IIIiutores.Ca. XIIa 1 Ec his ſacrꝭ tn̄ roma digͣta ē eē ꝯtēta q̄ tā ml̓ta illic pōb piliꝰ ꝯſtitueratᵇ Nā ip̄iꝰ ſūmūtēplū nondū habebat iouis.Rex qͥppe tarqͥnius ibi capic toliū fabricauitᶜ Eſculapiusāt ab epidauro abiuit romāvt ꝑitiſſimꝰ medicꝰ ī vrbe nobiliſſima arteꝫ gl̓ioſiꝰ exercedretᵈ Mat̓ āt deoꝝ neſcio vn̄ſtat em̄ ꝙ ī ea regnatū ē ſiue appellaret̉ regnū latinoꝝſiue albanoꝝ vſqꝫ ad tp̄s tulli regis romanoꝝ qͥ ſucceſſit nume pōpilio ſicut numa romulo. Ip̄e ꝟo ꝓpt̓ꝑ fidiā albanoꝝ quā eis obiecit tullus ciuitatē illā ſb̓uertit. q̄ ſteterat. cccc. ānis ẜm titū. ⁊ de ciuibꝰ albanisauxit vrbē fec̄ em̄eos venire romā⁊ īhabitare mōtēceliū quē vrbi adiecit. Ip̄i ꝟo albani ſic trāſlati deos ſuos vt dic̄ h̓augꝰ. ſecū romaꝫtrāſtuler̄t. vn̄ dicit h̓ augꝰ. ꝙ dijsill̓ qͦs romulus īvrbe trāſtulit. ⁊ qͥpoſtmodū etiā d̓alba euerſa trāſituri erāt nūa deos alios addiditqͥ vel cuſtodirent alios p̄dictos tanqͣꝫ fugitiuos vl̓ iuuarēt ſalteꝫ tanqͣꝫ inualidos. q. d. ſi alij dij fuiſſent ſatis validi vel voluiſſent remanere. fruſtra ꝓuidiſſetip̄e numa de pluribus Ca. XII.Ec his ſacrꝭ ⁊cͣ. In hͦ ca. on̄dit btūs augꝰ quāta ſit cecitas romanoꝝ qui ẜm ꝙ roma creuitẜm hoc etiā auxerunt numerū deoꝝ. ⁊ primo oſtenditquo multiplicauit deos. ſcd̓o ibi. ſub hoc ergo ⁊c. declarat vanitatem erroris eorū. b Nam ipſius ſūmūtemplū ⁊cͣ. hic ſciendū ꝙ duo erāt tarquinij regesromanoꝝ ſcꝫ tarquinius priſcus ⁊ tarquinius ſuperbus qui fuit vltimus rex romanoꝝ. de quo fit hic mētio. Iſte em̄ ſicut narrat titus liuius de origine vrbisli. j. poſtqͣꝫ rebus bellicis finē impoſuerat. conuertitad res vrbanas aīm ſuum. Et in primis ſtatuit edificare templū ioui in morte. qͥ primo ẜm iuſtinum libroxliij. vocatus eſt ſaturnius. qꝛ ſaturnꝰ locū illū inhabitauit. poſtea mons tarpeius dictus eſt. cū aūt foderent ibi fundamēta tēpli inuentū eſt ſub terra caputhoīs cum facie integra. a quo mons ille qͥ infra vrbeꝫeſt. dictus eſt mons capitolij. ⁊ etiā templū illud capitoliū vocatū eſt. qd̓ iouis ſummū tēplū vocat hic beatus augꝰ. ⁊ merito. qꝛ dicittitꝰ liuiꝰ. ꝙ opus illiꝰ tēpliita ſumptuoſū erat ⁊ magnū. ꝙ magnificētia romāorū q̄ fuit tꝑe auguſti ſub quo dn̄abat̉ fere toti orbi vixpotuit illi aliquod equale facere. c Eſculapiusaūt ab epidauro ⁊cͣ. Eſculapius fingit̉ deus medicīeEpidaurꝰ ẜm eutropiū eſt ciuitas q̄ mō vocat̉ dyrrhachiū. qꝛ vero roma fuit maior ciuitas qͣꝫ epidaurꝰiō ambiuit rome eſſe vt dicit augꝰ. De aduectōe autēeiꝰ romā dicit titꝰ liuiꝰ de vrbis origine li. x. in fine. ꝙcū roma graui peſtilētia laboraret que tanta fuit vt lꝫānus ille.ſ. cccclv. ab vrbe ꝯdita in multis letꝰ eſſet. tn̄vix ad vniꝰ mali ſuffecit ſolatiū peſtilētie.