Transkription / 1 [502

quod non eſt licitum vt in littera In gl. i. ibi formā iuris fiſcalis nō tollit. ideꝫ dicēdum ī ꝓpoſito ꝙ pactū initū īter iſtas pͥuatas ꝑſonas non p̄t tollere ius eccleſie ꝑrochialis. vn̄ lꝫ valere poſſit pactum ī preiudiciū paciſcentium non tamen in preiudicium eccleſie vnde pōt eccleſia a qualibet poſſeſſione decimas petere qꝛ poſſeſſio eſt ad hͦ obligata. xvi. q. i. ſi ꝗs laicus. lꝫ fue rit actuꝫ inter ꝑtes vt non poſſeſſor ſed dn̄s ſoluat de cimas nam pactum appoſitum contra ius non valet. ⁊ hinc ſumpta occaſione ponit hic Inn. quod noͣ. glo. in. l. pacta que contra. C. de pact. dicens ꝙ vbi pactū eſt contra ius non valet pactum nec pena. vt in regula que contra ius. de re. iur. li. vi. ⁊ in. l. iuris gentiū in.§ ſed et ſi quis. ff. de pac. etiā ſi īterueniat iuramentum vt in. c. ſi diligenti. de fo. compe. Si vero pactum ē p̄ter ius tunc valet pena appoſita ſꝫ non pactum. exem plum in ſtipulatione alteri facta in. l. ſtipulatio iſta.§. alteri. ff. de verbo. obli. Si vero eſt ſecūdum ius valet vtrūqꝫ debet tamen quis eſſe cōtentus altero naꝫ po teſt agere ad penam vel ad obſeruantiam pacti. et dic ꝙ poteſt agere ad vtrunqꝫ ſi fuit appoſita clauſula rato manente pacto. vt in. l. penul. ff. de tranſac. et nota. in c. dilecti. de arbi. et ad predicta vide glo. in regula acceſſorium de regu. iur. li. vi. Actiones Non valet pactio ī ſpiritualibus vel q̄ pactum inducit rei turpis ſeu de turpi vel impoſſibi lis de iure vel de facto. ⁊ p̓mo ponit dictum ⁊ eius rationem. ſecundo ampliat illā ⁊ ꝓbat ibi qd̓ etiā Noͣ qͣtuor regulas ex tex. Prima ꝙ pro ſpiritualibus obtinendis oīs pactio omnis conuentio ceſſare debet. et ſi de facto apponitur pactum nullaꝫ obligatōem indu cit Ex quo infertur ꝙ ſi promouendus ad eccleſiā pro mittit ex pacto ſe daturum aliquid collatori non poteſt agi ad obſeruantiam pacti et intellige hanc regulam in conuentōne honeſta ⁊ de reſpirituali vt ī. c. ad queſtiones. de re. ꝑmū. ⁊ in. c. ſignificaſti. de electi. Se cunda regula ꝙ nullum pactum obligat ſaluti anima rum preiudicatiuum. non em̄ pōt ſe qͥs obligare in p̄i dicium anime ſue. xxij. q. iij. ꝑ totum vn̄ ſicut dicimus in corpore ꝙ nemo eſt dominus membroꝝ ſuoꝝ. vt. l. liber homo. ff. ad. l. acquil̓. nec poteſt fine pena ſe occi dere vl̓ vulnerare vel alterius occiſione ſe exponere vt in. c. non licꝫ. xxiiij. q. vi. et in. l. non tantum. ff. de ap pella. ita et fortius nō eſt quis dominus anime ſue vt ad peccatum quis poſſit ſe obligare. nā ⁊ iuramētū nō obligat ad peccandū qꝛ nō dꝫ eſſe iniquitatis vinculū vt in. c. quanto. ⁊ in. c. ſi vero. d̓ iureiur. qd̓ ꝓcedit etiā ſi obligaret ſe ad peccatum veniale vt ꝓbat̉ in. c. ij. de pact. li. vi. Tercia regula ē ꝙ pactum turpe vel rei tur pis non eſt obligatorium ⁊ dicitur pactum turpe quādo continet in ſe turpitudinem licet res ſuꝑ qua interponit̉ non ſit turpis vt ſi