Seite
Liber XVI veteres poſt margaritas et vniones tribuunt terciam dignitatem. Smaragdus a nimia vi riditate eſt dictus. vt dicit ibidem. Nam om̄e viride amarum dicitur. nullis aūt gēmis ſiue herbis maior ineſt viriditas ꝙͣ ſmaragdo. nā herbas virentes et frondentes ſuꝑat. inficienſ circa ſe viriditate nimia aerem reꝑcuſſum. Iſi do) nec eius viror in ſole aliquo modo obum brat̉. ſtupentiū oculis/ nulla gratioſior refetio eſt/ cuiꝰ corpꝰ ſi exterſū fuerit ⁊ exterſū ſiue po litū ad modū ſpeculi imagines reddit. Ceſar qͥppe nero gladiatoꝝ pugnas ſmaragdo aſpi cere ꝯſueuit. vt d. Iſi. Genera eius ſunt. xij. ſꝫ nobiliores ſunt ſauci que ſcꝫ in gente ſcitica īueniunt̉. Secundū locū tenent bactriani col ligunt̉ em̄ in cōmiſſuris ſaxoꝝ/ flante aquilo­ne. tunc em̄ tellure diſcooꝑta intermicāt quia arene mouent̉ maxime in his ventis. Terciū locum egypcij habēt reliqui in metallis erarijs inueniunt̉. ſed vicioſi. Nam aūt eri aūt plūbo aut ſali ſimiles notas habent. Smaragdi ve­ro qn̄ vino vel oleo ſunt ꝑuncti ꝓficiunt in vi rore/ ꝙͣuis viriditatis gratia naturaliter imbu­antur. Eſt etiam quedā ſpēs ſmaragdina que degnat ꝙͣuis ſit viridis. eo ꝙ ſit turbida exe­ris venis et eſt caleoſmaragdus nuncupata. hucuſqꝫ Iſido. li. xvi. c. de viridibus gemmis Hic lapis a griffonibus accipit̉ et eripitur et vbi poſſint ſmaragdi in copia inueniri/ grif­fonum īmanitate hoīum acceſſus impeditur. vt d. Iſi. li. xiiij. c. iij. Habet itaqꝫ virorem ſui multiplicatiuū. ex ſe em̄ generat radiuū quo vi rore tingitaerem circūfuſum. Habet ⁊ corpus ſpeculare ⁊ ꝑſpicuū/ obiectaꝝ figuraꝝ et ima ginum oſtenſiuū. Habet tercio ex nature do­nō virtutis bn̄ficium diuerſaꝝ infirmitatū cu­ratiuū. nam ẜm dia. ⁊ lapi. hic lapis auget o­pes ⁊ in cauſis dat ꝑſuaſoria verba collo ſu­ſpenſus curat enutriceū ⁊ morbū caducum vi ſum ꝯſeruat. debilem confortat/ laſciuos mo­tus cōpeſcit reddit memoriam. valet etiam cō tra illuſiones et phantaſmata demonū/ tem­peſtates ſedat ſanguinē ſiſtit. ⁊ dicitur his va lere qͥ ſolēt diuinare de furtis. vt pꝫ in lapida. Ardius eſt gēma rubei coloris ad modū terre rubee ſic dicta eo ꝙ in ſardis primitus eſt reperta(vt d. Iſid̓. et glo. ſuper apo. hec gēma ꝙͣuis ſit precioſa ⁊ pulchra a multis tamē re­putatur nouiſſima inter gemmas. quia vt di­cunt preter fulgorem nil ferat vtilitatis/ exce­pto ꝙ onix ipſo ſardio preſente nequit nocere nam onichinus qui quaſdam habet. vt dicit̉. nociuas ꝓprietates/ non poteſt eas in preſen tia ꝓducere ad effectum. Dicit tamen dia. ꝙ p̄ ter iſtam virtutem habet ſardius longe plureſ Sunt em̄ eius ſpecies quinqꝫ inter quas ille eſt vtilior qui tranſmittitur de ſardis. et valet quia incendit gaudium et expellit timorem/ audaces reddit et acuit mentem/ ⁊ ipſo pn̄te non nocet onix. Dicit etiā ꝙ ſardius totaliter ſanguinei coloris geſtantem ſe ab incantatio nibus ⁊ maleficijs tueatur. Ardonix eſt duoꝝ lapidū ſocietate ſardio ſcilicet et onice nomen ſūp ſit. vt dicit Iſido. Conſtat autē ex tribus coloribus. nam niger eſt in imo/ cādidus in medio rubeus quaſi nimiuꝫ in ſupremo. hec ſola in ſignando de cere ſub­ſtantia nil euellit. Inuenitur aūt apud arabes et apud indos. Gn̄a eius ſunt quinqꝫ ⁊ qui co lores habet plus diſtinctos/ et eſt denſior. hic eſt laudabilior. luxuriaꝫ repellere dicitur ⁊ hu milem efficit ac pudicum. Olis gēma candida eſt et tranſ lucens et eſt ſic dicta. eo ꝙ ad ſil̓i tudinē ſolis in orbe fulgentis ra­dios gerat. vt dicit Iſido. c. de cā didis gemmis. Ilenites eſt lapis perſicus vt her ba virens cuius calor iaſpidi ſil̓is eſt. vt dicitur in lapidario. tranſſu cet autem candida quedam macu­la que fulgore ꝯtinens lune imaginē. Illa au tem candida macula in corpore ſilenitis cre­ſcente luna creſcit ⁊ decreſcente minuitur ⁊ de creſcit. vt dicit Iſido. et dia. potens eſt autem in amorem recōciliandum. languantes ⁊ ꝑtiſi cos iuuare putatur. Tannum ẜm Iſido. eſt metalluꝫ a greca etimologia ſic dictum. ſe­parans.ſ. et diſcernens. mixta em̄ et adulterata metalla ꝑ ignem diſ ſociat ab auro ⁊ argento plumbum diuidit ac ſecerit alia etiam metalla ab igne d̓fendit. et cum ſit natura eris et ferri duriſſima/ ſi abſqꝫ ſtanno fuerit vritur et crematur. ſtannū autem illatum vaſis eneis cōpeſcit virus eruginis et ſaporem facit gratioſiorem. ſpecula autem ex eo temperantur ceruſa etiam ex eo conficitur ex ſtanno quēadmodū explūbo(hucuſqꝫ Iſi. li. xvi. c. de metallis) Scd̓m aūt ariſto. li. meth̓. ſtannū cōpoīt̉ ex argento viuo bono ⁊ ſulphu re malo. et hec duo nō ſunt bene mixta. ſed tā ꝙͣ ꝑ parua cōpoſita. ⁊ ideo colorē imitat̉ argē ti ſꝫ nō eius ſoliditatē. In li. aūt alchimie her mes dicit ſtannū oīa metalla ⁊ corꝑa frangit quibus admiſcet̉. ⁊ hoc ꝓpter nimiā ſiccitatē