Prologus rem: merito tamē ex etate accelerare ſuſpicor. Memor ſum illam tibi ex bibliotheca mea electam iam bis perlegiſſe. cum vero ſum mi patris clemētia vitam meā miſericorditer plolongauit: viſum eſt mihi vt qd̓ legare cōceperā inter viuos: vn̄ donarē: ſꝫ pa­terna additamenta paterno munuſculo cumularē: in gazophi lacio eius qui vite dies addidit: etiā ſi modicū aliqͥd ſuꝑadderē Nec.n. qꝛ multa donare poſſumꝰ: manū ex toto retrahere licet vnuſquiſqꝫ em̄ tanti debitor eſt quātū ingenij ſui vires exoluere valēt. nec quiſꝙͣ apud deū ſoluēdo debito cōpos eſt: vl­tra facultatē petit. nec opulētior debito eſt: cum nihil habeat qd̓ receperit: ſed miſericordia eius his que poſſumꝰ cōtentat̉. iuſticia.n. oīa queqꝫ valemꝰ tranſcēdit. ergo poſtillam hanc diſcurriſſem: ſi ſolēniſſima mirāda copioſitate ſcriptā conſpi cio: qꝛ tn̄ nullū opꝰ humanū adeo perfectū ē: qͥn ei ſuperaddi ali­qͥd poſſit. Et de ſola ſcriptura diuina ſcriptū eſt: ne addas quic­qꝫ verbis illius. expedire putaui aliquibꝰ in locis aliqua addita re in illis ꝑmaxime: vbi ſanctoꝝ doctrinas aliquatenus p̄termiſ ſas conſpexi. Nec fuit ꝓpoſiti mei curioſe inquirere quid ſupple­rem: ſed libenter ſine ſupplementis tranſiui: niſi vbi ipſa me ſup­plementa vocarūt. Quare nec volumē ꝓpoſui ſcribere: nec libri nomine gloriari: ſed poſtillam ipſam paucis admoduꝫ addi tionibus in margine tranſcriptis tibi donare: vt ipſi nouitij ſtu dentes facere ſolent qui librū aliquē affectuoſe ꝑlegūt: aliqui­bus gloſulis ſepe manu ꝓpria cōſcriptis margines occupāt vt firmius memorie qd̓ legerint tradāt: nōdū tn̄ vt ꝓpoſui totā po­ſtillam diſcurrere valui: etatis pondere paſſionū illi adherē tiū grauitate: tum tarditate ingenij: tum etiā occupationū mul­titudine humanorū caſuū varietatibꝰ obſiſtentibꝰ: que his in partibꝰ nōnūꝙͣ abūdāt. Sed lꝫ aliqua ex parte nōdū perfeceriꝫ qd̓ trāſcurſum eſt cōfeſtim dono: reliquū ſi deus cōpleri ꝑmiſerit donaturꝰ. Nec.n. imperfecti occaſiōe qd̓ ſcriptū erat retinere vo­lui: īmo in quaſdā arras cōmercij noſtri ilico tradere. Hoc eſt er­go filimi teſtm̄ meū. hi ſunt codicilli mei: hoc ex illis prelegatum agnoſce: vt in lege dn̄i ſit voluntas tua: in lege eius mediteris die ac nocte. Meditationē vero tuā hec ſimilia relegēdo purio ꝓfecto: ſuauiorē afficies gratāter. Igit̉ donū hoc tui parentꝭ accepta paterna affectione: leta manu donatū. Sꝫ omittamꝰ hec om̄ipotentis dei cuius opꝰ aggredimur: a quo quo omnis ſapientia fuit ſemꝑ eſt an̄ euū auxilio humillimis preci­bus inuocato: quicqͥd huic poſtille addidimꝰ: ſtilo plano oīuꝫ verboꝝ flore depoſito exprimētes manū aratro imponamus. Supra prologum primū poſtille in principio habite qui inci­pit. Hec omnia liber vīte. Similiter ſupra ſcd̓m ꝓlogū eiuſdem poſtille qui incipit. Uidi in dextra ſedētis ſuper thronum ⁊c̄. Sequitur additio ſuper vtrūqꝫ ꝓlogum. Uoniam intentio poſtillatoris precipue verſatur cir­ ca ſenſum litteralē: an̄ oīa querendū vr̄: vtrū ſenſus lr̄alis ceteris ſenſibus ſacre ſcripture ſit dignior. et vi­det̉. ẜm apl̓m. ij. Corint̓. iij. Lr̄a occidit ſpūs aūt