¶ De materia et formaſue ſubſtatīe p̨̄ter ſubiectam materiaꝫ ſenſu nōvidetur. ꝓpter hoc etiam dicitur ꝙ multumvidet̉ nature ſpirituali ꝓximū/ qꝛ quando mōvidetur ignis eſſe medius inter viſibilia ⁊ īuiſibilia. in quantum aūt appropinquat inuiſibilibus eſt incorporeus. ſed in quantum approximat inferioribus corporeus eſt.Item naturam habet ceteris elementis actualiorem ⁊ in agendo fortionem. ⁊ ideo dicit̉ immenſurabilis/ qꝛ eius virtus ⁊ oꝑatio creſcit īinfinitum/ ſi materia fuerit infinita. ꝙͣ diu enīmateria ſubiecta ſufficit ignis nō deficit. ſed ſēper potius creſcit. Item naturā habet occultiorem. ⁊ ideo dicit̉ occultus qꝛ in ſua eſſentia ſenſibiliter nō videtur inuiſibilis ⁊ incognitꝰ dicitur. qꝛ ſine ſubiecta materia non percipiturquid etiam ſit in ſua eſſentia ſeu ſubſtātia vixcognoſcitur intellectu. Item virtutem ⁊ naturam habet alijs mobiliorem. et ideo dicit̉ mobilis et potens omniuꝫ. qꝛ in igne eſt principium virtutis motiue quia mouet ſe et alia/ ⁊ anullo inferiori ſe mouetur. Item naturam habet ceteris inferioribus clariorē. Unde diciturꝙ ille eſt illuminatiuus/ qꝛ claritate ſua omīailluminat. ſed cum circūuelatis. ſplendoribusnam ſplendidi ignis radij foris emicant. ſedcircumuelantur. quia rurſum ad ſecretum ſubſtantie ſue ſinum reducti a noſtris ſenſibus occultantur. Item ex ſubtilitate ſue ſubſtātie virtutem habet omnibus alijs acutiorem ⁊ penetrabiliorem ꝓpter quod dicitur acute means.quia proprie virtutis motu ſubintrat ſine reſiſtentia ⁊ penetrat vniuerſa. Item ignis habꝫvirtutem ſui ⁊ aliorum manifeſtatiuam et diſtinctiuam/ nam ſe manifeſtādo alia ſibi obiecta manifeſtat/ et eorum colores ⁊ figuras oculis repreſentat. ⁊ ideo dicitur clarus manifeſtudiſcretus diſtinguens. Item vim habet inferiorum ad ſuperiora attractiuam. nam materiam in quam agitrarefaciendo diſſoluit ⁊ caloris ſui violentia ſurſuꝫ trahit propter quod dicitur deorſum paſcens ⁊ ſurſum trahens. Itēvirtutem habet renouatiuam. omnia enim veteraſcunt/ antiquantur/ et deficiunt que virtute ignea non ſeruantur. vt patet in ſenibus inquibus deficit calor naturalis. et ideo diciturrenouatiuus omnium et nature cuſtos. Sineenim virtute ignis non poteſt ſubſiſtere virtuſalicuius corporis naturalis. Item virtutē habet immutatiuam/ quia omnium naturam inquam agit ſuperat/ conuertit in ſuam ſpecieꝫet tranſmutat. et propter hͦ dicit̉ apprehenſi⁊ immutatiuus. nam materiam in quam agitapprehendens illam nō deſerit ſed conſumēdo in ſuā ſimilitudinem ꝯuertit. apprebendēsaūt non apprehenditur/ qꝛ conſumpto eo inquo agit/ in ſe reſilit atqꝫ redit. et ideo diciturſiliens ⁊c. Item virtutem ⁊ naturaꝫ ſui ipſiuscōmunicatiuam et ſine diminutione diffuſiuāet ideo dicit̉ non recipere ignominiam minorationis. qꝛ ſicut cum effundit̉ nō augetur ſiccum recipitur non minoratur. neqꝫ in eo quodvidetur augmentum recipere eſt capiens gloriam. neqꝫ in eo ꝙ putatur minor ſuſtinet contumeliam. Item naturam habet purgatiuam.metalla enim que non poteſt ꝯſumere a ſcoriaet rubigine mundificat/ expurgat/ ⁊ emundatItem virtutem habet ſaporum ⁊ humoruꝫ alteratiuam. Unde ⁊ humores in corꝑe excoqͥt⁊ digerit/ et cibos crudos cōſumēdo in eis ſuperflua ſapidos et ſanos reddere conſueuit.Item virtutem habet ſue ſubſtantie per reruꝫomniū ⁊ ꝯmixtorum corꝑuum eſſentiā diffuſiuam. qꝛ in rebus omībus inuiſibiliter eſt īcluſus. quanꝙͣ includi actualiter non videatur. qͣre inde eſt manifeſtum. quia ex forti corporumſolidorum alliſione ignis excutitur/ in quibuſeſſe nullatenus putabatur. Item ignis ſubtilitate ſua ſubſtantiali habet virtuteꝫ ſui cū aliocorꝑe in mediatiſſime mutatiuam. vt patet inferro ignito/ et carbone inflāmato. et hmōi. inquibus ignis ita ſecundum omnes ſui partesſingulis ferri et carbonis partibus coniungit̉.ꝙ videt̉ vnius ſubſtantia/ ⁊ alterius ſenſibiliter diſtantia penitus nō ſentit̉. vnde et triplexignis ſpecies a ph̓is diffinitur. Eſt enim ignislux ignis flāma/ ignis carbo. Ignis enim eſtin ſua ſpera lux. ſed flamma dicitur in materiaaeris. carbo aūt in ſubſtantia terrea ſiue in feculentia materie groſſioris. Has ⁊ multas alias habet ignis ꝓprietates. de quibus ſuprali. ij. in tractatu de ordine ſeraphin. ⁊ libro. iiij.in tractatu de qualitatibus elementaribus.ſ.c. de calore. quere ibi. nam ea que iaꝫ dicta ſūthic ſufficiant.¶ Lamma eſt materia ignea in ſubſtantia aerea accenſa. nam aer propter ſue ſubſtantie ſubtilitatem ⁊immediatam quam habet cū ſpera ignis vicinitatē de facili ignit̉ ⁊ in naturamigneam ꝯmutat̉. ⁊ ſcd̓m ꝙ ſubſtātia aerea eſtpurior tato flāma erit lucidior ⁊ clarior ⁊ nature lucis ſimilior videbit̉. mouet̉ aūt flāma naturaliter ſurſū/ ⁊ ab oī ꝑte rei accenſe linealiterin acutum tēdit ⁊ in conum. vnde in ſua extremitate habet formā pineam ⁊ acutam. vndein ſuo acumine ꝓpter ꝯcurſum radioꝝ in āgulo acuto fortius caloris ſui impͥmit actionem
