¶ De terra ¶ Incipit liber de terra ⁊ de eius proprietatibus. ¶ The decimulquamus. Oſtquā diuina cooperante gratia/ ꝯpletus eſt tractatus de ꝓprie tatibꝰ corporis ſupremi luminoſi ſci licet celi ⁊ corporiſ intermedij lucidi ꝑ ſpicui ⁊ dyaphani.ſ. ignei/ aeri ⁊ aquei. vltimo dicēdū ē de ꝓprietatibus corꝑis infimi ⁊ oꝑaci hoc tā in generali ꝙͣ ī ſpeciali. Corpus aūt infimū ⁊ extremū ē ipſa terra reſpectu celi de cuius ꝓprietatibus cōibus/ aliqua ſūt hu ic opuſculo inſerēda ⁊ hoc quo ad eius ſubāꝫ qualitatē ⁊ cōtentū ſiue ornatū. Cōtinet autē in ſe interius ꝓ ornatu oīa metheorica ⁊ mi neralia ſicut lapides ⁊ metalla. Exterius vero ſenſibilia ſicut beſtias. ⁊ iumenta ⁊ vegetabilia. vt berbas ⁊ plantulas ⁊ arbuſta. de quibꝰ oībus ponēda ſūt aliqua in hoc tractu ꝓut de eis ſacra ſcriptura videt̉ in ſuꝑficie facere mē tionē. ſimplicia aūt ⁊ fere oībus nota credimꝰ hic ꝓ ſimplicibus debere ſufficere. ⁊ ideo d̓ il lis pauca hic recitantes maiora maioribus ⁊ ſubtiliora ſubtilioribus reſeruamus. Hic aūt in prīcipio huius opuſculi volumus ꝓteſtari ꝙ paꝝ aut nihil de nr̄o hic apponimꝰ. ſed au ctoritate ſanctoꝝ ⁊ etiā aliquoꝝ philoſophorū dicta quēadmodū ī precedētibꝰ fecimꝰ mēti one intericalanter ꝑ ordinem inſerimus. Ema itaqꝫ(vt. d. Iſi. li. xij. c. i.) ē ī media indei regione poſita ab oī bus ꝑtibꝰ celi in modū cētri equa liter equali interuallo ſeꝑato q̄ ſingulari nūro totū orbē ſignat in pl̓i ꝟo ſingulas eiꝰ ꝑtes Eſt aūt terra dicta vt dr̄ ibidē a ſuꝑiori ꝑte qͣ terit̉ hͨ. ⁊ humꝰ dr̄ a mari huido cui ꝯiūgit̉. dr̄ ⁊ tellꝰ qꝛ fructꝰ eius tollimꝰ. dr̄ ⁊ oꝑs qꝛ opefert frugibꝰ eadē dr̄ arida vel qꝛ arature ⁊ culture ē apta vel qꝛ ab aliqua ſiccitate ꝓpria ē di ſtincta/ ꝙ enī humida ſit hoc ab aque vicinitate nomē ſortit̉(vt d. Iſi.) ꝓprietates auteꝫ terre deſcribit baſi. in exame. Terra inquit eſt corpus infimū ⁊ mediū equalibꝰ ſpacijs a ce lo remotū. ⁊ ideo celi cētrū a ſapiētibus eſt vo catū. Unde ⁊ oīuꝫ corpoꝝ ē corpolentiſſimuꝫ d ſimplicitate ⁊ ſubtilitate habēs minimū/ al teꝝ mūdi fundamētū/ corpus natura frigidū ⁊ ſuccū quātitate reſperet celi minimum. quā uis ī ſe maximū qualitate obſcurū ⁊ ex ſe oꝑa cū figuratiōe ſpericū. ⁊ nō niſi aque glutio cōmanſiuū vel continuū ſcd̓m totū quietū. licet in ſuis partibꝰ ſuſcipiat ſepe motū/ omniū corporaliū viuētiū habitaculū pedū dei ſcabellū dictū. eo ꝙ in corꝑe mūdi nimia ē ſpēs eius ⁊ elementū minus/ ⁊ ī eo apparet minus diuine operatio ptātis. ꝓpter qd̓ dr̄ ſuo q. in fimo pede tangere terrā/ qꝛ reſpectu magnitu dinis ⁊ pulchritudinis celi/ minime vr̄ in cor pore terre diuine ſapientie ſublimitas relucere. Quāuis aūt terra reſpectu celeſtis corporꝭ ſi infima. tamē luminarū celeſtiū influentie ē potiſſime ſuſceptiua. ⁊ ideo fecūdiſſima ē tāꝙͣ vir omniū ⁊ multaꝝ ⁊ cōtrariaꝝ ſpecieꝝ maxime ꝓductiua. Cū enī ſit celi centrū in oī ſui ꝑ te ab ipſo recipit influētiā ⁊ effectū. Unde qd̓ minus nobilitatis videtur habere in ſua ſubā recuperat effectuꝫ ⁊ in virtute ſua. qꝛ nobiliores ꝓducit ſcd̓m quid ſpecies aliquas ꝙͣ ipſū celū. quod ꝓ ornatu habꝫ ſolas ſenſibiles ſtei las. Terra vero ꝓ ornatu cōtinet ⁊ ꝓducit ve getabiles/ ⁊ rationabiles creaturas. vt. d. ba ſi. dicit et. idē terra(vt di. philoſophus) ē ꝓprijs equi librata ponderibus quelibet enim ſuaꝝ partiū ſuo pōdere nititur ad mundi mediū quo niſu ⁊ inclinatione ſingularū partiuꝫ tota circa centrū equilibrata ſuſpēdit̉/ ⁊ equa liter īmobilis retinet̉. Sicut ſcriptū ē. qui fun daſti terrā ſuꝑ ſta. ⁊c.) ideo ſcd̓m Iſi. li. xi. Di citur ſolū qꝛ elementū eſt ſolidū cuiuſlibet cor poris quantumcumqꝫ ponderoſi ſuſtinens totā molē. Unde quelibet grauia ſurſū mota quouſqꝫ terrā ſtabilē tangāt ꝑmanēt inquieta ſed cū ꝑuenerint ad terrā quietātur. ꝓpter inſignes autē ipſius terre ꝓprietates nobiles ⁊ effectus error gentiliū terrā deificauit/ ⁊ eā diuinis honoribus antiquitus venerari ⁊ colere cōſueuit(ſicut d. Iſi. li. viij. ī trac. de dijs gentiū ⁊ demonibꝰ li. xiij. Cererē deoꝝ mr̄em vo cauerūt antiqui terrā a creādis frugibꝰ ſic dcā ē eo ꝙ oīa cibat/ ⁊ nutrit oīa indigētia alimen to. nā terra mr̄ ē fecūditatis. qꝛ nullū vegetabi le pōt creſcere niſi ī terreſtri ſubā radicet̉. ideo etiā ops ē dicta qꝛ melior ſit terra oꝑe culture ⁊ ex ipſa etiā cōſequit̉ opē victus quelibet viuens creatura dicta eſt ⁊ honeſta vel qꝛ ſtat vi ſua vel qꝛ herbis arboribus/ ⁊ floribꝰ ſit veſtita(vt d. idē.) Terra.n. a ſeminibꝰ areſcētibꝰ in hieme calorē concipit ab ethere in vere ⁊ in eſtate. Unde rūc herbis ⁊ floribꝰ ornat̉ ⁊ veſci tur qͥbꝰ in autūno ⁊ hieme ſpoliat̉. In ſignuꝫ aūt tāte fecūditat̉ ⁊ virtutis facta ē ei magna op
