In replicas ꝙ nō diuidit̉: ſed bene myſticꝰ multiplicat̉. Attende frater rogo: ſi cōꝑas ſenſus ſacre ſcripture adinuicē ẜm eoꝝ limitationeꝫ ad materias de quibꝰ agūt: manifeſtū ē ꝙ qͥlibet ſenſus myſticꝰ limi tat̉ ad certā materiā. Tropologicꝰ em̄ ſēſus ſolū agit de agēdis ẜm mores. Allegoricꝰ vero d̓ credēdis. Anagogicꝰ de ſperādis Senſus aūt lr̄alis de ſingul̓ p̄dictis ⁊ etiā de iā geſtis manifeſte tractat. Nec credo ꝙ doctor irrefragabil̓ huiꝰ oppoſitū aſſerat: ⁊ ſic cōꝑatio tua potiꝰ facit ꝓ me. Itē ſi attendiſti vniuerſalitateꝫ quā attribuo ſenſui lr̄ali ſatis maifeſta ē: ꝯſiſtit aūt in hoc ꝙ nō ſolū lr̄ati ſeu ſapientes: ſꝫ etiā rudes: qui ad intelligibilia capien da nō ſunt ydonei: tn̄ ꝑ ſenſum lr̄alē capiūt ſpūalia: ſaltē ſub ſil̓i tudinibꝰ corꝑalibꝰ: iuxta illud apl̓i. Sapiētibꝰ ⁊ inſipientibus debitor ſum: vn̄ ex ꝑte huiꝰ vniuerſalitatꝭ ſenſus lr̄alis manifeſtā hꝫ p̄eminētiā. In hoc aūt qd̓ obijcis de incōicabilitate: ſi ſic opi naris a veritate deuias manifeſte. Cōicat̉ em̄ ſenſus lr̄alis cui­libet ꝓpoſitiōi ſacre ſcripture vt dictū ē: ⁊ iteꝝ in multꝭ locis vnꝰ paſſus hꝫ multiplicē expoſitionē lr̄alē: ꝓut fuit oſtēſum in tercio articulo queſtiōis. Eſt ēt ſenſus lr̄al̓ abyſſus multa ꝑꝑ magnaſ difficultates in ea cōtentas: circa ea que ad fidē ⁊ mores ꝑtinent Nec mirādū: nā ſcīaꝝ hūanaꝝ libris ī qͥbꝰ ſolꝰ ſēſus lr̄al̓ ē inqͥrē dus: qͣꝫplurima cōmēta ſunt: ⁊ plures expoſitiones ſeu ſcripta. Sil̓r ⁊ multiplices qōnes ad mentē auctoꝝ intelligēdā ſeu eluci dādā: vt pꝫ in ph̓icis: metaph̓icis: ⁊ ethicis. Sil̓r in facultatibꝰ vtriuſqꝫ iuris ⁊ hmōi: in qͥbꝰ nec ī textu nec in gl. ē ſenſus niſi lr̄a lis. Si igit̉ in illis in qͥbꝰ ſolū illa tractāt̉ q̄ in lumīe naturali rō nis cognoſci pn̄t: tot ml̓tiplicitates cōmētoꝝ: varietateſqꝫ qōnū ⁊ expoſitionū ⁊ hmōi circa ſenſū lr̄alē inueniūt̉: quātomagis in ſcriptura diuina vbi agit̉ de his q̄ ſuꝑnaturali lumine tm̄mō co­gnoſcūtur īueniri pn̄t multiplices ſenſus lr̄ales ſeu expoſitōes ⁊ hmōi. Nec credo te latere ꝙ ſenſus lr̄al̓ diuidit̉ in tres ſpecies ẜꝫ Augu. in libro de vti. cre.ſ. in hyſtoriacā: ethymologicaꝫ: ⁊ ana gogicā: vt in tercio articulo expoſui. Sil̓r ⁊.vij. claues ſeu regl̓e quas Iſi. tradit in li. de ſū. bo. q̄ in ꝓlogo a poſtillatore ponūt̉ nō ſunt niſi quedā ſpēs ſenſus lr̄al̓: vt pꝫ intelligēti. Ex qͥbꝰ ma nifeſte pꝫ: ꝙ ſenſus lr̄al̓ ē cōicabil̓ ⁊ multiplicabil̓. Dicis.n. cō­ſequēter ꝙ dignitas iſtoꝝ ſenſuū attēdit̉ penes maiorē vtilitatē q̄ cōſequit̉ maiorē certitudinē: qd̓ tibi cōcedo ꝓut in