Seite
que ponit hanc theoricam in alijs termīs in cle. i. de iurepa. Predicta ꝓcedunt in cōſilio vbi aūt requiren­dus eſt cōſenſus preciſe debet haberi per id qd̓ habe tur et noͣ. in. ca. ſi pro te. de reſcrip. li. vi. In glo. ij. in fi. tene menti glo. iſtam qꝛ clarius loquit̉ qͣꝫ in. c. cū acceſſiſſent et ad. c. fi. qd̓ allegat in cōtrariū reſpon de vt dixi in. d. c. cum acceſſiſſent. Voniam Hoc dicit. Cōſtitutio futura reſpicit et non preterita niſi in ea de p̄teritis caueat̉. Prīo poīt̉ cauſā cōſtitutionis declarāde. ſcd̓o declarationem ibi decla ramus. in tercia declarationis rationē. ibi cū leges ⁊c̄ Nota primo ꝙ cōſtitutio pape afficit omēs nemo eſt enim inter creaturas qui poſſit declinare ſeu exime re ſe a iuriſdicti. pape cum ſit vicarius dei. in. c. ij. de tranſi. prela. et quilibet eſt ſubiectus deo. vnde etiam cōſuetudo non valet quantocūqꝫ tempore ſit obtēta vt quis non ſit ſubiectus pape quia nemo pōt preſcri bere cōtra poteſtatē pape vt no. per Inno. in. c. bone elect. ij. de poſtu. prela. Secus dic de poteſtate imꝑa toris quia cōtra eum poteſt preſcribi. ad hoc qd̓ dixi in. c. per venerabilem. qui fi. ſint legi. ad hoc qd̓ noͣ. ī l. hoſtes. ff. de capti. et in. l. i. de aqua plu. ar. intellige tamen quādo preſcriptio habet ſua cōcomitantia vt bonam fidem ⁊cͣ. Nota ſcd̓o ꝙ conſtitutio debet eſſe clara quo ad litterā et quo ad mentem vn̄ verbū obſcurum hic poſitum refert̉ ad litteram. verbū ambi guum refertur ad intellectū et mentem. ratio colligitur ex tex. ne ex difficultate intellectus legis quis incidat in ꝓmptum ꝑiculum. vnde tamē ſcias ꝙ vbi lex ē du­bia excuſatur quis a iure ignorantia vt eſt tex. in. l. re­gula. ff. de iure. et facit ig. vide glo. in. c. vnico de po­ſtu. prela. li. vi. in verbo de cetero. Nota tercio ꝙ ꝓprium legis eſt concerne futura et non p̄terita ratio rationis ſumitur ex. c. ij. s. e ne.ſ. aliqui puniātur ſine cauſa qui actū ante legis edicionem geſſerunt. Et per hanc naturā legis dicimus ꝙ ſi lex editur per verbū futurū cōiunctiui modi ita ꝙ poteſt habere duplicē in­tellectū reſpectu futurorū et p̄teritorū debet reſpici ſen­ſus ſonās in futurū. exēplū dicit ſtatutū ſi ꝗs cōmiſerit delictū puniatur ⁊cͣ. nō enim cōprehendit̉ qui prius delictū cōmiſit licet ex vno ſignificato. verbi poſſit cō p̄hendi ad hoc qd̓ noͣ. Inno. in. c. ſignificauerūt. de teſti. et Bartho. in. l. omēs populi. ff. de iuſti. et iu. Nota vltimo ꝙ lex ſiue ſtatutū pōt extendi ad p̄­terita dūmō expͥmatur in. l. ſeu ſtatuto vt ad p̄terita fi at extenſio qd̓ an ſit verū. jͣ. ſubijciā. In glo. i. ibi omniū xp̄ianorum dic ꝙ etiam circa infideles habet papa iuriſd. qd̓ tamē declara vt noͣ. Inno. de voto. c. ꝙ ſuꝑ his. et dic ꝙ in ſpūalibus et cōcernētibus aīam ſunt ſubiecti ſibi omēs ideo nō eſt neceſſaria ſequens reſtrictio glo. pōt tamē ſaluari quo ad tꝑalia qd̓ tamē limita vt