punitur barbitonſor qꝛ pena ſuccedit loco iniurie nō lo co beneficii. l. qͣꝫuis. jͣ. de in iuſ. uo. et ibi no. per doc. nō obſtat. l. proſpexit. jͣ. qui ⁊ a qui. qꝛ non debet prius īꝗ ri an teſtis ſciat ueritatem quam deponat ⁊ ibi datus e terminus teſtificandi unde merito eſt expectāduꝫ. quia ante nō poteſt ſciri an teſtis ſciar uel neſciat cū ab ipſo teſte inquirendum ſit an fuerit p̄ſens uel abſens nam ⁊ abſentes ſciunt interdum quedam cōferētia ad ueritatē. ꝓbandam puta famam ⁊ cōiecturas. Eſt ergo illa. l. du ra. qꝛ rigoroſa. tamen ratio legis non prorſus defecit in abſentē nā licet non poſſit plene probare pōt adminicu lari circa ꝓbationes. ſed tamen bene farcor ꝙ hoc ſolū ſufficit ꝓ rōne ꝙ ita ſcriptū eſt in lege ut no. i. di. c. oēs Sō. qō̓ an in ſtaturis debeamus ſequi intellectuꝫ ci uilcꝫ ⁊ uidetur ꝙ ſic. l. ſi cui. jͣ. de ſerui. ⁊. l. ii. de noxa. t ideo in ſtatuto contra non ſubditos non includuntur clerici uel eccleſie. rāgit hoc bar. de condic. inſti. l. ſi quiſ ſub condictionē. Reſtrīgūtur enim uerba abſolute ꝓla ta ad id quod ſit poſſibile de natura de facto ⁊ de iure ⁊ ſecūdū bonos mores. jͣ. qui ⁊ a ꝗbus. l. ſi rogatus.§. marrimonij de uerbo. ſig. nepos ꝓculo. In cōtrariū uidetur eo qꝛ iſte intellectus eſt quedā diuinatio ī aūt. de teſtamentis īperfec.§. i. ⁊ ideo uerbis eſt inherēdū j. de exercito. l. i.§. ſi is qui naue de ſupelle. le. l. labeo. So. ſi talis ītellectus eſt rationabilis ⁊ poteſt colligi ex uerbis uel ītellectus contrarius eſt impoſſibilis. tuc de bemus ſequi mētem ar. de li. ⁊ poſt. l. gallus.§. i. ⁊. l. ta lem.§. fi. de here. inſti. ſecus ſi ex uerbis non poreſt cli ci nec preſumi. qꝛ tūc dicitur caſus omiſſus. ar. jͣ. de li. ⁊ poſtu. l. commodiſſime ⁊. l. ſi uero.§. de uiro ſo. mat. ⁊. l. fi. C. de predi. curi. li. x. ⁊. l. in quoꝝ. jͣ. de pigno. Tertio quero que ſunt illa que faciunt mentē legis preſumi. Reſpondeo īter cetera eſt paritas eꝗtatis que ſimilia iura in diuerſis termīs creditur ſuadere. l. illud jͣ. ad legem aquil. qꝛ non uidentur diſcrepātia que ī ra tōne conueniūt. nam ratio ē coniūctio diuerſoꝝ caſuum ad eundeꝫ finem tendentiū. jͣ. de legi. l. nō poſſunt. ⁊. l. nam ut air ⁊. l. ideo qꝛ. Eſt aūt ratio urgens diſputario uel euidens demōſtratio ut no. in. l. i.