qōne p̄dicta largiꝰ ē deductū: ſꝫ ꝙ ſubiūgis: ꝙ certitudo ſpūal̓ intelligētie nō ē ſpeculatiōis ſicut lr̄al̓ intelligētia. ſꝫ ē certitudo experiētie ⁊ ẜꝫ affectū ⁊ ꝑ modū guſtꝰ: ꝑ īſpirationē ⁊ teſtimoniū ſpūſſancti: hͦ manifeſte inuoluis ſnīas. Attribuis em̄ ſēſui ſpūali ſeu myſtico qd̓ ī hoīe ſpūali hꝫ locū: nō em̄ de rōne ſēſus ſpūal̓ ſeu myſtici ē vt det gr̄aꝫ eū intelligēti ſeu inueniēti: nec etiā ē neceſſariū ꝙ ha bēs veꝝ ſenſuꝫ myſticū ſeu ſpūalē ſacre ſcripture ſit in gr̄a gratifi cāte: ſufficit em̄ ad ſenſuꝫ ſpūalē ſeu myſticū recte inueniendū ſeu habēdū: hr̄e ſeu ꝑticipare donū ꝓph̓ie ſeu donū īterp̄tatiōis ſer monū: que lꝫ ſint gr̄e: tn̄ ſūt gratꝭ date tm̄: ⁊ ſic certitudo illa quā dicis ꝑ modū guſtꝰ ꝑtinet ad donū ſapiētie: ẜꝫ ꝙ ſpūalis hō iu dicat oīa etiā ꝓfunda dei. Ex hoc dicto tuo etiā ſeq̄ret̉ ꝙ nullus haberet certitudinē alicuiꝰ ſenſus myſtici ſeu ſpūal̓ ſacre ſcriptu­re niſi exn̄s in gr̄a. Et cū nemo ſciat d̓ lege cōi vtꝝ ſit dignꝰ amo­re vel odio: ſequit̉ ꝙ nullꝰ ſciret ſe hr̄e tale certitudinē p̄dicti ſēſus myſtici d̓ lege cōi: qd̓ eſſꝫ valde incōſonū rōni. Cōſequēter dicis ꝙ nō ꝓbo ꝟba ſctī Tho. eē igne charitatꝭ examinata: ſi bn̄ atten diſti ꝟba mea ſic dixi. Credo ꝟba ſctī Tho. eē igne charitatꝭ exa­minata. vn̄ de credulitate mea nō requirit̉ aliud teſtimoniū: niſi ꝙ in dictꝭ ⁊ in ſcriptꝭ meis ſemꝑ ſequor iſtū ſcm̄ d̓ octorē: vtinā di gne ⁊ ſufficiēter: nec ignoro ꝙ dicta ſua in pluribꝰ ſūt īpugna ta ꝑ plures īgenioſos theologos viros admirabiles: vt dicis. nec ex hoc īpedit̉ mea credulitas ſeu ꝓſecutio. Tū qꝛ ſepe ꝯtīgit do­ctrinas veras impugnari: taꝫ in theologicis quoꝝ pͥncipiū poſi tū ē in ſignū cui ꝯͣdicet̉: ꝙͣ in ꝑypatheticis. Tū qꝛ illa in qͥbꝰ ꝯͣdi cit̉ nō referūt vt firmiter credo ad expoſitionē alicuiꝰ paſſus ſacre ſcripture: an ſic vel aliter teneat̉. ⁊ iō talia apud me qͥ de ſolo ꝟo intellectu ſacre ſcripture ⁊ diuine curo: magis ſunt curioſa ꝙͣ fru­ctuoſa: vn̄ ⁊ apl̓s de ſil̓ibꝰ dicit: ꝙ qōneꝫ magis p̄ſtant qͣꝫ edifi cationē ⁊c. Ultimo cōmēdas mgr̄m Nicolaū: eo ꝙ ſnīas ſctōꝝ doctoꝝ ꝓprie ſnīe poſtpoſuit: vt auctorizaret opꝰ ſuū: ⁊ ſi ſimpli citer illū cōmēdares recte vtiqꝫ faceres. Cōmēdandꝰ em̄ ē qͥ tāto ſtudio ⁊ labore ſacrā ſcripturaꝫ expoſuit ſub plano ⁊ ſuaui ſtilo: ſꝫ miror te ex hoc illū cōmendaſſe ꝙ ſnīas ſuas dictis ſctōꝝ p̄po ſuit: vt ais ad auctorizādū opꝰ ſuū: cū huic ꝯmēdatiōi nō ſoluꝫ ſacra ſcriptura repugnet. Legit̉ em̄. Nō qͦ ſeip̄m cōmēdat ille ꝓbatus ē ij. Coꝝ. x. ⁊ alibi. Laudet te os alienū nō