hereti. ſi ꝗs. tūc enim iuramentum non obligat de iureiur. quanto eo. ti. non eſt obligatorium cum ſuis concor. Secundo video verba derogatoria primi teſtamen­ti faciunt ſcd̓m non valere niſi de illis teſtator in ſecūdo fe­cerit mentioneꝫ. ff. de le. i. ſi mihi tibi.§. interduꝫ de leg. iij. ſi quis in princ. teſtamēti. de hoc.. dixi poſt Dy. idem de teſtamento inter liberos facto. C. de teſta. aūt. hoc īter li beros not.. eo. li. cōſti. c. i. ſi hoc pͥmū teſtam̄tū fortifica uit ml̓to fortius iuramentū. xxij. q. i. qd̓ maxīe per id obligatur deo facit quod dixi de ſpon. l. ij. ſed interdum pa pa vitiat teſtamentū de vſur. quāqͣꝫ in fi. de pen. felicis li. eo. fortius ergo hoc faciat interdictuꝫ dei. Tertio ſic ꝓbo ſicut licet teſtamētum ſuū cuiqꝫ rumper̄ qꝛ ambulatoria eſt voluntas defuncti ⁊c̄. xiij. q. ij. vltima volūtas de cele. miſ. marthe. ff. de adi. le. l. iiij. ſic licet mīorē venire cōtra alienati onē rei ſue vxoris cōtra alienationem fundi dotalis filie con tra pactū quo reunciauit ſucceſſioni paterne primū pꝫ. ff. de rebus eorum. l. i. ẜm eſt. ff. de fundo do. l. lex iul̓. C. rei vxo. actio. l. vnica.§. lex. tertiuꝫ. C. de pac. pactū dotale. C. de coll̓. pactum. ſed per iuramentū predicta omnia cōfirmā tur ita non licet poſtea cōtrauenire. C. ſi aduer. vendi. l. i. autē. ſacramēta de iureiur. cum cōtigat. c. ij. eo. li. de pa­ctis qͣꝫuis. ergo idem ī teſtamento vt iuramento firmetur tollatur per id contraueniendi ptās lꝫ.n. arguere de contra ctibus ad teſtamēta. ff. de le. iij. cirographum. Quarto multū videt̉ facere pro hac parte de ſepul. c. i. eo. li. vbi qui ſepulturam elegit iurauit non cōtrauenire vlterius aliam eligere non pōt dicit ibi Archi. per id hāc queſtionē decidi. Itē iuramētū impeditur futura accuſatō. ſic futura teſta menti factio primū probat̉ de accu. veniens de iureiur. quē­admodū. Quinto video qd̓ ſi poſt primū teſtamentum quis profitet̉ primū teſtamentū tollere pōt nec plus te­ſtari. xix. q. iij. nūc āt de teſta. qꝛ īgrediētibus. C. ſacroſan. ec. autē. ingreſſi. qd̓ ergo facit profeſſio hoc facere potuit iu ramentū que ſunt vīculi eiuſdē de voto. magne in pre. c. i. de ſepul. Sexto patet quod faciendo ſecundū teſtamē­tuꝫ deierat ꝑiuri autē ſunt īfames. vj. q. j. infames. c. ſe. vbi de.. ij. q. v. cōſtituimus ad hoc de iureiur. querelā. C. oe tranſac. ſi quis maior. actus legitimi ſunt infamibus inter dicti de teſti. licet. ij. teſtari vero ē actus legitimus. facit qd̓ no. ff. eo. ti. actus in prin. ergo teſtamētum ſcd̓m non valeat. In contrarium videt̉.ſ. qd̓ valeat ſecundum teſtamentum ambulatoria enim eſt volūtas defuncti ⁊c̄. vt ſupra in ſecun do articulo. ſola mors eſt confirmatio teſtamenti vt ibi nil eſt quod tantū debeat hominibus ſicut quod vltime vo luntatis ⁊c̄. C. de ſacro. ec. l. i. C. de teſta. quoniam indignuꝫ libertatem ſupremi iudicij quis ſibi auferre non poteſt. ff. pro ſocio cum duobus.