Liber nago. Propoſuitᵇ aūt daniel ī cor de ſuo ne pollueret̉ de mēſa regis: neqꝫ de vino potꝰ eius: rogauit eunuchorū p̄poſitū ne cōtamina­ret̉. Deditᵉ aūt deus danieli gr̄am miſericordiā in conſpectu princi­pis eunuchoꝝ. Et ait princeps eu nuchoꝝ ad danieleꝫ. Timeo ego dn̄m meū regē: cōſtituit vobis ci potū: ſi viderit vultus vr̄os macilentiores ceteris adoleſcen­tibus coeuis vr̄is condēnabitis ca put meuꝫ regi. Etᵈ dixit daniel ad malaſſar: quē cōſtituerat princeps cunuchoꝝ ſuꝑ danielē: ananiā: mi­ſaelē azariā. Tentaᵉ nos obſecro b Propoſuit aūt. Hic ponit̉ tertiū diſponēs Danielē ad ſapīam.ſ. ſo brietas victus. ẜm dr̄ Eccle. ij. Propoſui a vino abſtrahere carnem meā vt animū meū tranſferrē ad ſapīam. Sic fecit iſte daniel cum ſocijs Propoſuit aūt da. in cor. ſuo ne pol. ſuis. hoc eſt qd̓ dicit̉ hic. b de menſa regis. hoc eſt de cibis eius. Erat em̄ ꝯſuetudo antiqͦrū de īmolatis idol̓ poneba tur aliqua portio in ſa magnoruꝫ. ſic ſil̓r ibi erāt aliqua lege moyſi ꝓhibita ſic̄ carnes por cine vel hmōi. ſil̓r erant ibi aliqͣ ꝓhibita iudeiſ ex traditionibꝰ paterniſ ſicut ꝓhibitū eſt eis bibere vinū p̄ſſum a cri ſtianis: lꝫ in lege ſit eis ꝓh̓ibitū. qꝛ a tali­bꝰ voluit abſtīer̄ daniel ne pollueret̉ aliqͣ pcā ꝯͣ p̄dicta faciēdo. ideo vo luit abſtinere a cibis et potibꝰ regijs. qꝛ mo­do fecit Iudith qͣꝫdiu fuit holoferne nolēs comedere de cibis eius ſꝫ tm̄de his ſecū attu lerat. ut hr̄ iudith. xij. ſe­quit̉. c Dedit aūt deus da. gr̄aꝫ miſe. in cor. prin. eunuchoꝝ ⁊c̄. q. d. lꝫ princeps eunuchoꝝ multū diligeret danie : tn̄ noluit acqͥeſcere timens ne in corꝑe detrimentū pateret̉. per ꝯn̄s p̄poſitus puniret̉ a rege tanqͣꝫ agens ꝯͣ mandatū eius. pꝫ lr̄a. ſequit̉. d Et dixit daniel ad malaſſar ⁊c̄. qd̓ enī potuit īpetrare a maiori: rit impetrare a minori erat cōſtitutꝰ ad miniſtrandū eis neceſſaria ſpā liter. e Tenta nos ob. ſer. tu. diebus. x. ꝯueniēs ſpaciū ꝓbatōni pe tit: qꝛ nec nimis longū vt de facili poſſit illud impetrare: nec nimis breue ita poſſit veritas apparere. f Et dent̉ nobis legumina ⁊c̄. Iſta nunqͣꝫ fuerūt ꝓhibita iudeis: nec ante legē nec ſub lege: nec pr̄nis tradi­tionibꝰ: nec idolis fiebat oblatio de talibꝰ. poterant vti talibꝰ ſine aliqͣ ſuſpitione peccati. ꝓpter hoc dicit apl̓s ad Ro. xiiij. Qui infirmuſ eſt olus manducet. loquit̉ ibi de infirmitate corporis: ſꝫ de infirmi­tate ꝯſcīe illorū timebāt peccare comedēdo idolatica. vt ibidē pꝫ. ſeqͥt̉ g Poſt di. aūt. x. ap. vul. eoꝝ meliores.i. magis viuidi in colore. h. Et corpulentiores.i. magꝭ carnoſi. i Pre oībus pue. veſce. ci. regio. Hoc aūt factū eſt diuina virtute ꝓpter iuuenū deuotionē. k Porro malaſſartol. ci. ⁊c̄ i. occulte portabat pro ſe familia ſua: ne ab aliqͦ ꝑciperet̉ puniret̉. lPueris. Hec eſt ſcd̓a ꝑs principalis huiꝰ capl̓i: in qua poſita multiplici diſpōne ad ſapīam: vt viſum eſt. con ſequēter