promitto tibi dare. x. vt mihi conferas eccleſiam. et omne pactum contra ius eſt tur pe vt in. c. faciat homo. xxij. q. ij. ⁊ in. l. filius. ff. de cō di. inſti. pactum vero rei turpis eſt quando interponi tur ſuper re turpi vt ſi ex pacto capio. x. vt homine iter. ficiam Quarta ⁊ vltima regula eſt qͣꝫ pactā impoſſibi le de iure vel de facto nō obligat. qꝛ impoſſibiliū nul la eſt obligatio vt in regula nemo poteſt. de reg. iur. li. vi. et ideo dicimus ꝙ preceptum ſuperioris non obligat ad impoſſibile vt in. l. fi. ff. q̄ ſen. ſine appel. reſci. ⁊.xix. di. in memoriam. Et ex hoc et ex tex. nota. ꝙ il lud dicimur poſſe quod de iure ⁊ de facto poſſumus qd̓ autem non eſt poſſibile de iure reputatur impoſſibile vt in dicto. c. facit homo. pone exemplum. ꝓmitto tibi donare rem ſacram hoc em̄ de iure non ē poſſi bile vt in. l. inter ſtipulantem. in.§. ſacram. ff. de ꝟbo. obli. Idem ſi eſt impoſſibile de facto vt ſi ꝓmitto celū digito tangere vel quid ſimile Eſt tamen inter hec dif ferentia. naꝫ ſi pactio impoſſibilis eſt de iure ⁊ d̓ facto vel de iure tantum nō obligat. ſi aūt eſt impoſſibilis d̓ facto tantum aut illa impoſſibilitas ē perpetua ⁊ non obligat vt inſti. de inuti. ſtipu.§. i. aut eſt impoſſibilis ad tempus ⁊ tunc obligat vt ſi promitto tibi dare mil le ⁊ impoſſibile eſt mihi tibi nūc ea tradere ſum nihil ominus tibi obligatus. quia hoc non eſt impoſſibile ẜm naturam. et potius dicitur incōmoditas qͣꝫ impoſ ſibilitas vt. l. continuus. ff. de verbo. obli. Ultimo nota ibi omnis pactio omniſqꝫ conuentio differentiaꝫ eſſe inter pactum et conuentionem. nam pactio eſt ſpe cialis. conuentio eſt generalis. nam generaliter poteſt dici conuentio quando homines in aliquam ſententiā conueniunt qualecūqꝫ ſit illud ſuper quo conueniunt vt in. l. i.§. ij. et in. l. conuentionis. ff. de pact. Op. ꝯtra tex. et p̄dicta d̓. c. debitores. d̓ iureiurā. vbi valet iuramētū d̓ vſuris ſoluēdis et tn̄ īterponit̉ ſuꝑ re turpi Sol̓. pactū nō valet ſine iuramēto exquo turpiter ꝗs recipit ſponſionem vt in. d. c. debitores. Sꝫ an valeat iuramentū diſtingue ꝙ aut ꝯtinet turpitudinē ex perſo na vtriuſqꝫ recipientis ſcꝫ et iurantis ⁊ nō tꝫ. vt ī. d. c. ſi diligenti. ⁊. xxij. q. iij. ꝑ totū. aut ꝯtinet turpitudinē ſolum ex parte iurantis et idem quia non poteſt quis ſe vinculare ad peccatum vel etiam contra bonos mo res vt in regula non eſt obligatorium. de regu. iuris. li. vi. aut continet turpitudinem ſolum ex parte recipi entis non autem ex parte iurantis et iuramentum obligat et hoc caſu procedit. c. debitores. et eſt ratio qꝛ iuramentum principaliter dirigitur in deum in quo nulla feperitur turpitudo ergo iurās tenetur ad obſeruantiam et ſeruando non peccat. ſed ſolutū vigore hu ius iuramenti pōt repeti ab eo qui turpiter recepit vt ī o. c. debitores. ⁊ ī. c. ad audiētiā. ⁊ ī. c. ad aures. quod me. ca. Ultimo q̄rit̉ ꝗdam fecit pactum creditori