in pentatheucum.cibus nō habēt̉º ut eſt illud: exegypto uocaui filiū meū etˢ qm̄nazareus uocabit̉ ei uidebuntin quē cōpūxerūt et flumina deuētre eiꝰ fluēt aque uiue et quenec oculus uidit. nec auris audiuit nec in cor hoīs aſcendit quep̄parauit deꝰ diligētibus ſe etmulta alia queⁱ ꝓpriuꝫ ſyntagma deſiderāt. Interrogemꝰ ergo eos ubi hec ſcripta ſūt: ⁊ cūdicere nō potuerint de libris hebraicis ꝓferamꝰ. Primū teſtimoniū ē in oſee. ſcd̓m in Eſaiaterciū in zacharia: quartū in ꝓuerbijs. ꝗntū eque in eſaia: qd̓multi ignorātes: apocriphorūdelyramēta ſectant̉ et hyberasnenias libris autēticis p̄ferunt.Cās errorisᵈ nō ē meū expone⁊ maxime que apl̓oꝝ ⁊ euāgeliſtaꝝ auctoritatibꝰ p̄termiſſa patebūt. Lr̄a plana eſt. Iſta pars diuidit̉ in quatuor: in quarū pͥmaque iā expedita eſt oſtēditur correctio ab origine facta. In ſecunda oſtendit̉ neceſſaria: qꝛ tranſlatio illa erat diminuta: ibi.m In quibꝰ.ſ. apl̓is ⁊ euāgeliſtis. n Multa de veteri ⁊c. i.in tranſlatiōe ſeptuaginta.cibijs nꝯͣ k.l. 32º i5 4ſt Ilid. erVt ē illud ⁊c.egypto uocaui filiū meū etˢ qm̄Oſee. xi. ⁊ Math̓. ij. Hiero. ī epinazareus uocabit̉ ei uidebuntſtola ad Pāmain quē cōpūxerūt et flumina dechiū de optīo genere interpretādiuētre eiꝰ fluēt aque uiue et quedicit: ꝙ hec ē lr̄anec oculus uidit. nec auris audiẜm hebraicā veriuit nec in cor hoīs aſcendit quetatē. Puer iſrl̓ ⁊dilexi eū. Ex egyp̄parauit deꝰ diligētibus ſe etpto vocaui filiūmulta alia queⁱ ꝓpriuꝫ ſyntagmeū: ꝓ qͦ ſeptuama deſiderāt. Interrogemꝰ erginta trāſtulerūtqꝛ paruulꝰ eſt iſrl̓go eos ubi hec ſcripta ſūt: ⁊ cū⁊ dilexi eū. Et exdicere nō potuerint de libris heegypto vocaui filiuꝫ eiꝰ. p Etbraicis ꝓferamꝰ. Primū teſtiqm̄ ⁊c. Oſee. xi.moniū ē in oſee. ſcd̓m in Eſaia⁊ Math̓. ij. Hieterciū in zacharia: quartū in ꝓro. ī eadē epl̓a. idqd̓ in euāgeliſtauerbijs. ꝗntū eque in eſaia: qd̓ſcribit̉. Et veniēſmulti ignorātes: apocriphorūhabitauit in ciuitate que dr̄ Nadelyramēta ſectant̉ et hyberaszareth: vt implenenias libris autēticis p̄ferunt.ret̉ qd̓ dictū ē ꝑ ꝓCās errorisᵈ nō ē meū exponephetā: qꝛ nazareus vocabit̉. Rn̄deāt rogo dedali ⁊ faſtidioſi ⁊ eſtimatores omniuꝫ tractatoꝝ: ⁊ vbi legerint dicant. Nam in eo loco vbi nos legimꝰ atqꝫ trāſtulimꝰ. Exiet virga de radice Ieſſe: ⁊ flos de radice eiꝰ aſcēdet. In hebreo iuxͣ lingue illiꝰ ideomā ita ſcriptū ē. Exiet virga de radice Ieſſe: ⁊ nazareus de radice