Liber. ris aliqͣ diuiſiōeª adiuuent̉ᵇ. ¶ Illisᶜ etiā queᵈ in deſuetudinēᵉ abierūt certasᶠ ⁊ ⁊ breuiᵍ ẜmone ꝯſcriptas: ex ijſdē tribus codicibꝰ ⁊ nouellisʰ ꝯſtitutionibꝰ legesⁱ cōponere: ⁊ cōgruisᵏ titulis ſubdereˡ. Adijciētesᵐ ꝗdē ⁊ d̓trahētesⁿ: īmoº ⁊ mutātesᵖ verba eaꝝ vbi hoc rei cōmoditas exigeret. ¶ Colligētesq ꝟo in vnāʳ ſanctionē que varijs ꝯſtitutionibꝰ diſperſa ſūt ⁊ ſenſum earuꝫ clario rem efficientes. Ita tn̄ vt ordo tēpoꝝ earūqꝫ ꝯſtitutionū nō ſolū ex adiectis diebusˢ ⁊ ꝯſulibus: ſꝫ etiaꝫ ex ipſa cōpoſitioneᵗ eaꝝ clareſcat. primis quidē in primo locoᵗ: poſterioribus ꝟo in ſecundo ponendiſᵘ. Et ſi que eaꝝ ſine die ⁊ ꝯſule ī tribꝰ veteribꝰ codicibꝰ: vel in his in ꝗbꝰ nouelle ꝯſtitutiones recepte ſūt in ueniantur. Ita his ponēdis: nulla qꝫ dubietate ſuꝑ generali eaꝝ roboreˣ ex hoc oriunda. Sicut ⁊ illas vim generalis ꝯſtitutionis obtine̓ palā eſt: q̄ ad certasʸ ꝑſonasᶻ reſcri pteª ſunt: vel ꝑ pragmaticāᵇ ſanctio nem ab initio date: eidē nouo codi ci ꝓpter vtilitatē ſanctionis īdulteᶜ fuerūtª. ¶ Hec igit̉ ad veſtrā noti ciāᵇ ferre ꝓperauimꝰ: vt ſciatis quā ta nos diuturna ſuꝑ reꝝ cōmuniū vtilitate cura ſollicitet: ſtudētes cer tas ⁊ indubitatasᶜ in vnum codicē collectas eſſe decetero ꝯſtitutiōes: vt ex eo tantūmodo ſub felici nr̄o noīe nūcupādo codice: recitatio cō ſtitutionum in oībus ad citioresᵈ litium deciſiōesᵉ fiatᶠ iudicijs. ¶ De iuſtinianoᵍ co. ꝯfirmando. IMperator Iuſtinianus pius feexēplū in. ll. ſupradictis. ſcꝫ in. l. ſi poſt diuiſionē. ⁊. l. cum putarem. a ¶ Diuiſione.i. additione. b ¶ Adiuuentur. illa ſcilicet ſimilia. c ¶ Illis. ſcilicet reſecatis. azo. d ¶ Que. ecce quartum. e ¶ In deſuetudinem. ſic īſti tuta in proemio.§. ⁊ quod po ſtea deſuetudinē ⁊c̄. ⁊. jͣ. de ve teri iure enucleādo. l. j.§. ſed ⁊ ſi que. in tertia colū. ac. f ¶ Certas. in ſui reſponſiōe. vnde ī fi. huius legis vocat ī dubitatas. ⁊ hoc fallit vbicū qꝫ eſt diſſenſio dominoꝝ: ⁊ ī .ff. ſepe fallit in ſceuola. azo. g ¶ Breui. hoc fallit ī legibꝰ iuſtiniani quandoqꝫ. accur. h ¶ Nouellis. que ſūt extrauagantes. azo. i ¶ Leges. hic reddit dociles nā docilem facit qui ſummaꝫ rei breuiter cōprehēdit. accu. k ¶ Congruis. ecce quintuꝫ. l ¶ Subdere. ſubaudi eos ꝑ miſimus. m ¶ Adijciētes. ecce ſextū. ac. n ¶ Detrahentes. ecce ſeptimum. ac. o ¶ Immo. ponit̉ ꝓ ideſt ẜm quoſdam. ſic exponitur. jͣ. de ſac. ſan. eccle. l. iubemꝰ.