§. idem papa. al̓s.§. ſe. in fi. nec ſibi le gem imponere a qua non liceat recedere vt in pre. l. ſi quis in prin. maxime qꝛ factio teſtamenti eſt iuris publici. ff. de te ſta. l. iij. qd̓ priuatorū pactū tollitur. ff. de reg. iur. neqꝫ pignus.§. priuatorū fo. cōpe. ſi diligenti. Probat̉ ſecūdo ſic equiparamus hec duo iuramentū confirmationē pͥn cipis vt patet de preben. dilecto de reſcript. cum aliquibus eo. li. de elec. qꝛ ſepe ſimilibus. ſed teſtamētū per princi­ ꝯfirmatuꝫ ſꝫ īmutar̄ teſtāti. C. de teſta. l. omniū ergo te ſtamentū per ſe iuratū. ad quod facit qꝛ ſiue numerus cano nicorū ſit iuratus ſiue principē confirmatus licet ab illo re cedere eo caſu quo ius permittit.ſ. propter excreſcentiam fa cultatum de conſti.. M. facit qd̓ no. in dec. pre. dilecto in glo. immo. Item in his equiparamus iuramēta penarū obligationes de elec. vbi periculum ad fi. eo. li. de offi. or. qꝛ pleriqꝫ. ſed pactum future ſucceſſionis etiā cum pene obliga­tione non valet. non enim licet teſtamentū inducere in cōtra ctum. probentur hec. ff. de verbo. obliga. ſtipulatio hoc mo­do cōcepta. ff. de don. quidā.§. i. de acqui. heredi. qui he­reditatē. C. de pac. l. fi. C. de inuti. ſti. l. ex eo. ſicut ergo ex his non obligaret pena ſic nec iuramētū. facit ad predicta de cōceſ. preben. c. ij. eo. li. eſt.n. regula qd̓ ſi principale tenꝫ ⁊c̄. hoc eo. ti. acceſſoriū cum cōcor. cum ergo teſtamentuꝫ lꝫ iuratum non poſſit me alteri obligare vt eſt probatum. Itē nec mihi ipſi vt patet. ff. le. i. cuꝫ filio. l. ſi mihi tibi. fac̄ ff. arbi. l. pl̓t. reſtat per locum a diuiſione iuramentū il lud poteſt impedire ſecundam teſtamenti factionem. Probatur tertio ſic teſtari cōtrahere matrimonium li­cet cuiqꝫ prohibito. ꝓhibiti non teſtari habentur inſti. quiqus eſt per. fa. te. per. totum. ff.. C. qui teſta. fa. po. in ſpe. de inſtru. edi.§. compendioſe ī princ. prohibitos con trahere vide ī ſūmula. iiij. l. i. ſed ſi iuro ꝯͣhere vl̓ ꝯͣher̄ ticia vel non contrahere cum ſeia omni caſu. ſi cum ſeia con­traho valet matrimonium. probatur primuꝫ de voto. c. vno eo. li. ſecundum tertium de ſpon. ſicut. c. ſi inter de ſpon. duoruꝫ. c. i. periurus tamē ſum eo penitentia imponit̉ vt ibi ſic in teſtatore dicamus valere ſecundum teſtamētum lꝫ periurius ſit propterea puniēdus vt ibi. Quarto patet idem ī alijs iuramentis vt in eo qui iurauit certam religionē ingredi ſi ingredit̉ aliā tenet īgreſſus de regula. qui poſt vo tum eo. li. Item iuraui librum non vendere vel non vendere ticio vel vēdere tibi ſi vēdo ticio trado trāſfert̉ in eum do­minium. C. de rei vendi. quotiens. facit qd̓ dixi poſt Inn. de preben. dilecto. ſuꝑ ver. iuramentum. ſi hoc in contracti­bus fortius in vltima voluntate que fauorabilior eſt. don. cum dilecti. ad hoc de conceſ. preben. c. i.