tuū. Prouer xxvij. hoc ēt ph̓i­ca doctrina ſuadet. ait.n. ph̓s. Laudamꝰ ſeipſos vituperātes. Scd̓o ꝑ oppoſitū ſeip̄m laudare ſeu alijs p̄ponere: nō ē cōmēdabile p̄ſertiꝫ cum poſtillator de quo loquimur vt ordinis minoꝝ dignꝰ ꝓfeſſor hūilitatē nō p̄ſumptionē ſeqͥ eſtimādus ē. magna.n. de ſe ſentire hi qͥ mollibꝰ ve­ſtiūt̉ in domibꝰ regū eē cōſueuerunt. Nec em̄ adduci poſſum: vt credā ꝙ poſtponere ſnīaꝫ ſancti Hiero. vel alicuiꝰ ſancti doctoris dicto ra. Sa. p̄ſertim vbi rō nō ſuadet cōmēdatiōe reputes dignū. Lauda ergo cū in quo laudādus ē: in recta videlꝫ intētiōe quā credo eū habuiſſe: ⁊ ꝑꝑ la­borē magnū quē ſuſtinuiſſe dubiū nō ē: vt ſacrā ſcripturā exponeret: ⁊ ꝓ maiori ꝑte recte: nō aūt ex eo ꝙ a ſcōꝝ doctoꝝ interdū expoſitiōibꝰ inde bite deuiauit. Scd̓o ꝟo cōmēdas poſtillatorē ex hoc ꝙ ꝑ habitū theo logicū veritatē ſnīe habuit: lꝫ in lacte nō ſuxiſſet ꝓpͥetatē hebraici ẜmo­nis: qd̓ ſalua pace vr̄ minꝰ rōnabilit̓ dictū: notū eſt em̄ ꝙ habitꝰ theolo gicꝰ nō ſe extēdit ad donū linguaꝝ habendū: ⁊ iō cū theologꝰ dicit: ſic ē in hebraica veritate: ⁊ ibi nō ſic inuenit̉: nō ē ex hoc cōmendādꝰ. Cōmē das eū tercio ex hoc ꝙ inter doctores hebraicos nō īuenit meliorē theo logū qͣꝫ rabi Sa. Circa qd̓ notū ē ꝙ ſi in rei veritate ille fuit minꝰ peritꝰ ꝙͣ alij: nō dꝫ cōmēdari ex eo ꝙ ſequit̉ eū: p̄ſertim in deuijs ⁊ īcōſonis au ctoritatibꝰ ſctōꝝ. Cōmēda ergo illū in his vt ex his qͥbꝰ cōmēdādꝰ ē: ⁊ libēter amplectar cōmēdatiōes tuas. Cōcludēdo ergo chariſſime frat̓ nō credas me reprehēdere voluiſſe poſtillatoreꝫ vt dicis: abſit a me: ſed potiꝰ poſtillā ſuā eē ſimplicit̓ cōmēdādā exp̄ſſe aſſerui in qōne p̄dicta: lꝫ in aliqͥbꝰ locis ſentiā ea minꝰ ſufficere: qd̓ nō reputat̉ viciū ſimpl̓r. Ne­mo nāqꝫ mortaliū ꝑfecte oīa examinare pōt. ſepe em̄ dormitauit Home rus. Sactū aūt ē in oībꝰ ſcientijs p̄ſertim in ſcriptura diuina ſemꝑ pre­honorare veritatē. vtinā frater dilectiſſime eſſes in meo cōſortio ſaltem aliquātulo tꝑe: vt ſil̓ diſcurrere valeremꝰ additiūculas has: ⁊ ſic experi mēto cognoſceres: ꝙ in illis locis in qͥbꝰ ab eiꝰ dictꝭ deuiare videor: zelo veritatꝭ nō reprehēdēdi ſtudio ꝓceſſi: ⁊ ēt in his nō iudicio ꝓprio deuiā ſed ſequendo maioꝝ ſnīaꝫ. Vale frat̓ ī dn̄o ⁊ meliora chariſmata ſemꝑ emulare ⁊c̄. Incipit prologus in replicas defēſiuas poſtille fratris Nicolai de ly­ra ab impugnatiōibꝰ dn̄i Burgꝭ. editas a venerabili ⁊ religioſo pr̄e fr̄e Mathia doring: ſacri ordinis minoꝝ: ꝓuincie Saxonie mīſtro: ad plu rimoꝝ rogatū prefatā poſtillā vt veritate lucentē