dixi in. c. nouit d̓ iudi. In glo. ij. ibi ſiue interp̄tari. non intelligas indiſtincte vt ꝓ quolibet du­bio iure ſit recurrendū ad pͥncipem. Nam et do. dat̉ ptās interp̄tandi iura in. l. vnica. C. de ꝓfeſſo. ꝗ ī vr. cōſtanti. li. x. Item et iudices poſſunt interp̄tari iura cauſis vertentibus corā ſe. vt noͣ. Inno. in. c. cuꝫ ſpēali. de appel. facit qd̓ habet̉ in aucͣ. iuſiurandū. qd̓ p̄ſtatur ab his. Sed intellige glo. quādo īſurgit magͣ dubitatio ita ꝙ quādo princeps interp̄tatur iura non pōt cōmode decidi per inferiorē iuxta ea que dixi ī. c. i. s. c. vel ſalua glo. quo ad interp̄tationem neceſſariā que omēs aſtringit. nam interp̄tatio inferioris nō ne­ceſſitat vide glo. in. c. i. de poſtu. prela. In glo. fi. ibi niſi ſit ꝯſtitutio iuris naturalis vult ergo iſta glo. ꝙ ꝯſtō iuris natural̓ extēdat̉ ad p̄terita. ꝑ. c. cū tu. d̓ vſur Et ſic ſentit ꝙ. c. cū tu. de vſur. ſit cōſtituio iur̄ natural̓. ſed cōtra hoc opponit̉ nam ius naturale fuit editum cum rōnali creatura ut. v. di. in p̓nci. et qd̓ ibi noͣt. in ſumma ergo fruſtra eſt dicere ꝙ extendit̉ ad preterita Itē. c. cū tu. eſt ꝯſtitutio pape et nō iuris natural̓. So. intellige glo. ꝙ ꝯſtō iuris naturalis vel diuini declara tiua extendit̉ ad p̄terita. rō qꝛ ille qui declarat nihil d̓ nouo inducit. l. heredes. palā. ff. de teſta. vnde potius ligat ꝯſtō antiqͣ qͣꝫ noua declaratoria nā hoc caſu ceſſat ro. c. ij. s. e. c. vo. cū tu. vid̓r declarare ius naturale. i. diuinū. nō em̄ de nouo dānat vſurarios ſed potius de clarat eos. a iure diuino imꝓbatos. ideo extendit̉ ad p̄ terita. Sed aduerte qꝛ lꝫ dictum ſit verum in ſe tamē pōt calūniari quo ad illud. c. cū tu. nā. c. qꝛ in omni­bus. eo. ti. appoſuit penā d̓ nouo cōtra vſurarios. et ſic reſpectu pene ꝯſtō erat noui iuris editoria certū em̄ eſt ꝙ ibi conſtō ē ꝑtim declaratoria et ꝑtim eſt noui iuris editoria lꝫ cōcernat p̄terita inqͣꝫtum ē declaratoria n̄ tn̄ inqͣꝫtum ē noui editoria. pone exēplū dicit ꝯſtitutio ꝙ nemo audiat vſuras exercere et quicunqꝫ exercuerit puniatur publicatione omnium bonorum. nā certe lꝫ factum ſit damnatum de preterito tn̄ pena publicatio nis cū ſit de nouo nō extendit̉ ad eos qui vſuras ex­ercuerunt ante conſtitutionem vt in. c. ij. s. eo. et meliꝰ per tex. iuncta glo. in cle. vnica. in verbo decetero. de vſuris. et in. ca. vnico. de cle non reſi. li. vi. vide glo. et Pau. ī ꝓheīo cle. ī ꝟbo. decetero. ex ꝗbꝰ pꝫ ꝙ iſte in­tellectꝰ gl. n̄ ē bonꝰ ad. c. cū tu. id̓o ītellige illd̓. c. vt pa tebit ex. jͣ. dicēdis. Et vt materia hꝰ. c. hēat̉ ꝑfecte cū q̄ rit̉ an ⁊ qͣndo ꝯſtitutō debeat extēdi ad p̄terita ſubmit tā dicta do. An. addendo ml̓ta dicta Bar. q̄ ip̄e omiſit in. le. omnes populi. ff. de iuſti. et in. in. verſi. ſecundo queritur. xiiij. colum. vnde ex omnibus aliquibus additis et declaratis diſtingue quot aut in conſti­tutione dicitur vt extendatur ad preterita.