Et ideo non ualeret ſtatutum iſtud quia traheretur ad pt̄a tamen ante factum pōt facere ꝙ ex tali iuramento nō queratur ius ciuile recipienti. ⁊ iō poteſtas iſtud ſta tutum dꝫ ſeruare. Sed an ep̄s poſſit mandare iudici ſeculari ꝙ faceret tale iuramētū ſeruari. dicit Io. an. ꝙ ſic in. c. ij. de pac. li. vj. in nouella. Sꝫ iſtud non uidet̉ ue rū. qꝛ ep̄s non pōt ampliare iuriſdcōem ſeculareꝫ ultra formā ſtatuti. unde pōt dicere iudex dn̄c ep̄e quod iu bes nequeo adimplere. qꝛ non hēo iuriſdcōem talcꝫ ar. jͣ. de offō ꝓconſul. l. ij. ⁊. jͣ. de edil. edic. l. ad res. ⁊ idem ī ſimilibus caſibus ur̄ dicendū lꝫ ſit ar. ꝯͣ. jͣ. ad. l. fal. l. ſcius ⁊ augerius. uidelꝫ ꝙ in derogatione eccleſiaſtice iurdic tionis. non pōt auferri iuriſdictio iudici ſeculari quin ha beat cā ſaltem de iur̄ cōi. ⁊ uide quod notatur in. c. i. de iure patro. in cle. in glo. magna. Sꝫ pͥus dictuꝫ approbat Ia. bu. C. de epiſ. ⁊ cle. aūt. ſtatuimus ī lectura. nā ſicut poſſet ciuitas nō habere foꝝ cāꝝ ullo modo. ita ⁊ ſecun dum quid. de excu. tuto. l. ſi duas ſꝫ decet. Sꝫ nunꝗd ſtatutuꝫ inualidū poteſt iuuari adiectiōe pene dicit bar. ꝙ non in. d. l. ſeius ⁊ augerius uerbi gratia ſtatutū dicit ꝙ non opponatur exceptio excōis. Iſtud non ualꝫ. Sꝫ nūquid opponenti pōt imponi pena. Item ſtatutu dicit ꝙ ſpurius ſuccedat. iſtud non ualꝫ. Ite ſtatutum dicit ꝙ exceptio uſuraria nō admittatur an opponēti poſſit in ſe ri pena. ⁊ uidet̉ ꝙ non. ꝑ dictam. l. ⁊ ar. C. de le. l. nō du bium. Sꝫ pōt rn̄deri ad. l. ſcius. ꝙ illa loquitur in pͥuata ꝑſona. ſed hic lequimur in leg. latore. qui pōt adujcer̄ pe nam ⁊ facere penalia ca que ſunt nōͣ penalia. naꝫ leg. la tor nō tm̄ penam. ſꝫ etiam materiaꝫ delicti pōt inuenire .jͣ. de extraor. crimi. l. ſaccularij.§. ſunt quedā. ſed rn̄deo ꝙ in ꝓhibitis ille qui nō pōt ſtatuere reducitur ad īſtar pͥuati. preterea maior poteſtas requiritur ī adiectiōe p̄ne ꝙ in diſpoſito principali. ut. jͣ. de iudic. l. ij.§. his datur ergo qui non habꝫ diſponere ſimpliciter n̄ pōt diſpono re penaliter. Nunc uideamus ad que tp̄ra referant̉ ſtatuta. ⁊ dic aūt hn̄t relationem ad certum tpus ⁊ cer tos caſus noīatos ſigillatim. ⁊ illud tp̄s cum ſuis caſibꝰ cōprendunt et non aliud. aut habent relatienem ad certū tpūs ⁊ incertos caſus ⁊ tūc cōprendunt illud tp̄s cuꝫ ſu is caſibus nondum deciſis. ſecus in deciſis uel trāſactis .jͣ. ad tertull. l. i. in fi. ⁊ ītelligūtur quo ad hunc articulum deciſi etiam ſi ſit a ſnīa appellatum. idem ē in caſibus cō cluſis ī quibus nihil noui iuri uel facti pōt allegaris. ut ī aūt. ut cum de app. cogno. in pͥn. ⁊ de cā po. c. paſtoraliſ per Inno. Aut habēt relationem ſimplicem ⁊ indiffnita .i. implicitam ad caſus ptos ⁊ futuros ⁊ tunc aut noua lex refert ueterem ⁊ trahitur ad tempus ueteris. l. inſti. de hr̄. qua ⁊ diffe.