Danielis vt pꝫ intelligēti. Preterea in hac expōne exponit̉ illud. Uſqꝫ ad xp̄m ducē. de Cyro qd̓ pꝫ eſſe falſum ex tribus. Primo qꝛ nō ē ve rū ꝙ a deſtructione prima vſqꝫ ad Cyrū fluxerunt. vij. hebdoma de tm̄. cū etiā ẜm cōputū ſuū ab eadē prima deſtructione vſqꝫ ad balthaſar excluſiue fluxerūt. xlix. anni qͥ faciūt hebdomadas. vij integras. nā vt dictū eſt. sͣ. in pͥma obiectōne Nabuch. regnauit poſt deſtructionē tēpli. xxvij. annis. ⁊ ꝯn̄ter euilm eradach filius eiꝰ regnauit. xxiij. ānis qͥ faciūt. l. ānos. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ. vij. hebdoma de ⁊ pluſqͣꝫ annꝰ trāſierūt anteqͣꝫ cepiſſet balthaſar regnare. qͥbꝰ ſi addant̉. v. anni qͥbꝰ ſucceſſiue regͣuerūt balthaſar ⁊ dariꝰ pͥmꝰ. ſicut. sͣ. dictū eſt: ſequit̉ ꝙ. vij. hebdomade ſupͣdicte ⁊ plus. vi. an ni trāſierūt ante regnū Cyri. vn̄ pꝫ eſſe falſuꝫ Cyrū fuiſſe xp̄m du cē de quo angelꝰ loq̄bat̉: nec vꝫ dicere ꝙ qꝛ hebdomada octaua eſt imꝑfecta. iō nō cōputat̉ cū. vij. p̄dictis. ſed reſeruat̉ cōputāda cū. lxij. ſequētibꝰ: tū qꝛ ſex ſūt maior ꝑs ⁊ notabilis hebdomade qͣꝫ vnū potius debuiſſent cōputari cū. vij. pͥmis. qͣꝫ cū. lxij. ſequēti bus cū quibꝰ vnꝰ annus tm̄ illiꝰ hebdomade includebat̉. tū qꝛ in hac reuelatōe angelica deſcēdit̉ vſqꝫ ad dimidiū hebdōade com putandū. ut pꝫ ī hͦ ca. circa vltimā hebdōadā et ſic. vj. āni nō erāt dimittēdi qͥ faciūt plꝰ qͣꝫ dimidiū hebdoāde. tū qꝛ in. v. ānis hu­ius octaue hebdomade regnauerūt duo magni monarche.ſ. bal­thaſar ⁊ dariꝰ. quoꝝ qͥlibet accedit magꝭ ad terminū. vij. hebdoā daꝝ qͣꝫ cyrus. vn̄ de qͦlibꝫ eoꝝ debuiſſet potius intelligi qͣꝫ de cy­ro qͥ lōgius diſtat. ſcd̓o qꝛ nuſqͣꝫ in ſacra ſcriptura legit̉ ꝙ aliquis dicat̉ meſſias ſeu vnctꝰ ſimpliciter niſi vnctus ſuerit corporaliter ſacro oleo quo ſacerdotes ⁊ reges vngebāt̉. vel ſpūali.ſ. oleo gr̄e ꝓphetalis. de qͦ in psͣ. Unxit te deꝰ deꝰ tuus oleo ⁊c̄. Sil̓iter aūt ⁊ ibi. Noli tāgere xp̄os meos. qd̓ ẜm expoſitores intelligitur de abraam ⁊ alijs patriarchis qͥ fuerūt ꝓph̓e. Neutro iſtoꝝ modoꝝ pōt attribui vnctio cyro vt meſſias dici poſſet. nā nō fuit ꝓpheta vt eſt manifeſtū: nec etiā ſacro oleo vnctꝰ. vt pꝫ ex hͦ. nā oleū vnctō nis ſacrū nunqͣꝫ fuit in tēplo ſcd̓o. vt hr̄ in li. qͥ dr̄ canhedrin ⁊ in alijs locis. Si aūt obijciat̉ de hoc qd̓ dr̄ Eſa. xlv. Hec dicit dn̄s meſſie ſeu xp̄o ſuo cyro: nō vꝫ. nā ẜm mgr̄m hiſtoriarū vt ra. ſa. te­ſtatur meſſias nō accipit̉ in p̄dicta auc̄te Eſa. niſi ꝓ vero meſſia qͥ ab eis expectat̉: ⁊ nō ꝓ cyro. idem Ra. ſa. Abenhazra. tertio qꝛ poſito ⁊ nō cōceſſo ꝙ meſſias poſſet dici cyrus