Di.daoniam nouis ſuperuenientibus cauſis: nouis eſt rememinus permittit vxorē infidelem dimitti. apoſtolus prohibet. Adde ꝙ ſic legidijs ſuccurrendū. Iccirco ego Bartholomeus brixiēſis cōtur in. j. epiſtola pauli ad corinthios. c. vij. vt. xxviij. q. j. iam nunc.fidens de magnificentia creatoris apparatum decretoruꝫo ¶ Alijs: vt. jͣ. xij. di. illa. ⁊. jͣ. xxxij. di. placuit.duxi in melius reformandum: non detrahendo alicui: necp ¶ Alienū. ſed nōne iure naturali oīa ſunt cōia: vt. jͣ. e. ius naturale. ⁊. jͣ. di.attribuendo mihi gloſas quas non feci: ſed ſupplendo deviij. quo iure. nō ergo aliꝗs ager alienꝰ ē. iō expone: alienū.i. ꝗ ē alienꝰ mōfectum ſolummodo. vbiq ¶ Fas eſt.i. equū eſt: cuꝫ ſubcorrectio neceſſaria videeſt cā ⁊ innoxius eſt tranſitus.batur: vel ꝓpter ſubtravt. xxiij. q. ij. c. vlti. Item iurectionem decretalium etdiuino licitū ē comedere vuasdiminutionem earunin agro alterius. ſed nō expordem. vel propter iura qͦtare: ꝯterere ſpicas ⁊ comedeſuperuenerūt de nouo.re licitū ē. vj. q. iij. c. j. ſed nonInterdum etiam ſolumittere falcē: vt. jͣ. de cō. di. v.tiones īterpoſui: que prediſcipulos. Adde legi h̓ origitermiſſe fuerant a Ioannaliter ī deute. xxij. c. in fi. ſedne. Hoc feci ad honoreꝫlꝫ ſit equū iure diuino tn̄ nō ēoīpotentis dei ⁊ eccleſieius.i. ius non dat ciuilē actioromane ⁊ ad cōem vtilinem. vbi enim aliquid mihitatem omniū ſtudentiuꝫprodeſt ⁊ tibi nō nocet. equumin iure canonico. Bar.eſt vt mihi nō ꝓhibeas: lꝫ iusDI. I.ibi deficiat: vt. ff. de aqua plu.Umanum gearcen. in ſūma.§. item varus.b nus. TractaTrāſire tamē ꝑ agrū alienuꝫ:turus. Gralicet in caſibus.ſ. ſi ſeruitutemtianus de iu¶ In noīe ſancte ⁊ indiuidue trinidebeat: vt. C. de ſeruitu. perre canonico: primo incidiſcrepantᵘ: quoniā alie alijsº genagrū. Item ſi theſaurū ſuumtatis. ¶ Incipit concordia diſcorpit a ſimplicioribꝰ ẜꝫ natibus placent. Fas lex diuina ē: iusquis vult effodere. ff. ad exhi.dantium canonum: ac primum deturam ſcꝫ a iure naturalex humana. Tranſire per agrum.theſaurus in fi. Item ſi glansli quod antiquius ⁊ diiure conſtitutionis diuine nature ⁊alienumᵖ fas eſtq: ius nō eſt. ¶ Exmea decidit in agrū tuū. ff. degnius eſt. Cepit eniꝫ adhumane. Rubrica.his verbis huius auctoritatis euiglā. legē. l. vnica. ⁊ dū queroipſa rōnabili creatura.DI. I.hoīeꝫ fugitiuū. ff. de ſer. fugi.denter datur intelligi in quo diffevt inſtitu. de re. di.§. cōdiuus. ⁊ ī alio caſu. xxiij. q. ij.Umanum gerant inter ſe lex diuina ⁊ humana:modius. Aſſignat ergoc. vlti. Itē dū via publica demultas differentias iunusª duobꝰᵇ recum omne quod fas eſt: nomīe diſtructa eſt: ut. ff. quēadmo. ſer.ris naturalis ad alia iugit̉: naturaliᶜ uiuine uel naturalis legis accipiatur:amit. ſi locus.