Seite
Liber que ciuitatē romanā īſtituiſ ſe cōmemorat: vt ſi eā ciuita tē nouā ꝯſtitueret ex nature potiꝰ formula deos nomīaqꝫ deoꝝ ſe fuiſſe dedicatuꝝ nō dubitet ꝯfiteri? Sed iā qm̄ in vetere ppl̓o eſſet acceptū ab antiqͥs nominū ⁊ cognomi­nū hiſtoriā tenere vt tradi­ta ē debere ſe dicit. ⁊ ad eū fi nē illa ſcribere ac ꝑſcrutari: vt potiꝰ eos magꝭ colere qͣꝫ d̓ ſpicere vulgꝰ velit. Quibꝰ ꝟ bis hō acutiſſimꝰ ſatis indi­cat nō ſe aꝑiri oīa q̄ n̄ ſibi tm̄ ꝯtēptui eſſent: ſꝫ etiā ip̄i vul­go deſpiciēda viderent̉ niſi b tacerent̉ᵇ Ego iſta cōijcere putari debui: niſi euidēt̓ alio loco ip̄e diceret d̓ religiōibꝰ loq̄ns ml̓ta eē vera q̄ nō mō vulgo ſcire nō ſit vtile: ſꝫ etiā tāetſi falſa ſūt: alit̓ exiſtima­re ppl̓m expediatˡ ⁊ iō grecoſ theletas ac myſteria tacitur nitate ꝑietibuſqꝫ clauſiſſe. h̓ certe totū ꝯſiliū ꝓdidit ve­lut ſapientiū: ꝑ quos ciuita­tes ⁊ ppl̓i regerent̉ hac tamē fallacia mirꝭ modis maligni demones delectant̉ qͥ ⁊ dece ptores ⁊ deceptos parit̓ poſ ſidēt: a qͦꝝ dn̄atōe nō liberat niſi gr̄a dei ꝑ ih̓m xp̄m dn̄m noſtꝝ. Dicit etiā idē auctor acutiſſimꝰ atqꝫ doctiſſimꝰ: ꝙ hi ſoli ei videāt̉ animaduer tiſſe quid eſſet deus: qͥ credi de deo. b Ego iſta conijcere ⁊cͣ. Uult dicere ꝙ ea q̄ immediate an̄ dixerat de mente varronis debuerat credi ꝙ ſolū ex ꝯiectura q̄dā ⁊ cōijciēdo mētē varrōis dixiſſet. niſi ad hͦ haberet exp̄ſſe dictū varronis. qd̓ euident̓indicat mentē eiꝰ. c Et iō grecos ⁊cͣ. The lete ſunt purga­tōnes quedā de qͥ bus infrali. x. c. ix. plꝰ dicet̉. my­ſteria vocant̉ ſa cra ſecreta. Iſta dicit varro gre­cos taciturnitat te ⁊ ꝑietibꝰ clau­ſiſſe. Taciturni­tate quidē vt nō liceret de eis loqͥ ꝑietibꝰ vt nō pa­teret niſi certꝭ lo cis ⁊ ꝑſonis eoꝝ inſpectio. Quā tū ad taciturnita tē ſciendū ꝙ tri plex videt̉ fuiſſe cā quare volebāt demōes ⁊ ſacerdo tes deoꝝ occulta ri theletas ⁊ my­ſteria. Una cau ſa fuit. qꝛ facilit̓ poterāt errores ꝯuinci. ſi licuiſſꝫ publice de eis lo­qui⁊ diſputaſſe c Alia fuit qꝛ īter illa myſteria ꝯtir nebant̉ origines deoꝝ ⁊ vere ꝯdi­tiones eoꝝ q co­lebant̉. puta qua lis fuit iuppit et qͥſ ⁊ quō pͥº īcepit coli. ⁊ ſic dealijs dijs Si ꝟo talia fuiſſent in ppl̓o diuulgata ꝯtem sͣ. 26. pſiſſent deos. et ſic fuiſſet oīs me tus deoꝝ ablatꝰ. qd̓ reipublice ⁊ cōi ꝯuictui hoīm plurimū nocuiſ­ſet. Et ꝓpter hoc ſicut dicit titus liuius de vrbis origi ne li. j. numa pompilius ſūme neceſſariū credebat ti­morē deoꝝ populo inijciendū. Tertia cā fuit. qꝛ pur gatōes qͥſdā faciebāt in occulto ⁊ ſacrificia q̄dā nefā da oīno que ppl̓s horruiſſet ſi ad eius noticiam ꝑue­niſſet. Immolabāt em̄ in occulto ſepiſſime infātes ⁊ mulieres p̄gnantes ⁊ multa alia horrēda ad placan­dū demones in occulto fecerunt. ſicut ptꝫ de Iuliano ceſare. ſupra ca. xxix. Et narrat etiā