Liber Onª ſuſcipies vocem mendacij: nec iunges manum tuaꝫ vtᵉ ꝓ impio dicas falſuꝫ teſtimoniū. Nōᵍ ſequeris turbam ad faciendū malum: necᵍ in iudicio plurimoꝝ acquieſces ſententie: vt a uero deui es. Pauperisᶠ quoqꝫ nō miſereberis ī iudicio. Siᵍ occurreris bo ui inimici tui: aut aſino erranti: reꝙ ſi orto ſole fecerit: vt patet in poſtilla. Burgē. inſtat dicēs: ꝙ in iudicialibus actibus debet fieri plana locutio non metaphorica: cuiꝰ oppoſitum etiam fit ⁊ fieri poteſt quaſi in terminis huius littere. dicitur em̄ ⁊ ſcribitur Luce clarius id ꝓbari lr̄is: inſtrumētis ⁊c̄. nec Burgē. ſatiſfacit arguendo poſtilla. Naꝫ eſt rarū fures in die irruere in domos hominū rapere: oc cidere: ⁊ homines de domibꝰ effugare: quos ſi qͥs occideret reꝰ non eēt: eēt em̄ tales aliquid plus qͣꝫ fures. Hec eſt ſentētia btī Aug. poſita in glo. ordi. vnde ⁊ ſi ẜm beatū Aug. ſint aliqui plus qͣꝫ fures: ſunt tn̄ vere fures: qꝛ vſur patoreſ rei aliene īuito do mino. in caſu igitur poſtil latoris ⁊ Ra. ſa. lr̄a plani us exponit̉. Capitulum. xxiij. n On ſuſcipies ⁊c̄. Hic ordinatur rationalis qͣꝫtuꝫ ad iudices: ⁊ primo erga ꝑtes que debent in iudicio aliquid ꝓponere: vt nō audiatur vna pars ſine alia: qꝛ quādo vna auditur in abſentia alterius ſo lent multa mēdacia immiſcere ad iuſtificationē ſue cauſe: ⁊ hoc eſt qd̓ dici tur. Nō ſuſcipies vocē mendacij. ſcd̓o regulat̉ circa teſtes cum dicitur. Nec iūges manū tuā.i. nō facies pactū vel ꝓmiſſum: ⁊ vtitur tali modo loquēdi: qꝛ in pactis ⁊ in ꝓmiſſis iungit̉ manꝰ vniꝰ cū manu alteriꝰ ad cōfirmationē. in hebreo habet̉. Nō leuabis manū. ⁊ ē eadē ſnīa: qꝛ apud aliquos ille qui ꝓmittit aliquid leuat digitū vel manū ad cōfirmandū ꝓmiſſum. c Vt ꝓ impio ⁊c̄. In hebreo hr̄. Cū impio ad eſſendū teſtem falſum ⁊ iſtud pōt referri ad eū qui ꝓmittit impio.ſ. vt ꝓ eo ꝓmittat ſe fal ſum teſtificari: ⁊ ſic accipit trāſlatio noſtra. Alio mō pōt referri ad ip̄m im piū: vt.ſ. ſit teſtis in cauſa falſa. ⁊ hoc mō exponit ra. ſa. ⁊ rōnabiliter: qꝛ ſic refert̉ ad iudices iſtud p̄ceptū: qui quidē iudices hic informātur vt p̄dictū eſt: ⁊ ſic eſt ſenſus p̄dicti mādati. Nō leuabis manū cū impio: aſſecurando eū donis vel ꝓmiſſis vt ſit teſtis falſitatis: ſicut fecerūt iudices ſamarie ad mandatū iezabelis ſubmittētis falſos teſtes cōtra naboth vt occideret̉: vt habet̉. iij. Reg. xxi. Tercio informātur qͣꝫtum ad formā iudicij cū dicitur. d Non ſequeris ⁊c̄. qꝛ iudex nō dꝫ dare ſnīam iniuſtā ad ſatiſfaciendū turbe vel multitudini: ſicut fecit Pilatꝰ cōtra Chriſtū volēs ſatiſ facere popl̓o: vt habet̉ Mar. xv. ⁊ Math̓. xxvij. e Nec in iudicio plurimoꝝ acquieſces ſnīe: vt ſi maior pars declinet ad ſententiā iniuſtam: nō ꝓpter hoc debet aliquis de iudicibus cōformiter ipſis de iudicio reſpon dere: ſed veritatē tenere. Aliter exponūt hebrei paſſum iſtum: qꝛ in hebreo habet̉. Non declinabis poſt rabbim.i. multos ad malum: ⁊ nō reſponde bis in iudicio ad declinadū poſt rabbim.i. magiſtros vel magnos ad pec candū. Hec hebraica dictio rabbim equiuoca eſt: qꝛ ſignificat idē ꝙ multos: ⁊ ſic accipit̉ in prima parte auctoritatis: ⁊ eſt ſenſus: ꝙ ꝓpter maiorē partē iudicātium declinātem ad iudiciū iniuſtū: aliquis de iudicātibꝰ nō debet ſequi dictū eoꝝ. Item ſignificat idē ꝙ magnos vel magiſtros: ⁊ ſic accipit̉ in ſcd̓a parte auctoritatis cū dicit̉. Et nō reſpōdebis in iudicio ꝓpter magnos vel magiſtros ad peccādum: ⁊ eſt ſenſus: qꝛ ſicut nō eſt declinādū a veritate ꝓpter maiorē partem iudicantiū ibi declinantē. ita declinādum non eſt ꝓpter illos qui ſunt maioris auctoritatis in iudicādo ⁊ ꝓpter hoc ſtatuerūt ſapientes iudeoꝝ: ꝙ quādo in iudicio requiritur ſententia: tunc dictū iudicantiū debet incipi ab illis qui ſunt minoris auctori tatis: ⁊ vltimo a maioribꝰ ne minores formident declinare a ſnīa maiorū: qd̓ poſſet eſſe ſi maiores pͥmo dicerent: ⁊ hunc modū tenēt in vniuerſitate pariſienſi theologi in deliberationibus.ſ. incipiendo ab illis qui ſunt iuniores in magiſterio. Quarto informātur iudices qͣꝫtum ad ꝯditionē per ſonaꝝ venientiū ad iudiciū cū dicitur. f Pauperis quoqꝫ non miſere beris in iudicio. in cauſa falſa intuitu ſue pauꝑtatꝭ eū ſuſtinēdo: qꝛ ſanctū eſt prehonorare veritatē: vt d̓r.i. ethicoꝝ. g Si occurreris. iſtud ponit̉ hic ex incidenti: qꝛ ex litigijs de quibꝰ immediate locutus eſt: ſolent hoīes inimici fieri: ideo ſubdit̉. g Si occurreris ⁊c̄. Iſtud p̄cipitur duplici de cā.ſ. ꝓ aīali erranti: ne a feris deuoret̉. iudei.n. erāt crudeles: ⁊ ideo lex induxit eos ad pietatē etiā circa bruta aīalia: vt ꝑ hoc ad maiorē pietateꝫ circa hoīes inducerētur. Item ꝓ dn̄o animalis: qꝛ ꝑ talē reductionē indu cebat̉ ad amiciciā reducentis: ⁊ qd̓ eſt hic dictū de boue ⁊ aſino errāti intelligendū eſt de omni aīali domeſtico. h Si videris aſinuꝫ ⁊c̄. iſtud etiā dicit̉ ꝓ aīali ⁊ etiā ꝓ dn̄o: ſicut dictū eſt in lege īmediate precedenti: duc ad eum. Siʰ videris aſinum odientis te iacere ſub onere: non pertranſibis ſed ſubleuabis cū eo Nonˡ declinabis in iudiciuꝫ pauperis. Mendaciumᵏ fugies. Inſontemˡ ⁊ iuſtumᵐ non occides: quiaⁿ aduerſor impiū. Necº accipiēs munera queᵖ etiam excecāt prudentes: ⁊q ſubuertunt verba iuſtoꝝ. Peregrino moleſtus nō ⁊ qd̓ hic d̓r de aſino intelligendū eſt de omni aīali onerato. Nō declinabis in iudiciū pauperis. refertur ad informādum in dices: qꝛ ſicut ſupra informauit eos de nō ſuſtinēdo pauꝑes in cā iniuſta: ita ecōtrario docet eos ꝙ nō declinēt a iuſticia eoꝝ ſuſtentanda in fauorem diuitis vel potentis. k Mendaciū fugies licet em̄ ſit fugien dum ab omnibꝰ: maxime tamē a iu dicibus qui ſunt ī ſtatu ⁊ officio cōſeruande veritatis. Inſontem ⁊ iu ſtum non occides dicit inſontē.i. innocenteꝫ qͣꝫtū ad illuꝫ qui ꝑ falſos teſtes cōuincitur: quē iudex non de bet īterficere ſi ſciat eiꝰ innocentiaꝫ ſecrete: ſed debet teſtes diligentius examinare: vt eoꝝ falſitas deprehēdatur: ⁊ ſi ſic nō pōt deprehendere: debet iudiciū ad ſuperiorē remittere: ⁊ ſi nō poteſt: qꝛ nō habet ſuperiorem iudiceꝫ: dicit Tho. de aqͥ. ſcd̓a ſcd̓e q. lxiiij. ar. vi. in reſponſione ad terciū arg. ꝙ in hoc caſu iudex non peccat ferendo ſententiā cōtra eum: qꝛ non interficit