Seite
ſiti. l. j.§. vlti. ⁊. l. ꝙ nerua. ⁊ de preca. l. j. ⁊. l. queſitum.§. illud. ⁊. l. cum precario. Item de natura quorundā ē ꝙ debeatur dolus lata culpa ⁊ leuis. vt in contractibus qui celebrantur gratia vtriuſqꝫ ⁊ in quibus non licet vni altero inuito a con­tractu diſcedere. vt in emptione. venditione. cōductione. do­tis donatione ⁊ ſocietate ⁊ ſimilibus vt. ff. de le. j. l. ſi ſeruus legatus.§. cum quid. ⁊ cōmo. ſi vt certo.§. nunc videndum. ⁊ de reg. iur. l. contractus. Quidam vero ſunt in quibus debe tur de natura contractus culpa leuiſſima. vt in mandato pro pter tacitam aſſertionem induſtrie ſuſcipiētis mandatum cū procurator propter ſolam induſtriam eligatur. vt. C. manda. l. a procuratore. ⁊ idem in cōmodato conceſſo gratia cōmo datarij tm̄ quia tenetur de culpa leuiſſima. vt dcā. l. ſi vt cer to.§. commoda. Caſus autem fortuitus de natura nullius cō tractus ex quo debetur ſpecies certa preſtatur. vt in. d. l. con tractus in fi. In contractu autem mutui tenetur de caſu non propter naturam contractus. nam celebratur gratia vtriuſqꝫ ſed propter naturam debiti. eſt enim in genere d̓bitum quod perire non poteſt. C. ſi cer. peta. l. incendium. ff. de act. ⁊ ob. l. j.§. is quoqꝫ ⁊ ad. l. fal. l. in rōne.§. īcerte auta. Si ergo in cō tractu depoſiti in quo de natura ꝯͣctꝰ d̓betur dolus ⁊ lata cul pa conueniat inter deponentem ⁊ depoſitarium. ꝙ depoſita rius teneatur de leui culpa ⁊ leuiſſima pactum valet. Item ſi in contractu quo debetur leuis cōueniat ꝙ debeatur leuiſſi ma pactū valet. qꝛ contractus ex conuentione legem accipi unt. ff. depoſiti. l. j.§. ſi conuenerit. ⁊.§. ſepe euenit. Item econ tra ſi in contractu in quo debetur dolus ⁊ lata culpa ⁊ leuis conueniat vt preſtetur dolus tantum conuentio valet. vt. d. l. contractus. niſi in dote. vt. ff. de pac. do. l. conuenire. ⁊. l. pō po. An autem valeat pactum qd̓ aliquis ex caſu teneatur ex tra naturam contractus. Dicendum eſt ꝙ ſi culpa deprehen di poteſt que videatur precedere caſum vel mixta cum ca ſu. ꝙ pactum habeat effectum. qꝛ tenetur etiam ſine pacto. ff. d̓ acti. ⁊ ob. l. j.§. is vero. ⁊ cōmo. l. in rebus.§. qd̓ autem. ⁊ ar. ff. de dam. infec. l. fluminuꝫ.§. ſeruus.§. ideꝫ apd̓. Sed vbi cul pa deprehendi non pōt tunc cōiter dicitur ꝙ pactum genera le non operatur. ſpeciale vero effectum hꝫ. Item ſi quidā ca­ſus ſpeciales exprimunt̉ ⁊ generalis ſubijcitur clauſula. valet pactum ⁊ extenditur ad oēs caſus in conuentione non exp̄ſ­ſos. vt plene determinari ſolet. ff. ſi ꝗs cautiōibus. l. ſed ſi ꝗs §. queſitum ⁊ eſt ar. sͣ. hoc li. de procura. c. qui ad agendum. Queri aut ſolet. an pactum ꝙ dolus nō preſtetur valeat d̓ iure vl̓ non. Et rn̄ſio plana eſt qꝛ expreſſū pactū de dolo futu ro remittendo inutile eſt. tacitum tn̄ valet. ff. de pac. l. ſi vnus §. illud. ⁊. l. iuriſgentium.