hic ponit̉ eminētia ſapīe collata danieli ſocijs eius. pͥmo qͣntū ad intelligentiā ſeu ſapīe habitū. ſcd̓o qͣntū ad eloquentiā ſeu ex­perimentū ibi. Cōpletis. Prima adhuc in duas. qꝛ oſtendit̉ ſapiētia collata oībus general̓r. ſcd̓o danieli ſpāliter: ibi Danieli aūt. Dicit igit̉ primo ſic. lPueris his.i. danieli ſocijs ſuis. m Dedit deuſ ſcīam ⁊c̄. Ex hoc ptꝫ ſolū habuit ſcīam humanā inueſtigationē doctrinā: ſꝫ etiā diuinā infuſionē. dicit. n Scīam. quo ad ſpe culabilia. o Et diſciplinā. quo ad moralia. p In libro. di­ſcendo.ſ. q Et ſapientia. diſcenda vl̓ exponēda. r Daniel. hic ꝯn̄ter oſtenditur qͥd collatū ſit danieli in ſpāli. hoc eſt qd̓ dicit. Danie li aūt dedit. ſupple deus. s Intelligentiā oīm viſionū.i. occultorū quantū ad ea tn̄ in vigilia vidēt̉. ſicut Balthaſar vidit manū ſcriben : qd̓ daniel intellexit. vt hr̄ infra. v. ca. hoc etiā intelligit̉ cognitio illo vidēt̉ auerſis ſenſibus: vt in raptu ex taſi cōſil̓ibus: quorū no­ticiā habuit daniel. t Et ſomniorū. qͣntū ad ea que vident̉ in ſom­no. ſicut pꝫ infra. intellexit ſomniū nabuch̓. de ſtatua magna lapi­de ipſum ꝯterente. ij. ca. Et ſomniū eiꝰ de arbore magna vigili ſancto p̄cipiēte incidi. iiij. ca. vtꝝ āt talis intelligētia occultoꝝ fuerit collata ipſi danieli aliquē. habitū ſibi infuſuꝫ eſt dubiū. dicunt aliqui ſic qꝛ eſt dubiū ſcīa data ſibi alijs fuit habitus. eadē rōne videt̉ de iſta intelligentia occultoꝝ fuit data ipſi danieli. qꝛ vtrūqꝫ eodē dicit̉ hic datū a deo: niſi vnū fuit datū gn̄aliter tribꝰ. aliud ſpecialit̓ vni tm̄. Itē. ij. ethi. dicit ph̓s in aīa ſunt niſi tria: potētie paſſiōes habitꝰ. Talis. aūt intelligentia occultoꝝ pōt dici potentia. qꝛ ineſ­ſeruos tuos diebꝰ decē: ⁊ʳ dent̉ no bis legumina ad veſcendū et aqua ad bibendū: ꝯtēplare vultus no ſtros et vultꝰ pueroꝝ veſcuntur cibo regio: et ſicut videris: facies ſeruis tuis. Qui audito ſermo­ne huiuſcemōi tentauit eos diebus decē. Poſtᵍ dies aūt decē apparu erūt vultꝰ eorū meliores etʰ corpu­lētiores preˡ oībus pueris veſce­bantur cibo regio. Porroᵏ malaſ­far tollebat cibaria et vinū potꝰ eo­: dabatqꝫ eiſ legumina. Pueris autē his deditᵐ deꝰ ſcīam etᵈ diſci­plinā in libroᵇ: etq ſapiētia danie liʳ aūt: intelligentiāᵈ oīm viſionū et ſet oībus: nec paſſio qꝛ paſſiones ꝓprie dicte ſunt in ꝑte ſenſitiuꝫ in pōt eſſe talis intelligentia. paſſiones aūt large dicte: ſicui intelligere velle ſunt actꝰ tranſeunt. ſic diceret̉ aliqͥs pro­pheta qn̄ dormit. videt̉ talis intelligentia ſit habitꝰ. Et cō­firmat̉. qꝛ daniel ꝓpoſitis ſibi ſomnijs: vel alijs occultis: ſtari intelligebat: qd̓ vr̄ eſſe niſi ha bentꝭ habitū. alij dicūt ꝯͣriuꝫ: dicē tes eſt ali qd̓ lumē habitu­ale impreſſuꝫ ti ꝓphete: ſed quādā illuſtrato ad modū paſ­ſionis tranſeuntꝭ qd̓ ꝓbant dicto Gregorij in ꝓlo go ſuꝑ ezechielē vbi dr̄: ſpūs phetie aliqn̄ pro phetis deeſt: nec ſemꝑ eorū menti bus p̄ſto eſt. ha­bitus āt ineſt ſꝑ. qꝛ eſt qͣlitas dif ficili mobil̓. Ad hoc etiā inducit̉ illud. iiij. Reguꝫ iij. de heliſeo qui potuit dare reſponſum regi niſi prius voca­to pſalte. Et caueret pſaltes: factꝰ eſt ſpūs dn̄i ſuꝑ ⁊c̄. qꝛ per melodiā dīne laudis quā pſaltes canebat excitata eſt mens heli­ſei ad deuotionē. ſic mens eius fuit diſpoſita ad recipiendū di­uinā illuſtrationē. Conſiderandū tn̄ lꝫ lumē ꝓpheticū non ſit habitus ẜm iſtā opinionē. eſt tn̄ gr̄a gͣtis data: ſicut eſt gr̄a mira­culorū de qua certū eſt dicit aliqͥd manēs in ipſo hoīe: ſꝫ di uinā aſſiſtentiā ad agenda miracula ad preces hoīs a tali gr̄a aliqͥs dicit̉ ꝓph̓a. hoc ptꝫ ſolutio ad argumēta que ſunt alia opinione. Si qͥs aūt vult tenere aliā opinionē pōt de facili ſolue­re iſtas aucͣtes inductas. qꝛ duo ibi requirunt̉ in cogͦtione actua li.ſ. lumē intellectꝰ agentis: ſpēs rei cognoſcibilis. ſicut pꝫ in co gnitione naturali intellectꝰ in qua reqͥritur lumē intellectꝰ agentiſ ſpēs abſtracta a fantaſmatibꝰ. Pōt igit̉ dici lumen ꝓphe­ticū eſt aliqͥd ꝑmanens modū habitus. datū tn̄ a deo. Ad hoc tn̄ ꝓph̓a lumē actualiter aliqͥd ſuꝑnaturale cognoſcat: re­quirit̉ ipſo ſpēi acceptio aliqua viſionē imaginariā in ſe vel in alio: vel etiā aliqͦ alio: ſicut eſt in cognitione ꝓphetica ſine tali viſione imaginaria. qꝛ tūc talis ſpēs intelligibilis fit īmedia te a deo in intellectu ꝓph̓e. quātū ad hoc dicit Greg. ſpiritꝰ ꝓphetie aliqn̄ deeſt ꝓphetis: qꝛ ſemꝑ habent talē ſpēm: ſꝫ oꝫ de nouo fiat in ꝓphetante actu. per hoc ptꝫ illud de heliſeo Completꝭ. Hic oſtendit̉ ſapīa collata Danieli ſocijs eiꝰ qͣn­ ad experimētū eloquentiaꝫ: dicit̉. Cōpletis itaqꝫ diebꝰ.ſ. triū annorū. b Poſt quos dixerat rex vt ītroducerent̉ in cō­ſpectu ſuo.ſ. ut ibi ꝓbarent̉. vn̄ ſeqͥt̉. c Cunqꝫ eis locutꝰ fuiſ ſet rex tēptando in diuerſis qōnibus ſapīam eoruꝫ. d Non ſunt inuenti tales de vniuerſis pueris.ſ. q. edocti fuerant eis ſequit̉. e Et verbū ſapientie.i. reſpectu diuinorū. Et intellectꝰ. reſpectu humanorū. vel aliter. Intellectꝰ dr̄ qͣntū ad app̄henſioneꝫ bonā. Sapientie quantū ad iudiciū certum. g Qd̓ ſciſcitatus eſt rex ab eis inuenit in eis decuplū. Hic acci­pitur numerus determinatꝰ indeterminato.i. multo plus. h Super cunctos hariolos. Iſti ſunt vaticinant̉ de occulū ſacrificia in aris idolorū immolata. iEt magos. Iſti ſūt aſtrologi: per conſtellationes iudicant de futuris occultis. vn et illi qui viſa ſtella venerūt adorare xp̄m: dicti ſunt magi. vt ha­betur Math̓. ij. k Qui erant in vniuerſo regno eius. qꝛ ta­les artes diuinandi tunc vigebant in chaldea. l Fuit auteꝫ. Hec eſt vltima pars in ponunt̉ quedā ꝯn̄tia ad ſapīam colla­ danieli: que ſunt honor: gloria ipſiꝰ Danielis in regno cha­deorū perſarum. Un̄ dr̄ Sap̄. viij. Propter hanc.i. ſapīam ha bebo daritatē ad turbas: honoreꝫ apud ſeniores. Iuuenis et