§. ſed his ꝑmittit p̄tor aut interpretat̉ uerba ⁊ mentē. l. ueteris ⁊ ideꝫ qꝛ retro trahit̉. ar. ī aūt. de fili. ante dota. inſtru. na.§. fi. aut interp̄tatur menteꝫ le gis ceſſantibꝰ uerbis ⁊ tūc d̓ rigore trahitur retro. Sed de benignitate nō. C. man. l. ab anaſtaſio ī fi. aut innouat legem ueterem aliquid addēdo uel detrahēdo. ⁊ nō tra hitur retro in aūt. hec cōſtitutio innouat col. viij. aut lex noua ſimpliciter diſponit ⁊ tūc aut ꝑ modum indulgen tie. ⁊ non cōtinet futuros caſus. ſꝫ p̄. jͣ. d̓ legibus cū lex. aut ꝑ modum regule.i. legis generalis ⁊ tūc cōprehēdit futuros caſus. ut no. de cōdi. ⁊ demon. l. cū tale.§. fi. quia hec ē natura leg. Caſus aūt futurus diciturᵇ qui ē in po tentia ſuſcipere diuerſas legū formas. Preteritus autē caſus dicit̉ in quo non cadit noua forma. C. d̓ dona. que ſub mō. l. perfecta. ⁊. C. d̓ le. l. leges. ⁊ ibi plene dixi. Et no. ꝙ ſecus eſt in ſuīa hominis. que continꝫ tantū pt̄a. ut. l. i.§. i. jͣ. de uſuris ⁊ no. in. c. romana d̓ ſen. exco. li. vi. Itē no. ꝙ uerba. l. generalis exponūtur de futu ro. l. i. jͣ. de condi. ex. l. Et no. ꝙ aliud ē querere utruꝫ .l. noua trahatur ad ueteres caſus ⁊ d̓ hoc dixi mō. aut utrum trahatur ad ucteres leges ⁊ tūc dic ut. jͣ. de leg. l. nō eſt nouum ⁊. l. ſed ⁊ poſteriores. Sꝫ an trahatur ad ueteres res uerbi gr̄a ſtatutū dicit ꝙ dn̄c nō poſſint portare ſcrica ueſtimenta an poſſint portare uetera re tro facta. ⁊ dic ꝙ oīa cōprehedit. qꝛ generalis eſt illa de terminatio. extra de uita ⁊ hone. clerico. c. ij. in glo. ueſti bus ꝑ io. an. Sꝫ pone ſtatutū dicit ꝙ filia dotata non ſuccedat. mō quidam dotauerat filiā ante ſtatutum. ſed iſte deceſſit poſt ſtatutū. an iſta ſuccedat. ⁊ uidetur ꝙ ſic qꝛ ſtatutū nō trahitur retro cū natura leg. ſit reſpicere fu turos caſus. C. d̓ decur. l. penul. li. x. In ꝯͣriumʰ qꝛ licꝫ rō excluſiua ſit ex cā de pt̄o tamē caſus deferende heredi tatis ē de futuro ⁊ iſtud eſt uerius cū iſtud participium dotata ſit aptum includere p̄teritum. Sꝫ uerbū ſuccedat non ē aptum includere niſi futurā ſucceſſionem. Sed quid ſi ſtatutum dictet ꝙ monachus nō ſuccedat certe ſi quis an̄ ſtatutum eſſet factus monachus nō includitur in ſtatuto qꝛ layci non poſſunt ſtatuer̄ cōtra monachos ⁊ clericos. ſꝫ monachati poſt ſtatutū nō ſuccedunt. quia ſtatutū p̄ambula hora ꝓfeſſionis reddit eos incapaces ẜm ia. bu. Alii dn̄t ꝙ non ualꝫ ſtatatū tanꝙͣ religioni cō trarium. Item. l. deo nobis uidetur iſtam cām ⁊ cauſatū ſimul reprobare. Item ad hoc in aūt. de ſan. ep̄is.