Zacharie et qͥbꝰ pōt legēs de alijs aliqͥd eſtimare. Dicūt em̄ ī libro dr̄ cābedrin. vbi agit̉ de teſtibꝰ. aliqͥ teſtes teſtāt̉ falſū ꝯͣ ꝓxi ſic ſi ꝯſtaret de falſitate eoꝝ corā iudice. ꝓximꝰ occide ret̉ iuſticiā: tūc ſi ꝓximꝰ fuerit occiſus falſa teſtīonia pre dictoꝝ ſūt occidēdi teſtes ſꝫ ſi reꝑta fuerit falſitas eoꝝ iudi­ces anqͣꝫ occideret̉ reus: tūc occidēdi ſūt teſtes falſi. nitūt̉ pate lr̄aꝫ Deūt̓. xix. vbi dr̄. Si ſteterit teſtis mēdax ꝯͣ hoīem ⁊c̄. īfra. Cūqꝫ diligētiſſime ꝑſcrutātes īuenerīt falſū teſtē dixiſ ſe ꝯͣ frēm ſuū mēdaciū reddēt ei ſic̄ frīſuo facere cogitauit. Hec ī lr̄a. Ex qua arguūt reddēdū ē falſo teſti ſic̄ facere cogitauit: aūt reddēdū ē ei ſic̄ fec̄. ſi cogitauit tm̄ fecit: dicūt occidēdꝰ ē teſtis falſus ſꝫ ſi ſolū cogitauit. ſꝫ ēt fec̄ ſic occi ſus fuit ille ꝯͣ quē mēdaciū teſtatꝰ ē tūc eſt occidēdꝰ teſtis fal ſus. Ex pōt lector ꝯſiderare quāta ſit īſania fabricātiū hāc do ctrinā: aſſerūt maiorē penā deberi cogitāti aliqd̓ malū tm̄ ſeu loquēti qͣꝫ cogitāti loq̄nti explēti: tn̄ a fortiori pn̄t ꝯͣriū ducere. qꝛ ſi cogitāti tm̄ loquēti pena taliōis debet̉: ml̓tomag cogitāti loquēti explēti: p̄ſertī ī eodē loco ſcpͥtura de hmoi teſte falſo dic̄. miẜeberis eiꝰ: ſꝫ aīaꝫ aīa: oculū oculo ⁊c̄. Ex ptꝫ manifeſte ſi falſū teſtimoniū ꝓximꝰ ꝑdidit oculū. falſus teſtis dꝫ pati ſil̓r. Itē ī libro cāhedrin vbi de homici­dijs agit̉ determināt crimē homicidij dꝫ diffiniri certū nūe­ iudicū dr̄ Cāhedrī: ſi fuerīt ꝯcordes ī ꝯdēnādo vel liberādo reū. ſic̄ ꝯtīgit ī multꝭ cauſis int̓ iudices tūc ſtabit̉ iu dicio maioris ꝑtis: ſic ſi maior ꝑs ꝯdēnauerit reū: tūc reꝰ ē oc cidēdꝰ ecōtra. Dicūt tn̄ ibidē ſi oēs cāhedrin ſcꝫ iudices or dinarij ꝯcordit̉ ꝯdēnauerint reū ad mortē ī illo caſu reꝰ ē libe tādꝰ. Ad qd̓ arguūt de qͦdā textu friuole ſic̄ ī precedēti. Ex hr̄ maxima īſania p̄dictoꝝ thalmud fabricātiū maiorē auctori tatē dāt ꝑti qͣꝫ toti ꝯtra illd̓ pͥncipiū īdemōſtrabile.ſ. totū ſua ꝑte ē maiꝰ. Itē determināt ī libro dr̄ babainecia: ſi aliqͥs ī­uenit a ꝓxīo ſuo ꝑditā ī loco vbi rōnabilit̓ p̄ſumēdū ē dn̄s illiꝰ rei deſꝑat de recuꝑatiōe eiꝰ. vtputa ꝑdit ī loco ī con currit magna ml̓titudo hoīm hmōi. tūc īuētor tenet̉ reſti­tucre īuētā dn̄o ſuo tn̄ lr̄a gn̄al̓r mādat reſtitui res ꝑditas diligēt̓ Deūt̓. xxij. Etiā ex dictamīe natural̓ rōis dictat. Qd̓ tibi vis fieri alteri face̓ noli. tal̓ reſtitutio ē faciēda. Cōtra alie nigenas hn̄t ēt iura iniqͥſſima: d̓termināt ſi corā aliqͦ iudice hebreo gētilis ſeu paganꝰ ꝯtēdat ī iudicio aliqͦ iudeo tūc ſi iudex aliquā legē iudaicā poſſꝫ iudeuꝫ liberare ſeu ei fauere faciat dicēdo. Iſta ē lex nr̄a. Si aūt poſſet niſi leges paganoꝝ tūc iudicet ẜm leges paganoꝝ dicēdo. Hec ē lex ve ſtra. Si aūt nec ſic nec ſic poſſet iudeo fauere: dicūt tūc iudex dꝫ querere cauillatiōes talit̓ nūqͣꝫ ſnīam ferat ꝯtra iudeū in cauſis gētiliū. Itē qd̓ deteriꝰ ē determināt ſic̄ bonuꝫ ē vt ꝯterat caput ẜpētis quātūcūqꝫ ẜpens ſit pulcer: ſic bonū ē occi dere gētilē ſeu paganū quātūcūqꝫ bonꝰ videat̉. ius tn̄ exe­quūt̉ ꝓpt̓ timorē ꝑiculi. quāta ſit iniqͥtas huiꝰ iuris ſatꝭ notū ē de ſe. repugͣt ēt manifeſte iuri diuino. In decalogo em̄ homici diū ꝓhibet̉ ſimpl̓r ſeu īdifferent̓ excipiēdo gētiles nec paga nos. Itē Gen̄. ix. Quicūqꝫ effuderit humanū ſāguinē fūdet̉ ſā guīs eiꝰ. ad imaginē quippe dei fcūs ē. Cōſtat āt quilibꝫ bo fcūs ē ad imaginē dei ſiue hebreꝰ ſiue gentil̓. De īpietate ꝟo buiꝰ doctrīe erga diuinū honorē reuerētiā pꝫ ex his que dicta fuerūt ī additiōe ſupradicta.ſ. Eſaie. xxxiiij. ca. vbi inter alia di ctū fuit ipſi aſſerūt in libro qui dicitur. Barahoth. al̓s bam­pōt deꝰ ī certꝭ tꝑibꝰ dolēs de deſtructōe hierl̓m diſꝑſiōe po puli iſrl̓itici dic̄. Ue mihi qꝛ d̓ſtruxi ciuitatē meā ꝯbuſſi tēplū meū trāſmigrare feci filios meos int̓ natōes: qd̓ maxīe inſanū e. Ut miẜia ſignificat nullo attribuēda ē deo nec plane nec metaphorice: miẜia ei nedū deo ſꝫ nec ēt btīs attribuit̉. Er­ga pentes ꝟo pꝫ īpietas eoꝝ qd̓ dr̄ Math̓. xv. c. Munꝰ qd̓ tūqꝫ ē ex me ꝓderit tibi ⁊c̄. vbi xp̄s ꝯfutat phariſeos īhono­fatiōe ꝑentū ꝓpt̓ ſuas traditiōes. vt ibidē ī additiōe ſufficiēter ſuit̉ expoſitū. Ex quibꝰ alijs qͣꝫ plurimis valde difficile eſſꝫ tnarrare ī hmōi doctrīa ꝯtēt̓ phariſeis ſcribis qui mēdacit̓̉ ea finxer̄t ꝓpͥe ꝟificat̉ illd̓ hiere. viij. Quō dicitꝭ ſapientes ſu­mus lex dn̄i nobiſcū ē. Vere mēdaciū ē oꝑatꝰ ſtilꝰ mēdax ſcri baꝝ Et ad īſinuādū cāꝫ ſue tāte īſanie ſubdit. Verbū dn̄i ꝓiece fut ſapīa nulla ē ī eis. poſtqͣꝫ ꝟbū dn̄i.