Seite
nam noticiam inquirimus cauſam. ſcire eſt enim rem ꝑ cauſam cognoſcere vt p̓mo libro poſteriorū et. c. in telligentia. de ꝟ. ſig. Id̓o ſi volumus habere plenā noticiam huius ſcientie debemus inꝗrere de cauſis et tam in hac ꝯpilatōne qͣꝫ in alijs quattuor cauſe ſolent reddi vnde aduertendū ꝙ de quolibet ꝓducto duplex habet̉ ꝯſideratio. pͥmo quatenus ꝓducit. ſcd̓o quatenꝰ eſt ꝓductum. ſcd̓m pͥmam habemus duas cauſas. ſcꝫ efficientem ⁊ finalē. et ad has duas cauſas facit. xxiiij. q. v. de occidendis. et. c. non fruſtra. et querere de cau ſa finali in hac ꝯpilatōne eſt querere que ſit intentio et que vtilitas vt in glo. Querere vero de cauſa effici enti eſt querere quis ſit libri titulus iuxta ſcd̓m modū quatenus eſt res ꝓducta ꝯſideratur cauſa materialis. Itē ⁊ formalis. et ꝓ his duobus facit. xxxij. q. ij. qd̓ vero. de ꝯſe. di. ij. panis. et. c. qꝛ corpus. et querere de cauſa materiali eſt querere que ſit materia in hac com pilatiōe. Itē cui ꝑti ph̓ie ſupponat̉ et ſic ꝙ ſit ſubiectū in hac ſcientia Querere vero de cauſa formali eſt q̄rere de modo agēdi de quo in glo. Unde pͥmo querit̉ que ſit cauſa finalis glo. rn̄det dum dicit que ſit vtili­tas. ſed aduerte latius ꝙ quedam eſt cauſa finalis im­proprie dicta quam dicit impulſiuā qua ceſſante non ceſſat effectus. vt in. c. ex ꝑte. de ꝯuer. ꝯiu. et noͣ. in. ca. poſt tranſlatōem. de renū. Quedā eſt cauſa finalis ꝓ prie qua ceſſante ceſſat diſpoſitio. vt in. c. cum ceſſan te. de appel̓. vn̄ ſi querimꝰ de cauſa impulſiua in hac cō pilatōne dicūt quidā ꝙ fuit decre. coram. jͣ. de elect. qꝛ cum fuiſſet allegata coram Greg. ix. et nō fuiſſet inue­ta in aliqua cōpilatōe Greg. vt euitaret deinceps hūc errorē fecit hanc ꝯpilatōnem hoc tn̄ non ꝓcedit qꝛ il­lo decre. fuit in quarta compilatōne ſed de hoc nō eſt curandum qꝛ multiplex potuiſſet eſſe cauſa impulſiua ſicut multis cauſis homines mouent̉ ad ſtudendū de quibus ꝑ hoſti. in pͥn. ſumme. Deſcendo igitur ad cauſam finalem ꝓprie dicendūqꝫ eſt duplex quedam ꝓpinqua. quedam remota. ꝓpinqua eſt illa quā ponit glo. ibi q̄ ſit vtilitas vt.ſ. ſciamus diſcernere inter equū et iniquū ⁊cͣ. Cauſa vero remota ē felicitas ꝓpter quaꝫ homines ſtudere debent ad hͦ tex. in ꝓhemio. fforum ibi omni euo locoqꝫ felices. et hec ꝓcedūt dū queritur de cauſa finali. que debet mouere cupientes ꝓficere in ſcientia. Sed ſi querimus de cauſa finali que mouit Greg. ix. dicendum eſt ꝙ duplex eſt vna remota alia ꝓpinqua. ꝓpinqua eſt illa quam reddit glo. dum que rit que fuit intentio Grego. Remota vero eſt vt faciat homines bonos ad hoc enī tendit ſcientia. vt. l. i. ff. d̓ iuſti. et in. ibi iuſticia eſt ars boni et equi ⁊cͣ. Scd̓o querit̉ de cauſa efficienti dic ꝙ eſt duplex quedā prin cipalis