in ſacra ſcriptura cū tn̄ ſibi adiungit̉ hec dictio magnid ꝓut eſt in hebraica lr̄a. nl̓ lo mō pōt intelligi de cyro: nec d̓ aliqͦ alio meſſia ſeu vncto: niſi d̓ rege meſſia tm̄. de qͦ oēs principaliter ꝓph̓e loquunt̉. Cuius rō eſt. Nā ꝓpriꝰ ⁊ verus ſenſus huiꝰ dictionis magnid eſt princeps ſeu pͥncipal̓. vt pꝫ Prouerb̓. viij. ca. Audite qꝛ pͥncipalia loquor vbi em̄ nos habemꝰ principalia. in hebreo hr̄ magdin qd̓ eſt plu­rale iſtius ſingularꝭ magnid. ⁊ ſic de ml̓tis alijs. Nullus em̄ ſane mentis poſſet dicere: nec ipſimet hebrei in tantā ꝓrūpūt inſaniā ꝙ aſſererent vt in ſacris ſcripturis meſſias principal̓ dicat̉: niſi il le qͥ inter ceteros xp̄os principatū tenet vel tenebit ẜm eos. ī cuiꝰ etiā ſignū Eſa. lv. ca. vbi de vero xp̄o ad lr̄am agit̉. etiā ẜm heb̓. ibidē legit̉. Ecce teſtē ppl̓is dedi eū magnid ⁊ p̄ceptorē gentib Ecce qͣliter cōcordat Eſaias cū angelo reuelāte Danieli. noīan­do verū xp̄m ſeu meſſiā magnid.i. principē ſeu principalē. Et ſic ptꝫ ꝙ expoſitio Ra. ſa. aſſerēs ꝙ xp̄s in hoc loco accipit̉ ꝓ Cyro eſt oīno falſa. Et notandū ꝙ Ra. abenhazra qͥ magne auc̄tis re putat̉ inter eos in expōne lr̄ali. ⁊ etiā alij moderni attēdentes ꝙ Cyrus in ſcripturꝭ nō poſſit dici xp̄s ſeu meſſias. cupientes tn̄ ꝙ hec auctoritas nullo mō applicaret̉ xp̄o nr̄o. idcirco p̄dictus ra. abenhazra attribuit p̄dictū verbū.ſ. vſqꝫ ad xp̄m neemie. alij ꝟo zorobabel. Sꝫ diligent̓ intuenti nihil eis prodeſt hec varietas ⁊ aſtutia. nā eiſdē rōnibꝰ excludūt̉ ab iſto loco neemias. zorobabel ⁊ agrippa: ſicut ⁊ cyrꝰ. ⁊ hec de ſcd̓o principali. Circa tertiū pͥnci pale ſupponēdū eſt ꝙ iuſticia ſempiterna qͥ cōtinet̉ in ꝟbis ange li ẜm traditionē thalmudiſtaꝝ eſt ipſe xp̄s ſeu meſſias. vt habet̉ in li. de ordine mundi sͣ. allegato. vbi quidā doctor eoꝝ de anti­qͥs qͥ dr̄ Ra. barachia. exponēs illud Eſa. lvi. vbi dr̄. ꝓxima ē ſal­uatio mea ad veniendū. ⁊ iuſticia ad releuandū. dicit exp̄ſſe ꝙ ꝑ illud qd̓ d̓r iuſticia mea intelligit̉ meſſias de quo ſcriptū eſt in da nieli. ix. ca. Vt adducat̉ iuſticia ſempiterna. Sil̓iter p̄ſupponēdū eit ꝙ ſanctuſſanctoꝝ: qd̓ cōtinet̉ in p̄dictis verbis angelicis ītelli gitur ipſe xp̄s ſeu meſſias ꝓmiſſus. vn̄ Ra. moy. barnahaman re tolligens multa q̄ de hac materia in libris thalmudicis legunt̉. ⁊ xxp̄ones p̄dictū verbū in ſua glo. ſuꝑ Dan̄. ſic dicit. Sanctuariū ſanctuariorū vel ſanctuſſanctoꝝ nō niſi ipſe meſſias eſt ſanctifica tus de filijs dauid. Preſupponit̉ etiā ꝙ infra tp̄s. lxx. hebdomadarū implenda erāt illa q̄ in verbis angelicis principalit̓ cōtinent̉.