¶ De lapidibus et metallisOſtem ſiue reibē ẜm auicennā. eſt lapillus qui inuenit̉ in capite cancri. eteſt aliqn̄ albus. aliqn̄ vergens in flaueum colorem. Eſt autē quo ad ſubſtantiammollis parū durior ꝙͣ pupilla oculi piſcis quoad formā vero eſt exterius rotundus et planinterius paꝝ cōcauus. quo ad virtutē autemnaturaliter eſt frigidus et humidus. et valetꝯtra morſus ſcorpionum. et muſtele ſi ꝯtritusmore emplaſtri ſuperponat̉. Dicitur etiam ꝙvalet ꝯtra morſus canis rabioſi ſi puluis eiꝰin potu aſſumatur. ſi cōburatur puluis mūdificat dentes et deſiccat vulnera. et confert ſcabiei et ꝓhibet lacrimas.Aphirus eſt gemma cerulea celo ſereno in colore ſimilis. optima eſt intergemmas et ſūme precioſa. et regū digitis magis apta. in locis multis inuenitur. ſꝫorientalis ſiue indicus melior iudicatur ⁊ maxime quando habet quoſdam pulueres aureos intermixtos. et eſt hic ſaphirus denſus nōperlucidus(vt d. Iſi. Hic lapis maxime commendat̉ in lapi. ita vt pr̄e ſui excellentia gemmarū gemma vocat̉. nam corpus vegetat ⁊ integra mēbra preſeruat ſtellam habet relucentem per cuius refulgentiam eius virtus iudicatur. Alia eſt ſpecies ſaphiri q̄ ſirtices. nuncupatur que iuxta ſirtes inter arenas maris libici inuenitur(vt dicit dia. Inuenitur autemaliquando in venis mineraꝝ vbi laxariū etiam inuenitur et in eiuſdem venis ſaphirus inmedio vero ſophiri velut in ventre quedā ſpecies carbunculi inuenit̉. et ideo a ml̓tis ſaphirus mater carbunculi creditur. eo ꝙ in eius venis gigni a pluribus perhibetur. et ex naturaſophiri carbunculus quaſi quedam fauilla cerulea vt multi aſſerunt. creditur aliquantuluꝫobumbrari. vt dicit dia. Saphirus itaqꝫ ẜmdia. habet virtutem diſcordiarum recōciliatiuam. multū em̄ valet vt dicitur ad pacem reformandā. Item habet virtutem caloris innaturalis rep̄ſſiuam. Unde de ſaphiro dicitur inlapi. Corporis ardorem refrigerat interioremNam in febribus multum caumaticis et incēſiuis refrigerium prebet ſaphirus ſi iuxta venas cordis pulſatiles ſuſpendatur. vnde dicitdia. ꝙ valet contra ꝑiodicas febres temꝑe acceſſionis. Item virtutem habet ꝯfortatiuam.et ideo dicitur valere contra cardiacam et quālibet paſſionem melancolicam. vnde et cardiacum et dia foreticū fluorē reprimit et ſudoremſicut ſcribitur in lapidario. Sudorem teſtingit nimio torrente fluentem. Idem dicit dia.Item virtutem habet fluxus ſanguinis reſtrictiuam. vnde et ſaphirus orientalis ſi timporibus apponatur ſolet reſtringere ſanguinemde naribus ꝓfluentem. Item virtutem habetſingularem tumoris et inflature ſedatiuam.Certū eſt enim qͣꝫ apoſtematuꝫ reprimit inflaturam ſi in principio inflationis nociue citiusapponatur. Item valet ꝯtra antracem. nā habet virtutem malitie et venoſitatis antracis expulſiuam. eius em̄ furoſitatem reprimit et expellit ne eius malicia ſpiritus inficiatur. ipſiꝰfumū ad cor aſcendere non ꝑmittit. vt d. dia.Item vim habet veneno ꝯtrariā/ ⁊ ipſius penitus extinctiuam. vnde ſi araneā infra pixidem poſueris/ ⁊ verum ſaphirum indicū ſiuealium ſupra pixidis orificium aliquantulumdiu tenueris aranea eius virtute victa. quaſiſubito morietur. vt d. dia. ⁊ hocidem vidi ſepius ⁊ in diuerſis ac pluribus experiri. Itemhabet vim viſus ꝯſeruatiuā et ſordium oculorum ſine grauamīe purgatiuam. vnde ſcriptūeſt. Tollit ex oculis ſordes de fronte doloreꝫItem habet vim vulnerum curatiuā. nam vtdicit dia. pulueriſatus et lacti admixtus vlceraſanat et hoc etiam in vulneribus eſt expertuꝫItem tante auctoritatis fuit lapis iſte apudveteres etiam apud deos non modicum putauerunt valere. vnde et appollini fuit ſingulariter conſecratus. quia cum gentiles pro reſponſis appollinē ſacrificiorum tempore cōſuluerunt certificari citius putauerūt ſi ſaphirum tunc in pn̄tia haberent. vt dicit dia. ⁊ hoctangitur in lapidario vbi dicitur Et plus ꝙͣ reliquas amat has idromantiam gemas. Ut diuina queant per eam reſponſa mereri Itē hūclapidem magi ſingulariter diligunt. quia ẜmeoꝝ opinionē per ipſius virtutem quedā mirabilia operari poſſunt. ⁊ hoc tangitur ſimilit̓in lapidario/ vbi dicitur. Hic lapis vt perhibent educit de carcere vinctos. Obſtruſaſqꝫ fores et vincula tacta reſoluit. Hec et multa aliade ſingulari virtute ſaphiri ab auctoribus ſūtconſcripta/ ⁊ in hoc generaliter omnes ꝯſentiunt ꝙ ſaphirus eſt gemma amatrix caſtitatis.et ideo ne eius effectus per īmundiciam portantis aliquo modo impediat̉ oportet vt illequi eam portat caſte viuat iuxta illud. Sed qͦgeſtat eum caſtiſſimus eſſe iubet̉. Item diciturin lapidario ꝙ tollit inuidiaꝫ/ et expellit timorem et facit audacem ⁊ victorem firmat in bonis animum ⁊ mitem facit humilem et benignum. Que omnia puto eſſe dicta diſpoſitiepotius ꝙͣ effectiue. ſꝫ nūc hͦ ſufficiantMaragdus ẜm Iſi. gēmaꝝ omniūnitentium obtinet principatum cui