§. ueteres de acꝗ. poſ. ⁊. jͣ. de le. l. nō oīum. ⁊ ideo ratio debet eſſe certior dicto. Facit quod no. jͣ. de officio ꝓcur. ceſar. l. fi. ⁊ ubi lex dicit cerro certius eſt rationem rōe corroborat uel rō ē quidā motus animi uiſum mētis acuens ueraque a falſis diſtinguens l̓ ratio eſt mentis motus in his que dicūtur decernere ul̓ cōuertere ualens. C. de īdic. uid. l. fi. de reuo. dona. l. his ſolis. Equitas uero ē rectitudo iudicii naturalē ſequens rōnem ut. l. i. poſt prin. jͣ. ſi ꝗs te. liber. eſſe iuſ. fue. ⁊. jͣ. ꝙ quiſqꝫ iur̄. l. i. prīo reſponſo ⁊. l. bona fides. jͣ. depoſi. Eadem igitur ratio ⁊ equitas ſimul iuncta inducunt extenſionē legalem ex auctorirate dicte. l. nō poſſunt. jͣ. de legi. qꝛ nihil referr quid ex eꝗ polentibꝰ fiat ubi ratō attenditur ur. jͣ. man. l. fi. Eſt āc equipolentia.i. ſimiliū rerū equalitas. C. de inſti. ⁊ ub ſti. l. ſi mater. ſed ubi nō arrēditur ratio ſed ſola uolunta tis auctoritas ibi forma preſcripta exrēſionē nō recipit ut ī. c. ſuſceptum de reſcrip. li. vi. ⁊ de condic. ⁊ demō. l. ī teſtamēto el prīo. Et ideo ſtatuta carentia rōne quo ſola auctoritate nitūtur ſtatuctium ut ꝙ non extrahatur frumētum de diſtrictu nō extendūtur ad legumina ut jͣ. de legi. l. ꝙ non rōne ⁊. jͣ. de iure fi. l. ualerius. Iteꝫ ſtatuta que ſunt cōtra rōem nō extendūtur. ut. jͣ. de le gi. l. ꝙ non qꝛ rō debet eſſe medium ad id per quod fit extenſio. ⁊ ideo ubi deficit ratio que deber eſſe bona ⁊ equa. ut. sͣ. e. l. i. poſt prin. non poteſt fieri extēſio. quia a pari rōne iniquitatis non fit extenſio ſed a pari rōnc equitatis. ⁊ ideo ſtatutū dicēs ꝙ patruus excludat ma erem non extēditur ad patruuꝫ magnū. nā iſta adiectō magnus notat īproprietatem. C. de ſucce. edic. l. i. per Ia. butri. Item quia in iſto caſu obmiſſo ē minor ratio ſtaruendi. Item ſi ſtatutū dicat ꝙ mulier non poſſit teſtari abſqꝫ cōſenſu ꝓpinquorum nō traham hoc ſtatu tum ad hermofroditum. qꝛ ꝓprie nō eſt mulier ſed hō mixtus ar. jͣ. de le. iij. l. legatuꝫ. nō ob. quod no. jͣ. de le gi. l. de quibus. qꝛ ibi cōſuetudo ē iuſta ⁊ equa hic aurē plures rōnes poſſunc aſſignari ꝙ ſtatutum ſit iniquum qͣꝫ ꝙ ſit iuſtuꝫ. ⁊ ideo plura ar. uincunt. ar. jͣ. ad trebel. l. qui filium.§. fi. Item quādo ſtatutū loquitur diſtricti ue nō extēdam illud. qꝛ omnis terminus diſtrictiuus ē ēt reſtrictiuus. C. de patri. qui fi. diſtra. l. ij. Iteꝫ ſi ſta tutum dicit ꝙ primogenitus non ẜogeuitus ſuccedat non extenditur ad primogenitū. qꝛ in odioſis nō fit cō ceptio perſonarū ut. l. i.§. quaꝝ de uen. in poſ. mit. Et ꝙ iſtud ſtatutum ſit odioſum ⁊ irrōnabile patet. quia ī natura pari non debent ꝯͣria ſtatui. Item ſi ſtatutum di cit ꝙ ſolus primo genitus ſit heres in feudis non exrē dam in allodijs. C. de teſtamēto mili. l. i. ⁊. jͣ. de adop. l. ſi arrogator. Sed quid ſi ſtatutū dicat. ſi quis ꝑcuſ ſerit cum maza ferri puniatur pena dupli modo ꝑcutio te cum capite ſecuris uel inſtrumēto eque graui ſicut ē maza ferri an puniar pena dupli. reſpondeo ſi inſtrumē ta uidentur iudici ſimilia