III. mo ſub tot dijs tutoribus iu ra ciuitatis? Uides quan­ta hinc dici qͣꝫ multa poſſēt niſi ſuꝑſunt nr̄a curaret in tentio: ſermo in alia feſtīa­ret. Capl̓m. XIIII. Uid deinde poſt numā ſub alijs regi bus? Quāto malo non ſolū ſuo ſꝫ etiā romanoꝝ: inᵇ bel­ albani ꝓuocati ſūt? qꝛ vi­delicet pax nume lōga vi­luerat: qͣꝫ crebre ſtrages ro­ albaniqꝫ exercitꝰ fuerūt vtriuſqꝫ cōmotio ciuitatꝭ. Alba nāqꝫ illa quā filiꝰ enee creauit aſcaniꝰ: rome mat̓ pior ip̄a qͣꝫ troia a tullo hoſti lio ꝓuocata ꝯflixit. Cōfligēs aūt afflicta eſt afflixit do nec multoꝝ tederet pari de­fectōe certaminū. Tūc euē belli de ter geminis hinc atqꝫ inde fratribꝰ placuit ex periri: a romanis tres hora­tij: ab albanis aūt tres curia tij ꝓceſſerūt: a curiatijs tri­bus duo horatij: ab vno aūt horatio tres curiatij ſuꝑati cum laurentibꝰ fedus habuit ne deinceps vltio pere­ret̉. ꝓpter qd̓ videt̉ īterfectio illa ſibi placuit. vt ſo lus poſſet regnare. Dicit btūs augꝰ interfectꝰ eſt taciꝰ vt romulus maior eēt deꝰ irridēdo romanos ro mulū tanqͣꝫ funeſtū impiū deū ſibi fecerāt vt ſup̄ li. ij. ca. xv. Qui maior videbat̉ qꝛ interfecto tacio ſolus regnauit. Ca. XIII Uid deīde poſt nui ⁊cͣ In hoc ca. enūerat b. augꝰ. g mala paſſi ſūt romani ſub regi­bus ſpecialiter ſb̓ tertio rege ro­ l manoꝝ. De mal̓ vero paſſi ſūt tꝑe nume fuit ſcd̓s rex facit mētionē qꝛ ip̄e ſo lus regū in pace vixit. romāi ſb̓ eo toto tꝑe eiꝰ qͥe te vixerūt. Et fa cit in ca. duo. qꝛ pͥmo enūerat p̄dicta mala. ſecū do ibi. vim tn̄ pa tiebant̉ ⁊cͣ. on̄dit ꝙdij romanorū qͦs multiplicaue rūt ſolū ꝓpt̓ bōa tꝑalia q̄renda et mala tꝑalia vitā da ſunt ꝯtēnēdi fruſtra colebāt̉ b In bellū al­bani ꝓuocati ſūt ⁊c̄. hiſtoriā quaꝫ hic ponit beatus augꝰ ponit titus li uius libro primo de vrbis origine. Albam ſiquidē cō­didit aſcanius filiꝰ enee vbi regnauerunt reges lati­norum qui ence ſucceſſerunt vſqꝫ ad tempora romuli qui a regibus illis deſcēdit propter quod cum romu lus eſſet quaſi pater rome. id eſt conditor eius. alba fuit mater rome propinquiorqͣꝫ troia que etiā ma­ter fuit. ꝓpter quod fuerunt iſte due ciuitates amice. donec ſuccederet nume in regno tullus hoſtilius pa cem faſtidiens occaſiones belloꝝ queſiuit incipiens ab alba. Albani ergo ꝓuocati ad bellandū multotiēs conflixerunt cum romanis. iam certantes de imperio cuius ciuitatum iſtarum eſſe deberet. tandem quadaꝫ vice cum vtriqꝫ ꝓducti eſſent exercitus ad pugnan­dum. metius princeps albanorum petito colloquio cum tullo obtento ſic ait. Cupido imperij duos co gnatos vicinoſqꝫ populos ad arma ſtimulat memor eſto cum iam ſignū pugne dabis. has duas acies ſpe ctaculo fore. ineamus aliquā viam qua diſcernat̉ qͥs populus imperare debeat ſine magna clade. Placuit tullo. Erant aūt in duobꝰ exercitibus ter gemini frēs extīcti ſūt. Ita