§. econtra.. eo. li. Solutio hec queſtio no. xiij. q. ij. vltīa volūtas. tamē ꝗd ſentiat in ea Ioā. per glo. illam non apparet. Bar. brix. dicit ſe plene notaſſe in queſtionibus quod ē falſum vt patꝫ in dn̄ic. xiij. de loquitur de diuerſa ē ab iſta ēt ꝗd in illa ſentiat non apparet no. etiam per cōmentum in viſibus feu dorū in cōſti. fre. hac edictali.§. Item ſacramenta in glo. hic quero vltra medium. per Rofre. in lib. de ſe. con. clementi ano. vbi gloſat autē. ſacramēta in glo. primo queritur in vl. q. per Alb. gall̓i. in materia de teſta. ver. pone quidam per Odofre. Ia. de ra. Pet. de bel.. d. Cy. C. ſacro. ec. l. j. hi tenent ſecundum teſtamentum valere. Guil. cōtra in ſpe. de inſtru. editione.§. compendioſe. ver quid ſi quis iura uerit. facit ad queſtionē quod no. Ray. in ſumma de ſepul. plenius Hoſti. eodem titu.§. ad licitum ver. quidam ſi ꝗs eligat. ego credo per prima iura is de quo queritur ſcd̓m teſtamentum facere non debeat illud faciendo vel prīo immutādo ſine cauſa ſit periurus dico tamē per iura ſecun­da. maxime vltimo allegata ſi hoc fecerit valet ſecūduꝫ. Sciēdum Boatinus in ſcd̓o dicto concordat. ſed non ī primo quia dicit illum non periurum hac ratione quia iura mentum fuit temerarium quia iurauit melius non facere. nec enim ſecūdum eum datum eſt homini tam bene facere quin poſſit etiam facere melius hoc autem dicit in prin. dec. cum marthe. procederet hoc dictum reſtrictum ad infra dicen­da patet āt ex ſolutione quā predixi fore reſponſum ad que dam argumenta prime partis ſcilicet primum ſecundum. Ad ſolutionem multum facit quia ex cōtrario apperiet̉ via iniquitati inducende.ſ. patreſfamilias ad teſtandum iurandum vt ſic auferatur eis bonorum ſuorū diſpoſitio qd̓ faciendum non eſt ad hoc de diuor. quanto ad fin. Item ca­dit ī inuitū prohibere alium teſtari C. ſi quis ali. te. prohi. l. j.. ij.. ff. eodē. l. i. ergo multo fortius ſeipſum cuꝫ ordinata caritas cuiuſqꝫ a ſeipſo incipiat. xxiij. q. v. non licet. ideo āt dixi.. ſine cauſa qꝛ ſi ex iuſta cauſa immutaret primū teſta­mentum puta teſtatus fuerat inter liberos vel extraneos. mortui ſunt vel in hereſim lapſi vel inſtituerat ordinem tem plariorum qui nuper damnatus eſt vel his ſimilibus tūc di co eum etiā a periurio excuſari. ad hoc de iureiur. quēadmo dum pre. dec. ſicut de ſpon. qd̓ no. Hoſti. in pre. ver. ꝗd ſi ꝗs. facit etiā ad ſolutionē quod no. de procur. c. fin. li. eo. ad allegata tertio pro prima parte reſpondetur ſunt q̄dam que ſe ſortiunt̉ effectū ſine iudicis miniſterio vt baptimus mr̄imoniū ꝓfeſſio teſtamentum morte cōfirmatū his ſimi lia: in his valent fiūt cōtra iuramentuꝫ vt eſt ꝓbatū. ſūt alia reꝗrunt miniſteriū hominis vt reuocatio alienate rei minoris