Seite
De coloribus neceſſario quia calidum ſubtiliabit in genera tionem albedinis. frigidū vero econtrario ag­gregabit eam in generationē nigredinis. Cū ergo in quolibet puncto ſimul agant equali­ter oportet ꝙ inducat in quolibet puncto ſi­mul albedinem ⁊ nigredinem. quare oportet ꝙ fiat color cōpoſitus ex eis. ⁊ iſte color plus debet habere de nigredine. quia ſiccum minꝰ ſe habet ad album ꝙͣ ad nigrum ꝓpter priua tionem perſpicui ⁊ obſcuritatem innatam. ⁊ plus ſe habet ad aggregationem ⁊ innate ag­gregationis conſeruationem ꝙͣ ad ſubtiliati­onem/ ⁊ rarificationē. Si vero concurrant me diocriter in materia humida per dominium/ ſi militer generabitur color medius/ qui habe­bit plus de albo ꝙͣ de nigro. quoniam humi dum per dominium ratiōe perſpicui puri ma gis ſe habet ad album ꝙͣ ad nigrum. ⁊ reſpe ctu agentis frigidi facilius ſe habet ꝙͣ reſpe­ctu calidi. quoniam calidum agit in humidū exalando ⁊ conſumendo. frigidum vero ſolū modo conſeruando illud in ſui natura per viā conſolidationis ⁊ compactionis. Si vero ſit materia mediocris tunc erit ſemper color me­dius. Si ergo ſit in tali materia actio calidi ꝑ dominium tunc quia poteſt facilius humidu tranſmutari in nigredinem ꝙͣ ſiccum in albe­dinem generabitur color plus habens de ni­gredine ſicut patet quando humidum ⁊ ſiccū diuidūtur ab inuicem/ citius generat calor co lorem nigrū in humidis ⁊ in viridibus ligniſ ꝙͣ in lapidibus combuſtis in quibus calx ge­neratur ⁊ conſimilia. Si vero fiat actio frigi­di per dominium/ in materia mediocri opor­tet colorem eſſe medium compoſitum magis ex albedie. qm̄ hūidū magis ſe hꝫ ad albedi­nē ꝙͣ ſiccū ad nigredinē/ ſiue ad aliquē colorē eo ꝙ ī humido ē materia perſpicui que eſt pro pria materia coloris. In ſicco autem non inꝙͣ tum huiuſmodi. Reſpectu vero agentis ſaltē vno modo eſt humidum magis obediens ſi­bi quod bene poſſibile eſt propter priuatōeꝫ ſoliditatis ⁊ duriciei cuiuſdam naturalis que eſt in ſicco. licet enim ſiccum de ſe ſit natum cō gregari/ tamen non ita bn̄e eſt cōgregabile ſi cut humidum/ vt patet in lapide cuius lꝫ ſub ſtantia ſit compacta/ non tamen facile recipit maiorem compreſſionem a cauſa agente. Ui demus enim in multis ꝙ frigiduꝫ de facili ꝓ ducit albedinem. vt patet in niue. quod nō tā tum apparet exemplariter quando agit in ma teria ſicca. ſi vero ꝯcurrant mediocriter fiet me dium neceſſario quod erit eque diſtans ab ex tremis. ſi enim quando eſt dominium ſolū ex parte agentis vel ſolum a parte materie acci­dit color compoſitus ex altero magis ⁊ ex alte ro minus. ſed quando equantur tam agentia ꝙͣ patientia erit color ſe habens equaliter/ vt patet ex predictis. ⁊ ita erunt due extremitate ⁊ quinqꝫ medij. nec videtur ꝙ pluribus mōis poſſint medij eſſe diſtincti ſcd̓m ſpeciem ſicut declaratum eſt per iſtam diffinitionem diuiſā ꝓpoſitam per membra nec ſuperflua nec di­minuta. Ariſto. etiam teſtatur ꝙ tantum ſint quinqꝫ medij colores/ quoruꝫ numerus ⁊ ſuf ficientia poteſt accipi predicto modo. ⁊ etiam ex combinatione albi ⁊ nigri ad eorum gene­rationem/ eo ꝙ ſi nigrum ⁊ album concurrāt equaliter ad compoſitionē coloris medij tūc erit color eque diſtans inter extremos vt rube do. Inter album vero ⁊ rubeum non poſſunt eſſe niſi duo. vnus magis appropīquabit al bo ⁊ alius magis nigro rubeo. Inter rubeum vero ⁊ nigrum erunt ſimiliter duo. vnus ma­gis conueniens cum rubeo albo. ⁊ alius ma­gis cum nigro. ⁊ ita plures non poſſunt eſſe ī termedij. quoniam inter album ⁊ rubeuꝫ nō poteſt eſſe aliquod eque diſtans ſimpliciter/ quia eque diſtātia ſimpliciter habet reſpectū ad extremos. ſed talis ſi poneret̉ haberet tres quartas albedis ⁊ vnaꝫ nigredinis. qm̄ me dietas rubedis eſt ex vna qͣrta albedis ⁊ vna qͣrta nigredis. eodē mō non erit eque diſtans ſimpliciter inter nigrum ⁊ rubeū. quare opor­tet ꝙ haberet tres quartas nigredinis ⁊ vnaꝫ albedinis. ⁊ ſic eſſet tantum equediſtantia ſe cundum quid ⁊ ſcd̓m apparentiam ⁊ nō ſim­pliciter ſecundum veritatem Os autem colores quinqꝫ inter­medios nominat ariſto. primum vocans glaucum. ſecundum puni ceum. ideſt citrinum. tertium rubeum. quartū purpureum. quintum viridem. ita ꝙ inter al­bum ⁊ rubeum erit glaucus a parte albi pu­niceus a parte rubet. Inter nigrum autem ⁊ rubeum purpureus a parte rubei. ⁊ viridis a parte nigri. hec nomina alio modo vocātur ī greco. vt lianus/ purpureꝰ/ larapos/ gla­cus. ſed de nominibus grecis non eſt vis/ ſed nomina latinorum attenduntur. ⁊ ratio di­ctorum patere poteſt. quoniam glaucus ma­gis habet de albedine ꝙͣ de nigredine ⁊ rube­dine. ⁊ talis color ponitur in folijs cādētibus ī hyeme vel autumno. Purpureus vero ⁊ pu niceus circundant rubedineꝫ. qꝛ vterqꝫ habet