Abdie reliquos eiꝰ in die tribl̓atōis: qm̄ iuxta eſt diesᵍ dn̄i ſuꝑʰ oēs gētes Sicutⁱ feciſti fiet tibi: retributōeꝫ tuā cōuertā in caput tuū. Quōᵏ em̄ bibiſti ſuꝑ mōtē ſanctū meuꝫ bibētˡ oēs gētes iugiter: bibent i ⁊ʰ abſorbebūt: etⁿ erūt qͣſi ſint: Etᵇ in monte ſyon erit ſaluatio ctᵖ erit ſanctuſ. Etq poſſidebit do mus iacob eos qui poſſederant. Etᶠ erit domus iacob ignis do­mus ioſeph flāma ⁊ʳ domus eſau ſtipula. Et ſuccendentur in eis et deuorabunt eos: et non erūt re­liquie domus eſau: quia dominus tibunt: ſupple. x Oīa chananeoꝝ loca. que fuerunt a cha naueis poſſeſſa anteqͣꝫ filij iſrl̓ ingrederētur terrā illā. y Uſ qꝫ ad ſareptā. ciuitas eſt in qua mulier vidua pauit helyam. Et tranſmigratio hierl̓m eſt in boſphoro. nomē eſt loci in re guo babylonie ẜm illā expoſitōnē: ad quā aliqͥ de hierl̓ꝫ fuerūt tranſiati. a Et aſcēdent ſaluatores.i. heſ dras neemias vl̓ machabei: vt dicūt aliqui, b Et erit dn̄o regnum.i. virtu­te diuina fient iſta cui ſeruient a captiuitate libe rati. In aliqui­bus auteꝫ libris additur in fine. Amen: ſed ē in hebreo nec in libris correctis. Iſta expoſitō vi det̉ habere ali­dubia. Prīo a habet̉ plane de ſcriptura: termnini iudeorum fuerunt dilatati ita temporibus predictis. maxime qꝛ d̓r hic. Poſſidebūt regionē ſamarie: qꝛ ſamaritani il lic miſſi a rege aſſyriorum. iiij. reg. xvij. habitauerūt regionē illa vſqꝫ ad tēpus xp̄i. vt pꝫ Ioh̓. iiij. in pluribꝰ alijs locis ex euā gelio. Itē qd̓ d̓r. Et erit dn̄o regnū. videt̉ extorte exponi: qꝛ in­terruptio regni dauid. qd̓ d̓r regnū dei in ſcriptura a doctorib hebreoꝝ latinoꝝ: d̓r reꝑanda xp̄m: hoc vidēt̉ manifeſte ſo nare dicta ꝓphetaꝝ: ꝓpter qd̓ ra. ſa. alij hebrei exponūt totā ꝑtem iſtā de cōſolatione iudeoꝝ xp̄m: ſed in hoc deficiūt di cut eſſe futuꝝ qd̓ iam eſt impletū. pōt iſta pars exponi de pore xp̄i. d̓r. Et in mōte ſyon erit ſaluatio: qꝛ xp̄s ſaluator no ſteribi pluries p̄dicauit in tēplo: plures infirmos curauit ſpi­ritualit̓ corꝑaliter. Et erit ſanctꝰ. qꝛ ibi miſſus fuit ſpūſſanctꝰ in ſigno viſibili in die penth̓. ẜm dicit hiero. in epl̓a ad Pau linū. Et poſſidebit domꝰ iacob.i. apoſtoli primiqꝫ credētes qui fuerūt de domo iacob. iſta poſſeſſio eſt tēporale dn̄iū: ſꝫ qꝛ potētes huiuſ mūdi poſuerūt colla ſua ſub iugo fidei. Et erit domꝰ iacob ignis ⁊c. qꝛ ſuper eos apparuit ſpūſſanctꝰ in ſpecie ignis. Act. ij. Et domꝰ eſau.i. generaliter gentiles: ex hoc em̄ eſau ꝑſequebat̉ iacob: deſcēdētes ab eo: ſcilicet ydumei ꝑſeq̄­batur filios iſrl̓ a iacob deſcēdētes: oēs qui ppl̓m iſrl̓ perſecuti ſunt cuiuſmodi erāt gentiles: vocati ſunt noīe edom: vt dicunt bebrei: vlterius deductū eſt hoc nomē ad oēs ꝑſecutores filio ſū iſrl̓: hoc idem dicit hiero. in prīo ꝓlogo huius ꝓphetie. Et per hoc dicūtur hic