eiꝰ creſcet. q Et videbūt ⁊c̄. zach̓. xij. ⁊ Io. xix.Apocal̓. i. In modernis biblijs lr̄a zacharie eſt. Aſpiciēt in mequē cōfixerūt. lr̄a euāgelij. Uiderūt me ī quē trāſfixerūt. lr̄a Apoca. Uidebit eū oīs ppl̓s ⁊ qͥ eū pupugerūt. Sꝫ Hiero. in ſupradicta epl̓a ſic ait. Ueniamꝰ ad zacharie teſtimonium qd̓ Ioh̓eseuāgeliſta ſumit iuxta hebraicā veritatē. Uiderūt in quē cōpūxerūt. ꝓ quo trāſlatio ſeptuaginta in latinū verſa ſic hꝫ. Et aſpiciēt ad me ꝓ his que illuſerūt ſiue inſultauerūt. r Et flumina⁊c. Ioh. vij. Quidā dicūt ꝙ Prouerbioꝝ. v. vbi nos habemꝰDeriuēt̉ fōtes tui foras. hebrei hn̄t. Flumina d̓ vētre eiꝰ ⁊c. Et hͦbn̄ vr̄ qꝛ hͦ aucͣtas ē ibi īterlinearis. ſ Et q̄ nec ⁊c. Iſa. lxiiij. ⁊i. Coꝝ. ij. Scd̓ꝫ Hiero. ī ſupradicta epl̓a lr̄a apl̓i ē. Qd̓ oculꝰ n̄vidit nec auris audiuit nec ī cor hoīs aſcēderūt q̄ p̄ꝑauit dn̄s diligētibꝰ ſe. ī eſaia aūt iuxͣ hebraicā ꝟitatē legit̉. A ſecl̓o n̄ audier̄tneqꝫ auribꝰ ꝑceperūt. oculꝰ nō vidit deꝰ abſqꝫ te q̄ p̄paraſti expecrātibꝰ te. hic ſeptuaginta multo aliter trāſtulerūt. A ſecl̓o nō audiuimꝰ neqꝫ oculi nr̄i viderūt deꝰ abſqꝫ te oꝑa vera ⁊ facies expectātibꝰ te miſericordiā. Intelligimꝰ vn̄ ſumptū ſit teſtimoniuꝫ. ⁊apl̓s nō ꝟbū expreſſit e verbo: ſed ꝑiphraſticos eundem ſenſumalijs ſermonibꝰ indicauit. t Et multa alia.ſ. nō habēt̉ in noſtris codicibꝰ. ſꝫ ſeptuagīta. v Que ꝓpriū ſyntagma deſiderāt. Syntagma grecū ē. ⁊ ẜm Hug. idē ē qd̓ dogma. Alij dicūtꝙ taſſo verbū grecū ē idē qd̓ ordino: ⁊ inde taſſus vel hic taxꝰ ⁊hoc tagma idē ē qd̓ ordo vel ordinatio. vn̄ ex ſyn prepoſitione: ⁊tagma cōponit̉ ſyntagma: ⁊ idē ē qd̓ ordinatio. ⁊ certe in p̄dictaepl̓a ad pāmachiū multa talia īuenies coordīata. In tercia ꝑte3: vn̄ ea que origen̄. addidit ſint aſſūtercie partis pͥncipal̓ oſtēdū.pta: ⁊ qͥd mali accidit ex hoꝝ ignorātia: ibi. x Interrogemusergo eos vbi hͨ ſcripta ſint: ⁊ cū dicere non potuerit de libris hebraicis ꝓferamꝰ. Primū teſtimoniū ē in Oſee. xij. Scd̓ꝫ in eſa.xi. Terciū in zacharia. xij. Quartū in Prouerbijs. v. vel. x. Quītū eque in eſa. lxiiij. a Qd̓ multi ⁊c. Apocryphꝰ a. um. dr̄ ſecretꝰ ⁊ occultꝰ. Et dr̄ ab apos qd̓ ē de: ⁊ cryſis qd̓ ē ſecretū. q. de nūero ſecretoꝝ. vel dr̄ ab apo qd̓ ē lōge: ⁊ cryſis qd̓ ē iudiciū: qͣſi lōge a iudicio:qꝛ nō pōt de eo haberi certū iudiciū. Apocryphū ꝓprie dr̄ ſcriptū cuiꝰauctor ⁊ veritas ignorat̉. ⁊ lꝫ multa vera cōtineat: vitat̉ tn̄ ꝑꝑ falſa q̄intermiſcētur. Delyramētū dr̄ fatuitas: demētia: diſcordia: vel deuiatioa rectitudine. ⁊ ita accipitur hic. Uide vbi expōit̉re. δυi pͥeuuetif. ⁊n̄ dicuintdelyramentū in opuſculo de vocabulis biblie.eē cōſilio nec ptolomeꝰ uniꝰ deiHyberis fluuiꝰ ē a qͦ hycultor ē apud hebreos dupliceſpania hyberia nominat̉Et inde hyberꝰ ra. rū. gēdiuinitatē deprehēderet. Qd̓tile nomen. Un̄ hyberasmaxime idcirco faciebāt: qꝛ p̄lanenias dicit fabulas abtiōis dogma cadere uidebatur.hyſpanis inuentas velapud hyſpanos vulgaDeniqꝫ ubicūqꝫ ſacratū aliꝗdtas. Hec nenia huius neſcriptura teſtat̉ de pr̄e et filio etnie dr̄ cātilena que fit ſuper mortuū vel ſuper cuſpūſcō: aut aliter īterpretati ſūtnas puerorū. ⁊ ē nomenaūt oīno tacuerūt ut ⁊ regi ſatiſanomathopeyon.i. fictūfacerēt: ⁊ archanū fidei nō vula ſono: qꝛ īponit̉ a ſonoſ. ne ne. Itē nenie dicunt̉garent. Etᵈ neſcio ꝗs primꝰ aufabule viles. ⁊ ſic accipictor. lxx. cellulas alexādrie mētur hic. Et ſic on̄dit ꝙ ꝑdacio ſuo extruxerit: quibus diignorātiā ſequūtur fabulas ⁊ erroreſ. In quartauiſi eadem ſcriptitarint: cuꝫ ariꝑticula huiꝰ tercie ꝑtꝭ pͥnſteusᵉ eiuſdem ptolomei hypecipalis dicit ꝙ nō intenraſpiſtes: et nō multo poſt temdit ponere erroꝝ rōnē: ſꝫſufficit ei iudeoꝝ recitarepore ioſephus nihil tale retuleopinionē. vnde dicit.rint: ſed in una baſilica congreb Cās erroris nō eſt ⁊c.Sic excuſāt iudei ſeptugatos ꝯtuline ſcribāt nō ꝓpheaginta: ꝙ vbicūqꝫ veritas hebraica facit mentionem de patre ⁊ filio ⁊ ſpirituſancto. aut de induſtria tacuerunt. aut aliter oīa interpretati ſunt.ſ. ꝓpter ptolomeū cognominamento phyladelphum regē egypti vniꝰ dei cultorē qͥ nōdū potuit capere myſteriuꝫ trinitatis: ⁊ p̄cipue ne hoc magis platonicū qͣꝫ theologicū videret̉. Platoem̄ locutꝰ eſt de noy ⁊ thugathō ⁊ aīa mūdi: ⁊ vt qͥdā dicūt noy appellauit patrē. thugathō ꝟo pͥmū intellectū.i. filiū. aīaꝫ mūdi ſpm̄ſctm̄: qͥreplet orbē terraꝝ: ſꝫ meliꝰ ē vt dicat̉ aīa mūdi quedā vis regnātiua etiāinter cauſata al̓s in creatura. ſed nō ſpūſſanctꝰ. in hoc tercio ſigno defecerūt ph̓i ꝑ rōnes naturales. ⁊ ſi cōcedat̉ eē ſpūſſanctꝰ tn̄ intelligendū ēꝙ nō intellexit ibi plato vnitatē eſſentie: ⁊ ſic quaſi tres deos in diuerſitate eſſentie ponere videbat̉. ⁊ qꝛ ptolomeꝰ erat vniꝰ dei cultor. iō timebāt hoc ſeptuaginta ne qui ſic cadere videbat̉ in dogma platōnis ponētis tres deos. hoc ēt ita eē