circa matrimoniū cōſideratur. ff. de ritu. nup. l. ſēꝑ. xxxi. di. nicena: ⁊ circa mores. ff. de tu. ⁊ cura. datis ab his. l. ſcire.§. penul. ⁊.§. vlti. ber.a ¶ Alterum non ledat in his.ſ. que circa alios agimus: vnde illud quodtibi non vis fieri alijs nō facias in prī. decretoruꝫ di.i. humanum genus.⁊..jͣ. de ma. ⁊ obe. dilecti.b ¶ Ius ſuuꝫ vnicuiqꝫ. ſiueſit pena afficiēdus ſiue premio remunerandus di. iij.c. fi. ⁊. jͣ. ti. ꝓx. c. firmiter.§.qꝫ tribuat informatur. Sane diueri. in fi. ⁊ ꝑ hoc dicitur ſeruire deo ſibi ⁊ proximo. ⁊ ſūmum bonum in vita eſt iuſtitiā colere ⁊ ius ſuum vnialiqua propter nimiaꝫ ſimilitudinēcuiqꝫ tribuere. xij. q. ij. cuꝫdeuotiſſimā. ⁊ ꝑ hoc quod⁊ quedam propter contrarietatemdicitur vnicuiqꝫ datur intelligi qualiter debeat ſe habere erga ſuperiorem pareꝫ ⁊ſubditum.c ¶ Conſtitutiones. conſtōeſt quam princeps facit ꝓprio motu. decretaliſ epiſtola eſt quando reſpondet adconſultationē. jͣ. de ſen. excō. ſi concubine.d ¶ Similitudinem. idem dicit imperator ⁊ eandem cauſaꝫ aſſumit. C. denouo. co. compo. in. iij. conſti. in prī.e ¶ Contrarietatem. ⁊ ideo compilatio antiqua non fuit legitime ordinata: qꝛ nulla ꝯͣrietas debet eſſe in iure. C. de ve. iu. enu. l. tanta.§. contrarium ideo in preſenti compilatione nullum dꝫ ꝯͣrium reperiri.f ¶ Uagabantur. quas videbitis per titulos collocatas iſte nō erāt ī antiqͣꝯꝑilatōe: ⁊ ſūt iſte. jͣ. de ẜ. nō or. miramur. jͣ. de biga. a nobis. ⁊ ita de alijs.g ¶ Per dilectum filium fratrem raimundum. ⁊ recte ⁊ ordinate. debentenim taliter ꝯpilari decretales ⁊ ordo tēpoꝝ ipſaꝝ ex illaꝝ ꝯpōne ⁊ diſpoſitōne clareſcat: primis ī pͥmo loco poſterioribus ī ſecūdo ponēdis: ut. C.de no. co. ꝯpo. in prima conſti. in pͥn. quod quidē ſeruatur in preſenti ꝯpilatione: ſed in antiqua non: ⁊ qui eas ꝯponunt: nō ſolū debent eſſe glorioſi doctrina legum: ſed experientia rerum: ut. C. e. ti. conſti. ij. vnde per ordinationem iſtius compilationis ſcietis: quis illorum quorum tꝑe ꝯſtōesconcilia decretales edita ſunt: preceſſit.h ¶ Reſecatis. pōt ergo dominus papa derogare ꝯſtōibus predeceſſorumſuoꝝ nō ob. ꝙ par in parē nō hꝫ īperiū. jͣ. de arbi. l. nā mgr̄atus ⁊ ē no. qꝛeadē ꝑſona cēſetur cū eo cui ſuccedit: ⁊ nemo pōt ſibi hac legē īponere: neliceat ſibi a prima voluntate diſcedere. ff. de lega. iij. l. ſiquis in prin.i ¶ Declarantur. jͣ. de regula. ſtatuimus. que exponit illa ꝯſulti.k ¶ In iudicijs. ſic ergo vr̄ ꝙ oībus decretalibus iſtis vti poſſumus in iudicijs: qꝛ indefinita equipollet vniuerſali. xix. di. ſi romanoꝝ. ⁊. jͣ. de pͥuiqꝛ circa. ⁊. ff. de ẜui. ſicui. ff. de ſer. vr̄. pre. l. ſi ſeruitus. ⁊ ita nō eſt hic aliō̄indulgentia ſiue diſpenſatio quod falſū eſt īmo multe ſūt: ⁊ īdulgentia nōdꝫ trahi ad ꝯſequētiā. vij. q. i. petiſti ⁊ inſti. de iu. nā.