III aliū hortari: hoſtibus obuiā ire: libertatē: patriā: parēteſ kqꝫ armis tegere.ᵏ Poſt vbi ꝑicula ꝟtute ꝓpulerūt ſocijs atqꝫ amicis auxilia portabāt magiſqꝫ dandis qͣꝫ accipien­dis bn̄ficijs amicicias ꝑabāt Decent̓ his artibꝰ roma cre luit. Sed regnāte numa: vt tā longa pax eſſet vtꝝ irrue­bant improbi: bellaqꝫ tēpta­bant: an nihil eoꝝ fiebat: vt poſſꝫ pax illa ꝑſiſtere? Si dn̄i bellis etiam cū roma laceſſe bat̉: nec armis arma obuia ferebant̉: qͥbus modis age­bat̉ vt nulla pugna ſuperati nullo martio īpetu territi ſe darēt̉ inimici: his modis ſꝑ ageret̉ vt ſꝑ roma clauſis ia­ni portis pacata regnaret? Ꝙ ſi in ptāte nō fuit: n̄ gͦ ro­ma pacē habuit: qͣꝫdiu dij eo­rū: ſꝫ qͣꝫdiuhoīes finitimi cir­cūq̄qꝫ voluer̄t qͥ etiā nll̓o bel teſqͣꝫ tegere armis.i. ꝓtegere armis. k Poſt vbi ⁊cͣ. ꝟba aūt iſta decent̓ his artibꝰ roma creuit. nō ſūt ſalu ſtij ſꝫ auguſtini ꝓ qͥbꝰ hꝫ ſaluſtiꝰ ſic. Imꝑiū legitimū regiū īperij nomē hr̄e. l Sꝫ regnāte numa ⁊cͣ. hic on̄dit. b. aug. ꝙ pax ē magꝭ in ptāte hoīmqꝫ demonū. nec ē in ptāte de­monū niſi qͣꝫtum eis a ſuꝑiori ptā te ꝑmittit̉. ⁊ fun­dat ſe ſuꝑ illa pa ce q̄ toto tꝑe nu­me pompilij du­rabat. de qͣ in p̄ce denti ca. Et de il­la querit ſi erat a dijs. cām.ſ. eius ⁊ modū. vtrū ne tunc aliqͥ roma­nos impeterent vel non. Si ſic gͦ alijs eos impete tibꝰ. ⁊ tn̄ ecōuer­ſo romanis bella nō ferētibꝰ facta eſt pax abſqꝫ hͦ ꝗ inimici eoꝝ vllo martio.i. bellico īpctū terrerēt̉. gͦ eiſdē modis qͥbꝰ tunc fuerunt ho ſtes ſedati. pote­rāt dij eos ſemꝑ ſedatos tenuiſſe vt porte iani de qͥ bus in p̄cedenti capl̓o dictū ē ſꝑ fuiſſēt clauſe nec oportuiſſꝫ romanos bellaſſe. Si di catur ꝙ hͦ nō fuiſſet poſſibile. ergo cum nō ſit alia cau ſa poſſibilitatis niſi voluntas alioꝝ qui noluiſſent a bellis ceſſaſſe. ſequit̉ ꝙ bellū vel pax nō fuerit in po­teſtate demonū. ſed magis dependet a volūtate hoīm ⁊ tam bellum qͣꝫ pax ſunt ẜm volūtatem hoīm ⁊ nō de monū. Et hic notandum eſt ꝙ beatus augꝰ. nō videt̉ arguere ad aliam ꝑtem diuiſionis. quā in principio ſue rationis poſuit. Et cauſa eſt. quia ſi det̉ pars illa ſ. ꝙ pax illa ꝑmanſit tanto temꝑe. quia nullus erat qͥ eos impeteret. ſtatim apparet ex dictis ꝙ tunc magis eſt ꝯcedēdū ꝙ pax illa dependeat ex volūtate hoīm qͥ nolebant eos impugnare. Et ſciendum ꝙ ſicut dicit titus liuius libro pͥmo de origine vrbis. cū finitimi ro manoꝝ cernerēt numā ſacris deditum. ceperūt habe­re romam in reuerentia tanta ꝙ nefas reputabāt eaꝫ armis impetere. m Niſi forte dij tales ⁊cͣ. Hic oſtēdit quō in poteſtate demonū ſit aliquo modo pax ⁊ bellum. ⁊ quō poſſunt vni homini vendere. id eſt ꝓ ſeruitio eius debito concedere illud qd̓ eſt in poteſta­te alterius hoīs velle aut nolle. nam ipſi poſſunt ter rere homines ne bellent. ⁊ excitare homines ad bellā­dum ſi permittant̉. nō tamē ſic ꝙ poſſunt ipſam vo­luntatem neceſſitare. permittunt̉ autem a deo terrere vel excitare mentes hoīm. ẜm