euſebius de imꝑe tore maxentio qͥ mulicres nobiles p̄gnantes ad hoc q ſiuit ⁊ eas medias diuiſit. ⁊ in extis infantium diui­derūt cum eſſe animam: mo tu ac ratione mundum gu­bernanteꝫ: ac per hoc ⁊ ſi nō dum tenebat quod veritas habet: deus em̄ verus non anima: ſed anime quoqꝫ eſt effector ⁊ conditor: tamen ſi contra preiudicia conſuetu dinis liber eſſe poſſet: vnum deū colēdū fateret̉ atqꝫ ſua­deret motu ac ratione mun dum gubernanteꝫ: vt ea cū illo de hac re queſtio rema­neret: ꝙ eum diceret ec̄ ani­mam nō potius ⁊ anime cre atorem. Dicit etiā antiquos romanos pluſqͣꝫ annos cen­tum ⁊ ſeptuaginta deos ſine ſimulacro coluiſſe. Quod ſi adhuc inqͥt manſiſſet: caſti­us dij obſeruarētur. Cuius ſententie ſue teſteꝫ adhibet inter cetera etiam gentē iu­deam: nec dubitat eū locum ita cōcludere: vt dicat: qui pͥ mi ſimulacra deorum popu­lis poſuerunt eos ciuitatibꝰ ſuis et metum dempſiſſe et errorem addidiſſe: pruden­ter exiſtimans deos facile poſſe in ſimulacrorum ſtoli­ditate contemni. Quod ve ro non ait errorem tradide­runt ſed addiderūt: iam vti qꝫ fuiſſe etiam ſine ſimula­cris intelligi vult errorem. Quapropter cum ſolos di­cit animaduertiſſe: quid eēt nationes queſiuit Et ideo ſacerdotes ſūme cauebant ne ipſorum miſteria ⁊ thelete proderentur. Propter quod ⁊ ſimulacrum quoddam erat fere in omni tem­plo vbi colebatur iſis ⁊ ſerapis. quod digito labijs ī­preſſo monere videbatur vt ſilentium fieret. vt ſcilicꝫ homīes eos fuiſ ſe taceret̉. vt ha­bet̉ infra li. xvii. capitulo. v. et ſi cut dicit beatꝰ au guſtinꝰ infra li­xviij. ca. iij. capi­tali crimine apd̓ egyptios reꝰ fie­bat quicunqꝫ iſi­dem filiaꝫ inachi hominem fuiſſe dicebat. Et hoc etiā demones ip ſi modis varijs procurabant. vn de narrat macro bius ſuper ſom­nium ſcipionis. de numenio phi­loſopho qͥ erat occultorum curi­oſius perſcruta tor. ꝙ cum eleuſi na ſacra. id eſt ſa cra oppidi eleuſi ni interpretādo vulgaſſꝫ. que fu erunt ſacra cere­ris ⁊ proſerpine de hoc poſtmodū ī ſomnis acriter correptus eſt. nā dee eleuſine ap­paruerunt ſibi ī ſomno in habitu meretricio. ⁊ an­te apertum lupa nar ſtantes. Cū­qꝫ admiraretur. quia hoc non vi­debatur conueni ens numinibꝰ. ⁊ cauſam quereret reſponderunt ſi bi dee irate. ſe ab ipſo habitu pu­dicicie ſue vi abſtractas ⁊ paſſim abeuntibus proſti­tutas. Similiter et apud romanos valde erant clau­ſa myſteria deorum. Nam refert valerius libro pri­mo. capitulo primo. ꝙ Tarquinius rex romano­rum Marcum duumuirum cullio inſitum tanquaꝫ parricidam in mari proijci iuſſit. eo ꝙ librum ſue cu­ſtodie commiſſum in quo continebantur ſecreta ſa­crorum ciuilium petronio ſabino tranſcribendum de diſſet. Et dicit Ualerius ꝙ iuſtiſſime hoc factum eſt quia pari vindicta parentum ac deorum violetio ex­pianda eſt.