Liber Capitulum.i. Incipit liber Geneſis. N principio creauit deus Omiſſis diuiſionibus curioſis: acci pio illam que magis conſueta eſt di ci. Tota em̄ ſacra ſcriptura diuiditur in duas partes: videlicet in vetus ⁊ nouuꝫ teſtamentū: ita ꝙ licet tota ſa cra ſcriptura ſit de deo tāꝙͣ de ſubiecto: tamē prima pars principaliter ē de deo tanqͣꝫ creatore ⁊ gubernatore Scd̓a vero de deo tanqͣꝫ redemptore ⁊ glorificatore. Prima pars vide licet veteris teſtamēti diuidit̉ in quatuor partes: videlicet in libros Legales. Hyſtoriales. Sapien iales. rophetales. qꝛ vetus ſ ſtamētū ⁊ nouū ſe habēt ſicut rota in medio rote: vt habet̉ Ezech̓.i. ca. Ideo nouū teſtm̄ ōſimiliter diuiditur: eſtamento correſpōdet euā ⁊ legi ingeliū. Libris ſapientialibus: correſpōdēt epiſtole Pauli: ⁊ alio um poſtolo ſtorialibus: correſpondēt actus apoLib ſtoloꝝ. Libris ꝓphetaꝝ: correſpondet A pocalypſis. Circa primā partē veteris teſtamenti que cōtinet libros legales: videlicet quinqꝫ libros Moyſi: cōſiderandū ꝙ lex non datur vni perſone ſed cōitati populi adunati. ideo pͥmo deſcribitur adunatio fi delis populi ſub cultu vnius dei: quod ſit in libro Gen̄. Secunlo deſcribit̉ legiſlatō popl̓o adunato ⁊ hoc fit in Exo. ⁊ duob legis repetitio ⁊ explicatio: libris ſequētibꝰ. Ter ꝯdicte ⁊ hoc fit in Deut̓. Prima in duas: qꝛ pͥmo Moyſes oſtēdit nature humane ꝓductionē. ſo ſiū ationeꝫ. iiij. ca. vt ſic p̄cedat ad electionē fidelis populi ⁊ diſtinctionē eius ab infideli populo per ſucceſſiōes generationū: vt patebit infra. Circa primū conſiderāduꝫ ꝙ tota corporalis creatura facta eſt ꝓpter hominē: nam elementa ſunt ꝓpter mixta: ⁊ mixta inanimata ꝓpter mixta animata: ⁊ imperfecta ꝓpter perfecta: vt plāte ꝓpter animalia: animalia vero ꝓpter homine qͣꝫtum ad eius nutritio nem ⁊ iuuamētum. Corpora etiam celeſtia facta ſunt quodāmō ppter hominē ẜm ꝙ dicitur Deutro. iiij. cap. Ne forte oculis ele uatis ad celum videas ſolem ⁊ lunam ⁊ omnia aſtra celi: ⁊ errore deceptus adores ea: ⁊ colas que creauit dn̄s deus tuꝰ in miniſterium cunctis gentibus. Et ideo primo deſcribit corporalis creature ꝓductionem generaliter. Secūdo hominis formati onem ſpecialiter: ibi. Et ait faciamus hominē ⁊c. Circa primuꝫ tria facit ſcriptura: quia primo exponit opus creationis. ſecūdo opus diſtinctionis ſeu formationis: ibi. Dixitqꝫ deus: fiat lux. Tertio opus ornatus ſeu diſpoſitionis: ibi. Dixit autem deus fiant luminaria. Opus creationis deſcribitur ante omnē diem. Opus diſtinctionis primis tribus diebus. Opus autem ornatus alijs tribus diebus ſequentibus. ⁊ ſeptimo die requieuit de us a nouis creaturis cōdendis: ẜm vero ſentētiam Hiero. in epiſtola ad Paulinum preſbyterū de om̄ibus ſacre ſcripture libris principiū Gen̄. eſt tantis obſcuritatibus inuolutuꝫ: vt ante. xxx. annos apud hebreos nō legatur ⁊ huiuſmodi obſcuritates ſatꝭ apparent ex varijs ⁊ multiplicibus expoſitionibus tam doctorum hebreoꝝ ꝙͣ catholicoꝝ circa ipſum. Et quia confuſio eſt taꝫ intelligentie qͣꝫ memorie inimica: intendo vitare talem multitudinem expoſitionum: illarum maxime que a ſenſu lr̄ali remote vidē tur: cui ſenſui intendo inſiſtere ẜꝫ gratiam a dn̄o mihi datā. Igi tur circa principiū Gen̄. ſunt tres expoſitiones ſolēnes ad quas alie videntur reduci. Prima eſt ipſius Aug. qui illos ſex dies ex ponit: non ꝓ ut important ſucceſſionem temporis: ſed ꝓut dicūt cognitionem angelicam relatam ad ſex genera rerum conditarū. Iſta autem cognitio angelica duplex eſt. vna eſt rerū in genere ꝓ prio ⁊ hec dicitur veſpertina: quia omnis creatura ad deū cōparata qui eſt lux per eſſentiā: tenebra eſt. Alia eſt cognitio in verbo ⁊ hec dicitur matutina. Et ſic exponit̉ factum eſt veſpere ⁊ mane dies vnus. inqͣꝫtum angeli cognouerūt lucem ꝓductam ⁊ a tene bris diuiſam in genere ꝓprio: ⁊ hec dicitur veſꝑe. Et rerū in verbo: ⁊ hec dicitur mane. ⁊ eodem modo de alijs diebus ſequenti bus. Sed iſta expoſitio videtur nimis longinqua a lr̄ali ſenſu: maxime quia ẜm alios ſāctos ⁊ doctores Moyſes rudi populo loquebatur: qui nō poterat capere ſpūalia: ſed tm̄ corporalia ⁊ groſſa. ⁊ ideo de ꝓductione angeloꝝ non fecit expreſſam menGeneſis. tionem. Et iterū qꝛ populus ille ꝓnus erat ad ydolatriam: ſi feciſſet mē tionem de creaturis ſpiritualibus ⁊ inuiſibilibus coluiſſet eas tāꝙͣ deos. ⁊ ideo iſta expoſitio que lōgīqua videt̉ a lr̄a dimittat̉. Alie aūt due expoſitiones videntur ꝓpinque lr̄e: ⁊ ideo intēdo eas ꝓſequi. ⁊ ꝓcedūt ẜm varias opiniones de natura materie poſitas a ph̓is. Et ideo pͦ mo videndū eſt de hoc: nec mirū ſi circa hoc diutius īmoremur: qꝛ ex hoc de pendet intellectus operationis ſex dierū: que hic deſcribūtur multuꝫ ob ſcure. Igitur circa naturam materie corporaliū tres ſunt opiniones ſolēnes. Dicit em̄ cōmentator libro de ſubſtantia orbis: ꝙ in corporibus celeſtibus non eſt materia ꝓprie dicta que eſt pars ſubſtantie compoſite. cuius ratio eſt. quia materia ꝓprie dicta que eſt in genere ſubſtantie ē potentia cōtradictionis ad eſſe ⁊ ad non eſſe ſimpliciter: talis aūt potē tia non eſt in corporibus celeſtibus que ſunt incorruptibilia: vt ab om̄i bus ſupponitur tanꝙͣ verū: ergo ⁊c̄. ⁊ ideo ſi aliquādo in corporibus ce leſtibus a philoſophis dicatureſſe materia: hoc eſt large accipiendo in qͣꝫtum ſubiectum accipitur ꝓ materia: qꝛ eſt ibi ſubiectum motus local̓ ⁊ potentia ad vbi. Alij autem dicūt ꝙ in corporibus celeſtibus eſt materia que eſt pars ſubſtantie cōpoſite: alioquin corpora celeſtia eēnt for me actu intelligibiles: quia eſſent a materia ſeparata. Item quia eſt ibi quātitas que ſequit̉ materiam: ſicut qualitas formā: ſed eſt alterius rati onis qͣꝫ materia corpoꝝ elementoꝝ ⁊ mixtoꝝ: qꝛ in ipſa eſt tm̄ potenti a ad formā quā habet ⁊ ad nullam aliam: ſicut materia ſolis eſt ſoluꝫ in potentia reſpectu forme quā habet ⁊ nō alterius: ⁊ ſic eſt de alijs corpo ribus celeſtibus ꝓpter qd̓ corpora celeſtia ſunt incō rruptibilia. Materia vero elementoꝝ ⁊ corpoꝝ mixtoꝝ eſt in potētia ad plures formas: q̄ non poſſunt ſimul eſſe in materia: ⁊ ideo quādo eſt ſub vna forma eſt in otentia ad aliam qua caret ⁊ ſic habet priuationē annexā ꝓpt̓ quod predicta corpora ſunt corruptibilia: qꝛ priuatio ſemper machinatur ad maleficiuꝫ: vt dicit̉. i. Phiẜ. Alij vero dicunt ꝙ in corporibus celeſtibꝰ eſt materia: ⁊ ꝙ eſt eiuſdē rationis cum materia generabiliū ⁊ corrupti biliū. cuius rō eſt. qꝛ materia ſubſtantiatur per ſuum poſſe ẜm cōmenta torem ⁊ philoſophum: ⁊ ideo circūſcripta omni forma: materia que ē in genere ſubſtantie ⁊ eſt pars cōpoſiti: non poteſt intelligi niſi pura potētia. Cū igitur actus ſit qui diſtinguit ⁊ per meraꝫ potentiā nulla poſſit eſſe diſtinctio: videtur ꝙ circūſcripta per intellectū omni forma corrupti biliū ⁊ incorruptibiliuꝫ non remaneat aliquid vnde hec materia poſſet diſtingui ab illa: ſed remanet vnius ſimpliciter rationis in corporibꝰ celeſtibus ⁊ corruptibilibus. Item ẜm Augu. lib. confeſſ. Materia eſt ꝓ pe nihil: ita ꝙ nihil poteſt excogitari intermediuꝫ. Si autē in corporibꝰ celeſtibus eſt materia alterius rationis qͣꝫ in elemētis oportet ꝙ iſta ra tio ſit nobilior: quia ignobilior non pōt eſſe: ergo magis recedit a nihilo: ⁊ per ꝯſequens perdit rationē materie: ⁊ accipit rationē forme: verū tamen licet in ipſis ſit materia eiuſdē rationis: tamē corpora celeſtia ſūt incorruptibilia: inferiora auteꝫ corruptibilia. Cuiꝰ ratio eſt. qꝛ ẜm ph̓m lib̓. de ſenſu ⁊ ſenſato. Ignis ⁊ terra non agunt ⁊ patiūtur adinuicē inqͣꝫtum hmōi: ſed ſolū inqͣꝫtū cōtrarietatē habētia. ideo corpora elementaria ⁊ mixta quoꝝ forme ſubſtantiales habent annexas cōtrarias qua litates actiuas ⁊ paſſiuas agunt ⁊ patiūtur adinuicē paſſione ꝓpͥe di cta: que eſt cū abiectione cōtrarij: ideo tranſmutātur: generātur: ⁊ corrūpuntur. forme aūt ſubſtantiales corpoꝝ celeſtiū non habēt annexas ta les qualitates actiuas ⁊ paſſiuas: ⁊ per cōſequens non eſt in eis paſſio que magis facta cōtraria abijcit ab ipſa ſubſtantia ⁊ per cōſequens re manent incorruptibilia. lꝫ em̄ habeant materiā eiuſdē rationis cuꝫ corporibus corruptibilibꝰ accipiēdo materiā preciſe ꝓut eſt pars cōpoſiti in genere ſubſtantie que diſtinguit̉ a priuatione ꝓut habet̉. i. Phiẜ. Et ẜm iſtos materia corpoꝝ celeſtiū nō eſt priuationi adiuncta: qꝛ materia nō habet priuationē adiūctā ꝓprie loquēdo: niſi ꝓut eſt informata for ma ſubſtantiali habente annexas qualitates habentes cōtrarietatem ad qualitates annexas alteri forme ſubſtantiali incōpoſſibili in eadeꝫ materia: ſicut forma ſubſtantialis ignis hꝫ annexas qualiditatē ⁊ ſiccitatē. Forma ſubſtantialis aque hꝫ annexas frigiditatē ⁊ humiditateꝫ que ſunt generationis ⁊ corruptionis cā: vt ſuperius expreſſuꝫ eſt. Que autem iſtaꝝ triū opinionū ſit verior nō eſt pn̄tis ſpeculatiōis inquirere: nec ꝑ cōſequens multitudinē rationū ad hoc inducere: cū ſicut predictū eſt intendā inſiſtere expoſitioni lr̄ali: ꝓpter qd̓ intendo lr̄aꝫ que eſt in pͥn cipio Gen̄. ẜm predictas opiniones varie exponere ⁊ ratiōes ad vtrāqꝫ partē inductas ſoluere: quibus ſolutis alie que poſſent induci de facili poterūt ſolui ſicut credo. Et ſic lector eligat expoſitioneꝫ quā tenere voluerit: vel vtrāqꝫ ſi voluerit ꝓſequat̉. Prima expoſitio eſt ꝙ omnes partes mūdi principales videlꝫ corꝑa celeſtia oīa: ⁊ quatuor elementa per opus creationis a pͥncipio fuerūt ꝓducta in formis ſuis ſub̓alibuſ diſtinctis: ⁊ totum opus diſtinctiōis ſeu formationis in tribus diebus
zum Hauptmenü