ſ. filiū dei ꝓiecerūt ltm̄ caruerūt ꝟa ſapīa ad hmōi nephādā doctrinā ī ſcpͥtꝭ po­uedamō p̄dicto ꝓceſſer̄t. Si āt obijciat̉ ꝯtra p̄dicta qd̓ do­Capitulū. vj. ꝯuerſus ſuꝫ leuaui oculos meos: ⁊ᵇ vidi: ecce qͣtuor qͣdrige: egrediētesᵈ de medio duoꝝ motiū: mōtes: minꝰ dic̄ Math̓. xxiij. c. Suꝑ cathedrā moyſi ſederūt phariſei ſcri­be quicquid dixerīt vob̓ facite. ex videt̉ doctrīa eoꝝ ſana erat ex erat oꝑe adīplēda. Dicēdū illd̓ ꝟbū dn̄i ītelligit̉ doctrīa moſai ce legꝭ inqͣꝫtū excedebāt nec putabāt eoꝝ traditiōes. āt le ge ſcd̓a eos ficta: vt ſupra dictū ē. vn̄ notat̉ dixit. ſuꝑ cathedrā moy ſi. vt deſigͣret qd̓ loquit̉ doctrnia ī lege moſai ca ꝯtēta. ſequit̉ ī lr̄a Et ecce talētū plūbi porta bat̉ ⁊c̄. vſqꝫ ibi. In os eiꝰ. Ad qd̓ ſciēdū qd̓ doctrina thalmudica a phariſeis īuēta ſeu ſcpͥ­ta ſolū ī ſnīa hꝫ ma­gnos defectꝰ: vt dictū ē ſꝫ etiā ī tradēdi. dupl̓r. Uno qꝛ valde obſcure obfuſcate tradit ea ibi ꝯtinēt̉. vn̄ qͥdā de ip̄a dicebat ītelligēdū illd̓ qd̓dr̄ in pſalmo. Collocauit me ī obſcuris ſicut mortuos ſcl̓i. Scd̓o qꝛ rōes motiua ſua vt pl̓imū ſūt īualida īfirma. ꝓut hr̄ ex ſupradictꝭ eoꝝ ar­gumētꝭ. ad on̄dēdū pͥmū dic̄ ꝓph̓a. Ecce talētū plūbi portabat̉ īfra. Miſit maſſā plūbeā ī os eiꝰ. q. d. ſic obſcure obfuſcate loquit̉ ac ſi haberet magnū pōdꝰ plūbi ī ore. Scd̓m āt on̄dit dicēs mulier ſe debat ī medio āphore. infra. Et ꝓiecit ī medio eiꝰ. qd̓ deſignat̉ eiꝰ rōes motiua ſūt media ex qͥbꝰ deducūt̉ ꝯcluſiōēs ſūt īfirma īualida ſic̄ mulier detēta ꝓiecta. ſequit̉. Et leuaui ocl̓os meos vi di. ecce due mulieres ⁊c̄. Pro ſciēdū iſtas uas mulieres ītel ligūt̉ p̄dicte due expoſitiōes quaꝝ q̄libꝫ dr̄ thalmud. qd̓ intelligit̉ per āphorā p̄dicto qͥdē ml̓ieres dicūt̉. Egrediētes.ſ. de tēplo. qꝛ ibi habuit pͥmordiū hec doctrīa. vt dictū ē. dr̄ at hēbāt alas qͣſi milui. Miluꝰ āt ē auis fraudulēta rapax īpotētiū qd̓ ꝑtinet ad hāc doctri hoīes ībecilles ī potentia ītellectiua fraudulent̓ decipit. Dr̄ āt leuauerūt āphorā int̓ terrā celū. vt dr̄ ī glo. Qd̓ int̉ celū terra ima deſerit ad ſuꝑna mīme ꝑtīgit ſic doctrīa pharizaica inaneꝫ gl̓iaꝫ mētē eleuat. vt ꝓxīos qͣi deſpiciēs deſerat: nec tn̄ ſūma ꝑtingere valet. ſequit̉ ī lr̄a. Et dixi ad āgelū. Quo iſte deferūt āphorā ⁊c̄. vſ­qꝫ ad finē capi. qd̓ on̄dit̉ thalmudica pharizaica doctrīa fuit ſtabilita ī t̓ra babylōis ē terra ſēnaar: vbi taqͣꝫ ſuꝑ baſeꝫ ſuā qͥeſcit Thalmud em̄ lꝫ duplex ſit: vt dictū ē: babylōicū tn̄ ē pͥncipaliꝰ maio ris auctoritatꝭ: tāqͣꝫ ab oībꝰ hebreis vniuerſalit̓ approbatū. vt dictū ē. Et notādū iudei fepe ī ſuis ſcpͥturꝭ ꝓph̓ant neſcientes exponūt iſtd̓ ꝟbū. Ecce due mulieres de duobꝰ vicijs qͥbꝰ phariſei erāt maxīe īplicati: quoꝝ vnū dicūt ypocriſim. alid̓ ꝟo elationē ſeu ſuꝑbiā tis. De qͥbꝰ q̄dē duobꝰ vicijs ꝯfutabat eos xp̄s ī euāgelio. hypocri ſi em̄ Math̓. xxiij. c. Ue vob̓ ſcribe pharizei hypocrite ⁊c̄. Et ſic ē in multꝭ alijs locis de elatiōe ſeu ſuꝑbia mētis. Luc̄. xviij. c. vbi dr̄. Duo hoīes aſcēderūt tēplū: vnꝰ phariſeꝰ ⁊c̄. vbi phariſeos īcrepat tāqͣꝫ fidētes ſua iuſticia alios ſꝑnētes: ſic notāt̉ elatiōe ſuꝑbamētꝭ Un̄ ibidē ꝯcludit. Qui ſe exaltat humiliabit̉. Replica. N capl̓o. v. zacharie. vbi poſtil. exponit adlr̄aꝫ viſiōes ibi ꝯtētas ẜm ītētionē gloſe ordinarie Burg. derelicta glo. quā ꝯtra poſtill̓. grādipēdere ꝯſueuit mira imaginat̉ d thalmudicis libris. qͥbꝰ fac̄ lōgū tractatū qꝛ fidei fauēt traditiōes ꝯtra legē reprobant reij cio. ſꝫ ſolū ad eiꝰ obiectiōes ꝯtra poſtil. veriꝰ ꝯtra gloſā dico..n. arguit vident̉ ꝯgrue tradi ſub figuris enigmatibꝰ obſcuris traſierūt ī p̄t̓itū. Dico ī multꝭ ſacre ſcripture paſſibꝰ p̄terita tradūt̉ obſcure ſic̄ moyſes ī Gen̄. Nathā ꝓph̓a p̄teritū pctm̄ dauid ſb̓ meta­phora diuitis pauꝑis ouicule tractauit. vt pꝫ. ij. Reg. xij. ī multꝭ alijs locis. Et ſcd̓o arguit captiuitas babylonica fuit fcā ī pe na furti de dr̄ in lr̄a. Rn̄deo eſaias a pͥncipio ſue ꝓphetie dixit. Prīcipes tui ſocij furū. gn̄al̓r ydolatria furtū dici pōt. qꝛ ip̄aꝫ ſub trahit̉ deo ſibi debitꝰ cultꝰ ⁊c̄. Capl̓m. vi. T ꝯuerſus ſuꝫ. Hic ponit̉ ſucceſſio qͣdruplicis regni cui ſucceſ ſiue ẜuierūt iudei.ſ. regni chaldeoꝝ ꝑſarū grecoꝝ romanoꝝ. diuidit̉ ī duas ꝑtes. qꝛ ponit̉ dicta ſucceſſio: ſcd̓o iudeoꝝ ꝓ­ſꝑatio: tn̄ ſub ẜuitute: ſcd̓a ibi. Et fctm̄ ē. Prīa in duas. qꝛ ponit̉ re­gnoꝝ ꝯditio: ſcd̓o eoꝝ dilatatio: ibi. In q. Circa pͥmū dr̄. b Uidi. viſiōe imaginaria. c Eccę quatuor qͣdrige.i. quatuor regna p̄dicta d Egrediētes medio duoꝝ mōtiū ⁊c̄.i. ſuccedētes ſibi ī orbe ẜm di cta ꝓph̓aꝝ ſctōꝝ. ip̄is ꝓph̓auer̄t: vt pꝫ. Dan̄. ij. ī pl̓ibꝰ alijs locis. dicūt̉ iſti ꝓph̓e mōtes: ꝓpt̓ altitudinē ꝯtēplatōis. erei ꝓpt̓ ſtabilitatē ꝟtutꝭ. duo. qꝛ duobꝰ regnis: aliqͥ em̄ fuerūt regno iud̓ aliqͥ regno iſrl̓. vt pꝫ ī libris Regū. Paralyp.