Exodūi. pere conſueuerūt. Maleficosⁱ nō patieris viuere. Quiᵍ cōierit cuꝫ iumento morte moriatur. Quiʳ īmolat dijs occidetur preterʳ dn̄o ſoli. Aduenāᵏ non contriſtabis: neqꝫ affliges eum. Adueneª em̄ ⁊ ipſi fuiſtis in terra egypti. Uidueᵇ ⁊ pupillonō nocebitis. Si leſeritis eos: vociferabunt̉ ad me ⁊ ego audiam clamorem eorū: ⁊ indignabitur furor meus: percutiamqꝫ vos gladio: ⁊ erunt vxores veſtre vidue: ⁊ filij veſtri pupilli. Siᵗ pecuniam mutuā dede ris populo meo pauperi quiᶜ ha bitat tecū: nonᶠ vrgebis eum qua ſi exactor: necᵍ vſuris opprimes Siʰ pignus a proximo tuo acceiumentū interfici in deſtationē facti: vt alibi dicitur. ⁊ ne alius exēplo precedentis facti attentaret idē facere cum illo animali. h Qui immolat dijs. Hic cōſequēter ordinatur rōnalis: ⁊ primo qͣꝫtum ad perſonas ſimplices. ſcd̓o quo ad iudices. xxiij. ca. tercio quo ad ſacerdotes circa medium. xxiij. ca. ibi. Sex annis. circa pri mū ordinatur rationalis circa deum cum dicitur. h Qui immolat dijs.i. ydoliſ: que reputantur dij ab ydolatris: ⁊ ꝑ im molationem h̓ ꝓbibitaꝫ ſub pena mortꝭ ītell̓r ꝓhibi ta oblatio libatio ⁊ thurificatō: ⁊ ta lia que fiebāt in tē plo ipſi deo directe: vt dicit Ra. ſa. ⁊ hoc notatur cuꝫ ſubditur. Preter dn̄o ſoli. ſi auteꝫ iudeus ſcoparet templuꝫ ydoli vel ornaret vel alia ſil̓ia q̄ ſūt p̄ambula ad obla tiones ⁊ ſacrificia faceret: non eēt pu niendus morte ẜꝫ eum ſed alia pena ſecundo ordinaturrationalis erga ꝓximum cum dicitur. k Aduenam non contriſtabis. cuius cauſa ſubditur. cū dicitur. a Aduene em̄ ⁊ ipſi fuiſtis. ac ſi dicat: illud quod ibi ſuſtinuiſtis. debet vos inducere ad hoc ꝙ dulcit̓ eos tractetis: dicitur autē ad uena qui aliunde venit ad manendum in regione aliqua. b Uidue ⁊ pupillo non nocebitis. iſta lex intelligendaetiam eſt d̓ alijs quibus non eſt nocendum: ſed lex exprimit illud quod frequētiꝰ accidit.ſ. afflictio taliū: eo ꝙ nō poſſint reſiſtere. ex hoc tn̄ ag grauat̉ pctm̄: ⁊ accelerat̉ vindicta diuina vn̄ ſubdit̉. Vociferabūtur ad me ⁊ ego exaudiā. c Si pecuniaꝫ mutuā dederis. Dicit ra. ſa. ꝙ iſtud ſi. accipit̉ ꝓ qꝛ: dꝫ em̄ mutuare ꝓxīo exiſtēti in neceſſi tate. d Populo meo pauperi. ꝑ hoc ꝙ dicit populo meo. non excludit gentilē: vt dicit ra. ſal̓. ſed dat ibi intelligere ꝙ priꝰ ⁊ in mi nori neceſſitate dꝫ iudeus mutuare iudeo qͣꝫ gentili. ꝑ hoc etiam ꝙ dicit pauperi nō excludit diuitē cui etiā mutuādū eſt ſi indigeat: ſꝫ priꝰ mutuandū eſt pauperi: ꝑ hoc etiā qd̓ ſubdit̉. e Qui habi tat tecū. nō excludit̉ a mutuo ille qui habitat in alia ciuitate: cui eſt mutuandū etiā ſi eſt in neceſſitate: ſed pͥus ſuccurrendū eſt neceſſita ti vicini. vn̄ iſta lex dicit generaliter quāto aliqͥs eſt ꝓpinquior: tan to magis ſuccurrendū eſt eiꝰ neceſſitati. f Nō vrgebis eū quaſi exactor: repetēs debitū cū auſteritate