quedam inſtrumentalis. Principalis eſt du­plex ꝓpinqua et remota. Propinqua fuit Greg. ix. et ex hoc habet̉ quis ſit libri titulus. Remota vero fuit deus a quo cuncta ꝓcedunt et qui ꝓmulgat iura ꝑ ro­manos pontifices et imꝑatores. viij. di. quo iure. xvi. q. iij. c. fi. C. de p̄ſcrip. lon. tem. l. fi. Inſtrumētalis ve ro fuit Ray. vt patet in ꝓhemio et fuit iſte ſcd̓m Uinc̓. vir valde litteratꝰ oriundus de catalonia vbi ẜm Uin cē. non datur actio ex ꝓmiſſo hoc dixit Uinc̄. ẜm Io. an. qꝛ Uin. fuit ibi inuitatus ꝑ quendam ſcolarē queꝫ poſtmodum penituit et ſic fuit impeditus itinerare ⁊cͣ. dicit tn̄ do. An. ꝙ ꝯtra tales detinentes viatores na­uis inuitatis debent dari ſaltem actio de dolo adinter eſſe. ar. in. l. ſed actio. ff. ſi quis ca. Tercio querit̉ de cauſa materiali dic vt. s. dixi ꝙ aūt querit̉ q̄ ſit ma teria huius compilatōnis et ſunt ipſe decretales ꝓut pͥmitus extrauagabant̉. Si vero querit̉ que ſit mate­ria ſcientie et ꝑ ꝯſequens ꝗd ſit ſubiectum in hac ſcien tia. quidam ꝙ bonum ꝯmune vt. s. dixi Io. de lig. di cit ꝙ ſubiectum ſcientie canonice eſt homo catholicuſ dirigibilis ꝯſtōnibus eccleſiaſticis in bonū ſimplicit̓ mundanum et diuinum ad hoc enī tendit ſcientia iuriſ canonici. Subiectum vero in ſcientia ciuili eſt homo politicus dirigibilis ꝯſtōnibus legalibus ī bonū ſim pliciter humanum. Ultimo querit̉ de cauſa forma li et dic ꝙ eſt duplex forma tractatus et forma tractā di. Forma tractatus ponit̉ ꝑ glo. dum dicit ꝗs ſit mo dus agendi. nam ipſa diuiſio in qn̄qꝫ ꝑtes eſt forma huius tractatus. Forma vero tractandi eſt modus ꝓ­cedendi in hac cōpilatōne et iſte eſt multiplex vt ſtatui tinus p̄ceptiuus diſpoſitiuus ⁊cͣ. ꝓut colligit̉ ex corꝑe ip̄orum iurium nam quedam iura ꝓcedunt ſtatuendo quedam p̄cipiendo. quedam ꝯſulendo ⁊cͣ. et ex his ha betur materia glo. per verba latiora et elegantiora ⁊cͣ. Diuiditur Regorius. in duas ꝑ tes pͥncipales. In p̓ma ponit̉ ſalutatio. In ſcd̓a exordium. ſe cunda ibi Rex pacificus. Pri ma ſubdiuidit̉ qꝛ pͥmo ponitur ꝗs ſcribit. ſcd̓o quibus ſcribit. ibi dilectis. tercio ſalutat et bene dicit ibi ſalutem. Noͣ pͥmo ꝙ papa anteponit ſe illis qͥbus ſcribit. et hoc eſt hodie de ſtilo curie alias littere nō valerēt et de materia dic vt in. c. qͣꝫ graui. de cri. fal. olim vero ꝓ pter nimiam humilitatem papa ſe poſtponebat vt ī. c. dilectiſſimus. xij. q. i. ſed hodie creuit eccleſia. de ꝯſe. di. i. vaſa. Scd̓o collige ꝙ papa ſcribit ſe ep̄m. et hͦ ideo qꝛ non ab ordine ſed a dignitate vult ſe denomi nare et dic vt noͣ. glo. in ꝓhemio ſexti libri. Et ſic colli ge ꝙ ex dignitate non debet quis ſcandeſcere in ſuper biam ſed potius humiliare. dicendum tn̄ ꝙ non debꝫ p̄latus ſeu aliquis p̄ſidens ſe multum humiliare circa