§. ico nomus. ⁊.§. ſe. nō correctiue vt ⁊ al̓s. ff. de here. inſti. ſi ita ſcriptum in principio. p ¶ Mutātes. ecce octauum. q ¶ Colligentes. ecce nonū. ⁊ bēiuolū reddit qꝛ dicit ex plu ribus vnū facturos: vt. jͣ. d̓ iu re deli. l. fi. in prin. ⁊.§. fi. Iteꝫ noͣ ꝙ ſanctio dicit̉ multꝭ mo dis vt noͣ. in ꝓemio. ff. in pͥn r ¶ In vnam.i. legē imperia leꝫ. vel.i. hunc codicem. ita ſe quitur. x. preceptum. s ¶ Diebus. ſi dies ⁊ conſules erant adiecti. t ¶ Cōpoſitōe.i. cōpilatione. t ¶ Prīo loco. ideſt vt prīa lex ſit vnius īperatoris: ⁊ ſequēs eiuſdē tituli ſit ſequētis īperatoris poſt illū: ⁊ ſic dein ceps. nō āt ītelligas quo ad totū volumē. nā īuēies legē iuſtiniani ēt circa principium volumīs ⁊ tn̄ īuenies poſtea in alijs titulis alioꝝ imperatorū. Item ⁊ eiuſdem iuſtiniani legem inuenies primo factā poni poſtea: ⁊ ſac tam poſtea prius poſitā: vt patet. jͣ. de iudicijs .l. properandū. ⁊. jͣ. vt intra certum tem. l. fi. Itē noͣ hic de ordine: vt noͣ. ī au ten. de here. ⁊ fal.§. inordinatum. collatione prima. u ¶ Ponendis.ſ. ſine die ⁊ ꝯſule ⁊ valet vt ſubijcit. ſed ꝯtra. jͣ. d̓ diuer. reſcri ptis. l. ſi qua. ſolu. hic de his que iuris corpore claudunt̉. ibi non. accur. x ¶ Robore. ꝙ ſint ſine die ⁊ conſule. ac. y ¶ Ad certas. ex motu principis. z ¶ Perſonas. ad hec verba concordat. jͣ. in ꝯſtitutiōe proxima ſequ.§. hūc igitur. ibi nullaqꝫ dubietate. a ¶ Reſcripte. hoc eſt contra. jͣ. de legi. ⁊ ꝯſti. l. ij. ⁊ inſti. de iure na.§. ſed qd̓ pͥncipi in fi. ſo. hic de his que iuris corpore clauſule ſunt ibi nō. vel hic in rn̄ dēdo ꝗd ſit iuris: ſed ibi in priuilegijs. Itē intellige hoc quod hic dicit niſi dicatur in lege expreſſim contrariuꝫ: vt patet. ff. de cen. l. j. ⁊. jͣ. de decuri. l. ne qꝫ dorotheū. ⁊. jͣ. de his ꝗ ad eccle. confu. l. finali. in principio. b ¶ Pragmaticā. que ſit conſilio procerum. c ¶ Indulte. al̓s inſerte. a ¶ Fuerūt. futuri tꝑis. nec enim eſt factus: ſed fieri mādat̉ ꝑ hāc ꝯſtitutōeꝫ. b ¶ Noticiam. ad ſenatores loquitur. c ¶ Et indubitatas. ⁊ ponitur pro ideſt. d ¶ Ad citiores. ꝓpria pōt intētio iuſtiniani hic notari. ſꝫ ⁊ beniuolentia. ac. e ¶ Deciſiones. id eſt diuiſiones. f ¶ Fiat. ecce propria Iuſtiniani intentio. g ¶ Superior ꝯſtitutio fuit facta nōdū facto codice. hec cum iam eſſet factus: vt. jͣ. eo.