ſ. cōſūma tio p̄uaricationis: ⁊ adductio iuſticie ſempiterne. ⁊ vnctio ſanctiſcōꝝ: ꝓ ut in ſcd̓a rōne. sͣ. cōtra expōem Ra. ſa. fuit deductū. Ex quibꝰ ſequit̉ ꝙ ante deſtructionē tēpli ſcd̓i adducta eſt iuſticia ſempiterna ⁊ vnctus eſt ſanctuſſanctoꝝ.ſ. verꝰ meſſias ꝓmiſſus. ꝯn̄tia tenet ꝑ expōem Ra. ſa. sͣ. dictā. ẜm quā. lxx. hebdomade terminant̉ in tꝑe deſtructionis tēpli ſcd̓i vt dictū eſt. Et ſic infra illud tp̄s qd̓ iā ꝑ magna tꝑa tranſijt in p̄terituꝫ xp̄s venit: qd̓ eſt intentū. Nec mirandū ſi ex falſa opinione cōcludatur veritas. tū qꝛ ex falſis ſepe ſequit̉ verū. tū qꝛ ad cōuincēdū aduerſarios ipſoꝝ ꝓpria cōfeſſio eſt efficax argumētū. Et no. ꝙ non ſolū ẜm Ra. ſa. thalmudicā doctrinā. vt dictū eſt. ſed etiā ẜm oēs fere expoſitores eorū lxx. hebdomade terminant̉ in deſtructione templi ſcd̓i. Et hoc de tertio principali. In eo. ca. vbi dicit̉ in poſtil. Qd̓ aūt ſequit̉ ad dictā enu­merationē mardocheū tūc fuiſſe tante etatis oſtendit̉. qꝛ ductus ſuit in babylonē cū iechonia rege iuda. vt hr̄ Eſdre. ij. ca. Additio. On eſt neceſſariū ex textu allegato heſter. ij. ca. cōcedere ꝙ mar­docheꝰ fuiſſet ductꝰ in babyloniā cū iechonia rege iuda. ibi em̄ legit̉ ſic. Erat em̄ vir in ſuſan ciuitate vocabulo mardocheus fi lius iair: filij ſemei: filij cis de ſtirpe gemini qͥ tranſlatꝰ fuerat de hierl̓m eo tꝑe qͦ iechoniā regē iuda trāſtulerat ⁊c̄. ẜm quā lr̄am ſi illud relatiuū qͥ traſlatꝰ fuerat: referat̉ ad ꝓauū mardochei: ⁊ nō ad mardocheū: ſeqͥt̉ ex lr̄a ꝙ Cis ductus fuit in trāſmigrationē cū iechonia: nō aūt mardo cheus ꝓnepos ſuꝰ. ⁊ ſic nō oporteret ꝯcedere ꝙ mardocheꝰ fuiſſꝫ. cclix. annorū: qn̄ ꝑ aſſucrū fuit exaltatꝰ. vt dicit poſtil. qꝛ forte ꝑ magnū tp̄us poſt trāſmigrationē mardocheꝰ fuiſſet natus in ſuſis vel alibi. Sed ꝙ qͥ tranſlatꝰ fuerat poſſet referri ad Cis. pꝫ ꝑ exēplū. nā ſi qͥs dicit ꝙ da­uid ſuit filius yeſſe. filij obed. filij booꝫ qͥ ꝯͣxerat cū ruth moabitide: veꝝ dixiſſet. nā illud vltimū relatiuū qͥ poſſet referri tm̄ ad ſuū īmediatū an­tecedēs. vn̄ ſil̓iter poſſet intelligi in ꝓpoſito. Et hoc mō accipiunt̉ grā­maticalia in genealogia ſaluatoris. Lu. iij. ca.ſ. ꝙ qd̓libet iſtorū relati­uorū dꝫ referri ad ſuū īmediatū antecedēs: nō aūt ad remotū. vt pꝫ intu enti. Ex quibꝰ ſequit̉ ꝙ expō prima poſtil. nō eſſet reprobanda ꝓpter il lā inconuenientiā quaꝫ allegat de etate mardochei. eſt tn̄ alia rō potior ad impugnandū illā expōem: que quidē rō ſumit̉ ex initio hebdomada rū ꝓut pꝫ infra cū de vera expōne tractabitur. In eo. ca. vbi dicit̉ in poſtil. Primo igit̉ vidēdꝰ eſt terminꝰ a qͦ incipit cōputatio. lxx. hebdomadaꝝ. Additio. N expōne huiꝰ viſionis eſt maxima varietas nō ſolū int̓ catholi cos ⁊ iudeos qͥ ex diuerſitate fidei circa aduentū xp̄i diuerſimo de eā exponūt. ſꝫ etiā int̓ catholicos ex varietate opinionū atqꝫ hiſtoriarū multiplex interuenit varietas. idcirco vt planior ſenſus magꝭ eluceſcat de tribꝰ ꝑ ordinē vr̄ aliqͥd declaranduꝫ. Primo.