amplexantium. Odeſtiā antiquā tenere hoīes iuſtos atqꝫ ſanctos docebat: ⁊ ordinata regl̓arit̓ iniurijs nō grauare moleſtis. Nā ſicut mi nus bn̄ geſta correctiōis limē: ſic optime facta laudē ⁊ glori­am requirūt: ſꝫ qꝛ oīmoda ꝑfectio ſolis diuinis rebꝰ cōpetit: ī cūctis humanis oꝑbꝰ reperiri poterit qd̓ rep̄hēſione dignū ē: cū mode­ſtia tn̄ vt ait Beatꝰ Aug. in pͥnci. retrac. que modeſtia nō mō in agibili­bus: ſꝫ ⁊ ſcibilibꝰ locū hꝫ. Nā ẜm verū intellectū ſacre ſcripture: circa di uinū ſcibile errare nō cōtingit. iō ipſa ſola hūc honorē ſibi vēdicat: vt re cte intellecta ſine reprehēſiōe cōſiſtat: vt vult btūs Diony. de diuinis no. capitulo. ij. Nihilqꝫ ei ꝯͣriū niſi ſit oīno falſū: in ea quoqꝫ nihil reꝑit̉ abſurdū ẜm Aug. xi. ſuꝑ Gen̄. ca. i. Diuerſitas igit̉ ⁊ ꝯͣrietas in eiꝰ expo ſitiōe nō hꝫ ortū ex illa doctrina irrefragabili: ſꝫ ex eo ꝙ eiꝰ expoſitores intellectū plenū nō ſūt aſſecuti: vt vult btūs Hylariꝰ. ij. de trinita. Que tn̄ expoſitoꝝ diuerſitas nō oīno inutilis ē: qͥnīmo ꝑ ea pigritia ſtudētiū excutit̉ vt veritas inquirat̉: ſicqꝫ eccl̓e ꝓficiūt inſurgētes hereſes: vt in­quit btūs Auguſtinꝰ.i. ſuꝑ Gen̄. ꝯͣ manicheos. Oēs igit̉ ſācti ⁊ catho lici ſacre ſcripture tractatores ātiqͥ nedū ꝯſentiēdo: verūetiā ſalua fide diſſentiēdo: a ſucceſſoribꝰ gr̄as meruerūt īmortales. Nā poſt ⁊ ꝑ eoꝝ ve nerādos ſanctoſqꝫ labores excitati ꝓ patribꝰ nati filij: doctores in eoꝝ cōparatiōe moderni nō parū laude digni ſurrexerūt: qͥ in ſacre ſcripture expoſitiōe deſudātes vt vitā haberēt eternā talibꝰ ꝓmiſſam: ip̄aꝫ eluci­dauerūt ſenſū ipſiꝰ lr̄alē tanꝙͣ magis auctēticū inquirētes. Inter quos magiſter Nicolaus de lyra in lingua hebraica ſil̓ ⁊ latina peritus: vni uerſalior ⁊ p̄clarior reperit̉ cuiꝰ ſpiritū tanꝙͣ pueri iunioris de minorum fratrū ordine deꝰ illuſtrādo miſericorditer ſuſcitauit. Ipſe quoqꝫ ſic ſu­ſcitatꝰ qd̓ ſine fictiōe didicit: ſine inuidia cōicauit: ⁊ tanqͣꝫ ſapientibꝰ ⁊ inſipiētibꝰ magnis ⁊ paruulis debitor effectꝰ ſatiſfacere cupiēs opꝰ egre giū ꝯpoſuit: ⁊ in eccleſie ſancte gazophilatiū pauꝑ ꝓfeſſione cū vidua paup ercula ſtudere volētibꝰ ꝓfutuꝝ obtulit: ⁊ hocip̄m opꝰ ſuū poſtillā nūcupari decreuit: hoc inqͣꝫ opꝰ poſtille ⁊ ſi tāte ſufficiētie fuerit ꝙ ipſuꝫ nō ſolū ꝑuuli: ſed ⁊ magni: nec ſolū fideles: ſed ⁊ infideles in dubijs cir ca ſacre ſcripture lr̄aleꝫ ītelligētiā requirūt: ipſe tn̄ mgr̄ Nicolaus vt ve re humilis imꝑfectū ſe recognoſcēs: ⁊ vt pius culpā agnoſcēs vbi fortaſ ſis culpa nō ē: in ꝓhemio ſui oꝑis: ſe ⁊ ꝑ eū ſcripta determinatiōi ſancte