xxxi ꝓprijs gerūt arbitrio volūtatis. demo nes ne torqueant̉ p̄cant̉: nec vtiqꝫ iniuſte vel parcit̉ eis: vel ſua quiqꝫ īprobitate torquen tur. Et hoīes plerūqꝫ aꝑte: plerūqꝫ occulte lu­unt ſuis factis diuinitꝰ penas ſiue in hac vi­ta: ſiue poſt mortē: qͣꝫuis nullꝰ hoīm agat recte niſi dīno adiuuet̉ auxilio. Nullꝰ demonuꝫ aut hoīm agat īique niſi dīno eodēqꝫ iuſtiſſimo d̓i a.9 iudicio ꝑmittat̉. Sic̄ ait apl̓s: non ē iniqͥtas apud deū. Et ſic̄ ip̄e alibi dic̄. Inſcrutabilia ſūt aa. ij. iudicia dei: īueſtigabiles vie eiꝰ: igr̄ in libro de illis pͥmis: nec de iſtis medijs dei iudi­cijs: ſꝫ de ip̄o nouiſſimo iudicio qͣꝫtū ip̄e tribue­rit diſputabo: qn̄ xp̄s de celo vēturꝰ ē viuos iu­dicaturꝰ mortuos. Iſte qͥppe dies iudicij pro prie vocat̉: eo nullꝰ ibi erit imꝑite querele lo cus: cur iniuſtꝰ ille ſit felix: cur iuſtꝰ ille infelix Oīm nāqꝫ tūc niſi bonoꝝ vera pleniſſima felicitas: oīm niſi maloꝝ digna ſūma in felicitas apparebit. Ca. II. Unc aūt mala equo aīo ferre diſcimꝰ patiunt̉ boni: bona magnipen dere adipiſcunt̉ mali. Ac etiaꝫ in his rebꝰ in quibꝰ apparet dīna iuſticia: ſalu­taris ē dīna doctrina. Neſcimꝰ iudicio dei bonꝰ ille ſit pauꝑ: malus ille ſit diues: iſte gau­deat quē ſuis ꝑditis moribꝰ cruciari debuiſſe meroribꝰ arbitramur: ꝯtriſtet̉ ille quē vita lau dabilis gaudere debuiſſe ꝑſuadet. exeat de iu ditio ſolū īnultus: verūetiā dānatꝰ innocēs aūt iniqͥtate iudicis preſſus: aut falſis obrut teſtimonijs. Ecōtrario ſceleſtꝰ aduerſariꝰ eiꝰ ſolū impunitꝰ: verū etiā vindicatꝰ inſultet impiꝰ optime valeat: pius lāguore tabeſcat. a trocinēt̉ ſuauiſſimi iuuenes: nec ꝟbo quē­qͣꝫ ledere potuerūt: diuerſa morboꝝ atrocita­te affligant̉. infantes vtiles rebꝰ hūanis īma­tura morte rapiant̉: vident̉ nec naſci debu iſſe: diutiſſime inſuꝑ viuāt: plenus criminibus ſublimet̉ honoribꝰ: hominē ſine querela te­nebre ignobilitatis abſcōdant: cetera hmōi qͥs colligit: qͥs enūerat? Que ſi haberēt ī ip̄a velut abſurditate ꝯſtantiā: vt in hac vita ī qua (ſic̄ ſacer pſalmꝰ eloquit̉) vanitati ſimilis fa 143. ctus ē: dies eiꝰ velut vmbra p̄tereūt: niſi mali adipiſcerent̉ trāſitoria bōa iſta atqꝫ terre na: nec niſi boni talia paterent̉ mala poſſet referri ad iudiciū iuſtū dei: vel etiā benignum vt qui non erant aſſecuturi bona eterna que faciūt beatos: his temꝑalibus vel deciperent̉ malicia ſua vel pro dei miſericordia conſola rent̉ bonis: qui erant paſſuri eterna tor­menta: temꝑalibus vel pro ſuis quibuſcumqꝫ vel qͣꝫtuliſcūqꝫ peccatis affligerent̉: vel ꝓpter implendas virtutes exercerent̉ malis. Nunc vero qn̄ ſolum in malo ſunt boni: in bono mali qd̓ videt̉ iniuſtū: verūetiā plerūqꝫ ma­lis mala eueniūt: bonis bona ꝓueniūt: magꝭ inſcrutabilia fiunt iudicia dei inueſtigabiles vie illius. Quāuis neſciamꝰ quo iudicio deꝰ Rom̄. j. iſta vel faciat vel fieri ſinat: apud quē ſumma virtus ē ſumma ſapientia: ſummaqꝫ iuſticia: nulla infirmitas: nulla temeritas: nulla iniqui tas: ſalubriter tn̄ diſcimꝰ magnipēdere ſeu bona ſeu mala que videmꝰ bonis maliſqꝫ munia: illa bona q̄rere bonoꝝ: atqꝫ illa ma la maxime fugere que ꝓpria ſunt malorū. ꝟo ad illud dei iudiciū venerimꝰ cuiꝰ tꝑs ꝓ­prie dicit̉ dies iudicij: aliqn̄ dies dn̄i nuncupa tur: ſolū quecūqꝫ tūc iudicabunt̉ verūetiā quecūqꝫ ab initio iudicata: quecūqꝫ vſqꝫ ad illud tꝑs adhuc iudicanda ſunt apparebūt eſſe iuſtiſſima. Ubi quoqꝫ manifeſtabit̉: qͣꝫ iuſto iudicio dei fiat: vt nūc tam multa ac pene om­nia iuſta iudicia dei: ſenſus menteſqꝫ mortaliū lateant: cum tn̄ in hac re pioꝝ fidē lateat iu ſtum qd̓ latet. Ca. III Empe ſalomon ſapientiſſimꝰ rex iſra­el regnauit in hieruſalē: librū vo­catur eccleſiaſtes: a iudeis qͦꝫ habet̉ in ſacrarū canone lr̄aꝝ: ſic exorſus eſt. Uani­tas vanitatū dixit eccleſiaſtes: vanitas vani­Ecc̄s. j tatum: oia vanitas. Que homini abundā tia ex om̄i labore ſuo quo laborat ſub ſole? Et ex hac ſententia cōnecteret cetera: cōmēo rans erūnas erroreſqꝫ vite huiꝰ: euaneſcen tes interea temporū lapſus: vbi nihil ſolidum nihil ſtabile retinet̉: in ea rerū vanitate ſub ſo le: illud etiā deplorat quodāmō ſit abūdā tia ſapiētie ſuꝑ inſipiētiā: ſicut ē abundātia lu­cis ſuꝑ tenebras: ſapiētiſqꝫ oculi ſint in capite ipſiꝰ: ſtultꝰ in tenebris ambulet: vnꝰ tn̄ incur ſus incurrat oībꝰ vtiqꝫ in hac vita que ſubſole agit̉: ſignificans videlicet ea mala que bonis malis videmus eſſe cōmunia. Dicit etiā illd̓ boni patiant̉ mala tanqͣꝫ mali ſint. et mali tanqͣꝫ boni ſint adipiſcant̉ bona: ita loquens: Eſt inqͥt vanitas que facta ē ſuꝑ terrā: qꝛ ſunt Ecc̄os. iuſti ſuꝑ quos venit quaſi factū impiorū: ſūt impij ſuꝑ qͦs venit ſicut factū iuſtorū. Dixi qm̄ hoc qͦꝫ ē vanitas. In hac vnitate cui qͣꝫtū ſatis viſum ē: intimādū totū iſtū librū vir ſapientiſ­ſimus deputauit: vtiqꝫ ob aliud: niſi vt eam vitā deſideremꝰ vanitatē habet ſubh̓ ſo­le: ſꝫ veritatē ſub illo fecit hunc ſolē. In hac vanitate: nunqͥd niſi iuſto dei rectoqꝫ iudicio ſi milis eidem vanitati factꝰ vaneſceret homo?̓ In diebus tamen vanitatis ſue: intereſt plu­rimum vtrum reſiſtat an obtemperat verita­ti: et vtrum ſit expers vere pietatis an parti­