ip̄ꝫ: ſed illi qui accuſant: ſaluo tn̄ meliori iudicio videt̉ cōtrariū: qꝛ dicit Aug. li. d̓ li. ar. Qūo apud diuinā ꝓuidentiā a peccato liberi ſunt qui ꝓ his rebus quas cōtemni oportet humana cede polluti ſunt. q. d. nullo modo. ⁊ per res ꝯtemnēdas intelligit Aug. oīa illa que homines inuiti amittere poſſunt: inter quas eſt vita corporalis ⁊ multoforti us dignitas tēporalis quecūqꝫ: ⁊ poteſtas iudicandi: ẜm ꝙ dicit̉ Ioh̓. ij. capi. Cuncta que habet homo dabit ꝓ anima ſua.i. ꝓ cor porali vita tuenda: ⁊ ideo ſi iudex qͣntūcūqꝫ ſuperior nō poſſit inuenire viā liberandi innocentē a morte: debet prius dignitatem ⁊ officium iudicandi dimittere: qͣꝫ ſententiā mortis contra innocentē ferre: aliter peccatum nō euaderet: vt videtur. dicit autem. m Iuſtum. ꝓpter illum qui iuſtus eſt iudicio hominū qͣꝫuis forte ſit debitor mortis apud deum: ⁊ talem nō debet iudex occidere qͣꝫuis ſecrete ſciat ipſum morte dignum: qꝛ nō eſt licitum ei vt eſt ꝑ ſona ſingularis: ẜm ꝙ dicit Auguſti. primo de ciuitate dei. Qui ſi ne aliqua publica adminiſtratione maleficum interficit: velut homicida iudicabitur: ⁊ tanto amplius qͣꝫtum ſibi poteſtatem a deo non cōceſſam vſurpare non timuit. Nec etiam vt eſt perſona publi ca. Quia vt ſic non habet viam ad occidendū euꝫ: nec eſt ſimile de condēnatione innocentis ad mortem ⁊ de dimiſſione illius qui eſt morte dignus: ꝓpter qd̓ non valet ſi arguatur ꝑ te: iudex nō poteſt condēnare quē ſcit innocentem. ergo per oppoſitū nec poteſt dimit tere quem ſcit dignum morte: quia vt eſt perſona publica poteſt re ſignare dignitati ⁊ officio iudicādi: ſed vt eſt ꝑſona ſingularis nō habet viam vel poteſtatē aliquā occidendi. Aliter aūt exponit ra. ſa. paſſū iſtū dicēs ꝙ innocēs h̓ accipit̉ ille qͥ exijt d̓ domo iudicij ꝯdēnatꝰ ad mortem ꝓ crimine ſibi impoſito tamē eſt innocens ẜꝫ veritatem: qꝛ ſitunc appareat aliquis qui velit eius innocentia declarare: debet reduci ad iudiciū vt audiatur ille qui vult eū innocetem oſtendere: ⁊ ſic factū fuit de ſuſanna: vt patet Dan̄. xiij. ca. ad cuius.ſ. danielis dictū: fuit reducta ad iudiciū ⁊ a morte liberata. Per iuſtum hic intelligitur ille qui exit de domo iudicij tanqͣꝫ inno cens a crimine ſibi impoſito lꝫ ẜm veritatē ſit reus: ⁊ tunc ſi appareat aliquis qui velit eū ꝓbare reū de dicto crimine: nō eſt audiendus contra eum: qꝛ lꝫ euadat manū hominis: remanet tn̄ in manu dei puniendus: ideo ſubdit̉ ꝓ cauſa huiꝰ dicti. n Quia aduerſor impium. ac ſi dicat deus: ꝓpter hoc talem non debes occidere qꝛ licet manū tuam exeat remanet tn̄ in manu mea ad puniendū: ⁊ poſſum eū interficere multis vijs: qꝛ non dimitto impiū impunitu Nec accipies munera. etiā ꝓ iudicio vero: non em̄ debet vende re iudex iuſticiā ſuam: qꝛ ſi ſit iudex inferior debet eſſe cōtentus de ſtipēdijs ſibi datꝭ a ſuꝑiori. Si aūt ſit ſuꝑior dꝫ eē ꝯtentus reddi tibus ſuis: qui ſunt ſtipendia ſibi cōceſſa a cōmunitate ꝓ obſerua tione iuſticie. p Que etiā excecāt prudentes. qꝛ ſi accipiat iudex munera ꝓ iuſticia defendenda: ex tali aſſuefactiōe inclinabit̉ ad ac
zum Hauptmenü