Exodi. ſua quicquid fuerit poſtulatꝰ. Fi lium quoqꝫ ⁊ filiaꝫ ſiˣ cornu per cuſſerit ſimili ſententie ſubiacebit Sil ſeruū ancillāqꝫ inuaſerit: tri­gīta ſiclos argēti dn̄o dabit: bos vero lapidibus opprimetur.? quis aperuerit ciſternam ⁊ᵇ fode it. rit: ⁊ non operuerit eam cecide­ritqꝫᵈ bos aūt aſinus in eam: red­det dn̄s ciſterne precium iumēto­rū: qd̓ autē mortuū eſt: ipſiꝰ erit. Siʳ bos alienus boueꝫ alteriꝰ vul nerauerit ⁊ ille mortuus fuerit ven dent bouem viuū ⁊ diuident pre­cium: cadauer autem mortuū in­precium fuerit ei impoſitū. in hoc ei ꝯdeſcendebat̉: ꝙ ſi amici mor tui vellent accipere preciū ꝓ morte amici ſui: ꝑ hoc poterat euade­re mortē: ſed ſi feciſſet manu ꝓpria nō poterat ſic euadere mortem: qꝛ maior eſſet culpa ⁊ ſibi plus imputanda. Dicit autem hic Ra. ſal̓. ꝙ cum dicitur hic. Si precium ei fuerit impoſitum ⁊c̄. hic tene tur li ſi ꝓ quia. ſic em̄ debebat fieri: nec pot̓at ſibi de­negari: quin poſ­ſet ſe redimere per precium ſi habe­ret vel ꝑ venditio neꝫ ſue perſone fi non haberet. v Filium quoqꝫ ⁊ filiam. quātū cū qꝫ ſint paruuli. Si cornuꝑ. ſi. ſen. ſubiacebit. in caſu p̄dicto. Si ſeruuꝫ an. inua. ⁊c̄. Intelli­gitur aūt iſta lex d̓ ſeruo gentili qͥ eſt pecunia dn̄i ſui vt predictum eſt: qͥa ſi īterfecerit ſeruū hebreum vel ācil­lam eſſꝫ ſententia eadem ſicut de alijs hebreis. z Bos vero lapidibus opprimetur. ꝓpter horrorē homicidij qd̓ eſt horrendū etiā in gentilibus. Dicit aūt hic Ra. ſa. ꝙ illud qd̓ di ctū ē de impetitiōe bouis cū cornu intelligendū ē etiā ſi ꝑ recalcitra tionē vel morſum et cōſil̓ia interfecerit: ſed ſcriptura ſolū exprimit illud qd̓ cōius accidit.ſ. ꝙ interficiat eū cornibꝰ. dicit etiā ꝙ idē eſt intelligendū de alijs aīalibꝰ domeſticis ſi interficiāt. a Si qͥs aperuerit ciſternā.i. diſco operuit ciſternā prius factā. b Et fo­derit. ipſam ꝓfūdādo vel aliā de nouo fodiendo. c Et nō ope ruerit eam. nō reponēdo operculū in ciſterna quā diſcooꝑuerat: ⁊ nō faciendo operculū in ea quā d̓ nouo foderat. d Cecideritqꝫ bos aut aſinus in eā. reddet dn̄s ciſterne preciū iumentoꝝ. Et di­cit Ra. Sa. ꝙ iſta lex eſt intelligēda de fouea facta in loco vbi cōi­ter vadūt hoīes vl̓ aīalia: nō aūt de illa vbi nō ſolet eē tal̓ acceſſus e Quod aūt mortuū eſt: ipſius erit.ſ. dn̄i ciſterne. Dicit tn̄ Ra. ſa. ꝙ ſi ꝑ aliū foderit imponēdū eſt foſſori. ⁊ qd̓ dictū ē de boue ⁊ aſi no cadente in foueam intelligendū etiā eſt de alijs animalibus. Si bos ali. bo. al. vul. ⁊c̄. Dicit Ra. ſal̓. ꝙ lex iſta intelligēda ē de bobꝰ equalibus in valore: aliter em̄ dn̄s bouis interficiētis aliū reportaret inde lucrū aliqn̄: qd̓ eſſet ꝯͣ rationē: verbigratia: ſi coriuꝫ ⁊ carnes bouis interfecti valerent ſex libras: qꝛ lꝫ iudeis eſſet illici tū comedere carnes illas: poterāt tn̄ eas vēdere gētilibꝰ ad comedē dū quibꝰ nō erāt ꝓhibite: ⁊ bos interficiēs valeret duas: ſi vterqꝫ dn̄s haberet medietatē vtriuſqꝫ p̄cij: ſequeret̉ ꝙ ille