viuificat: ſed ſenſus lr̄alis ꝓpͥe fundat̉ in lr̄a. ſenſus ꝟo ſpūa lis fundat̉ ꝓpͥe ſup̄ ſignificatiōeꝫ ſpūalē: res ſignificate lr̄aꝫ vlteriꝰ alias res ſignificāt. ergo ſenſus lr̄alis ſacre ſcripture non viuificat ſed occidit: cōſequens eſt dignior ceteris ſenſibꝰ Preterea: dignior eſt doctrina que habet̉ per ſenſus ſpūales ꝙͣ illa que habet̉ per ſenſum lr̄alē: ergo ſpūales ſenſus ſunt dignio res. tenet cōſequētia: qꝛ quecūqꝫ ſcripta ſunt: ad noſtrā doctrinā ſcripta ſunt. ad Ro. xv. Aſſumptū ꝓbat̉: per ſenſum allegori­ habētur que ſunt credēda: qd̓ pertinet ad fidē. ſenſuꝫ anago gicū que ſunt ſperāda: qd̓ pertinet ad ſpem. ſenſum vero tropo logicū que ſunt agēda: qd̓ ꝑtinet ad charitatē. In quibꝰ.ſ. tribꝰ virtutibꝰ ꝓprie deus colit̉: ẜm Aug. Per ſenſuꝫ vero lr̄alē habe­tur hyſtoria tm̄: aūt dictos quatuor ſenſus intelligāt̉ quatu or predicta: pꝫ verſum allegatū in ꝓlogo poſtille. ē cōis ſen­tentia expoſitoꝝ in quo verſu dr̄. Lr̄a geſta docet quid credas al legoria. Tropologia qͥd agas: qͥd ſperes anagogia. Preterea ẜm ph̓m.i. poſte. Propter qd̓ vnūquodqꝫ illud magis. ſꝫ ſen­ſus lr̄alis eſt ꝓpter ſenſum ſpūalē: igit̉ ſenſus ſpūalis eſt dignior cōſequentia tꝫ: an̄cedēs ſcd̓a ꝑte ꝓbat̉: ſenſus lr̄alis ſe hꝫ ad ſpirituales ſicut fundamentū ad edificiū: ꝓut ponit poſtilla­tor in ſcd̓o ꝓlogo. Cōſtat aūt fundamentū ē ꝓpter edificiū non ecōtra. Preterea ſenſus lr̄alis accipit̉ ẜm primā ſignificati­onē lr̄e qua voces ſignificāt res: ꝓut cōiter tenet̉. poſtillator po nit in pͥmo ꝓlogo. ſed ẜm prima ſignificationē qua voces ſigni­ficant res multa falſa reperiūtur in ſacra ſcriptura ſpāliter attri­buendo deo qd̓ minime deo cōpetit ſicut motꝰ localis: vt Gen̄. xi. ca. Deſcendit deꝰ vt videret ciuitatē turrim ⁊c̄. ſic de multꝭ alijs: que tn̄ in ſenſu ſpūali reperiūtur. ergo ſenſus lr̄alis ē dignior. Preterea illa que ſunt interiora tam in tꝑalibꝰ qͣꝫ in ſpi ritualibꝰ exterioribus ſunt digniora. In corporalibꝰ.n. illa in qͥ­bus principaliter cōſiſtit vita aīalis ſūt in interioribꝰ eiꝰ partibꝰ ſicut cor. Idē etiā pꝫ in ſpūalibꝰ.ſ. illa que ſunt interiora forti ora ſunt in dignitate potiora: ſicut pꝫ in tabernaculo federis: ī quo archa teſtamenti ponebat̉ in loco interiori: qui dr̄ ſanctaſan ctoꝝ. Cetera vero in locis magis exterioribꝰ ẜm gradū ſanctita­tis eoꝝ: vt patet Exo. xl. ſil̓r. iij. Reg. viij. Idē patet in ſacr̄is ec­cleſie in quibꝰ inuiſibilis gratia que interius dat̉: dignior eſt qͣꝫ viſibilis forma que apparet exteriꝰ. aūt ſenſus lr̄alis dr̄ ſcri ptus in libro foris. ſenſus vero myſticꝰ intꝰ: vt patet Apoca. v. in auctoritate allegata poſtillatorē vbi dr̄. Uidi in dextra ſe denti ſuꝑ thronū librū ſcriptū intus foris. Cōſequēs eſt ſen ſus lr̄alis ſit minoris dignitatis reſpectu ſenſus ſpūalis. Prete rea notitia humana cōiter ꝓcedit a minus ꝑfectis ad magis ꝑ­fecta: prout pꝫ ſolū in humanis ſcientijs que ꝓcedunt a ſenſi bilibus particularibꝰ: terminātur in ſummis reꝝ cauſis. ſꝫ ēt in his que ad noticiā diuinoꝝ pertinēt. vn̄ Roma. i. Inuiſibilia dei a creatura mūdi ea que facta ſunt intellecta