Seite
Liber. XVIII. vt dicitideꝫ. ⁊ hoc eſt in plenilunio potiſſime quando humiditas que lunari virtute cū cor poribus tunc habundat non digeritur ꝓpter eius ſuperfluitatem non regitura natura. ⁊ iō neceſſe eſt vt talis ſuperfluitas corrūpatur/ ac in vermes ⁊ in putretudinem cōuertatur. que re ſupra d̓ effectu lune li. vi. teredo itaqꝫ ligni vermiculus eſt in ſubſtātia molliſſimus. ⁊ ta­mē corrodit ⁊ cōminuit duriſſima ligna/ ⁊ ſub tiliorem puluerem ꝙͣ poſſet lima vna facere. quere infra de veriniculo. Eſtudo eſt animal ſic dictū. eo ꝙ tegmine teſte ſit opertū. in camere modum. vt dicit Iſi. li. xij. ⁊ ſunt quatuor genera.ſ. terreſtres. maritime. lutarie ſ. ī paludibꝰ viuētes ⁊ fluuiales ⁊ tēdūt aliqͦ ꝙ etiam eſt incredibile tardius ire nauigium te­ſtudinis pedem dextrū deferens. vt dicit Iſi. li. xij. De teſtudine autem quere ſupra in litte­ra. l. de lima Ortuca inter teſtudines compu­tatur eo ꝙ īter teſtas duriſſimas clauditur inter quas ſe recolligit quando ab aliquo moleſtatur. Eſt autē eius duplex ſpecies.ſ. fluuialis ⁊ terreſtris. fluuia­lis aūt tortura mortifera eſt ⁊ venenoſa. terre­ſtris vero que habitat in domibꝰ vel in ſiluis mūda eſt ⁊ cōmeſtibilis. Eſt tamē horribilis ī aſpectu ⁊ deformis. ponit autem oua vt gal lina/ ſed pollidiora ⁊ minora. Eſt autem aīal quadrupes habēs pedes paruos ſicut rana ⁊ caput paruum ſicut ſerpens/ ⁊ teſtas duras diuerſis macul̓ deformatas carnes vero eius que habitat in nemoribus ſunt medicinales ⁊ ſunt virtutis reſumptiue. vnde valēt ethicis ptificis ⁊ conſumptis. De tortuca autem ma­rina dicit ariſto. li. viij. tortua inquit marina comedit omnia ⁊ eius orificium eſt fortius oī ori cuiuſlibet aīalis. qm̄ ſi acceperit lapidē in ſuo ore frangit eum. ⁊ exit ad ripaꝫ ⁊ paſcitur berbis/ ⁊ cum reuertitur intra aquam aſcēdit ⁊ natat/ ita ꝙ deſiccatur dorſi ſuperficies a ſo­le/ qm̄ illi non leue ē ꝙ in aqua ꝓfundet̉. Itē libro. xiij. animal habens ſquamam plumaꝫ aut corticem non habet veſicam ꝓpter pauci tatem potus quia ſuperfluitas potus tranſit in plumas ⁊ alia/ ꝓpter tortucaꝫ qm̄ pulmo tortuce maxime eſt carnoſus. ſanguineus ſi­milis pulmōi vacce ⁊ pulmo tortuce ſilueſtriſ eſt maior ꝙͣ debet eſſe. qm̄ corpus eius conti­netur in teſta ſpiſſa. ⁊ ꝓpter hoc non diſſolui tur niſi in carne tantum. ⁊ propter hoc fuit in tortuca veſica/ vt reciperet ſuperfluitateꝫ ſicut vas ⁊ valde parua eſt. veſica enim eſt in omni bus animalibus habentibus pulmonem ſā­guinem ⁊ ideo ſola tortaca inter animalia ba bentia duros cortices habet veſicam ⁊ renes Acca tauri eſt femina dicta quaſi boacca(vt dicit Iſido. li. xij. Eſt aūt aīal laſciuū ⁊ luxurioſū. qꝛ vt dari. li. vi. vacce poſt annū mouentur ad co­tū ⁊ forte poſt octo menſes ⁊ tēpus īpregnati onis vacce eſt per nouem menſes. ⁊ partꝰ erit in decimo. ⁊ vacce coitus aſſimilātur maribus ⁊ efficiūtur ſilueſtres ita ꝙ nō poſſunt eas do­mare paſtores. ⁊ deſideriū vaccaꝝ manifeſta tur per tumorem vnguiū/ ⁊ ſuos mugitus cō­tinuos qm̄ vacce mugiūt cōtra coitū ⁊ ſaliunt ſuper tauros ⁊ ſequitur ipſos ⁊ cum eis ſtant Item in eodē dicit in fine. dicunt hoīes ꝙ tē pus impregnatiōis eaꝝ eſt. x. menſiū. ⁊ ſi an­te hoc tēpus pariatur fetus non viuet. nec ſue vngule cōplebuntur. ⁊ in maiori parte pariet vnū ⁊ forte duos. ⁊ femine viuūt in maiori ꝑ te. xv. annis. ⁊ mares ſimiliter. ſed qn̄ caſtrant̉ efficiuntur fortiores ⁊ viuunt. xx. annis. ⁊ pꝰ partū habet lac bonū. ante autē nihil habet ⁊ ſi habuerit nihil aūt paꝝ valet. ⁊ cū primo cō agulatur lac vacce efficitur ſicut lapis. hoc au tem ei accidit cuꝫ miſcetur aque. vacca vnius anni raro ſe miſcet tauro uiſi poſt annū. ⁊ qn̄ vacce multotiens impregnantur ⁊ faciūt plu res filios ſignum eſt(ſcd̓m ꝙ putant homīes ꝙ in hyeme multa pluuia erit. Item in grege viuunt/ ⁊ ſi a grege receſſerint ſepe pereūt. qm̄ a beſtijs comeduntur. Item omnium anima lium ſunt voces fortiores ⁊ groſſiores in ma ſculis exceptis vaccis que vocem habent ma ſculis groſſiorem. Item vt dicit idē. vacca cor nua habet fortia ⁊ groſſiara ⁊ magis nodoſa ꝙͣ maſculus. non tamen ita magna. ſed ſi cale fiant poſſunt flecti in omnem partem. ⁊ quā­do infirmantur in pedibus eſt eis medicina ſi inter cornua oleo ⁊ pice ⁊ alijs medicamini bus inungantur. Item dicit idem ꝙ vacce di ligunt bibere aquam daram. turbidā vix aūt nunꝙͣ bibunt. ⁊ eis accidit podagra/ ⁊ ex hac infirmitate moriunt̉. ⁊ ſignuꝫ eſt quando ſub mittunt aures ſuas ⁊ non comedunt(vt dicit idem) vacca impinguata iugum abijcit cui ē conſueta minus paſta optime eſt ſubiecta. in fimo ꝓprio iacens īpingueſcit. ⁊ quāto plus a labore ei parcitur/ tanto torpet amplius ⁊ pigreſcit. pucta teſto ideſt muſca bouina/ cau daꝫ erigit ⁊ miro modo inſaniens per cāpos circuit ⁊ diſcurrit.