§. plane. dicas ꝙ propter vnā decretalē vel duas aut plureſ nec plus nec minus ē: ⁊ ē ſi. de ꝯſe.di. ij. reuera. vbi dicit ꝙ oēs illi qui māducauerūt de māna illo: quod pluit filijs iſrael in deſerto mortui ſunt: ⁊ tamē caleph ⁊ ioſue: nō fuerūt mortui ī deſerto: īmo ītrauerūt terrā ꝓmiſſionis. lxxvi. d. ieiuniū. ⁊ ita modicū quid nō nocet: nā modica res nō inducit ſimoniā. jͣ. de ſimo. ⁊ ſi qōnesar. ꝯͣ qꝛ ꝓ modica re datur actio furti. xiiij. q. vlt. c. vlt. ⁊ ꝓ ſex ſolidis tātūꝯmittitur ſimonia. jͣ. de ſimo. ex tue fraternitatis. ⁊ ꝓ vna gallina ꝯmittitur furtū īſti. de reꝝ di.§. gallinaꝝ. ſo. dic ī talibus affectus ⁊ ītētio ꝯmittētis cōſideratur ī talibus. vel dicas quod dicit ī ſcholis: refertur ad decretales illas que ꝯtinent īdulgētiā ſiue diſpēſationē: qꝛ ille debēt legi ī ſcholis:ut ꝑ doctrinā ſciatur vbi ⁊ quādo ſit diſpēſādū: qui vero ius cōe ꝯtinēt: referūtur ad vtrūqꝫ qꝛ illis vtimur ī iudicijs ⁊ ī ſcholis. Si vero decretalisaliqͣ decetero inueniatur exͣ ꝯpilationē iſtā. quid fiet. tene quod dr̄. jͣ. de fide inſtru. c. paſtoralis. Hic precipit papa ut tātū hac ꝯpilatōe vniuerſi vtātur. Quid erit: ſi aliqui vellēt vti ⁊ legere priorē dico ꝙ illi eēt excōicādi:qui faciunt ꝯͣ mādatū pͥncipis. jͣ. de ma. ⁊ obe. ſiquis. ⁊. xxv. q. i. generali.ldEſūma trinitate ⁊ fide catholica. Quoniā oē quod nō ē ex fide peccatū eſt. xxviij. q. i.§. i. ⁊. jͣ. de preſcrip. quoniā oē. ⁊ ordo nr̄e reꝑationis a fide ſūpſit exordiū: iō de fide ca. pͥmo eſt agēdū. Et qꝛ ī fide prīoinſtrui debemus ut ſic ad baptiſmū creduli veniamus de cōſe. di. iiij. antebaptiſmū. videndū eſt ergo quid ſit fides ꝓut hic accipitur: ⁊ quot mōisaccipiatur fides: ⁊ quot ſint ſpēs fidei: ⁊ quot articuli: quod premiū credētiū: ⁊ que ſit pena nō credētiū. Fides.n. multis mōis dr̄. Dr̄ fides quādoqꝫ idē quod ſacr̄m bap. xlv. di. de iudeis. ⁊. jͣ. de bap. ⁊ eius effect. debitū.Itē dicitur fides caſtitas thori. xxvij. q. ij. coniuges. ⁊. jͣ. de iureiuran. quēadmodum. ⁊ eſt vnū de tribus bonis matrimonij. e. cauſa. ⁊ queſtione. oēitaqꝫ. Item dicitur fides ſecuritas ſiue pactum que etiam hoſti ſeruandaeſt. xxiij. q. i. noli. Item dicitur fides quandoqꝫ conſciētia. jͣ. de reſti. ſpo.litteras. ⁊. jͣ. de preſcrip. quoniam omne quod non eſt ex fide.i. ex conſciētia. de pe. di. iij. ad fi. di.§. illud autem. vltra medium. Item dicitur fidescredulitas ẜm quā credimus id quod nō videmus. fides.n. eſt de re nonviſa. de. pe. di. iiij. in domo. vnde etiā dicitur: fides nō hꝫ meritū cui hūana rō prebet experimētū. Itē dicitur fides ꝓmiſſio inſti. de reꝝ di.