Liber ꝓuerbioꝝ Incipit liber ꝓuerbioꝝ. Ca. j. Araboleª ſalomōis filij dauid regis iſrl adᵉ ſciēdā ſapiētiam ⁊ diſciplināᵈ: ad ītelligēda uer ba prudētieᵉ: ⁊ ſuſcipiēdā eruditionē doctrineᵗ iuſticiāᵍ: ⁊ iudiciūʰ ⁊ equitatēᵗ. Ut det̉ᵏ pa.1 uulis aſtutiaⁱ ⁊ adoleſceūᵐ ſcīa ⁊ intellectus. Audiēs ſapiens ſapiētior eritⁿ: ⁊ ītelligēs gub̓ nacula poſſidebit. Aīaduertet ꝑabolā ⁊ interp̄tationēᵖ uerba 8 ſapientū ⁊ enigmata eoꝝ Timorʳ dn̄i prīcipiū ſapīe. Sapiē tiāᵍ atqꝫ doctrinā ſtulti deſpici unt. Audiᶜ fili mi diſciplinā pa tris tui: ⁊ᵘ ne dimittas legē ma tris tue utˣ addatur gr̄a capiti tuo: ⁊ʸ torques collotuo. Fili mi ſi te lactauerit peccatoresᶻ: neª acquieſcas eis. Si dixerint i Parabole. ꝑabola d̓r a para qͦd ē iuxta: ⁊ bole qͦd ē ſnīa. q̄ nō accipit̉ directe ẜm verba ꝓlata. ſꝫ iuxta.ſ. ꝑ aliqͥd aliud ſignificatū. ſic̄ ꝑ mulierē ſapiētē ītelligit̉ ſana doctrina: ꝑ adulterā ꝟo ſeu meretricē doctrina falſa ⁊ ſuꝑſticioſa. vt dicit h̓ Ra. ſa. ⁊ tali mō loquēdi vtit̉ cōiter liber iſte. Scd̓o notat̉ a ctoris nomē ⁊ genꝰ cū d̓. b Salomonis filij da uid regꝭ iſrl̓. Tertio notat̉ huius libri fructus ſequēs qͥ ē eruditio ſim pliciū vt fiāt ſapientes ⁊ ſapiētū vt efficiantur ſapiētiores. ⁊ qͣꝫtuꝫ ad primū dicit̉. c Ad ſciendā ſapīam. de diuinis. d Et diſciplinā. d̓ ie ribus hūanis. e Ad intelli. ver. pru. que dirigūt in agendis f Et ſuſcipiēdam cru doct. in doctrinalibus ſcientijs. vt grāmatica logica. ⁊ hmōi. g Iuſticia. qͣꝫtum ad habitū. h Et iudiciū. qͣꝫtū ad executionē: qꝛ iudiciū ē executio iuſticie. ⁊ hec duo ꝑtinēt ad maiore i Et eqͥtatē. qͣꝫtum ad populares qͥ ẜm determinationē iudicū dn̄t inter ſe equitatē ſeruat k Ut det̉ ꝑuulis.i. ſimplicibꝰ ꝑ adeptionē p̄dictoꝝ. l Aſtutia. ī malis euitādis. m Et ado. ſci. ⁊ intel. eſt autē. intelleceꝰ ꝓpe cognitio pͥncipioꝝ. ſcīa cōcluſionū tā in ſpeculabilibꝰ qͣꝫ in agibilibꝰ. qͣꝫtū vero ad ſecūdum ſcꝫ vt ſapiētes efficiātur ſapiētiores ſubdit̉ n Audieus ſa. ſapiētior erit: quia in his q̄ prius ſciebat magis habituat̉. ⁊ ex hoc aliqua ſibi apparēt de nouo: ita ꝙ eius ſapientia ī tenſiue ⁊ extenſiue augetur. o Et intelli. guber. poſſi. qꝛ nō ſolū ſciet ſe regere: ſed ēt alios. p Aīaduertet ꝑabolā ⁊ interp̄tationē. vidēdo verū eiꝰ ītellectū. q Verba ſapi. ⁊ eni. eoꝝ. loquūtur em̄ ſapiētes aliqn̄ euigmatice vt occultentur ſnīe eoꝝ deſidioſis ⁊ aperiātur ſtudioſis. r Timor dn̄i. Hic incipit tractatꝰ prime collectiōis que ab aliqͥbus dr̄ eē facta viuēte adhuc ſalomone ⁊ de p̄cepto eiꝰ. ꝓpter qͦd videtur magis ordinata. ⁊ magis poteſt ibi diuiſio reperiri qͣꝫ ī alijs dua bus ſequētibꝰ. Et diuidit̉ in duas ꝑtes: quia prīo ponit̉ doctrina ꝑ modū familiarē ſeu domeſticū. ſecūdo ꝑ modū magis legalē ⁊ politi cū.