nimia qͣꝫdiu ē īpotēs ad ſoluenduꝫ. g Nec vſuris opprimes. In hebreo hr̄. Nec morſum pones ſuꝑ eū. ⁊ ꝑ morſum intelligit̉ vſura. Cuiꝰ rō eſt vt dicit Ra. ſa. qꝛ ſicut ſerpens mordens in ſilentio paꝝ ꝑcipit̉ vel ſentit̉ in prīcipio: ſed poſtea inflat̉ hō: ⁊ diffundit̉ effectꝰ illiꝰ morſus ꝑui ꝑ to tū corpus: ſic vſure malū nō ſentit̉ in pͥncipio: ſed poſtea aſcendit ad magnā ſummā: ⁊ deuorāt totā hoīs ſub̓aꝫ. Patet etiā ꝑ predi ctā expoſitionē Ra. ſal̓. ꝙ vſura nō eſt licita iudeis: etiā cū illis qui nō ſunt de lege ſua: qꝛ de mutuo dixit in principio ꝙ nō excluditur gentilis lꝫ prius dandū ſit iudeo: ⁊ ſuper illud pſal. Qui pecuniā ſuā nō dedit ad vſurā. dicit glo. hebraica: etiā gentilis: ⁊ iō ꝙ cōce ditur iudeis dare ad vſurā extraneis: Deut̓. xxxiij. c. eſt ꝑmiſſio mi noris mali ad maius euitandū.ſ. ne hebreos grauarent vſuris: ſicut dicūt doctores noſtri. h Si pignꝰ a ꝓximo tuo.i. iudeo. i Acceꝑis veſt. an̄ ſo. occa. redd. ei. In hebreo hr̄. Vſqꝫ ad occaſum ſolis reddes ei. ⁊ vtrūqꝫ eſt verū: qꝛ ſi ſit veſtimentū ſibi n̄eceſ ſariū de die: debet reddi ſibi in mane: ⁊ poſt reſumi in veſꝑe. ſi aūt ſit veſtimentū neceſſariū de nocte: dꝫ ſibi reddi veſpere ⁊ poſt reſu mi in mane: ⁊ qͣꝫtū ad hoc ſubdit̉. k Nec hꝫ aliud in quo dorperisⁱ veſtimentuꝫ: ante ſolis occaſum reddes ei: ipſum em̄ eſt ſoluꝫ quo operitur indumentū carnis eiꝰ: necᵏ habet aliud in qͦ dor miat. Si clamauerit ad me exaudiam eum: quia miſericors ſum. Dijsⁱ non detrahes: ⁊ᵐ principi populi tui non maledices. Decimasⁿ ⁊ primitias tuas non tardabis offerre. Primogenitūº filioruꝫ tuoꝝ dabis mihi. Deᵖ bobus quoqꝫ ⁊ ouibus ſimiliter facies. Septeꝫq diebus ſit cū matre ſua die octaua reddes euꝫ mihi. Uiriʳ ſancti eritis mihi. Carnēᶠ que a beſtijs fuerit preguſtata: non co medetis ſedᵗ proijcietis canibus. Capituluꝫ. xxiij. miat ⁊cͣ. Si aūt querat̉ quare accipiat̉ pignus ita frequēter ⁊ reſtituebat̉: dicit ra. ſa. ꝙ hoc erat ad imprimendū cordibus hominū dei miſericordiam qui quotidie peccātibus quotidie relaxat cū clamant ad ipſum. Ioſe phus dicit ꝙ hoc erat: ne debitor daret obliuioni ⁊ fieret negligens in ſolutione debiti. l Dijs nō detrahes.i. iudicibus te puniētibus ꝑꝑ peccatum tuū: quia in hoc tenent locū dei. m Et prīcipi populi tui non maledices: qꝛ maledi ceres tibijpſi cū ſit caput populi cuiꝰ tu es pars. n Decimas tuas ⁊c̄. In hebreo habet̉. Plenitudinem tuam ⁊ lachrymaꝫ tuam nō tardabis reddere: ⁊ ẜm ꝙ dicit Ra ſal̓. ꝑ plenitudinē intelligūt̉ pri mitie in aridis: ſicut eſt tri ticū ⁊ ordeū: ⁊ per lachry mā in liquidis: ſicut vinu ⁊ oleū ⁊ hmōi: que debēt reddi tꝑe ſtatuto a lege ⁊ nō retardari. Primogenitū filioruꝫ ⁊c̄. qꝛ cōſecrati erant dn̄o: eo ꝙ percutiēs dn̄s pͥmo genita egyptioꝝ ſaluauit primogenita hebreoꝝ: vt sͣ. dictuꝫ eſt. xiij. ca. De bobꝰ quoqꝫ ⁊ oui bus ſimiliter facies.ſ. offe rendo dn̄o: primogenita tamen hominū redimebā tur. v. ſiclis argenti. Dicit autem hic ra. ſal̓. ꝙ quilibet ſiclus valet quinqꝫ ſolidos: tamē non dicit cuius monete: ⁊ ideo videtur dicendum ꝙ valor determinatus eſt nobis incertꝰ: qꝛ ſicut frequēter dictū eſt monete ⁊ pōdera auri ⁊ argenti multū variātur ẜm tꝑa ⁊ varias regiones. Qd̓ aūt dicit̉ hic de primogenito ouis ⁊ bouis: intelligendū eſt etiam de pͥmogenitis alioꝝ animaliū que poterāt īmolari. de aīalibus aūt alijs primogenitum aſini debebat redimi oue: ⁊ alia redimebātur: vt ſupra dictū eſt. xiij. ca. q Septem diebus ſit cū matre ſua. qꝛ ante octauū diem eſt res nimis tenera ⁊ imꝑfecta: ⁊ tales nō debent offerri deo. Ra. ſa. aliter exponit litterā iſtam ab illo loco. p De bobus quoqꝫ ⁊ ouibꝰ ſimiliter facies. dicēs ꝙ li ſil̓iter refert̉ ad litterā p̄cedentē īmediate que loquitur de primogenito hoīs qui debebat redimi poſt. xxx. dies. ⁊ ita dicit ꝙ pͥmogenitū bouiſ debebat ſeruari apud dn̄m ſuū. xxx. diebus: ⁊ tūc dari ſacerdoti: primoge nitum autē ouis. l. diebus: qd̓ autē ſubditur. q Septē diebus ſit cum matre ſua. dicit ꝙ hoc nō refertur ad litterā precedentē vt dirigat̉ hoc man datū ad illos qui offerebant primogenita: ſed ad ſacerdotē qui non debe bat aliquod animal īmolare ante octauū diem dn̄o: qd̓ autem ſubditur. Uiri ſancti eritis mihi. ad oēs generaliter dirigitur: vt ſint mundi nō tm̄ mente: ſed etiā corꝑe: ideo ſubdit̉. s Carnē que a beſtijs ⁊c̄. in hebreo habet̉. Que a beſtijs fuerit lacerata vel diſſipata: qꝛ nō ſolū erat ip̄is pro hibitū comedere carnes quaꝝ vnā partē comederēt beſtie: ſed etiā carnes animalis occiſi a quacūqꝫ beſtia ſilueſtri vel domeſtica: etiā ſi nihil de occiſo comediſſent: vt dictū eſt ſupra de boue occiſo a boue cornupeta. Sci endū etiam ꝙ lex iſta loquitur de carnibus: que al̓s eis erant licite. Sed ꝓijcietis canibus. dicit aūt ra. ſa. ꝙ vendere poterant gentilibus quos iudei reputant ſicut canes: ⁊ vocāt gentiles omnes qui non ſunt de lege iudeoꝝ. In cap. xxij. vbi dicitur in poſtilla. Et ideo dicit Ra. ſa. Lex illa. Additio. Onge videtur a ſenſu lr̄ali dicere ꝙ in hoc qd̓ dicitur. Si autē orto ſole hoc fecerit: intelligit̉ metaphora: qꝛ in iudicialibꝰ que tractāt de actibꝰ humanis inter ꝑtes iudicādis: nō eſt opꝰ metaphoricꝭ locutiōibꝰ: cū poſſit plano mō dici. vn̄ meliꝰ videt̉ dicendū cū do cto. noſtris quibꝰ etiā cōcordāt qͥdā hebreoꝝ. Obiectio autē poſtil. ꝯͣ eos nō videtur valere. nam licet aliquādo cōtingat ꝙ aliqui inſidioſe interficiant hominem in domo ꝓpria: hoc tamē eſt de raro cōtingentibus de quibus lex non curat: niſi de his que frequēter cōtingunt. Replica correctorij ꝯͣ Burgē. i N ca. xxij. vbi poſtillator ſequēs ra, ſa. dicit metaphorice dictū
zum Hauptmenü