§. ⁊ ſi quis. Idem. qd̓ ꝗs ſua culpa ſentit ſibi dꝫ ⁊ non alij imputari. I procurator ſua culpa cōdēnatur ⁊ penā ſoluat ſi bi dꝫ imputari non āt dn̄o cuius eſt procurator. ff. de procur. l. qui ꝓprio.§. procurator. Item ſi procu rator vel geſtor negocioꝝ indebitū ſoluit ſibi impu­tari dꝫ non auteꝫ dn̄o cuius adminiſtrationem gerebat. ff. de nego. geſ. l. ſi ꝗs negocia. Item ſi vnus ſociorum ꝯdēnatꝰ fu erit ꝓpter delictum ſuuꝫ non poterit penā ꝓpter delictū ſolu­tā ſocietati imputari. qꝛ ꝓpter culpā ſuā ſibi potius imputari debuit. qͣꝫ alij. ff. pro ſocio. l. cū duobus.§. vlti. ⁊. l. ſe. ⁊ etiaꝫ ſe quenti. Et ad iſtius regule generalis ꝯfirmationē accedit. ff. rem ra. ha. l. ſi ſine.§. cū autem. ⁊ de inſti. l. ſed ⁊ ſi quis.§. pu pillus. ⁊ fami. her. l. inter eos heredes.§. ꝙ ex facto. Sed opp. ⁊ videtur ꝙ quis poſſit imputare alij dānum qd̓ ſua cul pa ſentit. ff. ꝓ ſocio. l. ſi igitur. Sed dicenduꝫ eſt ꝙ aūt alij p̄t imputari culpa participationis cāe ꝑꝑ quā dānum incurrit̉ aut nō. ſi p̄t imputari. tunc hꝫ locū qd̓ dr̄ ī. l. ſi igitur in fi. ſi nō pōt imputari. tunc procedit qd̓ continetur in regula ⁊. li. ſu­pradictis. Idem. Infamibus porte non pateant dignitatum. Afamia reperitur duplex vna iuris ⁊ altera facti­Infamia iuris appellatur illa que irrogat̉ ꝑ ſentē tiā in caſibus illis in quibus iure cauet̉ ꝯdēnatum. eſſe infamē vt patet in eo qui furti vibo. rap. iniu riaꝝ. de dolo malo dānatus pactus ve fuerit. ⁊ ī alijs caſibꝰ qui enumerant̉. ff. de his ꝗ no. infa. l. j. Infamia vero facti ap pellatur q̄ grauat opinionem apud bonos ⁊ graues. ⁊ illa cō­tingit multipliciter. vl̓ qꝛ dānat̉ ꝗs actione ex delicto deſce­dēte qd̓ infamiam iuris nō irrigat. vt in cōditiōe furtiua quā certuꝫ eſt infamiā iuris nō irrogare. ff. de act. ⁊ ob. l. ceſſat. Item interdicto vn̄ vi. videtur ꝙ ſimiliter nō irrogat infamiā iuris. ff. de vi ⁊ vi ar. l. neqꝫ. tamen grauat opinionē apud bo­nos ⁊ graues vt. ff. de obſequijs. l. honorius. ⁊. l. parens. ⁊. licet. Item ſi pater in teſtamento filiū increpauit. vel iudex in terloquendo diceret aliquē male vite. C. de his qui no. infa. interlocutio. ⁊. l. verbis. Item ſi aliquis qui turpiter viuat po turpitudinem vite ab honeſtorum cetu ſegregat̉. vt. C. de di­gnita. l. ij. ⁊ de qualibet predictaꝝ infamiarum loꝗtur regula qꝛ non debent in dignitatibus homines infames quacūqꝫ īfa mie ſpē cum hominibus integre fame participare. C. de decu rio. l. infamia ⁊. l. neꝗs. ⁊ de īfamibꝰ. l. īfames ꝑſone. lib. x. ⁊ d̓ poſtul. l. j.§. ait pretor ⁊ de aſſeſ. l. ij. ff. de iudi. l. cum pretor.