§. ijſdem. ac. h ¶ Inclytus.i. bene auguratus. Cetera expone vt in proemio. ff. ī pͥncipio. i ¶ Menne. ſupple miſſa fuit ex precepto ⁊c̄. lix īclytꝰʰ victor ac triūphator ſem per Auguſtus Mēneⁱ viro clariſſimo epiſcopo. X p̄ceptoᵏ huiꝰ alme vrbisˡ Cōſtatini ꝯſulis ac patricij: ſūmaᵐ reipublice tuitio de ſtirpe duaruꝫ reꝝ armoꝝ.ſ. atqꝫ legū veniēs: vīqꝫ ſuā exīde muniēs felix romano rū genꝰ oībꝰ āteponi nationibꝰ: oībuſqꝫ gētibꝰ dn̄ari: tā p̄teritis effecit tꝑibꝰ: qͣꝫ deo ꝓpitio in eternum efficiet. Iſtoꝝ etenī alteꝝ alteriꝰ au xilioⁿ ſemꝑ eguit. ⁊ tā militaris res legibꝰ in tuto collocata eſt: qͣꝫ ipſe leges armoꝝ preſidioº ẜuateᵖ ſunt. ¶ Meritoq igit̉ ad pͥmāˢ cōiuꝫᵗ rerū ſuſtētationē: nr̄aꝫ ſemitā ⁊ mētē laboreſqꝫ nr̄os referētes: militaria ꝗdē agmīaᵘ multiplicibꝰ ⁊ oēꝫ ꝓuidētiā ꝯtinētibꝰ modis correximꝰ: ⁊ tā veteribusˣ ad meliorē ſtatū breui tꝑe reductꝭ: qͣꝫ nouis nō ſolū exꝗ ſitisʸ ſꝫ ēt recta diſpoſitiōe nr̄i noīs ſine nouis expēſis publicis ꝯſtitutꝭ: pͥmo ẜuando poſitaᶻ: deinde noua ponendo firmiſſimaª ſubiectis edidimꝰ. ¶ Sꝫ cūᵇ ſit neceſſariū: mul titudinē ꝯſtitutionū tā in tribꝰ vete ribꝰ codicibꝰ relataꝝ: qͣꝫ poſt earuꝫ ꝯfectionē poſterioribꝰ tꝑibus adie ctaꝝ ad breuitatē reducēdo: caligi nē eaꝝ rectis iudicū diffinitiōibꝰ in ſidiantēᶜ: penitus extirpare: ad hoc cōe p̄ſtādū bn̄ficiū: deo p̄ſule ꝓno aīo nos edidimusᵈ: ⁊ electis viris gl̓ioſiſſimis tā doctrinaᵉ legū qͣꝫ ex periētiaᶠ reꝝ: ſtudioqꝫ reipublice in defeſſoᵍ: ⁊ laudabili ꝓpoſito ponē tibꝰ ſub certꝭ finibꝰ: magnū laboreꝫ cōmiſimꝰ: ꝑ quēʰ tam triuꝫ veterū X precepto. al̓s ex p̄fecto huiꝰ alme vrbis ꝯſuli ac patricio. ac. ¶ Urbis. ſubaudi ꝯditoris. ⁊ ſic patet ꝙ de noua roma cū eā fecit conſtantinus: non de veteri cum eam fecerit Romulus. ⁊ dic ꝙ ꝯſtātinus precepit hec duo. ſcilicet ꝙ arma ⁊ leges eēt ad tui tionem reipublice. ⁊ hoc ſi habes conſtantini: ſed al̓s eſt conſtantino ⁊ patricio. ⁊ tunc dic ex precepto ſcilicet diuino ſūma tuitio veniens cō ſtātino ⁊c̄. ⁊ ſic ſunt da tiui caſus ⁊ ſemper inci pit conſtitutio ſūma ⁊c̄. ⁊ facit in īſtitu. in ꝓemio in princi. ibi imperatori am ⁊c̄. ⁊ ſemper dic ꝙ antiphorizat: vt in īſti. in princi. m ¶ Summa. al̓s ſumma