ſtipula: apoſtoli ignis: intelligitur eorū cōuerſio facilis ad fidē. Et deuorabunt eos.i. corꝑi xp̄i myſtico in corꝑabūt: hoc d̓r Act. x. Surge petre: occide manduca ſcilicet de cōuerſione Cornelij alioꝝ gentiliū eo exiſtentium ſtatim futura. Et erūt reliqͥe.i. non remanebit in eis aliquid Idolatrie p̄cedentis ſicut d̓r Prouer. xij. Verte impios: non erūt ſ. amplius impij. manebūt tamē ad pietatē conuerſi. Et he feditabūt ⁊c. Act. i. Dixit ieſus diſcipulis ſuis. Eritis mihi te­ſtes in hierl̓m in iudea ſamaria vſqꝫ ad vltimū terre: qꝛ fi dem xp̄i prīo p̄dicauerūt in hierl̓m poſtea in alijs ꝑtibus cir­tūquaqꝫ ſubmittētes colla gentiū fidei: ẜꝫ hoc dicūtur hic ali quihereditare terras diuerſas ad qͣs iuerūt: exprimūtur ſpeci auter aliq̄ terre ꝓpinque hierl̓ꝫ iude: vt mons eſau: terra phi intimm: ſamaria galaad: ſarepta ſydonioꝝ. iſta loca in­ſcugutur oīa alia ad que deriuata eſt apl̓os fides catholica. v̓dendū tamē vbi trāſlatio noſtra hꝫ. Vſqꝫ ad ſareptā. in pebreo hr̄. Uſqꝫ ſeraphat.i. vſqꝫ in franciā: vt dicit ra. ſa. ẜm roc exponit̉ qd̓ d̓r hic. Et tranſmigratio exercitꝰ huius.i. colle­monis fideliū in iudea exiſtentiū: qui erāt exercitꝰ fortꝭ cōtra dy locutus eſt. Etᵗ hereditabunt hi ad auſtrū ſunt mōtē eſau in cāpeſtribꝰ philiſtiꝫ poſſidebūt regionē ephraī regiōꝫ ſamarie Et beniamin poſſidebit galaad: etᵘ tranſmigratio exercitus huius filioruꝫ iſrael omniaᶜ loca canane orum vſqꝫʸ ad ſareptā etᶻ tranſmi gratio hierl̓ꝫ que m boſphoro eſt poſſidebit ciuitates auſtri. Etªſcēdent ſaluatores in montem ſy oniudicare montem eſau: etᵇ erit domino regnum. Explicit abdias propheta abolum ꝑſecutionem infidelium: quorum aliqui tranſmigrauerunt per varia loca infideliū: hic chananei noīantur ꝓcedētes vſqꝫ ī frā ciā.ſ. ſanctꝰ Saminianꝰ: qui fuit de. lxx. diſcipl̓is vnꝰ. cōuertit ad fi deꝫ ciuitatē ſenonēſem: que tūc erat metropol̓ in tota frācia: ciuitas aurea vocabat̉: poſt ciuitatis cōuerſionē dn̄o dedicauit: faciens cruces in ciuitatis mu­ro cum pollice: cui cede­bat lapis ſicut cera mol lis adhuc apparent in pluribꝰ locis ſic̄ ego vidi: qui hec ſcripſi: ſo cij ſancti Saminiani a lias cinitateſ frācie plu res ad fidē xp̄i ꝯuerter̄t vt ex actis eoꝝ habetur Et trāſmigratio hierl̓ꝫ que eſt in boſphoro. in hebreo hr̄. In ſepha­rad.i. in hyſpania: vt di cit ra. ſa. qd̓ fuit imple­ iacobū apoſtolum et eius diſcipulos ibi fi dem xp̄i pͥmitꝰ p̄dican­tes: collagentiū ſub­iugātes: ideo ſubditur. Poſſidebit ciuitateſ au ſtri. licꝫ em̄ hyſpania re­ſpectu hierl̓m ſit in ꝑte occidentali: tamē reſpectu francie de qua fecerat mentionem immedi ate magis eſt ad auſtrum. Et aſcendent ſaluatores. id eſt Petrus Paulus qui dicuntur ſaluatores participatiue: eo ſunt precipui apoſtoli. In montem ſyon. id eſt