§ non autē. ⁊ ad. l. iul. d̓ vi. pri. l. j. ⁊. d. l. ij. C. d̓ digni. li. xij. Adeo ꝙ non ſolum impedit predicta infamia. ſed etiā facit a digni­tate habita remoueri. C. de decurio. l. infames. li. x. ⁊ de digni­ta. l. iudices. libro. xij. Sed obſtare videtur regule. ff. d̓ mu neri. ⁊ hono. l. reus delatus. Sed dicendū eſt ꝙ per ſolā d̓la tionem abſqꝫ ſnīa non irrogat̉ infamia nihilominus tn̄ a tꝑe dilationis vſqꝫ ad annū ꝓhibetur ad honores ꝓmoueri. poſt annum vero non prohibet̉ niſi per ipſum ſteterit quominus cā infra annum expediret̉ vt ibidem pꝫ. Et ſi opp. de arbitro qui pōt eſſe lꝫ infamis. ff. de arbi. l. pe. Dicendum erit ꝙ eē ar­bitrū nō eſt dignitas. cū nudā ⁊ ſimplicem cognitionē habe­ant ⁊ iuriſditionē nullā vt dici ſolet de re iudi. l. ait p̄tor. Itē ſi oppo. d̓ procura. ꝙ poteſt eſſe lꝫ infamis. inſti. de exceptio. .§. vlti. Dicendum erit ꝙ miniſterium ꝓcuratoris nō ē digni­tas ſed onus infamiſſimum ⁊ viliſſimum vt. C. de decur. l. ſi ꝗs procuratorem. li. x. Idem. Certum eſt ꝙ is cōmittit in legē qui legis verba cōplectēs contra legis nititur voluntatem. Icut facere ẜm verba legis ⁊ ẜm ſnīam. Iteꝫ ẜꝫ ſententiam tm̄ verbis non ſeruatis paria ſunt. vt ff. de ver. obli. l. nominis.§. verbum. Ita econtra rio facere cōtra verba ⁊ ſententiā. ⁊ facere ꝯtra ſententiam tātum paria reputantur. ⁊ hic eſt regule intellectꝰ vt ꝓbatur. C. de le. l. non dubiū. ff. de le. l. cōtra legē ⁊. l. fraus ⁊ iō illa pena punitur faciens ꝯtra ſententiam qua punitur fa ciens cōtra verba ⁊ ſententiam. vt. d. l. nō dubium. vt pꝫ exem plum in omnibus modis in quibus fraus ſit legi. Hi autem modi ꝓprie intelligendi ſunt quatuor de re ad rem. de perſo­na ad perſonā. Item de cōtractu ad alium ꝯtractum. ſed non eodem modo. ⁊ ꝓpterea videtur alius cōtractus ⁊ fraus fcā de contractu ad ꝯͣctū. Itē de ꝯtractu ad eundem ꝯͣctuꝫ. De re ad reꝫ ꝓhibitū eſt per ſe. conſul. mac. pecuniā mutuari filio fa. Si gͦ nō mutuat̉ pecunia. ſꝫ frumentū. vel vinum. vel oleuꝫ vt his diſtractꝭ pecunia mutuetur factum videtur cōtra volū tatem ſe. cōſul. lꝫ nō cōtra verba ⁊ iō filioſa. ſubuenitur. ff. ad mac. l. ſed iuli.§. mutui Itē ē ꝓhibitum ne preſides prouinci arum vel alij qui ꝓuincias regūt accipiant a ſubditis mune­ra. ſed permiſſum eſt ꝙ recipiant eſculenta ⁊ poculēta. Si et go recipiunt eſculenta ⁊ poculenta que trahi poſſunt ad mu nerum qualitatem. videntur verba amplecti. ſed offedere vo luntatem. vnde faciunt fraudem legi de re ad rem. ff. de om. pro conſul. l. ſolet.§. fi. ⁊ de offi. preſi. l. plebiſcito. De ꝑſone ad perſonā pꝫ exemplū in marito ꝗ non p̄t vxori donare. nā ſi donat alij vt eiꝰ miniſterio q̄ratur vxori. fraus videt̉ fcā de ꝑ ſona ad perſonā ⁊ ꝓpterea nō vꝫ donatio vt. ff. de dona. ſter vi. ⁊ vxo. l. ſi ſponſus in prin. ⁊. l. iij.§. nō tātū. ⁊.§. vlti. ⁊ gens