tuitio ⁊ al̓s ſumme reipublice tuitio. Et noͣ ꝙ py. hic ſūma ⁊c̄. incipit legeꝫ: ſed alibi ſic ex precepto huius alme vr bis cōſtantini atqꝫ patritij. ⁊ ꝙ dicit vrbis ſub audi conditoris. n ¶ Auxilio. nam ⁊ leges indigent armis: vt .ff. de rei vendi. qui reſti tuere. Item ad punien dos rebelles: vt. jͣ. d̓ epiſ co. ⁊ cleri. ſi quis in hoc. ⁊ arma legibus indigēt vt. ff. d̓ re. milita. l. iij.§. miles. vſqꝫ ad finem le gis. o ¶ Preſidio.i. auxilio. p ¶ Seruate. al̓s ſeruande. q ¶ Merito. hic dicit im perator qualiter ſe habuit ad arma. r ¶ Igitur. cum predicta duo ſcilicet arma ⁊ leges fecerūt romanuꝫ populū omnibus alijs natiōibus dominari: ⁊ ſint duo brachia mūdi: merito ego imperator feci ſi habui curam circa ea. ⁊ quare habuerim dico. ⁊ primo circa arma tanquam dignio ra. s ¶ Primam. id eſt ma ximam. ⁊ hoc vt tollas contrarium. jͣ. l. proxima. vbi dicit ꝙ primo ad leges. t ¶ Communium. armorum. u ¶ Agmina.i. milites in agminibus. x ¶ Ueteribus. ſcilicet agminibus. y ¶ Exquiſitis. ſcilicet expenſis publicis. immo nō ſolum exquiſitis.i. nō ſolum cogitauimus facere: immo ad effectum perduximus. z ¶ Poſita. ſcilicet agmina. iuxta illud Ouidij. Non minor eſt virtus ꝙͣ querere parta tueri. a ¶ Firmiſſima. ideſt agmina vtraqꝫ. b ¶ Sed cum. hic dicit qualiter ſe habuit ad leges. c ¶ Inſidiantē. nam qn̄ legem non intelligis tibi inſidiatur. d ¶ Edidimus.i. deputauimus. vel edidimus: ideſt ad hoc dedimus noſmetipſos. e ¶ Doctrina. quo ad cognitionem. f ¶ Experiētia. quo ad operationem. g ¶ Indefeſſo. id eſt nō fatigabili. al̓s indefenſo ſtudio: ideſt quia nul lus defendit hoc ſtudium: nō eſſe benefactum vt ſic hec dictio in. expo natur. ideſt non: vt ⁊ al̓s vel melius dic indefenſo.i. multum defenſo per iſtud opus. ⁊ ſic ponitur in pro valde. ⁊ ſic etiam ponitur increſcit aqͣ ideſt valde creſcit: vt. ff. de dam. infecto.§. imbre. ⁊ indifficilis. id eſt valde difficilis. ff. de libe. ⁊ poſth. l. gallus.§. ille caſus. al̓s ē īdefeſſo. ⁊ tunc eſt plana: qꝛ iſti nunqͣꝫ erant feſſi donec complerēt ⁊ ſemꝑ erāt recentes. vnde colligitur ꝙ melius fecerunt. nā in primis horis diei vl̓ poſt ſomnū qn̄ aliꝗs eſt recens melius facit: vt. ff. de verborū ſignifica tione. l. ij. in fine. h ¶ Per quem. ſcilicet laborem. al̓s per quos.
zum Hauptmenü