in effectu rūc debebit me con dēnare pena dupli. qꝛ de ſimilibus ad ſimilia procedere debet que uerba debet ponere in ipſa ſentenria. nam in terpretatio iudicis ē in ſcriptis redigēda. ut no. jͣ. de le gi. l. ſi de īterpretatione. Et nota ꝙ iudex habet prāteꝫ aſimilandi per. l. non poſſunt. jͣ. de legi. Certe illa. l. loꝗ tur in iure cōmuni. ſed in iure municipali dic ꝙ hꝫ hāc auctoritatē per. l. de quibus ſecūdo reſponſo. jͣ. de legi. Modo quero utrū unum ſtatutuꝫ trahatur ad aliud ciuſdem municipij ⁊ dico ꝙ ſic. unde poſterius ſtatutū trahit ad ſe prius tribus modis determinādo.i. reſtrin gēdo. ⁊ iſta ē interpretatio artatiua ſupplēdo.i. āplian do ⁊ iſta ē īterpretatio extenſiua ⁊ ſi dicatur ſtatuta nō recipiunt īterpretatōnē extēſiuā. Reſpondeo duplex ē interpretatio.ſ. leg. ⁊ iſta ē probabilis ⁊ neceſſaria. ⁊ iō admittitur. quedā eſt interpretatō hominis. tūc aut cer tum eſt ꝙ procedit de mente leg. latoris. ut qꝛ ſtatuto cauetur ꝙ ꝓcedatur de ſimilibus ad ſimilia ⁊ rūc proce dit inſti. de lega. patro. tu. aut ē certū ꝙ nō eſt de mēte leg. latoris ⁊ tunc non ꝓcedit. l. ſi uero. v. de uiro. jͣ. ſo. ma. aut ē dubium. ⁊ tūc ſi ē eadem naturalis ratio ⁊ eꝗ tas extēditur alias non ut sͣ. ꝓbaui per. l. ult. C. de īdic. uidui. que lex eſt not. ad hoc facit quod no. C. de fur. ſi quis ſeruo ⁊ ibi uide quod notaui. Tertio mō poſte riꝰ trahit ad ſe priꝰ ut corrigat hoc uerū ſi utrūqꝫ gn̄al̓r ul̓ utrūqꝫ ſpāl̓r loꝗtur ī eodē caſu. ſꝫ ſi primū ſtatutū lo quitur diſtincte. ẜm uero loquitur īdiſtincte tūc non fit correctio que ē uitanda. C. de inoffi. doti. l. i. ſed primū ſtatutum trahit ad ſe ultimū ⁊ diſtinguit ipſum. ut no. ī l. non ē nouum. jͣ. de leg. Item declarat ip̄um ut. l. nihil jͣ. de coniung. cum eman. liber. Item unū caput ſtaturi trahitur ad alterum caput eiuſdem ſtatuti. jͣ. de peri. he redi. l. utrum. ⁊ dic ꝙ trahitur ēt ꝑ coniūctiones aduer ſatiuas. nam ēt in aduerſatiua uidetur repetita qualitas precedētium cū fit coniunctio ar. no. inſti. de reꝝ diui. §. item lapilli. uerbi graria dicit ſtatutum exiſtētibꝰ maſ culis femine non ſuccedant ab inteſtato niſi in dote. fcō uero teſtamento non ſuccedant niſi quatenꝰ teſtator ei duxerit relinquēdum certe intelligitur facto teſtamēto ſcilꝫ maſculis exrantibus. ⁊ hoc ex natura copule qꝛ di ctio uero ꝓ ſed ē coniūcrio. ergo repctitionē īducit. jͣ. d̓ fun. inſtruc. l. ſcic.§. gaio. quidā tamē conſuluerūt ꝯriū ⁊ male. Et nota ꝙ ſicut ſe haber ius cōe ad ius comnu ne. ita ſe hꝫ ſtatutū ad ſtaturū ⁊ cōſuctudo ad cōſuctudi nem ⁊ ſtaturum ad conſuerudinem. qꝛ trahitur ſcriptuꝫ ad ſcriptum ⁊ non ſcriptum ad non ſcriptum. ircꝫ ſcri