§. ſed hoc ī preſenti in rōc ſui. non ob. qd̓ no. jͣ. d̓ legi. l. de qui bus qꝛ ibi ſpeciale ꝓpter ipſius rei.i. feudi naturam. jͣ. d̓ uer. ob. ita ſtipulatus. Sꝫ nūquid ſtatutū continꝫ fu turas ꝑſonas. uerbi gratia dixit ſtatutū ꝙ uxor ⁊ filij bā nitoꝝ non poſſint ſtare in ciuitate an nati poſt legem ⁊ poſt bannu poterūt ſtare. ⁊ ur̄ ꝙ n̄ qꝛ magis dꝫ eis no cere delictū pr̄is ꝙͣ ante uatis. C. d̓ liber. ⁊ eoꝝ liber. l. ij. ⁊. jͣ. d̓ ſta. ho. imꝑr adrianus. in fi. ⁊ qd̓ no. co. ti. l. ī ſer uorum. mortuo tamē pr̄e redire poterūt ad ciuitatem. qꝛ bannum morte extinctum eſt. unde amodo non ſunt filij bannitoꝝ ut. ff. de le. ij. l. titia.§. uſuras ꝑ Ia. Hoc tamen ſcias ꝙ cōſtitutio penalis nunꝙͣ habꝫ locum niſi cōtra futuros n̄ ſeruantes qꝛ uetera facta noue pene n̄ ſubiacens ut plene no. in prohemio cle. in glo. uidet̉ per hanc litteram nimiꝝ qꝛ rōe pene eſt ius nouū. lꝫ ueteri ſit annexum. ut. sͣ. e. l. ius ciuile. Item hoc probat rō na turalis illud quod natum non eſt non habꝫ operationeꝫ aliquam. ſed lex an̄ ꝙͣ lata ſit. non eſt nata. ergo non pri pōt eſſc in operatione. ꝙͣ ſit in ſuo eſſe. hac rōe poſtumꝰ nō rumpit teſtm̄ ante ꝙ paſcat̉ qꝛ non eſt homo. jͣ. de in iuſto taſtamento. l. iij. de coll. bo. l. fi. ⁊ ideo ſtatuta que trahunt ſe retro ſunt cōtra rōnem naturalem. niſi ſint fun data in ueteri radice nam eo caſu quo formam ⁊ originē ceperunt ex ueteribus traherēt̉ ad coſdem caſus. ut in aut. de filiis an̄ do. inſtru. na.§. fi. ⁊ ar. ad. l. fal. in rōc.§. ſi filio uer. ut cī opes. Nunc uideamus aliquid de in tellectu ſtatutoꝝ. Eſt aūt duplex ītellectus.ſ. litteralis.i. grammaticalis in quo recurrit̉ ad ſpeculatiuos grāmati cos puta ad catoliconē. ⁊ ciuilis ī quo recurrit̉ ad item ⁊ rōem legum. qui intellectus uocatur ſenſus.i. uoluntas C. de libe. preteri. l. iij. Primo ergo uideamus nun quid in ſtatutis debeamus ſequi intellectum litteralem Eſt aūt intellectus littetralis ſonus uerborum extraneo non indigens interprete. ut in. c. exij qui ſeminat.§. fi. d̓ uerbo. ſi. lio vj. ⁊. jͣ. de inſtitor̄. l. ſi pupillus.§. p̄ſcribere ī tellectus aūt precedens appellat̉ intellectus ſubtilis. ⁊ ideo laudatur pāp. Item claudius magno ingenio. jͣ. de cōdict. ⁊ demo. l. a teſtatore. It̉ paulus ⁊ ſccuola dicūt̉ uertices qꝛ legum m̄es cōſideraueruūt. jͣ. d̓ excu. tu. l. ſcire opꝫ.§. ⁊ ſi maxime. dicitur etiaꝫ ītellectus litteralis .i. uulgaris. ſicut uulgus intelligit. de ſuppel. le. l. labeo. d̓ le. iij. l. librorū.§. ꝙ tamē caſſius. dico ergo ꝙ in ſtatutis debemus ſequi litteralcm̄ ⁊ planū intellectuꝫ ad unguē ſi in eo poteſt ſaluari rō motiua ſtatuti. ſed ſi non poteſt ſaluari rō tunc ſecus. exemplum dicit ſtatutuꝫ. ſi quis fe cerit ſanguinem in pallatio puniatur in centum. certe nō
zum Hauptmenü