in eccleſiam: que mons ſyon dicitur Eſaie. ij. Heb̓. xij. vt ibidē dictū eſt. Iudicare montē eſau.i. romam vt dicit ra. ſa. qꝛ apparentes Conſtantino et arguētes de ꝑſecutōe xp̄ianoꝝ induxerūt ad defenſionē xp̄ianoꝝ edificatione eccleſta­rum romanū imꝑiū. Et erit dn̄o regnū: qꝛ romaꝫ caput mūdi dimiſit vicario xp̄i: tranſferēs ſedē imperij cōſtātinopolim. Aliter etiā pōt ex­poni de tꝑe futuri iudicij: d̓r. Et aſcēdēt ſaluatores.i. apl̓i erūt iu dicis aſſeſſores ad ꝑfectā ſalutem electoꝝ tūc habēdā. In mōtē ſyon qꝛ circa illū locū erit finale iudiciū: vt dictū eſt ſupra Ioel̓. iij. Iudica re mōtē eſau.i. cōdēnare ſuꝑbiā infideliū: qui noīe edom vel eſau deſi gnātur: vt dictū eſt ſupra. Et erit dn̄o regnū: qꝛ oīa ꝑfecte ſubijcientur dn̄o noſtro ieſu xp̄o: cui eſt honor gl̓ia in ſecula ſeculorum. Amen. In capitulo. i. Abdie vbi dicitur in poſtilla. Et ideo poteſt iſta pars exponi de tempore chriſti. Additio. Er ydumeā de qua prīcipalit̓ in ꝓph̓ia abdie agit̉ ẜm hebre­os intelligit̉ romanū īperiū ꝓut in glo. noſtra in loco hr̄. vbi­ſic d̓r. Hec oīa iudei de tꝑe antixp̄i interp̄tātur: quē xp̄o reci piēt: qͥcqͥd ꝯtra ydumeā dicit̉ ip̄i de romāo īperio ſomniāt dictū. hec in glo. Circa qd̓ notādū romanū īperiū intelligūt cōiter romanā eccleſiā quā dicūt deſtruēda meſſiā ab eis īaniter expectatū: quaꝫ deꝫ eccleſiā romanā aſſerūt ꝑfiguratā fuiſſe qͣrtā beſtiā viſam a da­niele. vij. c. quā ꝓphetat deſtruēdā quintū regnum incorruptibile a deo ſuſcitādū: qd̓ falſum eſt erroneū ꝓut in additione ſuꝑ danieleꝫ ca. ſupradicto fuit ſufficiēter oſtēſum. Sil̓r aſſerūt ydumeā intelli gi eccleſiā xp̄ianā ſeu romanā: īprobatū fuit plene.. Eſa. xxxiiij. ī ad ditōne: vbi oſtēſum fuit in illo loco: ſicut in qͥbuſdā alijs ſacre ſcri­pture verificat̉ de eis illud p̄s. Gladiꝰ eoꝝ intret in corde ipſoꝝ. Attē te em̄ ſi cōſiderent̉ ſcripture ydumea in illo. c. in alijs ſil̓ibus ſignifi cat ad literā ſynagoga iudeoꝝ: que Apoc. ij. ſynagoga ſathane d̓r. negationē occiſionē xp̄i: ꝑſecutionē mēbroꝝ eiꝰ facta eſt vere ec­cleſie dei inimica eo ydumea ab eſau deſcēdēs ẜm carneꝫ ſꝑ fuit aduerſatrix hierl̓m maͣli. Iſta aūt cōſideratio plene oſtēdit̉ in additi onibꝰ p̄libatis.ſ. Eſa. xxxiiij. Dan̄. vij. vnde qd̓ in. c. cōtinet̉ de ydu mea p̄ſertim ab illo loco. in mōte ſyon ⁊c. intelligēdū eſt de ſynago­ga iudeoꝝ: qd̓ d̓r de ſyon ioſeph iacob: intelligendū eſt de eccleſia ppl̓o xp̄iano: cōcludit in fine. Et erit dn̄o regnū: qꝛ ydumea pre dicta ſeꝑata a cōſortio fideliū poſt paſſionē legit̉. Math̓. vlt. Data ē mihi oīs ptās in celo in terra. Itē qd̓ d̓r circa finē. Et tranſmigͣtio hierl̓ꝫ ē ī boſphoro.ſ. in hyſpania. poſſibebit ciuitates auſtri īpletū fuit qn̄ hyſpani an̄ ortū nephāde ſecte machomēti poſſederūt multas