in pentatheucum. cibus habēt̉º ut eſt illud: ex egypto uocaui filiū meū etˢ qm̄ nazareus uocabit̉ ei uidebunt in quē cōpūxerūt et flumina de uētre eiꝰ fluēt aque uiue et que nec oculus uidit. nec auris audi uit nec in cor hoīs aſcendit que p̄parauit deꝰ diligētibus ſe et multa alia queⁱ ꝓpriuꝫ ſyntag­ma deſiderāt. Interrogemꝰ er­go eos ubi hec ſcripta ſūt: dicere potuerint de libris he braicis ꝓferamꝰ. Primū teſti­moniū ē in oſee. ſcd̓m in Eſaia terciū in zacharia: quartū in ꝓ­uerbijs. ꝗntū eque in eſaia: qd̓ multi ignorātes: apocriphorū delyramēta ſectant̉ et hyberas nenias libris autēticis p̄ferunt. Cās errorisᵈ ē meū expone­ maxime que apl̓oꝝ euāgeliſtaꝝ auctoritatibꝰ p̄termiſſa pate­būt. Lr̄a plana eſt. Iſta pars diuidit̉ in quatuor: in quarū pͥma que expedita eſt oſtēditur correctio ab origine facta. In ſecun­da oſtendit̉ neceſſaria: qꝛ tranſlatio illa erat diminuta: ibi. m In quibꝰ.ſ. apl̓is euāgeliſtis. n Multa de veteri ⁊c. i. in tranſlatiōe ſe­ptuaginta. cibijs nꝯͣ k.l. 32º i5 4ſt Ilid. er Vt ē illud ⁊c. egypto uocaui filiū meū etˢ qm̄ Oſee. xi. Ma­th̓. ij. Hiero. ī epi­nazareus uocabit̉ ei uidebunt ſtola ad Pāma in quē cōpūxerūt et flumina de chiū de optīo ge­nere interpretādi uētre eiꝰ fluēt aque uiue et que dicit: hec ē lr̄a nec oculus uidit. nec auris audi ẜm hebraicā veri uit nec in cor hoīs aſcendit que tatē. Puer iſrl̓ dilexi. Ex egy p̄parauit deꝰ diligētibus ſe et pto vocaui filiū multa alia queⁱ ꝓpriuꝫ ſyntag­meū: ſeptua ma deſiderāt. Interrogemꝰ er­ginta trāſtulerūt qꝛ paruulꝰ eſt iſrl̓ go eos ubi hec ſcripta ſūt: dilexi. Et ex dicere potuerint de libris he egypto vocaui fi liuꝫ eiꝰ. p Et braicis ꝓferamꝰ. Primū teſti­qm̄ ⁊c. Oſee. xi. moniū ē in oſee. ſcd̓m in Eſaia Math̓. ij. Hie terciū in zacharia: quartū in ꝓ­ro. ī eadē epl̓a. id qd̓ in euāgeliſta uerbijs. ꝗntū eque in eſaia: qd̓ ſcribit̉. Et veniēſ multi ignorātes: apocriphorū habitauit in ciui tate que dr̄ Na­delyramēta ſectant̉ et hyberas zareth: vt imple­nenias libris autēticis p̄ferunt. ret̉ qd̓ dictū ē Cās errorisᵈ ē meū expone­phetā: qꝛ nazare us vocabit̉. Rn̄­deāt rogo deda­li faſtidioſi eſtimatores omniuꝫ tractatoꝝ: vbi legerint di cant. Nam in eo loco vbi nos legimꝰ atqꝫ trāſtulimꝰ. Exiet vir­ga de radice Ieſſe: flos de radice eiꝰ aſcēdet. In hebreo iuxͣ lin gue illiꝰ ideomā ita ſcriptū ē. Exiet virga de radice Ieſſe: naza reus de radice eiꝰ creſcet. q Et videbūt ⁊c̄. zach̓. xij. Io. xix. Apocal̓. i. In modernis biblijs lr̄a zacharie eſt. Aſpiciēt in me quē cōfixerūt. lr̄a euāgelij. Uiderūt me ī quē trāſfixerūt. lr̄a Apo­ca. Uidebit oīs ppl̓s pupugerūt. Sꝫ Hiero. in ſupra­dicta epl̓a ſic ait. Ueniamꝰ ad zacharie teſtimonium qd̓ Ioh̓es euāgeliſta ſumit iuxta hebraicā veritatē. Uiderūt in quē cōpū­xerūt. quo trāſlatio ſeptuaginta in latinū verſa ſic hꝫ. Et aſpi ciēt ad me his que illuſerūt ſiue inſultauerūt. r Et flumina ⁊c. Ioh. vij. Quidā dicūt Prouerbioꝝ. v. vbi nos habemꝰ Deriuēt̉ fōtes tui foras. hebrei hn̄t. Flumina vētre eiꝰ ⁊c. Et bn̄ vr̄ qꝛ aucͣtas ē ibi īterlinearis. ſ Et nec ⁊c. Iſa. lxiiij. i. Coꝝ. ij. Scd̓ꝫ Hiero. ī ſupradicta epl̓a lr̄a apl̓i ē. Qd̓ oculꝰ vidit nec auris audiuit nec ī cor hoīs aſcēderūt p̄ꝑauit dn̄s di ligētibꝰ ſe. ī eſaia aūt iuxͣ hebraicā ꝟitatē legit̉. A ſecl̓o audier̄t neqꝫ auribꝰ ꝑceperūt. oculꝰ vidit deꝰ abſqꝫ te p̄paraſti expe crātibꝰ te. hic ſeptuaginta multo aliter trāſtulerūt. A ſecl̓o au diuimꝰ neqꝫ oculi nr̄i viderūt deꝰ abſqꝫ te oꝑa vera facies expe ctātibꝰ te miſericordiā. Intelligimꝰ vn̄ ſumptū ſit teſtimoniuꝫ. apl̓s ꝟbū expreſſit e verbo: ſed ꝑiphraſticos eundem ſenſum alijs ſermonibꝰ indicauit. t Et multa alia.ſ. habēt̉ in no­ſtris codicibꝰ. ſꝫ ſeptuagīta. v Que ꝓpriū ſyntagma deſide­rāt. Syntagma grecū ē. ẜm Hug. idē ē qd̓ dogma. Alij dicūt taſſo verbū grecū ē idē qd̓ ordino: inde taſſus vel hic taxꝰ hoc tagma idē ē qd̓ ordo vel ordinatio. vn̄ ex ſyn prepoſitione: tagma cōponit̉ ſyntagma: idē ē qd̓ ordinatio. certe in p̄dicta epl̓a ad pāmachiū multa talia īuenies coordīata. In tercia ꝑte 3 : vn̄ ea que origen̄. addidit ſint aſſū tercie partis pͥncipal̓ oſtēdū. pta: qͥd mali accidit ex hoꝝ ignorātia: ibi. x Interrogemus ergo eos vbi ſcripta ſint: dicere non potuerit de libris he­braicis ꝓferamꝰ. Primū teſtimoniū ē in Oſee. xij. Scd̓ꝫ in eſa. xi. Terciū in zacharia. xij. Quartū in Prouerbijs. v. vel. x. Quī eque in eſa. lxiiij. a Qd̓ multi ⁊c. Apocryphꝰ a. um. dr̄ ſe­cretꝰ occultꝰ. Et dr̄ ab apos qd̓ ē de: cryſis qd̓ ē ſecretū. q. de nūero ſe cretoꝝ. vel dr̄ ab apo qd̓ ē lōge: cryſis qd̓ ē iudiciū: qͣſi lōge a iudicio: qꝛ pōt de eo haberi certū iudiciū. Apocryphū ꝓprie dr̄ ſcriptū cuiꝰ auctor veritas ignorat̉. lꝫ multa vera cōtineat: vitat̉ tn̄ ꝑꝑ falſa intermiſcētur. Delyramētū dr̄ fatuitas: demētia: diſcordia: vel deuiatio a rectitudine. ita accipi tur hic. Uide vbi expōit̉ re. δυi pͥeuuetif. ⁊n̄ dicuint delyramentū in opuſcu­lo de vocabulis biblie. cōſilio nec ptolomeꝰ uniꝰ dei Hyberis fluuiꝰ ē a hy­cultor ē apud hebreos duplice ſpania hyberia nominat̉ Et inde hyberꝰ ra.. gē­diuinitatē deprehēderet. Qd̓ tile nomen. Un̄ hyberas maxime idcirco faciebāt: qꝛ p̄la nenias dicit fabulas ab tiōis dogma cadere uidebatur. hyſpanis inuentas vel apud hyſpanos vulga­Deniqꝫ ubicūqꝫ ſacratū aliꝗd tas. Hec nenia huius ne ſcriptura teſtat̉ de pr̄e et filio et nie dr̄ cātilena que fit ſu­per mortuū vel ſuper cu­ſpūſcō: aut aliter īterpretati ſūt nas puerorū. ē nomen aūt oīno tacuerūt ut regi ſatiſ anomathopeyon.i. fictū facerēt: archanū fidei vul­a ſono: qꝛ īponit̉ a ſono ſ. ne ne. Itē nenie dicunt̉ garent. Etᵈ neſcio ꝗs primꝰ au fabule viles. ſic accipi ctor. lxx. cellulas alexādrie mē­tur hic. Et ſic on̄dit dacio ſuo extruxerit: quibus di­ignorātiā ſequūtur fabu las erroreſ. In quarta uiſi eadem ſcriptitarint: cuꝫ ari­ꝑticula huiꝰ tercie ꝑtꝭ pͥn­ſteusᵉ eiuſdem ptolomei hype cipalis dicit inten­raſpiſtes: et multo poſt tem­dit ponere erroꝝ rōnē: ſꝫ ſufficit ei iudeoꝝ recitare pore ioſephus nihil tale retule­opinionē. vnde dicit. rint: ſed in una baſilica congre­b Cās erroris eſt ⁊c. Sic excuſāt iudei ſeptu­gatos ꝯtuline ſcribāt ꝓphe aginta: vbicūqꝫ veri­tas hebraica facit menti onem de patre filio ſpirituſancto. aut de induſtria tacuerunt. aut ali ter oīa interpretati ſunt.