differentiam ⁊ qualita tem vitioꝝ quibus ſuccūbunt. nam ẜm hoc ſepe de­lo ꝓuocauer̄t:ᵐ niſi forte dij n tales etiā id hoī vendere au debūt: qd̓ alius hō voluit ſi­ue noluit. Intereſt qͥdem iā vitio ꝓprio malas mentes qͣ tenus ſinant̉ iſti demōes vl̓ terrere vel excitare. Sed ſi ſemꝑ hͦ poſſent: nec aliud ſe cretiore ac ſuꝑiore ptāte cō­tra eoꝝ conatū ſepe aliter a­geret̉ ſꝑ in ptāte hr̄ent paceſ bellicaſqꝫ victorias: q̄ ſemꝑ fere ꝑ hūanoꝝ aīoꝝ motus accidunt. Ca. XI. Uas tn̄ plerūqꝫ con­tra eoꝝ fieri volūta tem: nō ſolum fabule multa mentiētes: ⁊ vix veri aliqͥd vel indicantes vel ſignificā­tes: ſed etiam ipſa romana ꝯfitet̉ hiſtoria. Neqꝫ em̄ ali­unde apollo ille cumanꝰ cuꝫ aduerſus acheos regēqꝫ ari ſtonicū a romanis bellaret̉ quatriduo fleuiſſe nūciatus mones a ccipiūt poteſtatem ſuper hoīes. Et ad telle ctum iſtorum. ſciendum eſt ꝙ ipſi poſſunt ſi ꝑmittan tur cauſare paſſiones ⁊ motus ipſius appetitus ſen­ſitiui. qͦs vocat hic augꝰ. motus aīoꝝ. ⁊ iſtos motus ſequit̉ cōitas hoīm ⁊ p̄cipue maloꝝ. ⁊ ꝑ ꝯn̄s pn̄t ſi ſi­nant̉ cauſare ſic nbellum. ⁊ pacem tamen ſemꝑ vo­luntas hoīs eſt magis cauſa. qꝛ diabolus eam ne ceſſitare non po teſt. ⁊ quia etiam a volūtate huma na eſt ꝙ ſibi per­mittit̉ magis vl̓ minus poſſe. et ideo dicit augꝰ. Intereſt quidem iam ⁊cͣ. Ca. xxj. a Uas ta­men ꝑle rūqꝫ ⁊c̄. In hoc ca. oſten­dit beatus augꝰ. ꝙ pax ⁊ bellice vi ctorie ſepe ꝓueni unt ꝯtra volūta­tem demonū. ⁊ pͥ­mo ꝓbat hoc per veritatem hiſto­ricam expreſſam ſecūdo ibi. vnde nō vſqꝫquāqꝫ. ꝓbat idem ꝑ veritatem fabulis velatā Quantū vero ad veritatem hiſtorie. ſciendum eſt ꝙ romani poſt ſecundū bellum punicū. habuerūt ꝯtra philippū regem macedonie bellum qd̓ vocatū eſt bel­ium macedonicū. nec fuit philippus iſte pater alexan dri magni. ſed alius cuius filius erat ꝑſes de quo hic fit mentio. victus eſt aūt philippus ⁊ ſubiugatus et fideliter ſe habuit ad romanos. qͦ mortuo ꝑſes filius eiꝰ cepit rebellare. ⁊ bellū.ſ. macedonicū ſcd̓m moue­re ꝯtra romanos. qͥ ⁊ ipſe etiā victus ē ⁊ romā ductꝰ ⁊ etiā eodē qͣſi tꝑe licꝫ paꝝ an̄. bellū habuerūt romani ꝯtra antiochū regē ſyrie. quē etiā vicerūt. ⁊ ſibi leges impoſuerunt vt volebāt. Poſt hͦ ꝟo modicū attalus filius eumenis rex aſie moriens. ppl̓m romanū ſui re gni teſtamēto reliqͥt heredē. ita ꝙ teſtam̄to regnū aſie minoris adiectū eſt romanis. Huic aūt attalo frater erat noīe eumenes amicus rōanoꝝ. qͥ filiuꝫ habuit ex ꝯcubina noīe ariſtonicū. de qͦ hic fit mētio. iſte ariſto. nicꝰ mortuo attalo vēdicauit ſibi regnū aſie ⁊ achaie. qͥ achaia dicūt̉achaici ſeu achiui ſcū achei qͥ idē ſunt. Iſte gͦ ꝯgregato magno exercitu cū romanis bellū ha buit ⁊ victus ⁊ captus romāqꝫ ꝑductus ibidē iuſſu ſe natus ſtrangulatus ē. huiꝰ gͦ mortē ſicut narrat aug. p̄uidens apollo cumanus.i. qͥ cume qͥ eſt ciuitas cam panie colebat̉ doluit ⁊ fleuit. qͥ ⁊ anthiochū p̄uidens ⁊ ꝑſen vincendos fleuerat. optauerat em̄ ꝙ iſti oēs ro