cōſpiciūt̉. Sꝫ in ſtudio ſacre ſcripture incipienduꝫ ē ab intellectu ſenſus lr̄alis: vt poſtillator dicit in ſumma. ergo ſenſus lr̄alis eſt dignior. Preterea ille ſenſus ſcripture dꝫ dici dignior qui alteriꝰ defectuꝫ ſupplet: ſꝫ ſenſus ſpiritualis qn̄qꝫ ſupplet defectū lr̄alis ſenſus. Dicit. n. Grego. in moral̓. ordo hyſtorie deficit: ſeſe nobis intellectus myſticꝰ quaſi apertis foribꝰ oſtendit: ac ſi patenter clamet: qꝛ rōnem lr̄e defeciſſe cognoſcitis: reſtat vt ad ſpūalē ſen­ſum ſine dubitatione redeatis. ergo lr̄alis ſenſus ē dignior qͣꝫ ſpūalis. Sed contra. Senſus ille ad quē tm̄ ꝑtinet honor ſacre ſcripture ꝓprie debitꝰ eſt ceteris ſenſibꝰ virtuoſior ſeu dignior cuꝫ honor ſit precipuū ſignum virtutis: vt in.i. ethic. Sed ſenſus lit teralis ſacre ſcripture eſt hmōi. ergo ſenſus litteralis inter ceteroſ eſt dignior. minor pꝫ: ẜm Aug. in epl̓a ad Hiero. Solum.n. ſcripturaꝝ libris qui canonici appellantur hūc honorē didici de ferre vt nullū auctorē eoꝝ ſcribēdo aliqͥd erraſſe firmiſſime credā. Cōſtat aūt hūc honorē hꝫ ſacra ſcriptura ẜm ſenſuꝫ ſpiri­tualē: quia ſi ſic ex tali ſenſu ſpūali poſſet ſumi efficax argumētuꝫ qd̓ eſſet cōtra Aug. in epl̓a ad Uincē. donatiſtā dicentē: ex ſo lo ſenſu lr̄ali efficax argumentū ſumit̉. In hac queſtiōe ſex vidē­tur cōſiderāda. Primū qͥs dicēdꝰ ſit ſenſus ſacre ſcripture lr̄alis quis ſpūalis. Scd̓m an quilibet paſſus ſeu textus exponatur qͣdruplici ſenſu ſupra tacto. Terciū an cuiuſlibet paſſus ſeu textꝰ ſacre ſcripture ſit tm̄ vnꝰ ſenſus lr̄alis vel qn̄qꝫ plures. Quartū poſito aliqn̄ vnꝰ textus ſeu vna auctoritas ſacre ſcripture ha­beat plures ſenſus lr̄ales: quis eoꝝ ē alteri preferēdus. Quintuꝫ an̄ ex quolibet ſenſu lr̄ali poſſit ſumi efficax argumētū. Sexto rn̄ dēdū ē ad queſtionē ⁊c. Circa primū.ſ. qͥs dicēdus ſit ſenſus ſa­cre ſcripture lr̄alis. qͥs ſpūalis. Dicendū ſenſus lr̄alis qn̄qꝫ dr̄ ille ẜm quē aliqua hyſtoria narrat̉ ad lr̄aꝫ. hoc vidēt̉ ſona­re verba Greg. in. iij. moral̓. qui de ſenſu lr̄ali loquēs dicit. Duꝫ narrat geſtū ꝓdit myſteriū. Sil̓r in verſu p̄allegato dr̄. Lr̄a ge­ſta docet. Sed ẜm hoc ſola hyſtoria ſacre ſcripture dicerent̉ hr̄e ſenſum hyſtorialē vel lr̄alem: aūt doctrinalia ſeu ꝓphetica hmōi: in talibꝰ vr̄ narrari aliqua hyſtoria: ſed hoc eſt ꝯtra cōem ſnīam expoſitoꝝ qui cōiter auctoritatibꝰ ſacre ſcripture ſen ſum lr̄alem attribuunt. Vnde aliter magis ꝓprie dr̄ ſenſus lr̄a lis.ſ. ille habet̉ ſignificationē lr̄e qua voces ſignificant res. Ille aūt dr̄ ſenſus ſpūalis qui habet̉ per ſignificatiōes rerum ſi gnificataꝝ voces: ꝓut pꝫ in prima ꝑte. q. ij. ar. vlti. Et eſt ſnīa cōis quā ſequit̉ poſtillator in ꝓlogo. Sed attendenduꝫ eſt qd̓ per p̄dicta habet̉ diffinitio ſeu deſcriptō adequata ſenſus lit teralis: quo hic agit̉. Sūt.n. quedā in ſacra ſcriptura tradita que ſi accipiant̉ ẜm ſignificationē qua voces cōiter ſignificant res: eſſent falſe: vt pꝫ in locutiōibꝰ ꝑabolicis hmōi. vt infra pa tebit. Un̄ addēdū eſt p̄dictis: ſenſus ſacre ſcripture ad hoc lr̄alis dicat̉ reqͥrit̉ ſit intentus ab auctore ſacre ſcripture qui ē