ſ. vrbē vrentis. tā qͦ ad hoīes qͣꝫ etiā quo ad agros. Igit̉ ꝯſuluer̄tlibros ſibylle de remedio. ⁊ inuentū eſt ꝙ eſculapiꝰ deepidauro romā afferendꝰ eſſet. Idē etiā narrat oro ſius li. iij. De hoc vero narrat ritus liuius li. xj. ab vrbe ꝯdita. ⁊ valerius li. j. ꝙ tribꝰ ānis continuis vrbsafflicta fuit graui peſtilentia. Miſſi ergo ſunt ꝓ remedio legati ad accerſiendū de epidauro eſculapiū. qͦnata p̄neſtinū mōtē inſeditIndignū eī erat vt cū eiꝰ filius iā colli capitolīo p̄ſideretadhuc ip̄a ī loco ignobililatitaret: Que tn̄ ſi oīm deoruꝫmr̄ ē: nō ē ſecuta ſolū romaꝫqͦſdā filios ſuos: veꝝ ⁊ aliosp̄ceſſit etiā ſecuturos. Miror ſaneᵉ ſi ip̄a peꝑit cynoce ephalū: qͥ longe poſtea venitex egyptoᶠ Utrum etiā dea ſfebris ex illa nata ſit: videveniētes ab epidauris ducti ſūt ī tēplū eſculapij. qd̓qͥnqꝫ milibus paſſuū ab epidauro diſtabat. ⁊ ecce ſerpens qͥ qn̄qꝫ licet raro ab epidaurijs viſus fuerat. nūqͣꝫ tn̄ ſine bono ip̄oꝝ viſus eſt. propter qd̓ etiā in modū eſculapij venerati ꝑ ꝑtes vrb̓ clariſſimas leui tractu reꝑe cepit triduoqꝫ ꝯſpectꝰ ēhaud dubiā an̄ ſeappetite clariorisſedis alacritateꝫferēs. deinde adnauē romanā ꝑrexit ac nauē coſcēdit. vbi vniuſligati tabernaculū erat ibiqꝫ quieuit. Cū ꝟo nauigando. Anciumperueniſſent. ſerpens qui vbiqꝫ īnauigio remanſerat ad terram dilapſus eſt. edem eſculapij que ꝓpeerat intrauit. ⁊ ibi tribus diebꝰ remanſit dato ſibi cibo. poſtmodū vero ad nauē reuerſus ſe romā ad vehendū p̄buit. ibi in ripā tyberis egreſſus ī inſulā vbitemplū dicatū fuit eſculapio trāſnatauit. ⁊ ceſſauitpeſtilentia a romanis. Idē narrat ouidius li. xv. metamorphoſios. Uocatꝰ eſt aūt ſerpens ille in cuiꝰ ſpecie venit eſculapiꝰ ẜm papiā epidauriꝰ. qͥ de epidauro ciuitate venit. Et eſt h̓ aduertendū ꝓpt̓ libros ſibylle de qͥbus hic fit mentio. ꝙ cū fuerint decē ſibylle vates famoſe. ſibylla de qua fit hic mentio fuit ſibyllacumea dicta amalthea. d̓ qͣ dicit Iſidorꝰ li. viij. etymologiaꝝ. ꝙ ip̄a nouē libros attulit tarqͥnio pͥſco regi romanoꝝ quinto. in quibꝰ erant decreta romanoꝝ ꝯſcripta. dicta vero eſt cumea a cuma ciuitate campanie.cuiꝰ ſepulcrū adhuc in ſicilia manet. Hec iſidorꝰ. A.Gelliꝰ vero li. j. narrat ꝙ anus ꝗ̄dā incognita ad tarquiniū regē ſuꝑbū adijt nouē libros ferēs. quos eē dicebat diuina oracula. eoſqꝫ dicebat vendere velle. ſedcū iudicio regis p̄ciū exceſſiuū peteret. ab ip̄o irriſa ēTūc illa igne corā rege facto tres ex ill̓ libris cōbuſſitīterrogās ſi rex ſex libros r̄ſiduos eqͣlip̄cio vellet emere qͥ dixit anū illā delirare. que ſtatim tres alios cōbuſſit. īterrogās regē de tribꝰ reſiduis libris ſicut de ſex fecerat. qͥ mulieris vidēs ꝯſtantiā. tres libros emit nonminori p̄cio qͣꝫ petitum erat de oībus. Mulier vero illa poſtmodū a rege digreſſa nunqͣꝫ cōparuit. libri vero tres illi appellati ſunt ſibyllini. ⁊ in ſacrarium ꝯditi ſunt. ⁊ ad eos qͣſi ad oraculū qͥndecim viri adeūt. cūdij īmortales publice ꝯſulendi ſunt. Hec ex. A. gellio. Et idē in ſūma narrat ſolinꝰ capitulo de ſibyllis.d Mater aūt deoꝝ ⁊c̄. de hoc notat̉. sͣ. ca. xxx. li. j.e Si ipſa peperit cynocephalū. dictum eſt ſupra libro. ij. capitulo. xiiij. f ¶ Utrum etiā dea febris ⁊c̄.Nota de iſta ſupra libro ſcd̓o. capitulo. xiiij. De iſtavero dicit hic auguſtinus ꝙ eſculapius ꝓnepos matris deorū habet videre ſi dea febris proceſſerit ab ip̄aqꝛ eſculapius cum dicat̉ deus medicine ipſe habet defebre curare ⁊ iudicare vnde proueniat ⁊ habeat originem. Dicitur autem eſculapius pronepos matris deorum. quia cybeles mater deorum genuit Iouem.