſic fuit tꝑe xp̄i quia aliqͥ iudeoꝝ erāt ſaducei qui negāt ſpiritū ⁊ angl̓m ⁊ reſur fectionē qd̓ eſt maxime erroneū. Alij ꝟo phariſei qui ꝓpter tra­ditiones ſuas irritauerāt mandata dei: qd̓ eſt valde fatuū. Pꝫ etiam ꝙ hec ſcriptura. Suſcitabo tabernaculū dauid ⁊c. refert̉ ad tempꝰ xp̄i ẜm hebreos. igitur ſequēdo dicta beati iacobi ex­ponēda eſt hec littera de reedificatione eccleſie per xp̄ꝫ in vnione gentiū ⁊ iudeoꝝ: ſicut allegatur Actuū. xv. ⁊ diuiditur in duas partes: qꝛ prīo deſcribitur hec reedificatio: ſecūdo reedificatōis ucceleratio. ibi. Ecce dies. Ad intelligentiā primi ſciendū ꝙ xp̄ſ bauid noīatur in ſcriptura veteris teſtamēti. Oſee. iij. Poſt hͦ reuertetur filij iſrael ⁊ querent dn̄m deū ſuum: ⁊ dauid regē ſuū vbi habet tranſlatio chaldaica. Reuertētur filij iſrael ⁊ querent. tultū dei ſui: ⁊ obediēt meſſie filio dauid regi ſuo: ſicut ibidē fuit expoſitum. ⁊ ſil̓r Hiere. xxx. Seruiēt dn̄o deo ſuo: ⁊ dauid regi­ſuo. tranſlatio chaldaica hꝫ. Colēt corā dn̄o deo ſuo: ⁊ obediēt meſſie filio dauid. Itē ſciendum: ꝙ vna eſt eccleſia que incepit peimo ab abel iuſto vſqꝫ ad vltimum electuꝫ qui in fine mundi ſiaiciturus eſt: ẜm ꝙ dicit beatꝰ Gre. omel̓. vij. ⁊ iſta eccleſia vo tatur tabernaculum dei ſeu xp̄i. Eſa. iiij. Et erit tabernaculum i vnibraculū diei ⁊c. Apoc. xxi. Ecce tabernaculū dei cum hoī­bus ⁊c. Igitur tabernaculum iſtud in quo eſt verꝰ dei cultꝰ ceci nicpoſt diluuiū omnibus ad ydolatriā declinātibus a tempore. moriētur oēs peccatores populi mei quiᵐ dicūt: nō appropinqua bit et nō vēiet ſuꝑ nos malū. In die illa ſuſcitabo tabernaculū da­uid: qd̓ᵖ cecidit ⁊q reedificabo aꝑ­turas muroꝝ eius: ⁊ʳ ea que corru erāt inſtaurabo: etˢ reedificabo eū ſicut in diebꝰ antiquis: vtᵗ poſſide ant reliꝗas idumee et oēs natōes co ꝙ inuocatuꝫ ſit nomen meum ſuper eos: dicit dominus faciēs hec. Ecceⁿ dies venient dicit dn̄s nem roth: qui coegit homines ignem adorare: paucis tn̄ exceptis: vt abraā ⁊ aliquibus alijs fidelibus. multi etiā de illis qui deſcenderūt ab abraam declinauertunt ad ydolatriam: vt yſmaelite filij cethure: ⁊ ydumei ab yſaac deſcendentes. Et licet omnes filij iacob fuerīt fide­les: tamē multi poſtea ab eis deſcendentes fuerunt ydolatre: vt patet Exo. xxxij. de adoratio ne vituli: ⁊ in libris Iu­dicum ⁊ regum de cultu ydolorum. Sed caſum huius tabernaculi reꝑa rauit chriſtus ⁊ eius di ſcipuli: per quoꝝ p̄dica tionē ceſſauit ydolatria per orbem: ⁊ vocati ſūt iudei ⁊ gentiles ad fidē ⁊ hoc eſt qd̓ dicitur hic, n In die illa. id eſt tē­pore gratie: qd̓ dicitur dies ad Ro. xiij. Nox p̄­ceſſit: dies auteꝫ appro pinquabit. Suſcitabo taber naculum dauid. id eſt eccleſiam chriſti qui ẜm deitatem eſt ab eterno. ad Heb̓. xiij. Ih̓s chriſtꝰ heri ⁊ hodie ipſe ⁊ in ſecula. Qd̓ cecidit per ydolatriā. modo predicto. q Et reedificabo aperturas murorum eiꝰ.i. ſciſſuras gentiū ꝑ diuerſos ritus: quia aliq̄ colebāt iouem: ⁊ alie dianā: ⁊ alie martem: ⁊ ſic de alijs que per predi cationē chriſti ⁊ apoſtoloꝝ reducte ſunt ad vnū verum dei cultum. r Et ea que corruerant inſtaurabo. qꝛ multi qui corruerant a fide vni us dei: ad eam ſunt releuati. s Et reedificabo eum ſicut in diebꝰ antiquis.i. ſicut ante diluuium quādo omnes cōmuniter colebāt vnū deum ẜm ipſius ade inſtructionem: licet poſtea corrupti fueriūt cōiter carnalitate ⁊ laſciuia. Gen̄. vi. Omnis quippe caro corruperat viam ſuaꝫ. t Vt poſſideant reliquias ydumee ⁊ omnes natōnes. iſta autem poſſeſſio non intelligitur per dn̄ium tēporale: ſed ſpūale: inqͣꝫtū apoſtoli ⁊ fideles alij collagentiū ſubiecerunt fidei: ideo Actuuꝫ. xv. vbi allegatur hec ſcriptura ẜm tranſlationem. lxx. que tunc multū erat autentica: pro eo qd̓ dicitur. Vt poſſideant reliquias ydumee ⁊ om̄s nationes: eo ꝙ inuocatū ſit nomen meum fuper eos: dicit̉ ibi. Vt reqͥ rant ceteri hoīm dominū ⁊ omnes gentes ſuper quas inuocatum eſt nomen meū. ⁊ ideo qd̓ d̓r hic. Eo ꝙ inuocatū ſit nomē meū ſuper eos refertur ad illos qui vocati ſunt ad fidem. expͥmuntur autem hic ſpeci aliter ydumei: quia ipſi ⁊ iudei de duobus fratribus deſcenderunt. ſcꝫ iacob ⁊ eſau ⁊ xp̄s ex iudeis deſcendit ẜm carnem: ⁊ ſimiliter apo ſtoli ⁊ primi credentes. v Ecce dies. Hic conſequenter deſcribit̉ dicte reedificationis accele ratio: que facta eſt per celerē euāgelij publicationē: quia viuēte adhuc beato petro: ⁊ pluribus alijs apoſtolis: fides catholica fuit per totuꝫ orbē p̄dicata: ſicut plenius declaraui ſuper illud p̄s. xviij. In omnem rerram exiuit ſonus eoꝝ ⁊c. ⁊ breuiter poteſt hic reſumi. p̄dicatio enim euangelij incepit a hieruſalē que eſt in medio terre habitabilis. Act̉. i. ⁊ inde deriuata eſt circūquaqꝫ. verſus aūt occidenteꝫ publicata fuit viuente petro: quia diſcipuli ab eo miſſi in franciā pro p̄dicatōe euan gelij: edificauerunt ſenonis eccleſiam in honore beati Petri: queꝫ cre debant paſſum: ſed poſtea audientes ipſum viuum noīauerūt dictaꝫ eccleſiam ſancti petri viui: in qua pluries ego fui: ⁊ eodem tempore fi­des catholica fuit p̄dicata per oīa loca notabilia regni francie: vſqꝫ ad mare occeanū: qd̓ eſt terminus terre habitabilis ẜm aſtrologos. Et eadem ratione euangelium tunc fuit p̄dicatum verſus alias par tes a hieruſalē. ſcilicet orientis auſtri ⁊ aquilonis: immo probabilius hoc videtur: quia plures apoſtoli ⁊ alij chriſti diſcipuli diſperſi fuerūt ad p̄dicandum euangelium verſus alias partes qͣꝫ verſus occidentē ⁊ ſic patet celeritas gentiū ad fidem. Item ſciendum ꝙ cōuerſio gen­tium ad fidem meſſis deſignatur noīe. Luce. x. Meſſis quidem mul­ta ⁊c. ⁊ ſimiliter calcatio vue: ⁊ ſeminatio parabolice dicuntur ꝓphe­tie. hoc modo frequenter loquitur ⁊ chriſtus in euangelio: vnde Luce viij. Semen eſt verbum dei. Eſt igitur ſenſus. Ecce dies venient. id eſt tempus noui teſtamēti. Et cōprehendet arator meſſorem.i. predicator ſtatim attinget ad