§. vltimo. Iora vſqꝫ ad. xv. diſti. in qͣdelicet iure. etnomine vero legis humane: moUs generale. qꝛ iuſtū ēaggreditur principalē ꝓmoribꝰᵇ. Iusres iure conſcripti ⁊ traditi intellinec iudex dr̄ niſi iuſtꝰ ſitpoſitum de iure canoninaturale eſt qꝛ̓vt. xxiij. q. ij. c. j. qn̄qꝫ eſt aliqd̓gātur. Eſt aūt ius generale nomēco: originem eius aſſiius qd̓ nō eſt equū nec iuſtuꝫ.in lege ⁊ in euāmultas ſub ſe continens ſpecies.gnans.vt ſi alicuiꝰ vxor adulterat̉ ꝙb ¶ Duobus. ſignatur¶ Unde in eodem libro ethymo.gelio continet̉.ille n̄ poſſit ꝓmoueri: vt. xxxiij.quo ꝗſqꝫ iubetur alij facere quodcōtrarium. jͣ. xcvi. diſtī.Iſidorus ait.di. ſi cuiꝰ. qd̓ ītelligo ſi ille poduo. ſed d̓ illis duoꝰ reſibi vultᶜ fieri: ⁊ prohibeturᶠ alij in¶ Ius genus: lex aūt ſpēs eius ē.ſtea cognouerit eā. qꝛ ſine culgitur tanꝙͣ auctoribus:ferreᵍ quod ſibi nolit fieri. UndeUs generale nomen eſt: fexpa ſua puniri nō dꝫ: vt. xvi. q.iſtis tamꝙͣ inſtrumētis.xp̄s in euangelioᵇ: Omnia quecūF autem iuris eſt ſpēs. Ius aūtvij. inuentū. Itē equū ⁊ iuſtuꝫc ¶ Naturali.i. diuino.qꝫ vultisˡ vt faciant vobis homiē ut nemo cū alteriꝰ iactura loeſt dictū quia iuſtum ē. Omne aūtd ¶ Moribus.i. conſue.cupletet̉: vt exͣ de penis ſuā. ⁊nes: ⁊ vos eadem facite illis. Hoctudinario iure. vel etiaꝫius legibus ⁊ moribus conſtat.ff. de ꝯdi. inde. nam hoc. ⁊ tn̄ ꝯͣeſtᵏ enim lex ⁊ prophete. ¶ Hinciure humano. ſiue ſcri¶ Quid ſit lex.illā equitatē inducta eſt vſucapto ſiue nō ſcripto. xxv.Iſidorus in. v̓. libro ethymologiEx eſtˡ conſtitutio ſcripta.pio ſiue p̄ſcriptio. Iteꝫ iniquū.q. ij. inſtitutionis.arum ait.¶ Quid ſit mos.eſt vt vnus puniat̉ pro alio: qꝛe ¶ Uult. Sed nōne ego¶ Diuine leges natura: humanenō dꝫ vltra ꝓgredi pena quaꝫOs ē longaᵗ conſuetudo devolo ꝙ alter det mihi rēmoribus conſtant.reꝑiat̉ d̓lictū: ut exͣ de his q̄ fi.moribusʸ tātūmodo tracta.ſuā: n̄ tamē ego volo eiama. par. ca. q̄ſiuit. tn̄ ꝯͣ hancMnes legesᵐ aūt diuine ſūtdare rem meam. Expo¶ Quid ſit conſuetudo.equitatem multa iura loquunaut humāe. diuīe natura: hune ergo vult. i. dꝫ velle.Onſuetudoˣ āt ē ius quoddātur: vt. j. q. iiij.§. item peccato⁊ ſic exponitur ibi habemane moribus cōſtāt. Ideoqꝫ hemoribꝰ īſtitutū: quod ꝓ legeachor. ⁊ vj. q. j. 5. verū. ⁊ exͣ decharitateꝫ ⁊ fac qd̓ vis. ⁊ſpō. nō ē nobis. Sed dic ꝙ inſic exponit̉ lex. ff. de ſolu. l. j. vel expone iubet̉.i. ꝯſulitur. ſic ecōuerſo veroībus talibus ex cā ⁊ ꝓ bono pacis vel publico inducit̉ qn̄qꝫ rigor ꝯͣ naturalēbum rogādi pro verbo precipiēdi ponitur. xj. q. iij. rogo.eꝗtatē qn̄qꝫ tn̄ ſine rōne inducit̉ rigor ꝯͣ eꝗtatē. ⁊ hoc ſolū ꝓ rōne ſufficit ꝙ itaf ¶ Prohibet̉. nūquā īuenimus expreſſe prohibitū in lege vel in euanſcriptū eſt: vt. ff. ꝗ ⁊ a qui. manu. libe. nō fi. l. proſpexit.gelio: niſi per quādam ꝯn̄tiaꝫ. Nā vbi vnū cōtrariū precipitur per ꝯn̄ss IEx eſt ⁊c̄.aliud ꝓhibet̉: ſic vbi aliquid iudicat̉ meū eſſe: per ꝯn̄s iudicat̉ tuum nōOs eſt longa. Quā conſuetudinē dicis eſſe longam. vel quot vices dieſſe: vi. ff. de procura. pōponius.