Quēad. teſta. ape.primum quero quo iure petatur teſtamentumaperiri ex hoc edicto. Reſpondeo officio iudicis: ut patet ex tex. dum dicit facturuꝫ ſe pretorpollicetur. ⁊. jͣ. e. l. cum ab initio. C. e. l. ij. no. adcirculum arboris actionū. Et Io. in arbore nōfecit circulum huic edicto oſtēdens ꝙ ex eo nōoriebatur actō. ¶ Secundo quero quādo hocedictum habeat locum. Breuiter quando quiſconfitetur ſe habere tabu. nec aſſignat cauſamquare non debeat exhibere. ⁊ ſic non contēdit:vt. jͣ. e. l. ij.§. fi. ⁊. jͣ. de tabu. exhiben. l. i.§. i. Sienim negaret ſe habere uel diceret ſe non debere exhibere: haberet locum interdictuꝫ de tab.exhiben. ut in. d. ll. ¶ Tertio quero quo ordine implorabitur hoc officium. Reſpondeo ante omnia fient interrogationes: vtrum habeattabu. uel non. ⁊ ſi dixit ſe habere utrum contendit ſe exhibere uel non. ar. l. vbicunqꝫ.ᵍ sͣ. de interro. acti. Ita dicit Iac. de are. Item Ro. in libello ſuper titulo de tabū. exhiben. ¶ Quartoquero ſi conſtat ꝙ habeat tab. tunc ⁊ non dicitnolle ſe exhiber̄ quo ordine procedetur. Dicitglo. certe: ut in bonorum poſ. Glo. que eſt hic:hoc dicit ſuper verbo alieno. ſcilicet ꝙ non procedatur in forma iudicij. ſicut dicimus in bon.poſ. uide hanc glo. certe in bon. poſ. non eſt neceſſe ꝙ citetur pars: ut. l. iij.§. acquirer̄. ⁊ quodibi no. jͣ. de bo. poſ. quo modo ergo hoc procedet. ¶ Preterea tex. jͣ. in. l. proxi.§. ſi dubitet̉.dicit ꝙ debet fieri cognita cauſa. ergo parte citata: ut. l. in cauſe.§. cauſa cognita. sͣ. de mino.Ad hoc: ut iſtud edictum habeat locum requiritur ꝙ quis non dicat ſe nolle exhibere. Ideoaduertendum quandoqꝫ ille a quo petitur exhiberi confitetur ſe debere exhibere: tunc ſit ſibi preceptum iuxta. l. ſi debitori. sͣ. de iud. ⁊ nōſit in forma iudicij: ut ibi patꝫ. ⁊ hoc modo poteſt intelligi illa glo. quandoqꝫ hoc modo nonconfitetur ſed dicit: domine iudex bene habeoteſtamentum ſed dubito vtrū teſtator uiuit uelſit mortuus uel an iſtius interſit. illo caſu etiamhabebit locum hoc edictum. non enim dicit ſenolle exhibere uel non dēre. ſed an debeat dubitat. ita loquitur. jͣ. l. proxi.§. ſi dubitetur: tūc adhibetur ſūmaria cognitio: ut. d.§. ſi dubitetur.Et ſi peterentur tabu. aper. tunc nō eſſet neceſſe ꝙ alia pars citaretur: ſed ſi peterentur tabu.publicari uel tradi parti: tunc deberꝫ pars queledi poſſet citariᵇ: ut venientes ab inteſtato: ut.l. i. jͣ. de tabulis exhiben. ⁊. l. nam ita diuus. deadoptionibus. ¶ Quero que probatio requiratur in iſta ſummaria cognitione. Dicit glo. ꝑiuramentumᶜ partis: ut. l. theſauruſ. ad exhibē.⁊. l. iij. C. e. illud eſt verum ſi queratur de ꝓbando an partis īterſitᵈ: ſed ſi debent alia probarivtputa mors teſtatoris de qua dubitatur: tuncrequiritur alia probatio per famaꝫ uel per vnūteſtem: ut. l. ij.§. ſi dubitetur. jͣ. eo. fateor tamenꝙ iudex debet aperire tabu. ⁊ primo ipſe uidere: ⁊ ſi reperit petentem eſſe in manifeſta calumnia quia eius nullo modo intereſt: non oſtēdetſibi ſicut enim particulam ad eum non pertinētem non iubet ſibi edi. ita ſi totum manifeſte uidet ad ſe non pertinere: ut. l. argentariꝰ.§. edi.sͣ. de edē. ¶ Quero an iſtud iuramentum calūnie poſſit preſtari per procuratorem. Glo. dicitMnibus. vbicūqꝫ Adde no. ꝑ bal. in. l. ij. C. de teſta. ī. ii. ⁊. iij. q.o ¶ Poſſet citari. In publicatione teſtamenti debent citari. adde bar. poſt bal. in. l. ii. in. ii. q. C. de teſta.c ¶ Inramētū. Per iuramentum probatur intereſſe. ſed ang. in. l. ſi ꝗsex argentariis.§. exigitur: vbi vide: dicit ꝙ illud dictum eſt felio qꝛ. d..l. ſi ꝗs.§. exhoc. ⁊.§. ꝑtinere. ⁊. l. pretor.§. i. de eden. vbi expedit ꝙ appareat d̓ vtilitate petentis. nec ob.l. theſaurꝰ. h̓all. qꝛ ibi loꝗt̉ d̓ alia exhibitōe qͣꝫ īſtrumētoꝝ.Itē nō ob.d.§. exigit̉.qꝛ ibi loꝗiqn̄ cōſtabatrē ad petēteꝑtinere ⁊ tn̄anno tollit̉.Uide bart. ī.l. ſi iſ a quovt. ī poſ. le.d ¶ Partisinterſit. Eteſt alia gl. in.l. iij.§. ſciēdū. ad exhiben. in ver.ſummatim.e ¶ Ratō. vid̓ bar. d̓ iſtisv̓bis. ī. l. dehis. sͣ. d̓ trāſac.ſ ¶ Si ꝗs neget. obſcureloꝗt̉. No. d̓figillo. ⁊ adde bar. ī. l.dotis. ī pͥn.cū ꝯcor. ī v̓.figillo muniri. sͣ. ſolu.ma. ⁊ ibi dicit̉ ꝙ ī legeꝯdēda nō ēopus ſigillopͥncipis ⁊ctus ꝓbat̉ ꝑfigillu vbi dficit tabelliovt not. in. c..ii. de fo. cōpe. in. vi. innouella. fac̄.l. hac cōſultiſſima.§. fi..C. ꝗ teſtm̄.fa. poſ. ⁊ in. l.ſi unus. C.d̓ teſta. ſigillū hꝫ uiꝫ cōfeſſiōis ⁊ cōfirmatōnis:ut not. in. l..ii. C. de re.alie. nō alie.ſine litteristn̄ mutū ⁊ īcertū ē teſtīfigilluꝫ. ⁊ iōꝑ ſoliꝰ figilliꝑmutationēnō ꝓbat̉ cōmiſſio p̄ſertiꝫ ſpālis. utno. in. c. qͣꝫuis de pact.in. vi. in nouella. ſꝫ alid̓eſt figillū alterius fideicommittereꝙ ſic. ut. l. qui bona.§. ſi aliena. de dam. infect.¶ Quero pro quibus vltimis volūtatibus habeat locum hoc edictum. Glo. dicit ꝙ pro teſtamento in ſcriptis. Item pro teſtamento nūcupatiuo per notarium in ſcriptis redacto ⁊ bene: ⁊ tunc pro teſtamento perfecto ⁊ imperfecto: ut. l. ꝓxi.§. i. quod dic ūt ibi ⁊cͣ.Ratio.Nota hanc regulam. In hisque ex teſtamento dependentnon poteſt tranſigi nec veritas diſquiri: niſi inſpectis ⁊ cognitis uerbis teſtamenti. hoc enimexaminat glo. ⁊ ego examinaui in. l. de his. sͣ. d̓tranſacEx.§. ſequenti.¶ Si teſtis neget ſuū ſigillū an dubitetur de viribꝰ teſtam̄ti: ibi. Reuoco. Et an regulariter ſitverū ꝙ dictum vnius teſtis de aſcriptis ī inſtr̄oreddat inſtr̄m ſuſpectū: ibi. Quero. Et qual̓r fiet apertura teſtī cuꝫ certū ꝙ dꝫ aꝑiri: ibi. Pro.Et quid fiendū cū quis petit aperiri inſinuari⁊ publicari: ibi. Quero quid. Et cū in dubiumreuocatur d̓ viribus teſtī propter teſtes quid fienduꝫ: ibi. Reſtat. Et quid ſi duo ex teſtibus ꝯͣdicunt inſtr̄o: eo quia dicunt ſe nō īterfuiſſe uelꝙ non recordantur ⁊ quid ſi dicant interfuiſſeſed aliter ſcriptum ꝙͣ actum: ibi. Quero quid.Et an ſi teſtm̄ ſit ſubſcriptum manu eiuſ ꝗ vultimpugnare. Et quid ſi teſtes qui non ſunt ſcripti contradicunt inſtrumēto: ibi. Quero quid⁊ verſi. ſequenti.Si quis neget.Unus ex teſtibus neceſſarijsaſcriptis in teſtamento contradicens fidem teſtamenti facit vacillare. h. d. Dicitur enim ſuuꝫquod dicitur a ſe appoſitum. Iac. de are. dicitteſtem agnoſcere cū forma ſigilli non appareatin teſtamento. Dy Reuoco in dubiū ſi teſtisnegat ſuū ſigillū vtrū dubitet̉ de viribus teſtamenti. Glo. obſcure loquiturᶠ: tamen facit tresno. caſus quandoqꝫ quis aperte dicit hoc noneſſe meū ſigillū: nūqͣ appoſui illud ſigilluꝫ: tūcteſtamentum redditur ſuſpectum. quādoqꝫ dicit non recognoſco an ſit meū ſigillū: ⁊ tūc ſi ſigillū ſuū nō appareat: ibi quod pōt eſſe: uel ꝗalieno ſigillo ſignauit: ut. l. ad teſtiū.§. i. sͣ. d̓ teſta. uel ſigillauit ſuo tn̄ non apparꝫ forma ita ꝙdecernatur: tunc teſtamētū redditur ſuſpectū:vt hic ẜm gl. ⁊ dy. ſꝫ ſi ſigillū appareat: uel quiaibi eſſent arma ſua uel littere dicerent: uel aliasē ſigillū notarij: tunc non obſtante dubitationeſua teſtamentum ē validū ⁊ non ſuſpectum. ar..l. ne ſatiſdatio. jͣ. rem ra. ha. ⁊ in corpo. de fideinſtru.§. ſi uero moriantur. Quidam reprehendunt glo. dicentes ꝙ. l. ne ſatiſdatio. loquit̉ qn̄quis ſigillat ad ſe obligandum: quo cāu nō poteſt contrauenire. ſecuſ ſi ad teſtificandū. quodnon placet. ar. l. tribunus.§. i. sͣ. de teſta. mil. niſi quis ſigillat ad non obligādū ſe ⁊ ſtatur ſigillo. tene gl. de fide uero ſigilli dicut per doc̄. in.l. ſi qua per calūniā. de ep̄i. ⁊ cle. ꝑ Guil. in. l.ſi procurator. sͣ. de procura. per cano. extra deproba. c. poſt ceſſionē. ⁊ tetigi in. l. ſi publicanꝰ.d̓ pub. vbi hēs glo. Quero vtrū ſit ueruꝫ regulariter ꝙ dictum unius teſtis de aſcriptis in inſtrumento reddat inſtrumentuꝫ ſuſpectūᵍ. Gl.notabiliter dicit aut preter illum remanent totaliud caracterē īpōni. Inno. in. c. quoniā ꝯͣ. de ꝓba. dicit ꝙ d̓legatio poteſt ꝓbari ꝑ ſigillū delegātis. ⁊ vide bal. in. l. ſi qui ꝑ calūniam. C. de epiſco. ⁊ cle. ⁊ in. l. pacta. nouiſſima. in ulti. col. de pac. C. ⁊ uide bal. in. l. i.in ulti. col. C. de procurat. ⁊ an ſufficiat ſolū ſigillū mittentis epiſtolā. uide bar. in rub. ffoꝝ. ꝑ iſtū tex. ⁊ de materia uide cano. in. c. poſt ceſſionē.de proba.g ¶ Suſpectum. Quotteſtes ꝓbātcōtra inſtrumentū ⁊ qn̄eoruꝫ dictoſtatur addegl. ſuper uerbo uidiſſe. ī§. ſi uero abſunt. in aucͣ.d̓ here. ⁊ fal.⁊ ſi quattuor teſtes deſcripti dicūtunū duo cōtradicūt. ſtatur illis quattuor ẜm gl.in.§. itē uerborū. inſti. d̓inuti. ſtipu.doc. in. c. cūioānes. de fide inſtru. ⁊ ī.l. in exercēdis. C. e. tit.⁊ uide Ang.⁊ Imol. hic⁊ gl. ī dicto§. itē uerborū. de quo ꝑInnoc. Io.an. ⁊ to. cal.in. d. c. cū ioannes. ⁊ ī. c.tertio locode ꝓba. uid̓Ang. ⁊ bal.in lec. antiqua in. d.§.quod fere. ⁊Bal. ī. l. optimā. d̓ ꝯͣhē.ſtipu. ⁊ in. l.nullꝰ. C. deteſti. ꝗ dicitꝙ ꝑꝑ arduitatē negociſteſtes debētexamīari corā honeſtisꝑſonis. AODE uidēdapoſt hāc apoſtilaꝫ que cōſuluit bal. cōſilio. lv. iii.uolū. ⁊ hācadditioneꝫ.uide ꝑ alex.conſi. xxvii.ii. lib. ſed latius uide ꝑpanor. in. d.c. heredes.