roma exſtitit victrix. ea clade etiā in certa mine extremo: vt de ſex vi­uis vnꝰ rediret domuꝫ. Tui c damnū ī vtriſqꝫ? Cui luctꝰ ni ſi enee ſtirpi: niſi aſcanij po­ſteris: niſi ꝓſi venerꝭ: niſi ne potibꝰ ionis? hoc pluſqͣꝫ ciuile bellū fuit: qn̄ filia ciui­taſ ciuitate matre pugna uitᵈ Acceſſit alid̓ huic ter ge­minoꝝ pugne vltime atrox atqꝫ horrendum maluꝫ. vt erant ambo populi prius amici: vicini quippe atqꝫ co­gnati: vni curiatiorum de­ſponſata fuerat horatiorum ſoror: hec poſtea qͣꝫ ſpōſi ſpo lia in victore fratre conſpe­xit: ab eodem fratre quoni­am fleuit occiſa eſt. Humani or huius vnius femine: quā vniuerſi populi romani mi­hi videtur fuiſſe affectus Illa quem virum iam fide media retinebat: aut forte etiā ip̄m frēm dolēs occi derat: cui ſororē ꝓmiẜat: pu to non culpabilit̓ fleuerit. id eſt tres fratres ī vno tres in alio. nec etate nec vi ribus diſpares. tres ꝟo horatij tres alij curiatij ap­pellati ſunt. qui tn̄ ex ꝑte romanoꝝ. qui ex ꝑte alba­noꝝ non eſt certum. vt dicit titꝰ liuiꝰ. tn̄ maior pars ſcriptoꝝ tenet dicit horatij fuerunt romāi. Et idē tenet hic btūs au guſti. Aſſenſum eſt ergo ab vtro­qꝫ duce vt ip̄i p̄­dicti inter ſe pu­gnent vice duoꝝ exercituuꝫ. vbi fuerit victoria. ibi ſit imperium Cōcurrūt igit̉ in p̄liū. pͥmo inter fecti ſūt duo ho­ratij tertio illeſo curiatioꝝ ꝟo nul luſ int̓fectꝰ ſꝫ oēſ grauiter vulnera ti. ergo ſanus erat integer co gitans ſe poſ ſe ſimul tribꝰ reſi ſtere qͣꝫuis graui ter vulneratꝭ fur ſiml̓at vt tres ip̄m inuicē inſeqͥ temptātes ab in uicē ſeꝑaret qͥbuſ ab inuicem remo tis ad prelium re uertitur. primo interfecit vicini orem. poſtea ali­um. tandem fa ciliter ſuperat et occidit tertium. quibꝰ ſic mortuiſ ip̄e poſtmodum ad ſuos reuertit̉ cum ingēti leticia romanorum. c Cui damnum ⁊c̄. hoc dicit quia tam albani qͣꝫ ro mani ab enea deſcenderunt. etiam ab aſcanio filio enee. Uocat autem eos prolem veneris. quia vt ſu­pra dictum eſt libro iſto ca. iij. dicebant eneam eſſe fi liumenchiſe veneris. quia enchiſes proceſſit ex io ue. nam fingitur iuppiter de electra genuit darda­num. Dardanus vero genuit erich thonium. qui tro en. qui aſſaracum qui capim. qui anchiſen. ideo per conſequens Eneas fuit nepos Iouis. eo modo quo omnes poſteri alij a filio nepotes dicuntur. d Acceſſit aliud ⁊c̄. hic tangit beatus auguſtinus ſcelus malum quod dictam victoriam mox ſecutuꝫ eſt. nam ſicut narrat titus liuius libro primo. cum vi ctor horatius de quo ſupra dictum eſt. rediret ad ſu­os cum ſpolijs curiatiorum. occurrit ſibi ſoror ſua. que vnius curiatioruꝫ ſponſa fuit. ſed nondum vxor et videns ſpolia ſui ſponſi. ſtatim prorupit in fle­tum. quod egereferens frater eius ſtatim occidit dicens. Abi hinc cum immaturo amore ad ſpon ſum oblita fratrum tuorum mortuorum tueqꝫ oblita