ſ. ꝓpter ptolomeū cognominamento phyladel­phum regē egypti vniꝰ dei cultorē nōdū potuit capere myſteriuꝫ trini tatis: p̄cipue ne hoc magis platonicū qͣꝫ theologicū videret̉. Plato em̄ locutꝰ eſt de noy thugathō aīa mūdi: vt qͥdā dicūt noy appel­lauit patrē. thugathō ꝟo pͥmū intellectū.i. filiū. aīaꝫ mūdi ſpm̄ſctm̄: replet orbē terraꝝ: ſꝫ meliꝰ ē vt dicat̉ aīa mūdi quedā vis regnātiua etiā inter cauſata al̓s in creatura. ſed ſpūſſanctꝰ. in hoc tercio ſigno defe­cerūt ph̓i rōnes naturales. ſi cōcedat̉ ſpūſſanctꝰ tn̄ intelligendū ē intellexit ibi plato vnitatē eſſentie: ſic quaſi tres deos in diuerſi­tate eſſentie ponere videbat̉. qꝛ ptolomeꝰ erat vniꝰ dei cultor. time­bāt hoc ſeptuaginta ne qui ſic cadere videbat̉ in dogma platōnis ponē tis tres deos. hoc ēt ita crederet apud hebreos: ſicut pꝫ ex ꝟbis Hie­ro. ex verbis Aug. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Col. Nūꝙͣ illa ꝟba intellexit pla to diſtinctionē ꝑſonaꝝ in trinitate. Uidet̉ tn̄ in epl̓a ad paulinū: ſentire cōtrariū. ſed ibi ſoluit̉ ꝯͣrietas. Iſte ptolomeꝰ de quo hic fit mētio fuit il le vir ſtudioſus libroꝝ cupidus: ad petitionē Ariſtei de quo fit tio libertati reſtituit plus ꝙͣ centū milia iudeoꝝ ſeruierāt in regno ſuo: dās dn̄is eoꝝ vnoquoqꝫ capite. cxx. dragmas argēti. Et ſignificauit Eleazaro ſummo pōtifici: gentē ſuā ſic reſtituerat libertati: rogās mitteret ei viros ſeniores bibliothecam de hebreo in grecū ei ſcirēt interpretari. tūc Eleazarus de vnaquāqꝫ tribu elegit ſex ſeniores legem ſcientes miſit ei. Hi ſunt ſeptuaginta interp̄tes: licet. lxxij. fuerint: tn̄ more ſacre ſcripture ſeptuaginta dicūt̉ que modicū numerū ſi ſupra ali quā ſummā ſuꝑexcreſcit ſepe ſubticet. De his inuenies diffuſius in Io­ſepho libro. xij. ca. ij. a quo accepit magr̄ in hyſtorijs. his ſubdit̉. Deniqꝫ vbicūqꝫ ⁊c. Iſtud ſupra ē expoſitū: qꝛ vero de hoc fecerat mentione incidēter oſtendit. lxx. ſigillatim in ſingulis cellulis inter pretati ſunt. ſꝫ in vna baſilica pariter cōtulerūt. Et in oſtenſione huiꝰ ſa tis īmorat̉. vn̄ dicit. d Et neſcio qͥs ⁊c. vel ſcriptitarent. melior lr̄a. ariſteꝰ ⁊c. Aug. in ſcd̓o libro de doctrina chriſtiana. vr̄ men­daciū qd̓ Hiero. reputat mēdacio: ſed forte opinio Hiero. p̄ualet. eſt.n. in ſuo teſtimonio ſingularis. Dicit. n. Ioſephꝰ in li. xij. loquens de iſtis. lxx. Qd̓ demetrius coſilium fecit in domo ꝓpe littꝰ ſtante apta a ſecretis ad cogitationē negocioꝝ: vbi eos ꝓducēs petebat oīa quibus opus habebāt ad legis interp̄tationē. Cūqꝫ laborioſe tantā interpre­re. Iudei prudēti factū dicunt cōſilio nec ptolomeꝰ uniꝰ dei cultor ē apud hebreos duplice diuinitate deprehēderet. Qd̓ maxime idcirco faciebāt: qꝛ p̄la tiōis dogma cadere uidebatur. Deniqꝫ ubicūqꝫ ſacratū aliꝗd ſcriptura teſtat̉ de pr̄e et filio et ſpūſcō: aut aliter īterpretati ſūt aut oīno tacuerūt ut regi ſatiſ facerēt: archanū fidei vul­garent. Etᵈ neſcio ꝗs primꝰ au ctor. lxx. cellulas alexādrie mē­dacio ſuo extruxerit: quibus di­uiſi eadem ſcriptitarint: cuꝫ ari­ſteusᵉ eiuſdem ptolomei hype raſpiſtes: et multo poſt tem­pore ioſephus nihil tale retule­rint: ſed in una baſilica congre­gatos ꝯtuline ſcribāt ꝓphe