ſ. de terminis harū hebdomadaꝝ.ſ. de initio ⁊ fine qualiter ſint inqͥrendi ſeu īueſtigā­di. ſcd̓o qͣliter ſit ꝓcedendū in computatione ab vno extremo ad aliud tertio qͣliter de hac reuelatiōe ẜm eius catholicā expōem cū aduerſarijs eſt agendū. Circa pͥmū p̄ſupponēdū eſt ꝙ initiū harū hebdomadaruꝫ nō pōt rōnabiliter aſſignari in aliqͦ tꝑe ſequēte tp̄s quo hͨ reuelatio fuit facta Danieli.ſ. poſt ānū. j. darij. Cuiꝰ rō eſt. Nā ex hoc ſequeret̉ ꝙ da­niel ꝑ hāc reuelationē ſibi factā nō eſſet certificatꝰ de tꝑe quo ea q̄ pete. bat debebāt īpleri: ſꝫ potiꝰ igͦrabat qͣntū tꝑis diſtabat a tꝑe reuelatio­nis vſqꝫ ad tꝑ̄s in qͦ cōplerent̉ ea q̄ ſibi fuerant reuelata: qd̓ eſt inconue niēs: cū in huiꝰ notitia deꝰ pͥncipal̓r deſideriū ſuū īpleuit. ⁊ iō non legit̉ petiuiſſe ab angelo ſuꝑ hͦ vlteriorē cognitionē. vt pꝫ lr̄am intuēti. Pre­ſuppoſitū aūt pꝫ ꝑ palpabile exēplū. nā poſito caſu ꝙ vnꝰ dn̄s habeat vnū ſeruū: cui ex miſericordia vel liberalitate ꝓmiſerat libertatē a ẜuitu te nullū tp̄s ei aſſignās. ⁊ ꝯn̄ter ex aliqͣ occaſione illū ẜuū incarcerauit ſeu poſuit in cuſtodia: qui q̄deꝫ ſeruꝰ maxime anxiatꝰ a longa ẜuitute ⁊ carcere inſtāter dn̄o ſuo ſupplicat vt miſereat̉ ei de tā diuturna ⁊ acerba afflictione: ⁊ cōcedat ei libertatē a ẜuitute ꝓmiſſam. ſil̓iter ⁊ a carcere: a dn̄o ſuo accipit talē rn̄ſionē.ſ. ꝙ a die in qͣ hr̄et licētiā exeūdi de carcere vſqꝫ ad ānū cōtinuū ꝑfectā libertatē vt ꝓmiſerat ei daret. In qͦ caſu ma nifeſtū eſt ꝙ ſeruꝰ ille nullā certitudinē hꝫ de tꝑe ſue liberationis. Cum em̄ tp̄s pͥmū a qͦ pēdebat tp̄s ſcd̓m eſt ſibi penitꝰ ignotū: ꝯn̄ter ⁊ ſcd̓ꝫ ſi militer eſt ei ignotū. Qd̓ qͥdē exēplū totaliter applicat̉ caſui nr̄o. nam ſi initiū hebdōadaꝝ tꝑe reuelationis erat futuꝝ: nec fuerat danieli reuela tū qͣntū diſtabat a pn̄ti tꝑe reuelatiōis. adhuc facta reuelatōne remane bat dubiꝰ Daniel de ꝓpinqͥtate ſeu ꝓlixitate tꝑis in qͦ reuelata debe­bāt īpleri qd̓ pͥncipaliter ab eo ītendebat̉. Ex quibꝰ ſequit̉ ꝙ exponere ab exitu ẜmonis de āno pͦ Cyri vl̓ de. xx. artaxerſis eſt oīno incōueniēs Daniel em̄ tꝑe reuelationis neſciebāt ſi Cyrꝰ hēbat illā licentiā dare. ſi­milit̓ ſic̄ artaxerſes ⁊ multominꝰ qn̄ hec erat facturi. qꝛ qd̓libet illoꝝ erat