cuiꝰ bos vale bat ſolū duas libras reportaret quatuor: ſꝫ qn̄ boues ſūt equales medietas dāni qd̓ accidit ex occiſione bouis eo ꝙ minꝰ valet mor tuꝰ qͣꝫ viuus: ponit̉ ſuꝑ vnū: ⁊ alia medietas ſuꝑ aliū: ꝟbi gr̄a. Si bos occidēs valebat ſex libras ſꝫ occiſus ſex dū viueret: ſed mor­tuꝰ valet tm̄ quatuor: diuiſo vtroqꝫ p̄cio quilibet reportabit qͥnqꝫ libras: ⁊ ſic dānū duaruꝫ librarū qd̓ accidit diuidit̉ ꝑ equalia ſuꝑ vtrūqꝫ. Ex hoc aūt hr̄ regula qͥd agēdū ſit qn̄ boues ſunt ineqͣles qꝛ reſpiciendū ē ad dānū qd̓ accidit ⁊ medietas dāni dꝫ poni ſuꝑ vnū ⁊ alia medietas ſuꝑ alteꝝ: ceteris nō mutatis. g Si auteꝫ ſciebat.ſ. dn̄s bouis occidentis. Qd̓ cornupeta eſſet ⁊c̄. ſequit̉. h Reddet bonē ꝓ boue.i. valorē bouis occiſi dū adhuc erat viuꝰ Et cadauer integrū accipiet ad faciendū vtilitatem ſuam. In ca. xxi. vbi d̓r in poſtilla. Qui maledixerit patri ſuo Additio. Icet ꝑrcuſſio ſimpl̓r conſiderata ſit gͣuior qͣꝫ maledictio tn̄ ẜm hebreos maledicenti patreꝫ debetur maior pena ꝓpter duo. Primū qꝛ faciliꝰ cōmittit̉ ⁊ ideo duriꝰ proce dit̉: ſicut ꝯtingit in aliꝗͥbꝰ legalibꝰ punitionibꝰ ꝙ illa que frequētiꝰ veniūt in vſum acrius puniūt̉. vn̄ dicūt legiſte: ꝙ graſſantibꝰ mul ter ſe diſꝑtient. Siᵍ auteꝫ ſciebat ꝙ bos cornupeta eēt ab heri ⁊ nu diuſtertius: ⁊ non cuſtodiuit euꝫ dn̄s ſuus: reddetʰ boueꝫ ꝓ boue: ⁊ʳ cadauer integrū accipiet. Capituluꝫ. xxij. Iª quis furatus fuerit bouem aūt oueꝫ: ⁊ occi derit vel vendiderit: quinqꝫᵇ boues ꝓ vno boue reſti­tuet: ⁊ quatuor oues ꝓ vna oue. Si effringens fur domū ſiue ſuf­fodiens fuerit inuentꝰ: ⁊ accepto vulnere mortuus fuerit p̄cuſſor nō erit reꝰ ſanguinis. Qd̓º ſi orto tis opus eſt exemplo. Scd̓m eſt ꝙͣ in maledictōe aſſumit̉ nomē dei Ma ledicere em̄ cōiter intelligit̉ ille qͥ malū imp̄cat̉ alicui a deo iuxta illud. iiij. Reg. ij. ca. de helyzeo. Maledixit eis in noīe dn̄i: qd̓ etiā gētiles obſerua bāt.ſ. maledicere in noīe deoꝝ ſuoꝝ: vt pꝫ. i. Reg. xvij. c. de Golia maledi­cente dauid in noīe dei ſui. ⁊ iō aggrauat̉ pctm̄ eiꝰ: inqͣꝫtū nō ſolū offēdit̉ patrem vel matrē: ſed etiā deum cuius nomē in hoc peccato aſſumit. vnde ẜm ipſos acriori morte puni­tur maledicēs patrē qͣꝫ ꝑ­cutiēs: ꝓut Ra. Moy. ge rūden̄. iſta large tractat in ſua expoſitione. illud aūt qd̓ p̄ſuppoſuit poſtil. ꝙ maledicēs nō intelligitur niſi aſſuefaciens maledi­ctionē nō video vbi habe at fundamentum. Replica correctorij cō­tra Burgen̄. N. c. xxi. vbi po i ſtillator expōit illud. Qui ma­ledixerit patri ⁊cͣ. dicens intelligi debere d̓ aſſuefa ctiōe cū em̄ ꝑcuſſio ſit gra uior qͣꝫ maledictio: hoīeſ tamē quia ſunt ꝓniores ad maledicendū qͣꝫ percutienduꝫ parentes: ideo pena tāgrauis imponitur. Sed Burgen̄. volēs notare poſtil. dicit ꝙ hu ius dicti nō videt fundamentū: ⁊ tn̄ ip̄emet pōit allegās ad id leges ciui­les dicēs: ꝙ illa que frequēter veniūt in vſum acriꝰ puniūt̉ ⁊c̄. Oportet.n. reſtringi ea ad que hoīes magis ſūt inclinati: vt ꝓbat poſtillator. jͣ. xxij. c. de reſtitutiōe quinqꝫ boū ꝓ vno. ⁊ quatuor ouiū ꝓ vna. ⁊ de nō nocendo vidue ⁊ pupillo. Inde Burg. videre potuit vn̄ poſtillator fundamentuꝫ ſic dicendi ſumpſit. Sꝫ rō aggrauatiōis quā ponit h̓ Burgē. modice ap parentie ē. nō.n. maledictiōes ſemꝑ fiūt in noīe dn̄i. exempla que Bur. po nit illa ſunt de aduerſarijs nō inter ꝓlē ⁊ parentē: nā in glo. interlineari ſu­per ꝟbo maledixerit: d̓r blaſphemādo ꝯͣdicendo ꝟbo vel facto ⁊c̄. q̄ oīa vt frequēter nō fiūt cū inuocatiōe noīs dn̄i: ſed potiꝰ ſpūs maligni. s I quis furatus fuerit. Hic ꝯn̄r ordinat̉ cōcupi Capl̓m. xxij. ſcibilis. ⁊ primo in cōcupiſcentia rei vtilis. ſcd̓o rei delectabilis ibi. Si ſeduxerit quis virginem. Circa primū reprimitur pri­mo illicita contrectatio rei aliene ſibi non cōmiſſe. ſecūdo rei ſi­bi cōmiſſe: ibi. Si quis ꝯmendauerit. Circa pͥmū d̓r. a Si qͥs fu. fue. bo. aut ouē ⁊ vē. vel occi. Iſtis duobꝰ cōcurrētibꝰ.ſ. furto cū vēditiōe: vel furto cū occiſione. b Quinqꝫ boues ꝓ vno bo. reſtituet ⁊c̄. Queri tur hic quare p̄cipit̉ tāta reſtitutio cū in alijs rebꝰ ſufficiat reddere dupluꝫ. Ad qd̓ rn̄det quedā glo. ſuꝑ locū iſtū: ꝙ hoc ē ꝓpter qͥnqꝫ vtilitates bo­uis.ſ. qꝛ īmolat̉ deo: arat terrā: paſcit̉ de carnibꝰ ſuis: dat lac: ⁊ coriuꝫ ad plures neceſſitates valet: ⁊ ꝓpter quatuor vtilitates ouis: qꝛ īmolat̉: veſtit de lana ſua: paſcit de carnibꝰ ſuis. ⁊ lac miniſtrat: ſed hec rō nō videt̉ mul­tū valere: qꝛ idē poſſet dici de auro qd̓ valet ad medicinas. ⁊ pecuniā īde fiendā: ⁊ ad vaſa ꝓ miniſterio: ⁊ ad iocalia ꝓ ornatu. ⁊ ſic d̓ ml̓tꝭ alijs: ⁊ iō aliter dd̓m. Puniūt̉ em̄ aliqua pctā grauiꝰ nō ſolū ꝓpter maiorem pecca­ti grauitatē: ſꝫ ꝑꝑ ꝓnitatē reprimendā ne hoīes nimis ad talia ſe laxarent Res aūt que in domo cuſtodiūt̉ vt auꝝ ⁊ argētū ⁊ ſil̓ia: nō ita de facili fur to pn̄t ſubtrahi: ſicut oues que paſcūt̉ in cāpis: ⁊ qꝛ facilitas accipiēdi reꝫ alienā inducit ad cōmiſſionē furti. iō ꝓ furto ouis imponūt̉ quatuor reſti­tuēde: qꝛ faciliꝰ pōt ſubtrahi furto qͣꝫ alieres que ſeruant̉ in domo ⁊ qͥnqꝫ boues ꝓ vno boue: qꝛ adhuc difficiliꝰ cuſtodiūt̉: qꝛ nō ita gregatim ⁊ ſil̓ ſe tenēt in paſtu ſicut oues. Dicit autem Ioſephꝰ: ꝙ idē ē iudiciū d̓ alijs aīalibꝰ domeſticis: que paſcūt̉ in cāpis: ſicut capre ⁊ ꝯſil̓ia: qꝛ ẜm maiorē ⁊ mīorē difficultatē cuſtodiēdi reducūt̉ ad legēbouis ⁊ ouis ſꝫ illud ſcri­ptura ſolū expͥmit qd̓ cōius accidit.ſ. de bobꝰ ⁊ ouibꝰ. Si aūt apud fureꝫ fuiſſet inuētū aīal an̄qͣꝫ vendidiſſet vel occidiſſet: nō reſtituebat niſi duplū ſicut in alijs rebꝰ: qꝛ p̄ſumebat̉ ꝙ erat inclinatꝰ ad reddēdū: exquo nō ven diderat vel occiderat. Si effrīgēs fur do. ſiue ſuffo ⁊c̄. ſeqͥt̉. c Percuſ­ſor nō ē reꝰ ſanguinis. qꝛ p̄ſumptio ē ꝯͣ furē ꝙ nō ſolū veniebat ad furan­dū ſed etiā ad occidēdū: ſi inueniret reſiſtētiā: ⁊ iō erat debitor mortis. d Qd̓ ſi orto ſole hoc fecerit. Hic accipiūt doct. noſtri ortū ſolis ad lr̄am