§. venalterumª non ledat iusº ſuum uni cuiſas conſtitutiones ⁊ decretales epiſtolas predeceſſorum noſtrorum indiuerſa diſperſas uolumina: quaruꝫnon nulle etiam propter ſui prolixitatem confuſioneꝫ inducerę uidebātur: alique uero uagabātur extra uolumīa ſupradicta que tanquā īcertefrequenter in iudicijs uacillabāt adcōmunem ⁊ maxime ſtudentium utilitatem per dilectumᵍ filium fratreꝫdite. Itē alio mō Cicitur fides collectio articuloꝝ: ut hic. ⁊. xxiiijq. i. hec eſt fides. preterea ⁊ in pſalmo dr̄: hec eſt fides ca. quā niſi⁊c̄. Item dicitur fides equitas in actionibus conſiderata inſti. deacti.§. actionū quedā ſunt bone fidei: quedaꝫ ſtricti iuris. Fidesvero ſic deſcribitur ab apoſtolo in epiſtola ad hebreos: ꝓut hic ſumitur: fides ē ſubſtantia reꝝ ſperāraimundum capellanum ⁊ penitendarū argumētumnon apparētiuꝫ ⁊tiarium noſtrum illas in unum uodr̄ ſubſtātia ſperālumen reſecatisʰ ſuperfluis prouididaꝝ reꝝ: qꝛ ſꝑaremus redigendas: adijcientes. cōſtidebemuſquod ditutiones noſtras: ⁊ decretales epictum eſt a ꝓpheſtolas per. quas nonnulla que in pritis eſſe futurumoribus erant dubia declarantur. uoargumentum nōlentes igitur ut hac tantum cōpillaapparentium dr̄:tōne uniuerſi utātur in iudicijs. ⁊ inquia per prophetias iam compleſcholis: diſtrictius prohibemus netas debemus br̄equis preſumat aliā facere abſqꝫ auargumētum.i. ꝓctoritate ſedis apoſtolice ſpeciali.bationem non apINnocen. iij. in cōcilio generali.parentium de fuDe ſūma trinitate ⁊ fide catholica.turis complendiſ.ſ. de die iudicij ⁊de fine mūdi. Sꝫvidetur ꝙ diffinitio iſta non ſit bona: quia vera diffinitio conuertibilis debet eſſe cum ſuo diffinito. ſed hec non eſt conuertibilisqꝛ ſpes ſimiliter eſt ſubſtantia ſperandarum rerum. vnde videturinferendum: ꝙ fides eſt ſpes quod eſt falſum. Item hec diffinitiovidetur loqui tantum de futuris: cum fides ſit tam de preſentibusꝙͣ de preteritis ⁊ futuris: eo ꝙ habet ſe ad omnia. ad preterita.ſ.quia credendum eſt chriſtum fuiſſe natum ⁊ paſſum. ad preſentiaquia credendum eſt ꝙ ipſe ſit qui in altari quottidie conficitur. etad futura quia credere debemus ipſum venturum ⁊ iudicaturumviuos ⁊ mortuos: ⁊ ita videtur eſſe inſufficiens iſta diffinitio: ⁊ licet diuerſa tempora comprehendat: vna tamen fides eē videturvnde ſatis poteſt dici ꝙ non eſt vera diffinitio ſed quedam notificatio fidei ab apoſtolo dicta. Poteſt autem magiſtraliter diffiniriFides eſt voluntaria certitudo abſentium infra ſcientiaꝫ ⁊.sͣ. opinionem conſtituta. Scientia enim habet cognitionem: fides veronon. vnde dicit auguſ. fides eſt credere quod non vides: de pe. diiiij. in domo. Species autem fidei ſunt due: vna eſt formata quaꝫhabent boni ⁊ ſcī. eſt ⁊ alia informis: quam habent