crederet apud hebreos: ſicut pꝫ ex ꝟbis Hiero. h̓ ⁊ ex verbis Aug. ſuꝑ epl̓aꝫ ad Col. Nūꝙͣ ꝑ illa ꝟba intellexit plato diſtinctionē ꝑſonaꝝ in trinitate. Uidet̉ tn̄ in epl̓a ad paulinū: ſentirecōtrariū. ſed ibi ſoluit̉ ꝯͣrietas. Iſte ptolomeꝰ de quo hic fit mētio fuit ille vir ſtudioſus ⁊ libroꝝ cupidus: qͥ ad petitionē Ariſtei de quo h̓ fit mētio libertati reſtituit plus ꝙͣ centū milia iudeoꝝ qͥ ſeruierāt in regno ſuo:dās dn̄is eoꝝ ꝓ vnoquoqꝫ capite. cxx. dragmas argēti. Et ſignificauitEleazaro ſummo pōtifici: ꝙ gentē ſuā ſic reſtituerat libertati: rogās eūꝙ mitteret ei viros ſeniores qͥ bibliothecam de hebreo in grecū ei ſcirētinterpretari. tūc Eleazarus de vnaquāqꝫ tribu elegit ſex ſeniores legemſcientes ⁊ miſit ei. Hi ſunt ſeptuaginta interp̄tes: qͥ licet. lxxij. fuerint: tn̄more ſacre ſcripture ſeptuaginta dicūt̉ que modicū numerū ſi ſupra aliquā ſummā ſuꝑexcreſcit ſepe ſubticet. De his inuenies diffuſius in Ioſepho libro. xij. ca. ij. a quo accepit magr̄ in hyſtorijs. ⁊ d̓ his ſubdit̉ h̓.Deniqꝫ vbicūqꝫ ⁊c. Iſtud iā ſupra ē expoſitū: qꝛ vero de hoc feceratmentione incidēter oſtendit ꝙ. lxx. nō ſigillatim in ſingulis cellulis interpretati ſunt. ſꝫ in vna baſilica pariter cōtulerūt. Et in oſtenſione huiꝰ ſatis īmorat̉. vn̄ dicit. d Et neſcio qͥs ⁊c. vel ſcriptitarent. melior lr̄a.Cū ariſteꝰ ⁊c. Aug. in ſcd̓o libro de doctrina chriſtiana. Nō vr̄ mendaciū qd̓ Hiero. reputat ꝓ mēdacio: ſed forte opinio Hiero. p̄ualet. nōeſt.n. in ſuo teſtimonio ſingularis. Dicit. n. Ioſephꝰ in li. xij. loquens deiſtis. lxx. Qd̓ demetrius coſilium fecit in domo ꝓpe littꝰ ſtante ⁊ apta aſecretis ad cogitationē negocioꝝ: vbi eos ꝓducēs petebat oīa quibusopus habebāt ad legis interp̄tationē. Cūqꝫ laborioſe tantā interprere. Iudei prudēti factū dicunteē cōſilio nec ptolomeꝰ uniꝰ deicultor ē apud hebreos duplicediuinitate deprehēderet. Qd̓maxime idcirco faciebāt: qꝛ p̄latiōis dogma cadere uidebatur.Deniqꝫ ubicūqꝫ ſacratū aliꝗdſcriptura teſtat̉ de pr̄e et filio etſpūſcō: aut aliter īterpretati ſūtaut oīno tacuerūt ut ⁊ regi ſatiſfacerēt: ⁊ archanū fidei nō vulgarent. Etᵈ neſcio ꝗs primꝰ auctor. lxx. cellulas alexādrie mēdacio ſuo extruxerit: quibus diuiſi eadem ſcriptitarint: cuꝫ ariſteusᵉ eiuſdem ptolomei hyperaſpiſtes: et nō multo poſt tempore ioſephus nihil tale retulerint: ſed in una baſilica congregatos ꝯtuline ſcribāt nō ꝓphe