ſ. c. viij. Prīa in duas: qꝛ prīo docet a quibꝰ ſit abſtinēdū. ſecundo qͥbꝰ ſit adherendū.ſ. tertio capl̓o. Prīa adhuc in duas: qꝛ primo docet vitare rapinā ⁊ auaritiā. ſcd̓o ydolatriā. c. ij. prīa adhuc ī du as: qꝛ prīo docet ꝓpoſitū mō familiari: ſicut pater docet filiuꝫ. ſcd̓o mō magis cōi ſicut iudex vel doctor docet populū ibi. Sapiētia foris p̄dicat. Sciendū tn̄ ꝙ in toto iſto libro nō bū̄ p̄t īueniri artificia lis diuiſio: qꝛ nō eſt liber ordinate ꝯſcriptꝰ. vt ſupra dictū ē. ſed verba notabilia ſalomonis diuerſis tēporibꝰ ab eo ꝓlata. Poſtea r̄uelata ſunt mō ſupradicto abſqꝫ ordine artificiali. ſicut dictū fuit de li bro pſalmoꝝ. ꝓpter qd̓ de diuiſiōe parū ē curādū. Igit̉ in prīa par te dicit̉. r Timor dn̄i principiū ſapiētie. timor em̄ conſiliati uos facit. vt dicit ph̓us ſcd̓o rethorice. Conſiliatio vero eſt inquiſitio ſapiētie. s Sapīam atqꝫ doct. ſtul. deſpi. qꝛ ſola bona ſenſi bilia attēdūt: ⁊ vt brutaliter viuētes cōcupiſcūt. iō ſubdit̉. t Audi fili mi diſciplinā patris tui.i. ip̄ius dei. vt dicit ra. ſa. qꝛ pater eſt oīm per creationē: ⁊ iuſtoꝝ ſpecialiter ꝑ gr̄e adeptionē. v Et ne dimittas legē matris tue.i. eccleſie q̄ a prīo abel iuſto incepit. vt dicit grego. omel̓. vij. uenite nobiſcūᵇ inſidiemur ſanguiniᵉ abſcōdamꝰ tēdiculas cōtra inſontēᵉ fruſtraᵗ deglutiamus eū ſicut infernꝰᵍ uiuēteꝫ ⁊ integrū qͣſi deſcēdētē in lacum h oēm p̄cioſaꝫ ſub̓aꝫ reperiemꝰ īplebimꝰ domos nr̄as ſpolijs ſortē mitte nobiſcūᵏ marſupiū ſit unū oīm noſtrum: filimiᵐ ne ambules cū eis. Prohibe pedē tuū a ſemitis eoꝝ. pedesⁿ eī illoꝝ ad malū currūt: ⁊ feſtināt ut effūdāt ſanguinē. Fruſtra āt iacit̉ rethe ante oculos pēna toꝝ. Ipſi qͦqꝫ cōtra ſanguineꝫ ſuū inſidiātur: ⁊ moliunt̉ᵖ frau des cōtra aīas ſuas. Sic ſemite oīs auariq: aīas poſſidētiuꝫ s Sapiētiaˣ foris predirapiūt catᵘ in plateis dat uocē ſuaꝫˣ. In capite turbarū clamita: īʸ fo ribus portarū orbis ꝓfert uerba ſua dicēsʸ. Uſqꝫ qͦᶻ paruuli x Ut addat̉ gratia capiti tuo.i. corona gratioſa regal̓ vl̓ mitra pōtificalis. que ſapientū capitibꝰ debēt īponi. y Et torques collo tuo. Antiqͥtꝰ em̄ ſapiētes vtebātur tore aurea in ſignū ſapīe: eo qd̓ eſt ornamētū pectoris. ⁊ qꝛ ꝑ ſapiē tiā euitat̉ iniqͥtas. iō ſubditur z Filijmi ſi te la. pec. verbis dulci bus ad maluꝫ te trahere volētes. a Ne acqͥeſcas eis: ſed magis re ſilias b Si dixerit ve ni nobiſcū. ꝓmit tēdo tibi fidelem ſocietatē vſqꝫ ad mortē. C Inſidiemur ſanguini. quia ꝑ iſtā viā citiꝰ poſ ſumꝰ ditari qͣꝫ ꝑ aliam. d Abſcōdamꝰ tēdiculas.i. dece ptionū laq̄os. e Contra inſon tem.i. innocente vel ignoranteꝫ. f Fruſtra.i. ſine cauſa. g Deglutiamꝰ eū. ⁊c̄. i. factū no ſtrū ita erit occul tū ⁊ opertū: ſic̄ il lud qd̓ deſcendit in infernū ſeu in lacū ꝓfundū. h Omnē precio. ſub. repe. in domo eis. Implebimus domos noſtras ſpolijs.i. diuitijs exinde raptis. k Sortē nobiſcū mitte.i. cōica nobis ꝯſentiendo. l Marſupiū ſit vnū oīm noſtrū. id ē omnia ſint cōia: ita ꝙ int̓ nos equaliter diuidātur. m Filiimi ne ambules cum eis. cōicans eoꝝ oꝑbus malignis. iō ſequitur. n Pedes emi illoꝝ. ⁊c. ⁊ patet in littera. o Fruſtra aūt ia. ret. ante ocu. pen.i. ante aues acute videntes periculū. ⁊ vitantes ꝑ volatū. ꝑ rethe h̓ intelligit̉ deceptio pre dicta malignātiū que fruſtra ꝓponit̉ ſapiētibus qui ſunt ocu lati ad videndū ſequēs malū. ⁊ per virtutē ſunt pēnati ad eui tandū. p Ipſi quoqꝫ.ſ. deceptores maligni predicti cō tra ſanguinē ſuū inſidiant̉. quia frequēter in ſuis malis capiū tur ⁊ iugulantur. vt patet d̓ latronibus ⁊ homicidis. p Et moliūtur fraudes cōtra aīas ſuas. qꝛ ꝑ talia merentur mortem gehenne. q Sic ſemite om̄is auari.i. cogitatio nes eius ⁊ machinatiōes ad rapiendū alienū. r Aīas poſſidentiū. ſcꝫ bona aliena. s Rapiūt. ad infernum t Sapientia. Hic cōſequēter docet ſapīe acqͥſitionem. ⁊ mali vitationē ꝑ modū magis cōmunē cū dicit̉. ſapīa.ſ. increata. v Foris p̄dicat. ꝑ ꝓph̓as ⁊ doctores. In plateis dat vocē ſuā. ⁊c. qꝛ habētes ſanā doctrinaꝫ docent in locis publicis. ſicut ecōtrario habētes malā doctrinaꝫ ⁊ ſuſpectā docēt in locis occultꝭ. Ioh̓. iij. c. Qui male agit odit lucē: ⁊ nō venit ad lucē: ne arguatur oꝑa eius. qui aūt fac veritatē venit ad lucē: vt manifeſtēt̉ oꝑa eiꝰ qꝛ in deo ſunt facta. y In foribꝰ por. vrbis ꝓfert ꝟba ſua. hoc dicit̉: quia antiqui tus iudices ⁊ ſapientes eis aſſiſtētes habebāt locū in portis vrbiū. vt oēs tam intranei qͣꝫ extranei haberēt ad eos facilem acceſſum: ⁊ ibi fiebāt correctiōes delinquētiū. iō ſubdit̉. Uſqꝫquo paruuſi ſenſu. licet nō corꝑe. a Diligitis infantiā.i. inſolentiā. b Et ſtulti ea que ſibi ſunt noxia cupient.i. bona delectabilia. ſic̄ bruta aīalia.