membri ex parte imaginationis patientis licet nō ex parte rei. quod qualiter fit ſunt plura notanda. Primo duo modi quibꝰ iſta fieri pn̄t. Nō mirū ꝙ diabolus ſenſus hūanos exteriores deciꝑe p̄t qui interiores de quibꝰ ſupra tactū eſt illudere p̄t formas reſeruatas educendo ad principia ſua ſenſitiua. decipit aūt eos in ſua naturali oꝑatōe. vt qd̓ viſibile eſt fit illi inuiſibile. tangibile intangibile. au dibile inaudibile. et ſic de alijs. Hec aūt veritas ita nihil ponit ex ꝑte rei ꝙ oīa fiunt ex immutatōne organoꝝ deſtruentiū ad viſum auditum ⁊cͣ. vt ſunt oculi ⁊ manus quibꝰ immutatis iam fallit̉ ſenſus iudiciū. Poſſumꝰ iſta ex naturalibꝰ quibuſdā demonſtrare. nā ſicut vinū dulce ꝓpter infectōeꝫ lingue in febricitāte videt̉ amarū. vn̄ guſtus decipit̉ nō ex ꝑte rei ſꝫ ex ꝑte humoꝝ. Ita et ibi nulla de ceptio ex ꝑte rei quin ibi ſit virga adherens. ſed deceptio ex parte organi ſenſus. Iterū ſicut ſupra dictū eſt de vi generatiua illā impe diendo ꝑ impoſitōꝫ alicuius alterius corꝑis eiuſdē coloris ⁊ apparētie. ita ⁊ aliqd̓ corpus planum figuratū colore carneo interponere pn̄t inter viſum ⁊ tactuꝫ oculoꝝ et manuū et inter ipſum verū corpus patientis ita ꝙ ſuo iudicio nihil valeat videre ⁊ ſentire niſi corpus planum et nullo membro interruptum. Uideant̉ dicta ſancti Tho. in. ij. di. viij. art̓. v. de p̄ſtiogis illuſionibꝰ. et ſimiliter ẜa ẜe. q. xci. et in queſtionibꝰ de malo. frequenter alle gans illud Augꝰ. in lib̓. lxxxiij. q. ſerpit hoc malum domonis per oēs additus ſenſuales. dat ſe figuris. accōmodat ſe coloribꝰ. adheret ſonis. odoribꝰ ſe ſubijcit. infundit ſe ſaporibꝰ Preterea alludit ratio ꝙ nō ſolum ꝑ interpo ſitionē alicuius corporis plani nō membrato talis illuſio p̄ſtigioſa in vidente et tangen te fiat imo et ꝑ modū quo certi ſpūs ſeu ſpeci es reſeruati educunt̉. ad ſua principia ſenſitiua interiora ſcꝫ ad imaginationē et fantaſiam vnde cōtingit aliquid imaginari ac ſi pri mō eliciatur ex ſenſu exteriori. Nam vt in p̄cedenti queſtione tactū eſt. Demones virtute ꝓpria pn̄t localiter corꝑa mutare. ex tranſmū tatione aūt ſpirituū et humoꝝ etiā ẜm nature operationē contingunt. aliqua ẜm imaginationem vel ſenſum videri naturaliter dico. qꝛ ⁊ ph̓s in de ſom. et vigil̓. aſſignans cauſaꝫ apparitionis ſomnioꝝ dicit. ꝙ cum aīal dormierit deſcendēte plurimo ſanguine ad prin cipium ſenſitiuū ſimul deſcendunt motus ſi ue impreſſiones relicte ex ſenſibiliū motioni bus que in ſpiritibꝰ ſenſibilibus conſeruant̉ Termini fuerūt ſuperius declarati ita ꝙ tūc aliqua appareant ac ſi tunc primo a rebꝰ exterioribus ſenſus immutarentur. Et qꝛ hoc natura facere poteſt a fortiori diabolus formas ſeu ſpecies corꝑis plani et non membro virili organiſato educere poteſt ad vim fantaſticam et imaginatiuā vt inde ſenſus iudicent ac ſi in reꝝ veritate ita eſſet. Per hūc etiā modū vt patebit inferius hoīes vident̉ animalia cum tn̄ nō ſint in reꝝ veritate. Ecundo notandi ſunt alij modi faciliores ad intelligendū et predicandū I Nam qꝛ preſtigiū nihil aliud eſt ẜm Iſido. viij. ethimol̓. c. ix. qͣꝫ ſenſuū quedā de luſio et p̄ſertim oculoꝝ. Unde et dicitur a p̄ſtringo qꝛ aciem oculorū p̄ſtringit ita vt res videantur aliter eſſe qͣꝫ ſint. Et vt alexander de ales dicit parte. ij. Preſtigiū ꝓprie ſumptū eſt illuſio demonis que non habet cauſam ex parte mutationis rei ſed ſolūmodo ex parte cognoſcentis qui deluditur ſiue quantuꝫ ad interiores ſenſus ſiue quantū ad exteriores. Unde in genere loquendo etiaꝫ de humana preſtigioſa arte dicamus. Tribus modis po teſt fieri. Una abſqꝫ demonibꝰ. et illa potius dicit̉ deluſio. qꝛ artificialiter fit agitatōe hominum oſtendentiū vel occultantiū aliquas res. ſicut fit in traiectōnibꝰ ꝑ ioculatores vel per mimos. Alius modus fit etiā ſine virtute demonū vtpote naturaliter virtute corporum naturaliū vel etiā mineraliū quē qui ha bent poſſunt ẜm quandā virtutem hmōi rebus inditam rem oſtendere vel facere apparere nō ſicut eſt. Unde Tho. prima ꝑte. q. cxiiij arti. iiij. et ſcd̓m alios plures. quedam herba ſuccenſa ſeu accenſa fumīgās facit trabes apparere ſerpentes. Tercius modus deluſionis eſt qui fit ꝑ demones deo tamen permittente Habent enim demones ex natura vt patuit quandā poteſtatē ſuper quaſdaꝫ res inferiores qͣs pn̄t exercere circa illas qn̄ deus ſinit vt tunc etiaꝫ res appareant aliter qͣꝫ ſint. Pro quo notandū tercio ꝙ demon p̄t quinqꝫ modis illudere aliquem ꝙ iudicat rem aliter qͣꝫ eſt. Primo artificiali traiectōne vt dictum eſt quia quicquid homo ſcit per artem melius ipſe ſcire poteſt. Secūdo modo naturali applicatione alicuius rei ꝓut dictum eſt per in terpoſitionem alicuius corporis vt alterum occultetur vel etiā ex fantaſijs hoīm illas ꝑturbando. Tercio modo vt qn̄ in aſſumpto corpore oſtendit ſe eſſe aliquam rem que nō eſt. ſicut Grego. in primo dialogorū. narrat de moniali que comedit lactucam que tamē vt ipſe demon faſſus fuerat lactuca non ſed
zum Hauptmenü