§. ij.cis inducere conſuetudinē; nunquid illud quod bis factū eſt. vt. xxv. q.g ¶ Inferre. ſed nōne iudex vult īferre mortē reo: ſed tamē nō vult ut ſiij. ita nos. vel illam que ter facta eſt: vt extra de elec. venerabilem in fi. vel ilbi mors īferat̉. ſed dic ꝙ iudex n̄ īfligit mortē ſed lex: ut. xxiij. q. v. homilam que ſepius ꝙͣ ter eſt facta: vt extra de cauſa poſſeſ. ⁊ proprie. cum eccleſiacidas. ⁊. c. cū hō. vel ītelligas hec oīa de operibꝰ miſericordie ad que ꝗliſutrina. vel illaꝫ que decies facta eſt: ſicut longa preſcriptio dicitur que eſt debet tenetur: ut. lxxxvi. di. nō ſatis. Io.cem annorū: vt. C. de preſcrip. lon. tempo. per totū vel illam: cuius non extatb ¶ In euangelio. matthei. Adde matthei. vij. c. ⁊ Luce. vj. c. ⁊ Tobiememoria: vt. iij. q. vi. hoc quippe. ff. de aqua quoti. hoc iure.§. ductus aqueiiij. c. ⁊ ad Galathas. v.i ¶ Uultis.i. debetis velle.dici cōſueuit ꝙ in criminalibus due vices inducunt cōſuetudineꝫ. ſed in alijsk ¶ Hoc eſt enim.i. in his ꝯſiſtit. ſic ponſt ibi: deū time ⁊ mandata eiustres non ſufficiunt. C. de epiſ. audien. l. iij. in fine. Io. Hoc teneas pro certoobſerua: hoc eſt omnis homo. Adde ſic legi eccleſiaſtes. xij. c. in fi.ꝙ ſecundū ius canonicum non valet conſuetudo: niſi preſcripta ſit ⁊ rational ¶ Hinc. ad probandam diuiſionem ſupradictam.bilis: vt extra de conſue. c. vlti. Bartom ¶ Mnes leges.i. oīs lex. ⁊ ponit̉ plurale pro ſingulari. ſi enim dev ¶ De moribus. hec deſcriptio dupliciter videtur incōueniens. ⁊ qꝛ idem pomonſtrares duas leges: vnā diuinā ⁊ aliam humanā: nō poteſtnitur in deſcriptiōe quod in deſcripto: ⁊ qꝛ idē ponitur pro ſpecie ⁊ genere. ſedvere dici: iſte leges aut ſunt humane aut diuine. ⁊ valet talis interpredic ꝙ aliter ſumitur hic hoc nomē mos. ⁊ aliter hoc nomen moribus. ⁊ alitertatio in reſcriptis quādoqꝫ: cū ita ſcribit̉. ſi iſta vera ſunt.i. ſi hoc veruꝫhoc nomen ꝯſuetudo. hoc nomen mos ſumitur pro iure nō ſcripto. ſed hoc noeſt ⁊ ſi illud verū eſt. ſic extra de appel. ſignificauit ī fi. ⁊ extra de prebē.men ꝯſuetudo ſumitur generaliter ꝓ iure ſcripto ⁊ nō ſcripto: ut. jͣ. c. ꝓxi. ſedcū iam dudū. ⁊ extra de reſcrip. ex parte. ſic. jͣ. ij. q. j. ī primis. ⁊. ff. de cōhoc nomē moribus ſumitur hic ꝓ frequētibus actibus hoīum.di. ⁊ demon. falſa. ⁊. ff. de ſta. ho. ſūma.¶ Onſuetudo. inſtitutū. videt̉ hic manifeſte ꝙ plures vices nō ſufficiūtn ¶ Diſcrepāt. nō tn̄ ſunt ꝯͣrie. nam trāſire per agrū alienū diuina lexad hoc vt aliquid dicatur cōſuetudo: niſi inſtitutū ſit ꝙ illud pro cōſuepermittit. humana ꝓhibet: ſed ꝓhibitio ⁊ ꝑmiſſio nō ſūt ꝯͣria. nam dotudine ammodo ſeruetur. nam poteſt eſſe ꝙ ex gratia vel tolerātia hoc ſepiusa iiij