Prologus quod ſignificātius chroniconʳ totius diuīe hiſtorie poſſumꝰ appel lare: ꝗ lib̓ apd̓ nos paralipomenō primꝰ ⁊ ſcd̓s inſcribitur. octauus eſdras: ꝗ ⁊ ip̄e ſil̓r apud grecos et latīos ī duos libros diuiſus eſt. no nus heſter. Atqꝫ ita fiūt ꝑiter ve teris legis libri uigītiduo.i. moyſi ꝗnqꝫ: ⁊ ꝓphetarū octo. agiogra phoꝝ nouē. Quāqͣꝫ nōnulli ruth ⁊ cynothº īter agiographa ſcripti tent: ⁊ hos libros in ſuo putēt nūe ro ſupputādos: ac ꝑ hoc eē priſce legis libros vigintiqtuor: qͦsᵗ ſub nūero vigintiqtuor ſenioꝝ apoca lipſis iohānis inducit adorātesq agnū ⁊ coronas ſuas ꝓſtratis vul tibus offerētes: ſtātibꝰ corā qͣtuor aīalibꝰª oculatis an̄ ⁊ʰ retro..i. ī p̄teritū ⁊ in futurū reſpiciētibꝰ ⁊ īde feſſa voce clamātibꝰᶜ ſctūsᵈ: ſcūs ſctūsᶠ: dn̄sᵍ d̓sʰ omp̄s ꝗᵏ erat: ⁊ᶠ ꝗ I ꝗ vēturꝰ eſt. Hicⁿ ꝓlogus eſt: ſcripturarū qͣſi galeatūᵈ prīcipium oībꝰ libris qͦs d̓ hebreo v̓timꝰ in la tinū ꝯuenire pōt vt ſcire valeamꝰ ꝗcꝗd extra hoſ eſt īter apocripha eē ponēdū. Igit̉ ſapīa q̄ vulgo ſa lomonis īſcribit̉. ⁊ ieſu filij ſyrach lib̓. ⁊ iudith. ⁊ thobias: ⁊ paſtor n̄ ſunt ī canōe. Machabeoꝝ primuꝫ r Chronicon. id eſt temporale vel temporaneum. eo ꝙ totum tempus cōplectit̉ ab adā vſqꝫ ad finē regū. Et d̓r a chronō qd̓ eſt tp̄s. ⁊ īde chro nicus ca. cū.i. tꝑalis vel tꝑaneꝰ. ⁊ chronica coꝝ. tꝑa vel tēpoꝝ ſeries vl̓ ordo. vel vbi tꝑa vl̓ fctā diuerſoꝝ tempoꝝ ꝯtinēt̉. vide. sͣ. in epl̓a ad pau linū. vij. c. vbi exponit̉ paratypomenon. s Cynoth hebraice. treni grece. lamētatōes latine Quos ſub nūero ⁊cͣ. iiij. c. xxiiij. ſeniores ſunt vete. teſta. doc. eminētiā ꝟtutū ⁊ ꝑfectionē operū docētes. nā qͣter ſex faciunt. xxiiij. vt ꝑ qͣternariū deſignet̉ eminētia ꝟtutū ꝑ ſenariū ꝑfectio operū qꝛ ſex dies ſunt in qͥbus licet oꝑari. vl̓ ꝑ ſeniores xxiiij. deſignātur duode cim pr̄iarche ⁊.xij. ꝓph̓e v Adorātes agnum.i. xp̄m verū deuꝫ credētes eū ꝓ nob̓ paſſū. Per co ronas victorie tēptationum intelligūtur. qͣs ꝓſtratis vultibꝰ offerunt: dū oīa bōa ſua deo hūi liter attribuunt. Animalia qͣtuor ſic̄ dicit gloſa. xp̄s qͥ natꝰ eſt: paſſus: re ſurgēs: aſcēdēs. ⁊ breui ter tangit glo. ꝙ xp̄s dr̄ hō ī natiuitate. vitulus qͥ eſt aīal īmolaticiuꝫ in paſſiōe: leo fortꝭ in reſurrectōe: aqͥla q̄ in altū vo lat in aſcēſione. Vel vir tus fortitudīs deſignat̉ in leone. in vitulo īmobilis ꝟtus tēperantie. in hoīe ꝟ̓tus iuſticie. ī aqͥla que viget in viſu ꝟtꝰ pru dentie. vel in hoīe hūani tas. in vitulo ſacerdotiū in leone regnū. ī aqͥla ex p̄mit̉ diuītatꝭ ſacramētū Oculatꝭ an̄. rōe pͥncipij. b Et retro. rōe finis. ip̄e eſt em̄ alpha ⁊ o. initiū ⁊ finis. Apoca. xxi. b. c Clamātibꝰ id eſt in ſctīs ſuis grās agētibꝰ. d Sctūs pater. e Sanctꝰ. filius. f Sanctꝰ ſpūſſanctꝰ. gͦ Dn̄s. pro pter regnū qd̓ ꝓpriū eſt bōitatꝭ. h Deus.i. vidēs ꝓpter ſapientiā. Et qͥ Omnipotēs. ꝓpt̓ potētiā. k Qui erat. ſine pͥncipio. eſt immutabilis. m Et qͥ vēturus eſt. glo. filiꝰ corꝑalit̓ apparebit: to ta deitas ſe manifeſtabit hoībus. n Hic ꝓlogus ⁊c̄. vide diuiſionē o Galeatū pͥncipiū. methaphorice ſupra poſitā in pͥncipio ꝓlogi. loqͥtur. qꝛ ſicut capiti ſupponit̉ galea ⁊ armatū ꝯͣ hoſtes ſe defendit: ſic prologus iſte oībus qͦs hieronimꝰ de hebreo trāſtulit in latinū ſuꝑponi pōt ⁊ defendit ſacrā ſcpͥ turā ꝯͣ illos qͥ inducunt apocripha pro agio graphis. vide. sͣ. in prologo ſuꝑ ioſue in pͥncipio: ⁊ inuenies qͥd ſit apo Ex ipſa phraſin.i. ex ipſo modo loquē criphū ⁊ qͥd agiographū. di. qꝛ grecā redolet eloquētiā. Phraſis grece locutio latine. vn̄ ꝑiphra ſis.i. circūlocutio. ⁊ antiphraſis ꝯͣria locutio. Itē phraſo ꝟbū grecū idē eſt qd̓ loquor. ⁊ inde phraſis locutio. ⁊ inde fraſtes locutor. ⁊ cōponitur metaphraſtes.i. interpres. ⁊ paraphraſtes: qͥ minus bn̄ interp̄tatur. q Que cū ita ſe habeant. ⁊c̄. antiquoꝝ. id eſt. lxx. interpretum. In tēplo. alias in tabernaculo dei ⁊c̄. hūiliādo ſe videt̉ potius cōmē dare. lxx. interp̄tes qͣꝫ cōdemnare. Un̄ in ſcd̓o libro ꝯͣ ruffinū cū poſuiſſꝫ eadē ꝟba q̄ h̓ ſequūtur dicit. Quāto ꝯͣ. lxx. īterp̄tes tumeā ſuꝑcilio. vt illos aurū ⁊ p̄cioſos lapides ⁊ purpurā: me pelles ⁊ pilos caprarū in ta bernaculo xp̄o obtuliſſe profitear. s Offert qd̓ pōt Exod̓. xxv. a. ⁊. xxxv. b. t Byſſum. linū candidiſſimū. v Purpurā. pannū ſe libꝝ hebraicū reperi. ſcd̓s grecus eſt: qd̓ exᵖ ip̄a phraſin ꝓbari pōt. Queª cū ita ſe habeāt: obſecro te lector ne laborē meū rep̄henſionē eſtīes ātiqͦ rū. Inʳ tēplo dei offertˢ vnuſꝗſqꝫ qd̓ p̄t. Alij auꝝ ⁊ argētum ⁊ lapides p̄cioſos: alij byſſūᵉ ⁊ purpurāⁿ ⁊ coccūˣ offerūt ⁊ hya cinthūʸ. Nobiſcū bn̄ agit̉: ſi obtu lerimꝰ pelles ⁊ capraꝝ pilos. Etª tn̄ apl̓s ꝯtēptibiliora nr̄a magis ne ceſſaria iudicat. Un̄ ⁊ tota illa ta bernaculi pulcritudo ⁊ ꝑ ſingl̓as ſpēs eccl̓e pn̄tis futureqꝫ diſtīctio pellibus tegit̉ ⁊ cilitijs: ardorēqꝫ ſolis ⁊ iniuriā ymbriū ea q̄ viliora ſūt ꝓhibēt. Legeᶜ ergo primū ſamuelᵈ ⁊ malachim meū. Meūº in qͣꝫ meū. Quicꝗd em̄ crebriꝰ ꝟtēdo ⁊ emēdādo ſollicitius ⁊ didici mus ⁊ tenemꝰ: nr̄m eſt. Et cū ītel lexeris qd̓ antea neſciebas vl̓ inter pretēᵍ me eſtīato ſi gratus es velⁿ paraphraſtē ſi ingratus. qͣꝫqͣꝫ mi chi oīno ꝯſcius n̄ ſim mutaſſe me ꝗppiā d̓ hebraica v̓itate. Certe ſi incredulꝰ es lege grecos codices ⁊ latinos ⁊ cōfer cū his opuſculis q̄ nuꝑ emēdauimus ⁊ vbicūqꝫ di ſcrepare iter ſe uid̓ris īterroga quē libet hebreoꝝ cui magis accōmo ricum precioſum. Nota ꝙ byſſus eſt coloris niuei. coccus flāniei hyacinthus aerei: purpura ſanguinei. de iſtis qͣtuor operimentis que ponūtur h̓ fit mētio Exod̓. xxxv. x Coccū.i. cocciniū vel vermiculum. y Hyacinthū. quēdā lapidē p̄cioſuꝫ. quādoqꝫ ponit̉ hyacinthus ꝓ lana vel ſerico hyacinthini coloris. ⁊ ita p̄t hic accipi: ⁊ melius qͣꝫ ꝓ lapide. a Et tn̄ apl̓s.i. Corinth. xij. mul to magis mēbra que vidēt̉ corporis infirmiora eē neceſſariora ſt̓ ⁊cͣ b Cilicijs.i. ſagꝭ cilicinis de pilis capraꝝ factis. vn̄ ⁊ caprilacia vl̓ ca pillatia vela dicū tur. c Lege ergo primū. ante qͣꝫ peruerſe iudices. d Samuel ⁊c̄. id ē a me trāſlatū. ſamuel a pud hebreos cōtinet duoſ pͥmos libros regū apd̓ nos: malachī du os vltimos. e Meū inqͣꝫ me um.i. a me veraci ter tranſſatū: ⁊ ſo licite emendatum prpter hoc dicit bis meum. f Inqͣꝫ. id eſt di cō verbū defectiuum eſt. Inqͣ p̄ſentis eſt et quan doqꝫ futuri. Interp̄tem. i. sͣ verum traſſatorē vide in opuſculo de vocabulis biblie: vbi exponitur interpres. Uel ꝑaphraſten.i. iuxta loquē tem. Paraphraſtes dicit̉ qͥ n̄ trāſ fert litterā ex litte ra: ſed ſenſum ex ſenſu. ⁊ d̓r a2qd̓ eſt iuxta: ⁊ phraſtes qd̓ eſt locutor. qͣſi locutor ẜm ſenſū ⁊ nō ẜm lr̄am. tn̄ de hͦ excuſat ſe hiero nimꝰ dicēs ꝙ nō eſt cōſcius ſe mutaſſe aliqͥd de hebraica ꝟitate. Cōiectore.i. diuinū vel vaticinatorē. Cōiector d̓r interpres vel in cōiecturis peritꝰ: ſortilegꝰ: diuinꝰ. k Sꝫ ⁊ vos famulas xp̄i ⁊c̄. Mirrha.i. vnguēto ī quo pͥncipalis ſpēs eſt mirra. ꝟſus Unguētū nardū: ſꝫ nardus d̓r arbor. Eſt vnguētū mirrhū: ſꝫ gu mi mirra vel arbor. glo. mirra eſt amariſſima ſpēs q̄ mortuoꝝ corpora cōdiūtur. Mirrhū vero vnguētū precioſiſſimū de mirrha factū. l Caput.i. diuinitatē. i. Corinth̓. xi. caput xp̄i deus cōſtrue ſic. Sꝫ ⁊ vos famulas xp̄i rogo que vngitis caput dn̄i. i. creditis ⁊ adoratis diuinitatē xp̄i. Diſcūbētis.i. ſedētis in celo ad dexterā pr̄is. Ungitis inqͣꝫ mirrho fidei.i. fide deo accepta ſuper oīa fragrātia. vn̄ ipſe dicit ſponſe. iiij. canticoꝝ. Odor vnguētoꝝ tuoꝝ ſuꝑ oīa aromata. vnguētoꝝ dicit: qꝛ nō ſolū caput: ſꝫ et pedes xp̄i vngi debēt. Caput vngit qͥ verū deum adorat ⁊ credit. Pedes ꝟo vngit: qͥ eū verū hominē credit. m Que nequaqꝫ ſaluatorē. cū magdalena. Queritis in ſepulcro. qꝛ eū creditis ſurrexiſſe. m Quibus iā. ⁊c̄. i. ꝯͣ detractores ꝯͣ me brutaliter obloquētes. n Qui aduerſum merabido ore. id eſt inſano. p Et circueunt ciuitatē. diffam ando o Deſeuiūt.i. inſaniūt. tranſlationē meam. pͣs. In circuitu impij ambulant.
zum Hauptmenü