mali ⁊ etiaꝫ demones ⁊ infideles: ⁊ exiſtentes in mortali peccato: ⁊ fides eorumcaret forma: prima eſt virtus a qua dicuntur fideles quicunqꝫ baptizantur de conſe. di. iiij. ꝙ autē apud. ⁊ talis fides dicitur informata charitate. vnde ſic poteſt diffiniri: fides ē qualitas qua quiscredit quod diligitecharitas dignior eſt penes quam conſiſtit omne meritum: ⁊ eſt fons viuus cui non communicat alienus.ſ. a fide. jͣ. de regu. licet in fi. ⁊ de pe. di. i. omnis qui non diligit.§. itemut chriſtus ait. vnde dicitur fides noſtra eſt virtus quaꝫ charitascōicatur. vnde dicit auguſ. fides que ꝑ dilectōeꝫ oꝑatur ē fūdamētū oīuꝫ virtutū.i. q. i. cū paulus. ⁊ apoſtolus ita diffinit: hec ē fideſque ꝑ dilectōeꝫ oꝑatur: de pe. di. ij.§. itē ſine charitate. ⁊ nō ea quedemonū ē: qͣ credūt ⁊ ꝯtremiſcūt. De fide īformata charitate diciſabacuch ꝓpheta iuſtus meus ex fide viuit. Fides nr̄a ē eadē ī ſubſtātia cū fide ātiquoꝝ vt dictū ē: quod ꝓbat euāgeliū: turbe āt queprecedebāt ⁊ que ſequebātur clamabāt dicētes: oſāna filio dauidDiſtāt tamē ī qͣlitate: qꝛ quod ipſi credebant de futuro: nos credimus de preteritis.ſ. chriſtū natū ⁊ paſſū. Prīcipales autē articulifidei nr̄e ſūt ſeptē ẜm ꝙ ſeptē ſūt dona ſpūs ſcī: quos quilibet chriſtianus ſcire tenetur: clerici explicite: laici īplicite: ⁊ credere ſicuttꝫ eccleſia ⁊ ſūt hi: incarnatio ſiue natiuitas: baptiſmuſ: paſſio chriſti ſiue mors eius: deſcēſus ad īferos: reſurrectio: aſcēſus ī celum.aduētuſ eius ī iudiciū: de quibus hēs ī pͥma ꝯſtōne firmiter: ꝓ qubus ioānes ī apocalipſi legitur fleuiſſe vbi dr̄: vidi librū ſignatumvij. ſigillis formā īprimētibus ī celo ⁊ ī terra ⁊ apud inferos: ⁊ nemo fuit dignus aperire librum niſi leo de tribu iuda. Secundumquoſdam theologos ſunt. xij. ar. fi. ꝑꝑ. xij. apoſtolos: qui eademhora inſtinctu ſpirituſſancti ſymbolum compoſuerunt: vnde dicitur ſymbolum a ſyn quod eſt ſimul ⁊ bolus quod eſt morſellusquia vnuſquiſqꝫ apoſtolorum ſuum morſellum ideſt partem ſuamappoſuit: ⁊ eſt aliud ſymbolum maius: quod cantatur in miſſa innicena ſynodo factum propter grecos qui non credebant ꝙ ſpirituſſantus procederet ab vtroqꝫ de conſe. di. v. c. vlti. ⁊ penul. Eſt⁊ tertium ſymbolum athanaſij: quicunqꝫ vult quod cantatur ī prima. iſtud poteſt appellari quartum ſymbolum: ⁊ ita ſunt mō quattuor ſicut quattuor euangelia: ſed verius eſt ꝙ articuli veri tantuꝫſunt. vij. de quibus dictū eſt. Premiū vero credentiū eſt vita eterna: pena vero nō credentiū eſt gehenna ꝑpetua iuxta illud: hec eſtfides catholica: quaꝫ niſi quiſqꝫ fideliter firmiterqꝫ crediderit: ſaluus eſſe nō poterit: ⁊ qui crediderit ⁊ baptizatuſ fuerit ſaluus erit.jͣ. de bap. ⁊ eius effectu: maiores. ber.